Εξανικό οξύ

Το εξανικό οξύ ή καπροϊκό οξύ (από τη λέξη κάπρος = τράγος) είναι οργανική χημική ένωση με μοριακό χημικό τύπο C6H12O2. Πιο συγκεκριμένα, το εξανικό οξύ είναι κορεσμένο καρβοξυλικό οξύ «ευθείας αλυσίδας» (ανήκει στα λεγόμενα αλκανικά οξέα). Είναι άχρωμο ελαιώδες υγρό με χαρακτηριστική οσμή που θυμίζει τράγο, τυρί και κερί. Είναι πράγματι ένα λιπαρό οξύ που βρίσκεται στη φύση σε διάφορα ζωικά λίπη και έλαια, και αποτελεί μία από τις ουσίες που δίνουν στο αποσυντιθέμενο σαρκώδες κάλυμμα του σπόρου του γκίγκο τη χαρακτηριστική δυσάρεστη οσμή. Εξανικό οξύ περιέχεται επίσης στη βανίλια. Η κυριότερη χρήση του οξέος είναι για την παρασκευή των εστέρων του, που χρησιμοποιούνται ως τεχνητά προσθετικά για άρωμα και γεύση, καθώς και στην παραγωγή άλλων παραγώγων του, όπως οι αλκυλφαινόλες. 

Τα άλατα και οι εστέρες του εξανικού οξέος είναι γνωστά ως εξανικά/εξανοϊκά ή ως καπροϊκά (αγγλ. hexanoates ή caproates).

Δύο άλλα οξέα έχουν ονομαστεί από τη λέξη «κάπρος»: το καπρυλικό οξύ (με οκτώ άτομα άνθρακα στο μόριό του) και το καπρικό οξύ (με δέκα άτομα άνθρακα). Μαζί με το εξανικό οξύ, αυτά τα τρία αποτελούν το 15% του βάρους του βουτύρου (λίπους) του κατσικίσιου γάλακτος.

Το καπροϊκό, το καπρυλικό και το καπρικό οξύ (το καπρικό είναι στερεό, ενώ τα δύο πρώτα είναι λεπτόρρευστα υγρά) δεν χρησιμοποιούνται μόνο για τον σχηματισμό εστέρων, αλλά και αυτούσια ως προσθήκες στο βούτυρο, στο γάλα, στην κρέμα γάλακτος, στο ψωμί, στη μπύρα και σε άλλα τρόφιμα ως βελτιωτικά γεύσεως.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 Το εξανικό οξύ στην GESTIS Substance Database 

C6
Αλκανικά οξέα
Λιπαρά οξέα