Αρχαιολογική Συλλογή Γαλαξειδίου

Η Αρχαιολογική Συλλογή Γαλαξειδίου στεγάζεται σε μια αίθουσα του Ναυτικού και Ιστορικού Μουσείου Γαλαξειδίου και υπάγεται στην Εφορεία Αρχαιοτήτων Φωκίδας.

Το κτίριο
Το κτήριο χρονολογείται περίπου από το 1870, όταν στέγαζε το Σχολείο Θηλέων, το δημαρχείο και το αστυνομικό κατάστημα. Τις χρήσεις αυτές διατήρησε ως το 1979. Η αρχαιολογική συλλογή δημιουργήθηκε το 1932 από δωρεές ιδιωτών, αλλά εν συνεχεία συμπεριέλαβε και ευρήματα ανασκαφών από την ευρύτερη περιοχή.

Η έκθεση
Η έκθεση είναι οργανωμένη σε τρεις θεματικές ενότητες, «Ιδιωτικός βίος – Καθημερινή ζωή», «Εμπόριο και θαλάσσια δραστηριότητα» και «Νεκροταφεία». Η μουσειολογική προσέγγιση είναι σύγχρονη, με έμφαση στον εκπαιδευτικό χαρακτήρα, και βασίζεται στη χρήση πλούσιου εποπτικού υλικού. Μέσα από τα εποπτικά μέσα αναβιώνει το αρχαίο Χάλειον με το οποίο ταυτίζεται το σύγχρονο Γαλαξείδι.

Προθήκη 1
Στην πρώτη προθήκη παρουσιάζονται οι αρχαίοι οικισμοί στη Δεξαμενή, το Κεφαλάρι, την Αψηφιά και το Ανεμοκάμπι και τα ίχνη πρώιμης κατοίκησης (Πρωτοελλαδικής περιόδου) (3200-1900 π.Χ.), όπως λεπίδες οψιανού και όστρακα κεραμικής.

Προθήκη 2
Στην επόμενη προθήκη παρουσιάζονται όψεις του αρχαίου Χάλειου. Το τείχος της πόλης, που χρονολογείται στον 3ο αι. π.Χ., περίοδο της κυριαρχίας της Αιτωλικής Συμπολιτείας, την καθιστούσε ένα από τα πιο προστατευμένα λιμάνια του  Κορινθιακού κόλπου. Πλούσια στοιχεία έχει δώσει το νεκροταφείο που ανασκάφηκε στην πλατεία Ηρώων αλλά και άλλα ταφικά μνημεία.

Προθήκη 3
Στην τρίτη προθηκη εκτίθενται αγγεία και άλλα ευρήματα σχετικά με την καθημερινή ζωή. Ιδιαίτερες είναι δύο κοτύλες με γωνιώδεις λαβές του 7ου αιώνα π.Χ.,σφαιρικοί αρύβαλλοι και κυλινδρικές πυξίδες κορινθιακής προέλευσης και ορισμένοι άλλοι τύποι αγγείων. Περιλαμβάνονται επίσης αττικά αγγεία όπως μελανόμορφες κύλικες και ληκύθοι τέλους αρχαϊκής-αρχών κλασικής εποχής  (Ομάδες του Αίμωνα και των Ανθεμίων). Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα είναι η ερυθρόμορφη πελίκη με παράσταση ιματιοφόρου ανδρός που στηρίζεται σε βακτηρία και συνομιλεί με ιματιοφόρο νεαρό, και χρονολογείται στο δεύτερο τέταρτο του 5ου αιώνα π.Χ.Παρόμοια πελίκη έχει βρεθεί στα Νιχώρια Μεσσηνίας.

Προθήκη 4
Στην επόμενη προθήκη εκτίθεται κεραμική της Ελληνιστικής περιόδου, καθώς και μερικά αγγεία από φυσητό γυαλί (1ος αι. μ.Χ.) Το πιο χαρακτηριστικό αγγείο είναι ένα κύπελλο χυτό σε μήτρα που φέρει την επιγραφή «Εὐφραίνου ἐφ’ὧ παρεῑ» (να χαίρεσαι σε ό,τι συμμετέχεις), παραίνεση προς το συνδαιτυμόνα να απολαμβάνει το συμπόσιο.
Δύο χάλκινα κάτοπτρα, σφηκωτήρες, πόρπες και ζώνη παρουσιάζουν διαχρονικά τον κόσμο των γυναικών. Ιδιαίτερο είναι το ρωμαϊκό περίαπτο με τη μορφή του Άμμωνα Δία. Από τον κόσμο της γυναίκας εκτίθενται κυρίως σύνεργα καλλωπισμού, όπως τα δυο χάλκινα κάτοπτρα.

Προθήκη 5
Η προθήκη απέναντι από την είσοδο περιλαμβάνει πήλινα ειδώλια από τη θέση Ακόνα και μεταλλικά σκεύη και εργαλεία. Τα ευρήματα περιλαμβάνουν επίσης αγνύθες, αστραγάλους και μικρογραφικά αγγεία και ανάγονται όλα στην ύστερη Αρχαϊκή και την Κλασική περίοδο.
Περισσότερα από 100 χάλκινα αγγεία και σκεύη από το Γαλαξείδι βρίσκονται σε 15 μουσεία της Αμερικής και της Ευρώπης ως αποτέλεσμα αρχαιοκαπηλείας του 19ου αιώνα. ρόκειται για προϊόντα αρχαιοκαπηλείας που διενεργήθηκε κατά το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα. Το γεγονός αυτό επιβεβαιωσε η ανεύρεση το 1973 μιας ιδιότυπης κωδωνόσχημης ληκύθου, όμοιας με δύο που φυλάσσονται στο Βρετανικό Μουσείο στο Λονδίνο και μιας ακόμα στο Εδιμβούργο με την ένδειξη προέλευσης «Γαλαξείδι». Ο τύπος αυτός είναι άγνωστος ως τώρα από οπουδήποτε αλλού.

Γωνιακή προθήκη
Σε γωνιακή προθήκη εκτίθεται ένας σχεδόν σφαιρικός αμφορέας Ύστερης Πρωτοελλαδικής ΙΙ περιόδου (2400-2200 π.Χ.) από το Ανεμοκάμπι, καθώς και αγγεία από την Κόρινθο και την Αθήνα ενδεικτικά των εμπορικών συναλλαγών.

Νεκροταφεία
Στο τέλος της αίθουσας καταλήγει κανείς στην ενότητα των νεκροταφείων, με ευρήματα από τον Άγιο Αθανάσιο (Γεωμετρικών χρόνων) και μέσα από την πόλη του Γαλαξειδιού (Κλασικών – Ρωμαϊκών χρόνων).

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Υπουργείο  Πολιτισμού, Αρχαιολογική Συλλογή Γαλαξιδίου
http://odysseus.culture.gr/h/1/gh151.jsp?obj_id=3418 
Μουσεία Γαλαξιδίου
https://web.archive.org/web/20160310192208/http://www.in-galaxidi.gr/%CE%B3%CE%B1%CE%BB%CE%B1%CE%BE%CE%B9%CE%B4%CE%B9/%CE%BC%CE%BF%CF%85%CF%83%CE%B5%CE%AF%CE%B1.html
Ναυτικό Ιστορικό Μουσείο Γαλαξιδίου, Αρχαιολογική Συλλογή
https://web.archive.org/web/20160126064755/http://galaxidimuseum.gr/collection%20archeological.html

Βιβλιογραφία
Σίδερης Α. και Ε. Ζυμή, "Χάλκινα σκεύη από το Γαλαξείδι: πρώτη προσέγγιση", στο Θέμελης Π. και Ρ. Σταθάκη Κουμάρη (επιμ.), Το Γαλαξείδι από την αρχαιότητα έως σήμερα, Αθήνα 2003, σελ. 35-60.
Θέμελης, Π., Σταθάκη Κουμάρη, Ρ. (επιμ.), Το Γαλαξείδι από την αρχαιότητα έως σήμερα, Αθήνα 2003

Γαλαξειδιου
Γαλαξείδι