Κράτης ο Θηβαίος

Ο Κράτης ο Θηβαίος ή Κράτης ο κυνικός (365 π.Χ. – 285 π.Χ.) ήταν ένας κυνικός φιλόσοφος από τη Θήβα. Ο Κράτης έδωσε όλη του την περιουσία για να ζήσει στην πενία, στους δρόμους της Αθήνας. Σεβαστός στον λαό της Αθήνας, έμεινε γνωστός ως ο δάσκαλος του Ζήνωνα του Κιτιέα, τον δημιουργό του Στωικισμού. Διάφορα τμήματα των διδασκαλιών του έχουν διασωθεί, συμπεριλαμβανομένου μιας περιγραφής για μια ιδανική κυνική πολιτεία.

Ζωή 
Ο Κράτης γεννήθηκε περίπου το 365 π.Χ. στη Θήβα. Ήταν γιος του Άσκονδου και διάδοχος σε μια τεράστια περιουσία, την οποία απαρνήθηκε για να ζήσει μια ζωή «εντίμου πενίας» στην Αθήνα. Ο Διογένης Λαέρτιος διασώζει διάφορες ιστορίες της ζωής του. Μία αναφέρει ότι τόσο πολύ τον συντάραξε η ζωή και τα δεινά του ζητιάνου βασιλιά, Τήλεφου, που δώρισε όλη του την περιουσία στους πολίτες της Θήβας. Μια άλλη αναφέρει ότι έδωσε χρήματα σε κάποιον τραπεζίτη και του ζήτησε να τα δώσει στους γιούς του, αν αποδειχθούν κοινοί πολίτες. Αν όμως γίνουν φιλόσοφοι, να δώσει τα λεφτά στους πολίτες, μιας και όντως φιλόσοφοι δεν χρειάζονται τίποτα.

Μετακόμισε στην Αθήνα όπου σύμφωνα με την παράδοση, έγινε μαθητής του Διογένη του Κυνικού. Η ακριβής σχέση μεταξύ Διογένη και Κράτη είναι αβέβαιη, όμως υπάρχει μια αναφορά του Κράτη που αποκαλεί τον εαυτό του ως "συμπολίτη του Διογένη, που δεν επιβουλεύεται με φθόνο".

Ο Κράτης χαρακτηρίζεται επίσης ως μαθητής του Βρύσωνα και του Στίλπωνα. Έζησε μια ζωή ευχάριστης απλότητας και σύμφωνα με τον Πλούταρχο, που έγραψε μια λεπτομερή βιογραφία του Κράτη, που δυστυχώς δε σώζεται, καταγράφει τι είδους άνθρωπος ήταν:

Αλλά ο Κράτης μόνο με το πορτοφόλι του και τον κουρελιασμένο μανδύα του, χαρωπός συνέχιζε τη ζωή του, σαν να ήταν συνέχεια γιορτή.

Τράβηξε την προσοχή της Ιππαρχίας, της αδερφής ενός μαθητή του, του Μητροκλή. Η Ιππαρχία λέγεται ότι ερωτεύθηκε τον Κράτη, τη ζωή του και τη διδασκαλία του, οπότε απαρνήθηκε και αυτή την περιουσία της οικογένειάς της, όπως και ο Κράτης, και τον παντρεύτηκε. Ο γάμος ήταν αξιοσημείωτος (για την αρχαία Αθήνα) μιας και βασιζόταν στον αμοιβαίο σεβασμό και την ισότητα μεταξύ του ζευγαριού. Η Ιππαρχία εμφανιζόταν παντού δημόσια μαζί με τον Κράτη, οπότε διάφορες ιστορίες αναφέρονται σε αυτό, επειδή αξιοσέβαστες γυναίκες δεν συμπεριφέρονταν έτσι. Απέκτησαν τουλάχιστον δύο παιδιά, ένα κορίτσι και ένα αγόρι με το όνομα Πασικλής.

Αναφέρεται ότι πήγε τον γιό του σε οίκο ανοχής και του είπε ότι με αυτόν τον τρόπο παντρεύτηκε ο πατέρας του. Όπως και ότι επέτρεψε στην κόρη του, ένα γάμο για τριάντα μέρες σε πιθανό μνηστήρα.

Ήταν δάσκαλος του Ζήνωνα του Κιτιέα και αποτέλεσε αναμφισβήτητα τη μεγαλύτερη επιρροή για τον Ζήνωνα και την ανάπτυξη της Στωικής φιλοσοφίας του. Ο Ζήνων αναφέρεται πάντα στο όνομα του Κράτη με τον μεγαλύτερο σεβασμό και ορισμένα γεγονότα του Κράτη πιθανόν να διασώθηκαν χάρη στον Ζήνωνα. Άλλοι μαθητές του είναι ο Μητροκλής, ο Μόνιμος, και πιθανώς ο Μένιππος, ο Κλεομένης, ο Θεόμβροτος και ο Πασικλής.

Ο Κράτης ήταν στη Θήβα το 307 π.Χ. όταν ο Δημήτριος ο Φαληρεύς εξορίστηκε εκεί. Λέγεται ότι πέθανε σε μεγάλη ηλικία (περίπου το 285 π.Χ.) και θάφτηκε στη Βοιωτία.

Παραπομπές 

 

Αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι
Κυνικοί φιλόσοφοι
Ηθική αρετή