Εκλογές στην Ουγκάντα

Στην Ουγκάντα διεξάγονται εθνικές εκλογές για  πρόεδρο και κοινοβούλιο. Ο πρόεδρος εκλέγεται από τον λαό για πενταετή θητεία. Το Κοινοβούλιο αποτελείται από μέλη που εκλέγονται άμεσα σε εκλογικές περιφέρειες, και μία γυναίκα αντιπρόσωπο για κάθε επαρχία. Επίσης, η σύνθεση περιλαμβάνει και αντιπροσώπους από διάφορες ομάδες, όπως στρατό, νεολαία, εργάτες και άτομα με αναπηρία.

Πρόσφατες εκλογές (2021)

Προηγούμενες εκλογές

1958 
Στις γενικές εκλογές του 1958, που διεξήχθησαν μεταξύ 20 και 24 Οκτωβρίου 1958 εξελέγη το πρώτο Νομοθετικό Συμβούλιο της Ουγκάντας. Στις εκλογές δεν έλαβε μέρος ο λαός ων Γκάντα. Ως αποτέλεσμα, νικητής ήταν το Εθνικό Κογκρέσο της Ουγκάντας, που κέρδισε 5 από τις συνολικά 19 έδρες.

1961 
Στις επόμενες γενικές εκλογές στις 23 Μαρτίου 1961 εξελέγη για πρώτη φορά από το λαό το νομοθετικό συμβούλιο. Η ψηφοφορία κάλυψε ολόκληρη την επικράτεια της Ουγκάντας και νικητής αναδείχθηκε το Δημοκρατικό Κόμμα, κερδίζοντας τις 44 από τις συνολικά 82 έδρες (χωρίς την Μπουγκάντα).

1962
Οι πρώτες εθνικές εκλογές διεξήχθησαν στις 25 Απριλίου 1962 λίγο πριν η Ουγκάντα κηρυχθεί ανεξάρτητη (9 Οκτωβρίου).  Η συμμαχία ανάμεσα στο Λαϊκό Κογκρέσο της Ουγκάντας (UPC) και στο Kabaka Yekka (KY) κέρδισε την πλειοψηφία των κοινοβουλευτικών εδρών, με αποτέλεσμα να σχηματιστεί η πρώτη κυβέρνηση μετά την ανεξαρτησία της χώρας, με πρωθυπουργό τον Μίλτον Ομπότε.

1980 
Η περίοδος της δικτατορίας και των πολιτικών ταραχών στη διάρκεια της διακυβέρνησης από τον Ίντι Αμίν Νταντά, τον Γιουσούφ Λουλέ και τον Γκόντφρεϊ Μπινάισα, σήμαινε ότι δεν διεξάγονταν εκλογές. Προεδρικές εκλογές διεξήχθησαν στις 10 και στις 11 Δεκεμβρίου 1980. Ο Ομπότε ανακηρύχθηκε νικητής των εκλογών εν μέσω καταγγελιών για νοθεία. Ένας από τους φερέλπιδες πολιτικούς και υποψηφίους των εκλογών για πρόεδρο, ο Γιουέρι Μουσέβενι, ξεκίνησε ένοπλο αγώνα και στη συνέχεια αντάρτικο εναντίον της κυβέρνησης του Ομπότε. Ο στρατός του Μουσέβενι (Στρατός Εθνικής Αντίστασης ή NRA) κατέλαβε την εξουσία το 1986 ανατρέποντας την κυβέρνηση του στρατηγού Τίτο Οκέλο, ο οποίος είχε ο ίδιος καταλάβει την εξουσία πριν από ένα εξάμηνο ανατρέποντας τον Ομπότε με στρατιωτικό πραξικόπημα στις 27 Ιουλίου 1985.

Ο Μουσέβενι και το κίνημά του (NRM) καθιέρωσαν έναν τύπο "μη κομματικής δημοκρατίας", απαγορεύοντας στα πολιτικά κόμματα να κατεβάζουν υποψηφίους για τις εκλογές. 

Στις εκλογές του 1980 Λαϊκό Κογκρέσο της Ουγκάντας (UPC) του Ομπότε ήταν το μοναδικό νόμιμο κόμμα και κέρδισε 75 έδρες από τις συνολικά 126 στο κοινοβούλιο.

1989 
Έπειτα από σχεδόν μία δεκαετία από τις εκλογές του 1980, έγιναν εκλογές για την ανάδειξη των μελών του Συμβουλίου Εθνικής Αντίστασης, στις 11-28 Φεβρουαρίου 1989. Εξελέγησαν συνολικά 278 μέλη, από τα οποία τα 210 ήταν ανεξάρτητοι.

Εκλογές για Συντακτική Συνέλευση 1994 
Στις 28 Μαρτίου 1994 εξελέγησαν 284 ανεξάρτητοι αντιπρόσωποι της συνέλευσης, η οποία είχε καθήκον να συντάξει το νέο σύνταγμα της χώρας. Έπειτα από δύο χρόνια (1996) διεξήχθησαν προεδρικές και βουλευτικές εκλογές.

Βουλευτικές εκλογές 1996 
Στις 27 Ιουνίου 1996 έγιναν βουλευτικές εκλογές έπειτα από την υιοθέτηση ενός νέου συντάγματος, τον Οκτώβριο του 1995. Με το νέο σύνταγμα απαγορεύτηκαν όλα τα πολιτικά κόμματα και όλοι οι υποψήφιοι θα έπρεπε να κατεβαίνουν ως ανεξάρτητοι στις εκλογές. Για τις 276  έδρες στο κοινοβούλιο κατήλθαν 814 υποψήφιοι, από τους οποίους οι 156 ήταν υποστηρικτές του Κινήματος Εθνικής Αντίστασης. Η συμμετοχή ήταν 60,7%.

Βουλευτικές εκλογές 2001 
Βουλευτικές εκλογές διεξήχθησαν και στις 26 Ιουνίου 2001. Στις εκλογές ήταν απαγορευμένα τα πολιτικά κόμματα, καθώς το δημοψήφισμα που είχε διεξαχθεί για την καθιέρωση πολυκομματισμού είχε αποτύχει την προηγούμενη χρονιά. Κατά συνέπεια, όλοι οι εκλεγέντες ήταν ανεξάρτητοι.Από τα συνολικά 296 μέλη εξελέγησαν τα 214 και οι υπόλοιπες έδρες περιήλθαν από πριν στις ένοπλες δυνάμεις (10 έδρες), στη νεολαία και στις γυναίκες. Παρότι 12 υπουργοί της κυβέρνησης έχασαν την έδρα τους, η πλειοψηφία των εκλεγμένων μελών του κοινοβουλίου (πάνω από 200) ήταν προσκείμενα στο Κίνημα Εθνικής Αντίστασης.

Προεδρικές εκλογές

1996 
Οι πρώτες άμεσες προεδρικές εκλογές διεξήχθησαν στις 9 Μαΐου 1996. Πρόεδρος εξελέγη άνετα ο Μουσέβενι με ποσοστό 75%. Καθώς τα πολιτικά κόμματα ήταν απαγορευμένα εκείνη την περίοδο, οι υποψήφιοι ήταν ανεξάρτητοι στο σύνολό τους.

2001
Οι επόμενες προεδρικές εκλογές διεξήχθησαν στις 12 Μαρτίου 2001. Το αποτέλεσμα ήταν η νίκη του προέδρου Μουσέβενι με ποσοστό 69% των ψήφων. Και πάλι όλοι οι υποψήφιοι ήταν ανεξάρτητοι.

2006 
Οι πρώτες πολυκομματικές εκλογές (προεδρικές και βουλευτικές) διενεργήθηκαν στις 23 Φεβρουαρίου 2006.
Το αποτέλεσμα των προεδρικών εκλογών ήταν η νέα νίκη του Μουσέβενι, ο οποίος επανεξελέγη με 59% των ψήφων. Στις παράλληλες βουλευτικές εκλογές, το κυβερνών  NRM κέρδισε τις 213 επί συνόλου 319 εδρών.

2011 
Προεδρικές και βουλευτικές εκλογές διεξήχθησαν στις 18 Φεβρουαρίου 2011. Στις προεδρικές έλαβαν μέρος 8 υποψήφιοι, συμπεριλαμβανομένου του προέδρου Γιουέρι Μουσέβενι.

Προεδρικές εκλογές 2011 
Ο πρόεδρος Μουσέβενι επανεξελέγη για μία ακόμα θητεία με ποσοστό 68,3%, έναντι 26% για τον επικεφαλής των υποψηφίων της αντιπολίτευσης, Κίτσα Μπεσίγκγιε. Η αντιπολίτευση στηλίτευσε το γεγονός ότι η εκλογική επιτροπή ήταν διορισμένη από την κυβέρνηση και έκανε λόγο για νοθεία και την δωροδοκία των ψηφοφόρων με υψηλά χρηματικά ποσά.
 Πρόεδρος, 18 Φεβρουαρίου 2011 
|-
!style="background-color:#E9E9E9" align=left valign=top width=400|Υποψήφιοι – Κόμματα
!style="background-color:#E9E9E9" align=right|Ψήφοι
!style="background-color:#E9E9E9" align=right|%
|-
|align=left valign=top|Γιουέρι Μουσέβενι – Εθνικό Κίνημα Αντίστασης
|valign="top"|5.428.368
|valign="top"|68,38
|-
|align=left valign=top|Κίτσα Μπεσίγκγιε – Φόρουμ για την Δημοκρατική Αλλαγή
|valign="top"|2.064.963
|valign="top"|26,01
|-
|align=left valign=top|Νόρμπερτ Μάο – Δημοκρατικό Κόμμα
|valign="top"|147.917
|valign="top"|1,86
|-
|align=left valign=top|Ολάρα Οτούνου – Λαϊκό Κογκρέσο της Ουγκάντας
|valign="top"|125,059
|valign="top"|1.58
|-
|align=left valign=top|Μπετί Καμιά – Ομοσπονδιακή Συμμαχία της Ουγκάντας
|valign="top"|52.782
|valign="top"|0,66
|-
|align=left valign=top|Αμπέντ Μπουανίκα – Κόμμα της Λαϊκής Ανάπτυξης
|valign="top"|51.708
|valign="top"|0,65
|-
|align=left valign=top|Τζαμπέρι Μπιντάντι Σεσάλι – Λαϊκό Προοδευτικό Κόμμα
|valign="top"|34.688
|valign="top"|0,44
|-
|align=left valign=top|Σάμιουελ Λουμπέγκα – ανεξάρτητος
|valign="top"|32.726
|valign="top"|0,41
|-
|style="background-color:#E9E9E9"|Έγκυρα ψηφοδέλτια
|width="75" align="right" style="background-color:#E9E9E9"|7.938.212
|width="30" align="right" style="background-color:#E9E9E9"|95,96
|-
|style="background-color:#E9E9E9"|Άκυρα
|width="75" align="right" style="background-color:#E9E9E9"|334.548
|width="30" align="right" style="background-color:#E9E9E9"|4,04
|-
|style="background-color:#E9E9E9"|Σύνολο ψήφων (συμμετοχή: 59,29%)
|width="75" align="right" style="background-color:#E9E9E9"|8.272.760
|width="30" align="right" style="background-color:#E9E9E9"|100,00
|-
|colspan=3|Πηγή: Εκλογική Επιτροπή της Ουγκάντα
|}

Βουλευτικές εκλογές 2011 
 Εθνοσυνέλευση της Ουγκάντα, 18 Φεβρουαρίου 2011
|-
!style="background-color:#E9E9E9" align=left|Κόμματα
!style="background-color:#E9E9E9" align=right valign=top|Έδρεςπεριφέρειας
!style="background-color:#E9E9E9" align=right valign=top|Γυναίκεςαντιπρόσωποι
!style="background-color:#E9E9E9" align=right valign=top|Έμμεσεςέδρες
!style="background-color:#E9E9E9" align=right valign=top|Σύνολοεδρών
|-
| align="left" | Εθνικό Κίνημα Αντίστασης 
| align="right" | 164
| align="right" | 86
| align="right" | 13
| align="right" | 263
|-
| align="left" | Φόρουμ για την Δημοκρατική Αλλαγή
| align="right" | 23
| align="right" | 11
| align="right" | —
| align="right" | 34
|-
| align="left" | Δημοκρατικό Κόμμα 
| align="right" | 11
| align="right" | 1
| align="right" | —
| align="right" | 12
|-
| align="left" | Λαϊκό Κογκρέσο της Ουγκάντα 
| align="right" | 7
| align="right" | 3
| align="right" | —
| align="right" | 10
|-
| align="left" | Συντηρητικό Κόμμα 
| align="right" | 1
| align="right" | —
| align="right" | —
| align="right" | 1
|-
| align="left" | Φόρουμ Δικαιοσύνη 
| align="right" | 1
| align="right" | —
| align="right" | —
| align="right" | 1
|-
| align="left" | Ανεξάρτητοι 
| align="right" | 30
| align="right" | 11
| align="right" | 2
| align="right" | 43
|-
|align="left" | Εκπρόσωποι των ενόπλων δυνάμεων
|colspan="2"| 
| align="right" |10
| align="right" |10
|-
|align="left" |Κενή
| align="right" | 1
| colspan="2" |  
| align="right" | 1
|-
|align="left" style="background-color:#E9E9E9"|Σύνολο (συμμετοχή %)
|align="right" style="background-color:#E9E9E9"| 238
|align="right" style="background-color:#E9E9E9"| 112
|align="right" style="background-color:#E9E9E9"| 25
|align="right" style="background-color:#E9E9E9"|375
|-
|align="left" colspan=7|Πηγές: Εκλογική Επιτροπή της Ουγκάντα, African Elections Database
|-
|align=left colspan=7|
<SMALL>Σημείωση για την κατανομή των εδρών :– Έδρες περιφέρειας αναφέρονται στους άμεσα εκλεγμένους αντιπροσώπους της εκλογικής περιφέρειας (237)– Γυναίκες αντιπρόσωποι  αφορά τις άμεσα εκλεγμένες γυναίκες αντιπροσώπους (112)– Έμμεσες έδρες συμπεριλαμβάνουν: αντιπροσώπους του UPDF (10), αντιπροσώπους της Νεολαίας (5), αντιπροσώπους των ατόμων με ειδικές ανάγκες (5) και αντιπροσώπους των εργατών (5)
|}

2016 

Στις εκλογές, που έγιναν στις 18 Φεβρουαρίου 2016, πρόεδρος εξελέγη για 5η θητεία ο Γιουέρι Μουσέβενι. Η εκλογική διαδικασία διεξήχθη εν μέσω επεισοδίων βίας, με απολογισμό έναν νεκρό.

Δημοψηφίσματα

2000 
Το πρώτο δημοψήφισμα για την επαναφορά της πολυκομματικής δημοκρατίας στην Ουγκάντα έγινε στις 29 Ιουνίου 2000. Οι ψηφοφόροι υπερψήφισαν την πρόταση να παραμείνει το καθεστώς της διακυβέρνησης από το Κίνημα Εθνικής Αντίστασης (μη κομματισμός), σε ποσοστό 90,7%. Η προσέλευση στις κάλπες ήταν 51,1%.

2005 
Στο δημοψήφισμα του 2005, που διεξήχθη στις 28 Ιουλίου, οι πολίτες υπερψήφισαν την πρόταση για επιστροφή στην πολυκομματική δημοκρατία.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Museveni's Win in the 2011 Elections: What Does it Mean For Uganda's Politics?
Uganda Electoral Commission
Adam Carr's Election Archive
African Elections Database
Voter turnout, Gender quotas, Electoral system design and Political party financing in Uganda

Παραπομπές 

 *