Αλέν Μαμπανκού

Ο Αλέν Μαμπανκού (Alain Mabanckou) είναι γαλλόφωνος Κονγκολέζος συγγραφέας, γεννημένος στο Μουγιοντζί, στα νότια της Δημοκρατίας του Κονγκό (Κονγκό-Μπραζαβίλ), στις 24 Φεβρουαρίου 1966. Το 2006 απέσπασε το Βραβείο Ρενοντό για το μυθιστόρημα Mémoires de porc-épic, ενώ για το συνολικό έργο του τιμήθηκε, το 2012, με το Μέγα Λογοτεχνικό Βραβείο Ανρί-Γκαλ της Γαλλικής Ακαδημίας. Τα μυθιστορήματά του Verre cassé και Demain j'aurai vingt ans (Αύριο γίνομαι είκοσι χρονών) συγκαταλέγονται από τη The Guardian μεταξύ των δέκα καλύτερων αφρικανικών μυθιστορημάτων για τα έτη 2012 και 2013, αντίστοιχα.

Βιογραφικά στοιχεία 

Ο Αλέν Μαμπανκού πέρασε τα παιδικά του χρόνια στην πόλη Πουάντ-Νουάρ, τη δεύτερη σε πληθυσμό πόλη της Δημοκρατίας του Κονγκό και μεγάλο λιμάνι. Εκεί πήγε σχολείο και πήρε το απολυτήρίο του από το Λύκειο Καρλ Μαρξ, με κατεύθυνση θεωρητική. Από το 1986 ως το 1989, σπουδάζει Νομική στο Πανεπιστήμιο Μαριέν Νγκουάμπι της πρωτεύουσας Μπραζαβίλ. Ανακαλύπτει τη νεγρο-αφρικανική λογοτεχνία μέσα από τον Κονγκολέζο ποιητή Ζαν-Μπατίστ Τατί Λουτάρ, ενώ μεταξύ των προτύπων του είναι ο Σελίν, ο Αλμπέρ Κοέν και ο Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες. Δοκιμάζει και ο ίδιος να γράψει ποίηση, ξεκινώντας κυρίως με ποιήματα αγάπης που απευθύνει σε νεαρές Κονγκολέζες.

Σε ηλικία 22 ετών, παίρνει υποτροφία και φεύγει για τη Γαλλία, πρώτα στη Ναντ, έπειτα στο Πανεπιστήμιο Παρί-Ντοφίν του Παρισιού, για να συνεχίσει τις σπουδές του στη Νομική. Έχει όμως στις αποσκευές του πολλά δικά του χειρόγραφα, ποιήματα ως επί το πλείστον, τα οποία θα προσπαθήσει να δημοσιεύσει, πεπεισμένος για την ποιότητά τους. Κανένας, όμως, εκδότης δεν τα δέχεται, εξηγώντας του ότι αυτό που γράφει δεν είναι ποίηση αλλά "απόηχοι των αναγνωσμάτων του..." Αν και του είναι δύσκολο να το δεχτεί, εντούτοις στρώνεται στη δουλειά και στην πραγματική λογοτεχνική δημιουργία.

Το 1993, παίρνει το μεταπτυχιακό του στο Δίκαιο των Επιχειρήσεων. Την ίδια χρονιά, δημοσιεύει την πρώτη ποιητική συλλογή του, Au jour le jour. Παράλληλα με τη συγγραφική του δραστηριότητα, ο Αλέν Μαμπανκού αρχίζει καριέρα συμβούλου στον όμιλο Suez-Lyonnaise des Eaux, όπου θα παραμείνει για περίπου μια δεκαετία. Ταυτόχρονα, είναι παραγωγός και εκφωνητής στον παρισινό ραδιοφωνικό σταθμό Μεντιά Τροπικάλ.

Το 1995, η αγαπημένη μητέρα του, Πολίν Κενγκέ, στην οποία έχει αφιερώσει όλα σχεδόν τα βιβλία του, πεθαίνει στην Πουάντ-Νουάρ. Την ίδια χρονιά, δημοσιεύονται δύο συλλογές ποιημάτων του: La légende de l'errance με την οποία αποτίει φόρο τιμής στη μητέρα του και την οποία προλογίζει ο σπουδαίος Κονγκολέζος συγγραφέας Πίου Νγκαντού Νκασάμα, και L'usure des lendemains που αποσπά το Βραβείο Ζαν Κριστόφ της Εταιρείας Γάλλων Ποιητών.

Δημοσιεύει το πρώτο του μυθιστόρημα, Bleu Blanc Rouge, το 1998 και αποσπά το Μέγα Λογοτεχνικό Βραβείο της Μαύρης Αφρικής. Στο εξής, η παρουσία του στο λογοτεχνικό στερέωμα θα είναι συνεχής.

Το μυθιστόρημα που θα τον καθιερώσει ως συγγραφέα είναι το Verre cassé. Δημοσιεύτηκε το 2005 και σημείωσε πολύ μεγάλη επιτυχία. Μεταφράστηκε σε δώδεκα γλώσσες, και μάλιστα ανέβηκε στις θεατρικές σκηνές. Το 2006, ύστερα από τέσσερα χρόνια διδασκαλίας γαλλόφωνης λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, ο Αλέν Μαμπανκού δέχεται την πρόταση του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας-Λος Άντζελες (UCLA) να διδάξει στο Τμήμα Γαλλόφωνων Σπουδών και Συγκριτικής Λογοτεχνίας, όπου από το 2007 γίνεται μόνιμος καθηγητής. Το 2006, κυκλοφορεί το μυθιστόρημα Mémoires de porc-épic, το οποίο αποσπά, μεταξύ άλλων, το Βραβείο Ρενοντό.

Τον Μάρτιο του 2007, συνυπογράφει με άλλους 43 συγγραφείς ένα μανιφέστο που φέρει τον τίτλο Pour une "littérature-monde" en français (Για μια λογοτεχνία του κόσμου στα γαλλικά) και δημοσιεύεται στην εφημερίδα Le Monde. Κεντρική ιδέα του μανιφέστου είναι η αμφισβήτηση του όρου "γαλλόφωνος συγγραφέας", προκαλώντας μεγάλες αντιδράσεις και πολλές συζητήσεις στον λογοτεχνικό χώρο.

Δύο χρόνια αργότερα, τον Ιανουάριο 2009, κυκλοφορεί το έβδομο κατά σειρά μυθιστόρημά του Black Bazar, το οποίο σημείωνει πολύ μεγάλη επιτυχία παραμένοντας για πολλούς μήνες μεταξύ των είκοσι ευπώλητων βιβλίων στη Γαλλία. Με το αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα Αύριο γίνομαι είκοσι χρονών, που δημοσιεύει το 2010, σηματοδοτεί την είσοδό του στην περίφημη Λευκή Συλλογή των Εκδόσεων Γκαλιμάρ. Την ίδια χρονιά, ο Αλέν Μαμπανκού γίνεται Ιππότης της Λεγεώνας της Τιμής με διάταγμα του Προέδρου της Γαλλικής Δημοκρατίας, ενώ το 2012 η Γαλλική Ακαδημία 
τού απονέμει το Μέγα Λογοτεχνικό Βραβείο Ανρί-Γκαλ, για το συνολικό έργο του.

Για πρώτη φορά μετά από 23 χρόνια, τον Ιούνιο του 2012, ο Αλέν Μαμαπανκού επιστρέφει στο Κονγκό και στην πόλη των παιδικών του χρόνων. Όλες τις εντυπώσεις και τα συναισθήματά του τα αποτυπώνει στο μυθιστόρημα Lumières de Pointe-Noire.

Σήμερα ζει στη Σάντα Μόνικα (Καλιφόρνια).

Έργα

Μυθιστορήματα 
 1998 : Bleu-Blanc-Rouge
 2001 : Et Dieu seul sait comment je dors
 2002 : Les Petits-fils nègres de Vercingétorix
 2003 : African Psycho
 2005 : Verre cassé
 2006 : Mémoires de porc-épic (Βραβείο Ρενοντό)
 2009 : Black Bazar
 2010 : Demain j'aurai vingt ans (Αύριο γίνομαι είκοσι χρονών - μτφ. Α.Γιαννακοπούλου & Κ.Σπυροπούλου, εκδ. Εξάντας)
 2012 : Tais-toi et meurs (αστυνομικό μυθιστόρημα)
 2013 : Lumières de Pointe-Noire
 2015 : Petit piment

Ποιήματα 
 1993 : Au jour le jour
 1995 : La Légende de l'errance
 1995 : L'Usure des lendemains
 1997 : Les arbres aussi versent des larmes
 1999 : Quand le coq annoncera l'aube d'un autre jour
 2007 : Tant que les arbres s'enracineront dans la terre

Δοκίμια 
 2007 : Lettre à Jimmy
 2009 : L'Europe depuis l'Afrique
 2011 : Écrivain et oiseau migrateur
 2012 : Le Sanglot de l'homme noir

Ανθολογίες 
 2010 : Six poètes d'Afrique francophone (μαζί με τους Λεοπόλντ Σεντάρ Σενγκόρ, Μπιραγκό Ντιόπ, Νταντιέ, Λουτάρ, Υ Ταμ'σι και Ραμπενμανανζάρα)
 2010 : Enfants de la balle, Nouvelles d'Afrique, Nouvelles de foot (μαζί με τον Γιάια Μπελασκρί)
 2013 : L'Afrique qui vient (μαζί με τον Μισέλ Λε Μπρι)

Νεανική Λογοτεχνία 
 2000 : L'Enterrement de ma mère
 2010 : Ma Sœur Étoile

Μεταφράσεις 
 2008 : Beasts of no nation, Uzodinma Iweala, μετάφραση από την αγγλική στη γαλλική (Bêtes sans patrie)

Δισκογραφία 
 2012 : Black Bazar, κονγκολέζικη ρούμπα, άλμπουμ σε παραγωγή Αλέν Μαμπανκού.
 2013 : Black Bazar - Round 2, άλμπουμ σε παραγωγή Αλέν Μαμπανκού.

Βραβεία & Διακρίσεις 
 1995 : Βραβείο Ζαν Κριστόφ της Εταιρείας Γάλλων Ποιητών, για το έργο L'usure des lendemains
 1999 : Μέγα Λογοτεχνικό Βραβείο της Μαύρης Αφρικής, για το μυθιστόρημα Bleu-Blanc-Rouge
 2004 : Μετάλλιο Επίτιμου Πολίτη της γαλλικής πόλης Σεν-Ζαν-ντ'Ανζελί (Σαράντ-Μαριτίμ)
 2005 : Βραβείο Μυθιστορήματος Ouest-France-Etonnants Voyageurs, για το Verre cassé
 2005 : Βραβείο των Πέντε Ηπείρων της Γαλλοφωνίας, για το Verre cassé
 2005 : Βραβείο RFO (Δίκτυο Υπερπόντιας Γαλλίας) του βιβλίου, για το Verre cassé
 2006 : Βραβείο Ρενοντό, για το έργο Mémoires de porc-épic
 2006 : Βραβείο της Νέας Εκδοτικής Χρονιάς, για το Mémoires de porc-épic
 2006 : Βραβείο Αλιενόρ ντ' Ακιτέν, για το Mémoires de porc-épic
 2007 : Βραβείο Δημιουργών Χωρίς Σύνορα (του Γαλλικού Υπουργείου Εξωτερικών), για το Mémoires de porc-épic
 2010 : Ιππότης της Λεγεώνας της Τιμής με διάταγμα του Προέδρου της Γαλλικής Δημοκρατίας
 2009 : Γαλλο-Ισραηλινό Βραβείο Raymond Wallier, για το μυθιστόρημα Verre Cassé μεταφρασμένο στα εβραϊκά
 2010 : Βραβείο Ζορζ Μπρασένς, για το μυθιστόρημα Demain j'aurai vingt ans (Αύριο γίνομαι είκοσι χρονών)
 2012 : Μετάλλιο Επίτιμου Πολίτη της Γαλλικής πόλης Λ'Αϊ-λε-Ροζ
 2012 : Μέγα Λογοτεχνικό Βραβείο Ανρί-Γκαλ της Γαλλικής Ακαδημίας, για το συνολικό έργο του
 2013 : Λογοτεχνικό Βραβείο Πρενς-Πιέρ του Πριγκιπάτου του Μονακό, για το συνολικό έργο του

Υποσημειώσεις & Αναφορές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

Γάλλοι ποιητές
Γάλλοι μυθιστοριογράφοι
Συγγραφείς παιδικής και νεανικής λογοτεχνίας
Γάλλοι δοκιμιογράφοι
Αφρικανοί συγγραφείς