Δ΄ Σώμα Στρατού (Ελλάδα)

Το Δ΄ Σώμα Στρατού (Δ΄ ΣΣ «Θράκη») είναι σχηματισμός του Ελληνικού Στρατού. Ιδρύθηκε πριν από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και υπηρέτησε σε όλες τις συγκρούσεις που συμμετείχε η Ελλάδα μέχρι τη γερμανική εισβολή στην Ελλάδα το 1941. Επανασυστάθηκε το 1976, με σκοπό τη φύλαξη των ελληνοτουρκικών χερσαίων συνόρων κατά μήκος του ποταμού Έβρου, ενώ αποτελεί τον πιο ισχυρό σχηματισμό στον Ελληνικό Στρατό.

Ιστορία 
Το Δ΄ Σώμα Στρατού συστάθηκε, με βασιλικό διάταγμα, στις 23 Δεκεμβρίου του 1913, στην Καβάλα της Ανατολικής Μακεδονίας, κατά τη διάρκεια της αναδιοργάνωσης του Ελληνικού Στρατού, μετά από τους Βαλκανικούς Πολέμους.

Το 1916, κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, δυνάμεις της Αντάντ αποβιβάστηκαν στη Θεσσαλονίκη με σκοπό να εξωθήσουν την Ελλάδα σε κήρυξη πολέμου κατά των Κεντρικών Δυνάμεων και, λίγο αργότερα, βουλγαρικές και γερμανικές δυνάμεις εισέβαλαν στην Ανατολική Μακεδονία, φτάνοντας μέχρι την Καβάλα. Η ελληνική κυβέρνηση στην Αθήνα απαγόρευσε στον διοικητή του Σώματος, συνταγματάρχη Ιωάννη Χατζόπουλο, να προβάλλει αντίσταση. Έτσι, στο Δ΄ Σώμα Στρατού απέμειναν δύο δυνατότητες: να παραδοθεί στους Γερμανοβουλγάρους ή να προσχωρήσει στους κινηματίες της Εθνικής Άμυνας, στη Θεσσαλονίκη. Τελικά, στις 29 Αυγούστου 1916, ο Χατζόπουλος και το μεγαλύτερο μέρος του Σώματος (400 αξιωματικοί και 6.000 άνδρες) παραδόθηκαν στους Γερμανοβουλγάρους. Οι υπόλοιποι (3.500 άνδρες υπό τον συνταγματάρχη Χριστοδούλου) διέφυγαν στη Θάσο και προσχώρησαν στην Εθνική Άμυνα. Ωστόσο έγινε δεκτό από τους Γερμανούς το αίτημα του Χατζόπουλου να μην αιχμαλωτιστούν, αυτός και οι άντρες του, από τους Βουλγάρους αλλά να μεταφερθούν, σιδηροδρομικώς, στο Γκέρλιτς της Γερμανίας, όπου τέθηκαν υπό περιορισμό. Εκεί παρέμειναν για σχεδόν τρία χρόνια.

Κατά τη διάρκεια της Μικρασιατικής Εκστρατείας, μετασχηματίστηκε σε Στρατιά Θράκης με έδρα την Αδριανούπολη. Το 1922, μετά την ήττα των ελληνικών δυνάμεων στη Μικρά Ασία, κάλυψε την απόσυρση πολλών μονάδων στη Θράκη και αποτέλεσε μέρος της Στρατιάς Έβρου. Το Νοέμβριο του 1940, κατά τη διάρκεια του ελληνοιταλικού πολέμου, μετονομάστηκε και πάλι σε «Τμήμα Στρατιάς Ανατολικής Μακεδονίας» (ΤΣΑΜ). Τον Απρίλιο του 1941, αντιστάθηκε στην εισβολή μέχρι τη συνθηκολόγηση, οπότε τμήματά του παραδόθηκαν στις γερμανικές δυνάμεις. Το 1976 το Σώμα ανασυστάθηκε στην Ξάνθη και σήμερα αποτελεί τον πιό ισχυρό σχηματισμό του Ελληνικού Στρατού.

Έμβλημα 
Το έμβλημα του Δ΄ Σώματος Στρατού αποτελείται από δύο περικεφαλαίες, ενώ στο κέντρο υπάρχει ένα ξίφος στη λαβή του οποίου φωτίζει ένας ήλιος. Στην κορυφή του θυρεού υπάρχει το ρητό ΤΩ ΞΙΦΕΙ ΤΟΝ ΔΕΣΜΟΝ ΛΕΛΥΣΘΑΙ (με το ξίφος έλυσε το δεσμό).

Διάρθρωση 
Επιχειρησιακή διάρθρωση του Σώματος το 1915:

 Δ' Σώμα Στρατού, έδρα Καβάλα
Διοικητής: Αντιστράτηγος Στέφανος Γεννάδης
Επιτελάρχης: Συνταγματάρχης Μηχανικού, Ιωάννης Γεωργιάδης
 5η Μεραρχία (V ΜΠ) με έδρα τη Δράμα 
 6η Μεραρχία (VI ΜΠ) με έδρα τις Σέρρες
 7η Μεραρχία (VII ΜΠ) με έδρα την Καβάλα
Επιχειρησιακή διάρθρωση του Δ΄ Σώματος Στρατού σήμερα:

 Δ΄ Σώμα Στρατού, με έδρα την Ξάνθη
 1ο Συγκρότημα Επικοινωνιών Ηλεκτρονικού Πολέμου Πληροφορικής και Επιτήρησης (1ο ΣΕΗΠΠΕΠ/Δ΄ ΣΣ)
 12η Μηχανοκίνητη Μεραρχία Πεζικού (XII Μ/Κ ΜΠ «Έβρος»), με έδρα την Αλεξανδρούπολη
7η Μηχανοκίνητη Ταξιαρχία Πεζικού (7η M/K ΤΑΞ ΠΖ «Σαραντάπορος»), με έδρα τον Προβατώνα
 31η Μηχανοκίνητη Ταξιαρχία Πεζικού (31η M/K ΤΑΞ ΠΖ «Κάμια»), με έδρα τις Φέρες
23η Τεθωρακισμένη Ταξιαρχία (XXIII ΤΘΤ «3ο Σύνταγμα Ιππικού Δορύλαιον»), με έδρα την Αλεξανδρούπολη
 Τακτική Διοίκηση 41ου Συντάγματος Πεζικού (ΤΔ/41ο ΣΠ ''Σαράντα Εκκλησιές"), με έδρα τη Σαμοθράκη
 Γ΄ Επιλαρχία Αναγνωρίσεως (Γ΄ ΕΑΝ)
 Λόχος Στρατηγείου 12ης Μηχανοκίνητης Μεραρχίας Πεζικού (ΛΣ/ΧΙΙ Μ/Κ ΜΠ)
 Διοίκηση Πυροβολικού 12ης Μηχανοκίνητης Μεραρχίας Πεζικού (ΔΠΒ/ΧΙΙ Μ/Κ ΜΠ)
 12ο Τάγμα Διαβιβάσεων (12ο TΔΒ)
 16η Μηχανοκίνητη Μεραρχία Πεζικού (XVI Μ/Κ ΜΠ), με έδρα το Διδυμότειχο
3η Μηχανοκίνητη Ταξιαρχία Πεζικού (3η M/K ΤΑΞ ΠΖ «Ρίμινι»), με έδρα την Καβύλη
 30ή Μηχανοκίνητη Ταξιαρχία Πεζικού (30ή M/K ΤΑΞ ΠΖ «Τομορίτσα»), με έδρα το Λαγό
21η Τεθωρακισμένη Ταξιαρχία (XXI ΤΘΤ «Ταξιαρχία Ιππικού Πίνδος»), με έδρα την Κομοτηνή
 Τακτική Διοίκηση 21ου Συντάγματος Πεζικού (ΤΔ/21ο ΣΠ Δράμα), με έδρα την Ορεστιάδα
 Δ΄ Επιλαρχία Αναγνωρίσεως (Δ΄ ΕΑΝ)
 Λόχος Στρατηγείου 16ης Μηχανοκίνητης Μεραρχίας Πεζικού (ΛΣ/ΧVΙ Μ/Κ ΜΠ)
 Διοίκηση Πυροβολικού 16ης Μηχανοκίνητης Μεραρχίας Πεζικού (ΔΠΒ/ΧVΙ Μ/Κ ΜΠ)
 16ο Τάγμα Διαβιβάσεων (16ο TΔΒ)
 20ή Τεθωρακισμένη Μεραρχία (XX ΤΘΜ «Μακεδονία»), με έδρα την Καβάλα
24η Τεθωρακισμένη Ταξιαρχία (XXIV ΤΘΤ «1ο Σύνταγμα Ιππικόύ-Φλώρινα»), με έδρα το Λιτόχωρο Πιερίας
25η Τεθωρακισμένη Ταξιαρχία(XXV ΤΘΤ «2ο Σύνταγμα Ιππικού Έφεσος»), με έδρα την Ξάνθη
 Ίλη Στρατηγείου 20ής Τεθωρακισμένης Μεραρχίας (ΙΣ/ΧΧ ΤΘΜ)
 Διοίκηση Πυροβολικού 20ής Τεθωρακισμένης Μεραρχίας (ΔΠΒ/ΧΧ ΤΘΜ)
 20ό Τάγμα Διαβιβάσεων (20ό TΔΒ)
 50ή Μηχανοκίνητη Ταξιαρχία (50ή M/K TAΞ «Άψος»), με έδρα το Σουφλί
 29η Μηχανοποιημένη Ταξιαρχία Πεζικού (29η Μ/Π ΤΑΞ ΠΖ «Πόγραδετς»), με έδρα την Κομοτηνή

Παραπομπές

Πηγές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Γ.Ε.Σ.

Σώματα στρατού της Ελλάδας
Ξάνθη