Πετρελαιοκηλίδα στον κόλπο του Μεξικού (2010)

Το συμβάν της πετρελαιοκηλίδας στον κόλπο του Μεξικού είναι το δεύτερο στην ίδια περιοχή μετά από την πετρελαιοκηλίδα στον κόλπο του Μεξικού (1979). Η αιτία του γεγονότος ήταν η δυσλειτουργία της πετρελαιοπηγής Μακόντο με επακόλουθο την έκρηξη ενός φρεατίου που υπήρχε στην εξέδρα Ντιπγουότερ Χοράϊζον. Η γεώτρηση πραγματοποιήθηκε εντός της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης των Η.Π.Α., 66 χιλιόμετρα μακριά από τις ακτές της Λουιζιάνα. Οι μέτοχοι του έργου ήταν η BP (65%), η Anadarko (25%) και η MOEX Offshore (10%). Η αμερικάνικη κυβέρνηση ανέφερε πως το πετρέλαιο που διέρρευσε ήταν 4.9 εκατομμύρια βαρέλια, μια καταστροφή πολύ μεγαλύτερη από την πρώτη φορά. To γεγονός αυτό είναι το τέταρτο πιο καταστροφικό στην υδατόσφαιρα, από τέτοιου τύπου δυστυχήματα παγκοσμίως.

Γενικά

Η εξέδρα πετρελαίου Ντιπγουότερ Χοράϊζον
Η εξέδρα κατασκευάστηκε το 2001 από την Κορεάτικη εταιρία Hyundai Heavy Industries, για λογαριασμό της εταιρίας R&B Falcon, πριν τη συγχώνευσή της με την Transocean. Η εξέδρα λειτουργούσε υπό τη σημαία ευκαιρίας των Νήσων Μάρσαλ και από το 2008 μέχρι το Σεπτέμβριο του 2013 ήταν ναυλωμένη από την BP. Με τη συγκεκριμένη εξέδρα, είχε γίνει η μεγαλύτερη γεώτρηση πετρελαίου, σε βάθος 10,000 μέτρων.

Η έκρηξη

Τον Απρίλιο του 2010, εκρήγνυται εκτοξεύοντας μια φλογερή "μπάλα" με μια έκταση 64 χιλιομέτρων από εκείνο το σημείο. Επάνω στην εξέδρα εργαζόταν 126 άτομα, εκ των οποίων οι 7 ήταν της BP, οι 79 της Transocean και οι υπόλοιποι ήταν από τις υπόλοιπες εταιρίες. 94 άτομα σώθηκαν μέσω των εξωλέμβιων, και των διασωστικών ελικοπτέρων, εκ των οποίων οι 17 ήταν τραυματίες. Η Αμερικανική Ακτοφυλακή αναζήτησε 11 άτομα, τα οποία έπειτα από τρεις μέρες διαπιστώθηκε ότι είχαν χάσει τη ζωή τους. Η εξέδρα βυθίστηκε στις 22 Απριλίου προκαλώντας πετρελαιοκηλίδα.

Οι επιπτώσεις

Οι επιπτώσεις ήταν τόσο οικονομικές για τον κύριο μέτοχο που ήταν η BP όσο περιβαλλοντικές. Η πετρελαιοκηλίδα επικράτησε στην περιοχή για 87 ημέρες. Η ποσότητα της, εκτιμήθηκε εξαρχής από τον Βρετανικό προμηθευτή πετρελαίου πως αναλογούσε όσο 1.000 με 5.000 βαρέλια ημερησίως. Ωστόσο η Τεχνική Ομάδα Ελέγχου Ροής, δήλωσε πως αναλογούσε όσο με 62.000 βαρέλια, αποδεικνύοντας ότι ήταν σε ταχεία φάση και κατάφεραν συνολικά να περισυλλέξουν μόνο το 10%. Η BP κατηγόρησε την Αμερικάνικη κυβέρνηση ότι υπέρβαλε με τις δικές της εκτιμήσεις, αμφισβητώντας σφοδρά και επιμένοντας στη δική της. 

Σύμφωνα με δορυφορικές εικόνες, το μέγεθος της πετρελαιοκηλίδας έφτασε στα 180 χιλιόμετρα, όσο δηλαδή είναι η πολιτεία της Οκλαχόμα. Στις αρχές Ιουνίου η πετρελαιοκηλίδα κάλυψε τις ακτές της Λουιζιάνας, της Φλόριντας, του Μισισίπη (πολιτεία), και της Αλαμπάμα, σε μια έκταση 201 χιλιομέτρων. Άλλα 26 χιλιόμετρα ακτών της Λουιζιάνας, κάλυψε τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους ενώ τον Οκτώβριο κάλυψε και ακτές του Τέξας.

Οι επιπτώσεις προς τη βιοποικιλότητα
Η πετρελαιοκηλίδα προκάλεσε τεράστια μόλυνση των υδάτων και τον θάνατο αρκετών ειδών πτηνών και θηλαστικών, πολλά από τα οποία είναι είδη υπό εξαφάνιση. Για παράδειγμα η συχνότητα θανάτου των δελφινιών στον κόλπο, από το 2002 έως και το 2009 έφτανε στον αριθμό 63. Μετά τη διαρροή αυξήθηκε στους 125, και ακολούθησε ένας μεγάλος αριθμός αυτών το 2011, στους 335 όμως στα επόμενα έτη, παρατηρήθηκε πτώση. Επιπλέον, ο αριθμός φωλεών των θαλάσσιων χελωνών μειώθηκε κατά πολύ, χωρίς όμως να υπάρχει ακριβής αριθμός ζωής τους.

Οι οικονομικές επιπτώσεις της BP και η αντιμετώπιση της Αμερικάνικης κυβέρνησης
Στις 30 Απριλίου του 2010, ο τότε πρόεδρος των Η.Π.Α, Μπάρακ Ομπάμα είχε στείλει επιστολές σε αρμόδιες κυβερνητικές υπηρεσίες για να ασχοληθούν με το γεγονός. Μετά από έρευνες που διενεργήθηκαν προέβη στην ακόλουθη δήλωση, στις 15 Ιουνίου: 

Τον Σεπτέμβριο του 2011, oι κυβερνητικές Αρχές αποκάλυψαν πως κατά την έκρηξη της εξέδρας βρέθηκαν κοιτάσματα τσιμέντου, εντός της γεώτρησης κατηγορώντας την BP για άλλη μια φορά. Το Υπουργείο Δικαιοσύνης άσκησε εναντίον της BP ποινική δίωξη για ανθρωποκτονία 11 ατόμων και δυο πλημμελήματα. Η BP δέχτηκε να ενταχθεί στο εθνικό σύστημα παρακολούθησης για τέσσερα χρόνια, αλλά η Αμερική αποφάσισε να ολοκληρώσει τη μεταξύ τους συνεργασία και να της επιβάλει το πρόστιμο των 4,52 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Τον Ιούλιο του 2015, η BP πλήρωσε το μεγαλύτερο πρόστιμο των 18, 7 δισεκατομμυρίων προς τις Αμερικάνικες αρχές.

Οι επιπτώσεις προς τον ανθρώπινο πληθυσμό

Προς τα τέλη Μαΐου του 2010, εφτά ψαράδες νοσηλεύτηκαν με την πρώτη υποψία των γιατρών να πηγαίνει στους βλαπτικούς παράγοντες του πετρελαίου. Το νέο αυτό κινητοποίησε την BP να ζητήσει από το Εθνικό Ινστιτούτο Επαγγελματικής Ασφάλειας και Υγείας να προχωρήσει σε μια αξιολόγηση κινδύνων υγείας. Εν τέλει, έπειτα από εξετάσεις δεν διαπιστώθηκε κάτι τέτοιο, αλλά εμφανίστηκαν σημάδια κόπωσης λόγω της εντατικής εργασίας τους. 

Τον Ιούνιο του 2010, η Νοσοκομειακή Διεύθυνση της Λουιζιάνα είχε δεχτεί 143 περιστατικά, εκ των οποίων τα 108 είχαν να κάνουν με εθελοντές καθαριστές και τα 35 με κατοίκους. Ως πιθανή κύρια αιτία αναφέρθηκε πως ήταν οι χημικές ιδιαιτερότητες που περιέχει το πετρέλαιο. Πάνω σε αυτό ασχολήθηκε ο Εθνικός Οργανισμός Υγείας της Αμερικής, και χρειάστηκαν 5 χρόνια για την πλήρη ανάλυση των αιτιών. Ο Μάικ Ρομπισό ο οποίος είναι Φυσικός στη Λουιζιάνα είχε ισχυριστεί πως ήταν "η μεγαλύτερη δημόσια αρρώστια από χημικές ουσίες που έχει γίνει ποτέ σε αυτήν τη χώρα". Τον Ιούλιο, δέχτηκαν αιματολογικές εξετάσεις οι εθελοντές εργαζόμενοι στις παραθαλάσσιες πολιτείες, με τη Βίλμα Σούμπρα να λέει πως η εύρεση χημικών πτητικών ουσιών δείχνει την προσβολή του ανθρώπινου οργανισμού απο αυτές. Ένας χημικός τοξικολόγος, ο Ρίκι Όττ έχοντας την εμπειρία από το συμβάν του 1979, πρότεινε την εγκατάλειψη των γύρω κατοίκων και των εθελοντών επειδή πολλοί άνθρωποι σε εκείνο το συμβάν απέκτησαν μακροχρόνια προβλήματα υγείας. 

Το 2012, προειδοποίησαν τους εθελοντές καθαριστές για πιθανά συμπτώματα ίδια με αυτά που αντιμετώπισαν κατά το παρελθόν άλλοι, από τέτοιου είδους καταστροφές. Ερεθισμός στον λαιμό, ναυτία, παρουσία αίματος στα ούρα, συνεχείς εμετούς, αναπνευστικές δυσκολίες και υπέρταση ήταν μερικά από τα κύρια συμπτώματα που παρατηρήθηκαν. Το 2013 κάτοικοι που ζούσαν κοντά στον κόλπο, επισκέφτηκαν το τοπικό τους Κέντρο Υγείας, λόγω συμπτωμάτων όπως νευρικότητα και ψυχικές ασθένειες. Οι πιο πολλές επισκέψεις ήταν κυρίως από το γυναικείο φύλο καθώς και από ανήλικα παιδιά.

Καθαριότητα

Το 2014, η BP ανακοίνωσε πως οι ενέργειες καθαρισμού ολοκληρώθηκαν αλλά η Αμερικανική Ακτοφυλακή, παρατήρησε πως δεν έχει επέλθει το επιθυμητό αποτέλεσμα. Μέσω ειδικών εργαλείων που απορροφούσαν το πετρέλαιο εντός της άμμου και με τη χρήση εμποδίων που θα δυσκόλευαν την εισχώρηση πετρελαίου στις ακτές προσπάθησαν να καθαρίσουν ότι είχε απομείνει, στο μέγιστο βαθμό τους. 

Οι Αμερικάνοι δεν ήταν οι μόνοι που είχαν τη θέληση να βοηθήσουν αφού δέχτηκαν υποστήριξη και από άλλες χώρες, όπως η Δομινικανή Δημοκρατία, το Πουέρτο Ρίκο, η Κούβα, η Ονδούρα και η Γουατεμάλα.

Αντιδράσεις

Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής

Κάποιοι παρατηρητές θεώρησαν πως ο Μπάρακ Ομπάμα, ήταν αρκετά επιθετικός ενάντια στην BP, και αυτό ήταν προς δικό του όφελος, διότι προσπαθούσε να επισκιάσει τη δική του πολιτική που ασκεί στη χώρα τόσα χρόνια. Μαζί με αυτούς συγκαταλλέχτηκε και ο Γερουσιαστής της πολιτείας του Κεντάκι, ο Ράντ Πώλ αποκαλώντας τον Πρόεδρο ως αντιεπιχειρηματία και αντιαμερικάνο. 

Πολύς κόσμος διαμαρτυρήθηκε έντονα προς την BP, με διαδηλώσεις και με τη μείωση της αγοράς βενζίνης και πετρελαίου από τα πρατήρια της εταιρίας στη Φλόριδα έως και το Ιλινόις, που κυμαινόταν από 10% έως και 40%.

Μεγάλη Βρετανία

Στη Μεγάλη Βρετανία οι εντάσεις ήταν μεγάλες, καθώς υπάρχει αντίθεση εδώ και χρόνια με την ολοκληρωμένη ονομασία της BP ως British Petroleum, αφού σχηματίστηκε μετά τη συγχώνευση με την Αμερικάνικη εταιρία καυσίμων Amoco, το 1998. Επίσης, άλλος ένας λόγος ήταν η πλήρης κριτική που εξέδωσε η Αμερικάνικη πλευρά κατηγορώντας εξ ολοκλήρου τον Βρετανικό πληθυσμό. Αυτό κατέληξε στο να γίνουν εκκλήσεις στον Πρωθυπουργό Ντέιβιντ Κάμερον για να προστατέψει τα συμφέροντα της χώρας. 

Ο Διευθύνων Σύμβουλος της BP, Τόνι Χέιγουαρντ χαρακτήρισε το όλο συμβάν ως μικρής σημασίας για έναν τόσο μεγάλο υγροβιότοπο όπως ο κόλπος του Μεξικού. Ο Γενικός Διευθυντής, Ντάγκ Σάτλς επίσης ανέφερε πως η ποσότητα που διέρρευσε και εν τη συνέχεια λήφθηκε από την ίδια την εταιρεία ήταν μικρή. 

Ύστερα από συνεχείς πιέσεις που δεχόταν από τις ΗΠΑ και τον Μπάρακ Ομπάμα, στις 26 Ιουλίου του 2010, ο Χέιγουαρντ παραιτήθηκε, και τη θέση του πήρε ο Μπόμπ Ντάντλει, που εργαζόταν παλαιότερα στην Amoco
. Ακόμη και από τότε, η κατάσταση ήταν αμφιλεγόμενη, και ο ίδιος ξαναεπανήλθε στο παρασκήνιο το 2013, όταν ήταν να τιμηθεί ως Διακεκριμένος Ηγέτης από το Πανεπίστημιο του Μπέρμιγχαμ αλλά με την εισβολή των ακτιβιστών People&Planet η απονομή σταμάτησε. 
Τον επόμενο μήνα του ίδιου έτους επιβραβεύτηκε κανονικά αυτήν τη φορά από το Πανεπιστήμιο του Ρόμπερτ Γκόρντον και έχοντας δεχτεί κριτική περιβαλλοντικές ομάδες και από την ομάδα Οι Φίλοι της Σκωτίας.

Παγκοσμίως
Οι Ηνωμένες Πολιτείες ζήτησαν βοήθεια και από άλλες χώρες, στέλνοντας το μήνυμα του προς τον Καναδά, το Μεξικό, τη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ολλανδία, την Κροατία, τη Νορβηγία, τη Ρουμανία, τη Νότια Κορέα, την Ισπανία, τη Σουηδία, το Ηνωμένο Βασίλειο και στον ΟΗΕ Απαριθμήθηκαν 70 προσφορές από 23 χώρες, με το τελικό αποτέλεσμα να είναι δεκτές μόνο 8. Η Αμερικανική Ακτοφυλακή επιπλέον ζήτησε από τις χώρες που κλήθηκαν να έχουν τον κατάλληλο εξοπλισμό για αυτήν τη δράση.

Παραπομπές 

Περιβαλλοντικές καταστροφές