Μεταλλικά πλακίδια με μυθολογικές σκηνές (Αρχαιολογικό Μουσείο Δελφών)

Ορισμένα ιδιότυπα εκθέματα του Αρχαιολογικού Μουσείου Δελφών αποτελούν τα χάλκινα πλακίδια που απεικονίζουν μυθολογικές σκηνές από τους Άθλους του Ηρακλή και την Οδύσσεια, αλλά και ελεφαντοστέινα πλακίδια με μυθικά πλάσματα.

Τα διακοσμητικά πλακίδια
Συνήθης μέθοδος διακόσμησης επίπλων και ξύλινων αντικειμένων ήταν η επικόλληση πλακιδίων με εικονιστικό περιεχόμενο. Τα πλακίδια αυτά κατασκευάζονταν είτε από μέταλλο (χαλκό, άργυρο ή και χρυσό ακόμη) ή από ελεφαντόδοντο, που συνιστούσε μια μαλακή αλλά ανθεκτική ύλη, ιδανική για το σκάλισμα παραστατικών σκηνών. Στο Αρχαιολογικό Μουσείο Δελφών εκτίθενται τόσο ελεφαντοστέινα πλακίδια (στην Αίθουσα των Χρυσελεφάντινων Αγαλμάτων) με απεικονίσεις μυθικών πλασμάτων όσο και χάλκινα πλακίδια με μυθολογικές σκηνές.

Τα χάλκινα πλακίδια με μυθολογικές σκηνές
Το ένα από τα χάλκινα πλακίδια απεικονίζει σε βαθύ ανάγλυφο περιστατικό από τον άθλο του Ηρακλή που αφορά την εξόντωση του Ερυμάνθιου Κάπρου. Ο Ευρυσθέας, βασιλιάς της Τίρυνθας, είχε ζητήσει από τον Ηρακλή να αιχμαλωτίσει ζωντανό τον κάπρο που η Άρτεμη είχε χαρίσει στον Ερύμανθο. Το ζώο αυτό ήταν τόσο άγριο που κατέστρεφε τα σπαρτά και τρομοκρατούσε ανθρώπους και ζώα. Ακόμη και οι Κένταυροι του δάσους της Φολόης στην Ηλεία, επιζητούσαν την εξόντωσή του. Ο Ηρακλής κατόρθωσε να αιχμαλωτίσει τον κάπρο και στη συνέχεια τον έδεσε και τον πήγε ζωντανό στον Ευρυσθέα. Ο βασιλιάς τόσο τρόμαξε, που κρύφτηκε μέσα σε ένα πιθάρι. Το περιστατικό, που έχει και μια σκωπτική χροιά, ήταν ιδιαίτερα αγαπητό στους καλλιτέχνες της αρχαϊκής εποχής, οι οποίοι το έχουν απεικονίσει σε ερυθρόμορφα (πρβλ. Αμφορέας του Όλτου, 510 π.Χ., Μουσείο Λούβρου) και μελανόμορφα αγγεία (προβλ. Αμφορέας από τους Vulci, περ. 550 π.Χ., Βρετανικό Μουσείο). Ο ίδιος άθλος απεικονιζόταν και στις μετόπες του ναού του Δία στην Ολυμπία (μέσα 5ου αι. π.Χ.). Το συγκεκριμένο πλακίδιο, μοναδικό παράδειγμα απεικόνισης του μύθου σε χαλκό, χρονολογείται στο β' μισό του 6ου αιώνα π.Χ. Σε άλλο πλακίδιο απεικονίζεται η διαφυγή του Οδυσσέα από τη σπηλιά του κύκλωπα Πολύφημου. Εικονίζεται ο  Οδυσσέας (ή κάποιος από τους συντρόφους του) δεμένος κάτω από την κοιλιά ενός κριαριού στην προσπάθειά του να διαφύγει. Ενδεχομένως το πλακίδιο αυτό  να συνοδευόταν και από άλλα που εικόνιζαν άλλα περιστατικά της Οδύσσειας.

Βιβλιογραφία
Ρ. Κολώνια, Το Αρχαιολογικό Μουσείο Δελφών, Αθήνα 2006

Αρχαία ελληνική τέχνη
Ηρακλής
Οδύσσεια