Θεοδώρα των Χαζάρων

Η Θεοδώρα των Χαζάρων (άκμασε τέλη 7ου αι.) ήταν βυζαντινή αυτοκράτειρα, σύζυγος τού Ιουστινιανού Β΄ του Ρινότμητου αυτοκράτορα των Ρωμαίων.

Σύζυγος του Ιουστινιανού Β΄
Εκθρονισμένος και ακρωτηριασμένος στο 695, ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός Β´ εξορίστηκε στη χερσόνησο της Κριμαίας. Εκεί ζήτησε βοήθεια από το χαγάνο των Χαζάρων. Για να εδραιωθεί η συμμαχία, ο Ιουστινιανός παντρεύτηκε την αδελφή του χαγάνου το 703. Η πριγκίπισσα στη συνέχεια πήρε το όνομα Θεοδώρα, η οποία αναμφίβολα προορίζεται από τον Ιουστινιανό για να ανακαλέσει τη δόξα της βασιλείας του προγενέστερου αυτοκρατορικού ζεύγους Ιουνστινιανού Α΄ και Θεοδώρας.

Ενώ ο Ιουστινιανός και η Θεοδώρα ήταν εξόριστοι στη Χερσώνα, ο Αψίμαρος, ο οποίος ως αυτοκράτορας πήρε το όνομα Τιβέριος Γ΄, έλαβε γνώση των σχεδίων του Ιουστινιανού για να ανακτήσει την αυτοκρατορία και δωροδόκησε τον αδελφό της Θεοδώρας, να παραδώσει τον Ιουστινιανό ζωντανό ή νεκρό. Αλλά η Θεοδώρα ενημερώθηκε από έναν από τους υπηρέτες του αδελφού της. Η πίστη της ήταν πλέον σαφώς στον νέο σύζυγό της και τα αυτοκρατορικά σχέδιά του και όχι στη χώρα της γέννησής της, παρά τα ελαττώματα στην εμφάνιση του Ιουστινιανού (η μύτη και η γλώσσα του είχαν ακρωτηριαστεί). Προειδοποίησε τον Ιουστινιανό για την απόπειρα δολοφονίας κι εκείνος κάλεσε τους εκτελεστές σε μια ιδιωτική συνάντηση και τους στραγγάλισε με ένα σκοινί. Μετά την διαφυγή, έστειλε τη Θεοδώρα πίσω στη Χαζαρία για ασφάλεια. Με τη βοήθεια του Βούλγαρου χαν, ανέκτησε τον θρόνο το 705: έτσι πάντρεψε τον χαν με την κόρη του από την πρώτη του σύζυγο Ευδοκία.

Μόλις τα πράγματα ήταν ασφαλή στην Κωνσταντινούπολη, ο Ιουστινιανός έφερε από τη Χαζαρία τη σύζυγό του και τον νεαρό γιο τους Τιβέριο, ο οποίος είχε προφανώς γεννηθεί κατά την απουσία του. Κατά την άφιξή τους, ο Ιουστινιανός έστεψε τη Θεοδώρα Αυγούστα και τον Τιβέριο συναυτοκράτορα. Η Θεοδώρα έτσι ήταν η πρώτη γεννημένη στο εξωτερικό αυτοκράτειρα του Βυζαντίου.

Θάνατος
Η βασιλεία της Θεοδώρας ήταν σύντομη. Το 711 δολοφονήθηκαν ο άντρας και ο γιος της. Δεν είναι σαφές αν η Θεοδώρα ήταν ακόμα ζωντανή τότε: σύμφωνα με τον Ιωάννη Ζωναρά, η Θεοδώρα πέθανε πριν από τον Ιουστινιανό, ίσως γιατί η Αναστασία, η γιαγιά του Τιβέριου, και όχι η Θεοδώρα, καταγράφηκε να προσπαθεί να σώσει τον νεαρό πρίγκιπα από το δολοφονηθεί, όπως ο πατέρας του. Αλλά το γεγονός ότι δεν υπάρχει καταγεγραμμένος τάφος της Θεοδώρας υποδηλώνει ότι πέθανε μετά τον σύζυγο και τον γιο της και, συνεπώς, το αργότερο κατά το 711.  Αν όμως δραπέτευσε από τη φυλακή στην πρωτεύουσα, προφανώς επέστρεψε στην πατρίδα της.

Παραπομπές

Σύζυγοι Βυζαντινών Αυτοκρατόρων
Χαζάροι
Βυζαντινοί του 8ου αιώνα