Ιερά Μονή Οσίου Μελετίου

Η Ιερά Μονή Οσίου Μελετίου είναι ορθόδοξη γυναικεία μονή που ανήκει στην Ιερά Μητρόπολη Μεγάρων και Σαλαμίνος και βρίσκεται στη νοτιοανατολική πλευρά του όρους Πάστρας σε υψόμετρο 520 μέτρων και στα διοικητικά όρια του Δήμου Μάνδρας-Ειδυλλίας.

Ιστορικά στοιχεία
Η Μονή Οσίου Μελέτιου πιθανότατα ιδρύθηκε στα τέλη του 11ου αιώνα, στη θέση μάλλον παλαιότερου μοναστηριού. Ιδρυτής της μονής ήταν ο Όσιος Μελέτιος, ο οποίος καταγόταν από την Καππαδοκία και ήταν οπαδός της πλήρους ακτημοσύνης, ενώ υπήρξε και αναμορφωτής του μοναστικού βίου. Εκτός από το κυρίως μοναστήρι, ίδρυσε και 24 εκκλησιαστικά μετόχια (παραλαύρια) σε διάφορες περιοχές της Αττικής, μερικά από τα οποία σώζονται έως σήμερα, ενώ άλλα είναι ερειπωμένα. Ο Όσιος Μελέτιος ήταν για τους κατοίκους της περιοχής προστάτης και θαυματουργός και τύχαινε ευρύτερης αναγνώρισης, καθώς ο αυτοκράτορας Αλέξιος Κομνηνός δώρισε στη μονή πηγές εσόδων. Ιστορική πηγή στην οποία απαντά το μοναστήρι είναι οι επιστολές του Μιχαήλ Χωνιάτη, καθώς αυτός ο λόγιος μητροπολίτης διατηρούσε τακτική αλληλογραφία με τον ηγούμενο της Μονής και την χαρακτήριζε ως "φιλόσοφον μάνδρα". Μετά τον θάνατό του την 1η Σεπτεμβρίου του 1105 ο Όσιος Μελέτιος τάφηκε εντός της μονής που ο ίδιος είχε ιδρύσει.

Με την πάροδο του χρόνου η μονή απέκτησε μεγάλη φήμη, έγινε σταυροπηγιακή και διατήρησε την ακμή της έως τον 16ο αιώνα, οπότε ανακαινίστηκε από τον Μητροπολίτη Αθηνών Νικάνορα. Στο πέρασμα των αιώνων υπέστη πολλές καταστροφές από επιδρομές και λεηλασίες και στα χρόνια μετά την απελευθέρωση παρήκμασε, ενώ το 1883 έγινε μετόχι της Μονής Φανερωμένης Σαλαμίνας. Ανασυστάθηκε το 1928 από τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και το 1950 η μοναχική κοινότητα μετατράπηκε σε γυναικεία.

Η μονή πανηγυρίζει την 1η Σεπτεμβρίου, ημέρα εορτής του Οσίου Μελετίου.

Αρχιτεκτονική 
Το μοναστήρι σήμερα είναι ένα σύμπλεγμα  βυζαντινών και νεωτέρων κτιρίων που δένουν αρμονικά. Το καθολικό χρονολογείται στον 12ο αιώνα και είναι ένας μικρός ναός, σταυροειδής εγγεγραμμένος με τρούλο ο οποίος στηρίζεται πάνω σε τέσσερις κίονες. Στη νότια πλευρά βρίσκεται προσαρτημένο παρεκκλήσιο προς τιμή των Ταξιαρχών, ενώ εντός του ναού υπάρχει κρύπτη όπου βρίσκεται ο τάφος του οσίου Μελετίου.

Από την αρχική αγιογράφηση του ναού σώζονται μόνο ελάχιστα δείγματα. Οι υπάρχουσες τοιχογραφίες στον κυρίως ναό και στο νάρθηκα  χρονολογούνται στον 17ο αιώνα

Φωτοθήκη

Παραπομπές

Βιβλιογραφία

 
 Μπούρας Χαρ. και Λασκαρίνα Μπούρα, Η Ελλαδική ναοδομία κατά τον 12ο αιώνα, έκδ. Εμπορική Τράπεζα της Ελλάδος, Αθήνα 2001, σ. 232-240. ISBN 960-7059-12-3.
 Παπαδόπουλος Χ. Όσιος Μελέτιος ο Νέος, Αθήνα 1968. 
 Λάμπρος Σπ., Μιχαήλ Ακομινάτου του Χωνιάτου: Τα σωζόμενα, τόμος Β΄, Αθήνα 1880, σ. 155 και 605.
 Deliyanni-Doris H., Die Wandmalereien der Lite der Hosios Meletios, Μόναχο 1975.

Μοναστήρια στην Αττική