Λάνιος

{{Ταξινομοπλαίσιο|όνομα=Λάνιος|εικόνα=Lanius excubitor, Chilham, Kent 4.jpg|πλάτος_εικόνας=290px|λεζάντα_εικόνας=Διπλοκεφαλάς (Lanius excubitor)|βασίλειο=Ζώα (Animalia)|συνομοταξία=Χορδωτά (Chordata)|ομοταξία=Πτηνά (Aves)|τάξη=Στρουθιόμορφα (Passeriformes)|οικογένεια=Λανιίδες (Laniidae)|γένος=Λάνιος (Lanius)|genus_authority=Linnaeus, 1758|subdivision_ranks=Είδη|subdivision=Βλ. κείμενο}}

Ο Λάνιος είναι γένος Στρουθιόμορφων πτηνών, γνωστών επίσης με το κοινό όνομα κεφαλάδες ή αετομάχοι. Στην Ελλάδα απαντούν 7 είδη, μεταναστευτικά από και προς την Αφρική, πλην του Διπλοκεφαλά (Lanius excubidor), που είναι σπάνιος χειμερινός επισκέπτης στη Β. Ελλάδα.

Οι περισσότεροι λάνιοι απατώνται στην Ευρασία και την Αφρική, αλλά ο Διπλοκεφαλάς έχει ένα κυκλικό διανομής, και ο Κεφαλάς του Λουδοβίκου (Lanius ludovicianus) περιορίζεται στη Βόρεια Αμερική. Δεν υπάρχουν μέλη αυτού του γένους ή της οικογένειας των Λανιίδων στη Νότια Αμερική ή την Αυστραλία.

Το συνολικό μήκος των πουλιών αυτών ποικίλει, ανάλογα με τα είδη, από 17 έως 28 εκ. Είναι μεσαίου μεγέθους πουλιά με μακριά ουρά, δυνατό ράμφος με γαμψή άκρη, δυνατά πόδια, μυτερά νύχια και συνήθως μια φαρδιά σκούρα λωρίδα στο μάτι.

Τρέφονται με έντομα, σαύρες, νεοσσούς πουλιών και πολύ μικρά θηλαστικά που μπορούν να κατασπαράξουν με το ρωμαλέο ράμφος τους. Τα στρουθιόμορφα αυτά μπορούν να θεωρηθούν ωφέλιμα στον άνθρωπο, γιατί καταστρέφουν μεγάλο αριθμό εντόμων επιβλαβών στη γεωργία. Εκτός από την άμεση διατροφή τους, με την λεία που συλλαμβάνουν, οι λάνιοι προετοιμάζουν συχνά εφεδρική τροφή, περνώντας σαν σε σούβλα πολλά θύματα στα αγκάθια των θάμνων που βρίσκονται κοντά στα μέρη που κουρνιάζουν.

Οι λάνιοι είναι κυρίως μεταναστευτικοί σε μεγάλες αποστάσεις. Φτιάχνουν τη φωλιά τους σε διχάλα κλαδιού ή σε θάμνους.

Ο Διπλοκεφαλάς και μερικά συγγενικά είδη που κατορθώνουν να μιμηθούν τις φωνές άλλων πουλιών προσαρμόζονται στη ζωή της αιχμαλωσίας.

Είδη 
 Τιγροκεφαλάς, Lanius tigrinus
 Βουκέφαλος κεφαλάς, Lanius bucephalus
 Αετομάχος, Lanius collurio
 Ξανθοκεφαλάς, Lanius isabellinus
 Κεφαλάς του Τουρκεστάν, Lanius phoenicuroides
 Καστανοκεφαλάς, Lanius cristatus
 Κεφαλάς της Βιρμανίας, Lanius collurioides
 Κεφαλάς του Εμίν, Lanius gubernator
 Κεφαλάς της Σούζα, Lanius souzae
 Δαφνόπλατος κεφαλάς, Lanius vittatus
 Μάκρουρος κεφαλάς, Lanius schach
 Τεφροκεφαλάς, Lanius tephronotus
 Βουνοκεφαλάς, Lanius validirostris
 Σταχτοκεφαλάς, Lanius minor
Κεφαλάς του Λουδοβίκου, Lanius ludovicianus
 Διπλοκεφαλάς, Lanius excubitor
 Ιβηρικός διπλοκεφαλάς, Lanius meridionalis
Κεφαλάς της Κίνας, Lanius sphenocercus
Γκριζοκέφαλο φίσκαλ, Lanius excubitoroides
Μάκρουρο φίσκαλ, Lanius cabanisi
Φίσκαλ του Ταϊτά, Lanius dorsalis
Φίσκαλ της Σομαλίας, Lanius somalicus
 Κεφαλάς του Μακίννον, Lanius mackinnoni
Βόρειο φίσκαλ, Lanius humeralis
Νότιο φίσκαλ, Lanius collaris
Φίσκαλ της Τανζανίας, Lanius collaris marwitzi
Φίσκαλ του Σάο Τομέ, Lanius newtoni
 Κοκκινοκεφαλάς, Lanius senator
 Παρδαλοκεφαλάς, Lanius nubicus

Πηγές 
 Εγκυκλοπαίδεια Δομή, τόμος 9, σελ. 252
 Killian Mullarney, Lars Svensson, Dan Zetterström, Peter J. Grant, Τα Πουλιά της Ελλάδας Της Κύπρου και της Ευρώπης, ΕΟΕ, 2015 (2η Έκδοση)

Λανιίδες