Έλληνες λόγιοι της Αναγέννησης

Οι Έλληνες λόγιοι της Αναγέννησης έζησαν σε μια χρονική περίοδο κατά την οποία σημειώθηκαν διάφορα καθοριστικά γεγονότα των οποίων οι συνέπειες προκάλεσαν την διασπορά τους εκτός του καθιερωμένου ελληνικού γεωγραφικού χώρου. Αυτά ήταν γεγονότα όπως το ενωτικό ζήτημα ως προς την επανένωση της ορθόδοξης και καθολικής εκκλησίας μετά το μεγάλο σχίσμα του 1054, το άλλο μεγάλο θεολογικό ζήτημα της ησυχαστικής έριδας μεταξύ των οπαδών του Γρηγορίου Παλαμά και του Βαρλαάμ Καλαβρού, καθώς και η άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1204 από την Δ´ σταυροφορία με τις μακροχρόνιες επιπτώσεις που αυτή έφερε, όπως και η οριστική άλωση του 1453 από τους Οθωμανούς. Η Ανατολική Ρωμαϊκή αυτοκρατορία ή Βυζάντιο όπως έγινε γνωστή αρκετούς αιώνες αργότερα, ήταν η κύρια εστία όπου διασώζονταν η γνώση του αρχαίου κόσμου, καθώς και κομβικό σημείο μεταξύ Ευρώπης και Ασίας μέσω του οποίου οι ανακαλύψεις και γνώσεις των Αράβων, Ινδών και Κινέζων μεταφέρονταν στην υπόλοιπη Ευρώπη. Αυτός ο συνδυασμός στοιχείων ενέπνευσε τη μελέτη των Ελληνικών και Ρωμαϊκών σπουδών και τον ερχομό του Αναγεννησιακού ανθρωπισμού και επιστήμης στην Ευρώπη. Ανάμεσα τους περιλαμβάνονταν γραμματικοί, ανθρωπιστές, ποιητές, συγγραφείς, εκδότες, καθηγητές, μουσικοί, αστρονόμοι και μαθηματικοί, και πολλοί άλλοι πολλαπλώς καταρτισμένοι λόγιοι,οι οποίοι μετέφεραν στις υπόλοιπες περιοχές της Ευρώπης τις γνώσεις και πηγές του αρχαίου ελληνικού και ρωμαϊκού κόσμου.

Ο κύριος ρόλος των Ελλήνων λογίων κατά την Αναγέννηση ήταν η διδασκαλία της Ελληνικής γλώσσας και των αρχαίων κειμένων του κλασικού και ελληνιστικού κόσμου προς τους δυτικοευρωπαίους συναδέλφους τους στα πανεπιστήμια καθώς και τον κάθε ενδιαφερόμενο ως προς την μελέτη των αρχαίων πηγών. Ο Βαρλαάμ Καλαβρός και ο Λεόντιος Πιλάτος από τη Βυζαντινή Καλαβρία στη νότια Ιταλία των αρχών του 14ου αιώνα είναι όχι μόνο από τους πρώτους Βυζαντινούς λόγιους που δραστηριοποιήθηκαν στον τομέα αυτό αλλά και από τους πρώτους ανθρωπιστές της Αναγέννησης μαζί με τον Μάξιμο Πλανούδη στην Κωνσταντινούπολη ο οποίος υπήρξε και κυρίαρχη μορφή της Παλαιολόγειας Αναγέννησης, ενώ ο Πλήθων Γεμιστός και ο Βησσαρίων αποτελούν σημαντικές μορφές της Ευρωπαϊκής αναγέννησης γενικότερα.Επιπλέον ακόμα και μετά την κατάλυση της Βυζαντινής αυτοκρατορίας οι λόγιοι των περιοχών οι οποίες τελούσαν υπό την διαχείριση της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας της Βενετίας επηρεάστηκαν από καθώς και επηρέασαν σημαντικά από την Ιταλική κουλτούρα της Αναγέννησης.

Οι κατάλογοι που ακολουθούν είναι ενδεικτικοί και όχι εξαντλητικοί, ενώ οι χρωματικές ενδείξεις επισημαίνουν την κυρίαρχη αρχή ή γλώσσα/κουλτούρα της περιοχής ή πόλης που έζησε το κάθε άτομο.

Επιστήμες

Τέχνες

Διάφοροι

Παραπομπές

Πηγές
 Deno  John Geanakoplos, Byzantine East and Latin West: Two worlds of Christendom in Middle Ages and renaissance. The Academy Library Harper & Row Publishers, New York, 1966.
 Deno J. Geanakoplos, (1958) A Byzantine looks at the renaissance, Greek, Roman and Byzantine Studies 1 (2);pp:157-62.
 Jonathan Harris, Greek Émigrés in the West, 1400-1520, Camberley: Porphyrogenitus, 1995.
 Louise Ropes Loomis (1908) The Greek Renaissance in Italy The American Historical Review,  13(2);pp:246-258.
 John Monfasani Byzantine Scholars in Renaissance Italy: Cardinal Bessarion and Other Émigrés: Selected Essays, Aldershot, Hampshire: Variorum, 1995.
 Steven Runciman, The fall of Constantinople, 1453. Cambridge University press, Cambridge 1965.
 Fotis Vassileiou & Barbara Saribalidou, Short Biographical Lexicon of Byzantine Academics Immigrants to Western Europe, 2007.
 Dimitri Tselos (1956) A Greco-Italian School of Illuminators and Fresco Painters: Its Relation to the Principal Reims
 Nigel G. Wilson.  From Byzantium to Italy: Greek Studies in the Italian Renaissance.'' Baltimore: Johns Hopkins University Press, 1992.

Δείτε επίσης
 Αναγεννησιακός ουμανισμός
 Φυσικές επιστήμες στο Βυζάντιο
 Βυζαντινή τέχνη
 Κρητική σχολή

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 Οι έλληνες λόγιοι στη Δύση και η πρώτη γραμματική της κοινής - Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο
 Η μετανάστευση βυζαντινών λογίων στην Δύση μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης και η πολύτιμη συμβολή τους στην Ευρωπαϊκή Αναγέννηση (15ος -16ος αιώνας μ. Χ.) - Ιστορικά Θέματα
  Karl Krumbacher: 'The History of Byzantine Literature: from Justinian to the end of the Eastern Roman Empire (527-1453)'.
  Istituto Ellenico di Studi Byzantini and Postbyzantini di Venezia

Έλληνες λόγιοι