Βόιτσεχ Γιασνί

Ο Βόιτσεχ Γιασνί (τσεχικά: Vojtěch Jasný, 30 Νοεμβρίου 1925 - 15 Νοεμβρίου 2019) ήταν Τσέχος σεναριογράφος, κινηματογραφιστής και σκηνοθέτης, που μεσουράνησε τη δεκαετία του 1960. Έχει βραβευθεί και στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Καννών, με Jury Prize, για την ταινία του Ένας γάτος... μία ημέρα (1963).

Βιογραφία 
Γεννημένος στο Κελτς στη Μοραβία, της Τσεχοσλοβακίας, υπήρξε ενεργός κυρίως τις δεκαετίες του 1950 και του 1960. Υπήρξε, επίσης, ένας από τους αρκετούς καλλιτέχνες και διανοούμενους, που άφησαν την Τσεχοσλοβακία, μετά τη σοβιετική εισβολή, ακολουθούμενοι την Άνοιξη της Πράγας, το 1968. Από εκεί και πέρα ο Γιασνί, εργάστηκε σε διάφορες Ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Αυστρία, η Δυτική Γερμανία και η Γιουγκοσλαβία, έως ότου μετακόμισε στο Μπρούκλιν, της Νέας Υόρκης, αρχάς του 1980. Εκεί ο Γιασνί, δίδαξε σκηνοθεσία στο Πανεπιστήμιο της Κολούμπια, για αρκετά χρόνια, μαζί με τον συμπατριώτη του Μίλος Φόρμαν, ο οποίος ήταν κι αυτός καθηγητής εκεί πέρα. Ενώ, αργότερα, συνέχισε να διδάσκει στο School of Visual Arts και το New York Film Academy.

Η πιο γνωστή του ταινία, το Ένας γάτος... μία ημέρα, έχει αλληγορικό ύφος και αφορά μία μαγική γάτα, η οποία έρχεται σε μία μικρή πόλη της Τσεχίας, το αίτιο αυτού του ερχομού, είναι ότι η βαθύτερη φύση των κατοίκων αρχίζει και αποκαλύπτεται. Μεταξύ άλλων ταινιών του Γιασνί, όπως το Všichni dobří rodáci, το επίκεντρο τους είναι η δυσκολία που αντιμετωπίζουν οι Τσέχοι αγρότες υπό κομμουνιστικό καθεστώς, ενώ μετά την σοβιετική εισβολή η ταινία έγινε απαγορευμένη στην Τσεχοσλοβακία.

Διακρίσεις 
Ο Γιασνί, κατά τη διάρκεια της καριέρας του, έτυχε πολλές διακρίσεις και βραβεία. Το 1969, πήρε βραβείο καλύτερης σκηνοθεσίας στο Φεστιβάλ Καννών, για την ταινία του Vsichni dobrí rodáci. Μεταξύ των Φεστιβάλ που έχει βραβευθεί είναι το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης το 1964, το Φεστιβάλ Πίλσεν, το 1969, το Διεθνές Φεστιβάλ Καρλόβι Βάρι, και σε αρκετά ακόμη.

Παραπομπές

Βιβλιογραφία 
 Kdo je kdo = Who is who : osobnosti české současnosti : 5000 životopisů / (Michael Třeštík editor). 5. vyd. Praha : Agentura Kdo je kdo, 2005. 775 s. ISBN 80-902586-9-7. S. 254.
 Osobnosti - Česko : Ottův slovník. Praha : Ottovo nakladatelství, 2008. 823 s. ISBN 978-80-7360-796-8. S. 282.
 TOMEŠ, Josef, a kol. Český biografický slovník XX. století : I. díl : A–J. Praha ; Litomyšl : Paseka ; Petr Meissner, 1999. 634 s. ISBN 80-7185-245-7. S. 591.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Jasný's Faculty Profile at SVA
Vojtech Jasny - a filmmaker in different eras
 Βόιτσεχ Γιασνί στο MUBI

Τσέχοι σεναριογράφοι
Κινηματογραφιστές
Τσέχοι σκηνοθέτες κινηματογράφου
Τσεχοσλοβάκοι σκηνοθέτες κινηματογράφου