Ηλέκτρα (όνομα)

Το όνομα Ηλέκτρα, είναι ελληνικό γυναικείο όνομα (βαφτιστικό όνομα).

Ετυμολογία
Το όνομα προέρχεται από το αρχαιοελληνικό όνομα Ἠλέκτρα «λαμπρή, φωτεινή», από το ἤλεκτρον «κεχριμπάρι», και αυτό από το ἠλέκτωρ «λαμπρός, φωτεινός», άγνωστου ετύμου. Το όνομα είναι σημασιολογικά παρεμφερές με τα ονόματα Αγλαΐα, Ανουάρ, Εμβέρ, Κλάρα, Λούκιος/Λουκία, Ρωξάνη, Σβετλάνα, Φωτεινός/Φωτεινή κτλ., ενώ από τη σημασία ήλεκτρον «κεχριμπάρι» σχετίζεται με τα γυναικεία ονόματα Ambra (ιταλικά), Ambre (γαλλικά), Amber (αγγλικά). Από την ίδια ρίζα ετυμολογούνται και τα αρχαιοελληνικά ονόματα Ηλεκτρύων και  Ηλεκτρυώνη.

Ονομαστική εορτή
Το όνομα δεν έχει δικιά του άγια και γι’ αυτό εορτάζεται των Αγίων Πάντων.

Διάδοση του ονόματος
Όνομα από την αρχαιοελληνική παράδοση, στην οποία θέση ξεχωριστή κατέχει η Ηλέκτρα, που μαζί με τον αδελφό της Ορέστη εκδικήθηκε τη μητέρα της Κλυταιμνήστρα και τον εραστή της Αίγισθο για τη δολοφονία του πατέρα της Αγαμέμνονα. Πρωταγωνιστεί σε δύο αρχαιοελληνικές τραγωδίες την Ηλέκτρα του Ευριπίδη και την Ηλέκτρα του Σοφοκλή, ενώ έχει σταθεί πηγή έμπνευσης για δεκάδες άλλα έργα, γεγονός που συνέβαλε στη διάδοση του ονόματος μέχρι την Αναγέννηση. Στους νεότερους χρόνους, στα  1873 ο Γερμανοαμερικανός αστρονόμος Κρίστιαν Πέτερς (C. H. F. Peters) δίνει το όνομά της τον αστεροειδή που ανακάλυψε Elektra/Ηλέκτρα· στα 1903 ο Ούγκο φον Χοφμάννσταλ (Hugo von Hofmannsthal) γράφει το δράμα Ηλέκτρα (Elektra) και ο Ρίχαρντ Στράους (Richard Strauss) το χρησιμοποιεί ως λιμπρέτο στη μονόπρακτη όπερα που ανεβάζει το 1909 (Η Ηλέκτρα του Στράους είναι μέχρι σήμερα μια από τις πιο συχνά παιζόμενες όπερες που βασίζονται στην αρχαιοελληνική μυθολογία).  ενώ από την ιστορία της Ηλέκτρας δημιουργείται στα 1913 ο όρος Σύμπλεγμα της Ηλέκτρας, κατά τον Καρλ Γιουγκ (Carl Gustav Jung), σύμπλεγμα ανάλογο με το Οιδιπόδειο, που εκδηλώνεται ως ερωτική έλξη της κόρης προς τον πατέρα και αντίζηλο μίσος προς τη μητέρα — ο όρος είναι μεταφραστικό δάνειο από τα γερμανικά (Elektrakomplex).  Στα 1930 ο Γουλιέλμο Μαρκόνι (Guglielmo Marconi), βαφτίζει την κόρη του και τη θαλαμηγό - εργαστήριό του Elettra και στα 1931 ο Ευγένιος Ο'Νηλ (Eugene O'Neill) γνωρίζει μεγάλη επιτυχία με το έργο του Το πένθος ταιριάζει στην Ηλέκτρα (Mourning Becomes Electra).

Σημαντική θέση κατέχει και η Πλειάς Ηλέκτρα. Από εκεί παίρνει τον τίτλο του το δεύτερο βιβλίο (Elettra) της ποιητικής συλλογής Laudi del cielo, del mare, della terra e degli eroi (Ύμνοι του ουρανού, της θάλασσας, της γης και των ηρώων, 1903–1912) του Γκαμπριέλε ντ’Αννούτσιο (Gabriele d’Annunzio). 

Το όνομα σήμερα στην Ελλάδα δεν είναι ασυνήθιστο, αν και δεν διαθέτει αγία να το υποστηρίζει· σε μια προσπάθεια στατιστικής αποτίμησης της συχνότητας των ελληνικών ονομάτων, το όνομα Ηλέκτρα παρουσιάζεται ως το 272ο πιο συχνό όνομα (το 182ο ανάμεσα στα γυναικεία).

Το όνομα Ηλέκτρα σε άλλες γλώσσες
Το όνομα, μέσω του ελληνικού Ἠλέκτρα και του δάνειου λατινικού Electra,  διαδόθηκε στις άλλες γλώσσες.

Πρόσωπα με το όνομα Ηλέκτρα
Ηλέκτρα Αποστόλου (1912–1944), ηρωίδα της Αντίστασης
Ηλέκτρα Λεμπλ (1999-), κολυμβήτρια

Το όνομα στην αρχαιοελληνική μυθολογία και την τέχνη
Ηλέκτρα, τραγωδία του Ευριπίδη, διδάχτηκε το 413 π.Χ.
Ηλέκτρα, τραγωδία του Σοφοκλή
Ηλέκτρα, στην αρχαιοελληνική μυθολογία, κόρη του Αγαμέμνονα και της Κλυταιμνήστρας
Ηλέκτρα, στην αρχαιοελληνική μυθολογία, μια από τις Πλειάδες
Ηλεκτρύων, στην αρχαιοελληνική μυθολογία, βασιλιάς των Μυκηνών, γιος του Περσέα και της Ανδρομέδας
Ηλεκτρυώνη, στην αρχαιοελληνική μυθολογία, ηρωίδα της Ρόδου
Ηλέκτρα (Elektra, 1903), ποιητική σύνθεση του Ούγγο φον Χοφμάννσταλ (Hugo von Hofmannsthal), πάνω στην οποία ο Ρίχαρντ Στράους (Richard Strauss) συνθέτει τη μονόπρακτη όπερα Ηλέκτρα (Elektra, op. 58, 1909).
Το πένθος ταιριάζει στην Ηλέκτρα (Mourning Becomes Electra, 1947), ταινία του Ντάντλεϊ Νίκολς, πάνω στο ομώνυμο θεατρικό (1931) του Ευγένιου Ο’Νηλ, ο οποίος με τη σειρά στηρίχτηκε στην τριλογία του Αισχύλου Ορέστεια (458 π.Χ.)
Ηλέκτρα (1962), ταινία του Μιχάλη Κακογιάννη πάνω στην ομώνυμη τραγωδία του Ευριπίδη
Δάκρυα για την Ηλέκτρα (1966), δραματική ταινία του Γιάννη Δαλιανίδη, σε σενάριο Νίκου Φώσκολου

Σημειώσεις

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

Γυναικεία ελληνικά ονόματα
Αρχαία ελληνικά ονόματα