Τάλλαμορ

Το Τάλλαμορ (, ιρλανδικά: Tulach Mhór, μετάφραση: μεγάλο ανάχωμα) είναι πόλη στην Κομητεία Όφαλι, στην ενδοχώρα της Δημοκρατίας της Ιρλανδίας. Είναι η πρωτεύουσα της κομητείας και βρίσκεται στο κέντρο της.

Το Τάλλαμορ είχε οριστεί ως πόλη «πύλη», μαζί με το Μόλινγκαρ και το Άθλοουν, στα τέλη του 2003 από την Ιρλανδική Κυβέρνηση, και έτσι στην πόλη πραγματοποιήθηκαν πολλές δομικές επενδύσεις. Η πόλη κατέκτησε το Χρυσό Μετάλλιο στα Εθνικά Βραβεία Καθαρής Πόλης το 2015, ενώ το 2005 φιλοξένησε τη διοργάνωση "World Sheep Dog Trials". Το σόου του Τάλλαμορ διεξάγεται κοντά στην πόλη κάθε χρόνο.

Το πιο γνωστό εξαγόμενο προϊόν της πόλης είναι το Tullamore Dew – ιρλανδικό ουίσκι που αποστάζεται από το Αποστακτήριο του Τάλλαμορ (Tullamore Distillery) – το οποίο χρονλογείται από το 1829. Το αρχικό αποστακτήριο έκλεισε το 1954, με το προϊόν στη συνέχεια να επανακάμπτει και να παράγεται από τα Αποστακτήρια Μίντλετον, στο Κορκ. Ωστόσο, οι νέοι ιδιοκτήτες της επωνυμίας, William Grant & Sons, επένδυσαν στην κατασκευή ενός νέου αποστακτηρίου κοντά στο Τάλλαμορ, φέρνοντας και πάλι την παραγωγή ουίσκι στην πόλη το 2014.

Ιστορία 

Στην αρχαία Γαελική Ιρλανδία, το Τάλλαμορ βρισκόταν στη τοποθεσία που τότε ήταν γνωστή ως παραμελημένος χώρος του Φερσιάλ που ελεγχόταν από την οικογένεια Ο'Μολλόυ. Το Φερσιάλ ήταν τότε μέρος του αρχαίου βασιλείου του Μιθ. Μετά τον εποικισμό του Όφαλι τον 16ο και τον 17ο αιώνα, το Φερσιάλ χωρίστηκε στις βαρωνίες του Μπαλυκόουαν, του Μπαλλυμπόι και του Έγκλις, με το Τάλλαμορ να συγκαταλέγεται σε αυτή του Μπαλυκόουαν.

Το Τάλλαμορ ήταν μέρος του πρώτου Αγγλικού εποικισμού του Όφαλι τη δεκαετία του 1570. Μέχρι τα μέσα του 16ου αιώνα η γη που αρχικά κατεχόταν από την οικογένεια Ο'Μολλόυ «πέρασε» ασφαλώς στα χέρια της οικογένειας Μουρ. Από το σημείο αυτό ξεκίνησε δυναστεία η οποία κράτησε μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα, ξεκινώντας με την χορήγηση της περιοχής του Τάλλαμορ, έκτασης περίπου 20,2 τετραγωνικών χιλιομέτρων (5.000 στρέμματα) στον Σερ Τζον Μουρ το 1622. Την εποχή αυτή η έκταση του Τάλλαμορ περιελάμβανε ένα ερειπωμένο κάστρο, δέκα καλύβες και δύο νερόμυλους. Ο Σερ Ρόμπερτ Φορθ, ο οποίος μίσθωσε την έκταση από τον Τόμας Μουρ (γιο και κληρονόμο του Σερ Τζον), κατασκεύασε μια έπαυλη περίπου το 1641 εκεί που πλέον βρίσκεται το κτήμα Τσάρλβιλ. Ο Τσαρλς Μουρ, Λόρδος του Τάλλαμορ, εγγονός του Τόμας, σταδιακά απέκτησε την κατοχή του κτήματος και όταν απεβίωσε το 1674 πέρασε μέσω της αδελφής του στον Τσαρλς Ουίλλιαμ Μπέρυ. Ο Τσαρλς Ουίλλιαμ αργότερα (1806) έγινε ο 1ος Κόμης του Τσάρλεβιλ, στην δεύτερη σύσταση του τίτλου.

Στις 10 Μαΐου 1785, η πόλη καταστράφηκε σε μεγάλο βαθμό όταν η πτώση ενός αερόστατου θερμού αέρα προκάλεσε πυρκαγιά η οποία κατέκαψε 130 οικίες. Έτσι η πόλη έγινε ο τόπος της πρώτης αεροπορικής τραγωδίας στον κόσμο. Μέχρι σήμερα, ο θυρεός της πόλης αναπαριστά έναν φοίνικα που αναγεννάται από τις στάχτες. Το γεγονός μνημονεύεται κάθε χρόνο από το φεστιβάλ του Φοίνικα που εορτάζει την αναγέννηση του Τάλλαμορ από τις στάχτες μετά το ατύχημα.

Η Μεγάλη Διώρυγα συνέδεσε το Τάλλαμορ με το Δουβλίνο το 1798. Κατά την διάρκεια των Ναπολεόντειων Πολέμων, η σύγκρουση των στρατευμάτων της Γερμανικής Λεγεώνας του Βασιλιά και ενός συντάγματος Βρετανικού Ελαφρού Ιππικού που βρισκόταν στην πόλη, έγινε γνωστή ως μάχη του Τάλλαμορ. Το Τάλλαμορ έγινε πρωτεύουσα της Κομητείας Όφαλι το 1835, στη θέση του Ντάντζεν.

Το Τάλλαμορ έχει μακρά ιστορία στην απόσταξη ουίσκι, με δύο αποστακτήρια να λειτουργούν στην πόλη την δεκαετία του 1780, αν και μερικά χρόνια αργότερα έπαυσαν να λειτουργούν. Στη συνέχεια, ο Μάικλ Μολλόυ ίδρυσε νέο αποστακτήριο, στην θέση ενός παλαιότερου το 1829. Όταν ο Μολλόυ απεβίωσε, το αποστακτήριο πέρασε στον αδελφό του Άντονυ, προτού περάσει στα χέρια του ανιψιού του, Μπέρναρντ Ντέιλι. Όταν ο Ντέιλι απεβίωσε, ο γιος του, Καπετάνιος Μπέρναρντ Ντέιλι ανέλαβε την επιχείρηση. Κατέχοντας κτήμα στο Τέρενουρ, ο Καπετάνιος Ντέιλι άφησε την καθημερινή ενασχόληση με την επιχείρηση στον Ντάνιελ Ε. Ουίλλιαμς, τον γενικό διευθυντή του αποστακτηρίου, με την επίβλεψη του οποίου το αποστακτήριο αναπτύχθηκε και άκμασε, αρχίζοντας την παραγωγή του Tullamore Dew, το οποίο φέρει τα αρχικά του. Ο Ουίλλιαμς έφερε τον ηλεκτρισμό στο Τάλλαμορ το 1893. Το αποστακτήριο εγκατέστησε τα πρώτα τηλέφωνα και εισήγαγε τις μηχανοκίνητες μεταφορές. Ο Ουίλλιαμς ήταν υπεύθυνος διάφορων εμπορικών επιχειρήσεων στην Ιρλανδική ενδοχώρα – ποτοποιίες, εισαγωγή τσαγιού, εμπόριο σπόρων και σιτηρών, καθώς και δίκτυο 26 καταστημάτων γενικού εμπορίου.

Μετά την περίοδο αυτή, την Απαγόρευση του Αλκοόλ στις Ηνωμένες Πολιτείες, τον οικονομικό πόλεμο με τη Βρετανία την δεκαετία του 1930, και τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η βιομηχανία του ουίσκι επλήγη. Το Τάλλαμορ ήταν ένα από τα πολλά Ιρλανδικά αποστακτήρια που επηρεάστηκαν από τη γενική μείωση στις πωλήσεις ουίσκι παγκοσμίως. Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Ντέσμοντ Ουίλλιαμς, εγγονός του Ντάνιελ Ε. Ουίλλιαμ, χρησιμοποίησε σύγχρονες επιχειρηματικές τεχνικές για την επανακαθίδρυση του Ιρλανδικού ουίσκι στις διεθνείς αγορές. Το 1947, ο Ντέσμοντ Ουίλλιαμς ανέπτυξε επίσης το Irish Mist, Ιρλανδικό λικέρ που παραγόταν από μείγμα ουίσκι, βοτάνων και μελιού, χρησιμοποιώντας συνταγή που λέγεται πως εξαφανίστηκε στα τέλη του 17ου αιώνα και βρέθηκε ξανά σε χειρόγραφο 250 χρόνια αργότερα. Ο Ουίλλιαμς επίσης κεφαλαιοποίησε την ιδέα του Ιρλανδικού καφέ, και προώθησε τα ουίσκι με μείγμα.

Πολιτισμός 

Το Φεστιβάλ Φοίνικα του Τάλλαμορ (Tullamore Phoenix Festival) είναι ετήσια εορτή τέχνης, πολιτισμού και κληρονομιάς που άρχισε να πραγματοποιείται τον Αύγουστο του 2000. Στο φεστιβάλ λαμβάνουν χώρα αρκετές εκδηλώσεις – αερόστατα θερμού αέρα, ελεύθερες πτώσεις με αλεξίπτωτο, ζωντανές μουσικές συναυλίες, εκδηλώσεις στους δρόμους, παρέλαση, πυροτεχνήματα και πολλά ακόμη.

Το Φεστιβάλ Βασίλισσας της Γης (Queen of the Land Festival) λαμβάνει χώρα στο Τάλλαμορ κάθε χρόνο τη τρίτη εβδομάδα του Νοεμβρίου. Πρόκειται για διαγωνισμό προσωπικότητας στον οποίο αναζητούνται οι καλύτερες σύγχρονες Ιρλανδές. Οργανώνεται από το Offaly Macra Na Feirme. Κάθε χρόνο περίπου 25 κοπέλες ηλικίας 17 έως 35 ετών συμμετέχουν ώστε να στεφθούν Βασίλισσες της Γης. Στο πλαίσιο του φεστιβάλ λαμβάνουν χώρα και άλλες εκδηλώσεις κατά την διάρκεια του σαββατοκύριακου, κυρίως τη νύχτα.

Το ετήσιο Σόου του Τάλλαμορ (Tullamore Show) διεξάγεται κάθε Αύγουστο. Έχει επεκταθεί αρκετά τα τελευταία χρόνια και πλέον είναι το μεγαλύτερο μονοήμερο φεστιβάλ της χώρας.

Η παμπ Hugh Lynch's στο Kilbride Street λειτουργεί ως πανδοχείο από τις αρχές του 19ου αιώνα. Στις αρχές του 20ού αιώνα αγοράστηκε από τον Όμιλο Ουίλλιαμς, που κατείχε το Αποστακτήριο D.E. Williams, και λειτούργησε ως μπαρ και οπωροπωλείο, μαζί με άλλα καταστήματα στην Ιρλανδική ενδοχώρα, μέσω των οποίων διακινούνταν το ουίσκι "Tullamore Dew". Ανήκει στην οικογένεια Λυντς από το 1971 και προσελκύει πληθώρα πελατών. Ένα από τα χαρακτηριστικά του είναι το ετήσιο φεστιβάλ στο οποίο μια οροφή τοποθετείται στον δρόμο και πραγματοποιούνται δωρεάν συναυλίες για τρεις ημέρες.

Το εθνικό φεστιβάλ μουσικής Fleadh Ceoil διεξήχθη για πρώτη φορά στο Τάλλαμορ τον Αύγουστο του 2007. Η ίδια περιοχή επελέγη και τις δύο επόμενες χρονιές.

Το Εθνικό Πρωτάθλημα Οργώματος, η μεγαλύτερη έκθεση εξωτερικού χώρου και εκδήλωση αγροτικού εμπορίου, διεξήχθη στο Σκρέγκαν, του Τάλλαμορ το 2016. Η συνολική προσέλευση το 2016 έφτασε στο ρεκόρ των 283.000 θεατών και οδήγησε στην απόφαση για τη διοργάνωση της εκδήλωσης και πάλι το 2017 στην ίδια περιοχή.

Αξιοθέατα 

Το Κέντρο Επισκεπτών του Tullamore Dew στις όχθες της Μεγάλης Διώρυγας εστιάζει στην απόσταξη, την διώρυγα και την αστική ιστορία της πόλης. Διατίθενται οπτικές ξεναγήσεις σε καθημερινή βάση.

Το Κτήμα Τσάρλβιλ βρίσκεται στην άκρη της πόλης. Το Κάστρο Τσάρλβιλ, ως ένα από τα πιο έξοχα Γοτθικά κτίρια της Ιρλανδίας, βρίσκεται σε αυτό το πάρκο στο οποίο υπάρχει το King Oak, μια από τις μεγαλύτερες και παλαιότερες βελανιδιές στην χώρα. Το κάστρο λέγεται πως είναι στοιχειωμένο και σε αυτό γυρίστηκε επεισόδιο της σειράς Most Haunted. Το δάσος βελανιδιών είναι βοτανολογικά ένα σημαντικό κομμάτι αρχέγονης κληρονομιάς. Στο πάρκο γινόταν η ετήσια Αγροτική Έκθεση του Τάλλαμορ. Ωστόσο μετά την ακύρωση της έκθεσης για δύο συνεχόμενα χρόνια λόγω ισχυρής βροχόπτωσης η εκδήλωση μεταφέρθηκε σε νέα τοποθεσία, νότια της πόλης.

Λίγο νότια από το Τάλλαμορ βρίσκεται το πάρκο "Lough Boora". Οι βάλτοι αποτελούν τοπίο με μεγάλη ποικιλία χλωρίδας και πανίδας. Στον χώρο υπάρχει πληθώρα περιβαλλοντικών γλυπτών, από γλύπτες που έχουν εμπνευστεί από το περιβάλλον της περιοχής.

10 χιλιόμετρα δυτικά από το Τάλλαμορ βρίσκεται ο οικισμός Ραχάν. Στον οικισμό υπάρχουν ερείπια ενός μεγάλου μοναστηριού που κατασκευάστηκε τον 6ο αιώνα στην περιοχή.

Πολύ κοντά στο Τάλλαμορ βρίσκεται επίσης ο Κελτικός σταυρός του Ντάρροου. Στα μέσα του 6ου αιώνα ιδρύθηκε στην περιοχή μοναστήρι από τον Άγιο Κολούμπα. Το μοναστήρι είναι γνωστό για ένα φωτεινό χειρόγραφο, που γράφηκε στη μονή τον 7ο αιώνα, γνωστό ως Βιβλίο του Ντάρροου.

Υπάρχουν τέσσερα μεταλλικά γλυπτά που βρίσκονται επί της παράκαμψης N52 του Τάλλαμορ μιας και το 1% του προϋπολογισμού κατανέμεται στην δημόσια τέχνη. Ο γλύπτης Μωρίς Χάρρον δημιούργησε μορφές που κρατούν σύμβολα της μάθησης και της ιερότητας. Από βορρά η πρώτη μορφή κρατά ένα δισκοπότηρο, η δεύτερη ένα βιβλίο, η τρίτη μια ράβδο και η τέταρτη ελευθερώνει πουλιά που αναπαριστούν ψυχές.

Οικονομία 
Ως πρωτεύουσα της κομητείας Όφαλι υπάρχουν πολλές δημόσιες υπηρεσίες καθώς και τα γραφεία του Κομητειακού Συμβουλίου του Όφαλι, του Περιφερειακού Νοσοκομείου του Μίντλαντς και οι υπηρεσίες του Εθνικού Συστήματος Υγείας (HSE). Στις δημόσιες υπηρεσίες που βρίσκονται στην πόλη συγκαταλέγονται το Τμήμα Γεωργίας, Τροφίμων και Ναυτιλίας και το Τμήμα Εκπαίδευσης και Δεξιοτήτων.

Το Τάλλαμορ ήταν παραδοσιακά σημαντικό κέντρο βιομηχανιών, εμπορίου και υπηρεσιών για την Κομητεία Όφαλι. Όταν άνοιξε η Μεγάλη Διώρυγα στα τέλη του 18ου αιώνα, προσέφερε αυξημένες δυνατότητες διασύνδεσης με την πόλη και προσέφερε πληθώρα αγορών για τα αγαθά που παράγονταν στην περιοχή. Το Tullamore Dew, είναι είδος Ιρλανδικού ουίσκι που αποστάχθηκε για πρώτη φορά στην πόλη το 1829. Το Τάλλαμορ συνδέθηκε με το εθνικό σιδηροδρομικό δίκτυο το 1854 από την εταιρεία Μεγάλων Νότιων και Δυτικών Σιδηροδρόμων, πλέον Iarnród Éireann. Η γεωργία είναι επίσης σημαντική για την τοπική οικονομία.

Τα τελευταία χρόνια, η υψηλού επιπέδου απασχόληση έφερε την δημιουργία βιομηχανικών επιχειρήσεων στην πόλη όπως το Srah Industrial Estate.

Εμπόριο 
Το Εμπορικό Κέντρο Bridge, είναι η κύρια εμπορική περιοχή της πόλης με πληθώρα καταστημάτων. Στο εμπορικό κέντρο Tullamore στην οδό Portarlington υπάρχουν επίσης αρκετά καταστήματα.

Μέσα ενημέρωσης 
Από το 1975 έως τις 24 Μαρτίου 2008 στο Τάλλαμορ βρισκόταν ο κύριος πομπός μεσαίων του RTÉ Radio 1. Πριν από το Τάλλαμορ, ο κύριος πομπός βρισκόταν κοντά στο Αθλόουν. Στο Τάλλαμορ έχει την έδρα του επίσης ο ραδιοφωνικός σταθμός Midlands 103. Στις τοπικές εφημερίδες συγκαταλέγονται οι The Tullamore Tribune και The Offaly Topic.

Στο Τάλλαμορ διαδραματίζονται πολλές από τις ιστορίες των βιβλίων του συγγραφέα Λυν Άντριους.

Δημογραφικά στοιχεία 
Ο πληθυσμός του Τάλλαμορ (και των προαστίων του) αυξήθηκε κατά 28,8% από το 1996 έως το 2006 από 10.029 σε 12.927 κατοίκους. Ο πληθυσμός σύμφωνα με την απογραφή του 2011 είναι 14.361 κάτοικοι.

Μεταφορές και πρόσβαση 

Ο σιδηροδρομικός σταθμός του Τάλλαμορ άνοιξε για πρώτη φορά στις 2 Οκτωβρίου 1854, και εξυπηρετείται από τα τρένα στην γραμμή Δουβλίνο-Γκάλγουεϊ και Δουβλίνο-Γουεστπόρτ/Μπαλλίνα.

Σε συνεργασία με τα αστικά κέντρα Άθλοουν και Μάλινγκαρ της Κομητείας Γουεστμίθ, το Τάλλαμορ σχηματίζει την επονομαζόμενη Πύλη των Μίντλαντς.

Το Τάλλαμορ βρίσκεται επί της δευτερεύουσας εθνικής οδού N52. Αυτή συνδέει το Μπιρ στα νοτιοδυτικά της κομητείας και συνεχίζει προς το Μάλινγκαρ που βρίσκεται βορειοανατολικά. Στο Κίλμπεγκαν (περίπου 12 χλμ βόρεια του Τάλλαμορ) η N52 σχηματίζει κόμβο με τον αυτοκινητόδρομο M6 που συνδέει το Δουβλίνο με το Γκόλγουεϊ. Η δευτερεύουσα εθνική οδός N80 συνδέει το Τάλλαμορ με το Κίλεϊ, το Μαουντμέλικ και το Πορτλίς, προς το νότο. Αρκετές επαρχιακές οδοί διαπερνούν την πόλη όπως η R420 που συνδέει το Τάλλαμορ με το Μοάτ, το Κλάρα και το Πορτάρλινγκτον, και την R421 που το συνδέει με το Κίνιττυ.

Αθλητισμός 
Στο Τάλλαμορ υπάρχει πληθώρα αθλητικών οργανώσεων και συλλόγων. Τα Γαελικά αθλήματα, το Ομοσπονδιακό Ποδόσφαιρο, το ράγκμπι γιούνιον και ο στίβος είναι δημοφιλή στην πόλη η οποία διαθέτει υποδομές υψηλού επιπέδου.

Τα γαελικά αθλήματα εκπροσωπούνται από τις Tullamore GAA, Ballinamere Gaa και Durrow Gaa. Η Tullamore είχε επιτυχίες κερδίζοντας τρία πρωταθλήματα ποδοσφαίρου και ένα πρωτάθλημα χέρλινγκ. Μεταξύ των πρωταθλημάτων ποδοσφαίρου και χέρλινγκ, ο πιο επιτυχημένος σύλλογος στο Τάλλαμορ είναι ο Offaly GAA. Το O'Connor Park είναι η έδρα της Offaly GAA τόσο για αγώνες γαελικού ποδοσφαίρου όσο και για αγώνες χέρλιγνκ. Η χωρητικότητα του σταδίου είναι 20.000 θεατές μετά από μαζική ανακαίνιση το 2006. Η εγκατάσταση έχει καλυμμένες κερκίδες στη μία πλευρά και αναβαθμίδες στις άλλες τρεις.

Το ποδόσφαιρο είναι το πιο δημοφιλές άθλημα στην πόλη, και αντιπροσωπεύεται από την Tullamore Town F.C.. Ιδρύθηκε το 1941 και αγωνίζεται στα πρωταθλήματα Leinster Senior League, Combined Counties League και Midland Schoolboys League.

Η Tullamore Rugby Club ιδρύθηκε το 1937 και έχει την έδρα της στο Σπόλενσταουν. Η ομάδα κέρδισε το παιδικό πρωτάθλημα Ulster Bank All Ireland το 2012.

Η Tullamore Harriers ασχολείται με τον στίβο στην πόλη, και ιδρύθηκε το 1953.

Το Κέντρο Άθλησης Aura του Τάλλαμορ βρίσκεται στο Hophill Road, και διαθέτει πλήρες γυμναστήριο και πισίνα 25 μέτρων.

Ο Σύλλογος Γκολφ του Τάλλαμορ (Tullamore Golf Club) βρίσκεται στο Μπρούκφιλντ, νότια της πόλης του Τάλλαμορ, από το 1926. Μέλη και επισκέπτες επισκέπτονται το 18 πιστών γήπεδο γκολφ. Είναι ανάμεσα στα 25 καλύτερα γήπεδα γκολφ της Ιρλανδίας σύμφωνα με τις αξιολογήσεις Backspin του 2014.

Άνθρωποι 

Στους σημαντικούς κατοίκους της πόλης περιλαμβάνονται:
 Ντόναλ Λάνυ, μουσικός παραδοσιακής ιρλανδικής μουσικής.
 Γκέραλντ Γκάρντερ (1922–2009), γεωφυσικός και κοινωνικός ακτιβιστής.
 Άλφι Λαμπ (1932–1959), ιεραπόστολος και ιδρυτής της λεγεώνας της Παναγίας στη Νότια Αμερική.
 Μπράιαν Κόουεν, πρώην βουλευτής και πρωθυπουργός (2008–2011), με καταγωγή από τη γειτονική Κλάρα.

Φωτογραφίες

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Τάλλαμορ

Πόλεις της Ιρλανδίας