Ανθούσα Ρουζού

Η Ανθούσα Παλάσκα, γνωστή ως Ανθούσα Ρουζού ή Ανθούσα Ρουζιού, Anthoussa de Roujoux (  - Αθήνα 27 Δεκεμβρίου 1890 ), μετά το γάμο της με το Γάλλο Αλέξανδρο Ρουζιού, ήταν προσωπικότητα της Ελλάδας του 19ου αιώνα, γνωστή μετά τη χηρεία της για τη θορυβώδη παρουσία της στον εξώστη των συνεδριάσεων της Βουλής και την υποστήριξή της στον πρωθυπουργό Δηλιγιάννη.

Γονείς / παιδικά χρόνια
Γονείς της Ανθούσας ήταν ο στρατιωτικός Χρήστος Παλάσκας (1788 - 1822) και η γυναίκα του Μαρία. Η Ανθούσα ήταν το μεγαλύτερο παιδί της οικογένειας, ενώ μικρότερος ήταν ο αδελφός της Λεωνίδας, γεννημένος το 1819 στα Ιωάννινα, τόπο καταγωγής του πατέρα τους. Ο Παλάσκας υπηρετούσε μέχρι το 1818 στα Επτάνησα, στο Ελληνικό Ελαφρύ Πεζικό (Greek Light Infantry Regiment) που είχαν συγκροτήσει οι Βρετανοί οι οποίοι είχαν καταλάβει τα νησιά από τη Γαλλική κυριαρχία.

Μετά το θάνατο του πατέρα της κατά το 1822 από στρατιώτες του Οδυσσέα Ανδρούτσου, σε αποστολή της προσωρινής κυβέρνησης για να απαλλάξει τον Ανδρούτσο από τα καθήκοντά του του αρχηγού των δυνάμεων της Στερεάς Ελλάδας, ο φίλος του πατέρα της Ιωάννης Κωλέττης, πήρε υπό την προστασία του την οικογένειά του, τη γυναίκα του Μαρία, την Ανθούσα και τον μικρό Λεωνίδα.

Γάμος με τον Αλέξανδρο Ρουζιού

Το 1835 η Ανθούσα παντρεύτηκε τον Αλέξανδρο Ρουζιού, Γάλλο προστατευόμενο του Κωλέττη, ο οποίος είχε αρχικά διοριστεί στο Γραφείο Δημόσιας Οικονομίας στην Ελλάδα το 1834, ο οποίος στη συνέχεια ακολούθησε τον Κωλέττη στη Γαλλία όταν αυτός στάλθηκε ως πρέσβης της Ελλάδας. Στη Γαλλία ήδη βρισκόταν ο αδελφός της, Λεωνίδας, φοιτώντας στην ναυτική σχολή της Βρέστης, με τις συστάσεις του Κωλέττη και άλλων φιλελλήνων, στον οποίο ο Βασιλιάς της Γαλλίας Λουδοβίκος Φίλιππος είχε δώσει τα ίδια δικαιώματα με αυτά που είχαν και οι Γάλλοι φοιτητές της Σχολής. Σύμφωνα με τον Μελετόπουλο που έγραψε βιογραφία του Λεωνίδα Παλάσκα,, ο Λουδοβίκος Φίλιππος υποστήριζε θερμά τον Λεωνίδα, και μάλιστα στο γάμο της Ανθούσας με τον Ρουζιού μάρτυρες ήταν η γυναίκα του, Αμαλία (Amelie), και η πριγκίπισσα Αδελαΐδα, αδελφή του. Σύμφωνα με τον Οικονόμου, που έγραψε στο βιβλίο του «Το Αγρόκτημα» εκτεταμένα για τον Ρουζιού, ο Κωλέττης έγραψε στα απομνημονεύματά του ότι προίκισε την θυγατέρα του Παλάσκα και μέλλουσα σύζυγο του Προξένου της Γαλλίας κ. Ρουζού με 5000 δραχμές και 300 στρέμματα γης και την ονόμασε στο προικοσύμφωνο θετή του θυγατέρα, αλλά και έβαλε τον βασιλέα Λουί Φιλίππ, τη σύζυγό του, την αδελφή της ως μάρτυρες και υπέγραψαν το προικοσύμφωνο, το οποίο κράτησε η κυρία Ροζού. Ο Οικονόμου εκτιμά ότι με αυτό τον τρόπο έκαμψε ο Κωλέττης τις όποιες επιφυλάξεις είχε η οικογένεια του Αλεξάνδρου για το γάμο του με την Ανθούσα. Με τη σειρά του, για να εξασφαλιστεί αυτή η προίκα, ο Αλέξανδρος ντε Ρουζού υποσχέθηκε, με άλλο ιδιωτικό συμφωνητικό, της 15/3/1836, 30.000 γαλλικά φράγκα στην Ανθούσα.

Στην Αθήνα, γύρω στο 1840, έμεναν στο σπίτι στην οδό Κυδαθηναίων 11-13, στην Πλάκα (στο οποίο το 1930 ιδρύθηκε το Μουσικό Λαογραφικό Αρχείο Μερλιέ). Ο σύζυγός της το 1842 διορίστηκε πρόξενος της Γαλλίας στη Σύρα (Consul de France à Syra) . Το 1843 ο Αλέξανδρος και η Ανθούσα αγόρασαν το αγρόκτημα του Χαρβατίου, εφαρμόζοντας νέες καλλιεργητικές μεθόδους και στο οποίο έχτισαν μεγαλοπρεπή οικία, στην οποία το ζεύγος Ρουζού οργάνωνε συχνά δεξιώσεις για την αθηναϊκή υψηλή κοινωνία.

Από το 1849 ο Αλέξανδρος αρχίζει να έχει προβλήματα υγείας, αλλά η υγεία του επιδεινώνεται τα επόμενα χρόνια και δεν μπορεί να βρίσκεται στη Σύρο. Στο μεταξύ τα χρέη του μεγαλώνουν. Για να περισώσει το 1/3 του Χαρβατίου που ήταν υποθηκευμένο σε αυτήν, η Ανθούσα τον χωρίζει λίγες ημέρες πριν πεθάνει.

Οικογένεια: παιδιά
Η Ανθούσα και ο Αλέξανδρος απέκτησαν στην Αθήνα τρία παιδιά:
 την Μαρία Εβελίνα το 1837
 τον Ιούλιο ντε Ροζού (Ιούλιο-Ιωάννη, Jules-Constant-Jean de Roujoux) στις 13 Ιουλίου 1842 
 την Σοφία Ιουλία το 1846
Με το θάνατο του Αλέξανδρου το 1852, λόγω των οικονομικών προβλημάτων που είχε, η Ανθούσα ζήτησε από το γαλλικό κράτος να δεχθεί τα κορίτσια της σε σχολείο στη Γαλλία όπου γίνονταν δεκτά τα ορφανά κορίτσια των μελών της Λεγεώνας της Τιμής χωρίς δίδακτρα, αλλά και τον Ιούλιο, σε λύκειο για υποτρόφους του Δημοσίου.

Ο Ιούλιος ντε Ροζού όταν μεγάλωσε έγινε διπλωμάτης και υπηρέτησε ως υποπρόξενος της Γαλλίας στον Βόλο από το 1895 μέχρι το 1897, γνωστός για το θετικό για τους Έλληνες ρόλο του την περίοδο του Ελληνοτουρκικού Πολέμου του 1897 και ο οποίος είχε λάβει τον τίτλο του Ιππότη της Λεγεώνας της Τιμής (Chevalier de la Légion d'honneur) για το ρόλο του αυτό από τη Γαλλική κυβέρνηση.

Η παρουσία της Ανθούσας ντε Ροζού στην πολιτική

Ο άνδρας της, Αλέξανδρος ντε Ρουζιού πέθανε το 1852 στην Αθήνα σε ηλικία 43 ετών και η Ανθούσα ήταν γνωστή ως χήρα Ροζού. Στη συνέχεια, η Ανθούσα έγινε γνωστή για το ρόλο της στο θεωρείο της Βουλής, ως υποστηρικτής και οπαδός του Δηλιγιάννη. Αναφέρεται ότι ήταν παρούσα περισσότερο και από τους ίδιους τους βουλευτές στις συνεδριάσεις της βουλής και συμμετείχε, άλλοτε επιδοκιμάζοντας υψηλόφωνα τον Δηλιγιάννη ή αποδοκίμαζε τους πολιτικούς της αντιπάλους. Μαζί της ασχολούνταν οι σατυρικές εφημερίδες, όπως ο Ρωμηός του Σουρή που την ανέφερε στα έμμετρα κείμενά του τόσο συχνά που ο Ηλίας Α. Συνοδινός (Μώμος Πατρεύς) σε έμμετρο σατυρικό κείμενό του σημειώνει για τις αναφορές στη Ρουζού από τον Ρωμηό. Χαρακτηριστικά σημειώνεται ότι η Ρουζού ήταν ανάμεσα σε αυτούς που αποτελούσαν καθημερινά θέματα της σατυρικής εφημερίδας «Ασμοδαίος», ενώ ήταν απαραίτητη στις γελοιογραφίες του Άστεως, του Ροΐδη και του Άννινου.

Σε αυτές τις γελοιογραφίες, ο Χρήστος Αγγελομάτης αναφέρει ότι παρουσιάζεται χαρακτηριστικά «με τις κορδέλες που στολίζουν το καπελλίνο της, με το ομπρελλίνο της ή το μανσόν της». Στο βιβλίο του Δημήτρη Καμπουράκη «Μια σταγόνα ιστορία» του 2013 χαρακτηρίζεται με τον σύγχρονο (πολύ μεταγενέστερο από την εποχή της) όρο «χούλιγκαν», ως η «η μεγαλύτερη πολιτική χούλιγκαν της ελληνικής ιστορίας», επειδή έκανε άνω κάτω τη βουλή με τη συμπεριφορά της, ανάμεσα στα άλλα καταφερόμενη εναντίον του πρωθυπουργού Χαριλάου Τρικούπη.

Η πολιτική της δραστηριότητα ήταν γύρω και μετά το 1880, οπότε εμφανιζόταν στην Αθήνα ως μια κυρία μεγάλης ηλικίας, φιλάρεσκη και ιδιόρρυθμη, με χρωματιστά φουστάνια, φτερά κ.ά. Στις διαδηλώσεις υπέρ του «Κορδονάρχη» Θεόδωρου Δηλιγιάννη ήταν επικεφαλής μαζί με τον Τσελεπιτσέρη, τον περίφημο αλβανό σημαιοφόρο, κραδαίνοντας την ομπρέλλα της και φωνάζοντας το θούριο της εποχής:
«Το κορδόνι, το κορδόνι,
την ελιά την ξεριζώνει»
και συνέχιζε μισά γαλλικά - μισά ελληνικά
«Αλλόν, μεζ ανφάν ! Κορδονοκουμπάρος !» (μετάφραση: εμπρός παιδιά μου)

Στη Βουλή, στο θεωρείο των κυριών, είχε δική της θέση, την οποία δεν έπαιρνε καμιά άλλη και παρακολουθούσε με προσοχή τις συνεδριάσεις, επιδοκιμάζοντας ή επιδοκιμάζοντας του βουλευτές, βγάζοντάς τους και παρατσούκλια. Τον Δηλιγιάννη εκθείαζε ιδιαίτερα φωνάζοντας 
«Μπράβο αηδόνι της Βουλής, Ζήτω ο Εθνάρχης». Ενδεικτική για την ένταση με την οποία καταφερόταν είναι η γελοιογραφία του Άννινου, κατά την οποία παρουσιαζόταν να κουβαλά δυο πιστόλες στις τσέπες της με υπότιτλο: «Οιωνός θυελλώδους εν τη Βουλή συζητήσεως».

Το 1882, ο Κωστής Παλαμάς γράφει με το ψευδώνυμο Κουτρούλης στο περιοδικό Μη χάνεσαι αναφερόμενη σε αυτήν ως «βασίλισσα Ροζού» για τα παράπονα των άλλων νεωτέρων κυριών του θεωρείου, οι οποίες διαμαρτύρονται ότι είναι «ζηλότυπος του παραδείσου της» επιβάλλοντας τη σιωπή ή ζητώντας να ανοίξουν ή να κλείσουν τα παράθυρα, κλείνοντας με το κείμενο: «Η βασιλεία της Ροζούς τα έβαλε με την αυτοκρατορίαν της νεότητος».

Πέθανε σε μεγάλη ηλικία, σαράντα χρόνια μετά το θάνατο του συζύγου της, στις 27 Δεκ 1890, αφήνοντας φήμη μιας γραφικής φιγούρας της αθηναϊκής ζωής. Ο Σουρής, της αφιέρωσε ποίημα στον Ρωμηό, που τέλειωνε ως εξής:

Έσβησε κι εκείνη όπου τόσην φήμη
εις τους κύκλους όλους είχε τ' όνομά της
κι ο "Ρωμηός" δακρύζει στη λευκή της μνήμη
δεν θ' ακούσει πλέον το κελάηδημά της

Θα κυττάζει γύρω μέσ' στα θεωρεία
μήπως εις κανένα τη Ρουζού του δει,
μα θα είναι όλα σκοτεινά και κρύα,
της Ρουζού η γλώσσα δεν θα κελαϊδεί,

Πας και συ, γυναίκα κοσμοαγαπημένη
κι έχω εις τ΄ αλήθεια και για σένα λύπη...
η φωλιά σου πάντα στη Βουλή θα μένει,
μα το χελιδόνι απ' αυτήν θα λείπει

Μετέπειτα αναφορές
Το 1922, με αφορμή μια κυρία που θορυβούσε και λάμβανε μέρος στην κοινοβουλευτική συζήτηση από το θεωρείο, η εφημερίδα Εστία ζητούσε από τον πρόεδρο του κοινοβουλίου Λομβάρδο να βάλει σε τάξη στη «μαινόμενη Ρουζού»

Το 2014, παρά το γεγονός ότι είχαν περάσει πάνω από 100 χρόνια από την παρουσία της Ρουζού στα θεωρεία, επισκέπτρια στα θεωρεία της Βουλής η οποία τραβούσε την προσοχή, χαρακτηρίστηκε ως «σύγχρονη Ρουζού».

Πηγές

Αναφορές

Παλαιά Αθήνα