Ταξινομία Bloom

Η ταξινομία Μπλουμ είναι ένας τρόπος να διαχωριστούν τα θεμελιώδη ζητήματα ενός εκπαιδευτικού συστήματος. Επινοήθηκε το 1956 από μία επιτροπή εκπαιδευτικών, στην οποία προέδρευσε ο Benjamin Bloom. Ο Bloom ήταν εκπαιδευτικός ψυχολόγος και είχε εκδώσει τον πρώτο τόμο του τυποποιημένου κειμένου: Η ταξινόμηση των εκπαιδευτικών στόχων.

Η ταξινομία Bloom αναφέρεται σε μια κατάταξη των διαφορετικών στόχων που οι εκπαιδευτικοί θέτουν για τους μαθητές. Διαχωρίζει τους εκπαιδευτικούς στόχους σε τρεις τομείς: νοητικό (cognitive), συναισθηματικό (affective) και τον ψυχοκινητικό (psychomotor). Στα πλαίσια αυτά η μάθηση σε υψηλά επίπεδα προϋποθέτει μια ήδη κατακτημένη γνώση και δεξιότητες χαμηλότερων επιπέδων . Στόχος της ταξινομίας Bloom είναι να παρακινήσει τους εκπαιδευτικούς να εστιάζουν και στις τρεις περιοχές, δημιουργώντας μια πιo ολιστική μορφή εκπαίδευσης . Θεωρείται ένα θεμελιώδες και απαραίτητο στοιχείο της εκπαιδευτικής κοινότητας.

Ιστορία

Παρά το γεγονός ότι ονομάστηκε Μπλουμ, η δημοσίευση του: "Η ταξινόμηση των εκπαιδευτικών στόχων" ακολούθησε μια σειρά από συνεδρίες (1949-1953), οι οποίες είχαν σχεδιαστεί για να βελτιωθεί η επικοινωνία μεταξύ των εκπαιδευτικών σχετικά με το σχεδιασμό των προγραμμάτων σπουδών και εξετάσεων.

Ο πρώτος τόμος της ταξινομίας, "Εγχειρίδιο Ι: Γνωστική"  δημοσιεύθηκε το 1956. "Εγχειρίδιο ΙΙ: Συναισθηματική"   ακολούθησε το 1965. Ένας τρίτος τόμος, για τον ψυχοκινητικό τομέα, είχε προγραμματιστεί, αλλά ποτέ δεν δημοσιεύονται. Άλλοι εκπαιδευτικοί δημιούργησαν τις δικές τους ταξινομήσεις, συμπεριλαμβανομένων,  and .. Μια αναθεωρημένη έκδοση της ταξινόμησης δημιουργήθηκε το 2000 για τον γνωστικό τομέα .

Νοητικό
Αναφέρεται στις δεξιότητες γύρω από τη γνώση, την κατανόηση, και την κριτική σκέψη σε ένα συγκεκριμένο θέμα. Στον τομέα αυτό υπάρχουν έξι διαδικασίες, οι οποίες παρουσιάζονται από το χαμηλότερο επίπεδο στο υψηλότερο:

Γνώση
Εκθέτει τη μνήμη όσον έχουν ήδη μαθευτεί ανακαλώντας γεγονότα, όρους, βασικές έννοιες και απαντήσεις
Γνώση εννοιών - ορολογία, συγκεκριμένα γεγονότα
Γνώση εννοιών με λεπτομέρειες - συμβάσεις, τάσεις και ακολουθίες, ταξινομήσεις και κατηγορίες, κριτήρια, μεθοδολογία
Γνώση καθολικά και αφαιρετικά - αρχές και γενικεύσεις, θεωρίες και ερωτήσεις

Παράδειγμα ερώτησης: Ποια είναι τα οφέλη των μήλων στην υγεία μας;

Κατανόηση
Καταδεικνύει την κατανόηση γεγονότων και ιδεών μέσω της οργάνωσης, σύγκρισης, μετάφρασης, ερμηνείας, το δόσιμο των περιγραφών και τη δήλωση των κύριων ιδεών
Μετάφραση
Ερμηνεία
Ερωτήσεις

Παράδειγμα: Συγκρίνετε τα οφέλη υγείας από τα μήλα και τα πορτοκάλια.

Εφαρμογή
Χρήση της επίκτητης γνώσης. Λύστε τα προβλήματα σε νέες καταστάσεις με την εφαρμογή της κατακτημένης γνώσης, των γεγονότων, των τεχνικών και των ερωτήσεων

Παράδειγμα: Είναι τα μήλα κατάλληλα για την πρόληψη του σκορβούτου, μια ασθένεια που προκαλείται από την ανεπάρκεια βιταμίνης C;

Ανάλυση
Οι πληροφορίες διαχωρίζονται σε συστατικά τους μέρη και εξετάζονται τα κίνητρα και οι αιτίες. Διεξάγονται συμπεράσματα και αναζητούνται τα στοιχεία που υποστηρίζουν τις γενικεύσεις
Ανάλυση των στοιχείων
Ανάλυση των σχέσεων
Ανάλυση των οργανωτικών δομών

Παράδειγμα: Αναφέρετε τέσσερις τρόπους που συνδυάζονται διάφορες τροφές με μήλα και εξηγείστε ποια από αυτά έχουν τα υψηλότερα οφέλη στην υγεία. Παρουσιάστε τις πηγές που χρησιμοποιήσατε για να υποστηρίξετε τις δηλώσεις σας.

Σύνθεση
Είναι η αντίστροφη πορεία της διαδικασίας της ανάλυσης. Εδώ χτίζεται μια δομή ή ένα μοτίβο από διαφορετικά στοιχεία. Αναφέρεται δηλαδή η συνάθροιση των επιμέρους για τη διαμόρφωση ενός συνόλου (Omari, 2006). Οι πληροφορίες συντάσσονται μαζί με έναν διαφορετικό τρόπο συνδυάζοντας στοιχεία σε ένα νέο μοτίβο ή προτείνονται εναλλακτικές λύσεις
Παραγωγή ενός ενιαίου νοήματος
Παραγωγή ενός μοτίβου, ή προτεινόμενο σύνολο διαδικασιών
Παραγωγή ενός συνόλου αφηρημένων ερωτήσεων

Παράδειγμα: Μετατρέψτε μια «ανθυγιεινή» συνταγή μηλόπιτας σε μια «υγιεινή» συνταγή αντικαθιστόντας τα συστατικά της επιλογής σας. Εξηγήστε τα οφέλη υγείας τα συστατικών που επιλέξατε σε σχέση με τα αυτά που υπήρχαν πριν.

Αξιολόγηση
Παρουσιάζονται επιχειρήματα και προασπίζονται απόψεις κρίνοντας τις πληροφορίες, την ισχύ των ιδεών ή την ποιότητα της εργασίας βασει ενός συνόλου κριτηρίων, διατυπώνονται δηλαδή αξιολογικές κρίσεις
Κρίση με όρους από εσωτερικά στοιχεία
Κρίση με όρους από εξωτερικά κριτήρια

Παράδειγμα: Ποια είδη μήλων είναι καλύτερα για το ψήσιμο μιας πίτα, και γιατί;

Συναισθηματικό
Οι δεξιότητες στον συναισθηματικό τομέα περιγράφουν τον τρόπο που οι άνθρωποι αντιδρούν συναισθηματικά και η δυνατότητά τους να αισθανθούν τον πόνο ή τη χαρά άλλων. Στόχος είναι η συνειδητοποίηση, η ανάπτυξη θετικών στάσεων, συναισθημάτων και συγκίνησης. Στον τομέα αυτό υπάρχουν έξι διαδικασίες, οι οποίες παρουσιάζονται από το χαμηλότερο επίπεδο στο υψηλότερο:

Αντίληψη
Ο εκπαιδευόμενος δίνει παθητικά την προσοχή. Χωρίς αυτό το επίπεδο καμία εκμάθηση δεν μπορεί να εμφανιστεί. Η αντίληψη είναι για τη μνήμη και την αναγνώριση του εκπαιδευόμενου.

Ανταπόκριση
Ο εκπαιδευόμενος συμμετέχει ενεργά στη διαδικασία εκμάθησης, όχι μόνο ανταποκρίνεται σε ένα ερέθισμα. Αντιδρά με κάποιο τρόπο.

Εκτίμηση
Συνδυάζει μια αξία με ένα αντικείμενο, ένα φαινόμενο, ή ένα κομμάτι των πληροφοριών. Συνδέει μια αξία ή μερικές τιμές στη γνώση που απόκτησαν.

Οργάνωση
Βάζει μαζί τις διαφορετικές τιμές, τις πληροφορίες, και τις ιδέες και να τις προσαρμόσει μέσα στο σχήμα της σύγκριση, συσχετισμός και διαμόρφωση σε αυτό που έχει μάθει.

Χαρακτηρισμός
Κρατάει μια ιδιαίτερη αξία ή μια πεποίθηση που ασκεί επιρροή στη συμπεριφορά του/της έτσι ώστε να γίνει ένα χαρακτηριστικό.

Ψυχοκινητικό
Οι δεξιότητες στον ψυχοκινητικό τομέα περιγράφουν τη δυνατότητα να χειριστεί φυσικά ένα εργαλείο ή ένα όργανο όπως ένα σφυρί. Εστιάζουν συνήθως στην αλλαγή ή/και την ανάπτυξη της συμπεριφοράς ή/και των δεξιοτήτων. Ο Bloom και οι συνάδελφοί του δεν δημιούργησαν ποτέ υποκατηγορίες για τις δεξιότητες στην ψυχοκινητική περιοχή, έκτοτε όμως άλλοι εκπαιδευτικοί δημιούργησαν τις δικές τους ψυχοκινητικές ταξονομίες   προτείνοντας τα ακόλουθα επίπεδα:

Αντίληψη

Είναι η δυνατότητα να χρησιμοποιούν τους αισθητήρες συνθημάτων που εξελίσσονται σε κινητήρια δραστηριότητα. Αυτό κυμαίνεται από την αισθητήρια υποκίνηση, μέσω της επιλογής συνθήματος, στην μετάφραση αυτών.

Παραδείγματα: Ανιχνεύει τα μη λεκτικά συνθήματα επικοινωνίας. Εκτίμα που θα προσγειωθεί μια σφαίρα αφότου έχει εκτοξευθεί και πως πρέπει να κινηθείς για να την πιάσεις ακριβώς εκεί που θα καταλήξει. Ρυθμίζει τη θερμότητα της σόμπας στη σωστή θερμοκρασία από τη μυρωδιά και τη γεύση των φαγητών.

Βασικές λέξεις: επιλέγει, περιγράφει, ανιχνεύει, διαφοροποιεί, διακρίνει, προσδιορίζει, απομονώνει.

Σύνολα μαθημένων συμπεριφορών

Περιλαμβάνει διανοητικά, φυσικά, και συναισθηματικά σύνολα. Πρόκειται για διαθέσεις που προκαθορίζουν την απάντηση ενός προσώπου στις διάφορες καταστάσεις (τις αποκαλούμενες νοοτροπίες).
Σημείωση: Είναι στενά συνδεδεμένη με την υποδιαίρεση «ανταπόκριση σε ερεθίσματα» της συναισθηματικής περιοχής.

Παραδείγματα: Ξέρει και ενεργεί επάνω σε μια σειρά βημάτων σε μια διαδικασία κατασκευής. Αναγνωρίζει τις δυνατότητες κάποιου και τους περιορισμούς του. Δείχνει επιθυμία να μάθει μια νέα διαδικασία (κίνητρο).

Βασικές λέξεις: αρχίζει, επιδεικνύει, εξηγεί, κινείται, προχωρά, αντιδρά, επιδεικνύει, εθελοντής.

Καθοδηγούμενη ανταπόκριση

Τα αρχικά στάδια στην εκμάθηση μιας σύνθετης ικανότητας που περιλαμβάνει τη μίμηση, τη δοκιμή και το λάθος. Η επάρκεια της απόδοσης επιτυγχάνεται με την άσκηση.

Παραδείγματα: Εκτελεί μια μαθηματική εξίσωση όπως καταδεικνύεται. Ακολουθεί τις οδηγίες για να χτίσει ένα πρότυπο.

Βασικές λέξεις: αντίγραφα, ίχνη, ακολουθούν, αντιδρούν, αναπαράγουν, αποκρίνονται.

Ο μηχανισμός

Αυτό είναι το ενδιάμεσο στάδιο στην εκμάθηση μιας σύνθετης ικανότητας. Οι μαθημένες απαντήσεις έχουν γίνει συνήθεια και οι κινήσεις μπορούν να εκτελεσθούν με εμπιστοσύνη και ικανότητα.

Παραδείγματα: Οδηγεί ένα αυτοκίνητο. Χειρίζεται έναν προσωπικό υπολογιστή. Επισκευάζει μια διαρροή βρύση.

Βασικές λέξεις: συγκεντρώνει, βαθμολογεί, κατασκευάζει, αποσυναρμολογεί, επιδεικνύει, στερεώνει, καθορίζει, χειρίζεται, μετρά, επιδιορθώνει, αναμιγνύει, οργανώνει, σκιαγραφεί.

Σύνθετη προφανής απάντηση

Η επιδέξια απόδοση των πράξεων μηχανών που περιλαμβάνουν σύνθετα μοτίβα κινήσεων. Η ικανότητα υποδεικνύεται από μια γρήγορη, ακριβή, και ιδιαίτερα συντονισμένη απόδοση, που απαιτεί ένα ελάχιστο της ενέργειας. Αυτή η κατηγορία περιλαμβάνει την απόδοση χωρίς δισταγμό, και την αυτόματη απόδοση. Παραδείγματος χάριν, οι παίκτες που εκφράζουν με ήχους την ικανοποίηση τους μόλις χτυπήσουν μια μπάλα τένις, επειδή μπορούν να πουν για το αποτέλεσμα από την αίσθηση που τους προκαλεί η πράξη τους.

Παραδείγματα: Έχει την ικανότητα να σταθμεύσει ένα αυτοκίνητο σε μια δύσκολη θέση. Χειρίζεται έναν υπολογιστή γρήγορα και με ακρίβεια. Επίδειξη ικανότητας να παίζει πιάνο.

Βασικές λέξεις: είναι οι ίδιες με το μηχανισμό, αλλά θα έχουν τα επιρρήματα ή τα επίθετα που δείχνουν ότι η απόδοση είναι γρηγορότερη, καλύτερη, ακριβέστερη, κλπ.

Προσαρμογή

Αναπτύσσονται οι δεξιότητες προσαρμογής και το άτομο μπορεί να τροποποιήσει τα μοτίβα κίνησης για να προσαρμόσει πρόσθετες απαιτήσεις.

Παραδείγματα: Αποκρίνεται αποτελεσματικά σε ένα απροσδόκητο συμβάν. Τροποποιεί οδηγίες για να ικανοποιήσει τις ανάγκες των αρχαρίων. Εκτελεί μία εργασία με μια μηχανή, η οποία δεν ήταν προορισμένη να κάνει αρχικά, (η μηχανή δεν είναι χαλασμένη και δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος στην εκτέλεση της νέας εργασίας).

Βασικές λέξεις: προσαρμόζεται, αλλάζει, ρυθμίζει εκ νέου, αναδιοργανώνει, αναθεωρεί, ποικίλλει.

Εκκίνηση

Δημιουργεί νέα μοτίβα κίνησης για να προσαρμοστεί σε μια ιδιαίτερη κατάσταση ή ένα συγκεκριμένο πρόβλημα. Τα αποτελέσματα της μάθησης δίνουν έμφαση στη δημιουργικότητα που βασίζεται στις υψηλά ανεπτυγμένες δεξιότητες.

Παραδείγματα: Κατασκευάζει μια νέα θεωρία. Αναπτύσσει έναν νέο και σημαντικό προγραμματισμό κατάρτισης. Δημιουργεί μια νέα γυμναστική ρουτίνα.

Βασικές λέξεις: τακτοποιεί, χτίζει, συνδυάζει, συνθέτει, κατασκευάζει, δημιουργεί, σχεδιάζει, αρχίζει.

Αναφορές

Πηγές και Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

Εκπαίδευση