Γιάκομπ φαν Χούλσντονκ

Ο Γιάκομπ φαν Χούλσντονκ (φλαμανδικά: Jacob van Hulsdonck ή Jan van Hulsdonck (1582, Αμβέρσα – 1647, Αμβέρσα) ήταν Φλαμανδός ζωγράφος, ο οποίος διαδραμάτισε ρόλο στην πρώιμη εξέλιξη του είδους ζωγραφικής νεκρής φύσης με φρούτα και άνθη, και συμπόσια.

Βιογραφία
Ο Γιάκομπ φαν Χούλσντονκ γεννήθηκε στην Αμβέρσα το 1582. Μετοίκησε στο Μίντελμπουρχ σε  μικρή ηλικία και πιθανότατα έλαβε εκεί την πρώτη του εκπαίδευση ως καλλιτέχνης, καθώς το κυρίαρχο εργαστήριο με θέμα τις νεκρές φύσεις στην πόλη ανήκε στον απόδημο Φλαμανδό Αμπρόσιους Μπόσχερτ. Αν και πιστεύεται ότι ο Χούλσντονκ δεν εκπαιδεύτηκε από τον Μπόσχερτ, αυτός πιθανόν είχε επίδραση στα πρώιμα έργα του.

Το 1608 ο Χούλσντονκ είχε επιστρέψει στην Αμβέρσα, όπως πιστοποιείται από το έγγραφο καταχώρησής του ως "Δασκάλου" στη Συντεχνία του Αγίου Λουκά της Αμβέρσας εκείνο το έτος. Το επόμενο έτος νυμφεύτηκε τη Μαρία λα Χους και μετακόμισε στο σπίτι όπου θα διέμενε ως το τέλος της ζωής του. Το ζευγάρι απέκτησε επτά παιδιά. Ο Γιάκομπ ήταν ο διδάσκαλος του γιου του Χίλλις, ο οποίος αργότερα εργάστηκε ως ζωγράφος νεκρών φύσεων στο Άμστερνταμ.

Έργο

Γενικά
Ο Γιάκομπ φαν Χούλσντονκ ήταν ζωγράφος νεκρών φύσεων και αντικειμένων συμποσίων, όπως μπολ φρούτων και ανθέων. Περίπου 100 πίνακες του έχουν αποδοθεί σήμερα. Ο λεπτολόγος χειρισμός της λεπτομέρειας στο έργο του εξηγεί πιθανόν την αριθμητικά χαμηλή παραγωγικότητά του. Περισσότερα από τα μισά έργα του φέρουν τη χαρακτηριστική πλήρη υπογραφή του με κεφαλαία, ενώ ορισμένα είναι υπογεγραμμένα μόνον με το μονόγραμμά του.

Καθώς άφησε μόνον ένα χρονολογημένο έργο, τον πίνακα Πρωινό με ψάρι, ζαμπόν και κεράσια (1614, Μουσείο Μπόους, Κάστρο Μπάρναρντ) είναι δύσκολη η κατάρτιση χρονολογίου των έργων του. Οι χρονολογικές επισημάνσεις των πάνελ πάνω στα οποία δημιουργούσε τα έργα του βοηθούν ελάχιστα, λόγω της προτίμησής του να χρησιμοποιεί πάνελ που είχαν προετοιμαστεί με γύψο στην πίσω τους όψη, κάτι που κάνει το ξύλο σταθερότερο και λιγότερο επιδεκτικό στο σκέβρωμα. Πιστεύεται ότι οι πρώτες του νεκρές φύσεις είναι αυτές στις οποίες το άκρο του τραπεζιού είναι κοντά στο κάτω μέρος του πίνακα και το τραπέζι απεικονίζεται από μάλλον υπερυψωμένη γωνία θέασης. Στα πρώιμα αυτά έργα, το τραπέζι είναι μερικά καλυμμένο με λευκό ύφασμα. Στα κατοπινά του έργα εγκατέλειψε κάποια από την ακαμψία των πρώτων αυτών έργων, χαμηλώνοντας τη γωνία θέασης και αφήνοντας κάποιο χώρο κάτω από το τραπέζι, ενώ περιέλαβε τη μία πλευρά του τραπεζιού στη σύνθεση. Η παλέτα του πιστεύεται ότι επίσης εξελίχθηκε με τον χρόνο και τα όψιμα έργα του έχουν λαμπερότερα χρώματα και λιγότερο σκουρόχρωμο παρασκήνιο. Απεικονίζουν, επίσης, τα αντικείμενα διαταγμένα σε απλό ξύλινο τραπέζι. Τα νερά του ξύλου απεικονίζονται χαρακτηριστικά με μεγάλη λεπτομέρεια. Σε κάποιες περιπτώσεις, τα τραπέζια είναι μερικά καλυμμένα με σκούρο (γκριζωπό ή πρασινόγκριζο) τραπεζομάντηλο.

Αν και θα πρέπει να ήταν εξοικειωμένος με τη δουλειά του εργαστηρίου του Μπόσχερτ, το έργο του εμφανίζει μεγαλύτερη συγγένεια με το έργο του Οσίας Μπέερτ ή ακόμη και του Χιερόνυμους Φράνκεν ΙΙ, δυο καλλιτεχνών που είχαν δραστηριοποιηθεί στην Αμβέρσα στις αρχές του 17ου αιώνα. Είναι επίσης πιθανόν ο Γιάκομπ να εργάστηκε στον κύκλο τους, πριν γίνει "Δάσκαλος" στη Συντεχνία το 1608. Οι πίνακες με τα άνθη εμφανίζουν την επιρροή του Γιαν Μπρίγκελ του πρεσβύτερου.

Παρά το ότι οι νεκρές φύσεις του 17ου αιώνα συνήθως πιστεύεται ότι καλύπτουν κάποιο κρυμμένο μήνυμα, συχνά συνδεόμενο με τη ματαιοδοξία ή την παροδικότητα όλων των πραγμάτων, στα έργα του φαν Χούλσντονκ φαίνεται πως σε μεγάλο βαθμό κάτι τέτοιο είναι απόν. Συχνά, ωστόσο, συμπεριλάμβανε μια κρεατόμυγα ως μοτίβο που προσελκύει το βλέμμα και μοναδικό ζωντανό πλάσμα στη νεκρή φύση. Οι μύγες συχνά θεωρούνται ως σύμβολο της συντομίας του βίου.

Αντικείμενα συμποσίου και μπολ με φρούτα
Τα επιτραπέζια αντικείμενα στους πίνακες του φαν Χούλσντονκ απεικονίζουν συνήθως ένα μπολ ή ένα καλάθι με φρούτα στο κέντρο. Υπάρχουν έξι παραδείγματα, στα οποία τοποθέτησε κι ένα μικρό βάζο με άνθη στη μια πλευρά του μπολ. Τα φρούτα είναι συνήθως φρεσκοκομμένα δαμάσκηνα, σταφύλια, βερίκοκα ή φράουλες, αν και υπάρχει κι ένας πίνακας που απεικονίζει φρούτα και ξερά καρύδια.

Ο φαν Χούλσντονκ ήταν ιδιαίτερα επιδέξιος στην απόδοση της απαλότητας και της λεπτότητας του φλοιού των φρούτων. Ήταν δεξιοτέχνης στο να απεικονίζει τη διαφορά υφής και χρώματος των διαφόρων τύπων φρούτων και των φυλλωμάτων τους.

Άνθη
Ο Χούλσντονκ ζωγράφισε επίσης νεκρές φύσεις αποκλειστικά με άνθη, αν και αυτές αποτελούν μικρό μόνον μέρος του έργου του. Λίγες από αυτές φέρουν υπογραφή και ορισμένες φορές είχαν αποδοθεί σε άλλους καλλιτέχνες. Για παράδειγμα, η σύνθεση Νεκρή φύση με τουλίπες, γαρύφαλλα, ένα τριαντάφυλλο και άλλα άνθη, που πωλήθηκε από τον οίκο "Sotheby's" στις 3 Ιουλίου 2013 στο Λονδίνο, είχε παλαιότερα αποδοθεί στον Γιαν φαν Κέσσελ τον πρεσβύτερο. Τα έργα του με τα άνθη μπορούν να θεωρηθούν ως πρόδρομα του έργου του φαν Κέσσελ, καθώς και αυτού του Ντάνιελ Σέγκερς.

Λίγες από τις συνθέσεις του με άνθη απεικονίζουν ένα μόνον είδος ανθέων, όπως γαρύφαλλα, αλλά τις περισσότερες φορές ζωγράφιζε ένα "μείγμα" από μπουμπούκια, στο οποίο κυριαρχούν οι τουλίπες. Τα άνθη τοποθετούνται σε σκούρο περιθώριο και βρίσκονται μέσα σε διάφανα γυάλινα βάζα ώστε να φαίνονται οι μίσχοι κάθε άνθους στο εσωτερικό του βάζου. Οι συνθέσεις του με άνθη εμφανίζουν μεγαλύτερη υφολογική κομψότητα και λεπτή απλότητα σε σχέση με τις αντίστοιχες του Μπρίγκελ. Αυτό πιθανόν οφείλεται στη διαπλαστική επιρροή του Μπόσχερτ.

Φωτοθήκη

Δείτε επίσης 
 Κατάλογος Φλαμανδών ζωγράφων

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 

Φλαμανδοί ζωγράφοι