Αιχμάλωτοι του παρελθόντος

Το Αιχμάλωτοι του παρελθόντος (πρωτότυπος τίτλος: Random Harvest) γνωστό και ως Στη λήθη του παρελθόντος είναι ρομαντικό δράμα παραγωγής 1942 σε σκηνοθεσία Μέρβιν ΛεΡόι. Η ταινία είναι κινηματογραφική μεταφορά του μυθιστορήματος του Τζέιμς Χίλτον Random Harvest το οποίο διασκεύασαν για τη μεγάλη οθόνη οι: Άρθουρ Γουίμπερις, Τζορτζ Φρέσελ και Κλοντίν Γουέστ. Πρωταγωνιστές της ταινίας είναι οι Ρόναλντ Κόλμαν και Γκριρ Γκάρσον.

Η ταινία έκανε μεγάλη εισπρακτική επιτυχία και προτάθηκε εφτά βραβεία Όσκαρ, μεταξύ των οποίων και για Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας.

Υπόθεση 
Ο Τσαρλς Ρένιερ (Ρόναλντ Κόλμαν), γόνος της πανίσχυρης οικογένειας των Ρένιερ και διοικητής του συντάγματος του Γουέσεξ τραυματίζεται κατά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο και χάνει τη μνήμη του μετά από μια μάχη στη Γαλλία το 1917. Ο άνδρας μεταφέρεται από το ένα νοσοκομείο στο άλλο και καταλήγει σε ένα άσυλο στην αγγλική επαρχία. Έχοντας χάσει τη μνήμη του και μην έχοντας κανένα στοιχείο για την ταυτότητά του, ο άνδρας έχει χάσει την αυτοπεποίθηση του και είναι ιδιαίτερα ευαίσθητος. Ο Τσαρλς που στο άσυλο, τον αποκαλούν Τζον Σμιθ, αποφασίζει να το σκάσει από το πνιγηρό περιβάλλον της κλινικής που τον φιλοξενεί το οποίο κάνει κακό στην ανάκτηση της ψυχικής του ακεραιότητας. Τότε συναντά στο δρόμο του την Μάργκαρετ Χάνσον (Γκριρ Γκάρσον), μια γυναίκα που εργάζεται ως ηθοποιός και φέρει το καλλιτεχνικό ψευδώνυμο Πώλα Ρίτζγουεϊ. Η Πώλα που τον ερωτεύεται προθυμοποιείται να τον βοηθήσει κρύβοντάς τον στο καμαρίνι της. Όμως όταν ο θίασος της ετοιμάζεται να συνεχίσει την περιοδεία του, ο φύλακας του ασύλου φτάνει στο πανδοχείο που η Πώλα κρύβει τον Τσαρλς ψάχνοντάς τον και το ζευγάρι αναγκάζεται να φύγει κακήν κακώς και να πάει όσο το δυνατόν πιο μακριά. Οι δυο τους φτάνουν σε μια επαρχιακή πόλη, όπου εγκαθίστανται, αποκτούν ένα γιο και ζουν μια φιλήσυχη ζωή. Ο Τσαρλς, διατηρεί το όνομα Τζον Σμιθ, που του είχαν δώσει στο ίδρυμα έχει ανακτήσει την αυτοπεποίθησή του και πηγαίνει στη Λίβερπουλ για να μιλήσει με τον εκδότη μιας εφημερίδας για μια θέση εργασίας όταν έχει ένα ατύχημα, το οποίο του επαναφέρει τη μνήμη, αλλά τον κάνει να ξεχάσει όλα όσα έζησε τα τελευταία τρία χρόνια. Αγνοώντας ότι είναι παντρεμένος με παιδί επιστρέφει στην οικία των Ρένιερ στο Σάσεξ και συνεχίζει τη ζωή του εκεί που την είχε αφήσει πριν τον πόλεμο. Δέκα χρόνια αργότερα η Μάργκαρετ τον εντοπίζει και πιάνει δουλειά ως γραμματέας του, αλλά εκείνος ούτε την αναγνωρίζει, αλλά ούτε θυμάται τη ζωή του μαζί της. Το κενό της μνήμης του στοιχειώνει την ύπαρξή του και τον εμποδίζει από το να φτιάξει τη ζωή του. Η Μάργκαρετ αποφασίζει να μην του φανερώσει την ταυτότητά της και προσπαθεί να τον βοηθήσει να βρει τη μνήμη του. Η σχέση των δυο αιχμαλώτων του παρελθόντος περιπλέκεται ακόμα περισσότερο όταν ο Τσαρλς αποφασίζει να κάνει πρόταση γάμου στην Μάργκαρετ για πολιτικούς λόγους.

Πληροφορίες παραγωγής 
Ταινία βασισμένη στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Τζέιμς Χίλτον, ενός συγγραφέα που έκανε μεγάλη επιτυχία εκείνη την περίοδο και του οποίου τα μυθιστορήματα Αντίο, Κύριε Τσιπς και Χαμένος Ορίζοντας είχαν ήδη μεταφερθεί στη μεγάλη οθόνη (το πρώτο με τίτλο Αντίο Ωραία Νιάτα). Οι πρωταγωνιστές της ταινίας Ρόναλντ Κόλμαν και Γκριρ Γκάρσον είχαν πρωταγωνιστήσει στο Χαμένος Ορίζοντας (Lost Horizon, 1937) και Αντίο, Ωραία Νιάτα (Goodbye Mr. Chips, 1939) αντίστοιχα.

Η Τζόαν Κρόφορντ, της οποίας το άστρο είχε αρχίσει να δύει εφόσον οι ταινίες της έχαναν χρήματα και θεωρούταν δηλητήριο των ταμείων πάσχιζε να ερμηνεύσει το ρόλο της Πώλα Ρίτζγουεϊ / Μάργκαρετ Χάνσον, αλλά τελικά ο ρόλος πήγε στην Γκριρ Γκάρσον, της οποίας η καριέρα βρισκόταν σε ανοδική πορεία και στην οποία πήγαιναν τα καλύτερα σενάρια της Metro-Goldwyn-Mayer. Ο ρόλος της Πώλα / Μάργκαρετ ήταν ένας από τους πολλούς που η ηθοποιός έχασε από την Γκριρ Γκάρσον κάτα τα τελευταία χρόνια που ανήκε στο δυναμικό της M-G-M. Η Κρόφορντ έχασε επίσης το ρόλο της Μαρίας Κιουρί στην ταινία Μαντάμ Κιουρί το 1943 και ένα χρόνο αργότερα αποδεσμεύτηκε από το συμβόλαιό της στην εταιρία για να υπογράψει με τη Warner και να επανέλθει στα πράγματα με το Θύελλα σε μητρική καρδιά (Mildred Pierce) το 1945. Ο Ρόναλντ Κόλμαν που επελέγη για το ρόλο του Σμίθι / Τσαρλς Ρένιερ, ήταν ένας από τους γοητευτικότερους πρωταγωνιστές της Χρυσής Περιόδου του Χόλιγουντ και είχε μια υπέροχη εκφραστική φωνή, αλλά στα 51 του ήταν πολύ μεγάλος για να ερμηνεύει τον ήρωα ο οποίος στο βιβλίο του Χίλτον είχε ηλικία μεταξύ των 20 και των 30. Ο Κόλμαν, όπως και ο ήρωας της ταινίας, είχε πραγματικά υποφέρει ως νέος στρατιώτης κατά τη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου (είχε τραυματιστεί βαριά και αργότερα τιμήθηκε και με παράσημο ανδρείας). Η Σούζαν Πίτερς η ηθοποιός που ερμηνεύει το ρόλο της νεαρής Κίττυ που ερωτεύεται τον Τσαρλς Ρένιερ (πρώτη επιλογή για το ρόλο ήταν η Αν Ρίτσαρντς), είχε ένα ατύχημα τρία χρόνια μετά τη λήξη των γυρισμάτων που την καθήλωσε σε αναπηρικό καροτσάκι. Η ηθοποιός πέθανε το 1951 σε ηλικία 31 χρονών.

Διαφορές από το μυθιστόρημα 
Η ταινία ήταν η αγαπημένη της Γκριρ Γκάρσον, η οποία γύρισε την ίδια χρονιά την Κυρία Μίνιβερ (Mrs. Miniver) του Γουίλιαμ Γουάιλερ, της οποίας το σενάριο έγραψε η ίδια ομάδα σεναριογράφων που έγραψε και το Αιχμάλωτοι του Παρελθόντος. Η ταινία εμφανίζει πολλές διαφορές σε σχέση με το μυθιστόρημα στο οποίο η ταυτότητα της Μάργκαρετ Χάνσον, η οποία είναι το ίδιο πρόσωπο με την Πώλα Ρίτζγουεϊ κρατιέται μυστική μέχρι το τέλος. Στην ταινία η Κίττυ δεν πεθαίνει αλλά ακολουθεί τη μητέρα της σε ταξίδι στην Αίγυπτο. Στην ταινία ο Τσαρλς κληρονομεί το πατρικό σπίτι και ολοκληρώνει τις σπουδές του, σε αντίθεση με το μυθιστόρημα όπου δε συμβαίνει τίποτα από τα δυο.

Εισπράξεις 
Η ταινία έκανε υψηλές για την εποχή εισπράξεις ξεπερνώντας το 8 εκατομμύρια δολάρια και η Γκάρσον που την ίδια χρονιά είχε γυρίσει και την Κυρία Μίνιβερ που θριάμβευσε στα Όσκαρ του 1942 έγινε η δημοφιλέστερη ηθοποιός της πολεμικής περιόδου από το '42 και έπειτα. Οι ταινίες της σήμερα χαρακτηρίζονται ως ταινίες γυναικών καθώς συντρόφευαν τις γυναίκες όσο οι σύζυγοί τους έλειπαν στο μέτωπο.

Βραβεία 
Η ταινία έλαβε 7 υποψηφιότητες για Όσκαρ, χωρίς όμως να κερδίσει κάποιο. Έχασε το Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας από την πολυβραβευμένη Κυρία Μίνιβερ που ήταν η μεγαλύτερη επιτυχία της Γκάρσον. Η Γκάρσον σε αντίθεση με τον Ρόναλντ Κόλμαν και τη Σούζαν Πίτερς δεν έλαβε υποψηφιότητα για την ερμηνεία της στην ταινία εφόσον τα μέλη της ακαδημίας προτίμησαν να την προτείνουν και τελικά να την βραβεύσουν για την ερμηνεία της στην Κυρία Μίνιβερ.

Βραβεία Ακαδημίας Κινηματογράφου (Όσκαρ) 
Υποψηφιότητα:
Καλύτερης Ταινίας – Σίντνεϊ Φράνκλιν
Σκηνοθεσίας – Μέρβιν ΛεΡόι
Α’ Ανδρικού Ρόλου – Ρόναλντ Κόλμαν
Β’ Ανδρικού Ρόλου – Σούζαν Πίτερς
Διασκευασμένου Σεναρίου – Άρθουρ Γουίμπερις, Κλοντίν Γουέστ και Τζορτζ Φρέσελ
Μουσικής Επένδυσης - Χέρμπερτ Στόθαρτ
Καλλιτεχνικής Διεύθυνσης - Σέντρικ Γκίμπονς, Έντγουιν Μπ. Γουίλις, Ράνταλ Ντούελ και Τζακ Ντ. Μουρ

Απόπειρες για επανεκτέλεση 
Για πολλά χρόνια ο Σίντνεϊ Πόλακ φιλοδοξούσε να επανεκτελέσει το μυθιστόρημα του Χίλτον, αλλά τελικά κατέληξε στο συμπέρασμα ότι θα ήταν δύσκολο να μεταφερθεί στη μεγάλη οθόνη με τόσο μεγαλειώδη τρόπο, όσο ήταν εκείνος της ταινίας του '42. Επίσης ο Άντονι Μινγκέλα φλέρταρε με την ιδέα της επανεκτέλεσης.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

Αμερικανικές ταινίες
Ταινίες του 1942
Αγγλόφωνες ταινίες
Αμερικανικές ασπρόμαυρες ταινίες
Αμερικανικές δραματικές ταινίες
Ταινίες παραγωγής Metro-Goldwyn-Mayer
Ταινίες βασισμένες σε βρετανικά μυθιστορήματα
Ταινίες σε σκηνοθεσία Μέρβιν ΛιΡόι