Αμφιτρόπη

Η Αμφιτρόπη ή Αμφιτροπή (), (ο δήμος: Αμφιτροπής) ήταν αρχαίος οικισμός - πόλη και δήμος της Αντιοχίδας (περιοχή της Αρχαίας Αττικής και φυλή της αρχαίας Αθήνας).

Τοποθεσία του αρχαίου δήμου 
Ο δήμος της Αμφιτροπής, ήταν δήμος της Παραλίας. Βρισκόταν νοτιοανατολικά της Αθήνας, στην κοιλάδα των Λεγρενών, ανάμεσα στο βουνό Μεγάλο Βάφι δυτικά και το βουνό Σπιθαροπούσι ανατολικά και συνόρευε με τον δήμο της Ατήνης, στα δυτικά στο όρος Μεγάλο Βάφι και με τον δήμο του Σουνίου, στα ανατολικά στο όρος Σπιθαροπούσσι. Στα δυο αυτά όρη υπήρχαν και λαξευμένες επιγραφές των ορίων–συνόρων της με τους άλλους δυο δήμους. Οι σύγχρονοι ερευνητές θεωρούν ότι βρίσκεται κοντά στο Μητροπήσι και το κέντρο του δήμου βρισκόταν σε θέση ανάμεσα στη Συντερίνα, Πουσιπήλια και Μεγάλα Πεύκα.

Σύμφωνα με τον αρχαιολόγο Ανδρέα Καπετάνιο, ο οποίος αναφέρεται στο χώρο και τους ανθρώπους, με βάση την αρχαία τοπογραφία των οικισμών και των δήμων της Λαυρεωτικής: «Οι αρχαίοι δήμοι της Λαυρεωτικής, συναπαρτίζονται από την Ανάφλυστο, τους Φρεαρρίους, τη Βήσα, την Αμφιτροπή, το Θράσυμο, το Λαύρειο, τη Μαρώνεια, τον Θορικό, το Σούνιο (με τη Νάπη και την Σκοπιά) και την Ατήνη. Κάποια από τα ονόματα αυτά φαίνεται να είναι τοπωνύμια που προσδιορίζουν θέσεις μεταλλείων εντός των ορίων των δήμων, όπως η Σκοπιά και η Νάπη εντός του Δήμου Σουνίου. Κάποια άλλα πιθανώς να αντιστοιχούν σε "δορυφορικούς" οικισμούς, που συναπαρτίζουν έναν δήμο, όπως έχει προταθεί για τους Φρεαρρίους ως οικιστικό πυρήνα εντός της Αναφλύστου».

Για τη θέση στο χωριό Μητροπήσι ή Μητρομπίσιο, το οποίο αναφερόταν και ως Μετροπίστι ή Μετρόπισι, ή Μιτροπή ή Μιτροπήσι υπάρχουν αναφορές και από ερευνητές του 19ου αιώνα.

Σε διάφορες περιοχές, οι οποίες υπάγονταν παλαιότερα στον πρώην Δήμο Κερατέας, ο οποίος έχει ενσωματωθεί σήμερα στον Δήμο Λαυρεωτικής, βρίσκονταν οι αρχαίοι δήμοι των Δειραδιωτών, του Ποταμού Δειραδιωτών (θέση Άγιος Γιάννης-Φοβόλες), της Αμφιτροπής (Μητροπήσι), της Βήσας (Μπαρμπαλιάκη), της Αιγιλίας (Όλυμπος), των Κυρτιαδών ή Κυρτειδών (κοντά στην Κακή Θάλασσα ή το Δασκαλειό), του Θορικού,των Φρεαρίων (Αρί ή Μαρκάτι ή Όλυμπος) και της Κεφαλής (περιοχή Αγίου Σεραφείμ Ρουτζέρι Μεσοχώρι).

Η συμμετοχή του δήμου στην αρχαία Βουλή
Ο δήμος, η ύπαρξη του οποίου επιβεβαιώνεται και από διάφορες επιγραφές, ως μέλος της Αντιοχίδας φυλής, συμμετείχε με 2 βουλευτές στην αρχαία Βουλή των Πεντακοσίων, κατά την πρώτη περίοδο (508–307/306 π.Χ.). Κατά τη δεύτερη (307/306–224/223 π.Χ.) και την τρίτη περίοδο (224/223–201/200 π.Χ.) ο δήμος αντιπροσωπευόταν με 3 βουλευτές στη Βουλή των 600. Κατά την τέταρτη (201/200 π.Χ.–126/127) και την πέμπτη περίοδο (126/127–3ος αιώνας) είναι άγνωστος ο αριθμός βουλευτών–αντιπροσώπων του δήμου.

Οι κάτοικοι της Αμφιτροπής 
Ο δημότης της αρχαίας Αμφιτροπής ονομαζόταν Αμφιτροπαιεύς ή Αμφιτροπεύς ή γινόταν χρήση της λέξης «Αμφιτροπήθεν», δηλαδή προέρχεται από την Αμφιτροπή. Στον δήμο της Αμφιτροπής, η οποία βρίσκεται στην ευρύτερη περιοχή των ορυχείων του Λαυρίου, υπολογίζεται ότι υπήρχαν οκτώ ή εννέα ορυχεία, στα οποία εργάζονταν πολλοί από τους δημότες. Σύμφωνα επίσης με τον Αισχίνη, ο πατέρας του Τιμάρχου αναγκάστηκε να πουλήσει τα κτήματα–ακίνητα, τα οποία του ανήκαν στον δήμο αυτόν, για να αποφύγει την καταβολή απέναντι στη λειτουργία. Η Λειτουργία ήταν γνωστή στην αρχαία Ελλάδα ως μια δημόσια υπηρεσία, η οποία είχε το χαρακτήρα θεσμού, ήταν καθιερωμένη από την ίδια την πόλη–κράτος, όπου τα πλουσιότερα μέλη της πόλης (πολίτες ή μέτοικοι), περισσότερο ή λιγότερο οικειοθελώς, χρηματοδοτούσαν το κράτος από τον προσωπικό τους πλούτο. Η νομιμότητά της προερχόταν από την ιδέα ότι «η προσωπική περιουσία διακατέχεται μόνο μέσω της έγκρισης–αντιπροσώπευσης από την ίδια την πόλη».

Προσωπικότητες από την Αμφιτροπή 
Υπήρξαν διάφοροι γνωστοί πολίτες από τον δήμο της Αμφιτροπής, όπως ο βουλευτής Διοκλής ο Αμφιτροπαιεύς γιος του Φιλαρχίδου, ο βουλευτής Διοτίμος ο Αμφιτροπαιεύς, ο Διογένης ο Αμφιτροπήθεν, ο Διογένης ο Αμφιτροπήθεν γιος του Διονυσίου, ο Διόδωρος ο Αμφιτροπήθεν πατέρας της Πυθιάς, ο Διόνυσος ο Αμφιτροπήθεν, ο Διόφαντος ο Αμφιτροπήθεν κ.ά.

Δείτε επίσης 
 Αρχαία Αθήνα
 Αντιοχίδα φυλή

Παραπομπές - σημειώσεις

Πηγές – βιβλιογραφία
Πρωτογενείς πηγές 

 Αισχίνης, «Κατά Τιμάρχου», 101.
 Ησύχιος, «Γλώσσαι», Α.
 Ελληνικές επιγραφές - IG Αμφιτρ Attica (IG I-III).

Δευτερογενείς πηγές
 Amphitrope, στην ιστοσελίδα: referenceworks.brillonline.com,
 Ουίλλιαμ Σμιθ,  Attica - 86 (Amphitrope)
 John S. Traill: The political organization of Attica: a study of the demes, trittyes, and phylai, and their representation in the Athenian Council, “Attica”. Princeton: American School of Classical Studies at Athens (ASCSA), 1975, ISBN 978-0-87661-514-0
 John S. Traill: Demos and trittys. Epigraphical and topographical studies in the organization of Attica. Athenians Victoria College, Toronto 1986, p. 140.
 Peter Siewert, "Die Trittyen Attikas und die Heeresreform des Kleisthenes", C.H. Beck, München 1982, ISBN 3406080634, ISBN 9783406080630
 Ανδρέας Καπετάνιος, "Ο χώρος και οι άνθρωποι στην αρχαία τοπογραφία της Λαυρεωτικής", σελ. 183-198, από το συλογικό έργο: "Αρχαιολογικές Συμβολές", Τόμος Α: Αττική - ΚΣΤ’ και Β’ Εφορείες Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων, επιμέλεια: Μαρία Δόγκα-Τόλη, Σταυρούλα Οικονόμου, έκδοση: Ίδρυμα Νικολάου & Ντόλλης Γουλανδρή - Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, Αθήνα 2013, ISBN 978-618-5060-00-8 και ISBN 978-960-7064-99-8

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 
 Δήμος Λαυρεωτικής, στην ιστοσελίδα www.lavreotiki.gr του Δήμου Λαυρεωτικής.
 
 Amphitrope?, Pousipelia Megalo Peuka, στις ιστοσελίδες: http://imperium.ahlfeldt.se & https://web.archive.org/web/20170808012018/http://dare.ht.lu.se/, Ψηφιακός Άτλας της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, ("Digital Atlas of the Roman Empire", Johan Ahlfeldt, Department of Archaeology and Ancient History, Lund University, Sweden), Πανεπιστήμιο Λουντ, Λουντ, Σουηδία, πρόγραμμα: Pelagios.
 Amphitrope, Lexicon of Greek Personal Names (LGPN).
 Amphitrope, Attic Inscriptions Online.

Δήμοι της Αρχαίας Αττικής
Αρχαία Αθήνα