Ταλόνας Λιθουανίας

Ταλόνας ονομάζεται το μεταβατικό νόμισμα της Λιθουανίας, που αντικατέστησε το ρούβλι από το 1991 έως το 1993, οπότε αντικαταστάθηκε από το λίτας. Η ισοτιμία τότε ήταν 1 λίτας=100 ταλόνας.

Το όνομα βαγκνορκές (ονομαζόταν και ζβεριουκάι, που σημαίνει "μικρά ζώα" αλλά ήταν λιγότερο δημοφιλή) οφείλεται στο επώνυμο του Πρωθυπουργού της Λιθουανίας Γκεντιμίνας Βαγκνόριους, ο οποίος υπηρέτησε από τις 13 Ιανουαρίου 1991 έως τις 21 Ιουλίου 1992. 

Από τις 5 Αυγούστου 1991 έως τις 1 Οκτωβρίου 1992 χρησιμοποιούταν παράλληλα με το ρούβλι στη Λιθουανία.

Ιστορία

Πρώτη μεταρρύθμιση του ταλόνας 

Στις 5 Αυγούστου του 1991, ως απάντηση στις δημόσιες καταγγελίες σχετικά με τον πληθωρισμό, η λιθουανική κυβέρνηση εισήγαγε το ταλόνας, το οποίο πληρωνόταν ως συμπλήρωμα των μισθών σε ρούβλια. Ήταν μια γρήγορη και απρόβλεπτη μεταρρύθμιση που προωθήθηκε από τον Πρωθυπουργό της Λιθουανίας Γκεντιμίνας Βαγκνόριους. Στην αρχή, ήταν πολύ παρόμοιο με τα κουπόνια μερίδων: κάθε πρόσωπο λάμβανε το 20% του μισθού του σε ταλόνας με μέγιστο όριο τα 200 ταλόνας. Προκειμένου να αγοραστούν προϊόντα εκτός από τα τρόφιμα, ένα άτομο έπρεπε να πληρώσει το τίμημα σε ρούβλια και σε ταλόνας (για παράδειγμα, εάν ένα ζευγάρι παπούτσια κόστιζε 50 ρούβλια, ένα άτομο έπρεπε να πληρώσει 50 ρούβλια και 50 ταλόνας για να το αγοράσει).

Το σύστημα αυτό επικρίθηκε ευρέως. Πρώτα απ'όλα, δεν εξέταζε καθόλου τους λόγους που υπήρχαν ελλείψεις αγαθών, δηλαδή, περιόριζε τη ζήτηση και δεν προωθούσε τη προμήθεια. Επίσης, η ζήτηση για ακριβά αγαθά (όπως οικιακές συσκευές) μειώθηκε σημαντικά, επειδή οι άνθρωποι χρειάζονταν πολύ χρόνο για να συγκεντρώσουν το απαραίτητο ποσό των ταλόνας για να τα αγοράσουν. Προκάλεσε σημεία συμφόρησης στην αλυσίδα εφοδιασμού και προκάλεσε περαιτέρω ζημιά στην ήδη ζημιωμένη παραγωγή. Επιπλέον, το καθεστώς δεν μπορούσε να εμποδίσει τον υπερπληθωρισμό του ρουβλίου καθώς το ταλόνας δεν ήταν ανεξάρτητο νόμισμα, αλλά συμπληρωματικό νόμισμα με μια σταθερή συναλλαγματική ισοτιμία για το ρούβλι. Το σύστημα προσπάθησε να ενθαρρύνει τους Λιθουανούς να αποθηκεύσουν το 80% των μισθών τους. Αλλά οι άνθρωποι είχαν μαζέψει πολλά ρούβλια και δεν μπορούσαν να τα ξοδέψουν κάπου. Αυτό οδήγησε στον πληθωρισμό των εμπορευμάτων που δεν απαιτούσαν τα ταλόνα (όπως τρόφιμα ή αγαθά στη μαύρη αγορά).

Δεύτερη μεταρρύθμιση του ταλόνας 
Το καλοκαίρι του 1992, όλοι περίμεναν ότι το ταλόνας σύντομα θα αντικατασταθεί από μόνιμο νόμισμα, το λίτας. Η Λιθουανία υπέφερε απεγνωσμένα από έλλειψη μετρητών (ορισμένοι εργαζόμενοι πληρώνονταν με αγαθά αντί για μετρητά) καθώς η Ρωσία αυστηροποιούσε τη νομισματική της πολιτική. Επιπλέον, τα κέρματα και χαρτονομίσματα του λίτας είχαν φτάσει στη Λιθουανία από το εξωτερικό. Ωστόσο, στις 1 Μαΐου 1992, αποφασίστηκε η επαναφορά του ταλόνας ως ανεξάρτητο, προσωρινό νόμισμα που θα κυκλοφορούσε παράλληλα με το ρούβλι ελπίζοντας στην αντιμετώπιση του πληθωρισμού. Έτσι η Λιθουανία είχε δύο νομίσματα. Στις 1 Οκτωβρίου 1992, το ρούβλι εγκαταλείφθηκε τελείως και το ταλόνας έγινε το μοναδικό νόμισμα της χώρας. Η Λιθουανία ήταν η τελευταία βαλτική χώρα που εγκατέλειψε το ρούβλι. Οι αυτοεπιβαλλόμενες προθεσμίες εισαγωγής του λίτας αναβάλλονταν συνεχώς χωρίς σαφείς εξηγήσεις.

Το ταλόνας κέρδισε το παρατσούκλι "Βαγκνορκές" ή "Βαγκνοριουνκάι" από τον Γκεντιμίνας Βαγκνόριους καθώς και το "εισιτήρια ζώων" αφού τα χαρτονομίσματα απεικόνιζαν ζώα που κατοικούσαν στη Λιθουανία. Το ταλόνας δεν κέρδισε την εμπιστοσύνη ή τον σεβασμό του κοινού. Τα τραπεζογραμμάτια ήταν μικρά και τυπώνονταν σε χαρτί χαμηλής ποιότητας. Οι άνθρωποι ήταν επιφυλακτικοί στη χρήση τους. Ωστόσο το ταλόνας εξυπηρέτησε το σκοπό του: ο πληθωρισμός εκείνη την εποχή ήταν μεγαλύτερος στη Ρωσία σε σχέση με τη Λιθουανία. Το 1992, ο πληθωρισμός αυξήθηκε σταθερά λόγω μιας αύξησης στην τιμή της ενέργειας επειδή η Ρωσία αύξησε τις τιμές της βενζίνης και του πετρελαίου σε παγκόσμιο επίπεδο και πληρωνόταν σε σκληρό νόμισμα.

Στις 25 Ιουνίου 1993, το λίτας εισήχθη σε αναλογία 1 λίτας = 100 ταλόνας. Το άχρηστο πλεον ταλόνας ανακυκλώθηκε σε χαρτί τουαλέτας στο εργοστάσιο χαρτιού Γκριγκίσκες.

Τραπεζογραμμάτια 
Το 1991, εκδόθηκαν χαρτονομίσματα σε ονομαστικές αξίες των 0.10, 0.20, 0.50, 1, 3, 5, 10, 25, 50 και 100 ταλόνας. Το 1992, εκδόθηκαν χαρτονομίσματα σε ονομαστικές αξίες 1, 10, 50, 100, 200 και 500 ταλόνας, ακολουθούμενα από τα νέα σχέδια των χαρτονομισμάτων 200 και 500 ταλόνας το 1993.

Παραπομπές

Βιβλιογραφία 
 

Ιστορικά νομίσματα
Ταλονας