Σιδηροδρομική γραμμή Κατάκολου - Ολυμπίας

Η σιδηροδρομική γραμμή Κατάκολου - Αρχαίας Ολυμπίας είναι μία μετρική τοπική σιδηροδρομική γραμμή τουριστικού ενδιαφέροντος που ενώνει το λιμάνι του Κατάκολου με τον Πύργο και με την Αρχαία Ολυμπία. Είναι η πρώτη περιφερειακή γραμμή της Ελλάδας, κατασκευασμένη το 1882.

Ιστορία 
Η αρχή έγινε στις 22 Σεπτεμβρίου 1878, όταν ο τότε δήμαρχος Πύργου, Πέτρος Αυγερινός, ζήτησε να κατασκευαστεί από τον μηχανικό Αλέξανδρο Στρέιτ η πρώτη σιδηροδρομική γραμμή εκτός Αττικής, με σκοπό τη σύνδεση του Πύργου με το λιμάνι του Κατάκολου, ώστε να αυξηθεί η εξαγωγή σταφίδας. Το 1881, με νόμο δίνεται η εργολαβία στον δήμο Πύργου η κατασκευή και η εκμετάλλευση του σιδηρόδρομου για 60 χρόνια. Οι εργασίες ξεκίνησαν τον Ιανουάριο του 1882 και ολοκληρώθηκαν τον Νοέμβριο του ίδιου έτους και τον Φεβρουάριο του 1883 η γραμμή εγκαινιάζεται επίσημα από τον βασιλιά Γεώργιο Α΄, ενώ παράλληλα, τον Ιούνιο του 1893, ιδρύεται η εταιρεία Σιδηρόδορμος Πύργου-Κατάκολου (ΣΠΚ).

Η γραμμή το 1896 υπέστη πλήγμα, λόγω της σταφιδικής κρίσης που ξέσπασε, μειώνοντας την εμπορική δραστηριότητα της γραμμής. Τέσσερα χρόνια αργότερα, ο ΣΠΚ εξαγοράστηκε από την "Εταιρεία Μεσημβρινών Σιδηροδρόμων Ελλάδος", η οποία σύντομα αναστέλλεται η λειτουργία της.

Η γραμμή μένει αμετάβλητη ως το 1951, όπου ο ΣΠΚ απορροφάται από τους ΣΠΑΠ και δρομολογούνται αμαξοστοιχίες από την Αρχαία Ολυμπία ως το Κατάκολο, μέσω συνδετήριας γραμμής των γραμμών των ΣΠΑΠ και του ΣΠΚ. Μάλιστα, το νέο δρομολόγιο τεράστια απήχηση στους κατοίκους της Ηλείας. Το 1975 καταργείται ο σταθμός Πύργου του ΣΠΚ και ξηλώνονται οι γραμμές, ενώ όλα τα δρομολόγια σταθμεύουν στο σταθμό των ΣΠΑΠ.

Τον Αύγουστο του 1998 η γραμμή καταργείται, αλλά επανέρχεται το 2004, ως τουριστική για την εξυπηρέτηση των τουριστών λόγω των Ολυμπιακών Αγώνων 2004.

Αμαξοστοιχίες 
Η γραμμή Κατάκολο-Πύργος δρομολογούνταν με τις παρακάτω αμαξοστοιχίες της κατασκευάστριας KRAUSS, οι οποίες φυλάσσονταν στα μηχανοστάσια του Κατάκολου και του Πύργου:

Πύργος (1882)
Ηλεία (1882)
Ερμής (1882)
Αλφειός (1922)
Ολύμπια (1931)

Υπηρεσίες 
Σήμερα η γραμμή εξυπηρετείται από 3 ζεύγη δρομολογίων, με αυτοκινητάμαξες GTW (της μετρικής σειράς 4501)

Μέλλον 

 Αυτήν τη στιγμή ενα έργο ειναι υπό εξέλιξη στο τμήμα Κατάκολο – Πύργος – Αλφειός – Ολυμπία απο τον ΟΣΕ Α.Ε και περιλαμβάνει τη δημιουργία νέων αυτόματων συστήματων Ισόπεδων Διαβάσεων (ΑΣΙΔ), την κατασκευή – διαμόρφωση αποβάθρων και φυσικά την επισκευή και συντήρηση της γραμμής

Παραπομπές

Πηγές
 Γεωργία Δαββέτα - Ολυμπιάδα Κυρίτση, "Ιχνηλατώντας-αναζητώντας-σχεδιάζοντας: Σιδηροδρομική γραμμή Κατάκολο-Αρχαία Ολυμπία", Σιδηροτροχιά, 41-42 (Δεκέμβριος 2012), σ. 90-93.
 Άρης Χατζηγεωργίου, "Πού πας τρενάκι σε τέτοιους καιρούς...", στο αφιέρωμα "Η ιστορία του σιδηροδρόμου. Τα τρένα που φύγαν τα τρένα που έρχονται", Ελευθεροτυπία (3 Ιουλίου 1999), ένθετο, σελ. 2.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
Κατάκολο-Ολυμπία hellenictrain.gr

Σιδηροδρομικές γραμμές μετρικού εύρους στην Ελλάδα
Σιδηροδρομικές γραμμές στην Πελοπόννησο