A tanú

Το A tanú (διεθνής τίτλος: The Witness, γνωστό και ως Without A Trace) είναι μία ουγγρική σατιρική ταινία του 1969, σε σκηνοθεσία Πέτερ Μπάσκο. Το σενάριο το έγραψε ο ίδιος ο σκηνοθέτης σε συνεργασία με τον Γιάνος Ουιχέγκι. Πρωταγωνιστούν οι Φέρενς Καλάι, Λάιος Όζε και Μπέλα Μποθ. 

Η ταινία κυκλοφόρησε μέσα σε έντονο πολιτικό κλίμα και αρχικά απαγορεύτηκε από τις αρχές να προβληθεί στην Ουγγαρία. Κατόπιν, όμως, όταν κυκλοφόρησε και σε άλλες χώρες, επιτράπηκε η προβολή του και στη χώρα. Η ταινία προβλήθηκε και στο Φεστιβάλ Κανών του 1981, στο Un Certain Regard. Το 1994, κυκλοφόρησε κι ένα σίκουελ της ταινίας ονόματι Megint tanú.

Πλοκή 
Ο Γόζεφ Πελίκαν, ένας άγαμος πατέρας, ο οποίος νωρίτερα είχε συμμετάσχει στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, στο πλευρό του κομμουνιστικού κινήματος της Ουγγαρίας, τώρα εργάζεται ως φύλακας. Ο Γιόζεφ συναντά έναν παλιό του φίλο, από τότε που ήταν στο κομμουνιστικό κίνημα, τον Ζόλταν Ντάνιελ, ο οποίος δουλεύει για την κυβέρνηση, ενώ του αρέσει το ψάρεμα, το οποίο το ασκεί κοντά στο μέρος εργασίας του Γιόζεφ. Ο Ντάνιελ, πέφτει στη λίμνη, και ο Γιόζεφ τον σώζει, ο οποίος τον προσκαλεί στο σπίτι του.

Οι δυο του άρχισαν τότε να αναπολούν το παρελθόν και να συζητάν για αυτό, όταν ξαφνικά η μυστική υπηρεσία  ÁVH εισβάλει στο σπίτι, η οποία είχε λάβει μία ανώνυμη καταγγελία, η οποία έλεγε ότι ο Γιόζεφ, ασκούσε παράνομες πράξεις, οι οποίες αφορούσαν το παράνομο σφάξιμο γουρουνιών. Ο Ντάνιελ τότε προσπαθεί να εξηγήσει στην ÁVH πόσο πιστός ήταν στην οργάνωση και σε αυτόν ο Γιόζεφ, που τον έκρυβε, ώστε να του χαριστούν, αλλά άθελά του, αποκάλυψε την κρυψώνα, όπου Γιόζεφ φύλαγε τα γουρούνια. Ο Πελίκαν τότε φυλακίζεται. 

Αργότερα ο σύντροφος Βίραγκ, του αναθέτει διάφορες δουλειές, ονομάζοντάς τον διευθυντή μιας πισίνας, ενός λούνα παρκ κι ενός ινστιτούτου ερευνών για πορτοκάλια. Ο Γίζοεφ που ήταν "ιδεολογικά αμόρφωτος", απέτυχε σε όλες τις δουλειές που του ανέθεσαν, εκτός από το ινστιτούτο με τα πορτοκάλια. Αργότερα, γίνεται γνωστό ότι όλα αυτά έγιναν για να γίνει ο Γιόζεφ μάρτυρας σε δική κατά του παλιού του φίλου Ντάνιελ, ο οποίος άρχισε να χάνει την εύνοια του κόμματος. Ο Γιόζεφ πληρούσε όλα τα κριτήρια, ήταν ένας τυπικός εργάτης στην Ουγγαρία του 1950.

Πριν τη δίκη του παρουσιάστηκε μια γραπτή κατάθεση, την οποία έπρεπε να απομνημονεύσει. Στο τέλος όμως όχι μόνο δεν ψευδομαρτύρησε αλλά κατηγόρησε τον Βιράγκ, ο οποίος ήταν μεγάλο στέλεχος του κόμματος, λέγοντας έτσι όλη την αλήθεια. Φυσικά, μετά από αυτό τον βάζουν ξανά φυλακή. Περιμένοντας να τον κρεμάσουν, το πολιτικό κλίμα αλλάζει, με τον θάνατο του Στάλιν, και τελικά αφήνεται ελεύθερος, όπου στο τέλος συναντά ξανά τον Βιράγκ, στο τραμ, ο οποίος πλέον είχε χάσει τη θέση του.

Διανομή 
 Φέρενς Καλάι ως Γιόζεφ Πελίκαν
 Λάιος Όζε ως Σύντροφος Βίραγκ
 Μπέλα Μποθ ως Μαστία
 Ζολτάν Φάμπρι ως Ζολτάν Ντανιέλ
 Λιλί Μονόρι ως Γκίζι

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
PORT.hu

Janet Maslin, New York Times review, September 26, 1981

Ταινίες του 1969
Ουγγρόφωνες ταινίες
Ουγγρικές ταινίες
Πολιτικές σατιρικές ταινίες