Μεροληψία FUTON

Ο όρος FUTON bias (μεροληψία FUTON) αναφέρεται στην τάση των ερευνητών να παραθέτουν ακαδημαϊκά περιοδικά με ανοικτή πρόσβαση, δηλαδή περιοδικά που διαθέτουν το πλήρες κείμενό τους στο διαδίκτυο χωρίς χρέωση, έναντι δημοσιεύσεων που απαιτούν πληρωμή. (Το FUTON είναι αρκτικόλεξο που προέρχεται από την αγγλική φράση full text on the Net) Οι ερευνητές σε κάποια πεδία μπορούν ευκολότερα να ανακαλύψουν και να έχουν πρόσβαση σε άρθρα των οποίων το πλήρες κείμενο είναι διαθέσιμο online, γεγονός που αυξάνει την πιθανότητα να διαβάσουν και να παραθέσουν αυτά τα άρθρα. Το ζήτημα τέθηκε πρώτη φορά και έχει κυρίως μελετηθεί στον τομέα της ιατρικής έρευνας. Στα πλαίσια της τεκμηριωμένης ιατρικής (evidence-based medicine, ΕΒΜ), τα άρθρα σε ακριβά περιοδικά που δεν παρέχουν ανοικτή πρόσβαση μπορεί να πέσουν σε αφάνεια, δίνοντας μεγαλύτερο βάρος στις δημοσιεύσεις FUTON. Η μεροληψία FUTON μπορεί να αυξήσει τον παράγοντα επίδρασης (impact factor) των περιοδικών με ανοικτή πρόσβαση σε σχέση με των αντίστοιχων που δεν έχουν.

Σύμφωνα με μία μελέτη, οι συγγραφείς στα ιατρικά πεδία «συγκεντρώνονται στην έρευνα που δημοσιεύεται σε περιοδικά με διαθέσιμο το πλήρες κείμενο στο διαδίκτυο και αγνοούν τις σχετικές μελέτες που δεν έχουν διαθέσιμο το πλήρες κείμενο, εισάγοντας έτσι ένα στοιχείο μεροληψίας στα αποτελέσματα της έρευνάς τους». Από την άλλη, σε μία άλλη μελέτη υπάρχει το συμπέρασμα ότι «το εμφανιζόμενο πλεονέκτημα των πηγών ανοιχτής πρόσβασης είναι πλεονέκτημα ποιότητας και όχι μεροληψία», και ότι οι συγγραφείς «επιλέγουν να χρησιμοποιούν και να παραθέτουν τα πιο παραθέσιμα άρθρα μόλις η αρχειοθέτησή τους τα καταστήσει προσβάσιμα», και ότι η ανοιχτή πρόσβαση «από μόνη της δεν πρόκειται να καταστήσει ένα μη χρησιμοποιήσιμο (και άρα μη παραθέσιμο) άρθρο πιο χρησιμοποιήσιμο και παραθέσιμο.

Ο όρος No Abstract Available bias (μεροληψία μη διαθέσιμης σύνοψης) αναφέρεται στην τάση των ερευνητών να παραθέτουν άρθρα για τα οποία διατίθεται η σύνοψή τους online έναντι εκείνων για τα οποία δεν διατίθεται. Και αυτό επηρεάζει κατά παρόμοιο τρόπο των αριθμό των παραθέσεων όπως και η μεροληψία FUTON.

Σημειώσεις

Παραπομπές

Επιπλέον ανάγνωση

Ακαδημαϊκή ορολογία
Έρευνα
Μεροληψία