Γιώργος Σκαμπαρδώνης

Ο Γιώργος Σκαμπαρδώνης (Θεσσαλονίκη, 1953) είναι πεζογράφος και δημοσιογράφος της Θεσσαλονίκης. Υπήρξε βασικός συνεργάτης και διευθυντής αρκετών περιοδικών και εφημερίδων της πόλης (Εντευκτήριο, Θ' 97, Μακεδονία, κ.ά.). Συνεργάστηκε επίσης με ραδιοφωνικούς και τηλεοπτικούς σταθμούς. Στα διηγήματα και τα μυθιστορήματά του, με ρεαλιστική γραφή, θεματοποιεί την καθημερινή ζωή στη Θεσσαλονίκη της Γερμανικής Κατοχής αλλά και του πιο πρόσφατου παρελθόντος.

Βιογραφικά Στοιχεία 
Ο Γιώργος Σκαμπαρδώνης γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1953. Σπούδασε Γαλλική Φιλολογία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης. Συνεργάστηκε με τα περιοδικά Εντευκτήριο, Ο Παρατηρητής, Παραφυάδα και Τραμ. Διηύθυνε την εφημερίδα Θεσσαλονίκη και τα περιοδικά Θ' 97(βραβείο Ιπεκτσί), Τάμαριξ και Χίλια Δέντρα. Επίσης, διετέλεσε διευθυντής του καλλιτεχνικού ενθέτου "Πανσέληνος" της εφημερίδας Κυριακάτικη Μακεδονία, το οποίο το 2000 τιμήθηκε με το ευρωπαϊκό βραβείο "European Newspaperdesign Awards". Υπήρξε επί δύο χρόνια συνεργάτης της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας.

Ακόμη, έγραψε σενάρια για τηλεοπτικά ντοκιμαντέρ, όπως "Το θέατρο στη Θεσσαλονίκη 1912-1985", "Ο Τσιτσάνης της Θεσσαλονίκης" κ.ά., ενώ σε συνεργασία με τον σκηνοθέτη Παντελή Βούλγαρη, έγραψε το σενάριο για την ταινία του δεύτερου "Όλα είναι δρόμος". Έγραψε ακόμη το κείμενο για τη μουσικοθεατρική παράσταση «Σαν τραγούδι μαγεμένο» που ανέβηκε στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, σε σκηνοθεσία Σωτήρη Χατζάκη. Διετέλεσε πρόεδρος του Δ.Σ. της ΕΡΤ-3 και διευθυντής της καλλιτεχνικής ζώνης του 102 Fm της ΕΡΤ-3. Είναι μέλος της ΕΣΗΕΜΘ και του Δ.Σ του Μορφωτικού της Ιδρύματος. Είναι μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων Αθηνών.

Τα μυθιστορήματά του Γερνάω Επιτυχώς και Ουζερί Τσιτσάνης έχουν μεταφερθεί στο θέατρο (Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, σε σκηνοθεσία Σωτήρη Χατζάκη, 2002 και 2005 αντίστοιχα). Το 2015 το Ουζερί Τσιτσάνης μεταφέρθηκε και στον κινηματογράφο, σε σκηνοθεσία Μανούσου Μανουσάκη. Για τη συλλογή διηγημάτων του Η στενωπός των υφασμάτων, τιμήθηκε το 1993 με το Κρατικό Βραβείο Διηγήματος. Τιμήθηκε επίσης με το Βραβείο Διηγήματος του περιοδικού Διαβάζω το 2004 για τη συλλογή διηγημάτων Επί ψύλλου κρεμάμενος. Το 2010 έλαβε το Βραβείο Ιδρύματος Μπότση και το 2012 το Βραβείο "Πέτρος Χάρης" της Ακαδημίας Αθηνών για το βιβλίο του Περιπολών περί πολλών τυρβάζω. Διηγήματά του έχουν μεταφραστεί στα γερμανικά, τα αγγλικά, τα γαλλικά, τα ολλανδικά, τα τσέχικα, τα εβραϊκά, τα ουγγρικά και τα ιταλικά.

Εργογραφία

Συλλογές διηγημάτων 
 Μάτι φώσφορο, κουμάντο γερό, Ιανός 1989
 Η ψίχα της μεταλαβιάς, Τραμ, 1990
 Η ψίχα της μεταλαβιάς, Ακριανή λωρίδα, Καστανιώτης 1990
 Η στενωπός των υφασμάτων, Καστανιώτης 1992
 Πάλι κεντάει ο στρατηγός, Καστανιώτης 1996
 Επί ψύλλου κρεμάμενος, Κέδρος 2003
 Μεταξύ σφύρας και Αλιάκμονος, Ελληνικά Γράμματα 2009
 Περιπολών περί πολλών τυρβάζω, Πατάκης 2011
 Νοέμβριος, Πατάκης 2014
 Τα Δεδουλευμένα (ή οι συλλογές διηγημάτων Μάτι φώσφορο, κουμάντο γερό, Η ψίχα της μεταλαβιάς, Ακριανή λωρίδα, Η στενωπός των υφασμάτων, Πάλι κεντάει ο στρατηγός), Πατάκης, 2016

Μυθιστορήματα 
 Γερνάω επιτυχώς, Κέδρος 2000
 Ουζερί Τσιτσάνης, Κέδρος 2001
 Πολύ βούτυρο στο τομάρι του σκύλου, Κέδρος 2006
 Όλα βαίνουν καλώς εναντίον μας, Ελληνικά Γράμματα 2008
 Ουζερί Τσιτσάνης, Πατάκης 2013
 Υπουργός Νύχτας, Πατάκης 2016 
 CASA ΜΠΙΑΦΡΑ, Πατάκης 2019
 Ήλιος με ξιφολόγχες, Πατάκης 2023

Συμμετοχή σε συλλογικά έργα 
 Έρωτας σε πρώτο πρόσωπο, Κέδρος 1997
 Santé, Ύψιλον 1998
 Στα γήπεδα η πόλη αναστενάζει, Ιανός 1999
 Εν Θεσσαλονίκη: 13 σύγχρονοι πεζογράφοι, Ιανός 2001
 Βόλος: Μια πόλη στη λογοτεχνία, Μεταίχμιο 2001
 Η δημιουργός. Πληγή από μαχαίρι. Η μύηση. Αγύριστο κεφάλι, Μεταίχμιο 2002
 Ανδρικές απολαύσεις, Ελληνικά Γράμματα 2004
 Chercher... la France, Αντίκτυπος 2007
 Ενδοσκεληδόν, Ζήτρος 2008
 Γιώργος Νταλάρας: Σαν τραγούδι μαγεμένο, Μέγαρο Μουσικής Αθηνών 2008
 Η εντεκάδα, Μπαρτζουλιάνος Ι. Ηλίας 2010
 Περί ζώων, Ψυχογιός 2011
 Μια πόλη που ξεχνάει το όνομά της, Ιανός 2011
 Η Θεσσαλονίκη των συγγραφέων, Ιανός 2011
 Έρως 13, Ψυχογιός 2011
 Ιστορίες ταχυδρομείου, Ελληνικά Ταχυδρομεία 2014
 Ιωάννης Ζεμενός, Αίολος 2015

Άλλα έργα 
 Απόγευμα Σαββάτου, Ζαρζώνη 2001 [λεύκωμα, δίγλωσση έκδοση]
 Ιατρική εφημερίς του στρατού 1890-1897: Κατάλογος περιεχομένων και επιλογή άρθρων, Γεώργιος Ν. Αντωνακόπουλος, Νικόλαος Δ. Σχίζας (επιμ.), Παρισιάνου Α.Ε. 2001

Κρίσεις για το έργο 
Ο Γιώργος Σκαμπαρδώνης εμφανίζεται στα ελληνικά γράμματα μέσα στη δεκαετία του 1980. Όπως και οι περισσότεροι σύγχρονοί του συγγραφείς, ελλείψει βιωμάτων από τη ναζιστική κατοχή και τον εμφύλιο πόλεμο, αντλεί τα θέματά του από την καθημερινότητα της Θεσσαλονίκης, συσχετίζοντάς την και με προηγούμενες εποχές. Σύμφωνα με τον Π. Σφυρίδη, ο Σκαμπαρδώνης γράφει με ρεαλιστικό ύφος το οποίο, διανθισμένο καθώς είναι με ποιητικά στοιχεία, παρουσιάζει ομοιότητες με το νοτιοαμερικανικό μαγικό ρεαλισμό.

Ο εξομολογητικός τόνος που κυριαρχεί στα έργα του τούς προσδίδει έναν βιωματικό ή και αυτοβιογραφικό χαρακτήρα, ο οποίος ενισχύεται από τη συχνή παρουσία ιστορικών ή ψευδοϊστορικών στοιχείων, επιστολών ή ημερολογιακών καταγραφών. Η αφήγηση του Σκαμπαρδώνη είναι συνήθως πρωτοπρόσωπη ή επιτελείται από κάποιον αφανή στην πλοκή χαρακτήρα. Οι υποθέσεις των έργων του στρέφονται γύρω από ασήμαντα και τετριμμένα θέματα, όμως εξελίσσονται ως επί το πλείστον με τρόπο απροσδόκητο και παράδοξο. Ο Ζήρας παρατηρεί ότι αυτό το στοιχείο του "παράδοξου" εντάσσεται σε μία ευρύτερη μεταμοντερνιστική τάση των σύγχρονων με τον Σκαμπαρδώνη πεζογράφων για διάλυση της ομοιομορφίας και της συνεκτικότητας της αφήγησης. Έντονο είναι ακόμη το χιούμορ -ή και ο σαρκασμός- και πυκνά τα παιγνιώδη σχήματα λόγου, στοιχεία τα οποία αντί να γειώνουν την αφήγηση, εντείνουν τη συναισθηματική φόρτιση των ηρώων.

Παραπομπές 

Έλληνες δημοσιογράφοι