Αραφήν Αιγηίδας

Ο ή η Αραφήν (), (ο δήμος: Αραφήνος) ήταν αρχαίος οικισμός - πόλη και δήμος της Αιγηίδας (περιοχή της Αρχαίας Αττικής και φυλή της αρχαίας Αθήνας).

Ονομασία
Ο δήμος πήρε το όνομά του  από τον μυθικό επώνυμο ήρωα Αραφήνα.

Τοποθεσία του αρχαίου δήμου 
Ο δήμος του Αραφήνος, ήταν δήμος της Παραλίας. Βρίσκεται στην ανατολική ακτή της Αττικής βόρεια της Βραυρώνας και του δήμου των Αλών Αραφηνίδων, στην περιοχή της σύγχρονης πόλης της Ραφήνας, η οποία υπάγεται διοικητικά στον Δήμο Ραφήνας - Πικερμίου, ενώ σύμφωνα με τον John S. Traill το κέντρο του δήμου βρίσκεται σε θέση δυτικά της Ραφήνας. 

Οι ερευνητές του 19ου αιώνα Ιάκωβος Ρίζος Ραγκαβήςκαι Διονύσιος Σουρμελής,  επίσης επιβεβαιώνουν την διαχρονική ύπαρξη του δήμου στην περιοχή της σύγχρονης Ραφήνας.

Αρχαιολογικά ευρήματα
Εκτός από τα διάφορα οικιστικά κατάλοιπα της αρχαίας Ραφήνας, η οποία εκτιμάται ότι βρισκόταν πάνω από το σύγχρονο λιμάνι, στην περιοχή του Δήμου Ραφήνας έχουν επίσης εντοπισθεί ευρήματα της πρωτοελλαδικής ανάπτυξης, καθώς και Βαλανείο της ρωμαϊκής εποχής, ενώ στην παραλία Μαρίκες, στη θέση Ασκηταριό έχουν βρεθεί οχυρωμένοι οικισμοί της πρώιμης εποχής του Χαλκού.

Η συμμετοχή του δήμου στην αρχαία Βουλή
Ο δήμος, η ύπαρξη του οποίου επιβεβαιώνεται και από διάφορες επιγραφές, ως μέλος της Αιγηίδας φυλής, συμμετείχε με 2 βουλευτές στην αρχαία Βουλή των 500, κατά την πρώτη περίοδο (508 – 307/306 π.Χ.). Κατά τη δεύτερη (307/306 – 224/223 π.Χ.) και την τρίτη περίοδο (224/223 – 201/200 π.Χ.) ο δήμος αντιπροσωπευόταν επίσης με 2 βουλευτές στη Βουλή των 600. Κατά την τέταρτη (201/200 π.Χ. – 126/127) και την πέμπτη περίοδο (126/127 – 3ος αιώνας) είναι άγνωστος ο αριθμός βουλευτών–αντιπροσώπων του δήμου.

Οι κάτοικοι του Αραφήνος 
Ο δημότης του αρχαίου Αραφήνος ονομαζόταν Αραφήνιος. Η περιοχή του δήμου κατοικήθηκε ήδη από τα αρχαία χρόνια και ο αρχικός οικισμός άκμασε χάρη στο λιμάνι, το οποίο δίνει καλή πρόσβαση από/προς τα νησιά των Κυκλάδων. Δύο οικισμοί αυτής της περιόδου βρέθηκαν σε λόφο δύο χιλιόμετρα νότια του λιμανιού της Ραφήνας, ενώ μέχρι σήμερα παραμένουν και διάφορα αρχαιολογικά κατάλοιπα, σε όποια σημεία δεν καλύφθηκαν από τα σύγχρονα κτίρια.

Προσωπικότητες από τον Αραφήνα 
Υπήρξαν διάφοροι γνωστοί πολίτες από το δήμο του Αραφήνος, όπως ο Δείφιλος ο Αραφήνιος, ο Δημόφιλος ο Αραφήνιος γιος του Μηνοδότου, ο Διονύσιος ο Αραφήνιος γιος του Επιγένους κ.α.

Δείτε επίσης 
 Αρχαία Αθήνα
 Αιγηίδα φυλή

Παραπομπές - σημειώσεις

Πηγές – βιβλιογραφία
Πρωτογενείς πηγές 
 Αρποκρατίων, «Λεξικόν των δέκα ρητόρων», Ἀραφήνιος.
 Ελληνικές επιγραφές - IG  Αραφην Attica (IG I-III).

Δευτερογενείς πηγές
 Araphen, στην ιστοσελίδα: referenceworks.brillonline.com,
  Ουίλλιαμ Σμιθ,  Attica – 93 (Araphen)
 John S. Traill: The political organization of Attica: a study of the demes, trittyes, and phylai, and their representation in the Athenian Council,“Attica”. Princeton: American School of Classical Studies at Athens (ASCSA), 1975, ISBN 978-0-87661-514-0
 John S. Traill: Demos and trittys. Epigraphical and topographical studies in the organization of Attica. Athenians Victoria College, Toronto 1986, p. 128.
 Peter Siewert, "Die Trittyen Attikas und die Heeresreform des Kleisthenes", C.H. Beck, München 1982, ISBN 3406080634, ISBN 9783406080630
 A. Milchhoefer, explanatory text, in: E. Curtius, J. A. Kaupert (ed.), "Karten von Attika" 3-6, 1889. 
 D. Theocharis, "Ανασκαφη εν Αραφηι", in: Praktika 1951, 77-92; 1952, 129-151; 1953, 105-118; 1954,104-113; 1955, 109-117.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 
 Δήμος Ραφήνας - Πικερμίου, στην ιστοσελίδα: www.rafina-pikermi.gr του Δήμου Ραφήνας - Πικερμίου.
 
 Araphen, W Raphina, στις ιστοσελίδες: http://imperium.ahlfeldt.se & https://web.archive.org/web/20170808012018/http://dare.ht.lu.se/, Ψηφιακός Άτλας της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, ("Digital Atlas of the Roman Empire", Johan Ahlfeldt, Department of Archaeology and Ancient History, Lund University, Sweden), Πανεπιστήμιο Λουντ, Λουντ, Σουηδία, πρόγραμμα: Pelagios.

Δήμοι της Αρχαίας Αττικής
Αρχαία Αθήνα