Κόπρος Ιπποθοωντίδας

Ο Κόπρος ή ή Κοπρή, ή ή Κοπρέα (), (ο δήμος: Κόπρου) ήταν αρχαίος οικισμός - πόλη και δήμος της Ιπποθοωντίδας (περιοχή της Αρχαίας Αττικής και φυλή της αρχαίας Αθήνας).

Ονομασία
Ο δήμος πήρε το όνομά του, σύμφωνα με μια εκδοχή, από τον μυθικό επώνυμο ήρωα, από την Ηλεία, τον Κοπρέα, γιο του Πέλοπα και της Ιπποδαμείας, ο οποίος φόνευσε τον Ίφιτο και στη συνέχεια κατέφυγε στο παλάτι του Ευρυσθέα στις Μυκήνες, όπου και έγινε κήρυκάς του. Ο Κοπρεύς ακολούθησε στην εκστρατεία του Ευρυσθέα, στην Αττική, η οποία διεξήχθη προς καταδίωξη των Ηρακλειδών και είτε παρέμεινε ως κάτοικος στην περιοχή του δήμου, είτε φονεύθηκε και τάφηκε εκεί. Σύμφωνα επίσης με μια άλλη εκδοχή το όνομα του δήμου προήλθε από την λέξη «κόπρος», η οποία σημαίνει κοπριά και λίπασμα. Ωστόσο, ίσως η προέλευση του ονόματος δεν βρίσκεται στην προηγούμενη έννοια, αλλά, στον μύθο για τον πέμπτο άθλο του Ηρακλή, ο οποίος ακλουθώντας τις παραγγελίες του Ευρυσθέα  καθάρισε τον Κόπρο του Αυγεία και πιθανώς με βάση αυτήν την έννοια θα μπορούσε να σημαίνει την ύπαρξη στην περιοχή του δήμου ενός μεγάλου σταύλου ή αχυρώνα βοοειδών.

Τοποθεσία του αρχαίου δήμου 
Ο δήμος του Κόπρου, ήταν δήμος της Παραλίας.  Η ακριβής τοποθεσία του δήμου αυτού είναι αβέβαιη, δεν έχει προσδιορισθεί και δεν έχει ακόμα ταυτιστεί επακριβώς. Σύμφωνα με σύγχρονους ερευνητές πιθανώς βρισκόταν ανατολικά της Ελευσίνας, ή σε ομώνυμη ποτάμια νησίδα, η οποία σταδιακά προσχώθηκε στην περιοχή του Θριάσιου Κηφισού ή Ελευσινιακού ή Ελευσίνιου Κηφισού (αρχαία ονομασία του Σαρανταπόταμου της Αττικής).

Σύμφωνα με τον ερευνητή του 18ου αιώνα Διονύσιο Σουρμελή, ο δήμος βρισκόταν στην περιοχή Κοροπήν ή προγενέστερα Τόχην, κοντά στο Πεντελικό όρος. Υπάρχουν επίσης αναφορές σε σχέση με τη νησίδα Πάτροκλος και το παλαιότερο όνομά της, η οποία αναφερόταν στα αρχαία χρόνια ως Κόπρος ή Πατρόκλου Χάραξ, αλλά και την απέναντι από την νησίδα αυτή περιοχή των Λεγρενών, παραθαλάσσιου οικισμού του Δήμου Λαυρεωτικής, ο οποίος είναι χτισμένος στις ακτές του Σαρωνικού, 64 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά της Αθήνας και πολύ κοντά στο ακρωτήριο Σούνιο, ή σε άλλη εκδοχή με την νήσο Λέρο, αλλά δεν φαίνεται, σύμφωνα με τους σύγχρονους ερευνητές κάποια από αυτές τις εκδοχές να ταυτίζονται με την περιοχή του δήμου.

Η συμμετοχή του δήμου στην αρχαία Βουλή
Ο δήμος, η ύπαρξη του οποίου επιβεβαιώνεται και από διάφορες επιγραφές, ως μέλος της Ιπποθοωντίδας φυλής, συμμετείχε με 2 βουλευτές στην αρχαία Βουλή των 500, κατά την πρώτη περίοδο (508 – 307/306 π.Χ.). Κατά τη δεύτερη (307/306 – 224/223 π.Χ.) και την τρίτη περίοδο (224/223 – 201/200 π.Χ.) ο δήμος αντιπροσωπευόταν επίσης με 2 βουλευτές στη Βουλή των 600. Κατά την τέταρτη (201/200 π.Χ. – 126/127) και την πέμπτη περίοδο (126/127 – 3ος αιώνας) είναι άγνωστος ο αριθμός βουλευτών–αντιπροσώπων του δήμου.

Οι κάτοικοι του Κόπρου 
Ο δημότης του αρχαίου Κόπρου ονομαζόταν Κόπρειος. Ο Αριστοφάνης αναφέρεται με τη λέξη «Κοπρεαίος» πιθανώς σε κάτοικο του δήμου στο έργο του «Εκκλησιάζουσες», αλλά υπήρξε ζήτημα σύγχυσης για τον Σχολιαστή του Αριστοφάνη, αν δηλαδή ο κωμικός αναφερόταν σοβαρά για τον κάτοικο του δήμου ή αν υπήρχε αστεϊσμός ή λογοπαίγνιο του Αριστοφάνη, όπως συμβαίνει στο έργο του «Ιππείς». Διαχρονικά, υπήρξε επίσης ζήτημα σύγχυσης μεταξύ των λέξεων «Κόπριος» και «Κύπριος», για διάφορες περιπτώσεις που είχαν σχέση με δημότες του δήμου αυτού, όπως η περίπτωση του Εύβουλου του Κοπρίου, γιου του Μνησιθέου, του συγγραφέα του ψηφίσματος, το οποίο αναφέρεται στον «Υπέρ Κτησιφώντος περί του στεφάνου» λόγο του Δημοσθένη, ο οποίος θα έπρεπε να είναι δημότης δήμου της Αττικής για να έχει το δικαίωμα συμμετοχής, γεγονός που δεν θα μπορούσε να συμβαίνει αν ήταν Κύπριος, αλλά και η παρόμοια περίπτωση του Ξενοκλή του Κοπρείου, ο οποίος αναφέρεται στο έργο «Περί του Πύρρου κλήρου» του Ισαίου.

Προσωπικότητες από τον Κόπρο 
Υπήρξαν διάφοροι γνωστοί πολίτες από τον δήμο του Κόπρου, όπως ο βουλευτής Δεινόστρατος ο Κόπρειος, ο συντριήραρχος Δέρκιππος ο Κόπρειος, ο βουλευτής Δημήτριος ο Κόπρειος, ο Διόδωρος ο Κόπρειος γιος του Επιχάρου κ.α.

Δείτε επίσης 
 Αρχαία Αθήνα
 Ιπποθοωντίδα φυλή

Παραπομπές - σημειώσεις

Πηγές – βιβλιογραφία
Πρωτογενείς πηγές 
 Αριστοφάνης, «Εκκλησιάζουσες», στιχ. 315-319.
 Αριστοφάνης, «Ιππείς», στιχ. 399.
 Δημοσθένης, «Υπέρ Κτησιφώντος περί του στεφάνου», 73.
 Ισαίος, «Περί του Πύρρου κλήρου», παρ. 2.
 Ελληνικές επιγραφές - IG Κοπρ Attica (IG I-III).

Δευτερογενείς πηγές
 Coprus, στην ιστοσελίδα: referenceworks.brillonline.com,
 John S. Traill: The political organization of Attica: a study of the demes, trittyes, and phylai, and their representation in the Athenian Council, “Attica”. (21 with n. 26bis, 52, 69, 111 no. 74, table 8.). Princeton: American School of Classical Studies at Athens (ASCSA), 1975, ISBN 978-0-87661-514-0
 John S. Traill: Demos and trittys. Epigraphical and topographical studies in the organization of Attica. Athenians Victoria College, Toronto 1986, p. 138.
 Peter Siewert, "Die Trittyen Attikas und die Heeresreform des Kleisthenes", C.H. Beck, München 1982, ISBN 3406080634, ISBN 9783406080630
 Eugene Vanderpool, "New Evidence for the Location of the Attic Deme Kopros", "Hesperia": The Journal of the American School of Classical Studies at Athens, Vol. 22, No. 3 (Jul. - Sep., 1953), pp. 175-176, Published by: The American School of Classical Studies at Athens. Stable URL: New Evidence for the Location of the Attic Deme Kopros.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
  
 Δήμος Ελευσίνας, στην ιστοσελίδα: www.elefsina.gr του Δήμου Ελευσίνας.
 
 Kopros, E Eleusis, στις ιστοσελίδες: http://imperium.ahlfeldt.se & https://web.archive.org/web/20170808012018/http://dare.ht.lu.se/, Ψηφιακός Άτλας της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, ("Digital Atlas of the Roman Empire", Johan Ahlfeldt, Department of Archaeology and Ancient History, Lund University, Sweden), Πανεπιστήμιο Λουντ, Λουντ, Σουηδία, πρόγραμμα: Pelagios.
 Kopros, στην ιστοσελίδα: ASCSA Digital Collections και https://web.archive.org/web/20170422162836/http://www.ascsa.edu.gr/ της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα.
 Kopros, Lexicon of Greek Personal Names (LGPN).
 Kopros, Attic Inscriptions Online.

Δήμοι της Αρχαίας Αττικής
Αρχαία Αθήνα