Ουίλιαμ Κάρλος Ουίλιαμς

O Ουίλιαμ Κάρλος Ουίλιαμς (· Ράδερφορντ, Νιου Τζέρσεϊ: 17 Σεπτεμβρίου 1883 – 4 Μαρτίου 1963) ήταν Αμερικανός μοντερνιστής ποιητής, συγγραφέας και γιατρός. Χρησιμοποίησε την ποιητική γλώσσα με τρόπο που αντικατόπτριζε το ρυθμό της σύγχρονης αμερικανικής ζωής. Αν και αυτό τον κατηύθυνε μερικές φορές «μέχρι τα όρια της αντι-ποίησης», ο Ουίλιαμς, συνδυάζοντας πραγματικό και εξωπραγματικό, «παρήγαγε μια ποίηση που ανήκει στους υψηλότερους τρόπους έκφρασης της σύγχρονης αμερικανικής παραγωγής». Το έργο του επηρέασε πολλούς νέους Αμερικανούς ποιητές των δεκαετιών του 1950 και '60, από τη Γενιά των Μπητ κυρίως και τον Άλλεν Γκίνσμπεργκ, που εντυπωσιάστηκαν από τo πόσο προσεγγίσιμη ήταν η γραφή του και πόσο ανοιχτός ο ίδιος ως μέντορας.

Βιογραφία
Γεννήθηκε στο Ράδερφορντ της αμερικανικής πολιτείας Νιου Τζέρσεϊ στις 17 Σεπτεμβρίου 1883. Ο πατέρας του, Ουίλιαμ Τζωρτζ Ουίλιαμς, ήταν νεοϋορκέζος επιχειρηματίας βρετανικής καταγωγής και η μητέρα του, Raquel Hélène Hoheb, ήταν από το Πουέρτο Ρίκο. Ασχολήθηκε με τη συγγραφή ποιημάτων από τα γυμνασιακά χρόνια του. Παράλληλα έλαβε την απόφαση να γίνει γιατρός. Σπούδασε ιατρική στο Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνιας, όπου έλαβε και το διδακτορικό δίπλωμά του. Στο πανεπιστήμιο γνώρισε τον ποιητή Έζρα Πάουντ, με τον οποίο ανέπτυξε φιλικές σχέσεις, όπως και με την ποιήτρια Χίλντα Ντούλιτλ, γνωστή ως Η.D. Ειδικεύτηκε στην παιδιατρική και πήγε στη Γερμανία για παραπέρα εκπαίδευση στο αντικείμενο. Το 1910 επέστρεψε στη γενέτειρά του και άνοιξε ιατρείο. Ο Ουίλιαμς ασκούσε την ιατρική και έγραφε στον ελεύθερο χρόνο του. Όποτε του δινόταν η ευκαιρία, επισκεπτόταν τη Νέα Υόρκη και συναναστερφόταν τους κύκλους της αβάν-γκαρντ και των ντανταϊστών, τον Μαρσέλ Ντυσάν και τη Βαρώνη Έλσα (Elsa von Freytag-Loringhoven).

Ο Ουίλιαμς δημοσίευσε την πρώτη συλλογή του Poems το 1909, με εμφανή το θαυμασμό του για την ποίηση του Τζον Κητς. Η επόμενη, The Tempest (1913), σε ύφος πειραματικό, μαρτυρούσε την επίδραση του Ουώλτ Ουίτμαν και κινείτο στο χώρο του εικονισμού (imagism), του αγγλο-αμερικανικού ποιητικού κινήματος των αρχών του 20ού αι., που αναζήτησε το ξεπέρασμα του ρομαντισμού της γεωργιανής εποχής με τις ακριβείς, λεπτομερειακές παρατηρήσεις της πραγματικότητας και τη «γλωσσική οικονομία». Περί το 1919-20 έπαιξε ως ηθοποιός στο θέατρο, στο πλάι της Μίνας Λόυ, σε ένα έργο του Άλφρεντ Κρέυμποργκ. Έγραψε, μάλιστα, ο ίδιος ένα θεατρικό με τίτλο The Apple Tree, το μοναδικό αντίτυπο του οποίου έχασε ο Κρέυμποργκ, στον οποίο το είχε εμπιστευθεί.

H ποιητική του Ουίλιαμς προσανατολίστηκε προς τα δημοκρατικά ιδεώδη και κάθε όψη της ανθρώπινης εμπειρίας. Άρχισε να παρατηρεί τα καθημερινά γεγονότα, ακόμη κι εκείνα που σχετίζονταν με την άσκηση της ιατρικής, και έγραφε για αυτά με ιδιαίτερη ευαισθησία, κάνοντάς τα εντελώς ανθρώπινα. Το 1926 κέρδισε το Βραβείο Dial για το ποίημα «Paterson». Την επόμενη χρονιά, ο Ουίλιαμς έστελε τη σύζυγό του Flossie (Florence Herman), με την οποία είχαν παντρευτεί το 1912, και τους γιους τους σε ταξίδι στην Ευρώπη και αργότερα τους ακολούθησε κι εκείνος. Εκεί συναναστράφηκε με τον Τζόυς, τη Γερτρούδη Στάιν και βρήκε και τον παλιό φίλο του, τον Πάουντ. Οι εντυπώσεις του από το ταξίδι αποτυπώθηκαν στο βιβλίο A Voyage to Pagany (1928). Κύριος σκοπός του οικογενειακού ευρωπαϊκού ταξιδιού ήταν οι εγγραφή των παιδιών, ως εσωτερικά, σε σχολείο της Ελβετίας· γι' αυτό και η σύζυγος του Ουίλιαμς δεν επέστρεψε μαζί του στις ΗΠΑ, αλλά παρέμεινε στην Ευρώπη για ένα ακόμα έτος, ώστε να βρίσκεται κοντά στους γιους της.

Ο Ουίλιαμς άρχισε να κρατά αποστάσεις από τις παραδοσιακές αξίες και τον «ευρωπαϊκό» προσανατολισμό του Πάουντ, όπως και του Έλιοτ, θέλοντας την ποίησή του πιο «αμερικανική», φρέσκια και κοντά στον «καθημερινό άνθρωπο». Μέχρι το 1930, είχε συνταχθεί με τους επηρεασμένους από τον Πάουντ, «αντικειμενιστές» ποιητές (οbjectivist poets).  Ήταν περισσότερο μια ομάδα φίλων ποιητών, παρά κίνημα με προγραμματικές αρχές, του οποίου πρωταγωνιστικές μορφές υπήρξαν οι Λούις Ζουκόφσκυ, Τσαρλς Ρέζνικοφ (Reznikoff) και Τζωρτζ Όππεν.

Η φήμη του εδραιωνόταν με σταθερούς ρυθμούς, αλλά αργά, στη σκιά της Έρημης χώρας του Έλιοτ. Το 1950 η ποιητική και συγγραφική καριέρα του Ουίλιαμς έφτασε στο ζενίθ, όταν του απονεμήθηκε το Εθνικό Βραβείο Βιβλίου Ποίησης των ΗΠΑ για τον τρίτο τόμο του Paterson και τη συλλογή Selected Poems. Ωστόσο, την επόμενη χρονιά υπέστη το πρώτο εγκεφαλικό, που τον εξανάγκασε να εγκαταλείψει την ιατρική πρακτική, και το 1952 ένα ακόμη σοβαρότερο. Με εξαιρετική προσπάθεια, έχοντας και σημαντικές δυσκολίες πλέον στην ομιλία, αφιερώθηκε στην ολοκλήρωση του ποιητικού έργου του.

O Ουίλιαμ Κάρλος Ουίλιαμς πέθανε στον ύπνο του, από εγκεφαλική αιμορραγία, στις 4 Μαρτίου 1963. Λίγο αργότερα, τιμήθηκε με το Βραβείο Πούλιτζερ για το Pictures from Brueghel, καθώς και με το Χρυσό Μετάλλιο Ποίησης του αμερικανικού Εθνικού Ινστιτούτου Τεχνών και Γραμμάτων.

Εκδόσεις και βραβεία προς τιμήν του
To Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνιας θεσμοθέτησε το 1968 ειδικό βραβείο ποίησης προς τιμήν του ποιητή (William Carlos Williams Prize). To ίδιο ίδρυμα εκδίδει από το 1975 το περιοδικό William Carlos Williams Review, αφιερωμένο στη ζωή και το έργο του.  Βραβείο στη μνήμη του (William Carlos Williams Award) απονέμεται και από την Εταιρεία Ποιητών της Αμερικής (Poetry Society of America).

Ποίηση, μουσική, κινηματογράφος
Το 1983 ο γνωστός μινιμαλιστής Στηβ Ράιχ (Steve Reich) συνέθεσε την καντάτα The Desert Music, πάνω σε αποσπάσματα του Ουίλιαμς. O Ράιχ είχε επηρεαστεί από την ύστερη ποίηση του Ουίλιαμς, ενώ όταν ήταν έφηβος είχε γοητευτεί από τη «συμμετρία» του ονοματεπωνύμου του. Για την καντάτα, ο Ράιχ επέλεξε από το έργο του Ουίλιαμς κυρίως αποσπάσματα από το ποίημα «The Orchestra», καθώς και από το «Asphodel, that greeny flower», δημοσιευμένα και τα δυο στη συλλογή The Desert Music and other Poems (1954· αργότερα ενσωματώθηκε στο Pictures from Brueghel), απ' όπου και ο τίτλος της σύνθεσης. Σε στίχους του «Orchestra» αποτυπώνεται ένας προβληματισμός για τον μεταπολεμικό κόσμο, τον κόσμο μετά τη ρίψη των ατομικών βομβών στη Χιροσίμα και στο Ναγκασάκι: «Say to them: / Man has survived hitherto because he was too ignorant / to know how to realize his wishes. / Now that he can realize / them, he must either change them or perish».

To 2016 βγήκε στις κινηματογραφικές αίθουσες η ταινία Πάτερσον του Τζιμ Τζάρμους. Πηγή έμπνευσης για το σκηνοθέτη υπήρξε το ομώνυμο επικό ποιήμα του Ουίλιαμ Κάρλος Ουίλιαμς και, όπως ανέφερε και ο ίδος, το φίλμ του ήταν ένα αφιέρωμα στη νεοϋορκέζικη σκηνή του ποιητικού μοντερνισμού.

Επιλογή εργογραφίας
Από το εκτεταμένο δημοσιεύμενο έργο του Ουίλιαμς ξεχωρίζουν:

Ποίηση
 (1909) Poems 
 (1913) The Tempers
 (1917  Al Que Quiere! 
 (1920) Kora in Hell
 (1923) Spring and All
 (1935) An Early Martyr and other Poems
 (1944) The Wedge
 (1948) The Clouds  
 (1962) Pictures from Brueghel and οther Poems
 (1946-58) Paterson [σε 5 τόμ.]
 (1970) Imaginations.

Διάφορα
 (1925) In the American Grain [δοκίμια]
 (1928) A Voyage to Pagany [ταξιδιωτικό]
 (1937) White Mule [νουβέλαα· α΄ μέρος της τριλογίας για την οικογένεια της συζύγου του, The Stecher Trilogy] 
 (1940) In the Money [νουβέλα· β΄ μέρος της Tριλογίας Stecher] 
 (1951) Autobiography
 (1952) The Build-Up [νουβέλα· γ΄ μέρος της Tριλογίας Stecher]

Μεταφράσεις στα ελληνικά
 Ποιήματα. Μετάφραση: Τάσος Κόρφης. Αθήνα: Πρόσπερος, 1989. 
 Το μεγάλο αμερικανικό μυθιστόρημα. Μετάφραση: Σεραφείμ Βελέντζας. Αθήνα: Γράμματα, 1990. 
 Ποιήματα. Μετάφραση: Γιάννης Λειβαδάς. Αθήνα: Ηριδανός, 2007.

Παραπομπές

Αμερικανοί ποιητές
Αμερικανοί συγγραφείς
Αμερικανοί ιατροί