Ισμαήλ ιμπν Χαμάντ αλ-Τζαουχάρι

Ο Αμπού Νασρ Ισμαήλ ιμπν Χαμάντ αλ-Τζαουχάρι (Abu Nasr Isma'il ibn Hammad al-Jawhari ή al-Jauhari) (απεβίωσε το 1002 ή το 1008) ήταν ο συγγραφέας ενός αξιοσημείωτου λεξικού της Αραβικής γλώσσας.

Γεννήθηκε στην πόλη Φαράμπ (Οτράρ) του Τουρκεστάν (στο σημερινό νότιο Καζακστάν). Σπούδασε Αραβική φιλολογία αρχικά στη Βαγδάτη και έπειτα μαζί με τους Άραβες της Χετζάζ. Στη συνέχεια εγκαταστάθηκε στο βόρειο Χορασάν (στο Νταμγκάν και ακολούθως στο Νισαπούρ). Απεβίωσε στο Νισαπούρ ενώ επιχειρούσε να πετάξει από την οροφή ενός τεμένους, εμπνευσμένος πιθανώς από την προγενέστερη πτήση αιώρησης του Αμπάς ιμπν Φιρνάς.

Το σημαντικότερο έργο του είναι το Αραβικό λεξικό με τίτλο Taj al-Lugha wa Sihah al-Arabiya, («Το στέμμα της γλώσσας και τα σωστά Αραβικά»), γνωστό επίσης και με τους συντομότερους τίτλους al-Sihah fi al-Lugha, («Η σωστή γλώσσα»), και al-Sihah. Περιλαμβάνει 40.000 λεξικογραφικές καταχωρήσεις. Το έγραψε όταν ζούσε στο Νισαπούρ. Λέγεται πως δεν το είχε ολοκληρώσει όταν απεβίωσε και πως ολοκληρώθηκε από έναν μαθητή του. Ο αλ-Τζαουχάρι τοποθέτησε τις λέξεις σε αλφαβητική σειρά με κριτήριο ταξινόμησης το τελευταίο γράμμα της ρίζας της λέξης. Το Al-Sihah είναι ένα από τα σημαντικότερα Αραβικά λεξικά του μεσαίωνα. Επιπλέον μεγάλο μέρος του υλικού του ενσωματώθηκε σε μεταγενέστερα Αραβικά λεξικά που συντάχθηκαν από άλλους. Πληθώρα συνόψεων του, όπως και επεκτάσεων του, παρήχθησαν στα Αραβικά στους αιώνες. Μια πλήρως αναζητήσιμη διαδικτυακή έκδοση του βρίσκεται στο Baheth.info . Το μεγαλύτερο μέρος του αντιγράφηκε στην τεράστια συλλογή λεξικών Lisan al-Arab του 13ου αιώνα.

Ο Ε. Σαΐντιους ξεκίνησε να γράφει μια μετάφραση του στα Λατινικά, αλλά μόνο ένα μέρος του εκδόθηκε στο Χαρντερβέκ (1776). Ολόκληρο το έργο εκδόθηκε στο Ταμπρίζ (1854) και το Κάιρο (1865), ενώ εμφανίστηκαν πολλές συνόψεις του και μεταφράσεις στα Περσικά. Το 1729 οι καταχωρίσεις του λεξικού διαμόρφωσαν τις βάσεις για ένα Αραβοτουρκικό λεξικό το οποίο ήταν το πρώτο βιβλίο που τυπώθηκε με τη μέθοδο του πιεστηρίου από τον Ιμπραήμ Μουτεφερίκα κατά την Οθωμανική περίοδο.

Παραπομπές

Πηγές
 Arabic Lexicography: Its History, and Its Place in the General History of Lexicography, από τον John A. Haywood, 1965.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 Encyclopedia Islamica

Μουσουλμάνοι λεξικογράφοι