Μογγολικές γλώσσες

Οι μογγολικές γλώσσες είναι ομάδα γλώσσων που ομιλούνται στην ανατολική και την κεντρική Ασία, κυρίως στη Μογγολία και τις περιβάλλουσες περιοχές και τη Δημοκρατία της Καλμίκια. Το γνωστότερο μέλος αυτής της γλωσσικής οικογένειας είναι η Μογγολική, κύρια γλώσσα των περισσοτέρων κατοίκων της Μογγολίας και των Μογγόλων κατοίκων της Εσωτερικής Μογγολίας, με 5,2 εκατομύρια ομιλητές στην Κίνα.. Ορισμένοι γλωσσολόγοι ταξινομούν την Μογγολική στις Τουρκικές, Τουνγκουζικές και πιθανά στις Ιαπωνικές, ως τμήμα της ευρύτερης Αλταϊκής Οικογένειας.

Ταξινόμηση
Ιστορική Μογγολική:

Μέση Μογγολική (εξαρτώμενη από την ταξινόμηση για την περίοδο από 13ο έως πρώιμο 15ο αι. ή ύστερο 16ο αιώνα - δεδομένης της σχεδόν πλήρους έλλειψης γραπτών πηγών για την ενδιάμεση περίοδο δεν είναι δυνατόν να καθοριστεί σημείο αποκοπής)
Κλασική Μογγολική

Σύγχρονη Μογγολική:

Ντάουρ (=Ντάγκουρ) (περ. 100.000 ομιλητές)
Κεντρική Μογγολική
Χαμνίγκαν (περ. 2.000 ομιλητές)
Μπουριάτ (διάλεκτοι: Μπάργκου, Χόρι, Άγκα, Εχιρίτ, Ούνγκα, Νίζνε-Ουντίνσκ, Μπαργκούζιν, Τούνκα, Όκα, Άλαρ, Μποχάαν, Μπουλαγκάτ) (περ. 300.000 ομιλητές)
Μογγολική γλώσσα (περιλαμβάνει Χάλχα Μογγολική βασικά στη Μογγολία και Τσαχάρ Μογγολική, Χορτσίν Μογγολική, Χαρτσίν, Μπααρίν, Σιλίν γκολ στην Εσωτερική Μογγολία) (περ. 5–6 εκατ. ομιλητές)
Όρντος (περ. 100.000 ομιλητές)
Οϊράτ (παραλλαγές: Τοργκούτ, Ντερμπέτ, Ολότ, Ζαχσίν, Μινγκάτ, Μπαγιάντ, Καλμίκ, Χοσούτ (Χοσούουντ), Αλάσα) (περ. 300.000 ομιλητές)
Νότιες Μογγολικές 
Ανατολική Γιουγκούρ 
Μονγκόρ (επίσης γνωστή ως Του, διάλεκτοι: Μονγκούλ, Μίνχε (περ. 100.000+30.000 ομιλητές)
Μπόναλ (περ. 10.000 ομιλητές), Σάντα (Ντονσιάνγκ) (περ. 600.000 ομιλητές), Κάντζια
Μόγολ (=Μογόλι) (δεν είναι σαφές αν υπάρχουν ακόμα ομιλητές)

Η ταξινόμηση και ο αριθμός ομιλητών ακολουθεί τον Γιανχούνεν (2006), εκτός από τη νότια Μογγολική που ακολουθεί τον Νουγκτερέν (2011). Σε μια άλλη ταξινομική προσέγγιση , παρατηρείται η τάση να αποκαλείται η κεντρική Μογγολική γλώσσα που μείγμα της Μογγολικής, της Οϊράτ και της Μουριάτ, ενώ η Όρντος αντιμετωπίζεται ως παραλλαγή της Μογγολικής. Στη Μογγολική διακρίνουν ανάμεσα στην Χάλχα και τη Νότια Μογγολική. Λιγότερο κοινή υποδιαίρεση της Κεντρικής Μογγολικής είναι ο τεμαχισμός της σε κεντρική, ανατολική και δυτική διάλεκτο μαζί με μία βόρεια διάλεκτο που συντίθεται από παραλαγγές της Μπουριάτ γλώσσας. Η ευρύτερη οροθέτηση της Μογγολικής μπορεί να βασιστεί στην αμοιβαία κατανόηση, αλλά η φυλογενετική ανάλυση αντιμετωπίζει άλλα προβλήματα εξαιτίας των στενών επαφών των Μπουριάτ και των Χάλχα Μογγόλων, για παράδειγμα, στη διάρκεια της ιστορίας και η δημιουργία ή διατήρηση διαλεκτικού συνεχούς. Ένα άλλο πρόβλημα βρίσκεται στην αδυναμία σύγκρισης της ορολογίας, καθώς οι δυτικοί γλωσσολόγοι χρησιμοποιούν το γλώσσα και διάλεκτος, ενώ οι Μογγόλοι γλωσσολόγοι χρησιμοποιούν την τριχοτόμηση των αδελφών Γκριμ γλώσσα (kele), διάλεκτος (nutuγ-un ayalγu) και τοπική διάλεκτος (aman ayalγu).

Πρωτομογγολική γλώσσα

Η πρωτομογγολική γλώσσα, προγονική των σύγχρονων μογγολικών γλωσσών, προσεγγίζει ιδιαίτερα τη μέση Μογγολική, τη γλώσσα που ομιλείτο στην εποχή του Τζένγκις Χαν και της μογγολικής αυτοκρατορίας. Τα περισσότερα χαρακτηριστικά των σύγχρονων μογγολικών γλώσσών είναι δυνατόν να ανασυντεθούν από τη Μέση Μογγολική. 

Θα μπορούσε να υποθέσει κανείς ότι οι γλώσσες των Ντόνγκου, Γουχούαν και Σιανμπέι σχετίζονται με την πρωτομογγολική. Η Τουόμπα (γλώσσα των ιδρυτών της βόρειας δυναστείας Γουέι), για την οποία διαθέτουμε πενιχρές μαρτυρίες και η Χιτάν, για την οποία υπάρχει μαρτυρία στις επιγραφές Χιτάν, που δεν έχουν πλήρως αποκρυπτογραφηθεί, φαίνεται πως συνδέονται πιθανώς με τη Μογγολική.

Παραπομπές σημειώσεις

Βιβλιογραφία

 
 
 
 Janhunen, Juha. 2012. Khitan - Understanding the language behind the scripts. SCRIPTA, Vol. 4: 107-132.
 
 
 
 
 
 [Sechenbaatar]  (2005). . Kökeqota: ÖMAKQ.
 
 
 

 Vovin, Alexander. 2007. Once again on the Tabgač language. Mongolian Studies XXIX: 191-206.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 The LINGUIST List MultiTree Project: Mongolic Family Tree
 Ethnic map of Mongolia
 Monumenta Altaica grammars, texts, dictionaries and bibliographies of Mongolian and other Altaic languages

Μογγολικές γλώσσες