Παΐσιος του Χιλανδαρίου

Ο Παΐσιος του Χιλανδαρίου (, 1722–1773) ήταν Βούλγαρος κληρικός της μονής Χιλανδαρίου, ο οποίος αποτέλεσε σημαντική μορφή της βουλγαρικής εθνικής αναγέννησης, και άγιος της βουλγαρικής ορθόδοξης εκκλησίας από το 1962. Είναι κυρίως γνωστός ως ο συγγραφέας του έργου Ιστορίγια Σλαβγιανομπολγκάρσκαγια (История славяноболгарская, σλαβοβουλγαρική ιστορία) το οποίο αποτέλεσε το δεύτερο βουλγαρικό ιστορικό έργο της νεότερης εποχής μετά την Ιστορία της Βουλγαρίας του 1667 του Πέταρ Μπόγκνταν Μπάξεβ.

Περιγραφή 
Ο Παΐσιος γεννήθηκε στην επαρχία του Σάμοκοβ, πιθανώς στο χωριό του Μπάνσκο στη νοτιοδυτική Βουλγαρία. Έγινε κληρικός στη μονή Χιλανδαρίου του Αγίου Όρους το 1745 και μετέπειτα εξελίχθηκε σε ιερομόναχο και αναπληρωτή ηγούμενο. Για το έργο της σλαβοβουλγαρικής ιστορίας του, συγκέντρωσε υλικό επί δύο έτη, ταξιδεύοντας και σε μέρη όπως η Γερμανία, πριν ολοκληρώσει τη συγγραφή του βιβλίου το 1762 στη μονή Ζωγράφου. Τα περιεχόμενα του βιβλίου κάλυπταν την πλήρη ιστορία των Βουλγάρων έως τότε και την περιγραφή της εθνικής τους ταυτότητας. 
Το πλέον διάσημο σημείο του βιβλίου του είναι στο σημείο όπου παρακινεί τους ομοεθνείς του να χρησιμοποιούν τη δική τους γλώσσα και έθιμα, έναντι των ελληνικών:"Ω, ανόητο έθνος! Γιατί ντρέπεστε να αποκαλείτε τον εαυτό σας Βουλγάρους και γιατί δεν γράφετε και δεν διαβάζετε στη μητρική σας γλώσσα; Δεν ήταν οι Βούλγαροι παντοδύναμοι και δοξασμένοι κάποτε; Δεν εισέπρατταν φόρους από τους δυνατούς Ρωμαίους και τους σοφούς Έλληνες; Από όλα τα σλαβικά έθνη ήταν το πιο γενναίο. Οι ηγεμόνες μας ήταν οι πρώτοι που αποκαλούσαν τους εαυτούς τους βασιλείς, οι πρώτοι που είχαν πατριάρχες, οι πρώτοι που βάπτιζαν τον λαό τους(...) Γιατί ντρέπεστε για τη μεγάλη σας ιστορία και για τη μεγάλη σας γλώσσα και γιατί αφήνεστε στο να μετατρέπεστε σε Έλληνες; Γιατί νομίζετε πως είναι καλύτεροι σας; Λοιπόν, εδώ έχετε δίκιο γιατί είδατε ποτέ σας έναν Έλληνα να αφήνει τη χώρα του και την καταγωγή του όπως κάνετε εσείς;" 
Τα διαγγέλματα αυτά του Παΐσιου επικεντρώνονταν στον τάση εξελληνισμού των Βουλγάρων η οποία γινόταν κυρίως από τους Έλληνες ιερωμένους και την παραδοσιακή ελληνική γραφή των ιερών κειμένων. Τα ανθελληνικά αυτά γραπτά παρουσίαζαν τους Έλληνες σαν κάποιο είδος εθνικού εχθρού των Βουλγάρων. Το πρώτο αντίγραφο του βιβλίου έγινε το 1765. 

Ως προς την οργάνωση του, το βιβλίο αποτελείται από δύο εισαγωγές, αρκετά κεφάλαια στα οποία περιγράφονται διάφορα ιστορικά γεγονότα, ένα κεφάλαιο σχετικά με τους Σλάβους διδασκάλους, τους μαθητές του Κυρίλλου και του Μεθόδιου, ένα κεφάλαιο για τους Βούλγαρους αγίους, και επίλογο. Ο Παΐσιος συνέχισε κατόπιν τη διδασκαλία του ως μέλος επαιτικού τάγματος, ταξιδεύοντας σε διάφορες περιοχές της Βουλγαρίας. Θεωρείται πως πέθανε κατά την επιστροφή του από τη Βουλγαρία στο Άγιο Όρος, στην περιοχή του Ασένοβγκραντ.

Αφιερώματα
Η κορυφή Παΐζυ (Paisy Peak) στη νήσο Λίβινγκστον των νοτίων Σέτλαντ στην Ανταρκτική, είναι ονομασμένη προς τιμή του Παΐσιου του Χιλανδαρίου.

Ο άγιος Παΐσιος του Χιλανδαρίου, απεικονίζεται στο χαρτονόμισμα των 2 λεβ το οποίο εκτυπώθηκε το 1999 και το 2005.

Παραπομπές

Ιστορία της Βουλγαρίας
Βούλγαροι άγιοι
Αγιορείτες
Βούλγαροι μοναχοί