Electric Ladyland

Electric Ladyland είναι ο τίτλος του τρίτου στούντιο άλμπουμ του ροκ συγκροτήματος Jimi Hendrix Experience, το οποίο κυκλοφόρησε σε μορφή δίσκου βινυλίου στις 16 Οκτωβρίου του 1968 μέσω της δισκογραφικής εταιρείας "Track Records" στην Ευρώπη και της "Reprise Records" στην Αμερική.

Ιστορία του δίσκου

Ηχογράφηση
Οι ηχογραφήσεις του "Electric Ladyland" ξεκίνησαν επίσημα τον Δεκέμβριο του 1967, αν και χρησιμοποιήθηκαν κάποιες ηχογραφήσεις από τον προηγούμενο Ιούλιο.

Αρχικά, παραγωγός ήταν και πάλι ο Τσας Τσάντλερ, ο οποίος αποχώρησε κατά την διαδικασία των ηχογραφήσεων λόγω της αγανάκτησης του προς την τελειομανία του Χέντριξ, αλλά και της χαώδους κατάστασης που επικρατούσε στο στούντιο, αφού πολλοί φίλοι του συγκροτήματος βρίσκονταν στον χώρο. Την παραγωγή ανέλαβε ο ίδιος ο Τζίμι Χέντριξ, όπως και τα περισσότερα από τα μέρη του μπάσου καθώς ο Νόελ Ρέντινγκ είχε σχηματίσει τους Fat Matress και οι υποχρεώσεις του μαζί τους δεν του επέτρεπαν να βρίσκεται συνεχώς στο στούντιο με τους Experience. Ο Χέντριξ επαναλάμβανε πολλές φορές την ηχογράφηση κάθε τραγουδιού μέχρι να κρίνει ότι η εκτέλεση ήταν τέλεια. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι πενήντα διαφορετικές εκτελέσεις του "Gypsy Eyes".

Στον δίσκο χρησιμοποιήθηκαν πολλά ηχητικά εφέ τα οποία δημιουργήθηκαν ακόμη και κατά λάθος σε ζωντανές εμφανίσεις του συγκροτήματος. Ο ίδιος ο Χέντριξ εξερεύνησε κάθε μηχανισμό της κιθάρας του ο οποίος δεν ήταν φτιαγμένος για να παράγει μουσική, αφού στο επίπεδο της έντασης που έπαιζε, η Fender Stratocaster του μεταμορφωνόταν σε μικρόφωνο, έχοντας κάθε κομμάτι της κιθάρας να προκαλεί αντίδραση στους ενισχυτές.

Στον συγκεκριμένο δίσκο συμμετείχαν πολλοί γκεστ μουσικοί όπως ο Αλ Κούπερ που έπαιξε πιάνο στο "Long Hot Summer Night", ο Στιβ Γουίνγουντ που συμμετείχε στην 15λεπτη εκτέλεση του "Voodoo Chile", ο Μπράιαν Τζόουνς στο "All Along the Watchtower" και ο Μπάντι Μάιλς που έπαιξε τύμπανα στα "Rainy Day, Dream Away" και "Still Raining, Still Dreaming".

Από τον Φεβρουάριο μέχρι τα μέσα Απριλίου του 1968, οι Experience περιόδευσαν στις Ηνωμένες Πολιτείες ως πρώτο όνομα, πριν επιστρέψουν στα "Record Plant Studios" για την ολοκλήρωση των ηχογραφήσεων. Οι ηχογραφήσεις συνεχίστηκαν μέχρι τον Αύγουστο εκείνης της χρονιάς, με τον Χέντριξ να επιστρέφει στις Ηνωμένες Πολιτείες μετά από 18 μήνες διαμονής στην Μεγάλη Βρετανία. Διάσημος και με μεγάλη οικονομική άνεση, εμφανιζόταν καθημερινά σε τοπικά κλαμπ για να διασκεδάσει και ανέβαινε στην σκηνή για να παίξει μαζί με άλλους καλλιτέχνες.

Παρ' όλα αυτά, την ίδια περίοδο οι σχέσεις μεταξύ των μελών του συγκροτήματος είχαν φτάσει σε τέλμα. Έχοντας σταματήσει να συνεργάζονται με τον Τσας Τσάντλερ, ο Νόελ Ρέντινγκ ήθελε να αποχωρήσει και να επιστρέψει στην πατρίδα του.

Μουσική κατεύθυνση
Το "Electric Ladyland" αποτελεί συνδυασμό διάφορων μουσικών ειδών και είναι αποτέλεσμα των ποικίλων επιρροών του Χέντριξ. Το "Voodoo Chile" είναι ένα 15λεπτο μπλουζ κομμάτι, όπου ο Χέντριξ αυτοσχεδιάζει με τον Τζακ Κάσαντι στο μπάσο και τον Στιβ Γουίνγουντ στα πλήκτρα. Το "Little Miss Strange" του Νόελ Ρέντινγκ είναι ποπ-ροκ τραγούδι στο ύφος της βρετανικής Μπριτ ποπ της εποχής. Το "Come On" του Ερλ Κινγκ είναι ένα μπλουζ κομμάτι στο ύφος της σκηνής της Νέας Ορλεάνης, ενώ στον δίσκο συμπεριλήφθηκε το "Burning of the Midnight Lamp", το πρώτο τραγούδι στο οποίο ο κιθαρίστας χρησιμοποίησε το πετάλι wah-wah.

Το εξώφυλλο του άλμπουμ
Ο Τζίμι Χέντριξ είχε ζητήσει από την "Reprise Records" να δημιουργήσει ένα εξώφυλλο βασισμένο στην φωτογραφία του συγκροτήματος να κάθεται στο Σέντραλ Παρκ της Νέας Υόρκης μαζί με διάφορα παιδιά, πάνω σε ένα άγαλμα που αποτελούσε αναφορά στο βιβλίο "Οι Περιπέτειες της Αλίκης στη Χώρα των Θαυμάτων". Αγνοώντας αυτήν την απαίτηση, η δισκογραφική εταιρεία χρησιμοποίησε μία κοκκινοκίτρινη φωτογραφία του Χέντριξ τραβηγμένη από τον Καρλ Φέρις. Στο εσώφυλλο του δίσκου, υπήρχε η φωτογραφία 19 γυμνών γυναικών σε μαύρο φόντο, τραβηγμένη από τον Ντέιβιντ Μοντγκόμερι. Η συγκεκριμένη φωτογραφία προκάλεσε την αποστροφή του κιθαρίστα, αν και την ίδια περίοδο ανάλογες εικόνες με την επιγραφή "full frontal nudity" (μτφ. πλήρης μετωπική γύμνια) υπήρχαν στις αφίσες για την προώθηση ταινιών όπως οι "Blow Up" και "The Girl On The Motorcycle" και θεατρικών παραστάσεων όπως το "Oh Calcutta".

Κυκλοφορία και εμπορική επιτυχία
Το "Electric Ladyland" κυκλοφόρησε σε μορφή διπλού δίσκου βινυλίου στις Ηνωμένες Πολιτείες στις 16 Οκτωβρίου 1968, ανεβαίνοντας στην κορυφή των τσαρτ του Billboard για δύο εβδομάδες. Στην Μεγάλη Βρετανία σκαρφάλωσε στην έκτη θέση του καταλόγου επιτυχιών και βραβεύθηκε ως χρυσός δίσκος, ενώ έχει γίνει διπλά πλατινένιος στην αντίπερα όχθη του Ατλαντικού.

Το άλμπουμ περιείχε το σινγκλ "All Along the Watchtower" που ανέβηκε στο # 5 στην Βρετανία και αποτέλεσε το μοναδικό Top-20 σινγκλ των Experience στις Ηνωμένες Πολιτείες, το "Crosstown Traffic" που μπήκε στο Top-50 στα ευρωπαϊκά τσαρτ και το # 52 του Billboard, όπως και το "Voodoo Chile", το οποίο έφθασε στο # 1 των βρετανικών τσαρτ ένα μήνα μετά τον θάνατο του Χέντριξ, τον Οκτώβριο του 1970.

Οι κριτικές για τον δίσκο ήταν ιδιαίτερα θετικές, με το "Allmusic" να του δίνει την άριστη βαθμολογία των πέντε αστεριών, το "Blender" 5/5 και το "Ultimate Guitar" 9,4 / 10.

Ανάλυση τραγουδιών
Ο δίσκος ξεκινάει με το ορχηστρικό "...And the Gods Made Love", ένα κομμάτι αποτελούμενο αποκλειστικά από ηχητικά εφέ. Ακολουθεί το "Have You Ever Been (To Electric Ladyland)", το οποίο ηχογραφήθηκε τον Μάιο του 1968, με τον Χέντριξ να παίζει κιθάρα, μπάσο και να αναλαμβάνει τα κύρια φωνητικά του τραγουδιού. Μία εναλλακτική εκτέλεση ηχογραφήθηκε στις 14 Ιουνίου του ίδιου έτους με τον Μπάντι Μάιλς στα τύμπανα και τα δεύτερα φωνητικά. Η συγκεκριμένη ηχογράφηση συμπεριλήφθηκε στην συλλογή "Loose Ends" του 1974.

Το "Crosstown Traffic" είναι ένα κομμάτι του οποίου οι στίχοι έχουν να κάνουν με μία κοπέλα με την οποία προσπαθεί να χωρίσει, παρομοιάζοντας την συγκεκριμένη προσπάθεια με την διέλευση από μία διασταύρωση. Το τραγούδι είχε αρχικά μιξαριστεί από τον Τσας Τσάντλερ, διαδικασία την οποία επανέλαβε ο Χέντριξ όταν ανέλαβε καθήκοντα παραγωγού.

Το 'Voodoo Chile" είναι ένα 15λεπτο μπλουζ κομμάτι, στο οποίο συμμετείχαν ο κιμπορντίστας Στιβ Γουίνγουντ των Traffic και ο μπασίστας Τζακ Κάσαντι των Jefferson Airplane. Η ηχογράφηση πραγματοποιήθηκε με τρεις προσπάθειες, με τον Χέντριξ να παίζει κιθάρα και να τραγουδάει ταυτόχρονα. Η διαδικασία έλαβε χώρα στα "Record Plant Studios" στις 2 Μαΐου 1968 και την επόμενη ημέρα, ο Χέντριξ με τον Μιτς Μίτσελ και το Νόελ Ρέντινγκ επέστρεψαν στο στούντιο για το γύρισμα ενός σύντομου ντοκιμαντέρ και αυτοσχεδίασαν πάνω στο "Voodoo Chile" με τις κάμερες να τραβούν την διαδικασία. Αποτέλεσμα αυτής της προσπάθειας ήταν το "Voodoo Child (Slight Return)", ένα από τα γνωστότερα τραγούδια του συγκροτήματος.

Το "Little Miss Strange" είναι σύνθεση του Νόελ Ρέντινγκ, στην οποία εκτός του μπάσου ανέλαβε τα φωνητικά και έπαιξε ακουστική κιθάρα. Ακολουθεί το "Long Hot Summer Night", ένα μέσου ρυθμού R&B κομμάτι με τον Αλ Κούπερ να παίζει πιάνο.

Το "Come On (Let the Good Times Roll)" είναι μία διασκευή στο τραγούδι του Ερλ Κινγκ από το 1960 την οποία ο Χέντριξ έπαιζε στις συναυλίες με τα πρώτα του συγκροτήματα. Ο Χέντριξ ακολουθεί τα ρυθμικά μέρη της κιθάρας του Κινγκ, αλλά παίζει το κομμάτι σε ταχύτερο ρυθμό δίνοντας του περισσότερα ροκ στοιχεία. Αυτό ήταν το τελευταίο κομμάτι που ηχογραφήθηκε για το "Electric Ladyland".

Το "Gypsy Eyes" είναι φόρος τιμής σε τραγούδια των σκλάβων που τραγουδούσαν στις φυτείες και είναι αφιερωμένο στην μητέρα του Χέντριξ, Λουσίλ. Ο στίχος "Two strange men fightin' to the death over me today" αποτελεί αναφορά στο γεγονός ότι δύο άνδρες διεκδίκησαν τον τίτλο του πατέρα του Χέντριξ με σκοπό να κερδίσουν από την επιτυχία του, αν και κανείς από τους δύο δεν ήταν ο πραγματικός του πατέρας.

Το "Burning of the Midnight Lamp" είναι ένα κομμάτι του οποίου τους στίχους έγραψε ο κιθαρίστας σε μία πτήση από τη Νέα Υόρκη στο Λος Άντζελες το 1967 και εκφράζουν την σύγχυση στην οποία βρισκόταν εκείνη την περίοδο. Αυτό είναι το πρώτο τραγούδι στην ιστορία της ροκ μουσικής στο οποίο χρησιμοποιήθηκε πετάλι wah-wah, ενώ συμμετείχαν οι The Sweet Inspirations, οι οποίες έκαναν δεύτερα φωνητικά για την Αρίθα Φράνκλιν.

Στο "Rainy Day, Dream Away" και το "Still Raining, Still Dreaming" συμμετείχαν ο Μάικ Φίνινγκαν στα πλήκτρα, ο Μπάντι Μάιλς στα τύμπανα, ο Λάρι Φόσετ στην κόνγκα και ο Φρέντι Σμιθ στο σαξόφωνο. Ο Χέντριξ έγραψε τους στίχους των κομματιών στην λιμουζίνα του, όταν αναβλήθηκαν τρεις συναυλίες του συγκροτήματος λόγω βροχής.

Το "1983... (A Merman I Should Turn to Be)" αναφέρεται στην θέληση του καλλιτέχνη να φύγει από αυτόν τον πολεμοχαρή κόσμο, μιας και την ίδια περίοδο διαδραματιζόταν ο Πόλεμος του Βιετνάμ. Στην συγκεκριμένη εκτέλεση, ο Χέντριξ παίζει κιθάρα, μπάσο, κρουστά και τραγουδάει, ενώ ο Μίτσελ παίζει τύμπανα και ο Κρις Γουντ φλάουτο.

Στο "House Burning Down", ο Χέντριξ προσπάθησε να κάνει την κιθάρα να ακούγεται σαν να καίγεται, ενώ οι στίχοι του αναφέρονται στα πολιτικά δικαιώματα των έγχρωμων στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Τέλος, το "All Along the Watchtower" είναι διασκευή στο τραγούδι του Μπομπ Ντίλαν από το 1967, με τον Χέντριξ να παίζει και το μπάσο, ενώ συμμετέχουν ο Ντέιβ Μέισον των Traffic με δωδεκάχορδη ακουστική κιθάρα και ο Μπράιαν Τζόουνς των Rolling Stones στα κρουστά. Η αρχική ηχογράφηση πραγματοποιήθηκε στις 21 Ιανουαρίου 1968, με τον Χέντριξ να επανηχογραφεί διάφορα μέρη το καλοκαίρι του ίδιου έτους.

Τραγούδια του δίσκου
 ...And the Gods Made Love (Hendrix)1:21
 Have You Ever Been (To Electric Ladyland) (Hendrix) - 2:11
 Crosstown Traffic (Hendrix)2:25
 Voodoo Chile (Hendrix)15:00
 Little Miss Strange (Redding)2:52
 Long Hot Summer Night (Hendrix)3:27
 Come On (Let the Good Times Roll) (King) - 4:09
 Gypsy Eyes (Hendrix)3:43
 Burning of the Midnight Lamp (Hendrix)3:39
 Rainy Day, Dream Away (Hendrix)3:42
 1983... (A Merman I Should Turn to Be) (Hendrix)13:39
 Moon, Turn the Tides... Gently Gently Away (Hendrix)1:02
 Still Raining, Still Dreaming (Hendrix)4:25
 House Burning Down (Hendrix)4:33
 All Along the Watchtower (Dylan)4:01
 Voodoo Child (Slight Return) (Hendrix)5:12

Θέσεις τσαρτ

Βραβεία
Axis: Bold as Love (άλμπουμ)

 Ηνωμένες Πολιτείες (RIAA Certification): 2 x πλατινένιος 
 Ηνωμένο Βασίλειο (BPI Certification): Χρυσός 
 Γαλλία (SNEP Certification): Χρυσός

Κατατάξεις

Τα μέλη των Experience
Οι μουσικοί οι οποίοι ηχογράφησαν το "Electric Ladyland" είναι οι εξής:

 Τζίμι Χέντριξ - κιθάρα, φωνητικά, κρουστά, μπάσο, τσέμπαλο, πιάνο
 Νόελ Ρέντινγκ - μπάσο, ακουστική κιθάρα, φωνητικά
 Μιτς Μίτσελ - τύμπανα, φωνητικά

Γκεστ συμμετοχές
 Τζακ Κάσαντι - μπάσο στο "Voodoo Chile"
 Μπράιαν Τζόουνς - κρουστά στο "All Along the Watchtower"
 Αλ Κούπερ - πιάνο στο "Long Hot Summer Night"
 Ντέιβ Μέισον - κιθάρα στο "All Along the Watchtower" και δεύτερα φωνητικά στο "Crosstown Traffic"
 The Sweet Inspirations - φωνητικά στο "Burning of the Midnight Lamp"
 Στιβ Γουίνγουντ - πλήκτρα στο "Voodoo Chile"
 Κρις Γουντ - φλάουτο στο "1983... (A Merman I Should Turn to Be)"
 Μπράιαν Τζόουνς - κρουστά στο "All Along the Watchtower"
 Μπάντι Μάιλς - τύμπανα στα "Rainy Day, Dream Away" και "Still Raining, Still Dreaming"
 Λάρι Φόσετ - κόνγκα στα "Rainy Day, Dream Away" και "Still Raining, Still Dreaming"
 Μάικ Φίνινγκαν - πλήκτρα στα "Rainy Day, Dream Away" και "Still Raining, Still Dreaming"
 Φρέντι Σμιθ - σαξόφωνο στα "Rainy Day, Dream Away" και "Still Raining, Still Dreaming"

Παραπομπές

Πηγές
 Electric Ladyland - Jimi Hendrix | Songs, Reviews, Credits, Awards | AllMusic
 Electric Ladyland - Rolling Stone
 Electric Ladyland: The Jimi Hendrix Experience

Δισκογραφία του Jimi Hendrix
Άλμπουμ του 1968