Εξευγενισμός (πολεοδομία)

Ο εξευγενισμός (αγγλικά: gentrification) από την άποψη της πολεοδομίας είναι ένα κοινωνικοοικονομικό φαινόμενο. Χαρακτηρίζεται από την αγορά και ανακαίνιση κατοικιών και καταστημάτων σε υποβαθμισμένες αστικές γειτονιές, η οποία με τη πάροδο του χρόνου οδηγεί στην αναβάθμιση της συνοικίας και στην αύξηση της αξίας των ακινήτων και των ενοικιών. Συνεπώς η έννοια του εξευγενισμού είναι αλληλένδετη με τη μετατόπιση των αρχικών κατοίκων όπως επίσης και των μικρών επιχειρήσεων, των οποίων το εισόδημα δεν είναι πλέον βιώσιμο για την εν λόγω περιοχή.

Χαρακτηριστικά 
Είναι κοινό και διαδεδομένο αμφιλεγόμενο θέμα στον πολεοδομικό σχεδιασμό. Αναφέρεται σε μετατοπίσεις σε μια αστική κοινότητα ως προς τον τρόπο ζωής, την αύξηση του ποσοστού πλουσιότερων κατοίκων ή/και των επιχειρήσεων και την τοπική αύξηση των τιμών προϊόντων -συμπεριλαμβανομένων των κτηματομεσιτικών- στη σχετική περιοχή.

Εξευγενισμός είναι συνήθως το αποτέλεσμα του αυξημένου ενδιαφέροντος σε ένα συγκεκριμένο περιβάλλον. Πρώιμοι εξευγενιστές ήταν πιθανώς καλλιτέχνες με χαμηλό εισόδημα και μποέμ κοινότητες, οι οποίες αύξαναν την ελκυστικότητα και την αίσθηση ενός συγκεκριμένου αστικού τοπίου μέσω της τέχνης τους. Ο εξευγενισμός περιλαμβάνει στοιχεία τοπικής ανάπτυξης, αυξημένη προσέλκυση επιχειρήσεων και τα χαμηλότερα ποσοστά εγκληματικότητας. Ο εξευγενισμός δεν προκύπτει σε όλες τις υποβαθμισμένες συνοικίες αλλά κυρίως σε αυτές που παρουσιάζουν ελκυστικά χαρακτηριστικά όπως μικρή απόσταση από κάποιο αξιοθέατο, καλή θέα, πράσινο, αρχιτεκτονική και που γενικά αποτελούν έναν εναλλακτικό τόπο κατοικίας ή εργασίας. Παραδείγματα συνοικιών στην Ελλάδα που έχουν εξευγενιστεί ή εξευγενίζονται επί του παρόντος είναι στην Αθήνα το Γκάζι, το Ψυρρή και το Μεταξουργείο και στη Θεσσαλονίκη τα Λαδάδικα.

Ωστόσο, εκτός από αυτά τα δυνητικά οφέλη, ο εξευγενισμός μπορεί να οδηγήσει σε εσωτερική πληθυσμιακή μετανάστευση.

Κοινωνιολογικές προεκτάσεις
Ενίοτε η απομάκρυνση συγκεκριμένων κοινωνικών ομάδων είναι στόχος του εξευγενισμού και όχι παρενέργειά του. Ο όρος χρησιμοποιήθηκε πρώτη φορά από την κοινωνιολόγο Ρουθ Γκλας (Ruth Glass) το 1964, προκειμένου να χαρακτηρίσει τις κοινωνικές μεταβολές που επήλθαν εξαιτίας αυτής της διαδικασίας στην εργατική τότε συνοικία Ίσλινγκτον του Λονδίνου.

Παραπομπές

Περαιτέρω ανάγνωση

Brooklyn Heights 1958 "Community Conservation and Improvement Council"
Brown-Saracino, Japnica. A Neighborhood That Never Changes: Gentrification, Social Preservation, and the Search for Authenticity (Chicago: University of Chicago Press, 2010) 334 pages; Sociological study of newcomers' attitudes toward preserving community character based on fieldwork in the Chicago neighborhoods of Andersonville and Argyle as well as in Dresden, Me., and Provincetown, Mass.

Ley, David. "Alternative explanations for inner-city gentrification: a Canadian assessment." Annals of the Association of American Geographers 1986, v. 76, pp. 521–535.
Ley, David. "Reply: the rent-gap revisited." Annals of the Association of the American Geographers 1987, v. 77, pp. 465–468.

Moore, Keith. "From redline to renaissance" . Salon.com, August 2, 1999.

Gentrification in America Report, Governing February, 2015

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

 Σχετική συζήτηση για τον όρο: 

Αστική ανακαίνιση
Κοινωνικά ζητήματα