Salvia columbariae

Η Salvia columbariae είναι ένα ετήσιο (annual) φυτό που κοινώς ονομάζεται τσία ή κία (chia), φασκόμηλο τσία (chia sage), χρυσό τσία (golden chia) ή τσία της ερήμου (desert chia), επειδή οι σπόροι του χρησιμοποιούνται κατά τον ίδιο τρόπο όπως της Σάλβια της ισπανικής (Salvia hispanica). Φύεται στην Καλιφόρνια, Νεβάδα, Αριζόνα, Νέο Μεξικό, Σονόρα, Μπάχα Καλιφόρνια, και ήταν μια σπουδαία τροφή για τους Ιθαγενείς Αμερικανούς. Κάποιες ονομασίες των ιθαγενών, περιλαμβάνουν το «pashí» από τους Tongva και το «it'epeš» από τους Ventureño.

Περιγραφή
Η S. columbariae αναπτύσσεται σε ύψος από  10 έως 50 cm (3,9 έως 19,7 in). Οι τρίχες του στελέχους γενικά είναι μικρές και με αραιή κατανομή. Έχει επιμήκη-ωοειδή φύλλα βάσης τα οποία έχουν μήκος από 2 έως 10 cm (0,79 έως 3,94 in). Τα φύλλα είναι πτεροειδή (pinnately) τεμαχισμένα και οι λοβοί είναι ακανόνιστα στρογγυλεμένοι. Η ταξιανθία είναι περισσότερο ή λιγότερο scapose, που σημαίνει ότι έχει μακρύ μίσχο που προέρχεται από το επίπεδο του εδάφους που έχει βράκειο (ή βράκτιο) (bract).  Τα βράκτια είναι στρογγυλά και με awn αιχμές. Συνήθως, υπάρχουν 1-2 συμπλέγματα λουλουδιών, εντός της ταξιανθίας. Ο κάλυκας έχει μήκος 8 έως 10 mm (0,31 έως 0,39 in) και το άνω χείλος είναι άνευ λοβού αλλά έχει 2 (μερικές φορές 3) awns. Το κάτω χείλος, είναι περίπου δύο φορές το μέγεθος του άνω χείλους. Το χρώμα του άνθους μπορεί να είναι χλωμό-μπλε με αιχμή μπλε και πορφυρό. Οι στήμονες του φυτού είναι ελαφρώς exserted. Ο καρπός της S. columbariae είναι nutlet ότι είναι ηλιοκαμένο προς γκρι χρώμα και μήκους 1,5-2 mm (0,059 έως 0,079 in).

Φυσικό περιβάλλον
Η S. columbariae μπορεί να βρεθεί σε ξηρές ανενόχλητες τοποθεσίες σε chaparral και coastal sage scrub. Γενικά αναπτύσσεται σε υψόμετρα χαμηλότερα από τα 1.200 m (3,900 ft). Στην καλλιέργεια, προτιμά καλή αποστράγγιση, ήλιο και ξηρό καιρό.

Ποικιλίες
Salvia columbariae ποικ. columbariae Benth. - California sage, τσία (chia)
Salvia columbariae ποικ. ziegleri Munz - Ziegler's sage

Χρήσεις

Θεραπευτικές χρήσεις
Οι Cahuilla χρησιμοποιούσαν την ποικιλία columbariae Benth. ως απολυμαντικό από την άλεση των σπόρων σε χυλό και την εφαρμογή του στις λοιμώξεις σαν κατάπλασμα. Οι Cahuilla, Ohlone, Kawaiisu και Mahuna χρησιμοποιούσαν τους πηκτώδης σπόρους για την απομάκρυνση των ξένων σωμάτων στα μάτια. Οι σπόροι τοποθετούνταν στα μάτια για λοιμώξεις, φλεγμονές και κατά τη διάρκεια του ύπνου, κρύβονταν κάτω από τα βλέφαρα για την αφαίρεση των σωματιδίων άμμου. Οι Ohlone, το χρησιμοποιούσαν επίσης, για να μειώσουν τον πυρετό με την κατανάλωση των σπόρων και οι Diegueno μασούσαν τους σπόρους στις πεζοπορείες, για να τους δώσουν δύναμη.

Τρόφιμα
Οι Cahuilla, Kawaiisu, Mohave, Tohono O'odham, Pima και οι Akimel O'odham, άλεθαν τους σπόρους και τους αναμείγνυαν σε νερό για να κάνουν ένα παχύ ποτό. Οι Cahuillas αφαιρούσαν τα αλκαλικά άλατα του νερού, βελτιώνοντας τη γεύση του. Ξηραίνουν επίσης, τους σπόρους για να παρασκευάσουν κέικ ή χυλό. Οι Ohlones, Mohave και οι Pomo κάνουν πινόλε (pinole). Οι Diegueno προσέθεταν σπόρους στα σιτηρά για να βελτιώσουν την γεύση. Οι Mahuna, Paiute, Pima και Akimel O'odham το κάνουν ένα πηκτώδες υλικό το οποίο στη συνέχεια το μαγειρεύουν σε χυλό. Οι Luiseno, Tübatulabal και οι Yavapai το χρησιμοποιούσαν εκτενώς ως πηγή τροφής.

Οικοδομικό υλικό
Οι Mahuna το έκαναν ίνες και κάλυπταν τις κατοικίες τους.

Εικόνες

Δείτε επίσης
 Σάλβια η ισπανική
 Τσία (σπόρος)

Σημειώσεις 

Παραπομπές σημειώσεων

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

  Calflora Database: Salvia columbariae (Chia sage)  
  Jepson eFlora (TJM2) treatment of Salvia columbariae
  USDA Plants Profile for Salvia columbariae (chia)
  U.C. CalPhotos Gallery: Salvia columbariae

columbariae
Χλωρίδα της Βόρειας Αμερικής
Ετήσια φυτά
Κάρυα και ελαιούχοι σπόροι