Κύπελλο Ελευθερίας ποδοσφαίρου 1945

Το ποδοσφαιρικό Κύπελλο Ελευθερίας ήταν η μόνη "επίσημη" ποδοσφαιρική διοργάνωση που διεξήχθη στην Ελλάδα μέσα στην χρονική διάρκεια της περιόδου 1944-1945. Διοργανώθηκε από τον Απρίλιο έως τον Ιούλιο του 1945, υπό τη  αιγίδα της Ε.Π.Ο., με πρωτοβουλία των αθηναϊκών και των πειραϊκών ομάδων Α΄ κατηγορίας, που χωρίστηκαν σε δύο ομίλους: των ισχυρών και των αδύνατων. Για κάθε όμιλο αθλοθετήθηκε ένα διαφορετικό κύπελλο, από την εφημερίδα «ΕΜΠΡΟΣ» για τον Α΄ και από το Υπουργείο Παιδείας για τον Β΄ όμιλο. Όμως, και οι δυο τελικοί έληξαν ισόπαλοι κα δεν επαναλήφθηκαν, όπως προέβλεπε η προκήρυξη, με αποτέλεσμα τα κύπελλα να μην απονεμηθούν.

Το Κύπελλο Ελευθερίας

Τον Απρίλιο του 1945:
 "Αι διοικήσεις 14 ποδοσφαιρικών σωματείων Α΄ Κατηγορίας Αθηνών και Πειραιώς προσήλθον εις την απόφασιν όπως προκηρύξουν διασυλλογικούς ποδοσφαιρικούς αγώνας μεταξύ των ομάδων των, αφ' ενός μεν δια να τονώσωσιν την αγωνιστικήν κίνησιν της παιδιάς, αφ' ετέρου δε δια να εορτάσωσι κατά τον πανηγυρικώτερον δυνατόν τρόπον την, μετά τετραετή δουλείαν, απελευθέρωσιν της πατρίδος μας. Αι ομάδες αναλόγως της δυναμικότητός των διηρέθησαν εις δύο ομίλους... Δια την νικήτριαν εκάστου ομίλου αθλοθετείται ξεχωριστόν έπαθλον... Το «ΕΜΠΡΟΣ» αθλοθετεί δια την νικήτριαν ομάδαν του Α΄ Ομίλου βαρύτιμον έπαθλον εις το οποίον εδόθη ο τίτλος "ΚΥΠΕΛΛΟΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ".

Οι αγώνες ξεκίνησαν στις 29 Απριλίου και συνεχίζονταν κάθε Κυριακή ως το τέλος Ιουνίου. Στις 4 Ιουλίου διεξήχθησαν οι δύο τελικοί αγώνες. Οι ομάδες χωρίστηκαν σε δύο ομίλους Α΄ και Β΄, σύμφωνα με τη δυναμικότητά τους και για το νικητή κάθε ομίλου προβλεπόταν ξεχωριστό κύπελλο. Ουσιαστικά οι δυο όμιλοι χώρισαν τις ομάδες σε Α΄ και Β΄ κατηγορίας. Το κύπελλο του Α΄ ομίλου (των ισχυρών ομάδων) αθλοθέτησε η εφημερίδα «ΕΜΠΡΟΣ» και του Β΄ ομίλου (των αδύναμων) το Υπ. Παιδείας. Το σύστημα διεξαγωγής περιλάμβανε πρωτάθλημα ενός γύρου και τελικό μεταξύ των δύο πρώτων στις βαθμολογίες κάθε ομίλου.

Στον Α΄ όμιλο (των ισχυρών) στην πρώτη θέση ισοβαθμησαν ο Ολυμπιακός με την ΑΕΚ που παρέμειναν αήττητοι, με την ΑΕΚ να έχει καλύτερο συντελεστή τερμάτων (επίθεση/άμυνα), κριτήριο που ίσχυε τότε στις ισοβαθμίες: 9,00 έναντι 5,20 του Ολυμπιακού. Όμως, η πρώτη θέση δεν πρόσφερε κάποιο πλεονέκτημα, αφού προβλεπόταν τελικός αγώνας μεταξύ των δύο πρώτων για την κατάκτηση του κυπέλλου. Ο ΠΑΟ δεν μπόρεσε να πρωταγωνιστήσει, διότι το Πάσχα του 1945 τιμωρήθηκε από την ΕΠΣΑ με αποκλεισμό από κάθε αγώνα, όταν χρησιμοποίησε έναν παίκτη του Πανιωνίου σε αγώνα του Κυπέλλου Πάσχα χωρίς άδεια. Έτσι δεν μπόρεσε να συνεχίσει μετά το πρώτο ματς, καθώς απειλείτο με αποκλεισμό όποια ομάδα αγωνιζόταν εναντίον του. Καθώς οι διεκδικητές του τίτλου ξεκαθάρισαν γρήγορα, πολλοί αγώνες ματαιώθηκαν για οικονομικούς λόγους. Στον Β΄ όμιλο στη βαθμολογία επικράτησε ο Ατρόμητος Πειραιά.

Στους τελικούς αναμετρήθηκαν οι δύο πρώτοι της βαθμολογίας του κάθε ομίλου. Οι δύο τελικοί διεξήχθησαν την ίδια ημέρα, στις 4 Ιουλίου 1945, στο γήπεδο Λεωφόρου Αλεξάνδρας. Αναμετρήθηκαν "Ολυμπιακός-ΑΕΚ" για τον όμιλο των ισχυρών και "Ατρόμητος Πειραιά-Παγκράτι" για τον Β΄ όμιλο. Και οι δύο τελικοί έληξαν ισόπαλοι αλλά δεν επαναλήφθηκαν, αν και προβλεπόταν.

Συμμετοχές
Τα 14 σωματεία που έλαβαν μέρος ήταν τα εξής ανά όμιλο:

Α΄ όμιλος (ισχυρών) (8): Αθηναϊκός, Απόλλων, Αστήρ, ΑΕΚ, Εθνικός Πειραιά, Ολυμπιακός Πειραιά, Παναθηναϊκός, Πανιώνιος. 
Β΄ όμιλος (αδύναμων) (6): Αργοναύτης, Αρίων Κολωνακίου, Ατρόμητος Αθηνών, Ατρόμητος Πειραιά, ΑΕ Παγκρατίου, Θησεύς Περαιά.

Α΄ όμιλος

Βαθμολογία

1 Πολλά ματς ματαιώθηκαν, όταν ξεχώρισαν οι διεκδικητές.
2 Ο ΠΑΟ τιμωρήθηκε από την ΕΠΣΑ και δεν έδωσε άλλο ματς.

Αποτελέσματα
Είναι γνωστά τα εξής αποτελέσματα:

29/4/1945:
Ολυμπιακός Π. - Εθνικός Π.: 8-2
Πανιώνιος - Αστέρας Αθ.: 2-3
ΑΕΚ - Αθηναϊκός: 2-0
6/5/1945:
Παναθηναϊκός-Αστέρας Αθ.: 1-2
Πανιώνιος - Απόλλων 0-213/5/1945
ΑΕΚ-Αστέρας: 1-2 (διεκόπη στο 82΄ και ακυρώθηκε)   
Πανιώνιος - Εθνικός: 2-4
20/5/1945
Εθνικός - Αστέρας: 5-2
Απόλλων - Ολυμπιακός 1-4
Πανιώνιος-Αθηναϊκός: 0-33/6/1945
Ολυμπιακός - Πανιώνιος: 6-0
ΑΕΚ - Απόλλων: 3-0
Αθηναϊκός - Εθνικός: 4-2
10/6/1945
Ολυμπιακός - Αθηναϊκός: 4-1
ΑΕΚ-Εθνικός: 7-117/6/1945
Ολυμπιακός - Αστέρας: 4-1
ΑΕΚ-Πανιώνιος: 4-0
26/6/1945
ΑΕΚ - Αστέρας: 2-1 (επανάληψη)

Β΄ όμιλος
Βαθμολογία

1 Λείπει το αποτέλεσμα του αγώνα: Ατρόμητος Π.–Αργοναύτης.
2 Ο Αρίων πιθανότατα είχε αποχωρήσει, οπότε στους αγώνες με:
Παγκράτι, Ατρόμητο Αθ. και Θησέα μάλλον μηδενίστηκε.

Αποτελέσματα
Είναι γνωστά τα εξής αποτελέσματα:29/4/1945:
Ατρόμητος Πειρ. - Ατρόμητος Αθ.: 9-1
Παγκράτι - Θησεύς Πειραιά: 10-0
Αργοναύτης - Αρίων: 2-1
6/5/1945:
Ατρόμητος Π. - Αργοναύτης: ;13/5/1945
Ατρόμητος Αθ. - Αργοναύτης: 4-1
Ατρόμητος Πειρ. - Θησεύς: 3-0
20/5/1945
Ατρόμητος Π. - Παγκράτι: 3-0
Ατρόμητος Αθ. - Θησεύς: 2-0 χωρίς αγώνα3/6/1945
Ατρόμητος Π. - Αρίων: 7-0
Παγκράτι - Ατρόμητος Αθ.: 6-2
Αργοναύτης - Θησεύς: 4-0
10/6/1945
Παγκράτι - Αργοναύτης: 5-0
Αρίων - Ατρόμητος Αθ.: ;

Οι τελικοί 
Οι τελικοί των δύο ομίλων διεξήχθησαν την ίδια ημέρα, στις 4 Ιουλίου 1945, στο γήπεδο Λεωφόρου Αλεξάνδρας, με κάθε επισημότητα. Προηγήθηκε στις 4μμ ο τελικός του Β΄ ομίλου μεταξύ "Ατρόμητου Πειραιά - ΑΕ Παγκρατίου" για την κατάκτηση του Κυπέλλου Ελευθερίας του Υπ. Παιδείας. Ακολούθησε στις 6μμ ο τελικός των ισχυρών ομάδων του Α΄ ομίλου μεταξύ "Ολυμπιακού - ΑΕΚ", για την κατάκτηση του Κυπέλλου Ελευθερίας της εφημερίδας «ΕΜΠΡΟΣ». Στην ουσία ο τελικός του Α΄ ομίλου αποτελούσε τον τελικό για την ανάδειξη του ανεπίσημου πρωταθλητή (ή κυπελλούχου) Ελλάδος. Η προσέλευση των θεατών ήταν μεγάλη και τα εισιτήρια των αγώνων κόστιζαν 150 και 100 δρχ.

Και οι δύο τελικοί έληξαν ισόπαλοι, χωρίς να ακολουθήσει παράταση. Οπότε τα κύπελλα δεν απονεμήθηκαν και προγραμματίστηκε οι αγώνες να επαναληφθούν. Ο επαναληπτικός τελικός του Β΄ ομίλου προγραμματίστηκε να γίνει στο ίδιο γήπεδο, την Κυριακή 8 Ιουλίου αλλά είναι άγνωστο αν διεξήχθη και ποιο ήταν το αποτέλεσμα. Ο επαναληπτικός τελικός του Α΄ ομίλου δεν ορίστηκε, διότι ο Ολυμπιακός είχε προγραμματισμένο ταξίδι στην Κωνσταντινούπολη για φιλικούς αγώνες. Λόγω καλοκαιριού και λήξης της σεζόν, τελικά ο τελικός δεν επαναλήφθηκε. Ως άτυπος επαναληπτικός τελικός θεωρήθηκε ο επόμενος αγώνας που έδωσαν οι δυο ομάδες στις 26 Δεκεμβρίου 1945 στο Στάδιο Καραϊσκάκη, ο οποίος όμως δεν έγινε λόγω ραγδαίας βροχόπτωσης και μετατέθηκε για τις 30 Δεκεμβρίου. Όμως και ο αγώνας αυτός δεν έμελλε να τελειώσει, διότι διεκόπη λόγω επεισοδίων ανάμεσα στους φιλάθλους, οι οποίοι έφτασαν να λιθοβολήσουν τους παίκτες. Ένταση υπήρχε και στον αγωνιστικό χώρο. Είναι χαρακτηριστικό πως ακόμα και για το σκορ στο σημείο της διακοπής δεν υπήρξε συμφωνία. Οι της ΑΕΚ ισχυρίζονταν πως νικούσαν με 3-1, ενώ οι του Ολυμπιακού πως έχαναν μόνο με 2-3. Μετά τα επεισόδια, ματαιώθηκε και ο αγώνας ρεβάνς που είχε οριστεί για τις 6 Ιανουαρίου 1946 στο γήπεδο Λεωφόρου.Οι δύο τελικοί: 
Γήπεδο Λεωφόρου, Τετάρτη 4 Ιουλίου 1945:
Α΄ όμιλος: Ολυμπιακός Πειραιά - ΑΕΚ: 3-3 (Βάζος 21΄, 52΄, Δεπούντης 38΄ - Κουτσουλιέρης 25΄, Ντολόης 34΄, Μαρόπουλος 51΄)
Β΄ όμιλος: Ατρόμητος Πειραιά - ΑΕ Παγκρατίου: 2-2 (ημ. 1-2).Επαναληπτικός τελικός Β΄ ομίλου:
Γήπεδο Λεωφόρου, Κυριακή 8 Ιουλίου 1945:
 Ατρόμητος Πειραιά - ΑΕ Παγκρατίου: [;].Άτυπος επαναληπτικός τελικός Α΄ ομίλου''':
Γήπεδο Καραϊσκάκη, Τετάρτη 26 Δεκεμβρίου 1945: αναβλήθηκε λόγω καταρρακτώδους βροχής.
Γήπεδο Καραϊσκάκη, Κυριακή 30 Δεκεμβρίου 1945: 
Ολυμπιακός Πειραιά - ΑΕΚ: διεκόπη δυο φορές λόγω επεισοδίων, συνεχίστηκε και τελικά διεκόπη λόγω σκότους, ενώ το σκορ ήταν 1-3 ή 2-3.

Αναφορές

Πηγές
εφ. «ΕΜΠΡΟΣ» Μαΐου-Ιουνίου-Ιουλίου 1945.

Εγχώρια ποδοσφαιρικά κύπελλα 1944-1945
Ποδοσφαιρικές διοργανώσεις Ελλάδας