Ρωσο-Ουκρανικές σχέσεις

Ρωσο-Ουκρανικές σχέσεις (, ) ονομάζονται οι διμερείς σχέσεις της Ρωσικής Ομοσπονδίας και της Ουκρανίας. Επί της παρούσης, έχουν διακοπεί πλήρως καθώς οι δύο χώρες βρίσκονται σε σύρραξη, μετά τη Ρωσική εισβολή στην Ουκρανία στις 24 Φεβρουαρίου 2022. Η Ουκρανία είχε ανακαλέσει τον πρέσβη της στη Μόσχα από τον Μάρτιο του 2014 και η Ρωσία τον Ιούλιο του 2016 τον δικό της πρέσβη στο Κίεβο.

Ιστορικό

Οι διμερείς σχέσεις μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας άρχισαν να αναπτύσσονται κατά τη δεκαετία του 1990, αμέσως μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης. 

Στις 10 Φεβρουαρίου του 2015, ως απάντηση στη Ρωσική στρατιωτική παρέμβαση, το κοινοβούλιο της Ουκρανίας συνέταξε σχέδιο διατάγματος για την αναστολή των διπλωματικών σχέσεων με τη Ρωσική Ομοσπονδία. Αν και δεν υλοποιήθηκε, ο Ουκρανός αξιωματούχος Dmytro Kuleba (μόνιμος εκπρόσωπος της Ουκρανίας στο Συμβούλιο της Ευρώπης) αναγνώρισε στις αρχές Απριλίου του 2016 ότι οι διπλωματικές σχέσεις είχαν βρεθεί στο μηδέν.

Στις 5 Οκτωβρίου του 2016, το Υπουργείο Εξωτερικών της Ουκρανίας συνέστησε επισήμως στους πολίτες της να αποφύγουν κάθε είδους ταξίδι στη Ρωσία ή να διέλθουν από το έδαφός του, ισχυριζόμενοι αυξανόμενο αριθμό αβάσιμων συλλήψεων ουκρανικών πολιτών, οι οποίοι συχνά υποβάλλονται σε "μεθόδους σωματικής και ψυχολογικής πίεσης, βασανιστήρια και άλλες πράξεις που παραβιάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα και την αξιοπρέπεια".

Η Ρωσία έχει πρεσβεία στο Κίεβο και προξενεία στο Χάρκοβο, το Λβιβ και την Οδησσό. Η Ουκρανία έχει πρεσβεία στη Μόσχα και προξενεία στο Ροστόφ, την Αγία Πετρούπολη, το Γεκατερίνμπουργκ, το Τιουμέν και το Βλαντιβοστόκ. Ο πρεσβευτής της Ουκρανίας στη Ρωσία έχει ανακληθεί από τον Μάρτιο του 2014. Έκτοτε, η ανώτατη διπλωματική αντιπροσωπεία της Ουκρανίας στη Ρωσία είναι προσωρινά επιτετραμμένη. 

Οι διμερείς σχέσεις μεταξύ δύο χωρών υφίσταντο διακυμάνσεων. Πριν από το Euromaidan, υπό τον πρόεδρο της Ουκρανίας Βίκτορ Γιανουκόβιτς (Φεβρουάριος 2010 - Φεβρουάριος 2014), οι σχέσεις  διέγραψαν περίοδο εξομάλυνσης, με πληθώρα διακρατικών συμφωνιών. Μετά την Ουκρανική επανάσταση του 2014, η οποία οδήγησε στην ανατροπή του δημοκρατικά εκλεγμένου πρωθυπουργού Γιανουκόβιτς, οι σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών επιδεινώθηκαν ταχέως. Η Ρωσία, για να μην χάσει την επιρροή της στην Ουκρανία, στρατιωτικά εισέβαλε στην Αυτόνομη Δημοκρατία της Κριμαίας και μετέφερε στρατεύματα και βαριά όπλα στο ανατολικό τμήμα της Ουκρανίας οδηγώντας σε περαιτέρω κλιμάκωση. Το Μάρτιο του 2014, η Ρωσική Ομοσπονδία προσαρτά την Κριμαία μετά δημοψήφισμα που καταδικάστηκε από τη διεθνή κοινότητα. Τον Μάρτιο και τον Απρίλιο του 2014, η κρίση κλιμακώνεται. Ανακηρύσσουν την ανεξαρτησία τους οι Λαϊκή Δημοκρατία του Λουγκάνσκ και η Λαϊκή Δημοκρατία του Ντονέτσκ, οι οποίες αναγνωρίστηκαν από τη Ρωσία τον Φεβρουάριο του 2022, δύο ημέρες πριν από την εισβολή. Σε απάντηση, η Ουκρανία σταμάτησε τη στρατιωτική συνεργασία με τη Ρωσία. Επίσης στις 20 Απριλίου του 2016, η Ουκρανία ίδρυσε το Υπουργείο Επανένταξης Προσωρινά Κατεχόμενων Εδαφών. Αρκετές χώρες προχώρησαν σε επιβολή κυρώσεων.

Στρατιωτικές συγκρούσεις μεταξύ των φιλορωσικών ανταρτών που υποστηρίζονται από Ρώσους στρατιωτικούς και τις Ουκρανικές Ένοπλες Δυνάμεις ξεκίνησαν στα ανατολικά της χώρας τον Απρίλιο του 2014. Στις 5 Σεπτεμβρίου του 2014 υπογράφηκε μια προσωρινή συμφωνία εκεχειρίας μεταξύ της κυβέρνησης της Ουκρανίας και εκπροσώπων αυτοαποκαλούμενων της Λαϊκής Δημοκρατίας του Ντόνετσκ και της Λαϊκής Δημοκρατίας του Λουγκάνσκ. Η εκεχειρία κατέρρευσε οριστικά εν μέσω έντονων νέων συγκρούσεων τον Ιανουάριο του 2015. Μια νέα συμφωνία κατάπαυσης του πυρός έχει τεθεί σε εφαρμογή από τα μέσα Φεβρουαρίου του 2015, αλλά και αυτή η συμφωνία απέτυχε επίσης να σταματήσει τις μάχες.

Πολλοί στην Ουκρανία και εκτός αυτής πιστεύουν ότι η Ρωσία χρησιμοποίησε περιοδικά τους τεράστιους ενεργειακούς της πόρους για να εκφοβίσει τους μικρότερους γείτονές της, αλλά η ρωσική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι ήταν η εσωτερική μάστιγα μεταξύ της πολιτικής ελίτ της Ουκρανίας που φταίει για το αδιέξοδο. Η σύγκρουση στην Ουκρανία και ο ρόλος της Ρωσίας κλιμάκωσαν σημαντικά τις εντάσεις στις σχέσεις της Ρωσίας με τις Δυτικές δυνάμεις, ιδιαίτερα στις σχέσεις μεταξύ της Ρωσίας και των ΗΠΑ, οδηγώντας σύμφωνα με την γνώμη ειδικών αναλυτών στην έλευση του Δεύτερου Ψυχρού Πολέμου και του Τρίτου Παγκοσμίου Πολέμου.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Ουκρανία
Ρωσία
Ρωσο-Ουκρανικές σχέσεις