Η Μηχανή του Χρόνου

Η Μηχανή του Χρόνου (The Time Machine) είναι ένα μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας του Χ. Τζ. Γουέλς, που εκδόθηκε το 1895. Ο Γουέλς πιστώνεται γενικά με την αύξηση της δημοτικότητας της έννοιας του ταξιδιού στο χρόνο χρησιμοποιώντας ένα όχημα που επιτρέπει στον χειριστή να ταξιδέψει σκόπιμα και επιλεκτικά. Ο όρος "μηχανή του χρόνου", που επινοήθηκε από τον Γουέλς, χρησιμοποιείται πλέον παγκόσμια για αναφορά σε ένα τέτοιο όχημα. 

Η Μηχανή του Χρόνου έχει μεταφερθεί σε δύο ταινίες μεγάλου μήκους με τον ίδιο τίτλο, σε δύο τηλεοπτικές εκδοχές και σε μεγάλο αριθμό βιβλίων κόμικς. Επίσης, ενέπνευσε έμμεσα πολλά έργα επιστημονικής φαντασίας σε πολλά μέσα.

Υπόθεση
Ο πρωταγωνιστής του βιβλίου είναι ένας επιστήμονας και ερασιτέχνης εφευρέτης που ζει στο Ρίτσμοντ, μία περιοχή στο Σάρρεϋ της Αγγλίας. Ο συγγραφέας δεν τον κατονομάζει, τον εκφωνεί απλά ως "ο Χρονοταξιδιώτης". 

Η "Μηχανή του Χρόνου" είναι μία μηχανή, που χωρίς να μετακινηθεί καθόλου από τη θέση της, μεταφέρει τον επιβάτη της χιλιάδες χρόνια μπρος ή πίσω, σε εποχές που έχουνε ξεχαστεί από την πάροδο των αιώνων ή σε εποχές που δεν ήρθανε ακόμη.

Ο εφευρέτης της μηχανής αυτής διηγείται στους φίλους του την περιπέτεια που έζησε ταξιδεύοντας 802.700 χρόνια στο μέλλον. Ο κόσμος έχει αλλάξει εντελώς και οι άνθρωποι έχουν ξεχωρίσει σε δύο είδη. Εκείνοι που ανήκουν στο ένα είδος είναι μικροκαμωμένοι, μαλθακοί και περνάνε όλο τους τον καιρό παίζοντας, χορεύοντας και τραγουδώντας. Πόλεις και χωριά δεν έχουνε. Ζούνε πολλοί μαζί μέσα σε τεράστια φουτουριστικά σπίτια. Το όνομά τους είναι Ελοί. Δεν κάνουν κάποια συγκεκριμένη εργασία και τρέφονται με μεγάλες ποσότητες φρούτων. Ο χώρος γύρω από το Λονδίνο έχει γίνει ένας μεγάλος λαχανόκηπος με ασυνήθιστα είδη φρούτων και λουλουδιών. 

Μόλις νυχτώσει οι Ελοί κλειδώνονται μέσα, γιατί φοβούνται τους ανθρώπους από το άλλο είδος. Αυτοί είναι σχεδόν αποκτηνωμένοι, έχουν άγρια αιμοβόρα αισθήματα και περνάνε όλη τους τη ζωή βαθιά μέσα στη γη, όπου υπάρχουνε τεράστια εργοστάσια. Το όνομά τους είναι Μούρλοκ. Οι Μούρλοκ βλέπουνε μόνο μέσα στο σκοτάδι ενώ μόλις βγούνε πάνω ή μόλις αντικρύσουνε φως τυφλώνονται. Στις υπόγειες στοές τους κατεβαίνουν από κάτι πολύ βαθιά πηγάδια που έχουνε στο πλάι σιδερένια σκαλοπάτια.

Οι Ελοί υποδέχονται το Χρονοταξιδιώτη με περιέργεια και χωρίς φόβο. Το ίδιο αισθάνεται και ο Χρονοταξιδιώτης, ο οποίος κατεβαίνει από τη μηχανή του χρόνου, την αποσυνδέει και ακολουθεί τους Ελούς. Προσπαθεί να επικοινωνήσει μαζί τους, αλλά αυτό είναι κάπως αναποτελεσματικό. Αποφασίζει λοιπόν να εξερευνήσει την γύρω περιοχή. 

Καθώς δύει, ο Χρονοταξιδιώτης ψάχνει να βρει που θα κοιμηθεί. Επιστρέφοντας στο χώρο όπου τον υποδέχτηκαν οι Ελοί, ανακαλύπτει ότι η μηχανή του χρόνου του έχει εξαφανιστεί. Πανικοβάλλεται και απεγνωσμένα ψάχνει κατά την διάρκεια της νύχτας για το όχημα. Στη συνέχεια ανακαλύπτει ότι οι Μούρλοκ κλέψανε τη μηχανή του χρόνου και την κλειδώσανε μέσα σε μία μυστική αποθήκη. Έτσι ο εφευρέτης έμεινε αναγκαστικά για αρκετές ημέρες μέσα στον παράξενο αυτό κόσμο. Οι Ελοί τού φέρθηκαν καλά και τον περιποιήθηκαν. Μα οι Μούρλοκ έκαναν ό,τι μπορούσανε για να τον εξοντώσουν. Ύστερα από σκληρούς αγώνες εναντίον τους κατάφερε να τους νικήσει και να ξαναπάρει πίσω τη μηχανή του, τη στιγμή ακριβώς που τα ανθρωπόμορφα αυτά τέρατα τού είχανε στήσει παγίδα για να τον απαγάγουν και να τον αιχμαλωτίσουν για πάντα.

Ο Χρονοταξιδιώτης επανασυνδέει τη μηχανή του χρόνου και δραπετεύει για το μέλλον. Ο χρόνος σταματάει περίπου 30.000.000 χρόνια μπροστά από την εποχή του. Εκεί βλέπει τα τελευταία ζωντανά πράγματα μίας γης που πεθαίνει. Μία Γη, η τροχιά της οποίας έχει σταματήσει και ο ήλιος στο Λονδίνο βρίσκεται μόνιμα στη δύσή του. Απειλούμενος από κοκκινόμορφα καβουρόσχημα πλάσματα ο Χρονοταξιδιώτης περιδιαβαίνει τις κόκκινες -σαν αίμα- παραλίες και βλέπει τον κόσμο να καλύπτεται από μία έντονη πράσινη βλάστηση. Συνεχίζοντας να κάνει μικρά άλματα στο χρόνο με τη μηχανή του βλέπει τον πλανήτη Γη σε διαφορετικές απογοητευτικές καταστάσεις.

Στο τελευταίο του ταξίδι προς το μέλλον βλέπει τον πλανήτη να γίνεται σκουρότερος καθως χιονονιφάδες καλύπτουν τα πάντα. Η ζωή έχει παύσει. Μόνο οι λειχήνες συνεχίζουν να εξαπλώνονται στους βράχους και ένα μικρό πλασματάκι, στο μέγεθος της μπάλας, που κινείται αργά πάνω στην αμμουδιά.

Ζαλισμένος και γεμάτος σκέψεις με αυτή την περιπετειά του, αποφασίζει να γυρίσει τον χρόνο προς τα πίσω αυτή την φορά και να επιστρέψει στο μικρό του εργαστήριο. Έχουν περάσει μόνο τρεις ώρες από τη στιγμή που έφυγε. Στο εργαστήριο τον περιμένουν οι φίλοι του, που γεμάτοι ανυπομονησία -αλλά και δυσπιστία- περιμένουν να τους εξιστορήσει την περιπέτειά του στο μέλλον. Μέσα στην τσέπη του Χρονοταξιδιώτη δύο λουλούδια από εκείνα που θα φυτρώνουν ύστερα από 800.000 χρόνια στη γη και που του τα είχε προσφέρει κάποια κοπέλα, που της είχε σώσει τη ζωή, ήταν η απόδειξη από την τρομερή περιπέτεια στο μέλλον.

Κριτική
Η ζωντάνια της αφήγησης και των περιγραφών, αλλά κυρίως ο εμβριθής τρόπος ανάλυσης του ανθρώπινου πολιτισμού το καθιστούν όχι απλώς διαχρονικό, αλλά κλασικό πλέον έργο της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Ο Χρονοταξιδιώτης δεν είναι μόνον ένας παράξενος "τρελός" επιστήμονας, αλλά ένας άνθρωπος της εποχής του που κοιτάζει κατάματα το ανθρώπινο είδος και αναρωτιέται για την πορεία και την εξέλιξή του. "Η Μηχανή του Χρόνου" είναι μία μελέτη πάνω στην ανθρώπινη φύση και τα όριά της.

Ελληνικές εκδόσεις
Εκδόσεις Ατλαντίς, με τίτλο "Η μηχανή που τρέχει μέσα στα χρόνια", Κλασσικά Εικονογραφημένα.
Εκδόσεις Γράμματα, μετάφραση: Άρης Σφακιανάκης, με τίτλο "Η μηχανή που ταξιδεύει μέσα στο χρόνο" (1982).
Εκδόσεις Ψυχογιός, μετάφραση: Βούλα Μάστορη (1993).
Εκδόσεις Παπαζήση, επιμέλεια: Diana Kordas (1997).
Express Publishing (2007).
Εκδόσεις Άγκυρα, μετάφραση: Ευάγγελος Γραμμένος, εικονογράφηση: Μιχάλης Βενετούλιας, με τίτλο "Η μηχανή που ταξίδευε στον χρόνο" (2008).
Δημοσιογραφικός Οργανισμός Λαμπράκη, διασκευή: Núria Ochoa, μετάφραση: Άννα Αστρινάκη (2009).
Σκάι, μετάφραση: Φωτεινή Γιοβάνογλου (2010).
Εκδόσεις Σαβάλλας, διασκευή: Eric Brown, εικονογράφηση: Felix Bennett, μετάφραση: Βεατρίκη Κάντζολα-Σαμπατάκου (2012).
Εκδόσεις Φαρφουλάς, μετάφραση: Ναπολέων Λαπαθιώτης, με τίτλο "Η μηχανή που τρέχει μεσ'το χρόνο" (2015).
Εκδόσεις SEΛΙΝΙ, μετάφραση: Θωμάς Μαστακούρης, με τίτλο "Η μηχανή του χρόνου" (2016).

Επιρροές στην τέχνη
Το 1960 προβλήθηκε η ταινία "Ο Άρχων του Κόσμου", γνωστή και ως "Η Μηχανή του Χρόνου", η οποία αποτελεί διασκευή του μυθιστορήματος. 
Η τραγουδίστρια Cyndi Lauper εμπνεύστηκε τον τίτλο του τραγουδιού "Time After Time" (1983) από την ομώνυμη ταινία του 1979, που αναφερόταν στη Μηχανή του Χρόνου.
Το 2002 προβλήθηκε η ταινία "Η Μηχανή του Χρόνου" (The Time Machine), σκηνοθεσίας του Σάιμον Γουέλς με τους Γκάι Πιρς, Τζέρεμι Άιρονς, Μαρκ Άντι, Ορλάντο Τζόουνς, Σαμάνθα Μάμπα, Σιένα Γκουιλόρι κ.α.
Το 2002 προβλήθηκε η ταινία "Ο Ταξιδιώτης του Χρόνου" (Time Changer), η ιδέα του οποίου βασίστηκε στη "Μηχανή του Χρόνου".

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
Η μηχανή που τρέχει μέσα στα χρόνια, Κλασσικά Εικονογραφημένα

Επισημάνσεις

Μυθιστορήματα του Χ. Τζ. Γουέλς
Μυθιστορήματα του 1895