Χρήστος Γιαπιτζάκης

Ο Χρήστος Γιαπιτζάκης (Christos Yapijakis ) είναι Έλληνας πανεπιστημιακός, Αναπληρωτής Καθηγητής Γενετικής στο Τμήμα Ιατρικής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, με σπουδές στην Βιολογία, Οδοντιατρική και Ιατρική Γενετική και με ερευνητικό έργο στα κληρονομικά νοσήματα και σύνδρομα της κεφαλής.

Υπήρξε ο πρώτος επιστήμονας που πραγματοποίησε στην Ελλάδα ανάλυση αρχαίου DNA  στα πλαίσια έρευνας για την αιτία του λοιμού των Αθηνών που πραγματοποιήθηκε από διεπιστημονική ομάδα . Την τελευταία εικοσαετία έχει πραγματοποιήσει τους έως τώρα μοναδικούς στην Ελλάδα προγεννητικούς ελέγχους εμβρυϊκού DNA για 9 κληρονομικές ασθένειες (7 νευρολογικά νοσήματα και 2 στοματοπροσωπικά σύνδρομα), από τους οποίους οι δύο έγιναν για πρώτη φορά παγκοσμίως (Prenatal diagnosis of X-linked spinal and bulbar muscular atrophy in a Greek family - Prenatal diagnosis of X-linked Opitz G/BBB syndrome). Έχει εξειδικευτεί στη γενετική των συνδρόμων της κεφαλής, όπως εκείνο που περιγράφει η συγγραφέας R.J. Palacio στο βιβλίο "Θαύμα" ("Wonder"), για το οποίο έγραψε βιβλιοκριτική ο Γιαπιτζάκης, και το οποίο έγινε ταινία με την Τζούλια Ρόμπερτς.     

Έχει ασχοληθεί επί σειρά ετών με την θρομβοφιλία (κληρονομική προδιάθεση για θρόμβωση, έμφραγμα, εγκεφαλικό κλπ.) αφενός ερευνητικά και αφετέρου διαγνωστικά με στόχο την πρόληψη.

Βιογραφικό
Γεννήθηκε στη Δράμα, με μισή του καταγωγή από την Κρήτη και ζει στην Αθήνα. Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Βιολογία και Οδοντιατρική. Στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια ΗΠΑ έγινε κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος Μοριακής Βιολογίας και ακολούθως στο Πανεπιστήμιο Αθηνών έγινε διδάκτωρ Ιατρικής Γενετικής. Υπήρξε Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της Πανελλήνιας Ένωσης Βιοεπιστημόνων (ΠΕΒ) επί τρεις θητείες (1992-2000). Το 2014 κρίθηκε Επίκουρος Καθηγητής Νευρογενετικής στο Τμήμα Ιατρικής  του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και διορίσθηκε αναδρομικά από το 2007 λόγω παλαιότερων παράνομων μεροληψιών εις βάρος του. Το 2020 εξελίχθηκε ως Αναπληρωτής Καθηγητής Γενετικής στο Τμήμα Ιατρικής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.  Επιπλέον, διδάσκει στο Μεταπτυχιακό πρόγραμμα "Γενετική Ανθρώπου" στο Τμήμα Ιατρικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και στο Μεταπτυχιακό πρόγραμμα "Η Επιστήμη του Στρες και η Προαγωγή της Υγείας" στο Τμήμα Ιατρικής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Eκτός της Ιατρικής έχει ασχοληθεί επί σειρά ετών με την φιλοσοφία και την σχέση της με την επιστήμη. Είναι μέλος της Συμβουλευτικής Επιτροπής του Εργαστηρίου Εφαρμοσμένης Φιλοσοφίας του Τμήματος Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών . Την περίοδο του κορωνοϊού ήταν ένας από τους δημιουργούς και συντονιστής του πρωτοποριακού επιτυχημένου προγράμματος "Φιλοσοφική Διαχείριση του Στρες" .

Ερευνητικό Έργο
Ήταν 544ος (ανώτερο 7.5%) στην λίστα των 7470 ερευνητών/επιστημόνων στην Ελλάδα σε οποιοδήποτε επιστημονικό τομέα και φορέα, που δημοσιεύτηκε για το 2017 και αφορά κάποια αξιόλογη παγκόσμια επίδραση των διεθνών δημοσιεύσεων των 5248 σπουδαιοτέρων από αυτούς.  

Στην αρχή του 2022, στη Διεθνή Κατάταξη των Επιστημόνων AD Scientific Index στον ερευνητικό τομέα της Ιατρικής Γενετικής αναδείχθηκε 1ος στην Αθήνα, 3ος στην Ελλάδα, 31ος στην Ευρώπη και 84ος στον κόσμο. 

Οι κύριες ερευνητικές του δραστηριότητες αφορούν τα κληρονομικά νοσήματα και σύνδρομα της κεφαλής (νευρολογικά και στοματοπροσωπικά). Τα αποτελέσματα των ερευνών του έχουν δημοσιευθεί σε περισσότερα από 100 άρθρα σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά με κριτές ή σε διεθνή επιστημονικά βιβλία και έχουν ανακοινωθεί σε δεκάδες διεθνή και ελληνικά συνέδρια. Για ερευνητικές του εργασίες έχει τιμηθεί με Πανελλήνιο Ιατρικό βραβείο του Συμβουλιδείου Αγωνίσματος, καθώς και με βραβεία σε ένα Παγκόσμιο, ένα Πανευρωπαϊκό και δύο Πανελλήνια Συνέδρια. 

Είχε πρωταρχική συμβολή στην ίδρυση δύο πανεπιστημιακών εργαστηριακών μονάδων στο Τμήμα Ιατρικής του Πανεπιστημίου Αθηνών (Νευρογενετικής το 1992 και Στοματογναθοπροσωπικής Έρευνας το 2005). 

Την τελευταία εικοσαετία έχει πραγματοποιήσει τους έως τώρα μοναδικούς στην Ελλάδα προγεννητικούς ελέγχους εμβρυϊκού DNA (όπως το Prenatal testing for late-onset neurogenetic diseases) για 9 κληρονομικές ασθένειες (7 νευρολογικά νοσήματα και 2 στοματοπροσωπικά σύνδρομα), από τους οποίους οι δύο έγιναν για πρώτη φορά παγκοσμίως (Prenatal diagnosis of X-linked spinal and bulbar muscular atrophy in a Greek family) (Prenatal diagnosis of X-linked Opitz G/BBB syndrome).

Υπήρξε ο πρώτος επιστήμονας που πραγματοποίησε στην Ελλάδα έρευνα αρχαίου DNA
, η οποία αναγνωρίστηκε διεθνώς . Συμμετέχοντας σε διεπιστημονική ομάδα, μελέτησε DNA απομονωμένο από αρχαίο σκελετικό υλικό και ταυτοποίησε τον υπεύθυνο μικροβιακό παράγοντα του Λοιμού των Αθηνών κατά τον Πελοποννησιακό Πόλεμο, που ήταν Σαλμονέλλα του τυφοειδούς πυρετού.

Έχει συμμετάσχει ως εκπρόσωπος της Ελλάδας σε πανευρωπαϊκά προγράμματα γενετικής έρευνας . Kάποιες από τις κλινικές εργασίες του έχουν χαρακτηριστεί ως παράδειγμα καλής εφαρμογής της ιατρικής γενετικής προς όφελος των ασθενών, σώζοντας ακόμη και την ζωή ορισμένων ανθρώπων . Έχει συμπεριληφθεί ανάμεσα σε 40 κορυφαίους σύγχρονους επιστήμονες στο βιβλίο της Β. Μιχοπούλου "Τα φωτεινά μυαλά δεν έχουν πατρίδα" (Εκδ. Παρισιάνου).

Την τελευταία τριετία, διευθύνει τη Μονάδα Στοματοπροσωπικής Γενετικής (που έχει κλινικό και εργαστηριακό τμήμα), μία από τις μονάδες στο Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Υγείας Μητέρας Παιδιού και Ιατρικής Ακριβείας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών , που διευθύνει ο διεθνούς φήμης Καθηγητής Γεώργιος Π. Χρούσος .

Δημοσιεύσεις-ανακοινώσεις
Σύνολο Διεθνών Εργασιών: >180 (Βιβλιογραφικές αναφορές >3100 ) 
• >100 Διεθνείς δημοσιεύσεις σε περιοδικά με κριτές (MedLine/PubMed – Impact factor >350 - h-index 29) 
• 17 Κεφάλαια σε διεθνή βιβλία
• >70 Ανακοινώσεις σε διεθνή συνέδρια
Σύνολο Ελληνικών Εργασιών: >100
• >30 Ελληνικές δημοσιεύσεις
• 15 Κεφάλαια σε πανεπιστημιακά βιβλία
• >80 Ανακοινώσεις σε ελληνικά συνέδρια

Επιπλέον, έχει ασχοληθεί με ιστορικά θέματα, όπως ο Ιπποκράτης ο Κώος, ο Ασκληπιάδης ο Βιθυνός ή Προυσαεύς και το επιτάφιο άσμα του Σείκιλου, το αρχαιότερο τραγούδι με γνωστά τα λόγια και τη μουσική.

Φιλοσοφικό έργο
Ο Χρήστος Γιαπιτζάκης είναι ιδρυτικό μέλος των Φίλων της Επικούρειας Φιλοσοφίας «Κήπος των Αθηνών» (2009) και ένας από τους οργανωτές του ετήσιου Πανελληνίου Συμποσίου Επικούρειας Φιλοσοφίας (από το 2011) . Επιπλέον, είναι Μέλος της Επιτροπής Βιοηθικής και Δεοντολογίας της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών από το 2020 και Μέλος της Συμβουλευτικής Επιτροπής του Εργαστηρίου Εφαρμοσμένης Φιλοσοφίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών από το 2016.
Είναι συγγραφέας των φιλοσοφικών βιβλίων:

-“Επικουρείων Δόξαι, Η Τέχνη της Ευδαιμονίας” 3η έκδοση, Εκδόσεις Παπασωτηρίου 2014 (εξαντλημένο)

-“Επικουρείων Δόξαι, Η Τέχνη της Ευδαιμονίας” 4η έκδοση, Εκδόσεις Θύραθεν 2018

Στο βιβλίο αυτό εκτός της παρουσίασης της επικούρειας φιλοσοφίας, υπάρχουν αποσπάσματα έργων επικούρειων φιλοσόφων, άλλων δυσεύρετων διότι βρίσκονται εντός άλλων έργων της αρχαιότητας και άλλων ως πρώτη δημοσίευση σε ελληνική έκδοση όπως αποσπ. του Επίκουρου, του Κωλώτη, του Φιλόδημου, Νικασικράτη, Δημητρίου του Λάκωνα κλπ.

-“Περί Παρρησίας, Η Επικούρεια Ψυχοθεραπεία”, Εκδόσεις Θύραθεν (2016)

Στο βιβλίο αυτό παρουσιάζεται το έργο "Περί Παρρησίας" που έγραψε ο επικούρειος φιλόσοφος Φιλόδημος για πρώτη φορά σε νεοελληνική έκδοση. Το αρχαίο κείμενο προέρχεται από τους παπύρους της Ηράκλειας (Herculaneum), πόλης που είχε καταστραφεί στην έκρηξη του Βεζούβιου.  

-"Ένας ευτυχισμένος Έλληνας", Εκδόσεις 24Γράμματα (2019)  

Θεατρικό ιστορικό έργο σε μορφή φιλοσοφικού διαλόγου, όπου περιγράφεται η ζωή και η φιλοσοφία του Επίκουρου.  

-"Επίκουρος: Επιστημονικός Ανθρωπισμός και Ευδαιμονία", Εκδόσεις 24Γράμματα (2020)   

Στο βιβλίο αναδεικνύεται ότι η ηθική φιλοσοφία του Επίκουρου είναι το ανθρωπιστικό συμπλήρωμα της επιστημονικής γνώσης και αποτυπώνεται η σημαντική πνευματική προσπάθεια του συγγραφέα και άλλων φίλων της Επικούρειας φιλοσοφίας να την αναδείξουν στην σύγχρονη Ελλάδα.    

Εκτός των βιβλίων, έχει συγγράψει δεκάδες φιλοσοφικά και επιστημολογικά δοκίμια όπως το πρωτοποριακό "Ιπποκράτης, ο πατέρας της κλινικής Ιατρικής και Ασκληπιάδης, ο πατέρας της μοριακής Ιατρικής" (εδώ στα αγγλικά). Στο 12ο Συνέδριο της Ελληνικής Γλώσσας και Ορολογίας, που ήταν αφιερωμένο στον Ιπποκράτη, προσκλήθηκε να εκφωνήσει την Πανηγυρική Εναρκτήρια Ομιλία με θέμα "Ο Ιπποκράτης και η διαχρονική συμβολή του στην ιατρική γνώση και ορολογία"

Τέλος έχει συμμετάσχει και σε διεθνή φιλοσοφικά συνέδρια όπως το "23ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ" και το 26ο ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ "ΗΘΙΚΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΜΕΝΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ".

Ο Χρήστος Γιαπιτζάκης είναι ο συντάκτης της “Διακήρυξης του δικαιώματος της ευδαιμονίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση” (“Διακήρυξη της Παλλήνης”), την οποία  παρουσίασε κατά την διάρκεια της ομιλίας του “Επικούρειες επιδράσεις στον σύγχρονο Ανθρωπισμό” στο 4ο Πανελλήνιο Συμπόσιο Επικούρειας Φιλοσοφίας που διεξήχθη στον Γαργηττό του Δήμου 
Παλλήνης τον Φεβρουάριο του 2014.

Σημειώσεις

Πηγές
 ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ - Ανάλυση αρχαίου DNA
 Η Μύρτις, φίλη του ΟΗΕ 
 ο Δρ. Χρήστος Γιαπιτζάκης, Ιατρός-Γενετιστής, Βιολόγος και Οδοντίατρος, μας πληροφορεί για τα αντικείμενα της Μοριακής Βιολογίας και της Γενετικής. Περιγράφει τις δυσκολίες που αντιμετώπισε κατά την ανάλυση αρχαίου DNA από δόντια θυμάτων του Λοιμού των Αθηνών και τη διαδικασία που οδήγησε στην ταυτοποίηση ενός πιθανού αιτιολογικού παράγοντα για τη φοβερή ασθένεια…
 DNA examination of ancient dental pulp incriminates typhoid fever as a probable cause of the Plague of Athens 
 Δημοσιεύσεις Χρήστου Γιαπιτζάκη στο PubFacts: Scientific Publication Information
 in Ο ρόλος της θρομβοφιλίας στο έμφραγμα και το εγκεφαλικό επεισόδιο
 ΗΜΕΡΗΣΙΑ - Σύνδρομα της Κεφαλής: απενοχοποίηση μέσω της γνώσης
 TA NEA - Έρευνα «Γυναίκες στην ηγεσία σε εποχές υψηλού κινδύνου». 
 newsit Το μυστήριο του σκελετού της Αμφίπολης
 ELLE - Πόσων χρόνων είναι το σώμα σας; 
  Ethical teachings of Epicurus based on human nature in the light of Biological Psychology
  Φίλοι Επικούρειας Φιλοσοφίας "ΚΗΠΟΣ ΑΘΗΝΩΝ"
 ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΩΝ ΔΟΞΑΙ 3η εκδ. ΠΑΠΑΣΩΤΗΡΙΟΥ ISBN 978-960-7182-84-5

Έλληνες πανεπιστημιακοί