Θυμαιτάδες

Οι Θυμαιτάδες (), (ο δήμος: Θυμαιτάδων ή Θυμαιταδών), αναφερόμενες σπάνια ως Θυμοιτάδες ή Θυμοιτάδαι και εσφαλμένα σε μεταγενέστερες πηγές, ως Θυματάδες ή Θυματάδαι, ήταν αρχαίος οικισμός - πόλη και δήμος του άστεως της αρχαίας Αθήνας, της Ιπποθοωντίδας (περιοχή και φυλή της αρχαίας Αθήνας). Με το ίδιο όνομα (Θυμαιτάδες) ονομάζονταν οι δημότες του δήμου αυτού.

Ονομασία
Ο δήμος πήρε το όνομά του, από τον μυθικό επώνυμο ήρωα, Θυμοίτη, γιο του Οξύντη και βασιλιά της αρχαίας Αθήνας. Ο Θυμοίτης ήταν ο τελευταίος στη διαδοχή της δυναστείας των Κεκροπιδών και των Θησειδών, (απογόνων του Θησέα), αφότου δολοφόνησε τον ετεροθαλή αδελφό του, τον Αφείδαντα και ανέλαβε το θρόνο. Ανατράπηκε, όμως τελικά, από τον Μεσσήνιο Ανδρόπομπο ή/και το γιο αυτού, τον Μέλανθο, της οικογένειας των Νηλειδών, ο οποίος ξεκίνησε τη δυναστεία των Μελανθιδών, για να τον ακολουθήσει ο γιος και διάδοχός του Κόδρος, ο οποίος υπήρξε και ο τελευταίος βασιλιάς της αρχαίας Αθήνας, καθώς από το θάνατό του και μετά ορίζονταν πλέον ισόβιοι άρχοντες, αρχικά με κριτήριο την κληρονομικότητα και από το 753 π.Χ. χωρίς κριτήριο, καθώς οι αρχαίοι Αθηναίοι άρχιζαν τις διεργασίες αυτές, οι οποίες οδήγησαν σταδιακά στην Αθηναϊκή Δημοκρατία.

Τοποθεσία του αρχαίου δήμου 
Ο δήμος των Θυμαιταδών, ήταν δήμος του άστεως. Βρισκόταν στα δυτικά του κύριου οικισμού της αρχαίας Αθήνας, στα βορειοδυτικά του δήμου Πειραιά, στην περιοχή την οποία βρίσκεται σήμερα το σύγχρονο Κερατσίνι  του Δήμου Κερατσινίου - Δραπετσώνας.

Η συμμετοχή του δήμου στην αρχαία Βουλή
Ο δήμος, η ύπαρξη του οποίου επιβεβαιώνεται και από διάφορες επιγραφές, ως μέλος της Ιπποθοωντίδας φυλής, συμμετείχε με 2 βουλευτές στην αρχαία Βουλή των 500, κατά την πρώτη περίοδο (508 – 307/306 π.Χ.). Κατά τη δεύτερη (307/306 – 224/223 π.Χ.) και την τρίτη περίοδο (224/223 – 201/200 π.Χ.) ο δήμος αντιπροσωπευόταν επίσης με 2 βουλευτές στη Βουλή των 600. Κατά την τέταρτη (201/200 π.Χ. – 126/127) και την πέμπτη περίοδο (126/127 – 3ος αιώνας) είναι άγνωστος ο αριθμός βουλευτών–αντιπροσώπων του δήμου.

Οι κάτοικοι των Θυμαιταδών 
Ο δημότης των αρχαίων Θυμαιταδών ονομαζόταν Θυμαιτάδης, αν και μεταγενέστεροι συγγραφείς τον αναφέρουν εσφαλμένα ως: «Θυματάδης». Ο δήμος είχε λιμάνι, και πιθανώς και ναυπηγεία, από όπου κατασκεύασε πλοία και απέπλευσε κρυφά ο Θησέας για την Κρήτη, το οποίο ονομαζόταν «λιμάνι των Φώρων» (), δηλαδή «το λιμάνι των κλεφτών», επειδή σύχναζαν σε αυτό λαθρέμποροι, κυρίως λόγω της δύσκολης πρόσβασης από την ηπειρωτική χώρα. Ήταν μικρό κυκλικό λιμάνι–πορθμός, αλλά και η κύρια έξοδος προς τον κόλπο της Σαλαμίνας, η οποία, σύμφωνα με τον Edward Dodwell, εξακολουθεί να ονομάζεται με το ίδιο όνομα διαχρονικά. Το λιμάνι συνεχίζει να είναι και σήμερα σημείο εκκίνησης για τα οχηματαγωγά πλοία προς τη Σαλαμίνα, όπως και στην αρχαιότητα, και σήμερα είναι γνωστό ως το Πέραμα και ο δήμος του ως Δήμος Περάματος Αττικής. Ο κοντινός οικισμός αναφέρεται επίσης διαχρονικά, ως Αμφιάλη, καθώς όλη η γύρω περιοχή αυτή ονομαζόταν ακρωτήριο Αμφιάλης ή Αμφιάλη Άκρα (, δηλαδή περιοχή, η οποία έχει θάλασσα αμφίπλευρα) και μεταγενέστερα ολόκληρο η σημερινή ακτή μεταξύ Πέραματος - Σκαραμαγκά έφερε το όνομα "Ακτή Αμφιάλης".

Τα ερείπια δύο ναών του δήμου βρίσκονται, ο μεν πρώτος σε λόφο κοντά στην ακτή και ο δε δεύτερος περίπου μισό χιλιόμετρο πιο μακριά, στο δρόμο προς τον κύριο της Αθήνας. Ο δεύτερος αυτός ναός ήταν πιθανότατα αφιερωμένος στον Ηρακλή, ο οποίος ήταν ιδιαίτερα σεβαστός στους κατοίκους των 4 δήμων, του Πειραιά, του Φαλήρου, της Ξυπετής και των Θυμαιταδών, οι οποίοι συναποτελούσαν την κοινότητα–ενότητα με την ονομασία “Τεράκωμος“ ή “Τεράκωμοι”, η οποία είχε το ιερό του Ηρακλή, ως κοινό σημείο. Σύμφωνα με την αρχαιολόγο Έφη Λυγκούρη: «Η αρχική κώμη του Πειραιά η οποία μαζί με τα γειτονικά χωριά, τους μετέπειτα δήμους της Ξυπετής (Νέο Φάληρο, Μοσχάτο), του Φαλήρου (Παλαιό Φάληρο) και των Θυμαιτάδων (Κερατσίνι) αποτελούσε σύμφωνα με τον Πολυδεύκη ένα τετράκωμο με κέντρο το ιερό του Ηρακλέους στα Καμίνια προς τιμήν του οποίου τελούνταν αγώνες». Μεταξύ των τεσσάρων αυτών δήμων - κωμών τελούνταν και αγώνες. Στα Καμίνια κοντά στην εκκλησία της Ζωοδόχου Πηγής της συνοικίας Απόλλωνα (ή, εναλλακτικά, στον Άγιο Ιωάννη Ρέντη), πιθανολογείται ότι υπήρχε το Τετράκωμον Ηράκλειον, δηλαδή το κοινό ιερό προς τιμή του θεού Ηρακλή. Σε αυτό συνηγορεί η ανεύρεση επιγραφών με ονόματα νικητών κατά τους αγώνες στο Ηράκλειο.

Αυτός ο ναός βρισκόταν προς την πλευρά των Στενών της Σαλαμίνας και ήταν πάνω σε έναν από τους λόφους της περιοχής, που αναφέρονται και ως όρος Τρίκορφο, το οποίο αποτελεί επίσης τμήμα του όρους, γνωστού ως το Αιγάλεω Όρος, από το οποίο ο Ξέρξης παρακολούθησε την καταστροφή του περσικού στόλου κατά τη Ναυμαχία της Σαλαμίνας. Το σημείο αυτό δεν προσφέρει πλήρη εικόνα προς τη θάλασσα, αλλά ο Ξέρξης πιθανώς το επέλεξε, ίσως επειδή ήταν κοντά στο λιμάνι, από το οποίο είχαν καταπλεύσει τα πλοία του. 

Πολύ διάσημα προϊόντα, τα οποία προέρχονταν από το δήμο αυτόν, ήταν οι ονομαστές «θυμαιτίδες σισύρες» (), οι οποίες ήταν ενδύματα, όπως γούνες, πανωφόρια, χλαίνες, κάπες, σκεπάσματα, τα οποία παράγονταν από δέρμα κατσίκας μαζί με τις τρίχες. Οι κάτοικοι των Θυμαιταδών ήταν επίσης διάσημοι και για τη δικομανή φύση τους.

Προσωπικότητες από τις Θυμαιτάδες 
Υπήρξαν διάφοροι γνωστοί πολίτες από τον δήμο των Θυμαιταδών, όπως ο Γλαύκιππος ο Θυμαιτάδης, Διόγειτος ο Θυμαιτάδης, ο βουλευτής Διοπείθης ο Θυμαιτάδης γιος του Διογείτου, ο βουλευτής Δίυλλος ο Θυμαιτάδης γιος του Φανοδήμου κ.α.

Δείτε επίσης 
 Αρχαία Αθήνα
 Ιπποθοωντίδα φυλή

Παραπομπές - σημειώσεις

Πηγές – βιβλιογραφία
Πρωτογενείς πηγές 
 Αριστοφάνης, «Σφήκες», στιχ. 738 & 1138.
 Διόδωρος Σικελιώτης, «Ιστορική Βιβλιοθήκη», ΙΑ΄, 11,18.
 Ηρόδοτος, «Ιστορίαι», Βιβλίο Η΄, («Ουρανία»), 90.4.
 Κτησίας ο Κνίδιος, «Περσικά», C, 26.
 Παυσανίας, «Ελλάδος περιήγησις», «Κορινθιακά», 18.9.
 Ιούλιος Πολυδεύκης, «Ονομαστικόν εν βιβλίοις ι´», (Ονομαστικόν σε βιβλία δέκα) - Giulio Polluce, "Onomastikon", IV, 105.
 Πλούταρχος, «Βίοι Παράλληλοι», «Θεμιστοκλής», 13.1.
 Πλούταρχος, «Βίοι Παράλληλοι», «Θησεύς», 19.5.
 Στράβων, «Γεωγραφικά», «Βιβλίο Θ΄», 1.14.
 Ελληνικές επιγραφές - IG Θυμαιταδ Attica (IG I-III).

Δευτερογενείς πηγές
 Thymaetadae, στην ιστοσελίδα: referenceworks.brillonline.com,
 Ουίλλιαμ Σμιθ,  Attica – 12 (Thymoetadae)
 John S. Traill: The political organization of Attica: a study of the demes, trittyes, and phylai, and their representation in the Athenian Council, “Attica”. (21, 52, 69, 112 No. 138, Tab. 8.). Princeton: American School of Classical Studies at Athens (ASCSA), 1975, ISBN 978-0-87661-514-0
 John S. Traill: Demos and trittys. Epigraphical and topographical studies in the organization of Attica. Athenians Victoria College, Toronto 1986, p. 136.
 Peter Siewert, "Die Trittyen Attikas und die Heeresreform des Kleisthenes", C.H. Beck, München 1982, ISBN 3406080634, ISBN 9783406080630
 Η Πόλη μας > Ιστορία > Αρχαιότητα , στην ιστοσελίδα: keratsini-drapetsona.gr του Δήμου Κερατσινίου - Δραπετσώνας.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

  
 Δήμος Κερατσινίου - Δραπετσώνας, στην ιστοσελίδα: keratsini-drapetsona.gr του Δήμου Κερατσινίου - Δραπετσώνας.
 
 Thymaitadai, Keratsini, στις ιστοσελίδες: http://imperium.ahlfeldt.se & https://web.archive.org/web/20170808012018/http://dare.ht.lu.se/, Ψηφιακός Άτλας της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, ("Digital Atlas of the Roman Empire", Johan Ahlfeldt, Department of Archaeology and Ancient History, Lund University, Sweden), Πανεπιστήμιο Λουντ, Λουντ, Σουηδία, πρόγραμμα: Pelagios.
 Thymaitadai, Lexicon of Greek Personal Names (LGPN).
 Thymaitadai, Attic Inscriptions Online.

Δήμοι της Αρχαίας Αττικής
Αρχαία Αθήνα