Αθανάσιος (όνομα)

Αθανάσιος, ελληνικό αντρικό όνομα προσώπου (βαφτιστικό όνομα).

Ετυμολογία
Το όνομα από το μεταγενέστερο Ἀθανάσιος, από το αρχαιοελληνικό ἀθανασία (< ἀ- θάνατος). Σημασιολογικά παρεμφερές το όνομα Αμβροσίος (Αμβρόσιος < αρχαιοελληνικό επίθετο ἀμβρόσιος «άφθαρτος, αθάνατος».

Διάδοση του ονόματος
Ιδιαίτερα δημοφιλές όνομα στον ελληνικό χώρο. Σε μια προσπάθεια στατιστικής αποτίμησης της συχνότητας των ελληνικών ονομάτων, το όνομα Αθανάσιος παρουσιάζεται ως το 25ο πιο συχνό όνομα (9ο ανάμεσα στα αντρικά), το Αθανασία ως το 36ο πιο συχνό όνομα (26ο ανάμεσα στα γυναικεία).  Παρομοίως, στη Βουλγαρία στα τέλη του 2009 το όνομα Αθανάσιος (Атанас) ήταν το 13ο πιο συχνό όνομα, ενώ στο διάστημα 2007–2009 βαφτίστηκαν με το 0,84% των νεογέννητων (25ο όνομα σε συχνότητα).

Τύποι και υποκοριστικά του ονόματος
Αθανάσης, Θανάσης, καθημερινοί τύποι, κοινοί σε όλη την Ελλάδα
Αθανασάκης, Θανασάκης, Θανασάκι (ουδ.), υποκοριστικοί τύποι, κοινοί σε όλη την Ελλάδα, Σάκης, σύντομος τύπος (το Σάκης μπορεί να προέρχεται και από άλλα ονόματα, Αναστασάκης, Διονυσάκης κτλ.), και Τάκης, σύντομος τύπος (το Τάκης μπορεί να προέρχεται και από άλλα ονόματα, Δημητράκης, Παναγιωτάκης κτλ.)
Αθανασούλης, Θανασούλης, Θανασούλης (ουδ.), υποκοριστικοί τύποι, κοινοί σε όλη την Ελλάδα· Σούλης, σύντομος τύπος (το Σούλης μπορεί να προέρχεται και από το Αναστασούλης, Αναστάσιος)
Θάνος, υποκοριστικός σύντομος τύπος, κοινός σε όλη την Ελλάδα· Θανούλης, Θανούλι (ουδ.)
Θανάσαρος, μεγεθυντικό και σκωπτικό
Νάσος, υποκοριστικός σύντομος τύπος, κοινός σε όλη την Ελλάδα, Νασούλης, Νασούλι (ουδ.) υποκοριστικά

Διαλεκτικοί τύποι
Αθανάης, Αθανασιός, Αθανασούδς, Αθανασέλιας, Θαναής, Νάσους, Νασιός, Νασέλιας
Θανάς, Θανασός, Θανασάκ’ς, Νασός στις Σαράντα Εκκλησιές της Θράκης
Θανάης, Θανασούλτς, Θανασούλας στο Βελβεντό 
Θανάης, Θανασάκ’ς, Θανασός, Θάνους, Νάσους στη Σκιάθο. Θανασός, το όνομα με το οποίο ήταν γνωστός στους συγχωριανούς του στην Ανδρίτσαινα ο Αθανάσιος Κανελλόπουλος· Καπετάν Θανασός, στα διηγήματα «Ο Σημαδιακός» (1889), «Πανταρώτας» (1891) κτλ. του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη· υποκοριστικός τύπος Θανασό (ουδ.)
Θανασάς, στην Κύμη Ευβοίας
Gανάτσιους στη Σιάτιστα,
Νάσιος στην Ήπειρο· Νασιός, στη Μακεδονία, Νασιούλης, Νασούλιας, υποκοριστικοί τύποι· Νάσιους, στη Βέροια· Νάτσιους, στη Σιάτιστα, το Καταφύγι και τις γύρω από το Βελβεντό περιοχές· Νατσιούλης, υποκοριστικό · Νάστος, αν και μπορεί να προέρχεται από το Našti (Αναστάσης)
Νάκας, στην Κύμη Ευβοίας και τη Μακεδονία (αν και μπορεί να προέρχεται από το βλάχικο Nacă, υποκοριστικός τύπος του Ιωάννης)
Νανάτσος, στη Θράκη 
Σώκος, βλάχικος τύπος τού Αθανάσης, Θανασάκης, Σιώκας, υποκοριστικός τύπος του Θανάσης (Şiokă)· επίσης Τσιώκας ή Τσιόκας, αν και μπορεί να προέρχεται από το Tsiocă (Θεόδωρος)
Νανάς, χαϊδευτικά· ανάμεσα στους οικείους του ο Αθανάσιος Τσαλδάρης (1921–1997)

Θηλυκός τύπος
Αθανασία, Θανασία, Νάνσυ.

Ονομαστική εορτή
Στις 18 Ιανουαρίου, † Αθανασίου, αρχιεπισκόπου Αλεξανδρείας, και στις 2 Μαΐου, λειψάνου ανακομιδή

Το όνομα Αθανάσιος σε άλλες γλώσσες

Άγιοι

Δεν καταγράφονται οι ημερομηνίες μνήμης 3 αγίων:
Αθανάσιος, επίσκοπος Χύτρων (Κύπρου) ο θαυματουργός
Αθανάσιος, ο Πεντασχινίτης
Αθανάσιος, άγιος ο Δαιμονοκαταλύτης

Πρόσωπα

Πατριάρχες
Πατριάρχες Κωνσταντινούπολης
Αθανάσιος Α΄, 13ος/14ος αι.
Αθανάσιος Β΄, 15ος αι.
Αθανάσιος Γ΄, 17ος αι.
Αθανάσιος Δ΄, 17ος αι.
Αθανάσιος Ε΄, 18ος αι.
Πατριάρχες Αλεξανδρείας
Αθανάσιος Αλεξανδρείας, ο Μέγας Αθανάσιος
Αθανάσιος Β΄, 5ος αι.
Πατριάρχες Αντιοχείας
Αθανάσιος Α΄, 17ος/18ος αι.
Αθανάσιος Β΄
ΑΘανάσιος Γ΄, 18ος αι.
Πατριάρχες Τραπεζούντος
Αθανάσιος Β΄, 17ος/18ος αι.

Με το όνομα Αθανάσιος

Με το όνομα Θανάσης

Με το όνομα Νάσος

Νάσος Μαλιτας (2002), μαθητής

Με το όνομα Θάνος

Παραπομπές

Ανδρικά ελληνικά ονόματα
Αγιωνύμια
Μεταγενέστερα ονόματα