Ελάτη η νορντμάννειος

Η Ελάτη η νορντμάννειος (Abies nordmanniana) ή Καυκάσιο έλατο, είναι μια αυτόχθονη ελάτη στα όρη νότια και ανατολικά από τη Μαύρη Θάλασσα, Τουρκία, Γεωργία, Ρωσικό Καύκασο, τη βόρεια Αρμενία και βορειοδυτικά του Αζερμπαϊτζάν. Εμφανίζεται στα υψόμετρα από 900-2.200 m, σε όρη με βροχόπτωση πάνω από 1.000 mm.

Η τρέχουσα κατανομή της Ελάτης της νορντμάννειας σχετίζεται με τα δασικά καταφύγια που υπήρχαν κατά την Εποχή των Παγετώνων στην ανατολική και νότια Μαύρη Θάλασσα ακτή. Παρά το παρόν κατάλληλο κλίμα, το είδος δεν μπορεί να βρεθεί σε περιοχές του Ανατολικού Μεγάλου Καυκάσου, ο οποίος χωρίζεται από την Ακτή της Μαύρης Θάλασσας με περισσότερα από 400-500 χλμ.

Περιγραφή

Είναι ένα μεγάλο αειθαλές κωνοφόρο δέντρο αναπτυσσόμενο σε ύψος 55-61 m και με ένα κορμό διαμέτρου έως 2 m. Στο Καταφύγιο Δυτικού Καυκάσου (Western Caucasus Reserve), ορισμένα είδη έχουν αναφερθεί να είναι 78 m (256 ft) ακόμη και 85 m (279 ft) υψηλά, τα υψηλότερα δέντρα στον Καύκασο, την Ανατολία, τη Ρωσική Ομοσπονδία και την Ευρώπη.

Τα φύλλα είναι βελονοειδή, πεπλατυσμένα μήκους 1,8–3,5 cm, πλάτους 2 mm και πάχους 0,5 mm, γυαλιστερά σκούρα πράσινα στην από επάνω επιδερμίδα και με δύο μπλε-λευκές ζώνες στομάτων στην από κάτω επιδερμίδα. Η άκρη του φύλλου είναι συνήθως αμβλεία, συχνά ελαφρώς οδοντωτή στην άκρη, αλλά μπορεί να είναι αιχμηρή, ιδιαίτερα σε ισχυρή ανάπτυξη βλαστών σε νεαρά δέντρα. Οι κώνοι έχουν μήκος 10-20 cm και πλάτος 4-5 cm, με περίπου 150-200 κλίμακες, κάθε κλίμακα με ένα σπρωγμένο προς τα έξω (exserted) βράκειο (bract) και δύο φτερωτούς σπόρους· οι οποίοι αποσυντίθενται όταν ωριμάσουν για να απελευθερώσουν τους σπόρους.

Ταξινομική
Το είδος ονομάστηκε από τον Christian von Steven προς τιμήν του συμπατριώτη του, Φινλανδού ζωολόγου Alexander von Nordmann (1803-1866), ο οποίος ήταν διευθυντής των Βοτανικών Κήπων Οδησσού (Odessa Botanical Gardens).

Υποείδη
Υπάρχουν δύο υποείδη (τα οποία αντιμετωπίζονται από ορισμένους βοτανολόγους, ως ξεχωριστά είδη), ενσωματώμενα εκεί όπου συναντιούνται στη βόρεια Τουρκία περίπου στο γεωγραφικό μήκος 36°E:

 Η Καυκάσια ελάτη (Ελάτη η νορντμάννειος υποείδος η νορντμάννειος Abies nordmanniana sub. nordmanniana). Εγγενές στα όρη του Καυκάσου και στην βορειοανατολική Τουρκία, δυτικά περίπου στο γεωγραφικό μήκος 36°E. Συχνά βλασταίνει χνουδωτά (τριχωτά).
 Η Τουρκική ελάτη (Ελάτη η νορντμάννειος υποείδος του τρωικού ίππου,  Abies nordmanniana sub. equi-trojani) (συνών. A. bornmuelleriana, Α. equi-trojani). Στην Τουρκία αυτό το υποείδος αντιμετωπίζεται ως ένα ξεχωριστό είδος (Abies equitrojani Asch. & Sint. πρώην Bois.). Είναι ενδημικό σε μια ενιαία τοποθεσία του Kaz Dağı (Όρους Ίδη) προς τα ανατολικά περίπου στους 36°E στην Επαρχία Μπαλικεσίρ, της βορειοδυτικής Τουρκίας. Αυτό το υποείδος καταλαμβάνει μια έκταση μόνο 164 τ.χλμ. και αξιολογείται ως «Απειλούμενο». Οι βλαστοί του συνήθως είναι λείοι (άτριχοι).

Χρήσεις
Η Ελάτη η νορντμάννειος είναι ένα από τα πιο σημαντικά είδη που καλλιεργούνται για Χριστουγεννιάτικα δέντρα, ευνοούμενο για το ελκυστικό του φύλλωμα, με βελόνες οι οποίες δεν είναι αιχμηρές και δεν πίπτουν εύκολα, όταν το δέντρο ξεραίνεται.

Είναι επίσης ένα δημοφιλές καλλωπιστικό δέντρο σε πάρκα και μεγάλους κήπους και μαζί με την ποικιλία Golden Spreader έχει αποκτήσει το «Award of Garden Merit» από την Royal Horticultural Society.

Το δέντρο έχει, επίσης χρησιμοποιηθεί στην Ευρώπη, για αναδάσωση ως ένας τρόπος για να μετριαστεί η αναμενόμενη παρακμή του δάσους που προκαλείται από τις κλιματικές αλλαγές.

Η ξυλεία του είναι μαλακή, λευκή και χρησιμοποιείται στις γενικές κατασκευές, στη χαρτοποιΐα κλπ.

Δείτε επίσης
 Έλατο
 Ελάτη η βαλσαμική

Σημειώσεις

Παραπομπές 

  abiesnormania.de

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

  theplantlist.org: Abies nordmanniana (Steven) Spach
  iucnredlist.org: Abies nordmanniana
  iucnredlist.org: Abies nordmanniana ssp. nordmanniana
  iucnredlist.org: Abies nordmanniana ssp. equi-trojani
  Gymnosperm Database: Abies nordmanniana
  conifersaroundtheworld.com: Abies nordmanniana NBG Belgium Meise
  rhs.org.uk: Abies nordmanniana
  EUFORGEN species page: Abies nordmanniana Information, distribution and related resources.

νορντμάννειος
Φυτά ελάχιστης ανησυχίας
Καλλωπιστικά δέντρα
Δέντρα του Αζερμπαϊτζάν
Δέντρα της Γεωργίας (χώρα)
Δέντρα της Ρωσίας
Δέντρα της Τουρκίας