Καρλ Ερνστ φον Μπάερ

Ο Καρλ Ερνστ φον Μπάερ (, , 28 Φεβρουαρίου [Π.Η. 17 Φεβρουαρίου] 1792 - 28 Νοεμβρίου [Π.Η. 16 Νοεμβρίου] 1876) ήταν Εσθονός επιστήμονας και εξερευνητής. Ο Μπάερ είναι γνωστός στη Ρωσία ως Καρλ Μαξίμοβιτς Μπερ (ρωσικά: Карл Макси́мович Бэр). Ο Μπάερ ήταν φυσιοδίφης, βιολόγος, μετεωρολόγος, γεωγράφος και ένας εκ των ιδρυτών του κλάδου της εμβρυολογίας. Εξερεύνησε την ευρωπαϊκή Ρωσία και Σκανδιναβία. Ήταν μέλος της Ρωσικής Επιστημονικές Ακαδημίας, συνιδρυτής της Ρωσικής Γεωγραφικής Εταιρείας και πρώτος πρόεδρος της Ρωσικής Εταιρίας Εντομολογίας, κατατάσσοντάς τον ανάμεσα στους επιφανείς Γερμανούς της Βαλτικής. Το 1826 ανακάλυψε το «αυγό των θηλαστικών», το ωάριο.

Βιογραφία 

Ο Καρλ Ερνστ φον Μπάερ γεννήθηκε σε γερμανική βαλτική οικογένεια ευγενών στο Πιπ, στο κυβερνείο της Εσθονίας. Έζησε τα παιδικά του χρόνια στην έπαυλη Λασίλα. Εκπαιδεύτηκε στο Ιπποτικό και Καθεδρικό Σχολείο του Ρέβαλ (Τάλιν) και φοίτησε στο αυτοκρατορικό πανεπιστήμιο του Ντόρπαρτ (Τάρτου), από όπου αποφοίτησε το 1814 με πτυχίο γιατρού. Η πτυχιακή του εργασία αφορούσε την επιδημιολογία ασθενειών στους Εσθονούς. Το 1814-15 συνέχισε την εκπαίδευσή του στη Βιέννη και τον επόμενο χρόνο στο Βύρτσμπουργκ, όπου εκπαιδεύτηκε με τον επιβλέποντά του Ίγνατς Ντέλινγκερ (1770-1841) στην ανατομία και στην εμβρυολογία. Το 1817 σπούδασε στο Βερολίνο για μισό χρόνο.

Το 1817 ανακηρύχθηκε καθηγητής στο πανεπιστήμιο του Καίνιγκσμπεργκ και το 1821 καθηγητής ζωολογίας, το 1826 καθηγητής ανατομίας. Από το 1821, ήταν διευθυντής του Ζωολογικού Μουσείου του Καίνιγκσμπεργκ, το οποίο είχε εγκαθιδρύσει ο ίδιος. Το 1826 ανακάλυψε το ωάριο (De ovi mammalium et hominis genesi). Το 1829, δίδαξε για μικρό χρονικό διάστημα στην Αγία Πετρούπολη, αλλά επέστρεψε στο Καίνιγκσμπεργκ. Το 1834, ο Μπάερ επέστρεψε στην Αγία Πετρούπολη, όπου έγινε μέλος της Επιστημονικής Ακαδημίας της Αγίας Πετρούπολης, πρώτα στη ζωολογία (1834-46) και έπειτα στη συγκριτική ανατομία και στη φυσιολογία (1846-62). Τα ενδιαφέροντά του εκείνη την εποχή ήταν η ανατομία, ιχθυολογία, εθνογραφία, ανθρωπολογία και γεωγραφία. Όσο ήταν στο Καίνιγκσμπεργκ, ο Μπάερ συνέχισε να ασχολείται με την εμβρυολογία, αλλά στη Ρωσία ασχολήθηκε με έρευνα πεδίου και συμμετείχε στην εξερεύνηση του Νόβαγια Ζέμλια το 1837. Στα τελευταία χρόνια της ζωής του (1867-76) έζησε το Ντόρπαρτ, όπου ήταν βασικός επικριτής του Δαρβίνου.

Επιστημονικές συνεισφορές

Εμβρυολογία 
Ο φον Μπάερ μελέτησε την εμβρυονική ανάπτυξη των ζώων, και ήταν ο πρώτος που περιέγραψε το ωάριο (1826) και ανακάλυψε το βλαστικό στάδιο της ανάπτυξης και τη νωτοχορδή. Το 1827, ολοκλήρωσε την έρευνα Ovi Mammalium et Hominis genesi για την Επιστημονική Ακαδημίας της Αγίας Πετρούπολης (εκδόθηκε στη Λειψία) και καθιέρωσε τη θεωρία ότι τα θηλαστικά αναπτύσσονται από αυγά. Μαζί με τον Χάιντς Κρίστιαν Πάντερ και βασισμένος στο έργο του Κασπάρ Φρίντριχ Βολφ, περιέγραψε τη θεωρεία της ανάπτυξης των εμβρυϊκών στρωμάτων (εξώδερμα, μεσόδερμα και ενδόδερμα) ως αρχή σε διάφορα είδη, θέτοντας τα θεμέλια της συγκριτικής εμβρυολογίας στο βιβλίο Über Entwickelungsgeschichte der Thiere (1828).
 
Επίσης διατύπωση αυτό που έγινε γνωστό ως οι νόμοι του Μπάερ της εμβρυολογίας:
 Τα γενικά χαρακτηριστικά της ομάδας στην οποία ανήκει το έμβρυο αναπτύσσονται πριν τα εξειδικευμένα.
 Οι γενικές δομικές σχέσεις δημιουργούνται παρομοίως πριν τις πιο εξειδικευμένες.
 Η μορφή που κάθε εμβρύου δεν συγκλίνει με αυτές άλλων, αλλά ξεχωρίζει από αυτές.
 Το έμβρυο ενός ανώτερου ζώου δεν μοιάζει ποτέ με ενήλικη μορφή άλλου ζώου, όπως ενός λιγότερου εξελιγμένου, αλλά μόνο στο έμβρυό του.

Εξέλιξη 
Από τις μελέτες του στη συγκριτική ανατομία, ο Μπάερ πίστευε στη μετάλλαξη των ειδών, αλλά αργότερα στη σταδιοδρομία του απέρριψε τη θεωρία της φυσικής επιλογής που πρότεινε ο Κάρολος Δαρβίνος. Δημιούργησε ένα πρώιμο φυλογενετικό δέντρο, όπου αποκάλυπτε στην οντογένεση και φυλογένεση των εμβρύων των σπονδυλωτών. Στην πέμπτη έκδοση της Προέλευσης των Ειδών, η οποία δημοσιεύθηκε το 1869, ο Κάρολος Δαρβίνος προσέθεσε μια ενότητα στην οποία απέδιδε φόρο τιμής στους φυσιοδίφες πριν από αυτόν που είχαν δημοσιεύσει την άποψή τους ότι τα είδη αλλάζουν και ότι οι σημερινές μορφές ζωής προέρχονται από προηγούμενες, αναφέρει και τον Μπάερ.

Ο Μπάερ πίστευε στην ύπαρξη τελολογικής δύναμης στη φύση, η οποία έχει συγκριθεί με μια μορφή της εξελικτικής ορθογένεσης.

Αναγνώριση και κληρονομιά 
Το 1849, ο Μπάερ εξελέγη ξένο επίτιμο μέλος της Αμερικανικής Ακαδημίας Τεχνών και Επιστημών και το 1850 ξένο μέλος της Βασιλικής Επιστημονικής Ακαδημίας της Σουηδίας. Ήταν πρόεδρος της Εταιρίας Εσθονών Φυσιοδιφών από το 1869 μέχρι το 1876 και συνιδρυτής και πρώτος πρόεδρος της Ρωσικής Εντομολογικής Εταιρίας. Το 1875, ανακηρύχθηκε ξένο μέλος της Βασιλικής Ακαδημίας Τεχνών και Επιστημών της Ολλανδίας.

Στο λόφο Τόομε του Τάρτου βρίσκεται άγαλμά του, καθώς και στην έπαυλη Λάσιλα, στην Εσθονία, και στο ζωολογικό μουσείο της Αγίας Πετρούπολης, Ρωσία. Πριν την υιοθέτηση του ευρώ από την Εσθονία, το χαρτονόμισμα των δύο κρόον απεικόνιζε τον Μπάερ στην πίσω όψη του. Η νήσος Μπάερ στη Θάλασσα του Κάρα ονομάστηκε προς τιμή του, για τις σημαντικές συνεισφορές του στην έρευνα της αρκτικής μετεωρολογίας ανάμεσα στο 1830 και το 1840.

Παραπομπές 

Γερμανοί της Βαλτικής
Εσθονοί επιστήμονες
Εξερευνητές
Βιολόγοι
Ζωολόγοι
Νόβαγια Ζεμλιά
Μέλη της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των Ηνωμένων Πολιτειών