Κορυδαλλός Ιπποθοωντίδας

Ο Κορυδαλλός ή Κορύδαλλος ή Κορυδαλός (), (ο δήμος: Κορυδαλλού), ήταν αρχαίος οικισμός - πόλη και δήμος της Ιπποθοωντίδας (περιοχή και φυλή της αρχαίας Αθήνας).

Ονομασία
Ο δήμος πήρε το όνομά του, από το ομώνυμο όρος Κορυδαλλός, το οποίο αποτελεί τμήμα του όρους Αιγάλεω.

Τοποθεσία του αρχαίου δήμου 
Ο δήμος του Κορυδαλλού, ήταν δήμος του άστεως της αρχαίας Αθήνας. Βρισκόταν δυτικά της Ακρόπολης, κατά τον Στράβωνα, στους πρόποδες του βουνού με το ίδιο όνομα, το οποίο αποτελεί ορεινό όγκο του όρους Αιγάλεω, μεταξύ των αρχαίων δήμων Θρίας και Πειραιά, απέναντι από τη Σαλαμίνα, τα Στενά της Σαλαμίνας και τα νησάκια του Σαρωνικού με την ονομασία Φαρμακούσσες (). Οι σύγχρονοι ερευνητές τοποθετούν τον δήμο στα νοτιοδυτικά του όρους Αιγάλεω.

Παλαιότεροι μελετητές, του 19ου αιώνα, όπως ο Ιάκωβος Ρίζος Ραγκαβής τον τοποθετούν στην περιοχή του Σκαραμαγκά, κοντά στο Χαϊδάρι, που ανήκει διοικητικά στον Δήμου Χαϊδαρίου προς τα νότια της αρχαίας  Ιεράς Οδού ή του στενού του Δαφνίου, ενώ άλλοι συγγραφείς υποστηρίζουν, λανθασμένα, ότι ο δήμος διαμορφώθηκε στα σύνορα μεταξύ της Βοιωτίας και της Αττικής, ενώ είναι βέβαιο ότι ήταν κατά μήκος της Ιεράς Οδού, στο δυτικό άκρο της διόδου μεταξύ του Θριασίου Πεδίου και της Ελευσίνας. Από την περιοχή δεν έχουν βρεθεί πολλά αρχαιολογικά ευρήματα, με εξαίρεση ευρήματα σε έναν πύργο, ο οποίος κατά πάσα πιθανότητα δεν κατασκευάστηκε για κύριους αμυντικούς σκοπούς, αλλά πιθανώς ως πυργόσπιτο το οποίο ανήκε σε αγροικία.

Η συμμετοχή του δήμου στην αρχαία Βουλή
Ο δήμος, η ύπαρξη του οποίου επιβεβαιώνεται και από διάφορες επιγραφές, ως μέλος αρχικά της Ιπποθοωντίδας φυλής, συμμετείχε με 1 βουλευτή στην αρχαία Βουλή των 500, κατά την πρώτη περίοδο (508 – 307/306 π.Χ.). Κατά τη δεύτερη περίοδο (307/306 – 224/223 π.Χ.) και την τρίτη περίοδο (224/223 – 201/200 π.Χ.) συμμετείχε επίσης με 1 βουλευτή στη Βουλή των 600. Την τέταρτη περίοδο (201/200 π.Χ. – 126/127) ο δήμος εντάχθηκε στην Ατταλίδα φυλή (άγνωστος ο αριθμός των βουλευτών), καθώς και την πέμπτη περίοδο (126/127 – 3ος αιώνας) (επίσης με άγνωστο αριθμό βουλευτών–αντιπροσώπων).

Οι κάτοικοι του Κορυδαλλού 
Ο δημότης του αρχαίου Κορυδαλλού ονομαζόταν Κορυδαλλεύς ή Κορυδαλεύς. Στην περιοχή του σύγχρονου Κορυδαλλού διασώζονται τα κατάλοιπα αρχαίου ηρώου, ίχνη δρόμων, τμήματα οικισμού και νεκροταφείου. Κατά την ύστερη αρχαιότητα αναφέρθηκε από τον Αμμώνιο η ύπαρξη στον δήμο ιερού της Σωτείρας Κόρης (Περσεφόνης), αλλά αυτό δεν έχει προς το παρόν βρεθεί. Σύμφωνα επίσης με την παράδοση στην περιοχή του Κορυδαλλού ο Θησέας σκότωσε τον μυθικό ληστή Προκρούστη, ο οποίος ζούσε στην περιοχή του Κορυδαλλού ή κοντά στην περιοχή, που βρίσκεται σήμερα το Δαφνί στο Χαϊδάρι. Ο Προκρούστης ήταν γνωστός γιατί δολοφονούσε τα θύματά του σε ένα σιδερένιο κρεβάτι, γνωστό ως η Προκρούστειος κλίνη, ανταγωνιζόμενος με τον μυθικό ληστή Κερκύονα για τον έλεγχο της περιοχής στη διαδρομή από την Ελευσίνα προς την Αθήνα και αντίστροφα. Ο Θησέας σκότωσε επίσης και τον ληστή Κερκύονα, η κόρη του οποίου, η Αλόπη, απέκτησε μαζί με τον Ποσειδώνα, τον Ιπποθόωντα. Ο Κερκύονας είχε σκοτώσει την κόρη του Αλόπη θάβοντάς την ζωντανή ή τοξεύοντάς την, σύμφωνα με τον Αρποκρατίωνα, ο οποίος με τη σειρά του βασίζεται στον μύθο, ο οποίος απετέλεσε την υπόθεση στις ομώνυμες τραγωδίες του Χοιρίλου και του Ευριπίδη. Και οι δυο τραγωδίες με τον τίτλο «Αλόπη» δεν διασώζονται σήμερα.

Ο Κορυδαλλός ήταν ο οικότοπος είδους πέρδικας, γνωστής σήμερα με την επιστημονική ονομασία Alectoris chukar.

Η εξέλιξη ως το σύγχρονο Κορυδαλλό 

Η κατοίκηση της περιοχής του Κορυδαλλού συνεχίστηκε και στα χρόνια που ακολούθησαν την κλασική εποχή. Μετά την αρχαιότητα, όμως και για μακρύ χρονικό διάστημα χάνονται τα ίχνη του δήμου. Το όνομά του αναφέρει ξανά ο λόγιος Θεόφιλος ο Κορυδαλλεύς. Μετά την Τουρκοκρατία, ο Κορυδαλλός βρισκόταν στο κέντρο ενός μεγάλου τσιφλικιού, που ανήκε στον μεγαλοκτηματία, φαρμακοποιό και δήμαρχο Αθηναίων, την περίοδο 1862-1865, Εμμανουήλ Κουτσικάρη, ο οποίος έδωσε το όνομά του σε όλη τη περιοχή (Κουτσικάρι), ενώ από τον επόμενο ιδιοκτήτη, η περιοχή πήρε το όνομα Παχύ. Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, την περίοδο 1922-1923 εγκαταστάθηκαν στην περιοχή οικογένειες Μικρασιατών. Από το 1923, η περιοχή του αρχαίου δήμου πήρε ξανά το όνομα που είχε στην αρχαιότητα: «Κορυδαλλός», ενώ ως το 1928, 2.500 περίπου κάτοικοι ανέπτυξαν τους πρώτους οικισμούς. Το 1934 ο Κορυδαλλός ανακηρύχθηκε αυτόνομη κοινότητα και το 1946 αναγνωρίστηκε ως δήμος. Το 2011, ο Κορυδαλλός, υπολογιζόταν, με βάση την επίσημη απογραφή, σε 63.445 κατοίκους.

Προσωπικότητες από τον Κορυδαλλό 
Υπήρξαν διάφοροι γνωστοί πολίτες από τον δήμο του Κορυδαλλού, όπως o Βόηθος ο Κορυδαλλεύς γιος του Αθηνίχου, ο Διονύσιος ο Κορυδαλλεύς γιος του Στεφάνου κ.α.

Δείτε επίσης 
 Αρχαία Αθήνα
 Ιπποθοωντίδα φυλή
 Ατταλίδα φυλή

Παραπομπές - σημειώσεις

Πηγές – βιβλιογραφία
Πρωτογενείς πηγές 
 Αθήναιος ο Ναυκρατίτης, «Δειπνοσοφισταί», Βιβλίον θ΄, p. 264.
 Αμμώνιος, «Περί των διαφορών των παρομοίων εκφράσεων» - Ammonio, "Sulle differenze delle espressioni simili", 279.
 Διόδωρος Σικελιώτης, «Ιστορική Βιβλιοθήκη», Δ΄, 59.
 Κλαύδιος Αιλιανός, «Περί της φύσης των ζώων» - Claudio Eliano, "Sulla natura degli animali", III, 35.
 Παυσανίας, «Ελλάδος περιήγησις», «Αττικά», 39.3.
 Πλίνιος ο Πρεσβύτερος, «Φυσική Ιστορία» - Plinio il Vecchio, "Naturalis historia", X, 41.
 Στράβων, «Γεωγραφικά», «Βιβλίο Θ΄», 1.13-14.
 Ελληνικές επιγραφές - IG Κορυδαλ Attica (IG I-III).

Δευτερογενείς πηγές
 Corydallus, στην ιστοσελίδα: referenceworks.brillonline.com,
 Ουίλλιαμ Σμιθ,  Attica – 13 (Corydallus)
 John S. Traill: The political organization of Attica: a study of the demes, trittyes, and phylai, and their representation in the Athenian Council, “Attica”. (21, 52, 69, 112 No. 138, Tab. 8.). Princeton: American School of Classical Studies at Athens (ASCSA), 1975, ISBN 978-0-87661-514-0
 John S. Traill: Demos and trittys. Epigraphical and topographical studies in the organization of Attica. Athenians Victoria College, Toronto 1986, p. 136.
 Peter Siewert, "Die Trittyen Attikas und die Heeresreform des Kleisthenes", C.H. Beck, München 1982, ISBN 3406080634, ISBN 9783406080630
 Δήμος Κορυδαλλού > Παρουσίαση πόλης , από την ιστοσελίδα: www.korydallos.gr του Δήμου Κορυδαλού.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 
 Δήμος Κορυδαλλού, στην ιστοσελίδα: www.korydallos.gr του Δήμου Κορυδαλλού.
 
 Korydallos, SE Aigaleos, στις ιστοσελίδες: http://imperium.ahlfeldt.se & https://web.archive.org/web/20170808012018/http://dare.ht.lu.se/, Ψηφιακός Άτλας της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, ("Digital Atlas of the Roman Empire", Johan Ahlfeldt, Department of Archaeology and Ancient History, Lund University, Sweden), Πανεπιστήμιο Λουντ, Λουντ, Σουηδία, πρόγραμμα: Pelagios.
 Korydallos, Lexicon of Greek Personal Names (LGPN).

Δήμοι της Αρχαίας Αττικής
Αρχαία Αθήνα