Δουκάτο της Θηβαΐδος

Το Δουκάτο της Θηβαΐδος ήταν διοικητική και στρατιωτική διαίρεση, Δουκάτο, της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας στην Αίγυπτο.

Δημιουργήθηκε από τον αυτοκράτορα Ιουστινιανό Α´ το 539 με πρωτεύουσα την Πτολεμαΐδα και διοικητή έναν Αυγουστάλιο Δούκα, όμως από το 441 επί Θεοδοσίου Β΄ είχε διορισθεί διοικητής της Θηβαΐδος κόμης-δούξ. Η προηγούμενη διαίρεση της Διοίκησης Αιγύπτου καταργήθηκε και ο δούξ υπαγόταν άμεσα στον Έπαρχο Ανατολής.

Το Δουκάτο ήταν παραμεθόριο και αντιμετώπιζε συχνά επιδρομές φυλών της ερήμου. Διοικητικά χωριζόταν σε δύο επαρχίες, την Άνω Θηβαΐδα και την Κάτω Θηβαΐδα. Το Δουκάτο περιελάμβανε τμήμα της νότιας Αιγύπτου έως την Νήσο Φίλαι. Το 642 με την Αραβική κατάκτηση της Αιγύπτου η διαίρεση έπαψε να υπάρχει.

Γνωστοί διοικητές ήταν οι :
 Φλάβιος Θεόδωρος
 Ωρίων, 543 - ?
 Ναρσής ο Περσαρμένιος
 Απίων

Παραπομπές

Πηγές 
 Μπανταουΐ, Χασάν, Διοικητική οργάνωση της Αιγύπτου μετά την Αραβική κατάκτηση. ομοιότητες και διαφορές από το Βυζαντινό Πρότυπο, Θεσσαλονίκη 1989.
 Κωνσταντινίδης Γεώργιος, Η κοινωνία της Αιγύπτου (5οσ-7ος αιώνας) , το πρόβλημα των θεικών οίκων, Θεσσαλονίκη 2009

Δουκάτα της Βυζαντινής αυτοκρατορίας
Βυζαντινή Αίγυπτος