Κατερίνα Περιστέρη

Η Κατερίνα Περιστέρη (Καβάλα, 1955) είναι Ελληνίδα πολιτικός, αρχαιολόγος και η έφορος αρχαιοτήτων του νομού Σερρών με καταγωγή από την Καβάλα. Έγινε ευρέως γνωστή ως η επικεφαλής των ανασκαφών στον Τύμβο Καστά οι οποίες απέδωσαν ιδιαίτερα σημαντικά ευρήματα, από τον Αύγουστο του 2014 και έπειτα, όταν δημοσιοποιήθηκαν τα διαδοχικά ευρήματα της ανασκαφικής δραστηριότητας μέσω σειράς δελτίων τύπου που εξέδωσε το Υπουργείο Πολιτισμού.

Σταδιοδρομία 
Ξεκίνησε τις σπουδές της στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης στο τμήμα Ιστορίας Τέχνης & Αρχαιολογίας, όπου εισήλθε με υποτροφία του ΙΚΥ. Έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο της Σορβόνης, στο τμήμα Αρχαιολογικής Τέχνης - Προῖστορίας - Εθνολογίας και Ανθρωπολογίας, και παράλληλα παρακολούθησε μαθήματα σχετικά με τη μεθοδολογία ανασκαφών στην Πρακτική Σχολή Ανωτάτων Σπουδών (Ecole Pratique des Hautes Etudes). Κατόπιν, συνέχισε ως υπότροφος ερευνήτρια (Chercheur associée) στο Εθνικό Κέντρο Επιστημονικής Έρευνας της Γαλλίας (CNRS) με βάση το Παρίσι, και στη νότια Γαλλία στο Ίδρυμα Ερευνών της Προϊστορίας της Ανατολής στο Ζαλές (Jalès) της περιοχής Αρντές (Ardèche).

Με την ολοκλήρωση των σπουδών της, εργάστηκε ως προσωρινή υπάλληλος στην ΙΗ΄ Εφορεία Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων σε ανασκαφές στη Θάσο και στη Γαλλική Αρχαιολογική Σχολή σε πρόγραμμα καταγραφών και τεκμηρίωσης αρχείων, καθώς και στην Αρχαιολογική Εταιρεία, ως επιστημονική συνεργάτης του Δημήτρη Λαζαρίδη στην Αρχαία Αμφίπολη σε ανασκαφές στο Βόρειο Τείχος και την Αρχαία Ξύλινη Γέφυρα, μέχρι και το μόνιμο διορισμό της, έπειτα από γραπτό διαγωνισμό το 1980 στην κρατική Αρχαιολογική Υπηρεσία.

Το 1980 έγινε μόνιμη αρχαιολόγος στο Υπουργείο Πολιτισμού, αρχικά στην ΙΘ΄ Εφορεία Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων Θράκης με ανασκαφές στα Αρχαία Άβδηρα, στη Μαρώνεια και στη Μεσημβρία – Ζώνη, και το 1983 συνέχισε στην ΙΗ΄ Εφορεία Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων Ανατολικής Μακεδονίας, με ανασκαφές στον προϊστορικό οικισμός Ντικιλί-Τας της Καβάλας, ανασκαφή του Ιερού Διονύσου στην Καλή Βρύση της Δράμας, ανασκαφή του προϊστορικού οικισμού Αρκαδικού Δράμας σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, ανασκαφή ταφικών τύμβων των ρωμαϊκών χρόνων στην παραμεθόρια περιοχή των Ποταμών, καθώς και σωστικές ανασκαφές στην Αμφίπολη.

Υπήρξε υπεύθυνη οργάνωσης και εκθεσιακού προγράμματος του Μουσείου Δράμας που εγκαινιάστηκε το 2000, και μετείχε σε ανασκαφική έρευνα στη Θάσο ως υπεύθυνη αρχαιολόγος συνεργασίας με τη Γαλλική Αρχαιολογική Σχολή στη θέση «Φαρί», σε αρχαϊκό αγγειοπλαστείο καθώς και στην σύνταξη του αρχαιολογικό χάρτη της Θάσου.

Ανέλαβε ως διευθύντρια στην ΚΗ΄ Εφορεία Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων Σερρών Κεντρικής Μακεδονίας, από την ίδρυση της εφορείας το 2004. Το ανασκαφικό της έργο περιλαμβάνει επίσης ανασκαφές στον Νέο Σκοπό που μετά τις ανασκαφές έγινε η ταύτιση με την «Αρχαία Βέργη», ακόμη στον «Μαύρο Βράχο» Σιδηροκάστρου όπου βρέθηκε το ιερό των Νυμφών, Απόλλωνα και Πάνα καθώς στην Αρχαία Άργιλο. Το 2007 στην Αρχαία Αμφίπολη έγινε ανασκαφή 400 τάφων Ελληνιστικών και Ρωμαϊκών χρόνων στο πλαίσιο του οδικού άξονα Σερρών-Αμφίπολης 2010-2012, ανασκαφή στο αρχαϊκό νεκροταφείο περιοχής Λόφου Καστά, και στη συνέχεια από το 2012 η ανασκαφή στον ταφικό περίβολο και στον Τάφο Τύμβου Καστά.

Ανασκαφή στον Τύμβο Καστά 

Η Κατερίνα Περιστέρη απέκτησε ευρύτερη δημοσιότητα ως υπεύθυνη των ανασκαφών στον Τύμβο Καστά, Οι ανασκαφές είχαν ξεκινήσει κατά την δεκαετία του 1960 από τον Δημήτρη Λαζαρίδη στην κορυφή του τύμβου όπου βρέθηκαν αρκετοί τάφοι. Το 2009 έγινε επανέναρξη των ανασκαφών υπό την εποπτεία της Κατερίνας Περιστέρη, χωρίς να υπάρξουν σημαντικά ευρήματα την πρώτη τριετία πέρα από την αποκάλυψη του μαρμάρινου περιβόλου. Η παρουσίαση της ανασκαφής σε συνέδριο το 2013 όμως, κέντρισε το ενδιαφέρον των δημοσιογράφων και καλύφθηκε από τον τύπο.

Αναδείχθηκε στο ευρύ κοινό τον Αύγουστο του 2014, οπότε έγινε η ανακάλυψη της εισόδου στον τύμβο στην νότια πλευρά του, και παράλληλα άρχισαν να γίνονται οι πρώτες αποκαλύψεις των ευρημάτων. Ανακαλύφθηκαν τρεις θάλαμοι και συνολικά τέσσερις χώροι συνυπολογίζοντας την είσοδο και σκαλιά προς το εσωτερικό του τάφου. Ο μαρμάρινος περίβολος του κυκλικού τύμβου έχει περίμετρο 497 μέτρων και η έκταση του αντιστοιχεί σε περίπου 20 στρέμματα, κάτι που τον καθιστά στο σύνολό του ως ταφικό μνημείο το μεγαλύτερο που έχει ανακαλυφθεί ποτέ στην Ελλάδα.

Οι εξελίξεις της ανασκαφής δίδονταν σε τακτά χρονικά διαστήματα από το Υπουργείο Πολιτισμού μέσω δελτίων τύπου, αλλά και με συνεντεύξεις της Κατερίνας Περιστέρη, μαζί με στελέχη του υπουργείου. Κατά τη διάρκεια της ανασκαφής, δόθηκε ιδιαίτερη σημασία από τον τύπο στη έντονη διαφωνία της κας Περιστέρη με απόψεις άλλων επιστημόνων ότι η περίβολος και ο τάφος ανήκουν στην ρωμαϊκή περίοδο (1ος αιώνας π.Χ.) και ότι δεν επρόκειτο για μακεδονικό τάφο (3ος αιώνας π.Χ.) και στις αμφιβολίες που είχαν αρχικά εκφραστεί ότι ο περίβολος δεν ήταν ταφικός.

Τον Σεπτέμβριο του 2015 και σύμφωνα με την παρουσίαση των αποτελεσμάτων της ανασκαφικής ομάδας στον Τύμβο Καστά ως προς τις έρευνες που διεξήγαγαν από το 2012 έως το 2014, ανακοινώθηκε από την Κατερίνα Περιστέρη και τον συνεργάτη της Μιχάλη Λεφαντζή πως το μνημείο κατασκευάστηκε κατά παραγγελία του Μεγάλου Αλεξάνδρου για τον Ηφαιστίωνα.

Αντίκτυπος του έργου της

Αναγνώριση 
Για το έργο της, τιμήθηκε με το «Μακεδονικό Βραβείο 2014» από το Ίδρυμα Μακεδονικού Βραβείου, στις 28 Οκτωβρίου του 2014.

Στη σύντομη ομιλία της, κατά την απονομή του βραβείου, ευχαρίστησε όλους τους φορείς που συνδράμουν το έργο της ανασκαφής και ιδιαιτέρως το υπουργείο Πολιτισμού, ενώ αναφέρθηκε στη «μαγεία», όπως τη χαρακτήρισε, της αρχαιολογίας, λέγοντας χαρακτηριστικά: «Η αρχαιολογία είναι πάντα μαγεία και είναι πάντα το άγνωστο. Δεν ξέρουμε τι θα μας κρύψει και τι θα μας βγάλει η αυριανή μέρα. Αυτή είναι η μεγάλη αλήθεια, ποτέ δεν πρέπει να απογοητευόμαστε, πάντα πρέπει να είμαστε αισιόδοξοι ότι θα βρούμε ωραία πράγματα».

Τον Νοέμβριο του 2014 βραβεύτηκε από την Περιφερειακή Ένωση Δήμων Κεντρικής Μακεδονίας,

Τον Ιανουάριο του 2015, η Περιστέρη βραβεύτηκε και ανακηρύχθηκε επίτιμη δημότης των Σερρών από το Δημοτικό Συμβούλιο της πόλης.

Τον Νοέμβριο του 2015 τιμήθηκε με το διεθνές βραβείο αρχαιολογικής ανακάλυψης Khaled al-Asaad (Χάλεντ Άσαντ) σε διοργάνωση που πραγματοποιήθηκε στην αρχαία Ποσειδωνία της κάτω Ιταλίας από αντιπροσωπεία της ΟΥΝΕΣΚΟ.

Κριτική 
Η αρχαιολογική κοινότητα και των ΜΜΕ έχει ασκήσει κατά καιρούς ισχυρή κριτική στην Κατερίνα Περιστέρη και τα λοιπά μέλη της συντονιστικής ομάδας του ΥΠΠΟ (Λίνα Μενδώνη και Άννα Παναγιωταρέα) σχετικά με τις ανασκαφές στον Τύμβο Καστά, με τον ισχυρισμό ότι τα ευρήματα του κτίσματος, το εύρος της δημοσιότητας και η συχνή ειδησεογραφική κάλυψη και ανακοινώσεις που ακολούθησαν χρησιμοποιήθηκαν για τη δημιουργία εντυπώσεων και για πολιτικό όφελος της κυβέρνησης του Αντώνιου Σαμαρά -ο οποίος έδειξε προσωπικό ενδιαφέρον για την υπόθεση και επισκέφτηκε τον χώρο στην αρχή των αποκαλύψεων τον Αύγουστο του 2014-, αναδεικνύοντας έτσι μία διάσταση πολιτικής αντιπαράθεσης γύρω από το μνημείο και τα ευρήματά του.

Η απουσία της Κατερίνας Περιστέρη από την 28η Συνάντηση Αρχαιολογικού Έργου τον Μάρτιο του 2015 στην Θεσσαλονίκη λόγω του περιορισμένου χρόνου για ανάλυση των ευρημάτων από το πέρας των ανασκαφών όπως η ίδια ανακοίνωσε, και η παρουσία επιστημονικού συνεργάτη της στο συνέδριο ο οποίος εξέφρασε εκτιμήσεις οι οποίες δεν συμφωνούσαν με τις υποθέσεις της Περιστέρη, έδωσε ακόμα περισσότερη ώθηση και ένταση στην κριτική μέρους της αρχαιολογικής κοινότητας.

Όλες οι παραπάνω εξελίξεις οδήγησαν 231 προσωπικότητες των γραμμάτων και των τεχνών να υπογράψουν μια κοινή ανακοίνωση με την οποία ζήτησαν τον τερματισμό των επιθέσεων προς την Κατερίνα Περιστέρη.

Συγγραφική δραστηριότητα 
Συμμετοχή σε συλλογικά έργα:
 Αρχαία θέατρα της Μακεδονίας, Εκδόσεις Διάζωμα, 2011
 Une carriere antique aux environs de Drama, Bulletin de correspondance hellénique. 130, no. 2, (2006): 665, 2006 
 Η Δράμα και η περιοχή της, Δημοτική Επιχείρηση Κοινωνικής Πολιτιστικής και Τουριστικής Ανάπτυξης Δήμου Δράμας [εισήγηση], 2006
 Η Καβάλα και τα Βαλκάνια, Ιστορικό και Λογοτεχνικό Αρχείο Καβάλας [εισήγηση], 2004
 Η Δράμα και η περιοχή της, Δημοτική Επιχείρηση Κοινωνικής Πολιτιστικής και Τουριστικής Ανάπτυξης Δήμου Δράμας [εισήγηση], 2002
 Τουριστικός οδηγός Δήμου Προσοτσάνης, Δημοτική Επιχείρηση Τουριστικής Ανάπτυξης Σπηλαίου Πηγών Αγγίτη, 2002
 Recherches sur les amphores grecques / Amphores et timbres amphoriques d'Abdere,  E.De Broccard, Παρίσι, 1986.

Παραπομπές

Δείτε επίσης 
 Τύμβος Καστά
 Δημήτριος Λαζαρίδης
 Αμφίπολη

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Τηλεοπτικό απόσπασμα σχετικά με τη βράβευση της Κατερίνας Περιστέρη με το Βραβείο του Μακεδονικού Ιδρύματος για το 2014 - Star Β.Ελλάδος / Youtube, 30.10.2014

Έλληνες έφοροι αρχαιοτήτων
Αρχαία Αμφίπολις
Περιφερειακοί Σύμβουλοι Σερρών