Προβάλινθος

Η Προβάλινθος (), (ο δήμος: Προβαλίνθου) ήταν αρχαίος οικισμός - πόλη και δήμος της Πανδιονίδας (περιοχή της Αρχαίας Αττικής και φυλή της αρχαίας Αθήνας).

Τοποθεσία του αρχαίου δήμου 
Ο δήμος της Προβαλίνθου, ήταν δήμος της Παραλίας. Σύμφωνα με τη διαδρομή που αναφέρει ο Στράβων μετά το Σούνιο ακολουθούσαν οι Θόρικος, Ποταμὸς, Πρασιὰ, Στειριὰ, Βραυρώνα, όπου βρισκόταν το ιερό της Βραυρωνίας Αρτέμιδος, οι Αλαί αι Αραφηνίδες, όπου βρισκόταν το ιερό της Ταυροπόλου Αρτέμιδος ο Μυρρινούς και κατόπιν η Προβάλινθος, ενώ στη συνέχεια αυτής ακολουθούσε ο Μαραθώνας{{efn|[...] "Κάμψαντι δὲ τὴν κατὰ τὸ Σούνιον ἄκραν ἀξιόλογος δῆμος Σούνιον, εἶτα Θόρικος, εἶτα Ποταμὸς δῆμος οὕτω καλούμενος, ἐξ οὗ οἱ ἄνδρες Ποτάμιοι, εἶτα Πρασιὰ Στειριὰ Βραυρών, ὅπου τὸ τῆς Βραυρωνίας Ἀρτέμιδος ἱερόν, [Ἁλαὶ Ἀραφη]νίδες, ὅπου τὸ τῆς Ταυροπόλου, Μυρρινοῦς Προβάλινθος Μαραθών". [...]. Ο δήμος ήταν ανάμεσα στο Πεντελικό όρος και την Πάρνηθα και αν και δεν έχει ταυτιστεί επακριβώς η περιοχή του, θεωρείται σύμφωνα με κάποιους ερευνητές ότι βρίσκεται είτε σε περιοχή κοντά στην Νέα Μάκρη, είτε κοντά στο Πικέρμι, στη θέση Βελανιδιά, είτε στους πρόποδες του βουνού Αργαλίκι, ή σύμφωνα με τον John S. Traill νοτιοανατολικά του Βρανά, ο οποίος υπάγεται διοικητικά σήμερα στον Δήμο Μαραθώνος.

Μέλος της Τετράπολης 

Η Προβάλινθος ήταν επίσης μια από τις τέσσερις πόλεις της Τετράπολης ή Υττηνίας της Αττικής, η οποία με τη σειρά της αποτελούσε μια από τις δώδεκα περιφέρειες-πόλεις της Δωδεκάπολης Κεκροπίας. Ο Στράβων, αναφερόμενος στον ιστορικό Φιλόχορο και το έργο του «Ατθίς» (ή Ατθίδες ή Ιστορίαι) λέει ότι η Τετράπολις (Οινόη, Προβάλινθος, Τρικόρυθος, Μαραθών) ήταν μια από τις δώδεκα πόλεις, οι οποίες ιδρύθηκαν στην Αττική από τον μυθικό βασιλιά της Αθήνας, Κέκροπα και αργότερα ο Θησέας την ένωσε με την πόλη της αρχαίας Αθήνας. Στη συνέχεια η Προβάλινθος έγινε ένας από τους δήμους της Αττικής και ανήκε στην Πανδιονίδα φυλή, αν και κάποιες πηγές, ίσως εσφαλμένα, την αναφέρουν ως μέλος της Αιαντίδας φυλής, πιθανώς επειδή οι υπόλοιπες τρεις πόλεις (Οινόη, Τρικόρυθος, Μαραθών) ανήκαν σε αυτήν τη φυλή (την Αιαντίδα). Από τις τέσσερις πόλεις, οι οποίες αποτελούσαν την Τετράπολη, ο Μαραθώνας εθεωρείτο σαφώς, ως ο πιο σημαντικός.

Η συμμετοχή του δήμου στην αρχαία Βουλή
Ο δήμος, η ύπαρξη του οποίου επιβεβαιώνεται και από διάφορες επιγραφές, ως μέλος αρχικά της Πανδιονίδας φυλής, συμμετείχε με 5 βουλευτές στην αρχαία Βουλή των 500, κατά την πρώτη περίοδο (508 – 307/306 π.Χ.). Κατά τη δεύτερη (307/306 – 224/223 π.Χ.) και την τρίτη περίοδο (224/223 – 201/200 π.Χ.) ο δήμος αντιπροσωπευόταν επίσης με 5 βουλευτές στη Βουλή των 600. Κατά την τέταρτη (201/200 π.Χ. – 126/127) και την πέμπτη περίοδο (126/127 – 3ος αιώνας) ο δήμος εντάχθηκε στην Ατταλίδα φυλή, ενώ είναι άγνωστος ο αριθμός βουλευτών–αντιπροσώπων του δήμου.

Οι κάτοικοι της Προβαλίνθου 
Ο δημότης της αρχαίας Προβαλίνθου ονομαζόταν Προβαλίνθιος ή Προβαλίσιος .

Ανασκαφές στην Μπρεξίζα

Στην πεδιάδα του Μαραθώνα, στην περιοχή της Μπρεξίζας, σε μικρή απόσταση από τη θάλασσα, στα κτήματα πιθανώς του Ηρώδη του Αττικού, κατά τις αρχές του 2ου αιώνα μ.X., ανεγείρεται μεγάλο ιερό αφιερωμένο στην αιγυπτιακή θεότητα Ίσιδα και σε έναν ακόμη αιγύπτιο θεό, πιθανώς τον Οσιρι ή τον Σάραπι, το οποίο σύμφωνα με την αρχαιολόγο Ιφιγένεια Δεκουλάκου, υπεύθυνη της ανασκαφής από τη B' Εφορία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων: «Δεν υπάρχει όμοιό του πουθενά» καθώς «πρόκειται για μια εντελώς πρωτότυπη κατασκευή, που ακόμη και όταν ολοκληρωθεί η αρχαιολογική έρευνα θα περάσει χρόνος και θα απαιτηθεί πολλή μελέτη ώστε να καταλήξουμε σε μια πρόταση για την αρχιτεκτονική μορφή της». Δίπλα στο ιερό υπάρχει επίσης ρωμαϊκό βαλανείο που ολοκληρώνει το σύνολο προσφέροντας την απαραίτητη διάσταση της αιγυπτιακής λατρείας. Το ιερό το οποίο κατασκευάσθηκε στην περιοχή του Μικρού Ελους, πιθανώς ανήκε στον δήμο της αρχαίας Προβαλίνθου. Προφανώς πρόκειται για το «ιερό του Κανώπου», όπως το αναφέρει ο βιογράφος του Ηρώδη του Αττικού Φιλόστρατος.

Προσωπικότητες από την Προβάλινθο 
Υπήρξαν διάφοροι γνωστοί πολίτες από τον δήμο της Προβαλίνθου, όπως Γεροντίδης ο Προβαλίσιος γιος του Κρατίππου, ο Γνάθιος ο Προβαλίσιος, ο Γύλης ο Προβαλίσιος, ο Δημοφάνης ο Προβαλίσιος κ.α.

Φωτοθήκη

Δείτε επίσης 
 Αρχαία Αθήνα
 Πανδιονίδα φυλή
 Ατταλίδα φυλή

Υποσημειώσεις και παραπομπές

Υποσημειώσεις

Παραπομπές

Πηγές – βιβλιογραφία

Πρωτογενείς πηγές 
 Στράβων, «Γεωγραφικά», Βιβλίο Η', 7.1, Βιβλίο Θ', 1.20 και Βιβλίο Θ', 1.22. 
 Ελληνικές επιγραφές - IG Προβαλ Attica (IG I-III).

Δευτερογενείς πηγές
 Probalinthus, στην ιστοσελίδα: referenceworks.brillonline.com,
  Ουίλλιαμ Σμιθ,  Attica - 62-65 (Marathon)
 John S. Traill: The political organization of Attica: a study of the demes, trittyes, and phylai, and their representation in the Athenian Council,“Attica”. Princeton: American School of Classical Studies at Athens (ASCSA), 1975, ISBN 978-0-87661-514-0
 John S. Traill: Demos and trittys. Epigraphical and topographical studies in the organization of Attica. Athenians Victoria College, Toronto 1986, p. 129.
 Peter Siewert, "Die Trittyen Attikas und die Heeresreform des Kleisthenes", C.H. Beck, München 1982, ISBN 3406080634, ISBN 9783406080630
 Γεώργιος Σωτηριάδης, "Ανασκαφαί Μαραθώνος", Πρακτικά της Αρχαιολογικής Εταιρείας 1932, σελ. 28-43, και Ανασκαφή εν Μαραθώνι υπό Γεωργίου Σωτηριάδου URI http://hdl.handle.net/11615/5045, στην ιστοσελίδα ir.lib.uth.gr του Ιδρυματικού Αποθετήριου του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Δήμος Μαραθώνος, από την ιστοσελίδα: site.marathon.gr/ του Δήμου Μαραθώνος.
 
 Probalinthos, SE Vrana, στις ιστοσελίδες: http://imperium.ahlfeldt.se & https://web.archive.org/web/20170808012018/http://dare.ht.lu.se/, Ψηφιακός Άτλας της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, ("Digital Atlas of the Roman Empire", Johan Ahlfeldt, Department of Archaeology and Ancient History, Lund University, Sweden), Πανεπιστήμιο Λουντ, Λουντ, Σουηδία, πρόγραμμα: Pelagios.
 Probalinthos στην ιστοσελίδα: ASCSA Digital Collections και https://web.archive.org/web/20170422162836/http://www.ascsa.edu.gr/ της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα.

Δήμοι της Αρχαίας Αττικής
Αρχαία Αθήνα