Μαρίτα Κοχ

Η Μαρίτα Κοχ (γερμανικά: Marita Koch, γεννήθηκε 18 Φεβρουαρίου 1957) είναι Γερμανίδα πρώην αθλήτρια στίβου. Αγωνίζονταν στους δρόμους ταχύτητας και έχοντας καταρρίψει 30 φορές παγκόσμια ρεκόρ σε ατομικά και ομαδικά αγωνίσματα, αναδείχθηκε σε μία από τις κορυφαίες του κλασικού αθλητισμού όλων των εποχών. Το παγκόσμιο ρεκόρ στα 400 μέτρα, που σημείωσε το 1985, δεν έχει καταρριφθεί μέχρι σήμερα. 

Από νεαρή ηλικία διακρίθηκε σε κορυφαίο επίπεδο στην κατηγορία των νεανίδων και γρήγορα έφτασε στην αγωνιστική κορυφή του κόσμου κατακτώντας όλους τους τίτλους που διεκδίκησε, σε ανοικτό και κλειστό στίβο, αρχικά στα 400 μέτρα και σταδιακά και σε μικρότερες αποστάσεις αγώνων ταχύτητας καταρρίπτοντας αλλεπάλληλα παγκόσμια ρεκόρ. Η αθλητική της καριέρα την έφεραν στην κορυφή του κόσμου όλων των αγωνισμάτων του κλασικού αθλητισμού για σχεδόν μία δεκαετία. Τραυματισμοί την ανάγκασαν να αποχωρήσει από την ενεργό δράση πριν συμπληρώσει τα 30 της χρόνια. Το 2014 εισήχθη στο Hall of Fame της IAAF.

Βιογραφία 

Η Μαρίτα Κοχ γεννήθηκε στις 18 Φεβρουαρίου 1957 στην πόλη Βίσμαρ (Wismar), της τότε Ανατολικής Γερμανίας. Από μικρή είχε δείξει ότι διέθετε πολύ γρήγορα πόδια, κερδίζοντας ακόμα και μεγαλύτερα αγόρια σε σχολικούς αγώνες τρεξίματος. Από την ηλικία των 15 ετών προπονούνταν με τον μετέπειτα σύζυγό της Βόλφγκανγκ Μάιερ, μηχανικό πλοίων, που είχε το χόμπι του ερασιτέχνη προπονητή στίβου. Στην ηλικία αυτή έτρεξε τα 200 μέτρα σε 25,5 δευτερόλεπτα και τα 400 μέτρα σε 60,3. Μαζί με τον Μάιερ, η ταλαντούχα έφηβη εγκαταστάθηκε το 1978 στο Ρόστοκ εντασσόμενη στο σύλλογο της πόλης SC Empor. Ξεκίνησε σκληρή αθλητική προπόνηση, αλλά και να σπουδάζει ιατρική από το 1975. Σταμάτησε τελικά τις σπουδές της στο Βερολίνο για να αφοσιωθεί στον αθλητισμό.

Καριέρα 
Από την αρχή της καριέρας της άρχισε να αγωνίζεται στους δρόμους ταχύτητας (100 μέτρα, 200 μ., 400 μ.), αλλά οι χρόνοι της ήταν καλύτεροι στα 400 μέτρα. Στα 18 της χρόνια η καλύτερη επίδοσή της στα 400 μέτρα κατέβηκε στα 51,60 δευτερόλεπτα. Η πρώτη της διάκριση ήταν το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Νέων-Νεανίδων (κάτω των 20 ετών) του 1975 στην Αθήνα, όταν ήρθε δεύτερη στα 400 μέτρα και κέρδισε το χρυσό μετάλλιο με την ομάδα της σκυταλοδρομίας στα 4 × 400 μέτρα. Την επόμενη χρονιά σημείωσε τον Ιούλιο επίδοση 50,19 δευτερόλεπτα  και συμμετείχε στην πρώτη μεγάλη διοργάνωση, στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1976 στο Μόντρεαλ αγωνιζόμενη στον προημιτελικό των 400 μέτρων (επίδοση 51,87 δευτερόλεπτα), αλλά αποχώρησε λόγω τραυματισμού. Το 1977 σημείωσε το πρώτο της παγκόσμιο ρεκόρ στον κλειστό στίβο στο Μιλάνο, τρέχοντας τα 400 μέτρα σε 51,8 δευτερόλεπτα, ενώ την ίδια χρονιά ήταν Πρωταθλήτρια Ευρώπης Κλειστού Στίβου στο Σαν Σεμπαστιάν της Ισπανίας με νέο παγκόσμιο ρεκόρ 51,14 δευτερόλεπτα, το μοναδικό της διοργάνωσης. Στο Παγκόσμιο Κύπελλο Στίβου εκείνης της χρονιάς ήταν δεύτερη πίσω από την Πολωνή Ιρένα Σεβίνσκα, η τελευταία ήττα της στην απόσταση μέχρι το 1981.

Την επόμενη χρονιά πέτυχε παγκόσμιο ρεκόρ και στον ανοικτό στίβο στα 400 μέτρα με χρόνο 49,19 δευτερόλεπτα καταρρίπτοντας την επίδοση της Σεβίνσκα με 49,28 δευτ. από το 1976. Ακολούθησαν άλλες πέντε διαδοχικές παγκόσμιες επιδόσεις μέχρι το 1982. Στις 28 Μαΐου 1978 έγινε κάτοχος παγκοσμίου ρεκόρ σε δεύτερο αγώνισμα, στα 200 μέτρα με χρόνο 22,06 δευτερόλεπτα, στο Έρφουρτ της Γερμανίας, ενώ βελτίωσε το ρεκόρ των 400 μέτρων στα 48,94 δευτερόλεπτα στις 31 Αυγούστου της ίδιας χρονιάς στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Στίβου στην Πράγα αφήνοντας στην τρίτη θέση τη Χρυσή Ολυμπιονίκη του Μόντρεαλ Σεβίνσκα στην τρίτη θέση. Έγινε έτσι η πρώτη γυναίκα που κατέβηκε το χρονικό όριο των 49 δευτερολέπτων. Η επίδοση προκάλεσε εντύπωση την εποχή με τις συγκρίσεις με αντίστοιχους χρόνους ανδρών στην απόσταση να διατυπώνονται. Στις 10 Ιουνίου 1979 πέτυχε χρόνο 21,71 δευτερόλεπτα στα 200 μέτρα στο Καρλ-Μαρξ-Στατ. Ήταν η πρώτη γυναίκα που έτρεξε τα 200 μέτρα σε λιγότερα από 22 δευτερόλεπτα. Έχοντας ισχυρό ανταγωνισμό στα αγωνίσματα κάτω των 200 μέτρων από την Ανατολικογερμανίδα αντίπαλο, Μαρλίς Έλσνερ, η Κοχ είχε ιδιαίτερη επιτυχία και στον κλειστό στίβο, και έγινε η καλύτερη δρομέας στον κόσμο στα 50 μέτρα (1980) και στα 60 μέτρα (1981, 1983, 1985) καταρρίπτοντας όλα τα παγκόσμια ρεκόρ στους αγώνες ταχύτητας του κλειστού στίβου. Το 1983 κατέβηκε για πρώτη φορά τα 11 δευτερόλεπτα σημειώνοντας τη δεύτερη καλύτερη επίδοση όλων των εποχών με 10,83 στις 8 Ιουνίου στο Βερολίνο. Το 1984 επανέλαβε τον καλύτερό της χρόνο στα 200 μέτρα, ισοφαρίζοντας το παγκόσμιο ρεκόρ 21,71 δευτερολέπτων στο Πότσδαμ στις 21 Ιουλίου. Η επίδοσή της των 200 μέτρων έμεινε ως ρεκόρ κόσμου μέχρι το 1988 (καταρρίφθηκε από τη Φλόρενς Γκρίφιθ-Τζόινερ), αλλά διατηρήθηκε ως ρεκόρ Ευρώπης μέχρι το 2015. 
 
Ήταν χρυσή Ολυμπιονίκης στα 400 μέτρα στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Μόσχας το 1980 με χρόνο 48,88 δευτερόλεπτα. Στους ίδιους αγώνες κέρδισε το αργυρό μετάλλιο στην σκυταλοδρομία 4 × 400 μέτρα με την ομάδα της Ανατολικής Γερμανίας. Επίσης κέρδισε χρυσά μετάλλια, στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Ανοικτού Στίβου στο Ελσίνκι το 1983: στα 200 μέτρα με χρόνο 22,13 δευτερόλεπτα και στις σκυταλοδρομίες 4 × 100 μέτρα και 4 × 400 μέτρα με την ομάδα της Ανατολικής Γερμανίας. Ήταν μέχρι το 2007 η μόνη αθλήτρια που κέρδισε τρία χρυσά μετάλλια σε Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Στίβου. Στο ίδιο παγκόσμιο πρωτάθλημα ήταν δεύτερη στα 100 μέτρα με χρόνο 11,02 δευτ. χάνοντας από την Έλσνερ. Τρεις εβδομάδες πριν από τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1984, ισοφάρισε το δικό της ρεκόρ στα 200 μέτρα, αλλά  το μποϊκοτάζ των χωρών του λεγόμενου Ανατολικού μπλοκ δεν της επέτρεψαν τη συμμετοχή της στους Αγώνες. Ήταν φαβορί για δύο ατομικά αγωνίσματα, τα 200 και τα 400 μέτρα. Στους Αγώνες Φιλίας που διοργανώθηκαν στην Πράγα από τις χώρες που δεν συμμετείχαν στη διοργάνωση του Λος Άντζελες, κατέκτησε το χρυσό μετάλλιο στα 400 μέτρα με χρόνο 48,16 δευτερόλεπτα, επίδοση καλύτερη από τη χρυσή Ολυμπιονίκη Βάλερι Μπρίσκο-Χουκς. Το 1978 με χρόνο 48,94 (παγκόσμιο ρεκόρ), το 1982 με χρόνο 48,16 (παγκόσμιο ρεκόρ) και το 1986 με χρόνο 48,22 δευτερόλεπτα, ήταν πρωταθλήτρια Ευρώπης στα 400 μέτρα. Στον τελικό της Αθήνας στις 8 Σεπτεμβρίου 1982 αντιμετώπισε την ανερχόμενη Τσεχοσλοβάκα Γιάρμιλα Κρατοχβίλοβα: η Κοχ ξεκίνησε ταχύτατα, πετυχαίνοντας 22,8 δευτερόλεπτα στα πρώτα 200 και μετά συνέχισε ακάθεκτη μέχρι το τέλος, κλείνοντας με το νέο παγκόσμιο ρεκόρ αφήνοντας την Κρατοχβίλοβα στο αργυρό μετάλλιο με  48,85. Μισό χρόνο αργότερα από τον τελευταίο Ευρωπαϊκό της τίτλο, στις αρχές Φεβρουαρίου του 1987 ανακοίνωσε την αποχώρησή της από την ενεργό δράση λόγω επίμονων προβλημάτων με τους Αχίλλειους τένοντές της. Η έλλειψη κινήτρων ήταν ένας ακόμα παράγοντας που επηρέασε την απόφασή της.

Το παγκόσμιο ρεκόρ των 400 μέτρων 
Στις 6 Οκτωβρίου 1985 στο Στάδιο Μπρους, στην Καμπέρα της Αυστραλίας στη διάρκεια των αγώνων του Παγκοσμίου Κυπέλλου, σημείωσε παγκόσμιο ρεκόρ στα 400 μέτρα (47,60 δευτερόλεπτα), που παραμένει ακατάρριπτο και είναι το δεύτερο μακροβιότερο στην ιστορία του ανοικτού στίβου του κλασικού αθλητισμού. Αυτή η επίδοση θεωρείται ιδιαίτερα απρόσιτη, ακόμη και για τους καλύτερους αθλητές της σημερινής εποχής. Η ίδια ήταν πολύ καλά προετοιμασμένη για τους αγώνες των 400 μέτρων εκείνη τη σεζόν, καθώς τις προηγούμενες χρονιές είχε ενδιαφερθεί εξίσου για την απόδοσή της στις μικρότερες αποστάσεις, ενώ και η χρονική περίοδος διεξαγωγής του αγώνα ήταν ιδανική για την ίδια. Μία εβδομάδα πριν από το παγκόσμιο ρεκόρ, ανέκδοτες αναφορές (και ως εκ τούτου ανεπίσημες) ανέφεραν ότι η Κοχ είχε τρέξει τα 200 μέτρα σε 21,56 δευτερόλεπτα. Στον αγώνα των 400 μέτρων, με εντυπωσιακή εκκίνηση, ήδη ήταν ξεκάθαρα μπροστά των περισσότερων αντιπάλων της  μέχρι το τέλος της πρώτης στροφής. Ο χρόνος της στα 100 μέτρα αναφέρθηκε ότι ήταν 11,3 δευτερόλεπτα, ενώ ο χρόνος της στα 200 μέτρα αναφέρθηκε ότι ήταν 22,4 δευτερόλεπτα. Η απόσταση των 300 μέτρων της αναφέρθηκε ότι ήταν 34,1 δευτερόλεπτα (χρονομέτρηση με ρολόι χειρός), η καλύτερη επίδοση όλων των εποχών για αυτήν την απόσταση. Κατέρριψε το ρεκόρ της  Κρατοχβίλοβα που είχε τεθεί στις 10 Αυγούστου 1983 στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα στο Ελσίνκι με χρόνο 47,99 δευτερόλεπτα, σε αγώνα που δεν είχε  συμμετοχή η Γερμανίδα. Η Κοχ και η Κρατοχβίλοβα παραμένουν οι μόνες αθλήτριες, που έχουν τρέξει την απόσταση σε λιγότερα από τα 48 δευτερόλεπτα. Εκείνος ο αγώνας θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως η ταχύτερη του αγωνίσματος όλων των εποχών με τη δεύτερη Όλγα Βλαδίκινα (μετέπειτα Μπρίζγκινα) που ήταν δεύτερη να σημειώνει την τρίτη τότε καλύτερη επίδοση με 48,27 δευτερόλεπτα και τώρα πέμπτη. Από τότε η επίδοσή της είχε περιγραφεί ως «ένα υπέροχο παγκόσμιο ρεκόρ για την αιωνιότητα» και ως «μνημείο παγκοσμίου ρεκόρ».

 
Στη διάρκεια της σταδιοδρομίας της, πέτυχε συνολικά 16 παγκόσμια ρεκόρ στον ανοικτό στίβο (11 ατομικά) και 14 στον κλειστό στίβο. Ο αριθμός αυτός είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος συνολικά για γυναίκα αθλήτρια στην ιστορία του κλασικού αθλητισμού (μαζί με την Γελένα Ισινμπάγιεβα). Ως μέλος των ομάδων σκυταλοδρομίας της Ανατολικής Γερμανίας,  σημείωσε επίσης παγκόσμια ρεκόρ με πρώτα στα 4 × 100 μέτρα το 1979 και το 1983. Σημείωσαν επίσης ρεκόρ κόσμου στην ίδια απόσταση το 1980, το 1982 και το 1985. Το τελευταίο (41,37 δευτερόλεπτα) επιτεύχθηκε στις 6 Οκτωβρίου στο Παγκόσμιο Κύπελλο της Καμπέρα και παρέμεινε ως παγκόσμιο ρεκόρ μέχρι το 2012. Στην ακμή της σταδιοδρομίας της είχε σημειώσει τους έξι ταχύτερους χρόνους στην ιστορία στα 400 μέτρα, καθώς και οκτώ από τους δέκα ταχύτερους στα 200 μέτρα. Το 1978, 1979, 1982, 1983 και 1985 εξελέγη αθλήτρια της χρονιάς στην Ανατολική Γερμανία και το 1978, 1979, 1982 και το 1985 ήταν Αθλήτρια της Χρονιάς του περιοδικού Track and Field News, η μόνη αθλήτρια με τέσσερις επιλογές στην ιστορία της διάκρισης. Ψηφίστηκε επίσης δύο φορές (1979, 1982) ως αθλήτρια της χρονιάς όλων των αθλημάτων από το United Press International. Το Δεκέμβριο του 1989 η ιταλική Gazzetta dello Sport την ψήφισε τρίτη καλύτερη αθλήτρια της δεκαετίας του 1980, πίσω από τις τενίστριες Μαρτίνα Ναβρατίλοβα και Στέφι Γκραφ. Εξακολουθεί να κατέχει τους πέντε από τους δέκα ταχύτερους χρόνους στους καταλόγους των καλύτερων όλων των εποχών στα 400 μέτρα.

Η Κοχ υπήρξε η πιο φημισμένη αθλήτρια της Ανατολικής Γερμανίας στα χρόνια της ανεξάρτητης συμμετοχής της χώρας στο διεθνές αθλητικό στερέωμα επιβεβαιώνοντας την άποψη ότι η χώρα είχε αναπτύξει ένα μοναδικό αθλητικό μοντέλο, αναλογικά με τον πληθυσμό, το καλύτερο που έχει δει ποτέ η ιστορία. Τα εκπληκτικά (μερικές φορές) αποτελέσματα δεν σήμαιναν μόνο πολιτικό κύρος για τη χώρα, αλλά λειτούργησαν και ως ξεκάθαρη απόδειξη της χειραφέτησης των γυναικών στην Ανατολική Γερμανία. Τα επιτεύγματά της, μαζί με τις εξαιρετικές επιδόσεις και άλλων αθλητριών της χώρας, προκάλεσαν υποψίες για τη χρήση αναβολικών στεροειδών ή άλλων φαρμάκων που βελτιώνουν την απόδοση, αλλά ποτέ δεν βρέθηκε θετική, ούτε αρνήθηκε σε έλεγχο και η ίδια αρνήθηκε ότι έκανε ποτέ χρήση απαγορευμένων ουσιών. Επισήμανε ότι οι επιδόσεις της ήταν προϊόν πολύ σκληρής δουλειάς που έκανε με τον προπονητή της, η αποτελεσματικότητα της οποίας φάνηκε όταν αυτός ανέλαβε την Γαλλίδα Μαρί-Ζοζέ Περέκ, τρεις φορές χρυσή Ολυμπιονίκη στα ίδια αγωνίσματα. «Στην εποχή μου υπήρχε ένας προπονητής για κάθε ομάδα αθλημάτων, από τη νεαρή ηλικία μέχρι το επίπεδο της κορυφής» διευκρίνησε η ίδια σε ερώτηση για την πτώση του επιπέδου του γερμανικού κλασικού αθλητισμού, ειδικά του γυναικείου, μετά την ενοποίηση.

Μετά τον αθλητισμό 
Η αποχώρησή της από την αθλητική δράση της έδωσε τη δυνατότητα να προχωρήσει στη δημιουργία οικογένειας, κάτι που είχε θέσει σε δεύτερη μοίρα μέχρι τότε. Τέσσερις εβδομάδες πριν από το Παγκόσμιο Κύπελλο του 1987 στη Ρώμη, παντρεύτηκε τον επί χρόνια προπονητή και σύντροφό της Βόλφγκανγκ Μάιερ και δύο χρόνια αργότερα γεννήθηκε η κόρη της Ούλρικε. Άνοιξε ένα κατάστημα αθλητικής μόδας στο Ρόστοκ. Ως επίτιμος πρόεδρος του  1. LAV Rostock - όπως αποκαλείται ο σύλλογος της από το 1998 - έμεινε κοντά στο άθλημά της. Το 2014 ήταν η πρώτη Γερμανίδα αθλήτρια στίβου που εισήχθη στο Hall of Fame της IAAF μαζί με τη Χάικε Ντρέξλερ. Η δραστηριοποίηση της εντός του κυβερνώντος κόμματος της Λαοκρατικής Δημοκρατίας της Γερμανίας, στο συνέδριο του οποίου μάλιστα είχε εμφανιστεί το 1986, η βράβευσή της με πολλά κρατικά βραβεία της Ανατολικής Γερμανίας, αλλά κυρίως η άρνησή της να συμμετάσχει στην επιχείρηση αυτοθυματοποίησης άλλων συναθλητών της, την έκαναν στόχο επιθέσεων μετά την τιμητική αυτή διάκριση.

Καλύτερες επιδόσεις 

 100 μέτρα : 10,83 δευτερόλεπτα (8 Ιουνίου 1983)
 200 μέτρα : 21,71 δευτερόλεπτα (10 Ιουνίου 1979)
 400 μέτρα : 47,60 δευτερόλεπτα (6 Οκτωβρίου 1985)
 Σκυταλοδρομία 4 × 100 μέτρα : 41,53 δευτερόλεπτα (31 Ιουλίου 1983) 
 Σκυταλοδρομία 4 × 400 μέτρα : 3:15,92 (3 Ιουνίου  1984)
 50 μέτρα κλειστού στίβου : 6,11 δευτ. (2 Φεβρουαρίου 1980)
 60 μέτρα κλειστού στίβου : 7,04 δευτ. (16 Φεβρουαρίου 1985)
 200 μέτρα κλειστού στίβου : 22,39 δευτ. (5 Μαρτίου 1983)
 400 μέτρα κλειστού στίβου : 51,14 δευτ. (13 Μαρτίου 1977)

Πηγή : World Athletics

Διεθνή μετάλλια 

Πηγή : World Athletics

Διακρίσεις - Τιμές 

 Αθλήτρια της Χρονιάς στην Ανατολική Γερμανία (5) : 1978, 1979, 1982, 1983, 1985.
 Ευρωπαία αθλήτρια της χρονιάς (Ένωση Ευρωπαίων Αθλητικών Δημοσιογράφων)  : 1985
 Καλύτερη αθλήτρια στίβου στον κόσμο από το Track and Field News (4) : 1978, 1979, 1982, 1985
 Παγκόσμια αθλήτρια της χρονιάς από την La Gazzetta dello Sport (2) : 1982, 1985
 Εισήχθη στο Hall of Fame της IAAF : 2014
 Επίτιμη δημότης του Βίσμαρ : 1988
 Πατριωτικό Τάγμα Αξίας σε Χρυσό/Ασημί/Χάλκινο
 Μεγάλο Αστέρι της Φιλίας των Εθνών

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 
 Marita Koch Επίσημος ιστότοπος της IAAF.
 Athlétisme - Marita Koch Χρονολόγιο καριέρας.
 ΦΑΚΕΛΟΣ ΚΡΑΤΙΚΟ ΝΤΟΠΙΝΓΚ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ

Γερμανοί αθλητές του στίβου
Αθλητές από την Ανατολική Γερμανία
Ανατολικογερμανοί Ολυμπιονίκες
Αθλητές του στίβου στους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες 1976
Αθλητές του στίβου στους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες 1980
Χρυσοί Ολυμπιονίκες του στίβου
Αργυροί Ολυμπιονίκες του στίβου
Δρομείς ταχύτητας
Παγκόσμιοι πρωταθλητές στίβου 
Κάτοχοι μεταλλίων του Παγκοσμίου Πρωταθλήματος Στίβου
Πρωταθλητές Ευρώπης στον στίβο
Κάτοχοι μεταλλίων του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος Στίβου
Κάτοχοι μεταλλίων του Παγκοσμίου Πρωταθλήματος Κλειστού Στίβου 
Κάτοχοι μεταλλίων του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος Κλειστού Στίβου
Αθλητές του στίβου στη Θερινή Πανεπιστημιάδα 1979
Εισαχθέντες στο Hall of Fame της IAAF