Γιάκομπ Φόππενς φαν Ες

Ο Γιάκομπ Φόππενς φαν Ες (φλαμανδικά: Jacob Foppens van Es ή Jacob Fopsen van Es Αμβέρσα, περ. 1596 -  Αμβέρσα 1666) ήταν Φλαμανδός ζωγράφος, γνωστός για τις νεκρές φύσεις, κυρίως με φαγητά, και, περιστασιακά, με άνθη. Συνεργάστηκε με άλλους καλλιτέχνες στη δημιουργία ανθοστεφάνων.

Βιογραφία
Τα στοιχεία που υπάρχουν σχετικά με τη ζωή του Φόππεν φαν Ες είναι σπάνια. Πιθανότατα γεννήθηκε στην Αμβέρσα, όπως συμπεραίνεται από κείμενο σε πορτρέτο του φαν Ες που εγχάραξε ο Βενσέσλαος Χόλλαρ. Το 1617 έγινε "Δάσκαλος" στη Συντεχνία του Αγίου Λουκά. Στους μαθητές του συγκαταλέγονται οι Γιάκομπ Χίλλις και Γιαν φαν Τίνεν (1623).

Η επιτυχία του ως καλλιτέχνη επιβεβαιώνεται από το γεγονός ότι τα έργα του περιλαμβάνονταν σε πολλές συλλογές της Αμβέρσας τον 17ο αιώνα. Ακόμη και η συλλογή του κορυφαίου Φλαμανδού ζωγράφου Πέτερ Πάουλ Ρούμπενς περιλάμβανε δύο έργα του. Περαιτέρω απόδειξη αποτελεί το γεγονός ότι ο Γιαν Μέισσενς φιλοτέχνησε το πορτρέτο του, που ο Βενσεσλάους Χόλλαρ έκανε χαρακτικό, το οποίο περιλήφθηκε στη συλλογή πορτρέτων του καλλιτέχνη που έφερε τον τίτλο Images de Divers Hommes Despirit Sublime qui par leur art et science debvrovent vivre eternellement et des quels la louange et renomée facit estonner le monde (), που εκδόθηκε στην Αμβέρσα του 1649 και περιλάμβανε το εξής κείμενο: 
IACOBVS VAN ES/ Peinctre Excellent en fruicts poissons oiseauz et fleurs les/ quelles il faict extremement bien au naturel il demeure a Anvers/ y estant ne.
(Μετάφραση: Ο Jacobus van Es, ζωγράφος που διαπρέπει στη ζωγραφική καρπών, πτηνών και ανθέων, τα οποία απεικονίζει με μεγάλη φυσικότητα και διαμένει στην Αμβέρσα, όπου και γεννήθηκε).

Ο Φόππενς φαν Ες ήταν φίλος με τους κορυφαίους καλλιτέχνες της Αμβέρσας, όπως οι Γιάκομπ Γιόρντενς, Κορνέλις Σχουτ και Ντεοντάτ ντελ Μόντε, οι οποίοι έγιναν ανάδοχοι των παιδιών του.

Απεβίωσε στην Αμβέρσα όπου και τάφηκε στις 11 Μαρτίου 1666.

Έργο

Γενικά
Ο Γιάκομπ Φόππενς φαν Ες ζωγράφισε κατά κύριο λόγο νεκρές φύσεις και ιδιαίτερα νεκρές φύσεις με τρόφιμα. Συνήθως απεικονίζουν καροπύς, ψάρια, αστακούς, στρείδια, μύδια, τυρί, ζαμπόν, ψωμί, ελιές, λεμόνια και πορτοκάλια μαζί με αντικείμενα όπως γυάλινα σκεύη, στάμνες και ασημικά. Περιστασιακά, στους πίνακές του απαντώνται ζώα όπως πεταλούδες, πτηνά, σκίουροι, ή ένα άνθος. Οι νεκρές φύσεις του συνήθως απεικονίζουν μια τυχαία συσσώρευση άσχετων αντικειμένων σε τραπέζι με μεγάλη κλίση, με κύριο μέλημα τη χρήση πλούσιων χρωμάτων. Συνήθως είναι αρχαϊκού στυλ και ακολουθούν τον τύπο των μικρών νεκρών φύσεων με σκηνές πρωινού των Φλαμανδών δασκάλων Οσίας Μπέερτ και Κλάρα Πέιτερς. Αργότερα δέχτηκε την επίδραση του Ολλανδού ζωγράφου νεκρών φύσεων Φλόρις φαν Σχόοτεν. Τα έργα του επιτυγχάνουν την αίσθηση του τρισδιάστατου μέσω του δραματικού φωτισμού και της ευρείας γκάμας χρωμάτων.

Πίνακες με άνθη
Φιλοτέχνησε επίσης ορισμένες συνθέσεις με άνθη, ιδιαίτερης απλότητας, χρησιμοποιώντας τους πραγματικούς χρωματικούς συνδυασμούς και δυναμική τεχνική. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το Βάζο με άνθη (βλ. φωτοθήκη), σήμερα στο "Fondation Custodia" στο Παρίσι. Η σύνθεση είναι γοητευτικά απλή, περιλαμβάνοντας τρία τριαντάφυλλα κι έναν κρίνο τοποθετημένα σε κεραμικό βάζο πάνω σε ξύλινο τραπέζι.

Πίνακες με ανθοστεφάνους
Ο φαν Ες περιστασιακά εργάστηκε σε πίνακες με ανθοστεφάνους, στους οποίους το "σταφάζ" (πληθύσμωση με μορφές) δημιουργούσαν άλλοι καλλιτέχνες. Οι πίνακες με ανθοστεφάνους (γιρλάντες) είναι ειδικός τύπος νεκρής φύσης, που αναπτύχθηκε στην Αμβέρσα από τους Γιαν Μπρίγκελ τον πρεσβύτερο και Χέντρικ φαν Μπάλεν κατ' απαίτηση του καθολικού Καρδιναλίου Φεντερίκο Μπορρομέο στις αρχές του 17ου αιώνα. Άλλοι καλλιτέχνες που ενεπλάκησαν σε αυτό το είδος ήταν οι Άντριες Ντάνιελς, Πέτερ Πάουλ Ρούμπενς και Ντάνιελ Σέγκερς. Το είδος αρχικά είχε σχετιστεί με τις απεικονίσεις κατά το κίνημα της Αντιμεταρρύθμισης. Εμπνεύστηκε, επί πλέον, από τον λατρευτικό σεβασμό και την αφοσίωση στην Παναγία, που κυριαρχούσε στην Αυλή των Αψβούργων (τότε Κυβερνητών της Νότιας Ολλανδίας) και στην Αμβέρσα εν γένει. Στους πίνακες αυτούς τυπικά απεικονίζεται μια γιρλάντα από λουλούδια γύρω από μια λατρευτική εικόνα, πορτρέτο ή άλλο θρησκευτικό σύμβολο, όπως η όστια. Τυπικό παράδειγμα είναι ο πίνακας "Ανθοστέφανος με καρπούς και κεντρικό πλαίσιο με απεικόνιση της Αγίας Οικογένειας", τον οποίο ο φαν Ες δημιούργησε σε συνεργασία με τον Χέντρικ φαν Μπάλεν και σήμερα βρίσκεται στο Μουσείο Καλών Τεχνών της Ορλεάνης. Ο φαν Μπάλεν πιστεύεται ότι έφτιαξε το κεντρικό πλαίσιο και ο Φόππεν φαν Ες τη γιρλάντα με τους καρπούς και τα άνθη.

Φωτοθήκη

Δείτε επίσης 
 Κατάλογος Φλαμανδών ζωγράφων

Παραπομπές

Φλαμανδοί ζωγράφοι