Δημοτική Αστυνομία (Ελλάδα)

Η Δημοτική Αστυνομία είναι υπεύθυνη για την εποπτεία των δημόσιων χώρων της πόλης, την εξασφάλιση της λειτουργικότητας της, καθώς και για την γενική ασφάλεια των πολιτών.

Ιδρύθηκε το 2002 με το Προεδρικό Διάταγμα 23/2002 - ΦΕΚ 19/Α/7-2-2002. Οι αρμοδιότητες και ο τρόπος λειτουργίας, στελέχωσης και δράσης της Δημοτικής Αστυνομίας ορίζονται από το Νόμο 3731/2008 («Αναδιάρθρωση της Δημοτικής Αστυνομίας και ρυθμίσεις λοιπών θεμάτων αρμοδιότητας Υπουργείου Εσωτερικών»)

Η Δημοτική Αστυνομία καταργήθηκε το 2013 για να επανασυσταθεί το 2015 (ΦΕΚ Α΄ 47/11-05-2015, άρθρο 19)

Αρμοδιότητες της Δημοτικής Αστυνομίας 
Σύμφωνα με το νόμο 3731/2008, ως αρμοδιότητες της Δημοτικής Αστυνομίας νοούνται οι εξής διαδικασίες:

 Ελέγχει την τήρηση των διατάξεων που αφορούν την ύδρευση, την άρδευση και την αποχέτευση, όπως αυτές περιλαμβάνονται στην εκάστοτε κείμενη νομοθεσία, στις τοπικές κανονιστικές αποφάσεις που εκδίδουν οι δημοτικές αρχές και στις αποφάσεις των διοικητικών συμβουλίων των δημοτικών επιχειρήσεων ύδρευσης και αποχέτευσης.
 Ελέγχει την τήρηση των όρων που προβλέπονται στην κείμενη νομοθεσία και στις τοπικές κανονικές αποφάσεις που εκδίδουν οι δημοτικέςαρχές, για την χρήση των αλσών και των κήπων, των πλατειών, των παιδικών χαρών και των λοιπών κοινοχρήστων χώρων.
 Ελέγχει την τήρηση των όρων οι οποίοι προβλέπονται στην κείμενη νομοθεσία και στις τοπικές κανονιστικές αποφάσεις που εκδίδουν οι δημοτικές αρχές, για τη χρήση και λειτουργία των δημοτικών αγορών, των εμποροπανηγύρεων, των ζωο-πανηγύρεων, των χριστουγεννιάτικων αγορών και γενικά των υπαίθριων δραστηριοτήτων
 Ελέγχει στην τήρηση των διατάξεων που αφορούν στο υπαίθριο εμπόριο και στις λαϊκές αγορές
 Ελέγχει την τήρηση των διατάξεων που αφορούν στην υπαίθρια διαφήμιση, καθώς και τον έλεγχο της τήρησης ειδικότερων προδιαγραφών κατασκευής και προϋποθέσεων τοποθέτησης διαφημιστικών πλαισίων, που τυχόν έχουν τεθεί με τοπικές κανονιστικές αποφάσεις, από τις δημοτικές αρχές.
 Ελέγχει την τήρηση της καθαριότητας σε κοινόχρηστους υπαίθριους χώρους της εδαφικής περιφέρειας του οικείου δήμου και γενικότερα την τήρηση των κανόνων που προβλέπονται από την κείμενη νομοθεσία και τις τοπικές κανονιστικές αποφάσεις που εκδίδουν οι δημοτικές αρχές για την αναβάθμιση της αισθητικής των πόλεων και των οικισμών
 Ελέγχει την τήρηση των μέτρων που επιβάλλονται για την πρόληψη πυρκαγιών σε κοινόχρηστους υπαίθριους χώρους 
 Ελέγχει την τήρηση των διατάξεων που αφορούν στην κυκλοφορία των πεζών, τη στάση και στάθμευση των οχημάτων, στην επιβολή των διοικητικών μέτρων του άρθρου 103 του ν.2696/1999, όπως ισχύει, για την παράνομη στάθμευση οχημάτων, καθώς και την εφαρμογή των διατάξεων, που αναφέρονται στην κυκλοφορία τροχοφόρων στους πεζόδρομους, πλατείες, πεζοδρόμια και γενικά σε χώρους που δεν προορίζονται για τέτοια χρήση και στην εκπομπή θορύβων από αυτά. Οι αρμοδιότητες αυτές ασκούνται, παράλληλα και κατά περίπτωση, και από την Ελληνική Αστυνομία (ΕΛ.ΑΣ.) και το Λιμενικό Σώμα, κατά περίπτωση.
 Ελέγχει την τήρηση των διατάξεων, που αφορούν στη ρύθμιση της κυκλοφορίας με υποδείξεις και σήματα των τροχονόμων στι δημοτικό οδικό δίκτυο και στα τμήματα του εθνικού και επαρχιακού δικτύου που διέρχονται μέσα από κατοικημένες περιοχές. Η αρμοδιότητα αυτή εξακολουθεί να ασκείται, παραλλήλως και κατά περίπτωση, από την Ελληνική Αστυνομία (ΕΛ.ΑΣ.) και το Λιμενικό Σώμα. Όταν κατά την άσκηση της επιλαμβάνονται η Δημοτική Αστυνομία και η Ελληνική Αστυνομία ή το Λιμενικό Σώμα, ταυτόχρονα, το συντονισμό έχει η Ελληνική Αστυνομία ή το Λιμενικό Σώμα κατά περίπτωση.
 Ελέγχει την τήρηση των διατάξεων, που αφορούν τα εγκαταλελειμμένα οχήματα.
 Ελέγχει την τήρηση των διατάξεων, που αφορούν στη σήμανση των εργασιών που εκτελούνται στις οδούς και στις υποχρεώσεις αυτών που εκτελούν έργα και εναποθέτουν υλικά και εργαλεία στο δημοτικό οδικό δίκτυο και ελέγχει για τη λήψη μέτρων ασφαλείας και υγιεινής σε εργασίες που εκτελούνται.
 Ελέγχει για την τήρηση των διατάξεων που αφορούν στη λειτουργία παιδότοπων
 Ελέγχει για την τήρηση των διατάξεων που αφορούν στη λειτουργία καταστημάτων, επιχειρήσεων, θεάτρων, κινηματογράφων, ψυχαγωγικών και λοιπών δραστηριοτήτων, για τις οποίες αρμόδιος για χορήγηση, ανάκληση και αφαίρεση αδειών ίδρυσης, εγκατάστασης, λειτουργίας και ασκήσεως τους είναι ο οικείος Δήμος, εκτός από τις περιπτώσεις εκείνες για τις οποίες έχουν ορισθεί άλλες αρχές αρμόδιες για το σχετικό έλεγχο.
 Ελέγχει την τήρηση των διατάξεων για την ηχορύπανση, την κοινή ησυχία και τη λειτουργία μουσικής στα καταστήματα και στα δημόσια κέντρα. 
 Εκτελεί τις διοικητικές κυρώσεις που αφορούν τη λειτουργία καταστημάτων και επιχειρήσεων, των οποίων την άδεια ίδρυσης και λειτουργίας χορηγούν οι δημοτικές αρχές.
 Ελέγχει την τήρηση διατάξεων που αφορούν τους οργανομένους από τους Δήμους χώρους προσωρινής εγκατάστασης μετακινούμενων πληθυσμιακών ομάδων. 
 Ελέγχει την εφαρμογή των μέτρων που λαμβάνονται από τις δημοτικές αρχές για δραστηριότητες και καταστάσεις που εγκυμονούν κινδύνους για τη ζωή και την περιουσία των κατοίκων και ειδικότερα από τις επικίνδυνες οικοδομές, καθώς και την εφαρμογή των κανονιστικών πράξεων που τίθενται από αυτές για την προστασία της υγείας των κατοίκων από τις οχλούσες δραστηριότητες που αναφέρονται σε αυτές.
 Ελέγχει την τήρηση των σχετικών διατάξεων που αφορούν στο Γενικό Οικοδομικό Κανονισμό.
 Αφαιρεί την άδεια οικοδομής για οφειλόμενες ασφαλιστικές εισφορές στο Ι.Κ.Α. 
 Ελέγχει την τήρηση των μέτρων για την προστασία των μουσείων, μνημείων, σπηλαίων, αρχαιολογικών και ιστορικών χώρων της περιοχής του Δήμου και των εγκαταστάσεων αυτών, που λαμβάνονται από τις οικείες δημοτικές αρχές.
 Συμμετέχει στην εφαρμογή των σχεδίων πολιτικής προστασίας
 Ελέγχει επιχειρήσεις τουριστικού ενδιαφέροντος, σχετικά με την εφαρμογή της τουριστικής νομοθεσίας (βεβαίωση παραβάσεων, εκτέλεση διοικητικών κυρώσεων, θεώρηση τιμοκαταλόγων και δωματίων των ξενοδοχειακών επιχειρήσεων και καταλυμάτων) στις περιπτώσεις που αυτές λειτουργούν σε νομούς ή νησιά όπου δεν εδρεύουν υπηρεσίες του ΕΟΤ.
 Ελέγχει την τήρηση των διατάξεων για το ωράριο λειτουργίας των κέντρων διασκέδασης και των συναφών καταστημάτων, καθώς και των εμπορικών καταστημάτων και των καταστημάτων τροφίμων.
 Ελέγχει την τήρηση των διατάξεων που αφορούν τα ζώα συντροφιάς 
 Ελέγχει την τήρηση των διατάξεων που αφορούν τις κάθε είδους κανονιστικές αποφάσεις που εκδίδουν οι δημοτικές αρχές, καθώς και την επιβολή των πάσης φύσεως διοικητικών μέτρων που προβλέπονται από αυτές.
 Προστατεύει τη δημοτική περιουσία 
 Διενεργεί αυτοψία για την εξακρίβωση των προϋποθέσεων που απαιτούνται για την έκδοση διοικητικών πράξεων από τα όργανα του Δήμου και, ιδίως, διενεργεί αυτοψία και συντάσσει έκθεση για την έκδοση πρωτοκόλλου διοικητικής αποβολής και για τη χορήγηση βεβαίωσης μόνιμης κατοικίας.
 Επιδίδει τα πάσης φύσεως έγγραφα του οικείου Δήμου άλλων Δημοτικών Αρχών εντός των ορίων του οικείου Δήμου.

Η Ελληνική Αστυνομία παρέχει συνδρομή στο προσωπικό της Δημοτικής Αστυνομίας κατά την άσκηση του έργου της και, ειδικότερα, σε προγραμματισμένους ελέγχους της Δημοτικής Αστυνομίας ή σε κατασχέσεις εκτάκτου ανάγκης, όπου τούτο προβλέπεται.

Ιστορία 
Η πρώτη δημοτική αστυνομία δημιουργήθηκε με το βασιλικό διάταγμα της 21 Δεκεμβρίου 1836 με σκοπό τη διαχείριση της ησυχίας κι κοινής τάξης στους μεγάλους δήμους. Την δημοτική αστυνομία ανέλαβαν εξαρχής οι δήμαρχοι οι οποίοι διόριζαν τους αστυνομικούς και σε κάθε εναλλαγή δημάρχου διορίζονταν νέοι πιστοί στον νέο δήμαρχο ή οπαδοί του, συνήθως ήταν κομματικά στελέχη. Δεν απέκτησαν ποτέ ομοιόμορφη στολή, ξεχώριζαν μόνο από το στέμμα-έμβλημα που είχαν επάνω στο φέσι τους, η αστυνομικούς σταθμούς, μερικές φορές στεγάζονταν σε παράγκες, μαζεύονταν κάθε πρωί στο Δημαρχείο. Στα πρώτα χρόνια ήταν άοπλοι ασυνήθιστο για την εποχή, κρατούσαν μία ράβδο με την οποία επέβαλαν την τάξη η οποία καταργήθηκε το 1866.

Οι αστυνόμοι και υπαστυνόμοι διορίζονταν από το υπουργείο Εσωτερικών αλλά εγκρίνονταν έπειτα από τον δήμαρχο ο οποίος διόριζε τους απλούς αστυνομικούς. Πολλές φορές οι δημοτικοί αστυνομικοί αποκαλούνταν "ειρηνοποιοί" επειδή δεν έφεραν όπλα ή αστυνομικοί κλητήρες. Το 1860 δόθηκαν πρώτη φορά όπλα, κυνηγετικά δίκαννα, αφού έως τότε παρόλο που επίσημα ήταν άοπλοι έφεραν δικά τους όπλα. Στους πρώτους αυτούς δημοτικούς αστυνομικούς συμπεριλαμβάνονταν ο μπόγιας και ο τελάλης.

Παραπομπές

Πηγές 
 Γεωργίου Ασπρέα, Εξέλιξις του αστυνομικού θεσμού από τις απελευθερώσεως της Ελλάδος μέχρι σήμερον, Αστυνομικά Χρονικά, τεύχος 1, Ιούνιος 1954.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Δημοτική Αστυνομία τα νέα Ιστολόγιο ενημέρωσης

Αστυνομια
Ελληνικά σώματα ασφαλείας