Αμπάς ιμπν Φιρνάς

Ο Αμπάς αλ-Κασίμ ιμπν Φιρνάς ιμπν Βιρντάς αλ-Τακουρίν (810–887 μ.Χ.), γνωστός και ως Αμπάς ιμπν Φιρνάς (), ήταν Ανδαλουσιανός πολυμαθής: εφευρέτης, φυσικός, χημικός, μηχανικός, μουσικός της Ανδαλουσίας, και ποιητής στην Αραβική γλώσσα. Είχε Βερβερική καταγωγή, και η ρίζα του ονομάτος του είναι AFERNAS, που είναι συνηθισμένο όνομα πλέον σε Μαρόκο και Αλγερία, γεννήθηκε στο Ιζν-Ραντ Οντά, της Αλ-Άνταλους (σημερινή Ρόντα της Ισπανίας), έζησε στο Εμιράτο της Κόρδοβας, και θεωρείται πως προσπάθησε να πετάξει.

Ο κρατήρας Ιμπν Φιρνάς στη Σελήνη ονομάστηκε προς τιμήν του, όπως και το Αεροδρόμιο Ιμπν Φιρνάς της Βαγδάτης καθώς και μια από τις γέφυρες του Γουαδαλκιβίρ στην Κόρδοβα.

Έργο 
Ο Αμπάς Ιμπν Φιρνάς σχεδιάσε μια κλεψύδρα την οποία ονόμασε αλ-Μακάτα (al-Maqata), επινόησε μέσα κατασκευής άχρωμου γυαλιού, εφηύρε διάφορα γυάλινα επιπεδοσφαίρια, κατασκεύασε διορθωτικούς φακούς («πέτρες ανάγνωσης»), σχεδιάσε μια αλυσίδα από δαχτυλίδια η οποία μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να προσομοιώσει τις κινήσεις των πλανητών και των αστεριών, και ανέπτυξε μέθοδο για τη τεμάχισμα φυσικών κρυστάλλων που επέτρεψε στους Ισπανούς να διακόψουν την εξαγωγή χαλαζία στην Αίγυπτο για το τεμάχισμα του.

Αεροπορία
Περίπου επτά αιώνες μετά τον θάνατο του Φιρνάς, ο Μαροκινός ιστορικός Αχμέντ Μοχάμεντ αλ-Μακάρι (απ. 1632) συνέγραψε μια έκθεση για τον Φιρνάς η οποία περιελάμβανε τα εξής:

Ο αλ-Μακάρι θεωρείται πως χρησιμοποίησε στα ιστορικά έργα του «πολλές πρώιμες πηγές οι οποίες δεν σώζονται πλέον», αλλά στην περίπτωση του Φιρνάς, δεν αναφέρει τις πηγές για τις λεπτομέρειες της υποτιθέμενης πτήσης, αν και ισχυρίζεται πως ένας στίχος ενός Αραβικού ποιήματος του 9ου αιώνα αποτελεί νύξη στην πτήση του Φιρνάς. Το ποίημα γράφηκε από τον Μουμίν ιμπν Σαΐντ, ποιητή των ανακτόρων της Κόρδοβα υπό τον Μουχαμμάντ Α΄ (απεβ. 886), ο οποίος ήταν εξοικειωμένος και συνήθως επικριτικός του Ιμπν Φιρνάς. Ο σχετικός στίχος αναφέρει: «Πέταξε γρηγορότερα από τον φοίνικα στην πτήση του όταν έντυσε το σώμα του με φτερά γύπα.» Καμία άλλη σωζόμενη πηγή δεν αναφέρεται στο συμβάν.

Υποτέθηκε πως η προσπάθεια του Ιμπν Φιρνάς να πραγματοποιήση πτήση αιώρησης ίσως ενέπνευσε την προσπάθεια του Άιλμερ του Μαλμεσμπέρι μεταξύ 1000 και 1010 στην Αγγλία, αλλά δεν υπάρχουν αποδεικτικά στοιχεία που να υποστηρίζουν την θέση αυτή.

Αρμέν Φιρμάν 
Το Αρμέν Φιρμάν ίσως είναι η Λατινοποιημένη ονομασία του Αμπάς ιμπν Φιρνάς.

Σύμφωνα με κάποιες δευτερογενείς πηγές, περίπου 20 χρόνια πριν την προσπάθεια του να πετάξει, ο Ιμπν Φιρνάς ίσως είδε τον Φιρμάν καθώς αυτός τυλιγόταν σε χαλαρό μανδύα ενισχυμένο με ξύλινες αντηρίδες καθώς πηδούσε από έναν πύργο στην Κόρδοβα, με σκοπό να χρησιμοποιήσει το ένδυμα ως φτερά τα οποία θα τον βοηθούσαν να αιωρηθεί. Η υποτιθέμενη προσπάθεια πτήσης ήταν ανεπιτυχής, αλλά το ένδυμα επιβράδυνε την πτώση του αρκετά και υπέστη μόνον ελαφρούς τραυματισμούς.

Ωστόσο, δεν υπάρχει καμία αναφορά στον Αρμέν Φιρμάν σε άλλες δευτερογενείς πηγές, εκ των οποίων όλες ασχολούνται εξαντλητικά με την προσπάθεια πτήσης του Ιμπν Φιρνάς. Ο Άρμεν Φιρμάν δεν αναφέρεται στην έκθεση του αλ-Μακάρι.

Μιας και το γεγονός καταγράφηκε μόνο σε μια πρωτεγενή πηγή, του αλ-Μακάρι, και μιας και το άλμα του Φιρμάν λέγεται πως αποτέλεσε πηγή έμπνευσης του Ιμπν Φιρνάς, η έλλειψη οποιασδήποτε αναφοράς στον Φιρμάν στην έκθεση του αλ-Μακάρι ίσως αποτελεί σημείο σύνθεσης, και το άλμα από πύργο συγχίστηκε με την προσπάθεια αιώρησης του Ιμπν Φιρνάς στα δευτερογενή γραπτά.

Δείτε επίσης

Ιστορία της αεροπορίας
Χεζάρφεν Αχμέτ Τσελεμπή

Παραπομπές

Πηγές
 J. Vernet, Abbas Ibn Firnas. Dictionary of Scientific Biography (C.C. Gilespie, ed.) Vol. I, New York: Charles Scribner's Sons, 1970–1980. σελ. 5.
Lynn Townsend White, Jr. (Spring, 1961). "Eilmer of Malmesbury, an Eleventh Century Aviator: A Case Study of Technological Innovation, Its Context and Tradition", Technology and Culture 2 (2), σσ. 97–111 [100f.], .
 Salim T.S. Al-Hassani (ed.), Elisabeth Woodcock (au.), and Rabah Saoud (au.). 2006. 1001 Inventions. Muslim Heritage in Our World. Manchester: Foundation for Science, Technology and Civilisation. σελ. 308–313. (ISBN 978-0-9555035-0-4) 

Πρωτοπόροι της αεροπορίας