Κατάλογος χωρών με περιορισμένη αναγνώριση

Ένας αριθμός γεωπολιτικών οντοτήτων έχουν ανακηρυχτεί σε κράτη και έχουν επιχειρήσει de jure αναγνώριση ως κυρίαρχα κράτη, με διαφορετικούς βαθμούς επιτυχίας. Στο παρελθόν, έχουν υπάρξει παρόμοιες οντότητες, και σήμερα υπάρχουν οντότητες που διεκδικούν ανεξαρτησία, συχνά ελέγχοντας de facto τα εδάφη που διεκδικούν, με αναγνώριση από εντελώς μηδέν, μέχρι πλήρη αναγνώριση από όλα τα κράτη.

Υπάρχουν δύο παραδοσιακά δόγματα που παρέχουν κριτήρια για το πότε ένα de jure κυρίαρχο κράτος θα πρέπει να αναγνωρίζεται ως μέλος της διεθνούς κοινότητας. Η θεωρία της ανακήρυξης (declarative theory) ορίζει ένα κράτος ως πρόσωπο του διεθνούς δικαίου αν πληροί τα παρακάτω κριτήρια: 1. προσδιορισμένη επικράτεια 2. μόνιμο πληθυσμό 3. κυβέρνηση 4. δυνατότητα να συνάψει σχέσεις με άλλα κράτη. Σύμφωνα με αυτήν τη θεωρία, η κρατική οντότητα είναι ανεξάρτητη από την αναγνώριση από τα άλλα κράτη. Σε αντίθεση, η θεωρία της σύστασης (constitutive theory) ορίζει ένα κράτος ως μέλος της διεθνούς κοινότητας αν αναγνωρίζεται ως τέτοιο από ένα άλλο κράτος που είναι ήδη μέλος της διεθνούς κοινότητας.

Αρκετές οντότητες επικαλούνται κάποια από ή και τις δύο θεωρίες για να νομιμοποιήσουν τη διεκδίκησή τους ως κράτη. Υπάρχουν για παράδειγμα οντότητες που έχουν τα κριτήρια της θεωρίας της ανακήρυξης (με de facto πλήρη ή μερικό έλεγχο της περιοχής που διεκδικούν, κυβέρνηση και μόνιμο πληθυσμό), αλλά δεν έχουν αναγνωριστεί από κάποιο ή περισσότερα κράτη. Η μη αναγνώριση είναι συχνά αποτέλεσμα διαμάχης με άλλες χώρες, οι οποίες διεκδικούν τις οντότητες που θέλουν να γίνουν κράτος ως αναπόσπαστο μέρος της δικής τους επικράτειας. Σε άλλες περιπτώσεις, δύο ή περισσότερες μερικώς αναγνωρισμένες οντότητες μπορεί να διεκδικούν την ίδια εδαφική περιοχή, με την κάθε μία από αυτές να έχει τον de facto έλεγχο ενός μέρους από αυτήν την περιοχή (όπως οι περιπτώσεις της Ταϊβάν και της Κίνας, και της Βόρειας και Νότιας Κορέας). Οντότητες που αναγνωρίζονται ως κράτη από μόνο κάποια κράτη, συνήθως επικαλούνται τη θεωρία της ανακήρυξης για να νομιμοποιήσουν τη διεκδίκησή τους.

Σε πολλές περιπτώσεις, η μη διεθνής αναγνώριση επηρεάζεται από την παρουσία ξένων στρατευμάτων στην περιοχή του επίδοξου κράτους, έτσι ώστε να κάνει προβληματική την de facto περιγραφή του στάτους. Η διεθνής κοινότητα μπορεί να κρίνει ότι αυτή η στρατιωτική παρουσία περιορίζει την οντότητα σε κράτος-«μαριονέτα», με τον πραγματικό έλεγχο της κυριαρχίας να είναι στα χέρια της ξένης δύναμης. Ιστορικά παραδείγματα αυτής της περίπτωσης είναι το «Κράτος της Μαντζουρίας», κράτος-«μαριονέτα» της Ιαπωνίας, ή τα δημιουργημένα από τη Γερμανία κράτη της Σλοβακικής Δημοκρατίας (1939-1945), και του Ανεξάρτητου Κράτους της Κροατίας. Επίσης, το 1996, στην υπόθεση Λοϊζίδου εναντίον Τουρκίας, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έκρινε ότι η Τουρκία έχει ασκήσει εξουσία στην περιοχή της Βόρειας Κύπρου.

Υπάρχουν επίσης οντότητες οι οποίες δεν ελέγχουν καμία επικράτεια ούτε πληρούν αναμφισβήτητα τα κριτήρια της θεωρίας της ανακήρυξης, αλλά έχουν αναγνωριστεί de jure σαν κυρίαρχες οντότητες από τουλάχιστον ένα κράτος. Ιστορικά παραδείγματα αυτού είναι η περίπτωση της Αγίας Έδρας για την περίοδο 1870–1929, και της Εσθονίας, Λετονίας και Λιθουανίας κατά την περίοδο της Σοβιετικής προσάρτησης.

Κριτήρια για τον κατάλογο
Τα κριτήρια για να περιληφθεί ένα κράτος στον κατάλογο είναι ότι μια οντότητα θα πρέπει να διεκδικεί κρατική οντότητα, έλλειψη αναγνώρισης από τουλάχιστον ένα μέλος των Ηνωμένων Εθνών, και είτε: 
 πληρούν τα κριτήρια της θεωρίας της ανακήρυξης, ή
 έχει διπλωματική αναγνώριση σαν κράτος από τουλάχιστον ένα μέλος των Ηνωμένων Εθνών.

Περιγραφή
Κάποια κράτη δεν εγκαθιδρύουν γρήγορα σχέσεις με νεοσυσταθέντα κράτη και κατά συνέπεια δεν τα έχουν αναγνωρίσει, ενώ δεν έχουν καμία διαφορά και μάλιστα κάποιες φορές έχουν και καλές σχέσεις. Αυτά δεν έχουν περιληφθεί στον κατάλογο. Κάποια κράτη πληρούν τα κριτήρια της θεωρίας της ανακήρυξης, έχουν αναγνωριστεί από τη συντριπτική πλειοψηφία των άλλων κρατών, είναι μέλη του Ο.Η.Ε., αλλά έχουν περιληφθεί στον κατάλογο γιατί ένα ή παραπάνω κράτη δεν τα έχουν αναγνωρίσει λόγω εδαφικών ή άλλων διαφορών. Υπάρχουν 193 μέλη του Ο.Η.Ε.. Η Αγία Έδρα και το Κράτος της Παλαιστίνης έχουν θέση παρατηρητή στον Ο.Η.Ε.

Κάποια κράτη διατηρούν ανεπίσημες (τυπικά μη διπλωματικές) σχέσεις με κράτη τα οποία δεν τα αναγνωρίζουν. Ένα τέτοιο είναι η Ταϊβάν, καθώς διατηρεί ανεπίσημες σχέσεις με πολλές άλλες χώρες μέσω των Γραφείων Οικονομικής και Πολιτιστικής Αντιπροσώπευσής της, τα οποία διατηρούν υπηρεσίες κανονικού προξενείου. Αυτό επιτρέπει στην Ταϊβάν να έχει οικονομικές σχέσεις ακόμα και με κράτη τα οποία δεν την αναγνωρίζουν επίσημα. 56 συνολικά κράτη μεταξύ των οποίων η Γερμανία, η Ιταλία, οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο, διατηρούν κάποιου είδους ανεπίσημη αντιπροσωπεία στην Ταϊβάν. Το Κόσοβο, το Ναγκόρνο-Καραμπάχ , η Βόρεια Κύπρος, η Αμπχαζία, η Υπερδνειστερία, η Δυτική Σαχάρα, η Σομαλιλάνδη και η Παλαιστίνη φιλοξενούν επίσης ανεπίσημες διπλωματικές αποστολές, και / ή διατηρούν οι ίδιες στο εξωτερικό ειδικές ή άλλες ανεπίσημες αποστολές.

Σημερινές γεωπολιτικές οντότητες ανάλογα με το βαθμό αναγνώρισης

Μέλη του ΟΗΕ που δεν αναγνωρίζονται από τουλάχιστον ένα μέλος του ΟΗΕ

Μη μέλη του ΟΗΕ που τα αναγνωρίζει τουλάχιστον ένα μέλος του ΟΗΕ

Μη μέλη του ΟΗΕ που αναγνωρίζουν μόνο μη μέλη του ΟΗΕ

Μη μέλη του ΟΗΕ που δεν τα αναγνωρίζει κανένα κράτος

Δείτε επίσης 
 Αποαποικιοποίηση
 Κατάλογος χωρών
 Εθνική αυτοδιάθεση
 Κυριαρχία
 Σημαίες χωρών με περιορισμένη αναγνώριση
 Οργάνωση Μη Αντιπροσωπευόμενων Eθνών και Λαών

Σημειώσεις

Παραπομπές

Κατάλογοι χωρών
Κράτη με περιορισμένη αναγνώριση