Βαλέρι Μπριούσοφ

Ο Βαλέρι Γιακόβλεβιτς Μπριούσοφ () (Μόσχα, 13 Δεκεμβρίου 1873 - Μόσχα 9 Οκτωβρίου 1924) ήταν Ρώσος ποιητής, μυθιστοριογράφος, θεατρικός συγγραφέας, δοκιμιογράφος, κριτικός, εκδότης και μεταφραστής. Έχει μείνει στην ιστορία ως πρωτοπόρος θιασώτης της νεωτεριστικής ρωσικής λογοτεχνίας. Διακρίθηκε ακόμα για την ικανότητά του να συνδυάζει τον μυστικισμό με τον ερωτισμό, στον έμμετρο λόγο του, ο οποίος αφορούσε κυρίως, την ιστορία και τη μυθολογία. Μέσα από τα δοκίμια, τις κριτικές και τις μεταφράσεις του, προσπάθησε να αναδείξει τη σύγχρονη ποίηση στη Ρωσία.

Βιογραφία
Ο Μπριούσοφ γεννήθηκε στη Μόσχα στις 13 Δεκεμβρίου (1η Δεκ., με το παλ. ημερ.) 1873. Η οικογένειά του ήταν εύπορη, καθώς ο πατέρας του ήταν έμπορος, αν και είχε ταπεινή προέλευση. Ο παππούς του, από τη μεριά του πατέρα του, ήταν πρώην δουλοπάροικος που ανέπτυξε εμπορική δραστηριότητα, ενώ εκείνος από την πλευρά της μητέρας του υπήρξε ερασιτέχνης ποιητής. Έλαβε φιλελεύθερη παιδεία. Μελέτησε διάφορα επιστημονικά αντικείμενα, ήταν ευρυμαθέστατος, πραγματικός «βιβλιοφάγος» και πολύγλωσσος.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1890, ξεκίνησε να ενδιαφέρεται για τη γαλλική συμβολική ποίηση. Ως φοιτητής μετέφρασε Στεφάν Μαλλαρμέ, καθώς και Πόε. Οι πρώτες στιχουργικές απόπειρές του έφεραν επιρροές από το κίνημα της  Παρακμής και την καταραμένη ποίηση των Βερλαίν (τα Romances sans paroles του οποίου είχε μεταφράσει) και Ρεμπώ.

To 1894 τύπωσε σε βιβλίο την πρώτη συλλογή του από νεανικά ποιήματα. Μεταξύ 1894 και 1895 εξέδωσε τρια μικρά φυλλάδια, υπό μορφή συλλογής, με τίτλο Ρώσοι συμβολιστές. Ως εκδότης κι επιμελητής εμφανιζόταν κάποιος Βλαντίμιρ Αλεξάντροβιτς Μάσλοφ (Владимир Александрович Маслов), στην πραγματικότητα ο ίδιος ο Μπριούσοφ. Τα περισσότερα ποιήματα, άλλωστε, ήταν γραμμένα από αυτόν, με διάφορα ψευδώνυμα (В. Даров, А. Бронин, К. Созонтов, З. Фукс).. Με το έργο αυτό κέρδισε για πρώτη φορά την αναγνώριση των κριτικών, καθώς αποτέλεσε σταθμό για το ρωσικό κίνημα.

Το 1904 ο Μπριούσοφ έγινε διευθυντής της περιοδικής φιλολογικής έκδοσης Ζυγός (Весы), που ήταν το έντυπο όργανο έκφρασης των Ρώσων συμβολιστών. 
Παράλληλα, διηύθυνε τον εκδοτικό οίκο «Σκορπιός» (Скорпион) και από το 1909 δημοσίευε τακτικά στο δημοφιλέστατο περιοδικό Ρωσική Σκέψη (Русская мысль).

Ο Μπριούσοφ καθιερώθηκε ως ηγετική μορφή του συμβολιστικού κινήματος. Νέοι ταλαντούχοι ποιητές, όπως ο Αλεξάντρ Μπλοχ, τον ανέδειξαν σε πρότυπό τους, ενώ οι Γκόρκι και Γκουμιλιόφ (σύζ. της Άννας Αχμάτοβας) τον ανεγνώρισαν ως τον πλέον καλλιεργημένο Ρώσο συγγραφέα της εποχής του. Δεν έλλειψαν, ωστόσο, και οι επικρίσεις, καθώς με την πάροδο του χρόνου, η ποίηση του Μπριούσοφ γινόταν όλο και πιο ψυχρή και απόμακρη. Αρκετοί ομότεχνοί του (η Μαρίνα Τσβετάγεβα, ο Λεονίντ Αντρέγιεφ) είδαν στη λεπτολόγο τεχνική του Μπριούσοφ μια παγερή, μαθηματική προσέγγιση της ποιητικής δημιουργίας.

Το 1910 ο Μπριούσοφ απομακρύνθηκε από το συμβολισμό. Αντιμετώπισε αρχικά τη Ρωσική Επανάσταση με επιφύλαξη, το 1919 όμως έγινε μέλος του μπολσεβίκικου - κομμουνιστικού κόμματος (ΡΣΔΕΚ). Μέχρι το 1921 ήταν πρόεδρος της Πανρωσικής Ένωσης Ποιητών (Всероссийского союза поэтов) και υπήρξε ιδρυτής του σοβιετικού Ανώτατου Ινστιτούτου Λογοτεχνίας και Τέχνης (Высший литературно-художественный институт —ВЛХИ).

Ο Μπριούσοφ πέθανε στη Μόσχα το 1924. Σύζυγός του ήταν η Ιωάννα Μπριούσοβα (Иоанна Матвеевна Брюсова), το γένος Ρουντ (Рунт), η οποία ήταν Τσέχα.

Ενδεικτική εργογραφία

Ποίηση
 Γιουβενάλια [Νεανικά ποιήματα] (Юношеское, 1894)
 Ρώσοι συμβολιστές (Русские символисты, 1894-1895)
 Η τρίτη σκοπιά (Третья стража, 1900)
 Στην Πόλη και στον Κόσμο μας (Граду и Миру, 1903)
 Στέφανος (Στέφανος [ελλην.] / Венок, 1906)
 Όλες οι μελωδίες (Все напевы, 1909)
 Το καθρέφτισμα των σκιών (Зеркало теней, 1912)
 Τα επτά χρώματα του ουράνιου τόξου (Семь цветов радуги, 1915)
 Τελευταία όνειρα (Последние мечты, 1919)
 Σε τέτοιες μέρες (В такие дни, 1921)
 Βιαστικοί! (Спеши!, 1924)

Πεζογραφία
 Ο φλογερός άγγελος, ιστορικό μυθιστόρημα (Огненный ангел, 1908-1909)
 Ο βωμός της νίκης, ιστορικό μυθιστόρημα (Алтарь победы, 1913)
 Μέρες και νύχτες, διηγήματα (Ночи и дни, 1913). Ελλ. μετάφραση της ιστορίας Οι τελευταίες σελίδες από το ημερολόγιο μιας γυναίκας: Σταυρούλα Αργυροπούλου. Εκδόσεις Ροές: Αθήνα, 2000. ISBN 960-283-100-6.
 Τα αρραβωνιάσματα της Ντάσα (Обручение Даши, 1915). Ελλ. μετάφραση: Στ. Αργυροπούλου. Εκδόσεις Ροές: Αθήνα, 2000. ISBN 960-283-101-4.
 Ρέα Συλβία (Рея Сильвия, 1916-17)

Σημειώσεις

Παραπομπές

Περεταίρω διάβασμα

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Ρώσοι ποιητές
Ρώσοι μυθιστοριογράφοι
Ρώσοι θεατρικοί συγγραφείς
Ρώσοι δοκιμιογράφοι
Ρώσοι κριτικοί
Ρώσοι μεταφραστές
Ρώσοι ακαδημαϊκοί
Ρώσοι εκδότες
Συμβολιστές ποιητές