Στέλλα Παπαδάκη-Oekland

Η Στέλλα Παπαδάκη-Oekland (Ηράκλειο, 8 Αυγούστου 1937 - 21 Δεκεμβρίου 2002, Ηράκλειο), ήταν αρχαιολόγος και καθηγήτρια Βυζαντινής αρχαιολογίας.

Βίος
Η Στέλλα Παπαδάκη-Oekland γεννήθηκε στις 8 Αυγούστου 1937 στο Ηράκλειο της Κρήτης. Μετά την ολοκλήρωση των εγκύκλιων σπουδών στη  γεννέτειρά της φοίτησε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Το 1960 διορίστηκε επιμελήτρια Βυζαντινών αρχαιοτήτων στην Κρήτη. Ασχολήθηκε με τον εντοπισμό μνημείων και την επίβλεψη των πρώτων αναστηλώσεων και συντηρήσεων τοιχογραφιών. Το 1965 μετατέθηκε στην Αθήνα και στο Βυζαντινό Μουσείο μέχρι την απομάκρυνσή της από τη Δικτατορία. Το 1969 αποχώρησε από την Αρχαιολογική Υπηρεσία και το 1970 έφυγε ως υπότροφος στη Γερμανία του ιδρύματος Alexander von Humboldt σπουδάζοντας στα πανεπιστήμια Μονάχου και Χαϊδελβέργης (1970-1974). Στο τελευταίο ίδρυμα εκπόνησε τη διατριβή της με θέμα: ‘’The Illustration of the Byzantine Job Manuscripts’’ το 1979.

Το 1975 επανήλθε στην Αρχαιολογική Υπηρεσία και το 1977 παραιτήθηκε οριστικά πηγαίνοντας το 1980 στην Κρήτη για να διδάξει ως Ειδική Επιστήμων Βυζαντινή Αρχαιολογία στην αρτισύστατη Φιλοσοφική Σχολή. Το 1985 έγινε αναπληρώτρια καθηγήτρια στο τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Υπήρξε πρόεδρος του τμήματος και Διευθύντρια του Τομέα Αρχαιολογίας και Ιστορίας και Τέχνης. Διετέλεσε επίσης μέλος της Εταιρείας Κρητικών Ιστορικών Μελετών.

Πέθανε στις 21 Δεκεμβρίου 2002, στο Ηράκλειο της Κρήτης.
Το τμήμα Ιστορία και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου της Κρήτης αποφάσισε τη θεσμοθέτηση χρηματικού βραβείου στη μνήμη της Στέλλας Παπαδάκη-Okland το οποίο θα απονέμεται κατ' έτος, σε μεταπτυχιακό φοιτητή ή φοιτήτρια της Βυζαντινής Αρχαιολογίας, που διακρίθηκε για την καλύτερη επίδοση του.

Μια από τις πιο σημαντικές συμβολές της στην μελέτη της χριστιανικής ζωγραφικής της Κρήτης την περίοδο της Λατινοκρατίας είναι πως συγκρίνοντας τα έργα που παρήχθησαν την περίοδο αυτή με άλλα της ρομανικής και γοτθικής τέχνης και συσχετίζοντας τα ερμήνευσε την προέλευση των πρώτων από εκείνα της ρομανικής και γοτθικής βάσει της παιδείας των Κρητών ζωγράφων.

Δημοσιεύσεις
(ενδεικτικά)

«Μεσαιωνικά Κρήτης», Αρχαιολογικόν Δελτίον, 19 (1966) Β2. Χρονικά, 458-461, πίν. 531-540.
«Byzantine and Medieval Crete / Βυζαντινοί, Μεσαιωνικοί χρόνοι», Αρχιτεκτονική, 58 (1966) 68-75, 113, 118.
«Μεσαιωνικά Κρήτης», Αρχαιολογικόν Δελτίον, 20 (1967), Β2. Χρονικά, 573-576, πίν. 728-738.
«Η Κερά της Κριτσάς. Παρατηρήσεις στη χρονολόγηση των τοιχογραφιών της», Αρχαιολογικόν Δελτίον, 22 (1967) Α΄. Μελέται, 87-111, πίν. 55-77
Byzantine illuminated manuscripts of the Book of Job: a preliminary study of the miniature illustrations, its origin and development, Athens, Brepols 2009  ,  ,  ,   
«Το Άγιο Μανδήλιο ως το νέο σύμβολο σε ένα αρχαίο εικονογραφικό σχήμα», Δελτίον της Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας, 14 (1987-1988), Περίοδος Δ', σελ. 283-296 
«Βυζαντινοί Χρόνοι», στο: Ο Άγιος Νικόλαος και η περιοχή του, Άγιος Νικόλαος 2000, σ. 47-89.
Μετάφραση: Ernst Kitzinger, Η βυζαντινή τέχνη εν τω γενέσθαι. Τα κύρια τεχνοτροπικά ρεύματα στην περιοχή της Μεσογείου, 3ος-7ος αιώνας, Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2003. 
(Σε συνεργασία με την Όλγα Γκράτζιου), «Η έρευνα της Αρχαιολογίας και Ιστορίας της τέχνης του Μεσαίωνα», Πεπραγμένα του Θ΄Διεθνούς Κρητολογικού Συνεδρίου (Ελούντα, 1-6 Οκτωβρίου 2001). Κεντρικές Εισηγήσεις, Εταιρία Κρητικών Ιστορικών Μελετών, Ηράκλειο 2006, σ. 205-222.
«Μανόλης Χατζηδάκης» [Βιογραφικό-βιβλιογραφικό σημείωμα], Παγ­κόσμιο Βιογραφικό Λεξικό, Εκδοτική Αθηνών, τόμ. 9β, Αθήνα 1988, σελ.412-413.
Εισαγωγή στη Βυζαντινή Αρχαιολογία [δακτυλόγραφες πανεπιστημιακές σημειώσεις], Ρέθυμνο 1989
«El Greco’s ‘Byzantinism’. A Re-evaluation», στο: N. Hadjinicolaou (επιμ.), El Greco of Crete. Proceedings of the International Symposium held on the occasion of the 450th anniversary of the artist’s birth, Iraklion, Crete, 1-5 September 1990, Ηράκλειο 1995, σ. 409-424.
Η τέχνη στην Κρήτη: 4ος-18ος αιώνας. Βιβλιογραφία περιόδου 1900-1990, Ηράκλειο 1996.
«Ο Χάνδακας κέντρο ανανέωσης και ακτινοβολίας της βυζαντινής καλλιτεχνικής παράδοσης», στο: Ο Μίτος της Αριάδνης, Ηράκλειο 2000, σ. 99-120
“The Representation of ]ustinian's Column in a Byzantine Miniature of the Twelfth Century”, byzantinische zeitschrift, 83 (1990), 63-71

Παραπομπές

Πηγές
Όλγα Γκράτζιου-Χρήστος Λούκος (επιστημονική επιμέλεια), Ψηφίδες. Μελέτες ιστορίας αρχαιολογίας και τέχνης στη μνήμη της Στέλλα Παπαδάκη-Oekland, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο, 2009  (ιδιαίτερα στις σελίδες xi-xv)
Όλγα Γκράτζιου, «Μνήμη Στέλλας Παπαδάκη-Okeland», Αριάδνη. Επιστημονική Επετηρίδα Φιλοσοφικής Σχολής, Ρέθυμνο, τομ. 10 (2004), σελ. 9-10
Βραβείο Στέλλα Παπαδάκη-Okland 
Δελτίο τύπου του Υπουργείου Πολιτισμού για τον θάνατο της Στέλλας Παπαδάκη-Oekland

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 "Ψηφίδες - Μελέτες Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Τέχνης. Στη μνήμη της Στέλλας Παπαδάκη-Oekland", Επιστημονική επιμέλεια: Όλγα Γκράτζιου – Χρήστος Λούκος, Εκδ. Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Εταιρεία Κρητικών Ιστορικών Μελετών, Ηράκλειο 2009.

Παπαδακη-Oekland Στελλα