Βερενικίδες

Οι Βερενικίδες (), (ο δήμος: Βερενικιδών) ήταν αρχαίος οικισμός - πόλη και δήμος της Πτολεμαΐδας (περιοχή της Αρχαίας Αττικής και φυλή της αρχαίας Αθήνας). Με το ίδιο όνομα (Βερενικίδες) ονομάζονταν και οι δημότες του δήμου αυτού.

Ονομασία

Η ονομασία του δήμου προέρχεται, κατά πάσα πιθανότητα, από το όνομα της  συζύγου του Πτολεμαίου Γ΄ Ευεργέτη, της Βερενίκης Β΄ της Αιγύπτου και της Κυρήνης,  η οποία ήταν κόρη του Μάγα, ως επώνυμης ηρωίδας. Σύμφωνα με άλλη εκδοχή, με βάση παλιότερες πηγές-αναφορές, για προγενέστερη δημιουργία της Πτολεμαΐδας φυλής, περί το 260 π.Χ. και προς τιμή του Πτολεμαίου του Φιλάδελφου, αναφέρεται και το όνομα της μητέρας του Βερενίκης Α΄, η οποία ήταν σύζυγος του Πτολεμαίου Α΄ του Σωτήρα και γιαγιά του Πτολεμαίου Γ΄ Ευεργέτη, αλλά αυτό σήμερα, σύμφωνα και με τους σύγχρονους ερευνητές, δεν δείχνει και πολύ πιθανό.

Τοποθεσία του αρχαίου δήμου 
Ο δήμος των Βερενικιδών, ο οποίος δημιουργήθηκε αποκλειστικά για να ενταχθεί στην Πτολεμαΐδα φυλή, ήταν ίσως δήμος της Παραλίας, αλλά αυτό δεν έχει ακόμα αποσαφηνιστεί. Πιθανώς αυτός ο δήμος βρισκόταν κοντά στην Ελευσίνα, σύμφωνα και με επιγραφές, που έχουν βρεθεί στις περιοχές της Ελευσίνας και της Μάνδρας, αλλά σε γενικές γραμμές η ακριβής τοποθεσία του δήμου αυτού είναι άγνωστη και αβέβαιη, δεν έχει προσδιορισθεί και δεν έχει ακόμα ταυτιστεί επακριβώς.

Ο ερευνητής του 19ου αιώνα Διονύσιος Σουρμελής, πίστευε με επιφύλαξη, ότι ο δήμος Βερενικιδών βρισκόταν στην περιοχή των Τραχώνων, οι οποίοι σήμερα θεωρούνται ως το κέντρο του δήμου του Ευωνύμου.

Η συμμετοχή του δήμου στην αρχαία Βουλή
Ο δήμος, η ύπαρξη του οποίου επιβεβαιώνεται και από διάφορες επιγραφές, ως μέλος της Πτολεμαΐδας φυλής, συμμετείχε με 1 βουλευτή στην αρχαία Βουλή των 600, μόλις από την τρίτη περίοδο (224/223 – 201/200 π.Χ.). Κατά την τέταρτη (201/200 π.Χ. – 126/127) και την πέμπτη περίοδο (126/127 – 3ος αιώνας) είναι άγνωστος ο αριθμός βουλευτών–αντιπροσώπων του δήμου.

Οι κάτοικοι των Βερενικιδών 
Ο δημότης των αρχαίων Βερενικιδών ονομαζόταν Βερενικίδης. Ο δήμος, ο οποίος ιδρύθηκε το 224 π.Χ.  ή το 223 π.Χ., με την παράλληλη δημιουργία της νέας φυλής της αρχαίας Αθήνας, της Πτολεμαΐδας, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των περισσοτέρων ερευνητών, ονομάστηκε προς τιμήν της Βερενίκης, συζύγου του Φαραώ Πτολεμαίου Γ Ευεργέτη. Στους ρωμαϊκούς χρόνους ο δήμος γνώρισε ισχυρή δημογραφική ανάπτυξη.

Προσωπικότητες από τις Βερενικίδες 
Υπήρξαν διάφοροι γνωστοί πολίτες από τον δήμο των Βερενικιδών, όπως ο αγωνοθέτης Γλύκων ο Βερενικίδης γιος του Παμφίλου, ο θεσμοθέτης Δημήτριος ο Βερενικίδης, ο Δημήτριος ο Βερενικίδης γιος του Επικτήτου, ο Δήμος ο Βερενικίδης, ο Δημοσθένης ο Βερενικίδης, ο βουλευτής Διογένης ο Βερενικίδης γιος του Διογένους, ο βουλευτής Διονυσόδοτος ο Βερενικίδης γιος του Απολλωνίου, ο γυμνασίαρχος Διοσκουρίδης ο Βερενικίδης γιος του Ζωσίμου, ο Δομέστιχος ο Βερενικίδης γιος του Λευκίου κ.α.

Δείτε επίσης 
 Αρχαία Αθήνα
 Πτολεμαΐδα φυλή

Παραπομπές - σημειώσεις

Πηγές – βιβλιογραφία
Πρωτογενείς πηγές 
 Ησύχιος, «Γλῶσσαι», Β, λήμμα: "Βερενικίδαι".
 Ελληνικές επιγραφές - IG Βερενικ Attica (IG I-III).

Δευτερογενείς πηγές
 Berenicidae, στην ιστοσελίδα: referenceworks.brillonline.com,
 John S. Traill: The political organization of Attica: a study of the demes, trittyes, and phylai, and their representation in the Athenian Council,“Attica”. (29f., 109 (no. 25), table 13.). Princeton: American School of Classical Studies at Athens (ASCSA), 1975, ISBN 978-0-87661-514-0
 John S. Traill: Demos and trittys. Epigraphical and topographical studies in the organization of Attica. Athenians Victoria College, Toronto 1986.
 Peter Siewert, "Die Trittyen Attikas und die Heeresreform des Kleisthenes", C.H. Beck, München 1982, ISBN 3406080634, ISBN 9783406080630

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 

Δήμοι της Αρχαίας Αττικής
Αρχαία Αθήνα