Δημήτριος Πεπαγωμένος

Ο Δημήτριος Πεπαγωμένος (1200 – 1300) ήταν Βυζαντινός λόγιος ο οποίος ζούσε στην Κωνσταντινούπολη. Ασκούσε το επάγγελμα του ιατρού, κτηνίατρου, και του φυσιοδίφη. Υπάρχουν επίσης αναφορές οι οποίες χρονολογικά τον τοποθετούν στον 15ο αιώνα αντί για τον 13ο.

Βιογραφία

Ιατρός της αυτοκρατορικής αυλής
Κατά τον 13ο αιώνα, ο Πεπαγωμένος υπήρξε ο ιατρός του αυτοκράτορα Μιχαήλ Η´ Παλαιολόγου ο οποίος του ανέθεσε να συνθέσει μια έρευνα για την ποδάγρα. Ο τίτλος της πραγματείας του ήταν Σύνταγμα περὶ τῆς ποδάγρας, στην οποία ο Πεπαγωμένος θεωρούσε πως η ποδάγρα ήταν τύπος αιμορραγικής διάθεσης η οποία προκαλούνταν από ατελή απέκκριση. Αν και η πρώτη γενική περιγραφή της ποδάγρας αποδίδεται στον Πεπαγωμένο, ήταν ο Ιωάννης Χούμνος -χρησιμοποιώντας τις μελέτες του Πεπαγωμένου- ο οποίος συνταγογράφησε ειδική δίαιτα για την αντιμετώπιση της ασθένειας.

Κτηνίατρος
Ως κτηνίατρος ο Πεπαγωμένος έγραψε πραγματεία με θέμα την σίτιση και την φροντίδα των γερακιών, με τον τίτλο του έργου να είναι Περὶ τῆς τῶν ἰεράκων ἀνατροφῆς τε καἰ θεραπεὶας. Έγραψε επίσης μελέτη σχετικά με την φροντίδα και μέριμνα για τους σκύλους με τον τίτλο Κυνοσόφειον, αν και είναι πιθανό πως το έργο αυτό είναι πολύ παλαιότερο και γράφτηκε από τον συγγραφέα και μεταφραστή του 3ου αιώνα Καίλιο Αυρηλιανό.

Μεταφράσεις και δημοσιεύσεις
Το 1517, το έργο του Δημητρίου Πεπαγωμένου σχετικά με την ποδάγρα μεταφράστηκε και εκδόθηκε στην λατινική γλώσσα από τον βυζαντινό λόγιο Μάρκο Μούσουρο ο οποίος είχε καταφύγει από τον Χάνδακα στην Βενετία. Το ίδιο έργο εκδόθηκε αργότερα και στο Παρίσι το 1558, καθώς και στην Πάντοβα το 1721.

Άλλες αναφορές
Ο Δημήτριος Πεπαγωμένος σατιρίστηκε από τον Μάζαρη, συγγραφέα του 15ου αιώνα, στο έργο με τίτλο Ἐπιδημία Μάζαρι ἐν ᾌδου, όπου περιγράφεται ως ιατρός που δηλητηρίασε τον εαυτό του. Πολύ πιθανώς πρόκειται για διαφορετικό άτομο με το ίδιο όνομα καθώς οι πράξεις που του αποδίδονται είναι εντός του 15ου αιώνα σε αντίθεση με τον 13ο αιώνα κατά τον οποίο έζησε ο πρώτος Πεπαγωμένος. Σύμφωνα με τον Μάζαρη ο Πεπαγωμένος είχε 2 γιούς, ο μεγαλύτερος ονομαζόταν Σαυρομάτης και ήταν επίσης ιατρός, ενώ ο μικρότερος ονομαζόταν Θεοδόσιος και ασχολούνταν περισσότερο με την κοινωνική ζωή. Όταν ο αυτοκράτορας Μανουήλ Β´ Παλαιολόγος (1391–1425) επισκέφτηκε τον Μοριά το 1415, ο Πεπαγωμένος ήταν ιατρός στην υπηρεσία του. Παρέμεινε πίσω στον Μυστρά για να υπηρετήσει ως ιατρός στον Θεόδωρο Β´ Παλαιολόγο ο οποίος ήταν ο δεσπότης του Μοριά (1407–1443). Από την θέση αυτή, φρόντισε την Κλεόφα Μαλατέστα Παλαιολογίνα καθώς γεννούσε το 1433. Μετά τον θάνατο της, παρέδωσε τον επικήδειο λόγο της.

Το ίδιο άτομο ενδέχεται να ήταν ο αντιγραφέας του ιατρικού χειρογράφου Paris gr. 2256, και επίσης διατηρούσε αλληλογραφία με τον Ιωάννη Ευγενικό, καθώς και με τον καρδινάλιο Βησσαρίωνα.

Παραπομπές

Πηγές

Σχετική βιβλιογραφία

Βυζαντινοί ιατροί
Βυζαντινοί του 13ου αιώνα