Τατουάζ αμαλγάματος

Το τατουάζ αμαλγάματος (ονομάζεται επίσης εντοπισμένη αργύρωση, ή εστιακή αργύρωση) είναι μια γκρι, μπλε ή μαύρη αποχρωματισμένη περιοχή του βλεννογόνου του στόματος και συναντάται συνήθως στα ούλα της κάτω γνάθου. Είναι μια ιατρογενής βλάβη που προκαλείται με την εισχώρηση οδοντιατρικού αμαλγάματος στους μαλακούς ιστούς. Συνήθως είναι ανώδυνη και καλοήθεις αλλά μπορεί λανθασμένα να διαγνωστεί ως μελάνωμα.

Ενδείξεις και συμπτώματα 

Το τατουάζ αμαλγάματος εμφανίζεται συνήθως στα ούλα της κάτω γνάθου, συνήθως σε μια περιοχή  ακρορριζεκτομής (έμφραξη ακρορριζίου) όπου το αμάλγαμα έχει διεξηγθεί. Μετά από τα ούλα, οι πιο συνηθισμένες περιπτώσεις που μπορεί να εντοπιστεί είμαι στο φατνιακό βλεννογόνο και τον στοματικό βλεννογόνο ή σε οποιοδήποτε σημείο του στοματικού βλεννογόνου γενικότερα. Είναι ανώδυνο και εμφανίζεται ως μια μπλε-μαύρη ή γκρι αποχρωματισμένη κηλίδα στην επιφάνεια του βλεννογόνου. Τα όρια του τατουάζ μπορούν να μεταβάλλονται και μπορεί να είναι προσδιορισμένα, ακανόνιστα ή διάχυτα.

Αίτια 
Το τατουάζ αμαλγάματος προκαλείται από την εμφύτευση αμαλγάματος στους ιστούς. Μπορεί να προκληθεί με διάφορους τρόπους:
 Κατά την διάρκεια της διαδικασία έμφραξης με αμάλγαμα, π.χ. αν υπάρχουν εκδορές στο βλεννογόνο που επιτρέπουν την είσοδο σκόνης αμαλγάματος.
 Λίγο μετά την τοποθέτηση έμφραξης αμαλγάματος, π.χ. σωματίδια αμαλγάματος μπορούν να μεταφερθούν στο οδοντικό νήμα και να οδηγήσουν σε γραμμικό τατουάζ αμαλγάματος ανάμεσα στα δόντια, ειδικά αν η χρήση οδοντικού νήματος πραγματοποιηθεί αμέσως μετά την τοποθέτηση της έμφραξης αμαλγάματος με εγγύς ή άπω όψη.
 Λειαίνοντας ένα σφράγισμα αμαλγάματος.
 Η πίεση που ασκείται από τη μεγάλη ταχύτητα στροφών ενός οδοντιατρικού τρυπανιού μπορεί από μόνη της να είναι αρκετή ώστε να οδηγήσει σωματίδια αμαλγάματος να εισχωρήσουν στους μαλακούς ιστούς, κάτι που επίσης μπορεί να συμβεί κατά την αφαίρεση ενός παλιού σφραγίσματος αμαλγάματος.
 Κατά την εξαγωγή ενός δοντιού με σφράγισμα αμαλγάματος, π.χ. σπασμένα κομμάτια του σφραγίσματος αμαλγάματος παραμένουν στο φατνίο κατά την εξαγωγή χωρίς να γίνουν αντιληπτά. 
 Όταν ένα σφράγισμα αμαλγάματος είναι αναγκαίο για να καλύψει τη θέση μιας εξαγωγής στην περίπτωση της  «οδοντιατρικής τεταρτημορίου».
 Οι ακρορριζεκτομές είναι συνηθισμένες αιτίες ενός τατουάζ αμαλγάματος, μιας και το αμάλγαμα τοποθετείται μέσα στο φατνίο και οι μαλακοί ιστοί το καλύπτουν.
 Με την πάροδο του χρόνου, τα σωματίδια του αμαλγάματος που είναι ενσωματωμένα στους μαλακούς ιστούς διαβρώνονται. Τότε τα μακροφάγα κύτταρα εγκολπώνουν και αδρανοποιούν τα ξένα σωματίδια και ο άργυρος που περιέχεται στο αμάλγαμα οδηγεί στη χρώση των ινών του κολλαγόνου.
 Μια παρόμοια εμφάνιση μπορεί να προκύψει με την εμφύτευση γραφίτη (π.χ. από μύτες μολυβιών) και μερικές φορές οδηγεί σε τατουάζ γραφίτη αν και είναι λιγότερο συνηθισμένο από το τατουάζ αμαλγάματος.

Διάγνωση 
Η διάγνωση γίνεται ύστερα από κλινική εξέταση. Τα τατουάζ αμαλγάματος μπορούν να διακριθούν από άλλες αιτίες τοπικών στοματικών χρωματισμών γιατί δεν μεταβάλλονται σημαντικά σε μέγεθος ή χρώμα, αν και μπορεί για αρκετούς μήνες να φαίνονται πως μεγεθύνονται σταδιακά μετά την αρχική εμφύτευση των μεταλλικών σωματιδίων. Μερικά τατουάζ αμαλγάματος είναι εμφανή κατά τον ακτινολογικό έλεγχο, αν και σε πλήθος περιπτώσεων τα τατουάζ αμαλγάματος δεν έχουν ακτινολογικά χαρακτηριστικά καθώς τα υπεύθυνα σωματίδια του αμαλγάματος είναι μικροσκοπικά ακόμα και αν η κλινική εικόνα της αποχρωματισμένης περιοχής του βλεννογόνου είναι μεγαλύτερη. Αν κριθεί απαραίτητο, η διάγνωση μπορεί να επιβεβαιωθεί ιστολογικά με λήψη βιοψίας, η οποία αποκλείει την ύπαρξη σπίλων ή μελανωμάτων. Αν ληφθεί βιοψία, η ιστοπαθολογική εμφάνιση είναι:
 Χρωματισμένα θραύσματα μετάλλου μέσα στο συνδετικό ιστό.
 Χρώση από ίνες ρετικουλίνης με άλατα αργύρου.
 Μια διάσπαρτη σύνθεση από μεγάλα, σκούρα, στέρεα θραύσματα ή μια λεπτή, μαύρη ή σκούρα καφέ σύνθεση κόκκων.
 Μεγάλα σωματίδια που μπορεί να περιβάλλονται από χρόνιο φλεγμονώδη ινώδη ιστό.
 Μικρότερα σωματίδια που περιβάλλονται από σοβαρότερη φλεγμονή η οποία μπορεί να κοκκιωματώδης ή ένα μείγμα λεμφοκυττάρων και πλασματοκυττάρων.

Πρόληψη 
Θεωρητικά η συστηματική χρήση ενός οδοντικού φράγματος κατά τη διάρκεια των οδοντιατρικών διαδικασιών που αφορούν τη χρήση αμαλγαμάτων μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο δημιουργίας ενός τατουάζ αμαλγάματος.

Θεραπεία 
Δεν απαιτείται θεραπεία καθώς η βλάβη είναι καλοήθη. Μερικοί υποστηρίζουν ότι τα τατουάζ αμαλγάματος είναι καλύτερα να αφαιρούνται χειρουργικά έτσι ώστε να διασφαλίζεται ότι η βλάβη δεν είναι μελάνωμα. Άλλοι υποστηρίζουν πως η αφαίρεση είναι απαραίτητη μόνο σε περίπτωση που υπάρχει αμφιβολία διάγνωσης και ότι τα τατουάζ αμαλγάματος αντιμετωπίζονται μόνο με την ταυτοποίησή τους. Για παράδειγμα αν αδιαφανή σωματίδια είναι ορατά κατά τον ακτινολογικό έλεγχο, η βιοψία είναι περιττή.

Επιδημιολογία 
Τα τατουάζ αμαλγάματος συναντάται σε ποσοστό 1% του γενικού πληθυσμού. Είναι η πιο συνηθισμένη αιτία αποχρωματισμού του στοματικού βλεννογόνου.

Δείτε ακόμα 
 Ακρορριζεκτομή
 Αμάλγαμα

Σημειώσεις

Παραπομπές 

Στόμα
Παθήσεις του στόματος
Παθήσεις του βλεννογόνου του στόματος
Τατουάζ - Δερματοστιξία
Τραυματικά τατουάζ