Κανάκης (όνομα)

Κανάκης, ελληνικό αντρικό κύριο όνομα (όνομα βαφτιστικό).

Ετυμολογία του ονόματος
Όνομα μεσαιωνικής προέλευσης, από το μεσαιωνικό κανάκι, από το  αρχαιοελληνικό καναχή «ήχος μετάλλων και μουσικών οργάνων», ουσιαστικό σχηματισμένο σε -αχή — πρβλ. στοναχή «αναστεναγμός» — που προέρχεται από το ινδοευρωπαϊκό *kan- «ηχώ, τραγουδώ» (πρβλ. λατινικό cano, γαλλικό chanter, ισπανικό cantar, γοτθικό hana «κόκορας», γερμανικό Hahn, αγγλικό hen «κότα» κ.ά.) — Η σημασιολογική μεταβολή μεταξύ των λέξεων καναχή και κανάκι είναι παράλληλη προς αυτή του ουσιαστικού χάδι (βλ. Χάιδω) < μεσαιωνικό ἠχάδι(ο)ν «τραγούδι», υποκοριστικό του αρχαιοελληνικού ἦχος. Κατά το λεξικό του Ιδρύματος Τριανταφυλλίδη, το μεσαιωνικό κανάκι από το κανάκιον, ίσως από αρχαιοελληνικό καναχή «οξύς ήχος», από τις κραυγές που κάνουν τα μικρά όταν τα κανακεύουν, με εισαγωγή του επιθήματος -άκι.

Ονομαστική εορτή
Την Κυριακή των αγίων Πάντων (κινητή εορτή, 56 ημέρες, 8 εβδομάδες, μετά το Πάσχα).

Διάδοση του ονόματος
Από την έννοια του πολυαγαπημένου μέσα στην οικογένεια, που θα μεγαλώσει με χάδια και περιποιήσεις, ο Μπούτουρας το κατατάσσει στα «Ονόματα εξ ηθικών προτερημάτων». Σημασιολογικά παρεμφερές με τα βαφτιστικά Χάιδω, Χαϊδεμένη, Χαϊδευτός. Σε μια προσπάθεια στατιστικής αποτίμησης της συχνότητας των ελληνικών ονομάτων, το βαφτιστικό Κανάκης παρουσιάζεται στις θέσεις 305η–327η της συχνότητας των αντρικών ονόματων.

Τύποι του ονόματος Κανάκης και υποκοριστικά
Κανάκης, στα Σφακιά τής Κρήτης, στην Κάρπαθο και την Κάσο, στη Χάλκη, στην Αίνο (Enez) της Θράκης, στην Πελοπόννησο
Κανακούλης, στην Κάρπαθο, υποκοριστικό· Κούλης, με αποκοπή των πρώτων συλλαβών

Θηλυκός τύπος του ονόματος
Κανάκη, στην Κυνουρία· Κανακώ, στη Μάνη

Σημειώσεις

Ανδρικά ελληνικά ονόματα
Ονόματα από τη λαϊκή παράδοση
Μεσαιωνικά ονόματα
Κάρπαθος