Κάρελ Φαμπρίτιους

Ο Κάρελ Φαμπρίτιους (ολλανδικά: Carel Pietersz. Fabritius, (βαπτ.) 27 Φεβρουαρίου 1627 - 12 Οκτωβρίου 1654) ήταν Ολλανδός ζωγράφος. Διετέλεσε μαθητής του Ρέμπραντ και εργάστηκε στο εργαστήριό του στο Άμστερνταμ. Ο Φαμπρίτιους, μέλος της Σχολής του Ντελφτ ανέπτυξε το δικό του καλλιτεχνικό ύφος και πειραματίστηκε με την προοπτική και τον φωτισμό. Ανάμεσα στα έργα του ξεχωρίζουν η Άποψη του Ντελφτ (1652), Η καρδερίνα (1654) και Ο φρουρός (1654).

Βιογραφία
Ο Κάρελ Φαμπρίτιους γεννήθηκε τον Φεβρουάριο του 1622 στο Μιντενμπέιμστερ, χωριό στο μόλις προ δεκαετίας δημιουργημένο πόλντερ Μπέιμστερ στην Ολλανδική Δημοκρατία και βαπτίστηκε στις 27 Φεβρουαρίου του ίδιου έτους. Ήταν γιος του Πίτερ Κάρελς, δασκάλου σε σχολείο και ζωγράφου, και είχε δύο μικρότερους αδελφούς, τον Μπάρεντ και τον Γιοχάννες, οι οποίοι έγιναν επίσης ζωγράφοι.

Αρχικά εργάστηκε ως ξυλουργός (λατ. =  faber < fabritius, τεχνίτης). Στις αρχές της δεκαετίας του 1640 σπούδασε στο εργαστήριο του Ρέμπραντ στο Άμστερνταμ, μαζί με τον αδελφό του Μπάρεντ. Στις αρχές της δεκαετίας του 1650 μετοίκησε στο Ντελφτ, όπου έγινε μέλος στη Συντεχνία του Αγίου Λουκά το 1652.

Ο Φαμπρίτιους πέθανε σε νεαρή ηλικία, καθώς υπήρξε θύμα της έκρηξης της πυριτιδαποθήκης του Ντελφτ στις 12 Οκτωβρίου 1654, έκρηξη που κατέστρεψε το μαζί με το ένα τέταρτο της πόλης το εργαστήριό του και πολλούς από τους πίνακές του. Διασώθηκαν μόνο περίπου 12. Σύμφωνα με τον Άρνολντ Χαουμπράκεν, μαζί του πέθαναν ο μαθητής του Ματτίας Σπόορς και ο διάκονος της εκκλησίας Σίμον Ντέκερ, καθώς συνεργάζονταν πάνω σε κάποιον πίνακα τη στιγμή της έκρηξης.

Σε ποίημα που έγραψε ο Άρνολντ Μπον στη μνήμη του, αναφέρεται ως "Κάρελ Φάμπερ" (Karel Faber).

Η ζωγραφική του
Ο Φαμπρίτιους ήταν ένας από τους ελάχιστους μαθητές του Ρέμπραντ που διαμόρφωσαν το δικό τους καλλιτεχνικό ύφος. Το τυπικό πορτρέτο του Ρέμπραντ είχε απλό σκούρο παρασκήνιο και ο απεικονιζόμενος τονιζόταν από το σαν από προβολέα φως. Αντίθετα, ο Φαμπρίτιους δημιούργησε πορτρέτα με λεπτό φωτισμό των μοντέλων του και παρασκήνιο ανοιχτόχρωμο, συχνά με υφές. Απομακρυνόμενος από την αναγεννησιακή εστίαση στην εικονογραφία, ο Φαμπρίτιους ενδιαφερόταν και για τις τεχνικές απόψεις της ζωγραφικής. Χρησιμοποίησε αρμονικά ψυχρά χρώματα για να σχηματοποιεί τα αντικείμενά του και φωτεινό ύφος στα έργα του.

Ο Φαμπρίτιους ενδιαφερόταν, επίσης, για τα πολύπλοκα χωρικά εφέ, όπως διαφαίνεται από την υπερβολική προοπτική που απεικονίζεται στον πίνακα Άποψη του Ντελφτ (1652). Είχε, επίσης, τον απόλυτο έλεγχο ενός υπερφορτωμένου με χρώμα πινέλου, όπως δείχνει ο πίνακας Η καρδερίνα (1654). Όλα αυτά τα χαρακτηριστικά εμφανίζονται και στα έργα των πιο διάσημων ζωγράφων του Ντελφτ, Γιοχάνες Βερμέερ και Πίτερ ντε Χόοχ: Πιθανόν ο Φαμπρίτιους τους επηρέασε σημαντικά.

Φωτοθήκη

Κατάλογος έργων
 περ. 1640 Ο αποκεφαλισμός του Ιωάννη του Βαπτιστή, λάδι σε καμβά, 149 x 121 cm, Ρέικσμουζεουμ Άμστερνταμ
 1643 The Raising of Lazarus, λάδι σε καμβά, Εθνικό Μουσείο Βαρσοβίας
 1643/45 Hagar and the Angel, λάδι σε καμβά, 157,5 x 136 cm, Residenzgalerie Σάλτσμπουργκ
 περ. 1644 Πορτρέτο καθιστής γυναίκας με μαντιλάκι, Πινακοθήκη του Οντάριο, Τορόντο
 περ. 1645 Αυτοπροσωπογραφία, λάδι σε πάνελ, 65 x 49 cm, Μουσείο Μπόιμανς - φαν Μπένινγκεν, Ρότερνταμ
 1645–47 Ερμής και Άγλαυρος λάδι σε καμβά, 72,4 x 91,1 cm, Μουσείο Καλών Τεχνών Βοστώνης
 1646 Πορτρέτο ηλικιωμένου, λάδι σε σανίδα, Μουσείο του Λούβρου
 1646–1651 Κορίτσι με σκούπα, λάδι σε καμβά, 107,3 x 91,4 cm, υπογραφή του Ρέμπραντ, Εθνική Πινακοθήκη Τέχνης, ΟυάσιγκτονC
 1649 Πορτρέτο του Άμπραχαμ ντε Πόττερ, λάδι σε καμβά, 68,5 x 57 cm, Rijksmuseum, Amsterdam
 1652 Άποψη του Ντελφτ από τον πάγκο ενός οργανοπώλη, λάδι σε καμβά και πάνελ, 15,4 x 31,6 cm, Εθνική Πινακοθήκη Λονδίνου
 1654 Η καρδερίνα, λάδι σε πάνελ, Mauritshuis Χάγη
 1654 Ο Φρουρός, λάδι σε καμβά, 68 x 58 cm, Κρατικό Μουσείο Σβέριν Σβέριν
 1654 Νεαρός με γούνινο καπέλο, λάδι σε καμβά, 70,5 x 61,5 cm, Εθνική Πινακοθήκη Λονδίνου (πιθανή αυτοπροσωπογραφία)

Παραπομπές

Πηγές
Carel Fabritius 1622–1654. Het complete oeuvre Frederik J. Duparc, Ariane van Suchtelen, Gero Seelig. ISBN 978-90-400-8987-9
The Oxford Dictionary of Art ISBN 0-19-280022-1
Biography at Residenzgalerie Salzburg
Olga's Gallery
Adventure's in Cybersound interest in unusual perspectives.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Carel Fabritius at Artcyclopedia
Works and literature on Carel Fabritius
Vermeer and The Delft School, a full text exhibition catalog from The Metropolitan Museum of Art, which includes material on Carel Fabritius

Ολλανδοί ζωγράφοι
Ολλανδοί ζωγράφοι της Χρυσής Εποχής