Άγρα

Αγρυλή ή Αγροιλή ή Αγροίλη ή Αγραυλή ή Αγρύλη (), αναφερόμενη επίσης και ως: Άγρα ή Αγραία ή οι Άγρες (), (ο δήμος: Αγρυλής, Άγρας) ήταν το όνομα, αρχαίων οικισμών - πόλεων και δήμων της Ερεχθηίδας (περιοχή της Αρχαίας Αττικής και φυλή της αρχαίας Αθήνας), που ήταν διαμοιρασμένοι σε δύο κυρίως οικισμούς, με δύο αντίστοιχους δήμους του άστεως, με ονομασίες αντίστοιχα, “Καθύπερθεν Αγρυλή” (Άνω Αγρυλή) και “Υπένερθεν Αγρυλή” (Κάτω Αγρυλή).

Ονομασία
Ο δήμος, πήρε το όνομά του από την μυθική επώνυμη ηρωίδα Άγραυλο τη νεότερη, κόρη του βασιλιά της Αθήνας Κέκροπα και της Αγραύλου της πρεσβύτερης (ή Αγλαύρου).

Η ονομασία του δήμου, ως δήμος Άγρας, προέρχεται κυρίως από το γεγονός ότι στο δήμο ανήκε και η περιοχή η οποία είναι γνωστή με το όνομα «Άγρα», (), στην οποία βρισκόταν ο ναός της Αγροτέρας Αρτέμιδας. Η ονομασία αυτή φαίνεται να επικράτησε κατά καιρούς και ως κύριο όνομα αναφοράς του δήμου. Πιστεύεται επίσης, ότι αν και ο κύριος οικισμός ήταν ακριβώς έξω από τα τείχη της πόλης της αρχαίας Αθήνας, υπήρχε ένα αγροτικό τμήμα, πιθανώς και με πλούσια βλάστηση, που δείχνει μια σαφή αναφορά στη λέξη «αγρός» ().

Τοποθεσία των αρχαίων δήμων 
Οι δύο δήμοι της Αγρυλής, ήταν δήμοι του Άστεως και ανήκαν στην τριττύα των Ευωνυμείων. Οι 2 (δύο) αρχικά δήμοι και στη συνέχεια ο ενιαίος δήμος της Αγρυλής, με βάση τις εκτιμήσεις των περισσοτέρων ερευνητών, εκτιμάται ότι βρισκόταν στις δυτικούς πρόποδες του Υμηττού, ακριβώς νότια του Παναθηναϊκού Σταδίου και σύμφωνα με τον John S. Traill και οι δυο δήμοι βρίσκονταν νοτιοδυτικά του λόφου του Αρδηττού προς την Αθήνα, κοντά στο σύγχρονο κέντρο του Παγκρατίου:

 Η μεν Υπένερθεν Αγρυλή (Κάτω Αγρυλή, ) βρισκόταν πιο κοντά στον Υμηττό.

 Η δε Καθύπερθεν Αγρυλή (Άνω Αγρυλή, ) βρισκόταν προς την αριστερή όχθη του ποταμού Ιλισού.

Γενικά η τοποθέτηση των δήμων κρίνεται από τους σύγχρονους ερευνητές, ότι είναι αρκετά ασφαλής, χάρη σε πολλές φιλολογικές πηγές και επιγραφές. Ο δήμος συνόρευε στο δυτικό τμήμα της πλαγιάς του Υμηττού με το δήμο της Αγκύλης και βρίσκονταν στην αριστερή όχθη του ποταμού Ιλισού, στα νοτιοδυτικά του λόφου του Αρδηττού.

Η συμμετοχή του δήμου στην αρχαία Βουλή
Ο δήμος, η ύπαρξη του οποίου επιβεβαιώνεται και από διάφορες επιγραφές, είχε την εξής συμμετοχή στη αρχαία Βουλή: Ως δυο ξεχωριστοί δήμοι αρχικά της Ερεχθηίδας φυλής, ο δήμος “Καθύπερθεν Αγρυλής” (Κάτω Αγρυλής) και ο δήμος της “Υπένερθεν Αγρυλής” (Άνω Αγρυλής) συμμετείχαν με 2 βουλευτές αντίστοιχα ο καθένας στην αρχαία Βουλή των 500, κατά την πρώτη περίοδο (508 – 307/306 π.Χ.). Κατά τη δεύτερη περίοδο (307/306 – 224/223 π.Χ.). οι δύο προηγούμενοι δήμοι συνενώθηκαν σε έναν και ο νέος δήμος της ενιαίας πλέον Αγρυλής μεταφέρθηκε στην «μακεδονική» Αντιγονίδα φυλή, αντιπροσωπευόμενος από 3 ως 5 βουλευτές στη Βουλή των 600. Την ίδια εκπροσώπηση, με 3 ως 5 βουλευτές, είχε και κατά την τρίτη περίοδο (224/223 – 201/200 π.Χ.). Μετά την κατάργηση και διάλυση των «μακεδονικών φυλών» (Αντιγονίς και Δημητριάς) ο δήμος της Αγρυλής πιθανώς διαιρέθηκε εκ νέου και ο μεν ένας δήμος, αυτός της “Υπένερθεν Αγρυλής” επανήλθε στην Ερεχθηίδα φυλή, ενώ ο δεύτερος δήμος, αυτός της “Καθύπερθεν Αγρυλής” μεταφέρθηκε στην Ατταλίδα φυλή για την επόμενη τέταρτη περίοδο (201/200 π.Χ. – 126/127), καθώς και την πέμπτη περίοδο (126/127 – 3ος αιώνας) με άγνωστο αριθμό βουλευτών–αντιπροσώπων και για τους δυο δήμους.

Οι κάτοικοι της Αγρυλής 
Ο δημότης της αρχαίας Αγρυλής ονομαζόταν  Αγρυλεύς. 

Υπήρχε μια έκτακτη συμμετοχή από τους κατοίκους αυτών των δήμων για την ολοκλήρωση των εργασιών κατά την κατασκευή του Ερεχθείου.

Ο δήμος περιλάμβανε τον λόφο του Αρδηττού, εκεί όπου έδιναν κάθε χρονιά τον όρκο τους οι δικαστές της Ηλιαίας.

Προσωπικότητες από την Αγρυλή 
Υπήρξαν διάφοροι γνωστοί πολίτες από το δήμο της Αγρυλής, όπως ο βουλευτής Βουλόστρατος ο Αγρυλεύς, ο βουλευτής Δημοκράτης ο Αγρυλεύς κ.α.  Από τους πλέον γνωστούς ήταν οι:

 Αρχιπτόλεμος ο Αγρυλεύς, γεννήθηκε τον πέμπτο αιώνα π.Χ., (πιθανόν είχε πολιτογραφηθεί)

Δείτε επίσης 
 Αρχαία Αθήνα
 Ερεχθηίδα φυλή
 Αντιγονίδα φυλή
 Ατταλίδα φυλή

Παραπομπές - σημειώσεις

Πηγές – βιβλιογραφία
Πρωτογενείς πηγές 
 Στράβων, «Γεωγραφικά», Θ', 1.24.
 Ελληνικές επιγραφές - IG Αγρα, Αγρυλ και Αγραυλ, Attica (IG I-III).

Δευτερογενείς πηγές
 Agryle, στην ιστοσελίδα: referenceworks.brillonline.com,
 Attica - 36-37 (Agryle)
 John S. Traill: The political organization of Attica: a study of the demes, trittyes, and phylai, and their representation in the Athenian Council,“Attica”. (37, 59, 62, 67 ff., 109 no. 3, 4, 123, 125, table 1.). Princeton: American School of Classical Studies at Athens (ASCSA), 1975, ISBN 978-0-87661-514-0
 John S. Traill: Demos and trittys. Epigraphical and topographical studies in the organization of Attica. Athenians Victoria College, Toronto 1986, p. 125.
 Peter Siewert, "Die Trittyen Attikas und die Heeresreform des Kleisthenes", C.H. Beck, München 1982, ISBN 3406080634, ISBN 9783406080630

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 
 Agryle Hypenerthen, SW Ardettos?, στις ιστοσελίδες: http://imperium.ahlfeldt.se & https://web.archive.org/web/20170808012018/http://dare.ht.lu.se/, Ψηφιακός Άτλας της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, ("Digital Atlas of the Roman Empire", Johan Åhlfeldt, Department of Archaeology and Ancient History, Lund University, Sweden), Πανεπιστήμιο Λουντ, Λουντ, Σουηδία, πρόγραμμα: Pelagios.
 
 
 Agrai, SE of city on Ilissos, στις ιστοσελίδες: http://imperium.ahlfeldt.se & https://web.archive.org/web/20170808012018/http://dare.ht.lu.se/, Ψηφιακός Άτλας της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, ("Digital Atlas of the Roman Empire", Johan Åhlfeldt, Department of Archaeology and Ancient History, Lund University, Sweden), Πανεπιστήμιο Λουντ, Λουντ, Σουηδία, πρόγραμμα: Pelagios.

Δήμοι της Αρχαίας Αττικής
Αρχαία Αθήνα