Πρωτοβουλία Ανοικτής Πρόσβασης της Βουδαπέστης

Η Πρωτοβουλία Ανοικτής Πρόσβασης της Βουδαπέστης (αγγ.: Budapest Open Access Initiative — BOAI) είναι μια δημόσια δήλωση των αρχών σχετικά με το άνοιγμα της πρόσβασης στην ερευνητική βιβλιογραφία, η οποία κυκλοφόρησε στο κοινό στις 14 Ιανουαρίου 2002. Προέκυψε από διάσκεψη που συνήλθε στο Βουδαπέστη από το Ινστιτούτο Ανοικτής Κοινωνίας στις 1–2 Δεκεμβρίου 2001 για να προωθήσει την ανοικτή πρόσβαση – εκείνη την εποχή επίσης γνωστή ως δωρεάν διαδικτυακή επιστημονική έρευνα. Αυτή η μικρή συνάντηση ανθρώπων αναγνωρίζεται ως ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα που καθόρισαν το κίνημα για ανοιχτή πρόσβαση. Με την ευκαιρία της 10ης επετείου της πρωτοβουλίας, επιβεβαιώθηκε το 2012 και συμπληρώθηκε με μια σειρά από συγκεκριμένες συστάσεις για να επιτευχθεί «ο νέος στόχος ότι μέσα στα επόμενα δέκα χρόνια, η ΟΑ θα γίνει η προεπιλεγμένη μέθοδος για τη διανομή νέας έγκριτης έρευνας σε κάθε επιστημονικό τομέα και χώρα».

Πρωτοβουλία 
Η εισαγωγική πρόταση της Πρωτοβουλίας Ανοικτής Πρόσβασης της Βουδαπέστης συμπυκνώνει ότι είναι σχετικό με το κίνημα για ανοιχτή πρόσβαση, και ποια είναι η προοπτική της:
Μια παλιά παράδοση και μια νέα τεχνολογία έχουν συγκλίνει για να καταστεί δυνατό ένα άνευ προηγουμένου δημόσιο αγαθό. Η παλιά παράδοση είναι η προθυμία των επιστημόνων και των ερευνητών να δημοσιεύουν τους καρπούς της έρευνάς τους σε επιστημονικά περιοδικά χωρίς πληρωμή, για χάρη της έρευνας και της γνώσης. Η νέα τεχνολογία είναι το διαδίκτυο. Το δημόσιο αγαθό που κάνουν δυνατό είναι η παγκόσμια ηλεκτρονική διανομή των έγκριτων περιοδικών και εντελώς ελεύθερη και απεριόριστη πρόσβαση σε αυτό από όλους τους επιστήμονες, ερευνητές, καθηγητές, φοιτητές, και άλλα περίεργα μυαλά.

Ορισμός της ανοικτής πρόσβασης 
Το έγγραφο περιλαμβάνει επίσης έναν από τους πιο ευρέως χρησιμοποιούμενους ορισμούς της ανοικτής πρόσβασης, ο οποίος στη συνέχεια επιβεβαιώθηκε ως ο ορισμός της ανοικτής πρόσβασης, 10 χρόνια μετά την πρώτη δημοσίευση:
Με τον όρο «ανοικτή πρόσβαση» στην [ομότιμα αξιολογημένη ερευνητική παραγωγή], εννοούμε την ελεύθερη διάθεσή της στο διαδίκτυο, παρέχοντας τη δυνατότητα σε κάθε χρήστη να διαβάζει, να μεταφορτώνει, να αντιγράφει, να διανέμει, να εκτυπώνει, να αναζητά ή να παρέχει υπερσύνδεση προς το πλήρες κείμενο άρθρων, να περιηγείται στα άρθρα για λόγους ευρετηρίασης, να τα προωθεί ως δεδομένα σε τρίτο λογισμικό, ή να τα χρησιμοποιεί για κάθε νόμιμο σκοπό χωρίς κανένα οικονομικό, νομικό ή τεχνικό εμπόδιο πέρα από αυτά που απαιτούνται για την πρόσβαση στο ίδιο το διαδίκτυο. Ο μόνος περιορισμός στην αναπαραγωγή και διανομή, και ο μόνος ρόλος για τα πνευματικά δικαιώματα σε αυτό το πεδίο θα πρέπει να είναι η απόδοση στους συγγραφείς του ελέγχου της ακεραιότητας της δουλειάς τους και του δικαιώματός τους ορθά να αναγνωρίζονται και να αναφέρονται στη βιβλιογραφία ως δημιουργοί του έργου.

Χρηματοδότηση 
Η Πρωτοβουλία χρηματοδοτήθηκε με 3 εκατομμύρια δολάρια από το Ίδρυμα Σόρος.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

Budapest Open Access Initiative
Budapest Open Access Initiative FAQ 
Open Access News  από τον Peter Suber
Openarchives.eu – The European Guide to OAI-PMH Digital Repositories in the World

Ανοικτή πρόσβαση