Βομβαρδισμός της Γκερνίκα

Στις 26 Απριλίου 1937 γερμανικά και ιταλικά αεροπλάνα, οι πιλότοι των οποίων πολεμούσαν στο πλευρό των Ισπανών Εθνικιστών, στον Ισπανικό Εμφύλιο Πόλεμο, βομβάρδισαν την πόλη Γκερνίκα, στη χώρα των Βάσκων, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους εκατοντάδες άνθρωποι.

Η Γκερνίκα βρίσκεται στη βόρεια Ισπανία, στην επαρχία Μπισκάγια, 30 χιλιόμετρα ανατολικά του Μπιλμπάο. Έχει μεγάλη σημασία για τους Βάσκους γιατί εκεί βρίσκεται το Gernikako Arbola (Το Δέντρο της Γκερνίκα), που συμβολίζει τις ελευθερίες του λαού των Βάσκων.

Ο βομβαρδισμός της Γκερνίκα αποφασίστηκε από την πλευρά των Ισπανών Εθνικιστών, διότι η πόλη είχε στρατηγική σημασία: ήταν στο δρόμο των εθνικιστών προς το Μπιλμπάο, η κατάληψη του οποίου θα οδηγούσε στο τέλος του εμφυλίου πολέμου στη βόρεια Ισπανία. Κατά το βομβαρδισμό της πόλης το μέτωπο του πολέμου ήταν σε απόσταση τριάντα χιλιομέτρων από αυτή.

Ο βομβαρδισμός ξεκίνησε στις 4 και μισή το απόγευμα της 26ης Απριλίου 1937 και διήρκησε μέχρι τις επτά το απόγευμα της ίδιας μέρας. Στο βομβαρδισμό πήραν μέρος γερμανικά αεροπλάνα οι πιλότοι των οποίων συμμετείχαν ως εθελοντές στον ισπανικό εμφύλιο, στο πλευρό των εθνικιστών, έχοντας συγκροτήσει την Λεγεώνα Κόνδορ καθώς και ιταλικά, με Ιταλούς εθελοντές πιλότους της ιταλικής Aviazione Legionaria. Η επιχείρηση έλαβε την ονομασία Επιχείρηση Επίπληξη (Operation Rügen).

Οι Εθνικιστές ισχυρίστηκαν αργότερα ότι οι Δημοκρατικοί κατέστρεψαν την Γκερνίκα, ενώ αποχωρούσαν από την πόλη, εφαρμόζοντας την τακτική της καμένης γης.

Από το βομβαρδισμό καταστράφηκε το μεγαλύτερο μέρος της Γκερνίκα και έχασαν τη ζωή τους πολλοί άνθρωποι. Ο ακριβής αριθμός των θυμάτων δεν είναι γνωστός ακόμα και σήμερα. Για πολλά χρόνια μετά τον πόλεμο γινόταν λόγος για περισσότερους από 1.500 νεκρούς. Τα ρωσικά αρχεία της 1ης Μαΐου 1937 έκαναν λόγο για 800 νεκρούς. Σύμφωνα με σύγχρονους ιστορικούς οι νεκροί από το βομβαρδισμό της Γκερνίκα ήταν περίπου 300.

Η καταστροφή της Γκερνίκα αποτυπώθηκε στο ομώνυμο έργο του Πάμπλο Πικάσο.

Βιβλιογραφία
Coverdale, John F. – Italian Intervention in the Spanish Civil War. (Princeton University Press, 1975)
Maier, Klaus A. – Guernica 26 April 1937: Die Deutsche Intervention in Spanien und der "Fall Guernica." Freiburg im Breisgau: Rombach, 1975
Patterson, Ian – Guernica and Total War (London: Profile; USA, Harvard University Press, 2007). 
Moa, Pío – Los Mitos de la Guerra Civil, La Esfera de los Libros, 2003.
Ramírez, Juan Antonio – Guernica: la historia y el mito, Electa, Madrid, 1999
Arias Ramos, Raúl; El Apoyo Militar Alemán a Franco:La Legión Cóndor En La Guerra Civil, La Esfera de los Libros, 2003
Rankin, Nicholas – Telegram From Guernica: The Extraordinary Life of George Steer, War Correspondent (Faber & Faber, London)
Gordon Thomas and Max Morgan Witts, Guernica: The Crucible of World War II, Stein and Day, 1975.
César Vidal Manzanares, Chapter 9 of La Destrucción de Guernica,.
Boling, Dave. Guernica: A Novel (Bloomsbury, USA, 2008)

Ισπανικός Εμφύλιος
Ιστορία της Χώρας των Βάσκων
Εγκλήματα πολέμου