Φοίβη (όνομα)

Φοίβη, ελληνικό γυναικείο κύριο όνομα.

Ετυμολογία του ονόματος 
Σύμφωνα με τον Γ. Μπαμπινιώτη, το όνομα προέρχεται από το αρχαιοελληνικό επίθετο φοῖβος «καθαρός, αγνός», αβέβαιου ετύμου. (Βλ. Φοίβος). Το Online Etymology Dictionary  ερμηνεύει το επίθετο ως «λαμπρός, αγνός».

Στην αρχαιοελληνική μυθολογία, η Τιτανίδα Φοίβη, κόρη του Ουρανού και της Γαίας, σύμφωνα με τον Ησίοδο, ήταν μητέρα της Λητώς και γιαγιά της Άρτεμης. Επίσης, το Φοίβη ήταν επίθετο της θεάς Άρτεμης, γυναικείος τύπος του αντρικού Φοίβος (ο Απόλλων).

Το όνομα με τη σημασία «αγνή» είναι παρεμφερές με ονόματα όπως Αγνή ή Ανέζα ή Ινές, ενώ με τη σημασία «λαμπρή» με ονόματα όπως Αγλαΐα, Ηλέκτρα, Κλάρα, Λουκία, Ρωξάνη, Σβετλάνα, Φωτεινή κτλ.

Διάδοση του ονόματος 
Το Φοίβη ανήκει στα αρχαιοελληνικά ονόματα που επανήλθαν στο ελληνικό ονοματολόγιο ύστερα από αιώνες, τις παραμονές της επανάστασης του 1821, μαζί με άλλα ονόματα σαν σύμβολο της συνέχειας του ελληνισμού και της επιθυμίας του έθνους να ζήσει ελεύθερο. 
Ενδεικτικά, σήμερα στον ελλαδικό χώρο, σε μια προσπάθεια στατιστικής αποτίμησης της συχνότητας των ελληνικών ονομάτων από τον Απρίλιο του 2009, το βαφτιστικό Φοίβη παρουσιάζεται ανάμεσα στις θέσεις 562η–609η των πιο συχνών ονομάτων (409ο–441ο ανάμεσα στα γυναικεία). 
Το φέρουν γύρω στους 383 Ελληνίδες ή ποσοστό 0,005%.  
Στην Κύπρο, κατά την απογραφή του πληθυσμού το 2011, το όνομα Φοίβη παρουσιάζεται 390ό σε συχνότητα, με 168 εμφανίσεις σε σύνολο 145.612 ή ποσοστό 0,12%.

Σύμφωνα με τη Θετίμα, το όνομα Φοίβη εμφανίζεται στο Lexicon of Greek Personal Names (LGPN) να το φέρουν 40 διαφορετικά πρόσωπα. 
Παράλληλοι τύποι: Phoebe (1ος αι. π.Χ.–1ος αι. μ.Χ., αυτοκρατορική περίοδος, 1ος–2ος αι. μ.Χ., Κάτω Ιταλία· 2ος αι. μ.Χ., Μικρά Σκυθία), Fybe (αυτοκρατορική περίοδος, Κάτω Ιταλία), Phyeba (αυτοκρατορική περίοδος, Κάτω Ιταλία). 
Γεωγραφικά το όνομα απλώνεται στη Θεσσαλονίκη, την Αθήνα, την Πελοπόννησο (Αρκαδία, Κορινθία), το Αιγαίο (Κρήτη, Κως, Λέσβος), τη Μικρά Ασία (Λυκία, Λυδία, Βιθυνία, Ιωνία, Καρία, Μυσία,  Τρωάδα), τη Δαλματία, την Ιλλυρία, τη Μικρά Σκυθία και την Ιταλία (Σικελία, Καμπανία, Καλαβρία, Bruttium, Απουλία).

Τέλος, στο Athenian Onomasticon, αναφέρεται και το όνομα Φοιβίς (2ος αι. μ.Χ.).

Ονομαστική εορτή 
 Στις 3 Σεπτεμβρίου, ημέρα κατά την οποία η Ορθόδοξη και η Καθολική Εκκλησία τιμούν τη μνήμη της διακόνισσας Φοίβης. Η διάκονος Φοίβη, από τις Κεχριές Κορινθίας, αναφέρεται από τον απόστολο Παύλο στην επιστολή Προς Ρωμαίους (ιϛ΄ 1).

Αντρικός τύπος του ονόματος 
Φοίβος (όνομα).

Το όνομα σε άλλες γλώσσες 
Το όνομα διαδόθηκε και σε άλλες γλώσσες μέσω του λατινικού τύπου Phoebe.
 αγγλικά: Phoebe, Phebe, Pheobe.
 βουλγαρικά, ουκρανικά, ρωσικά: Феба.
 γαλλικά: Phœbé.
 γερμανικά: Phöbe, Phoebe.
 δανέζικα: Phoebe, Føbe.
 ιταλικά: Febèa.
 ισπανικά, καταλανικά: Febe.
 κροάτικα: Feba.
 λιθουανικά: Febė.
 νορβηγικά: Phoebe, Føbe.
 ολλανδικά: Febe, Phoebe.
 πολωνικά: Febe.
 σουηδικά: Febe, Föbe, Phebe.
 φινλανδικά: Febe.

Το όνομα στη μυθολογία 
 Φοίβη (θεά Άρτεμις), στην αρχαιοελληνική μυθολογία, επίθετο της θεάς Άρτεμης.
 Φοίβη, η Τιτανίδα κόρη του Ουρανού και της Γαίας· η κόρη της Λητώ ήταν μητέρα της Άρτεμης.  
 Φοίβη, η κόρη του Τυνδάρεω και της Λήδας, αδελφή της Κλυταιμνήστρας.  
 Φοίβη, η Αμαδρυάδα που παντρεύτηκε τον Δαναό.
 Φοίβη, η κόρη του Λευκίππου, του βασιλιά της Μεσσηνίας, αδελφή της Ιλαείρας και μητέρα του Μνησιλάου.  
 Φοίβη, η Αμαζόνα που φόνευσε ο Ηρακλής.

Το όνομα στη λογοτεχνία 
 Φοίβη, η δεκάχρονη αδελφή του Χόλντεν, του κεντρικού ήρωα στον Φύλακα στη σίκαλη (1951) του Τζ. Ντ. Σάλιντζερ (J. D. Salinger, 1919–2010).

Το όνομα στην τηλεόραση 

 Φοίβη Μπουφφέ, πρωταγωνίστρια στην τηλεοπτική σειρά Τα φιλαράκια, που την ενσαρκώνει η Αμερικανίδα ηθοποιός Λίζα Κούντροου (Lisa Kudrow).

Δείτε επίσης 
Φοίβη.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Παραπομπές

Γυναικεία ελληνικά ονόματα
Αγιωνύμια
Αρχαία ελληνικά ονόματα
Ονόματα από την αρχαιοελληνική μυθολογία