Ουλπιανός

Ο Δομίτιος Ουλπιανός (, περ. 170 - 223/228) ήταν Ρωμαίος νομικός και νομοδιδάσκαλος. Γεννήθηκε στην Τύρο της Φοινίκης και δολοφονήθηκε στη Ρώμη από την πραιτωριανή φρουρά του Αλεξάνδρου Σεβήρου.

Βιογραφία
Ο Δομίτιος Ουλπιανός ήταν αυτοκρατορικός υπάλληλος και νομοδιδάσκαλος στη Ρώμη, επί αυτοκρατόρων Σεπτιμίου Σεβήρου, Καρακάλλα, Αλεξάνδρου Σεβήρου, και αναφέρεται ως μαθητής του Παπινιανού. Tο 222 εξορίστηκε από τον αυτοκράτορα Ηλιογάβαλο, αλλά την ίδια χρονιά ανακλήθηκε από τον Αλέξανδρο Σεβήρο, όπου διορίστηκε αγορανόμος και στη συνέχεια αρχηγός του πραιτωρίου. Η αυτοκρατορική διαδοχή στη Ρώμη είχε σαν αποτέλεσμα να επικρατήσει αναρχία και ταραχές. Αποκορύφωμα της τεταμένης κατάστασης ήταν η δολοφονία του Δομίτιου Ουλπιανού από την πραιτωριανή φρουρά, παρουσία τού ιδίου τού αυτοκράτορα και της μητέρας του.

Έργα
Ο Ουλπιανός είναι, μαζί με τον Ιούλιο Παύλο (Προυντεντίσσιμο) (Julius Paulus Prudentissimus), από τους κύριους εκπροσώπους του Ρωμαϊκού Δικαίου και συνέγραψε πολυάριθμα έργα. Αναφέρεται μεταξύ των πέντε εγκυροτέρων νομομαθών, των οποίων οι γνώμες τους είχαν δεσμευτική δύναμη για τους δικαστές.

Μνημονεύονται κυρίως δύο του σχόλια:
Ad edictum - 81 βιβλία και
Ad Sabinum - 51 βιβλία
Την μετακλασική εποχή το έργο του ως νομοδιδάσκαλου εκτιμήθηκε πολύ, κυρίως στον λεγόμενο αναφορικό νόμο του Θεοδοσίου Β΄ και Ουαλεντιανού Γ΄ (βλ. Θεοδοσιανός Κώδικας), του έτους 426.  Ο Ουλπιανός αντιπροσωπεύεται στους Πανδέκτες του Ιουστινιανού (βλ. «Νεαραί») με 2.462 χωρία, που είναι σχεδόν το 1/3 όλης της ύλης.
... Δικαιοσύνη είναι η σταθερή και διαρκής βούληση, να αποδίδεις στον καθένα το ίδιον, αυτό δηλαδή που του ανήκει. Τα παραγγέλματα του Δικαίου είναι να ζεις εντίμως, να μην βλάπτεις τον άλλον, να αποδίδεις στον καθένα το ίδιον ...

— Πανδέκτης

Παραπομπές

Ρωμαίοι νομομαθείς