Μύρτις (λοιμός των Αθηνών)

Μύρτις είναι το όνομα που δόθηκε από τους αρχαιολόγους στην εντεκάχρονη κοπέλα που έμενε στην αρχαία Αθήνα τα σκελετικά υπολείμματα της οποίας ανακαλύφθηκαν σε μαζικό τάφο στον Κεραμεικό την περίοδο 1994–95 κοντά στον σταθμό του μετρό. Το όνομα επιλέχθηκε τυχαία, ως μια από τις κοινές γυναικείες ονομασίες της εποχής. Η ανάλυση των οστών της Μύρτιδος κατέδειξε πως αυτή και άλλα 2 άτομα των οποίων οι σκελετοί ανασκάφτηκαν από τον μαζικό τάφο, πέθαναν προσβεβλημένοι από τυφοειδή πυρετό κατά τον ιδιαίτερα καταστροφικό και πολύνεκρο λοιμό των Αθηνών το 430 π.Χ..

Επανασύσταση της όψης

Τα ανθρώπινα σκελετικά υπολείμματα από την κλασική Ελλάδα είναι σχετικά σπάνια, καθώς οι περισσότερες ταφές της εποχής γινόταν μετά από την καύση του σώματος των νεκρών. Η Μύρτις, ήταν το πρώτο άτομο η μορφή του οποίου έγινε δυνατό να αναπαρασταθεί μετά από ανάλυση των οστών της.

Το κρανίο της ήταν σε ασυνήθιστα καλή κατάσταση, όπως και τα δόντια της, και οι Έλληνες ειδικοί που ανέλαβαν την επανασύσταση της όψεως της κοπέλας προχώρησαν στο εγχείρημα σε συνεργασία με Σουηδούς συναδέλφους τους για τον προσδιορισμό των χαρακτηρισμών του προσώπου. Χρησιμοποιήθηκε ειδικός ιατρικός σαρωτής ώστε να αποκτηθούν υψηλής ανάλυσης δεδομένα του κρανίου, και κατόπιν δημιουργήθηκε αντίγραφο του κρανίου το οποίο χρησιμοποιήθηκε ως η βάση για την περαιτέρω επεξεργασία της κεφαλής και προσδιορισμού των φυσικών χαρακτηριστικών και των μυών. Οι λεπτομέρειες των ιστών του προσώπου υπολογίστηκαν βάσει των μέσων τιμών για ηλικία, γένος και φυλή, και τα υπόλοιπα χαρακτηριστικά προέκυψαν από τα δεδομένα της κρανιακής ανάλυσης του προσώπου.

Στην Μύρτιδα επιλέχθηκε να δοθούν καστανά μάτια και μαλλιά, όμως το πραγματικό χρώμα των οφθαλμών και των τριχών μπορεί να διευκρινιστεί μόνο μέσω ανάλυσης DNA. Ο τρόπος χτενίσματος επιλέχτηκε βάσει των συνηθειών της εποχής που αυτή έζησε.

Αφιερώματα
Το Τοπικό Κέντρο Πληροφοριών των Ηνωμένων Εθνών ανέδειξε την Μύρτιδα σε φίλη των Στόχων Ανάπτυξης της Χιλιετίας και χρησιμοποίησε την μορφή της στην εκστρατεία των Ηνωμένων Εθνών κατά της φτώχειας. Η μορφή της απεικονίστηκε και σε συλλεκτικά ευρώ που κυκλοφόρησαν το 2020 με χάραξη από τον Γιώργο Σταματόπουλο. Στην πρόσθια όψη απεικονίζεται το πρόσωπο της Μύρτιδος σε κατατομή, ενώ στην οπίσθια όψη η ακολουθία του DNA του μικροβιακού παράγοντα, που ευθύνεται για τον θάνατό της.

Παραπομπές

Σχετική βιβλιογραφία 
 Αναστασία Α. Κάλου, Χαράλαμπος Ν. Χάιτας, Μύρτις - Πρόσωπο με πρόσωπο με το παρελθόν - Μεταίχμιο, 2010, 40 σελ., ISBN 978-960-455-856-8

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 Επίσημος ιστότοπος του εκθέματος
 «Ο λοιμός των Αθηνών» - λεπτομέρειες σχετικά με την εξέταση DNA του σκελετικού υλικού από τον Χρήστο Γιαπιτζάκη - youtube.com
 
 Μ. Παπαγρηγοράκης: Η κληρονομιά της Μύρτιδας - deBop

Αρχαίοι Αθηναίοι