Μολυβδάνιο

Το μολυβδάνιο ή πλαμπάνιο (αγγλικά: plumbane), είναι ανόργανη χημική ένωση, που περιέχει μόλυβδο και υδρογόνο, με μοριακό τύπο PbH4. Το μολυβδάνιο είναι ένωση όχι καλά χαρακτηρισμένη, όχι καλά γνωστή, και είναι θερμοδυναμικά ασταθής, με τάση απώλειας (τουλάχιστον) ενός (1) ατόμου υδρογόνου. . Αποτελεί το μολυβδούχο ανάλογο του μεθάνιου, του σιλάνιου, του γερμανάνιου και του κασσιτεράνιου.

Οι όροι μολυβδάνιο και πλαμπάνιο επεκτείνονται και πέρα της «μητρικής» ένωσης, σε μια σειρά «θυγατρικές» ενώσεις, με γενικό τύπο PbR4, όπου τα όχι απαραίτητα ίδια R παριστάνουν υδρογόνα, αλογόνα ή μονοσθενείς ανόργανες ή οργανικές ρίζες. Ακόμη, δύο (2) ή τρία (3) R, μπορούν να αντικατασταθούν, επίσης, από δισθενείς ή  τρισθενείς ρίζες, σχηματίζοντας έτσι και ετεροκυκλικά μολυβδάνια ή πλαμπάνια. Στα παράγωγα αυτά συμπεριλαμβάνονται αξιοσημείωτες ενώσεις όπως ο τετραφθορομόλυβδος (PbF4) και ο τετρααιθυλομόλυβδος (Et4Pb), το αντικροτικό της παλιάς super βενζίνης.

Ιστορία 

Μέχρι πρόσφατα, ήταν αβέβαιο το αν πράγματι συνθέθηκε μολυβδάνιο, αν και οι πρώτες αναφορές σε αυτό χρονολογούνται από τη δεκαετία του '20. Το 1963,  οι Ζάαλφελτ (Saalfeld) και Σβεκ (Svec) ανέφεραν την παρατήρηση ιόντος μολυβδωνίου (PbH4+), με φασματοσκοπία μάζας. Το μολυβδάνιο ήταν επανηλημμένα θέμα μελετών σχετιστικιστικών υπολογισμών, που ερευνούσαν τις σταθερότητες, τις γεωμετρίες και τις ενέργειες υδριδίων με γενικούς τύπους MH4 και MH2

Παραγωγή 

Γενικά, τα υδρίδια μετάλλων σχηματίζονται όταν αέριο υδρογόνο αφήνεται να αντιδράσει με τα αντίστοιχα μέταλλα. Μπορούν να εξυπηρετήσουν ως χημικές αποθήκες υδρογόνου, εφόσον το ίδιο το αέριο είναι δύσκολο και επικίνδυνο στο χειρισμό του, εξαιτίας της υψηλής του ευφλεκτότητας. 

Οι πρώιμες μελέτες πάνω στο μολυβδάνιο αποκάλυψαν ότι η ένωση αυτή είναι ασταθής, σε σύγκριση με τις ανάλογές του σιλάνιο, γερμανάνιο και κασσιτεράνιο. Δεν μπορεί να συνθεθεί με μεθόδους που χρησιμοποιήθηκαν για τη σύνθεση γερμανάνιου ή κασσιτεράνιου.

Πρόσφατα, όμως, συνθέθηκε μολυβδάνιο από δινιτρικό μόλυβδο [Pb(NO3)2] και νατριοβοριοϋδρίδιο (NaBH4). Επιπρόσθετα,  αναπτύχθηκε ένας μηχανισμός σύνθεσης μολυβανίου. 

Το 2003, οι Βανγκ (Wang) και Άντριους (Andrews) μελέτησαν προσεκτικά την παρασκευή μολυβδανίου με απόθεση λέιζερ και επιπρόσθετα ταυτοποίησαν την παραγώμενη ένωση με δέσμες υπερύθρου.

Ιδιότητες 

Το μολυβδάνιο είναι ασταθές άχρωμο αέριο. Αποτελεί το βαρύτερο υδρίδιο στοιχείων της ομάδας του άνθρακα. Επιπλέον, το μόριο του μολυβδάνιο έχει τετραεδρική δομή (Td) με ισορροπία απόστασης μεταξύ των ατόμων μολύβδου και υδρογόνου στα 173 pm. Τα ποσοστά κατά μάζα συμμετοχής των δυο στοιχείων είναι 1,91% υδρογόνο και 98,09% μόλυβδος. Οι αριθμοί οξείδωσης των δυο στοιχείων σ' αυτήν την ένωση είναι -1 και +4, αντίστοιχα, γιατί η ηλεκτραρνητικότητα του υδρογόνου είναι υψηλότερη από αυτήν του μολύβδου. Η σταθερότητα των υδριδίων μετάλλων με γενικό τύπο MH4, όπου M στοιχείο της ομάδας του άνθρακα, ελαττώνεται με την αύξηση του ατομικού αριθμού του στοιχείου M.

Δείτε επίσης 
 Μεθάνιο
 Σιλάνιο
 Γερμανάνιο
 Κασσιτεράνιο

Παρατηρήσεις και παραπομπές 

Υδρίδια
Ενώσεις μολύβδου
Ασταθείς ενώσεις
Μητρικές ενώσεις