Παναγία του Φολίνιο

Η Παναγία του Φολίνιο (ιταλ. Madonna di Foligno) είναι έργο ζωγραφικής του Ιταλού καλλιτέχνη της ανώτερης αναγεννησιακής περιόδου Ραφαήλ. Αρχικά είχε κατασκευαστεί σε ξύλο, αργότερα μεταφέρθηκε σε καμβά.

Ιστορικό πλαίσιο
Ο πίνακας ζωγραφίστηκε κατά παραγγελία του Ζιγκισμόντο ντε' Κόντι (Sigismondo de' Conti), ακολούθου του Πάπα Ιουλίου Β΄ το 1511. Τοποθετήθηκε σε υψηλό βωμό του ιερού ναού Santa Maria in Aracoeli στον λόφο του Καπιτωλίου της Ρώμης, όπου ετάφη ο Κόντι το 1512.

Η Άννα Κόντι, απόγονος του παπικού ακολούθου, μετέφερε τον πίνακα στη Μονή της Αγίας Άννης στο Φολίνιο το 1565, όπου και παρέμεινε για περισσότερους από δύο αιώνες.

Το 1799 ο πίνακας μεταφέρθηκε στο Παρίσι από τον Ναπολέοντα. Εκεί έγινε και η μεταφορά του πίνακα από το ξύλο σε καμβά από τον Ακίν (Hacquin) και αποκαταστάθηκε από τον Ροζέ της Χαϊδελβέργης (Roser of Heidelberg). Η διαδικασία μεταφοράς του πίνακα από το ξύλο στον καμβά ήταν, εκείνη την εποχή, τόσο σπάνια ώστε ο ειδικός αποκατάστασης άφησε ειδική αναφορά: "Rapporto dei cittadini Guijon Vincent Tannay e Berthollet sul ristauro dei quadri di Raffaello conosciuto sotto il nome di Madonna di Foligno." (Αναφορά των πολιτών Guijon Vincent Tannay και Berthollet επί της αποκατάστασης του πίνακα του Ραφαήλ γνωστού υπό την επωνυμία "Παναγία του Φολίνιο").

Το 1815, ύστερα από τη μάχη του Βατερλώ, ο πίνακας επιστράφηκε στην Ιταλία, όπου και τοποθετήθηκε στην αίθουσα της "Μεταμόρφωσης" του Ραφαήλ στην Πινακοθήκη του Βατικανού.

Περιγραφή
Ο πίνακας απεικονίζει έναν "θείο διάλογο" (sacra conversazione), όπου οι θείες μορφές μοιάζουν να έρχονται σε διάλογο και να ελκύουν το ακροατήριο να συμμετάσχει. Αντί να κάθεται κάτω από ένα "κουβούκλιο", όπως συνηθίζεται στη φλωρεντινή σχολή, η Παρθένος κάθεται επί νεφών, αγκαλιάζει τον Ιησού και περιβάλλεται από αγγέλους. Όλοι κοιτούν προς τα κάτω, προς τον Ζιγκισμόντο ντε' Κόντι, ο οποίος είναι γονυπετής, φορώντας ένα κόκκινο γούνινο μανδύα. Ο Κόντι παρουσιάζεται από τον Άγιο Ιερώνυμο, που βρίσκεται στα δεξιά του με τον λέοντά του. Αριστερά, επίσης γονυπετής, είναι ο Άγιος Φραγκίσκος της Ασίζης και ο Ιωάννης ο Βαπτιστής, ο οποίος ίσταται και φορά μανδύα από δέρματα ζώων. Καθώς ο Άγιος Ιωάννης δείχνει προς τον Ιησού, κοιτάζει προς την πλευρά του θεατή του πίνακα, προσκαλώντας τον να συμμετάσχει, ενώ ο Άγιος Φραγκίσκος κάνει το αντίθετο: Δείχνει προς την πλευρά του θεατή και κοιτάζει προς τον Ιησού. Μεταξύ των ανδρών βρίσκεται ένας άγγελος, ο οποίος "συνδέει" τους γήινους αγίους με τον σεραφικό οικοδεσπότη των ουρανών. Πίσω τους διακρίνονται οι πύργοι του Φολίνιο.

Ο πίνακας κατασκευάστηκε κατά την ρωμανική περίοδο του Ραφαήλ, ως διαθήκη στην καλλιτεχνική του ωριμότητα, την οποία μαρτυρούν τόσο η σύνθεση όσο και η φόρμα και τα χρώματα.

Ο Κόντι είχε παραγγείλει αυτόν τον πίνακα σε ανάμνηση του γεγονότος ότι επέζησε όταν μια οβίδα έσκασε κοντά του κατά τη διάρκεια της πολιορκίας του Φολίνιο, της πόλης όπου γεννήθηκε. Απέδωσε το ότι επέζησε στην παρέμβαση της θείας πρόνοιας.<ref name="Bates"/

Παραπομπές

Έργα αναγεννησιακής ζωγραφικής