Νίλτον Σάντος

Ο Νίλτον ντος Σάντος (πορτογαλικά Βραζιλίας: Nílton dos Santos, [ορθή προφορά:ˈniwtõ ˈsɐ̃tus], 16 Μαΐου 1925 – 27 Νοεμβρίου 2013) ήταν διεθνής Βραζιλιάνος ποδοσφαιριστής, που αγωνιζόταν ως αριστερός πλάγιος αμυντικός. Με την Εθνική Βραζιλίας κατέκτησε το Παγκόσμιο Κύπελλο του 1958 και αυτό του 1962, αποτελώντας βασικό μέλος. Θεωρείται ως ένας από τους καλύτερους Βραζιλιάνους ποδοσφαιριστές και 
από τους σπουδαιότερους αμυντικούς όλων των εποχών. Έχει επιλεγεί στην  καλύτερη ενδεκάδα του 20ού αιώνα.

Βιογραφία 

Γεννημένος στο Ρίο ντε Τζανέιρο, ανακαλύφθηκε από έναν αξιωματικό της Πολεμικής Αεροπορίας ενώ έκανε τη στρατιωτική του θητεία. Στο πρωτάθλημα έκανε την πρώτη του εμφάνιση το 1948 σε αγώνα με αντίπαλο την Κάντο ντο Ρίο. Ήταν ένας πρωτοπόρος που επέλαυνε από τα αριστερά στην άμυνα, αποτελώντας ένα από τους πρώτους πλήρεις αμυντικούς που συμμετείχαν στο επιθετικό παιχνίδι. Αγωνίστηκε σε όλη την επαγγελματική του καριέρα για τη  Μποταφόγκο με την οποία κέρδισε το κρατικό πρωτάθλημα τέσσερις φορές (1948, 1957, 1961 και 1962). Δεν ξεκίνησε με προθυμία την καριέρα του ως αμυντικός καθώς το σκληρό παιχνίδι δεν τον εκπροσωπούσε. Έχοντας κορυφαίους συμπαίκτες όπως τους Γκαρίντσα και Ντίντι, γνώρισε αξιοσημείωτες επιτυχίες σε συλλογικό επίπεδο. Παρ' αυτά είχε πει: «Δεν ζήλευα ποτέ στους σημερινούς παίκτες τα χρήματα, αλλά την ελευθερία που έχουν να προχωρήσουν».

Ονομάστηκε «η εγκυκλοπαίδεια» λόγω της γνώσης του για το άθλημα του ποδοσφαίρου. Εκτός από τις αμυντικές του ικανότητες παγκόσμιας η  πολύ καλή τεχνική του τον βοήθησαν στις επιθετικές του πρωτοβουλίες. «Εκείνη την εποχή ήταν σχεδόν απαγορευμένο για έναν πλάγιο αμυντικό να περάσει από τη μεσαία γραμμή», έλεγε ο Νίλτον Σάντος χρόνια αργότερα, όμως οι επιθετικές του ικανότητες ήταν αυτές που τον έκαναν να ξεχωρίζει.

Έκανε το ντεμπούτο του με την εθνική του ομάδα κατά τη διάρκεια του Κόπα Αμέρικα του 1949 σε αγώνα απέναντι στην  Κολομβία (5–0). 	
Ο Νίλτον ήταν βασικός παίκτης στην άμυνα κατά τη διάρκεια των τελικών φάσεων του Παγκοσμίου Κυπέλλου του  1954, 1958 και 1962 (ήταν επίσης στην ομάδα της Βραζιλίας για τους τελικούς του 1950, αλλά δεν αγωνίστηκε) και έγινε διάσημος για τη δημιουργία ενός υπέροχου τέρματος με ατομική προσπάθεια στη διοργάνωση του 1958, όταν έπαιξε η Βραζιλία απέναντι στην Αυστρία. Συμπεριλήφθηκε στην καλύτερη ομάδα της διοργάνωσης του 1958. Ήταν από τους αρνητικούς πρωταγωνιστές του αγώνα με την Ουγγαρία στη διοργάνωση του 1954 (προημιτελικός που έληξε με νίκη των Μαγυάρων με 4–2), μιας συνάντησης που έμεινε γνωστή ως "Μάχη της Βέρνης", συνάντηση στην οποία αποβλήθηκε. Κατέκτησε επίσης το Κόπα Αμέρικα δύο φορές (1949, 1952), ενώ τρεις φορές ήταν στη δεύτερη θέση (1953, 1957, 1959). Στη διοργάνωση του 1957 συμμετείχε σε όλους τους αγώνες εκτός αυτού με την Αργεντινή που έληξε με νίκη των μελλοντικών τροπαιούχων με 3–0.
Με την εθνική ομάδα της Βραζιλίας αγωνίστηκε σε 75  συναντήσεις και σημειώσε 3 γκολ. Το τελευταίο του παιχνίδι ήταν ο νικηφόρος τελικός του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1962.

Αφού σταμάτησε να παίζει η «εγκυκλοπαίδεια ποδοσφαίρου» είχε μια σύντομη καριέρα ως προπονητής. Πέρασε από πέντε μικρές ομάδες (Galícia and Vitória da Bahia, Bonsucesso, São Paulo do Rio Grande do Sul και Taguatinga de Brasília), αλλά σύντομα εγκατέλειψε την καριέρα του προπονητή. Εξειδικεύτηκε στην αφήγηση διασκεδαστικών αποσπασμάτων από τη ζωή του Γκαρίντσα, του συμπαίκτη και στενού φίλου του για πολλά χρόνια. Το 2000 ανέπτυξε ένα κοινωνικό πρόγραμμα με νέους μέσω του ποδοσφαίρου στην πολιτεία Τοκαντίνς, η τοπική κυβέρνηση τον τίμησε με τη μετονομασία του σταδίου σε Nilton Santos Stadium στο Πάλμας.

Το 1998 στις εκλογές που διεξήγαγε η FIFA, ο Σάντος χαρακτηρίστηκε ως ο καλύτερος αριστερός οπισθοφύλακας όλων των εποχών και επιλέχθηκε στην καλύτερη ενδεκάδα του 20ού αιώνα. Μία από τις διακρίσεις του ήρθε το 2004, όταν ο Πελέ, τον ονόμασε έναν από τους 125 καλύτερους ποδοσφαιριστές εν ζωή. Συνεχίζοντας, το 2009, ήταν ο παραλήπτης του Golden Foot Legends βραβείου.
Το 2009 ένα άγαλμά του  εγκαινιάστηκε μπροστά από τις πύλες στον τομέα της Δυτικής πτέρυγας στο Ολυμπιακό Στάδιο Ζοάο Χαβελάνζε, το οποίο αργότερα θα μετονομαστεί στο "Στάδιο Νίλτον Σάντος" ως αφιέρωμα από το σύλλογο στο μεγάλο ποδοσφαιριστή.

 
Παρέμεινε κοντά στην ομάδα του Μποταφόγκο και σε μεγάλη ηλικία χωρίς να διατηρηθεί επίσημη σχέση με την ομάδα. Το 2008, προσεβλήθει από τη νόσο του Αλτσχάιμερ και έζησε τα τελευταία χρόνια της ζωής του σε γηροκομείο λόγω των οικονομικών του δυσχερειών. Ο Σάντος απεβίωσε από πνευμονική λοίμωξη στις 27 Νοεμβρίου 2013, σε ηλικία 88 ετών, στο Ρίο ντε Τζανέιρο.

Τίτλοι

Μποταφόγκο
 Καμπεονάτο Καριόκα (4) : 1948, 1957, 1961, 1962
 Κρατικό Πρωτάθλημα Ρίο-Σάο Πάολο : 1961
 Τουρνουά Ρομπέρτο Γκόμες Πεντρόσα (2) : 1962, 1964
Βραζιλία
 Παγκόσμιο Κύπελλο (2) : 1958, 1962 
 Πρωτάθλημα Νότιας Αμερικής : 1949 
 Παναμερικανικό Πρωτάθλημα (μετέπειτα Κόπα Αμέρικα) : 1952 
 Taça do Atlântico (2) : 1956, 1960 
 Κόπα Ρίο Μπράνκο : 1950 
 Κύπελλο Οσβάλντο Κρουζ (6) : 1950, 1955, 1956, 1958, 1961, 1962

Ατομικές διακρίσεις	

 Καλύτερη ομάδα  Παγκόσμιου Κυπέλλου : 1958
 World Soccer World XI (2) : 1960, 1961 
 Παγκόσμια Ομάδα του 20ού αιώνα : 1998
 FIFA 100 : 2004
 Golden Foot : 2009, ως θρύλος ποδοσφαίρου
 IFFHS Παίκτης Νότιας Αμερικής του 20ού αιώνα:  24η θέση 
 IFFHS Βραζιλιάνος Παίκτης του 20ού αιώνα : 9η θέση
 The Best of The Best - Παίκτης του αιώνα: Κορυφαίοι 50 
 Hall of Fame του  Ποδοσφαίρου της Βραζιλίας

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

 
 Official website proving that "Reis" added to his name is an error 
Profile 

Βραζιλιάνοι ποδοσφαιριστές
Αμυντικοί ποδοσφαιριστές
Ποδοσφαιριστές Μποταφόγκο ντε Φουτεμπόλ ε Ρεγκάτας
Ποδοσφαιριστές Εθνικής Βραζιλίας
Ποδοσφαιριστές Παγκοσμίου Κυπέλλου 1950
Ποδοσφαιριστές Παγκοσμίου Κυπέλλου 1954
Ποδοσφαιριστές Παγκοσμίου Κυπέλλου 1958
Ποδοσφαιριστές Παγκοσμίου Κυπέλλου 1962
FIFA 100
Παίκτες νικητές Κόπα Αμέρικα
Παίκτες νικητές Παγκοσμίου Κυπέλλου ποδοσφαίρου FIFA
Παγκόσμια Ομάδα του 20ού αιώνα