Μπίργιερ Γιαρλ

Ο Μπίργιερ Γιαρλ ή Μπίργιερ Μάγκνουσον (Birger jarl ή Birger Magnusson, περί το 1210 - 21 Οκτωβρίου 1266) ήταν Σουηδός πολιτικός που διετέλεσε Γιαρλ της Σουηδίας, ιδρυτής του βασιλικού Οίκου των Μπγιέλμπο και έπαιζε κυρίαρχο ρόλο στην πολιτική ενοποίηση της Σουηδίας.  Με δυο μεγάλες Σουηδικές Σταυροφορίες κατόρθωσε να προσαρτήσει τη Φινλανδία ενώ φέρεται και ως ο ιδρυτής της Στοκχόλμης (1250), ο Μπίργιερ χρησιμοποίησε τον Λατινικό τίτλο του δούκα σε παρόμοια μορφή που τον χρησιμοποιούσαν οι Ευρωπαίοι δούκες της εποχής του,  ο Μπίργιερ Γιαρλ γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Μπγιέλμπο πόλη από την οποία πήρε το όνομα και η δυναστεία του.

Πανίσχυρος πολιτικός άνδρας 

Οι αρχικές εκτιμήσεις ιστορικών έλεγαν ότι γεννήθηκε το 1216 και πέθανε σε ηλικία 50 ετών αλλά έκαναν μεγάλο λάθος αν συνυπολογίσουμε το γεγονός ότι ο πατέρας του είχε πεθάνει το 1210 και όλα τα ετεροθαλή αδέλφια του είχαν γεννηθεί πριν το 1200, οι πιο μελετημένες πληροφορίες τοποθετούν τη γέννηση του γύρω στο 1200. Ο Μπίργιερ ήταν επίσης ανιψιός του γιαρλ Μπίργκερ Μπρόσα από τον Οίκο του Μπγιέλμπο, ο οποίος του έδωσε το όνομα του ξεκίνησε τη μεγάλη πολιτική του σταδιοδρομία με τον γάμο του με την Ίνγκεμποργκ Έρικσντοττερ της Σουηδίας κόρη του Ερρίκου Ι΄ της Σουηδίας και αδελφή του Ερρίκου ΙΑ΄ της Σουηδίας, σύμφωνα με τα Χρονικά του Έρικ βρισκόταν σε μεγάλη αντιπαλότητα με τους υπόλοιπους μνηστήρες.  Τα επόμενα 15 χρόνια ο Μπίργιερ ενίσχυσε σημαντικά τη θέση του, έγινε πανίσχυρος και πήρε τον τίτλο του Γιαρλ της Σουηδίας του ανώτατου πολιτικού τίτλου, ανέλαβε τη διοίκηση στρατιωτικής εκστρατείας εναντίον της Δημοκρατίας του Νόβγκοροντ όπου υπέστη ήττα από τις Ρωσικές δυνάμεις του πρίγκηπα Αλεξάνδρου Νιέφσκι στη μάχη του Νέβα (1240), σύμφωνα με πληροφορίες τραυματίστηκε σε προσωπική μονομαχία με τον Αλέξανδρο Νιέφσκι. Μερικοί ιστορικοί έχουν υποθέσει ότι τα χτυπήματα που βρέθηκαν στο κρανίο του προέρχονται από τη συγκεκριμένη μονομαχία,  ωστόσο η Ρωσική εκδοχή δεν αναφέρει αυτό το ενδεχόμενο.

Κατάκτηση της Φινλανδίας 

Ο παπικός απεσταλμένος Γουλιέλμος του Μοντένα επισκέφτηκε τη Σουηδία (1248) ζητώντας από τους Σουηδούς να υπακούσουν πιστά στους κανόνες της Ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας, ο Μπίργιερ συμφώνησε και το χρησιμοποίησε σαν μέσο για να ενισχύσει σημαντικά την πολιτική του δύναμη, οι ευγενείς που μέχρι τότε ήταν κυρίαρχοι έχασαν σημαντικό μέρος από τις δυνάμεις τους και ενισχύθηκε το στέμμα με τη βοήθεια της εκκλησίας.  
Βασιλικά στρατεύματα υπό τον Μπίργιερ Γιαρλ (1247) πολέμησαν της δυνάμεις των Φόλκουνγκ τις οποίες διοικούσε ο Χόλμγκερ Κνούτσον γιος του Κνούτου Β΄ της Σουηδίας, οι δυνάμεις των Φόλκουνγκ ηττήθηκαν και ο Χόλμγκερ Κνούτσον συνελήφθη από τον Μπίργιερ ενώ επιχειρούσε να δραπετεύσει, δικάστηκε και αποκεφαλίστηκε.
Μετά από μια μακρόχρονη περίοδο εχθροτήτων με τη Νορβηγία με τη συνθήκη του Λοντούζ (1249) συμφώνησε να παντρέψει τη μεγαλύτερη 11χρονη κόρη του Ρικίζα με τον Χάακον Χάακονσον τον Νέο, τον μεγαλύτερο γιο του Χάακον Δ΄ της Νορβηγίας. Την ίδια χρονιά στη Β΄ Σουηδική Σταυροφορία ολοκλήρωσε την κατάκτηση της Φινλανδίας, με τον θάνατο του βασιλιά Έρικ ο μεγαλύτερος γιος του Μπίργιερ Γιαρλ, ο Βάλντεμαρ εξελέγη νέος βασιλιάς της Σουηδίας, αλλά ο ίδιος ο Μπίργιερ μέχρι τον θάνατο του ήταν ο άνθρωπος που κυβερνούσε πραγματικά τη Σουηδία.

Ίδρυση της Στοκχόλμης

Το 1252 σύμφωνα με δυο επιστολές του Μπίργιερ την ίδια χρονιά φαίνεται ότι ίδρυσε τη Στοκχόλμη δεν περιγράφει την τοποθεσία της νέας πρωτεύουσας αλλά υπάρχουν πολλά ίχνη στην περιοχή που τοποθετούν την ύπαρξη της από τον 13ο αιώνα. Οι λόγοι που προτίμησε τη θέση αυτή για να ιδρύσει την περιοχή ήταν να απομονώσει τους ευγενείς από τη λίμνη Μαλεράν ώστε να εξουδετερωθεί η δύναμη τους και να μπορεί να δημιουργήσει εύκολα σχέσεις με τους Γερμανούς εμπόρους εγκαταλείποντας παλιότερες τακτικές των Βίκινγκ οι οποίοι επέλεγαν τις τοποθεσίες μονάχα για πολεμικούς σκοπούς. Ο Μπίργιερ προσπάθησε να ενώσει την παπική υποστήριξη από τη Ρωμαιοκαθολική εξουσία με το Γερμανικό εμπόριο προκειμένου να ισχυροποιήσει τη βασιλική εξουσία.  
Η σύζυγος του Ίνγκεμποργκ πέθανε (1254) και ο Μπίργιερ Γιαρλ παντρεύτηκε σε δεύτερο γάμο του τη Ματθίλδη του Χόλσταϊν, χήρα του δολοφονημένου Άβελ της Δανίας (1261), ο Μπίργιερ πέθανε στις 21 Οκτωβρίου 1266 και τάφηκε στο αβαείο του Βάρνχεμ, ο τάφος του ανοίχτηκε τον Μάιο του 2002.
Υπάρχει ένας ανδριάντας του δούκα στην κεντρική πλατεία της Στοκχόλμης που φέρει το όνομα του δίπλα από την εκκλησία του Ρίνταλχολμ ο οποίος κατασκευάστηκε από τον Μπένγκτ Έρλαντ Φόγκελμπεργκ (1854) όπως και ένα κενοτάφιο στη βάση του πύργου της Στοκχόλμης με προορισμό να τοποθετηθούν τα λείψανα του κάτι που δεν έγινε ποτέ, πολλά επίσης άλλα δημόσια κτίρια, δρόμοι και πλατείες της Στοκχόλμης φέρουν το όνομα του.

Οικογένεια
Από μία άγνωστη ερωμένη είχε φυσικό τέκνο:
 (νόθος) Γκρέγκερς Μπίργιερσον απεβ. 1276, ιππότης, γαιοκτήμων.

Με την πρώτη σύζυγό του Ίνγκεμποργκ Έρικσνταττερ των Έρικ, κόρη τού Ερρίκος Ι΄ της Σουηδίας, παιδιά του ήταν: 

 Ρίκισα 1237-1288, παντρεύτηκε πρώτα τον Χάακον Χάακονσσον τον Νέο (του Οίκου του Σβέρρε), συμβασιλιά της Νορβηγίας και έπειτα τον Ερρίκο Α΄ (του Οίκου του Μεκλεμβούργου) κύριο του Βέρλε.
 Βάλντεμαρ 1239-1302, βασιλιάς της Σουηδίας.
 Χριστίνα, παντρεύτηκε τον Σίγκε Γκούττορμσον· έκανε και άλλους γάμους. 
 Μάγκνους Γ΄ 1240-1290, βασιλιάς της Σουηδίας.
 Αικατερίνη 1245-1289, παντρεύτηκε τον Ζήγκφρητ κόμη τού Άνχαλτ. Αργότερα ο Ζήγκφρητ έγινε πρίγκιπας-αρχιεπίσκοπος της Βρέμης.
 Έρικ 1250-1275, δούκας.
 Ίνγκεμποργκ 1254-1302, παντρεύτηκε τον Ιωάννη Α΄ δούκα της Σαξονίας.
 Βενέδικτος 1254-1291, επίσκοπος και δούκας της Φινλανδίας.

Με τη δεύτερη σύζυγό του Μέχτιλτ/Ματθίλδη των Σάουμπουργκ, κόρη τού Αδόλφου Δ΄ κόμη τού Χόλσταϊν, παιδί του ήταν η:
 Χριστίνα Μπίργκερσνταττερ.

Παραπομπές

Πηγές

Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Birger". Encyclopædia Britannica. 3 (11th ed.). Cambridge University Press. 
Harrison, Dick (2002). Jarlens sekel: en berättelse om 1200-talets Sverige [The Century of the Jarl: A History of 13th-century Sweden] (in Swedish). Ordfront. 
Lindström, Henrik; Lindström, Fredrik (2006). Svitjods undergång och Sveriges födelse. Stockholm: Albert Bonniers förlag.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Μπίργκερ Μάγκνουσον

Οίκος του Μπγιέλμπο