Στήλη του Κωνσταντίνου Α΄

Η Στήλη του Κωνσταντίνου Α´ (τουρκικά: Çemberlitaş Sütunu, λατινικά: Columna Constantini purpurea), επίσης γνωστή ως η Κεκαυμένη Στήλη ή η Καμμένη Στήλη, είναι μια Ρωμαϊκή μνημειακή στήλη κατασκευασμένη από πορφυρίτη η οποία ανεγέρθηκε από τον Ρωμαίο αυτοκράτορα Κωνσταντίνο Α´ το 330 μ.Χ. ως εορταστικό μνημείο της καθιέρωσης της πόλης του Βυζαντίου ως πρωτεύουσας της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Ο Κωνσταντίνος ονόμασε την πόλη Νέα Ρώμη και κατόπιν έγινε γνωστή ως Κωνσταντινούπολη. Η στήλη βρίσκοταν στο κέντρο του φόρου του Κωνσταντίνου, με την περιοχή να βρίσκεται ανάμεσα στον Ιππόδρομο και τον μετέπειτα Φόρο του Θεοδοσίου.

Ιστορία
Η στήλη ανεγέρθηκε στις 11 Μαΐου του 330 μ.Χ., και κατά τα αποκαλυπτήρια της υπήρξαν τόσο παγανιστικές όσο και χριστιανικές εκδηλώσεις. Κατά την εποχή του Κωνσταντίνου η στήλη βρίσκονταν στο κέντρο του Φόρου του Κωνσταντίνου, ένα χώρο οβάλ σχήματος ο οποίος βρισκόταν έξω από τα τα τείχη της πόλης στην περιοχή της δυτικής Αντωνίνειας πύλης. Είχε ύψος 50 μέτρων, και αποτελούνταν από κυλινδρικά τμήματα πορφυρίτη, άγνωστο πόσα, αλλά εκτιμάται από 7 έως 11.

Στην κορυφή της στήλης που σχημάτιζαν τα τμήματα αυτά, βρισκόταν το άγαλμα του Κωνσταντίνου με τη μορφή του θεού Απόλλωνα. Η σφαίρα που αναφέρεται πως κρατούσε, σύμφωνα με την παράδοση περιείχε ένα κομμάτι από τον Τίμιο Σταυρό της σταύρωσης του Ιησού. Στη βάση της στήλης υπήρχε ένα ιερό εντός του οποίου βρισκόταν κειμήλια τα οποία σύμφωνα με την παράδοση προέρχονταν από τους σταυρούς των 2 παρανόμων οι οποίοι σταυρώθηκαν μαζί με τον Χριστό στον Γολγοθά, τα καλάθια από το θαύμα με τον πολλαπλασιασμό των άρτων και των ψαριών του Χριστού,  ένα αλαβάστρινο δοχείο αρωμάτων το οποίο ανήκε στη Μαρία τη Μαγδαληνή και το οποίο χρησιμοποίησε για τον καθαρισμό της κεφαλής και των ποδιών του Ιησού, και το παλλάδιο της αρχαίας Ρώμης το οποίο ήταν ένα ξύλινο άγαλμα της Αθηνάς Παλλάδος από την Τροία.

Το άγαλμα και 3 από τους κυλίνδρους πορφυρίτη κατέρευσαν κατά τη διάρκεια ισχυρών ανέμων το 1106. Μερικά χρόνια αργότερα, ο βυζαντινός αυτοκράτορας Μανουήλ Α´ Κομνηνός τοποθέτησε ένα σταυρό στην κορυφή της στήλης και πρόσθεσε μια αναμνηστική επιγραφή η οποία ανέφερε πως επιδιόρθωσε το έργο τέχνης αυτό το οποίο είχε καταστραφεί από τον χρόνο. Τα χάλκινα στεφάνια τα οποία κάλυπταν τις εσοχές μεταξύ των κυλίνδρων αφαιρέθηκαν από τους σταυροφόρους της Δ´ Σταυροφορίας μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1204, ενώ ο σταυρός αφαιρέθηκε αργότερα από τους Οθωμανούς με τη δεύτερη άλωση της πόλης το 1453.

Το 1779 σημειώθηκαν σεισμοί καθώς και μια πυρκαγιά η οποία κατέστρεψε την περιοχή όπου βρισκόταν η στήλη, και προσέδωσε μαύρα σημάδια στην στήλη η οποία από τότε απέκτησε τον χαρακτηρισμό η Καμμένη Στήλη. Η στήλη αναστηλώθηκε από τον σουλτάνο Αμπντούλ Χαμίτ Α΄ στα τέλη του 18ου αιώνα και κατά την ίδια περίοδο προστέθηκε και μια νέα πέτρινη βάση, με την αρχική βάση της στήλης βρίσκεται 2.5 μέτρα υπό το έδαφος.

Το μνημείο θεωρείται ως ένα από τα σημαντικότερα δείγματα της Ρωμαϊκής τέχνης στην Κωνσταντινούπολη. Η στήλη έχει πλέον ύψος 35 μέτρων και τα έργα συντήρησης είναι συνεχή από το 1955. Τα ραγίσματα στον πορφυρίτη γεμίστηκαν και οι μεταλλικές ενώσεις ανανεώθηκαν το 1972. Από το 1985, το μνημείο μαζί με όλα τα υπόλοιπα ιστορικά μνημεία της Κωνσταντινούπολης αποτελούν μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς.

Φωτογραφικό υλικό

Παραπομπές

Δείτε επίσης
 Φόρος του Κωνσταντίνου
 Στήλες της βυζαντινής Κωνσταντινούπολης

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Τρισδιάστατη αναπαράσταση της στήλης και του φόρου του Κωνσταντίνου

Μνημειακές στήλες στην Κωνσταντινούπολη