Μουσικός εθνικισμός

Ο μουσικός εθνικισμός, σήμερα θεωρείται, ότι υπήρξε ως άτυπη και μη συντονισμένη προσπάθεια συνθετών διαφορετικών εθνικοτήτων, να καθιερώσουν στη χώρα ή το έθνος τους, ένα εθνικό ύφος μουσικής, προσδίδοντας ταυτόχρονα και εθνική μουσική ταυτότητα στα νεοαναδυόμενα έθνη. Αυτή η προσπάθεια, εκφράστηκε με την ενσωμάτωση παραδοσιακών εθνικών στοιχείων και θεματων σε μουσικά έργα, με χρήση των εργαλείων της κλασικής μουσικής και χαρακτηριστικών μουσικών ιδεών ή μοτίβων εντός μίας περιοχής, χώρας ή ενός έθνους, σε έργα κυριότερα όπερας, της οποίας το μουσικό είδος συνδυάζει λόγο, μουσική και σκηνική δράση. Στοιχεία που ενσωματώθηκαν, ήταν θέματα από την ιστορία, παραδοσιακές μελωδίες, ρυθμοί, χοροί κλπ.

Ιστορικά στοιχεία
Σημαντικό πλήθος έργων αυτού του ρεύματος, εμφανίζεται κυρίως κατά το 19ο αιώνα. Καθώς νέα έθνη σχηματίζονταν στην Ευρώπη, αυτές οι συνθέσεις θεωρήθηκαν ως μορφή αντίδρασης στην κυριαρχία της μουσικής κλασικής παράδοσης της Δύσης, της οποίας τις βάσεις, είχαν θέσει κυρίως Ιταλοί, Γάλλοι και Γερμανοί δημιουργοί, παρά το γεγονός ότι οι συνθέτες αυτών των έργων χρησιμοποιούσαν βασικά στοιχεία και εργαλεία της δυτικής κλασικής μουσικής. Σημαντικό στοιχείο αυτών των συνθέσεων είναι η απόδοσή τους στις γλώσσες των εθνών για τα οποία γράφτηκαν. Το πνεύμα αυτοδιάθεσης διαφόρων εθνοτήτων, αποτυπώνεται σε έργα συνθετών όπως είναι έργα για πιάνο του Φρεντερίκ Σοπέν ή αρκετές όπερες του Τζιουζέπε Βέρντι.. Από τα τέλη του 18ου αιώνα ενισχύθηκε η τάση του ρομαντισμού για ανάδειξη των παραδόσεων και του λαϊκού στοιχείου και χρησιμοποιήθηκε από τους συνθέτες για να υποστηρίξουν τα εθνικά θέματα στις δημιουργίες τους.

Συνθέτες
Συνθέτες που θώρησαν εαυτούς εκφραστές του μουσικού εθνικού στοιχείου σύμφωνα με τα παραπάνω, ή θεωρήθηκαν από μεταγενέστερους, παραθέτονται παρακάτω.

Βρετανία
 Έντουαρντ Έλγκαρ
 Ραλφ Βον Γουίλιαμς

Ελλάδα
 Μανώλης Καλομοίρης
Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής
 Λουίς Γκοτσόκ
 Ρόυ Χάρρις
 Τσαρλς Άιβς-
Ισπανία
 Χοακίν Τουρίνα
 Μανουέλ ντε Φάλια
 Ισαάκ Αλμπένιθ
 Ενρίκε Γκρανάδος 
Μεξικό
 Μανουέλ Πόνσε
 Κάρλος Τσάβες
Νορβηγία
 Έντβαρντ Γκρηγκ-
Ουγγαρία
 Ζόλταν Κόνταλυ
 Μπέλα Μπάρτοκ
Πολωνία
 Φρεντερίκ Σοπέν
 Στάνισλαβ Μονιούσκο
Ρουμανία
 Γκεόργκε Ενέσκου  -
Ρωσία
 Μιχαήλ Γκλίνκα
 Η Ομάδα των Πέντε
Τσεχία
 Μπέντριχ Σμέτανα
 Αντονίν Ντβόρζακ, Βοημία
 Βίτεσλαβ Νόβακ
Φινλανδία
 Γιαν Σιμπέλιους

Πηγές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Melita Milin (Beograd) The National Idea in Serbian Music of the 20th Century
Πολυφωνία Μουσικολογικό περιοδικό

Ιστορία της μουσικής
Μουσικολογία
Εθνικισμός