Βεατρίκη της Σαβοΐας

Η Βεατρίκη της Σαβοΐας (Béatrice de Savoie, 1198 - 1267) ήταν κόρη του Θωμά Α΄ της Σαβοίας και της Μαργαρίτας της Γένοβας, κόμισσα της Προβηγκίας μετά τον γάμο της με τον Ραυμόνδο-Βερεγγάριο Δ΄ κόμη της Προβηγκίας.

Οικογένεια
Ήταν εγγονή από τον πατέρα της του Ουμβέρτου Γ΄, κόμη της Σαβοίας και της Βεατρίκης της Βιέννης και από τη μητέρα της του Γουλιέλμου Α΄, κόμη της Γένοβας και της Βεατρίκης του Φοσινί. Η μητέρα της Βεατρίκης Μαργαρίτα είχε αρραβωνιαστεί τον βασιλιά της Γαλλίας Φίλιππο Β΄, στον δρόμο που πήγαινε για τη Γαλλία συνελήφθη από τον πατέρα της Θωμά ο οποίος τη μετέφερε στη Σαβοΐα και την παντρεύτηκε, ο πατέρας της Θωμάς κατηγόρησε τον Φίλιππο Β΄ για εξαπάτηση επειδή ήταν ήδη παντρεμένος κάτι που πραγματικά αποδείχθηκε αληθές. Η Βεατρίκη ήταν το δέκατο από τα 14 παιδιά των γονέων της μερικά από τα αδέλφια της ήταν ο Αμεδαίος Δ΄ της Σαβοΐας, ο Θωμάς Β΄ του Πεδεμοντίου, ο Πέτρος Β΄ της Σαβοΐας, ο Φίλιππος Α΄ της Σαβοΐας και ο Βονιφάτιος της Σαβοΐας, αρχιεπίσκοπος του Καντέρμπουρι.

Γάμος των μεγαλύτερων θυγατέρων της με τους βασιλείς της Αγγλίας και της Γαλλίας

Το 1242 ο αδελφός της Βεατρίκης Πέτρος ο οποίος βρισκόταν στην Αγγλία στην αυλή του βασιλιά Ερρίκου Γ΄ στάλθηκε στην Προβηγκία προκειμένου να διαπραγματευτεί τον γάμο ανάμεσα στον αδελφό του βασιλιά, τον Ριχάρδου και στην τρίτη κόρη τής Βεατρίκης, τη Σάντσια. Η Βεατρίκη και η Σάντσια έφθασαν στην Αγγλική Αυλή στη Γκασκόνη τον Μάιο του 1243· τις συνόδευσε ο άλλος αδελφός της Βεατρίκης Φίλιππος. Εκεί συνάντησε την αδελφή της Ελεονώρα, τον σύζυγο της Ερρίκο Γ΄ και το μωρό τους τη Βεατρίκη της Αγγλίας· ο Ερρίκος ενθουσιασμένος έδωσε πολλά δώρα στους συγγενείς του.

Τον Νοέμβριο του 1243 η Βεατρίκη και η Σάντσια ταξίδεψαν στην Αγγλία για τον γάμο, ο οποίος είχε σκοπό να δημιουργήσει ισχυρούς δεσμούς ανάμεσα στον Ερρίκο Γ΄ και τα αδέλφια του, όπως επίσης και ανάμεσα στους δυο βασιλικούς οίκους της Αγγλίας και της Γαλλίας. Ο Ερρίκος Γ΄ δέχτηκε να πληρώσει τα χρέη της αδελφής του Ελεονόρας και της συζύγου του Σίμωνος του Ρόντφορντ, παρά το ότι είχε έρθει πολλές φορές σε προστριβή μαζί του. Τον Ιανουάριο του 1244 η Βεατρίκη εξασφάλισε ένα δάνειο 4.000 μάρκων για λογαριασμό του συζύγου της με εγγύηση 5 κάστρα στην Προβηγκία.

Γάμος της μικρότερης κόρης της Βεατρίκης με τον Κάρολο τον Ανδεγαυό

Ο σύζυγος της πέθανε στις 19 Αυγούστου 1245 και ενώ όλοι περίμεναν να ορίσει διάδοχο του τη μεγαλύτερη κόρη του Μαργαρίτα η οποία ήταν βασίλισσα ης Αγγλίας την άφησε τελικά με τη διαθήκη του στη μικρότερη κόρη του Βεατρίκη η οποία τότε ήταν ανύπαντρη με τη μητέρα της να διατηρεί την επικαρπία για όσο ακόμα ζούσε. H Βεατρίκη έγινε τότε η πιο περιζήτητη νύφη στην Ευρώπη ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Φρειδερίκος Β΄ Χοενστάουφεν έστειλε στόλο να οργανώσει την απαγωγή της όπως επίσης έστειλε στρατό και ο Ιάκωβος Α΄ της Αραγωνίας, η Βεατρίκη μετέφερε την κόρη της σε ασφαλή προστασία στο Έξ αναζητώντας προστασία για λογαριασμό της από τον λαό και από τον πάπα Ιννοκέντιο Δ΄. 

Ο πάπας βρισκόταν σε διαμάχη εκείνη την εποχή με τον Φρειδερίκο Β΄ επειδή ήταν ο κύριος στόχος των στρατιωτικών του επιχειρήσεων και έγινε γι'αυτό μια μυστική συνάντηση μεταξύ τους στο Κλανί τον Δεκέμβριο του 1245 στην οποία συμμετείχαν επίσης, η βασιλομήτωρ Λευκή της Καστίλης ο βασιλιά της Γαλλίας Λουδοβίκος Θ΄, η σύζυγος του Μαργαρίτα και ο μικρότερος αδελφός του Κάρολος ο Ανδεγαυός. Στη συνάντηση αποφασίστηκε να βοηθήσει ο Λουδοβίκος Θ΄ τον πάπα στρατιωτικά εναντίον του Φρειδερίκου Β΄ και σαν αντάλλαγμα θα επιτρέψει στον μικρότερο αδελφό Κάρολο τον Ανδεγαυό να παντρευτεί τη μικρότερη κόρη της Μαργαρίτας της Σαβοΐας τη Μαργαρίτα της Προβηγκίας, μητέρα και κόρη δέχτηκαν την πρόταση με μεγάλη ευχαρίστηση. Συμφωνήθηκε επιπλέον να μην ενσωματωθεί η κομητεία της Προβηγκίας στο βασίλειο της Γαλλίας αλλά θα κληρονομηθεί στα παιδιά του Καρόλου και της Βεατρίκης, αν δεν αποκτήσουν στα παιδιά της Σάντσιας και αν δεν αφήσει ούτε εκείνη θα ενσωματωθεί στο βασίλειο της Αραγωνίας.

Διαμάχες με τον γαμπρό της Κάρολο

Ο Ερρίκος Γ΄ συμφώνησε ότι δεν θα δεχτεί ακόμα ολόκληρη την προίκα τη δική του ούτε του αδελφού του παραχωρώντας το δάνειο αφού κράτησε σαν εγγύηση κάστρα στην Προβηγκία. Ο Κάρολος ο Ανδεγαυός όταν πήρε την εξουσία στην Προβηγκία (1246) παραμέρισε αυταρχικά την πεθερά του η οποία εξοργισμένη ζήτησε τη βοήθεια του πάπα, κατέφυγε στη Μασσαλία όπου μαζί με τις πόλεις του Αρλ και της Αβινιόν άρχισε να σχηματίζει μέτωπο αντίστασης εναντίον του Καρόλου ο οποίος τελικά αποφάσισε να συνθηκολογήσει μαζί της επειδή ετοιμαζόταν για τη συμμετοχή του στην Ζ΄ Σταυροφορία με τον αδελφό του (1248).
Η Βεατρίκη της Σαβοΐας την ίδια χρονιά ταξίδευσε στην Αγγλία προκειμένου να δει τις κόρες της Ελεονόρα και Σάντσια και τις οικογένειες τους.

Με την επιστροφή του Γάλλου βασιλιά Λουδοβίκου Θ΄ από την Ζ΄ Σταυροφορία (1254) η Βεατρίκη του έκανε έκκληση να συναντηθεί μαζί του για να λύσει τις διαφορές της με τον μικρότερο αδελφό Κάρολο, τα Χριστούγεννα του ίδιου χρόνου βρέθηκαν για συνάντηση στο Παρίσι και οι τέσσερις κόρες της Βεατρίκης με τις οικογένειες τους μαζί με τις άλλες δυο που ζούσαν στην Αγγλία.

Συμμετοχή της σε ειρηνικές διαπραγματεύσεις με τους Γάλλους

Οι καλές σχέσεις που υπήρχαν ανάμεσα στις τέσσερις αδελφές βοήθησαν να λύσουν τις διαφορές τους με τη Συνθήκη των Παρισίων (1259), στη συμφωνία συμμετείχε η Βεατρίκη της Σαβοΐας και οι τέσσερις κόρες της. Η Βεατρίκη θα έπρεπε να αποσυρθεί από τα δικαιώματα της στην Προβηγκία με αντάλλαγμα μια σύνταξη, επιπλέον ο Κάρολος ο Ανδεγαυός θα ήταν υποχρεωμένος να δώσει πίσω το δάνειο που πήρε από τον προηγούμενο κόμη.

Η Βεατρίκη συμμετείχε ενεργά και στην προσπάθεια για συνθήκη ειρήνης μεταξύ του Ερρίκου και του γαμπρού του Σιμόν του Μοντφόρντ, όταν ο Ερρίκος αιχμαλωτίστηκε (1264) ο αδελφός της κόμης Πέτρος Β΄ της Σαβοΐας πήγε με στρατό να τον ελευθερώσει αφήνοντας στο μεταξύ την ίδια τη Βεατρίκη αντιβασίλισσα της Σαβοΐας.

Η Βεατρίκη πέθανε μετά την τρίτη της κόρη Σάντσια ενώ η μικρότερη κόρη της Βεατρίκη πέθανε λίγους μήνες μετά τον θάνατο της μητέρας της, οι δυο μεγαλύτερες κόρες της έφτασαν σε μεγάλη ηλικία, η Βεατρίκη πέθανε το 1265 ή μέσα στη διετία (1266 - 1267).

Οικογένεια

Η Βεατρίκη αρραβωνιάστηκε στις 5 Ιουνίου 1219 τον Ραϋμόνδο-Βερεγγάριο Δ΄ κόμη της Προβηγκίας και παντρεύτηκε τον Δεκέμβριο του 1220. Ήταν γυναίκα έξυπνη, επιδέξια και πολύ όμορφη, σε βαθμό που ο Ματθαίος των Παρισίων την παρομοίαζε με τη μυθική Νιόβη· την ομορφιά της κληρονόμησαν όλες οι κόρες της. Ο μόνος γιος τους Ραϋμόνδος απεβίωσε όταν ήταν ακόμα νήπιο· επέζησαν 4 κόρες, οι οποίες έγιναν οι διασημότερες γυναίκες της Ευρώπης στην εποχή τους, οι εξής:
 Μαργαρίτα 1221-1295, παντρεύτηκε τον Λουδοβίκο Θ΄ των Καπετιδών βασιλιά της Γαλλίας.
 Ελεονώρα 1223-1291, παντρεύτηκε τον Ερρίκο Γ΄ των Ανζού βασιλιά της Αγγλίας.
 Σάντσια 1228-1261, παντρεύτηκε τον Ριχάρδο Α΄ των Ανζού κόμη της Κορνουάλης, αδελφό του Ερρίκου Γ΄ της Αγγλίας.
 Βεατρίκη 1229-1267, παντρεύτηκε τον Κάρολο Α΄ των Καπετιδών-Ανζού βασιλιά της Σικελίας, αδελφό του Λουδοβίκου Θ΄ της Γαλλίας.

Παραπομπές

Πηγές

Cox, Eugene L (1974). The Eagles of Savoy. Princeton, NJ.: Princeton University Press. 
Hilton, Lisa (2008). Queens Consort, England's Medieval Queens. Great Britain: Weidenfeld & Nichelson. pp. 206–207. 
Sanders, I.J. (1951). "The Texts of the Peace of Paris, 1259". The English Historical Review. Oxford University Press. 66 (258): 81–97. doi:10.1093/ehr/lxvi.cclviii.81.

Οίκος της Σαβοΐας
Κόμησσες της Προβηγκίας