Χόλσταϊν

Το Χόλσταϊν (γερμανικά: Holstein, δανικά: Holsten, λατινικά: Holsatia, αρχαία ελληνικά: Ολσατία) είναι περιοχή ανάμεσα στους ποταμούς Έλβα και Άιντερ. Αποτελεί μέρος του Σλέσβιχ-Χόλσταϊν, του βορειότερου ομόσπονδου κρατιδίου της Γερμανίας.

Από το 811 ως το 1474 το Χόλσταϊν ονομαζόταν Κομητεία του Χόλσταϊν και έπειτα αποτέλεσε το Δουκάτο του Χόλσταϊν (1474-1866), ένα δουκάτο εντός της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Η ιστορία του Χόλσταϊν είναι στενά συνυφασμένη με την ιστορία του δανικού Δουκάτου του Σλέσβιχ. Πρωτεύουσα του Χόλσταϊν είναι το Κίελο.

Το όνομα του Χόλσταϊν πιστεύεται ότι προέρχεται από τους Χολσέτες (λατινικά: Holcetae), μια σαξονική φυλή που αναφέρει ο χρονικογράφος Αδάμ της Βρέμης ότι ζούσε στη βόρεια όχθη του ποταμού Έλβα.

Ιστορία

Προέλευση
Μετά την περίοδο των μεγάλων μεταναστεύσεων, κατά τον πρώιμο Μεσαίωνα, το Χόλσταϊν ήταν παραμεθόριος περιοχή μεταξύ της Νορμπαλμπινγκίας, της περιοχής των Βάγκρων και της περιοχής των Δανών.
 
Γύρω στο 800 ο Καρλομάγνος θα κατακτήσει την Παλιά Σαξονία, ενώ με τη Συνθήκη του Χάιλιγκεν το 811 παραχώρησε το έδαφος βόρεια του ποταμού Άιντερ στους Δανούς. Το υπόλοιπο Χόλσταϊν δόθηκε στους Οβοτρίτες και οι Σάξονες κάτοικοί του εκτοπίστηκαν σε διάφορες περιοχές της αυτοκρατορίας. Μετά το 814 οι Σάξωνες επανήλθαν στο δυτικό Χόλσταϊν. Οι Βάγκροι έπειτα εκδιώχθηκαν έξω από τα Όρια της Σαξονίας, ενός νέου συνόρου που καθιερώθηκε στην περιοχή γύρω στο 810.

Κομητεία του Χόλσταϊν

Το 1111 θα ιδρυθεί η κομητεία του Χόλσταϊν. Αρχικά, ήταν ένα φέουδο του Δουκάτου της Σαξονίας, στη συνέχεια του Δουκάτου της Σαξονίας-Λάουενμπουργκ και τέλος της Επισκοπής του Λύμπεκ. Με την ίδρυση της νέας εδαφικής οντότητας εγκαινιάστηκε η επέκταση προς τα ανατολικά, με τους Βάγκρες να ηττούνται οριστικά το 1138.

Η κομητεία του Χόλσταϊν βρισκόταν υπό τον έλεγχο του Οίκου του Οίκος του Σάουμμπουργκ. Ο πρώτος κόμης της ήταν ο Αδόλφος Α΄. Το 1201, μετά την μάχη του Στέλαου, καταλήφθηκε από τη Δανία, όμως ανακαταλήφθηκε το 1227 από τον Κόμη του Σάουμμπουργκ και τους συμμάχους του στη μάχη του Μπόρνχεφετ.

Υποδιαιρέσεις της Κομητείας του Χόλσταϊν (1111–1474)
Οι Κόμητες του Σάουμμπουργκ  και του Χόλσταϊν διαμοίρασαν αρκετές φορές την κομητεία μεταξύ των κληρονόμων γιων τους. Οι κύριες υποκομητείες ήταν οι εξής:
 Χόλσταϊν-Ιτσεχό (1261-1290)
 Χόλσταϊν-Κίελο (1261-1390)
 Χόλσταϊν-Πίννεμπεργκ (1290-1640)
 Χόλσταϊν-Πλεν (1290-1390)
 Χόλσταϊν-Ρέντσμπουργκ (1290-1474)
 Χόλσταϊν-Ζέγκεμπεργκ (1273-1308)
 Χόλσταϊν-Ζέγκεμπεργκ (1381/1384-1403)

Το 1386 ο Βασιλιάς Όλαφ Β΄ της Δανίας και η μητέρα του Βασίλισσα Μαργαρίτα Α΄ της Δανίας παραχώρησαν στον Γκέρχαρντ ΣΤ΄ του Χόλσταϊν το Δουκάτο του Σλέσβιχ. Μέχρι το 1390 ο κλάδος του Ρέντσμπουργκ είχε ενώσει όλες τις υπόλοιπες υποκομητείες, εκτός από εκείνη του Χόλσταϊν-Πίννεμπεργκ.

Όταν η θέση του Κόμη του Χόλσταϊν-Ρέντσμπουργκ έμεινε κενή, μετά το θάνατο του Αδόλφου Η΄ του Χόλσταϊν, ο Χριστιανός Α΄ της Δανίας κληρονόμησε το Δουκάτο του Σλέσβιχ. Με τη Συνθήκη του Ρίμπε (1460) ο Χριστιανός εξελέγη Κόμης του Χόλσταϊν-Ρέντσμπουργκ, που ήταν τότε ακόμα ένα υποφέουδο της Σαξονίας-Λάουενμπουργκ εντός της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

Δουκάτο του Χόλσταϊν

Το 1474 ο φεουδάρχης λόρδος του Λάουενμπουργκ και Αυτοκράτορας της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, ο Φρειδερίκος Γ΄ ονόμασε τον Χριστιανό Α΄ από Κόμη του Χόλσταϊν-Ρέντσμπουργκ σε Δούκα του Χόλσταϊν, κάνοντας έτσι την περιοχή υποτελές δουκάτο της Αυτοκρατορίας. Το Δουκάτο του Χόλσταϊν διατήρησε το καθεστώς αυτό μέχρι τη διάλυση της Αυτοκρατορίας το 1806.

Υποδιαιρέσεις του Δουκάτου του Χόλσταϊν (1474–1866)
Το 1490 το Δουκάτο του Χόλσταϊν διαιρέθηκε στο Χόλσταϊν-Ζέγκεμπεργκ και το Χόλσταϊν-Γκότορπ. Το Χόλσταϊν-Ζέγκεμπεργκ παρέμεινε στη δικαιοδοσία του Δανού Βασιλιά και ήταν επίσης γνωστό ως Βασιλικό Χόλσταϊν, ενώ αργότερα ονομαζόταν ως Χόλσταϊν-Γκλύκστατ. Το Χόλσταϊν-Γκότορπ, γνωστό και ως Δουκικό Χόλσταϊν, δόθηκε στον Οίκο του Όλντενμπουργκ, όπου οι Βασιλείς της Δανίας ανήκαν.

Μεταξύ των ετών 1533 και 1544 ο Βασιλιάς Χριστιανός Γ΄ της Δανίας κυβέρνησε στο σύνολό τους τα Δουκάτα του Χόλσταϊν και του Σλέσβιχ. Το 1544 τα αδέλφια του Χριστιανού Γ΄, ο Ιωάννης Β΄ του Σλέσβιχ-Χόλσταϊν-Χάδερσλεου και Αδόλφος του Σλέσβιχ-Χόλσταϊν-Γκότορπ.

Η Κομητεία του Χόλσταϊν-Πίννεμπεργκ, η οποία είχε αυτόνομη διακυβέρνηση έως το 1640, θα συγχωνευθεί τελικώς με το Δουκάτο του Χόλσταϊν. Ο Δούκας του Χόλσταϊν-Γκότορπ, το 1762, έγινε Αυτοκράτορας της Ρωσίας ως Πέτρος Γ΄ και σχεδίαζε επίθεση εναντίον της Δανίας για να ανακτήσει τα εδάφη του Χόλσταϊν-Γκότορπ στο Σλέσβιχ, που είχαν καταληφθεί από το Δανό Βασιλιά το 1713. Παρά το γεγονός ότι ο Πέτρος σύντομα ανατράπηκε από τη σύζυγό του, την Μεγάλη Αικατερίνη, οι Δανοί αποφάσισαν να απαλλαγούν από αυτό το πρόβλημα. Το 1773 αντάλλαξαν την Κομητεία του Όλντενμπουργκ για τα εδάφη του Γκότορπ στο Χόλσταϊν, φέρνοντας έτσι το σύνολο των εδαφών του Χόλσταϊν υπό τον έλεγχό τους.

Ενωμένο Χόλσταϊν
Με τη διάλυση της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας το 1806 το καθεστώς υποτέλειας του Χόλσταϊν έπαψε να ισχύει. Εξαιτίας της ειδικής σχέσης με τη Δανία, το Δουκάτο του Χόλσταϊν δεν καταλήφθηκε από τους Γάλλους κατά τη διάρκεια των Ναπολεόντειων Πολέμων. Από το 1815 ως το 1864 ήταν μέλος της Γερμανικής Συνομοσπονδίας, παρότι βρισκόταν υπό τον έλεγχο και της Δανίας, καθώς ο Βασιλιάς της Δανίας ήταν επίσης και Δούκας του Χόλσταϊν.

Μετά το θάνατο του Βασιλιά Φρειδερίκου Ζ΄ της Δανίας (Οίκος του Όλντενμπουργκ), το 1863, η κυριαρχία των δουκάτων του Σλέσβιχ-Χόλσταϊν αμφισβητήθηκε. Ο νέος Βασιλιάς, Χριστιανός Θ΄, προερχόταν από τον Οίκο του Σλέσβιχ-Χόλσταϊν-Σόντερμπουργκ-Γκλύξμπουργκ. Αυτό έδωσε αφορμή στον Δούκα του Αουγκούστενμπουργκ, ενός μικρού παρακλαδιού του Οίκου του Όλντενμπουργκ, να διεκδικήσει τα δουκάτα. Η διαφωνία θα οδηγήσει στον Δεύτερο Πόλεμο του Σλέσβιχ, το 1864, όπου η Πρωσία και η Αυστρία νίκησαν τη Δανία, αναγκάζοντάς την να παραχωρήσει τα δουκάτα.

Ωστόσο τα δουκάτα δεν δόθηκαν στο Δούκα του Αουγκούστενμπουργκ. Το 1865 μια συμφωνία εκπονήθηκε μεταξύ της Πρωσίας και της Αυστρίας, όπου κατέληξε στο να μοιράσουν τα δουκάτα. Οι Πρώσοι κατέλαβαν το Σλέσβιχ και οι Αυστριακοί το Χόλσταϊν. Αυτή η ρύθμιση τερματίστηκε με τον Αυστροπρωσικό Πόλεμο, το 1866, που οδήγησε στην ενσωμάτωση και των δύο δουκάτων στην Πρωσία ως Επαρχία του Σλέσβιχ-Χόλσταϊν. Το 1946 η Βρετανία, μετά την επίσημη διάλυση της Πρωσίας, αναβάθμισαν την επαρχία στο Κρατίδιο του Σλέσβιχ-Χόλσταϊν.

Παραπομπές

Ιστορία της Δανίας
Κρατίδια της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας