Τίργκου Μούρες

Το Τίργκου Μούρες (ρουμανικά Târgu Mureș, ουγγρικά: Marosvásárhely) είναι πόλη της Ρουμανίας στο κεντρικό τμήμα της χώρας, στη γεωγραφική περιοχή της Τρανσυλβανίας, 340 χιλιόμετρα βορείως του Βουκουρεστίου. Είναι πρωτεύουσα της επαρχίας Μούρες και ο πληθυσμός του είναι 134.290.

Ονόματα και ετυμολογία

Το σημερινό Ρουμανικό όνομα της πόλης, Târgu Mureș, είναι ταυτόσημο με το Ουγγρικό Marosvásárhely, που και τα δύο σημαίνουν "αγορά στον Μούρες (Μάρος) [Ποταμό]". Târg σημαίνει "αγορά" στα Ρουμανικά, όπως και το vásárhely στα Ουγγρικά. Το ουγγρικό Marosvásárhely μερικές φορές συντομεύεται σε Vásárhely στην τοπικά ομιλούμενη ουγγρική γλώσσα.

Η πρώτη γραπτή αναφορά της πόλης ήταν στα Παπικά αρχεία στα Λατινικά ως Novum Φόρουμ Siculorum το 1332 και αργότερα ως Sekulvasarhel  (σύγχρονη ουγγρική: Székelyvásárhely), που σημαίνει "νέα αγορά των Székelys (υποομάδα Ούγγρων της Τρανσυλβανίας)", στο 1349.  Άλλες Λατινικές ονομασίες της πόλης ήταν Agropolis και Areopolis.

Το 1616, ο Γκάμπριελ Μπέτλεν έδωσε το όνομα Marosvásárhely στην πρόσφατα αναβαθμισμένη βασιλική ελεύθερη πόλη. Το ρουμανικό όνομα για την πόλη Oşorhei προήλθε φωνητικά από το Vásárhely ενώ το γερμανικό όνομα για την πόλη Neumarkt am Mieresch (συντομευμένο επίσης σε Neumarkt ή Marktstadt, στη διάλεκτο των Σαξόνων της Τρανσυλβανίας Nai Mark ή Nai Muark), μπορεί να μεταφραστεί ως Νέα Αγορά.

Άλλα ιστορικά ρουμανικά ονόματα για την πόλη εκτός από Oşorhei ήταν Mureş-Oşorhei και Tîrgu Mureşului. Αλλα ιστορικά ουγγρικά ονόματα εκτός από Székelyvásárhely ήταν Újszékelyvásár και Újvásár.

Μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο το Marosvásárhely έγινε τμήμα της Ρουμανίας και μετονομάστηκε Oşorheiu. Το όνομα Târgu Mures έγινε σύνηθες την περίοδο του μεσοπολέμου. Μετά τον Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμο η ορθογραφία του ονόματος της πόλης άλλαξε σε Tîrgu Mureș  μετά από μια μεταρρύθμιση ορθογραφίας 1953 που αντικατέστησε το γράμμα  â με î  σε όλες τις λέξεις. Μια άλλη μεταρρύθμιση ορθογραφίας το 1993 αντικατέστησε το γράμμα  î με â σε πολλές λέξεις και το όνομα της πόλης έκτοτε έχει επίσημη γραφή Târgu Mures.

Ιστορία

Η πρώτη καταγεγραμμένη αναφορά της πόλης χρονολογείται από το 1332. Μνημονεύεται στα παπικά αρχεία με  το λατινικό όνομα Novum Φόρουμ Siculorum, που σημαίνει Νέα Αγορά των Σέκλερ και με την ουγγρική ονομασία Sekulvasarhel (Székelyvásárhely), που σημαίνει Αγορά των Σέκλερ το 1349.

Στη θέση της Εκκλησίας του Κάστρου της η εκκλησία των Δομινικανών της Δομινικανής διατηρήθηκε μέχρι την εισβολή των Μογγόλων, οπότε καταστράφηκε. Στη θέση της, οι Φραγκισκανοί άρχισαν την ανέγερση μιας νέας γοτθικής εκκλησίας το 1260, που ολοκληρώθηκε το 1446. Από το 1439 στην πόλη έγινε η σύνοδος του  κοινοβουλίου (δίαιτας) της Τρανσυλβανίας 36 φορές. Το 1405 ο Βασιλιάς της Ουγγαρίας Σιγισμούνδος του Λουξεμβούργου παραχώρησε στην πόλη το δικαίωμα να οργανώσει εμποροπανηγύρεις. Το 1470 ο Βασιλιάς Ματθίας Κορβίνος εκχώρησε στην πόλη τα πρώτα δικαστικά προνόμια και το 1482 κήρυξε την πόλη βασιλικό οικισμό. Το 1492 ο βοεβόδας (πρίγκιπας) Ιστβαν Μπάτορι ενίσχυσε το μοναστήρι της με οχυρώσεις. Το 1506, τα στρατεύματα του Παλ Τόμορι νικήήθηκαν από τους Σέκελι, που εξεγέρθηκαν κατά της πληρωμής ενός έκτακτου "Φόρου σε βόδια",  που τους επιβλήθηκε με την ευκαιρία της γέννησης του Λουδοβίκου Β΄ της Ουγγαρίας. Το 1557 ιδρύθηκε η Μεταρρυθμιστική (Πρεσβυτεριανή Σχολή, ως το παλαιότερο ουγγρική σχολείο της Τρανσυλβανίας. Το 1571, η σύνοδος του κοινοβουλίου της Τρανσυλβανίας υπό τον πρίγκιπα Ιωάννη Β΄ Σιγισμούνδο Ζαπόλιααποδέχθηκε την ελεύθερη κήρυγμα του λόγου του Θεού, μεταξύ άλλων και από την Ουνιταριανική Εκκλησία. Το 1600-1601, μετά την πολιορκία από το Τζόρτζο Μπάστα, το φρούριο μετατράπηκε σε ερείπια. Το 1602, τα στρατεύματα του Γκέργκελι Νέμεθ έκαψαν τα υπόλοιπα σπίτια της πόλης και στη συνέχεια ξεκίνησε η ανοικοδόμηση του φρουρίου  με τις οδηγίες του δημάρχου Tάμας Μπόρσος, αλλά στην πραγματικότητα αυτό έγινε μεταξύ 1614 και 1653. Ο Μόζες Σέκελι, ο μόνος πρίγκιπας καταγωγής από τους Σέκελι, επισκέφθηκε την πόλη το 1603, όταν απελευθέρωσε την Τρανσυλβανία από την ξένη κυριαρχία.

Το 1616 χορηγήθηκε το καθεστώς της ελεύθερης βασιλικής πόλης με το όνομα του Maros-Vásárhely από τον πρίγκιπα (fejedelem) Γκάμπορ Μπέτλεμ. Το 1658 Τουρκικά και Ταταρικά στρατεύματα εισέβαλαν στην πόλη και την έκαψαν, μεταφέροντας 3000 άτομα σε αιχμαλωσία. Το 1661, καθώς κανείς δεν έδειξε προθυμία να δεχτεί το αξίωμα του πρίγκιπα, υπό τουρκική πίεση εξελέγη εδώ πρίγκιπας της Τρανσυλβανίας ο Μιχάλι Απάφι. Το 1662, από την αδιαφορία όπως φαίνεται του τουρκικού στρατού που έδρευε εδώ, η πόλη κάηκε σχεδόν ολοσχερώς. Το 1687 καταστράφηκε από τα Γερμανικά αυτοκρατορικά στρατεύματα. Το 1704, τα στρατεύματα των (Ούγγρων εξεγερμένων) κουρούτς του Παλ Κάζας κατέλαβαν το φρούριο, που ανακαταλήφθηκε από Αυστριακά στρατεύματα με επικεφαλής το Λέριντς Πέκρι το 1706. Στις 5 Απριλίου 1707 ο Φραγκίσκος Β΄ Ράκοτσι αναρρήθηκε στην έδρα των πριγκίπων εδώ. Στο 1707 η πόλη χτυπήθηκε από πανώλη με περισσότερους από 3500 θανάτους. Η μαύρη πανώλη ξαναχτύπησε το 1709, το 1719 και το 1738 - 1739.

Η πόλη έλαβε σημαντική ώθηση στην κοινωνική και οικονομική ζωή της όταν έγινε η έδρα του Ανώτατου Δικαστηρίου του Πριγκιπάτου της Τρανσυλβανίας το 1754. Το 1802 άνοιξε για το κοινό με 40.000 τόμους η  Βιβλιοθήκη Τέλεκι, που ιδρύθηκε από τον κόμη Σάμουελ Τέλεκι.

Ο Αβραμ Ιάντσου, ο ηγέτης της Ρουμανικής επανάστασης 1848 στην Τρανσυλβανία, ήταν νεαρός δικηγόρος στην πόλη Marosvásárhely πριν τη συμμετοχή του στον αγώνα για τα δικαιώματα των Ρουμάνων που ζουσαν στην Τρανσυλβανία. Στις 4 Νοεμβρίου 1848, τα στρατεύματα των Σέκελι χτυπήθηκαν από τα Αυστριακά αυτοκρατορικά στρατεύματα κάτω από τα τείχη της και η πόλη επίσης καταλήφθηκε. Στις 13 Ιανουαρίου του 1849 την ανακατέλαβαν τα στρατεύματα του ταγματάρχη Τόλναϊ και στις 30 Ιουλίου 1849 ξεκίνησαν από εδώ οι Σάντορ Πέτεφι και Γιούζεφ Μπεμ για τη Μάχη του Σέγκεσβαρ.

Το 1854 οι Σέκελι μάρτυρες Κάρολι Χόρβατ, Γιάνος Τέρεκ και Μίχαλι Γκάλφι εκτελέστηκαν στο Πόσταρετ για συνωμοσία εναντίον του Αυστριακού κράτους. Από το 1874 ένα μνημείο τοπθετήθηκε εκεί. Το 1861 το Marosvásárhely έγινε η έδρα της Mάροσζεκ και το 1876 της Επαρχίας Μάρος-Τόρντα. Το 1880 έγιναν στην Πλατεία των Ρόδων, στην κεντρική περιοχή της πόλης, τα αποκαλυπτήρια του αγάλματος του Μπεμ και το 1893 του αγάλματος του Κόσουτ και τέλος του Ράκοτσι το 1907. Και τα τρία κατεδαφίστηκαν μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο μεταξύ 1919 στο 1923, όταν η Τρανσυλβανία έγινε τμήμα της Ρουμανίας.

Η επαρχιακή εμφάνιση της πόλης άλλαξε σε μεγάλο βαθμό στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα. Το 1913 εγκαινιάσθηκαν τα ρυθμού ουγγρικού αρ νουβό Δημαρχιακό συγκρότημα και Πολιτιστικό Μέγαρο, στο πλαίσιο της αστικής ανανέωσης του δημάρχου Μπερνάντι Γκέργκι. Μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, μαζί με το υπόλοιπο της Τρανσυλβανίας, το Marosvásáshely έγινε μέρος της Ρουμανίας και μετονομάστηκε Oşorheiu. Ενώ ήταν πόλη κατά  89% κατοικούμενη από Ούγγρους (1910), ο Ρουμανικός πληθυσμός αυξήθηκε σε όλο το δεύτερο μισό του 20ου αιώνα.

Από 1940 έως 1944, ως συνέπεια της Δεύτερης Συμφωνίας της Βιέννης, η πόλη επιστράφηκε στην Ουγγαρία. Μετά την κατάληψη της Ουγγαρίας από τη Γερμανία το 1944, ιδρύθηκε στην πόλη ένα εβραϊκό γκέτο. Το Oşorheiu επανήλθε στη ρουμανική διοίκηση στο τέλος του πολέμου τον Οκτώβριο του 1944. Ωστόσο στις 12 Νοεμβρίου 1944 ο Στρατηγός Βλάντισλαβ  Πέτροβιτς Βινογκράντοφ του Σοβιετικού Κόκκινου Στρατού εκδίωξε τις επιστρέφουσες από τη Βόρεια Τρανσυλβανία ρουμανικές αρχές, λόγω των σφαγών που είχαν διαπραχθεί από μέλη της λεγόμενης Φρουράς Μάνιου του Ιούλιου Μάνιου, και δεν τους επετράπη να επιστρέψουν μέχρι το σχηματισμό της κυβέρνησης του Πέτρου Γκρόζα στις 6 Μαρτίου 1945.

Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η κομμουνιστική διοίκηση της Ρουμανίας υλοποίησε μια πολιτική μαζικής εκβιομηχάνισης που ανασχημάτισε εντελώς την κοινότητα. Μεταξύ 1950-1968, ήταν το κέντρο της Ουγγρικής Αυτόνομης Επαρχίας, που αργότερα μετονομάστηκε Ουγγρική-Μούρες Αυτόνομη Περιφέρεια. Στις 7 Σεπτεμβρίου 1959 ο Γκέοργκε Γκεοργκίου Ντεζ, Γενικός Γραμματέας του Ρουμανικού Εργατικού Κόμματος, και ο πρωθυπουργός Κίβου Στόικα επισκέφθηκαν την πόλη. Στη συνέχεια αποφάσισαν πού θα κατασκευασθεί το εργοστάσιο παραγωγής λιπασμάτων, και οι νέες συνοικίες κατοικιών της πόλης, που αποφασίστηκε να μην κατασκευαστούν στην κοιλάδα του Μούρες, αλλά στους γύρω λόφους.

Το Μάρτιο του 1990, λίγο μετά την Ρουμανική Επανάσταση του 1989 που ανέτρεψε το κομμουνιστικό καθεστώς, η πόλη ήταν το θέατρο βίαιων εθνοτικών συγκρούσεων μεταξύ Ούγγρων και των Ρουμάνων.

Η τοπική οικονομία έχει αρχίσει να ενδυναμώνεται μετά την εγκατάσταση πολλών επενδυτών στην περιοχή.

Γεωγραφία
Η πόλη βρίσκεται στο κέντρο της ιστορικής περιοχής της Τρανσυλβανίας, στην κοιλάδα του ποταμού Μούρες. Απλώνεται από την Εκκλησία του Φρουρίου στο κέντρο της, που χτίστηκε τον 14ο αιώνα, καταλαμβάνοντας έκταση 49,3 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Βρίσκεται στη συμβολή των τριών γεωγραφικών περιοχών της Τρανσυλβανίας (Τρανσυλβανική Πεδιάδα, Κοιλάδα του Μούρες και Κοιλάδα του Νίραζ σε υψόμετρο 330 μέτρων. Η πόλη εκτείνεται και στις δύο όχθες του ποταμού Μούρες, ωστόσο το κέντρο της πόλης και οι περισσότερες συνοικίες βρίσκονται στην αριστερή όχθη. Το οροπέδιο Κορνέστι (Ουγγρικά: Σόμος) είναι το υψηλότερο σημείο της πόλης (465 μέτρα ).

Αποστάσεις μεταξύ της πόλης και μερικών μεγάλων πόλεων της Ρουμανίας :

Βουκουρέστι: σιδηροδρομικώς 448 χλμ., οδικώς 330 χλμ.
Μπρασόβ σιδηροδρομικώς 282 χλμ. , οδικώς 168 χλμ.
Κωνστάντζα σιδηροδρομικώς 642χλμ. οδικώς 548 χλμ.
Κλουζ-Ναπόκα σιδηροδρομικώς 127 χλμ. οδικώς 101  χλμ.
Ιάσιο σιδηροδρομικώς 505 χλμ. οδικώς 310  χλμ.
Σιμπίου σιδηροδρομικώς 189 χλμ. οδικώς 112  χλμ.
Τιμισοάρα σιδηροδρομικώς 344 χλμ. οδικώς 327  χλμ.

Κλίμα
To Τίργκου Μούρες έχει ηπειρωτικό κλίμα που χαρακτηρίζεται από θερμά ξηρά καλοκαίρια και σχετικά ψυχρούς χειμώνες. Οι χειμερινές θερμοκρασίες είναι συχνά κάτω από 0 °C. Καθ 'όλη τη χρονιά υπάρχουν 38 ημέρες με χιόνι και περισσότερο από 60 ημέρες που το χιόνι καλύπτει το έδαφος. Το καλοκαίρι, η μέση θερμοκρασία είναι μεταξύ 18 °C  και 19 °C  (από το μέσο όρο για τους μήνες Ιούνιο, Ιούλιο και Αύγουστο), έστω και αν οι θερμοκρασίες φθάνουν μερικές φορές τους 36 °C αυτή την περίοδο. Κατά μέσο όρο, υπάρχουν 143 ημέρες με βροχόπτωση κατά τη διάρκεια του έτους, πιο συχνά το Δεκέμβριο με 16 ημέρες και το λιγότερο τον Αύγουστο, Σεπτέμβριο και Οκτώβριο με 8 βροχερές ημέρες. Η μέση ετήσια θερμοκρασία για το Τίργκου Μούρες είναι 8,6 °C . Η χαμηλότερη θερμοκρασία που έχει καταγραφεί στην πόλη είναι -32,8 °C κατά τα έτη 1942 και 1963. Η υψηλότερη θερμοκρασία των 39 °C καταγράφηκε το 1936.

Δημογραφικά

Σύμφωνα με την απογραφή του 2011 το Τίργκου Μούρες είχε πληθυσμό 134.290, μειωμένο από την απογραφή του 2002.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της απογραφής του 2002 η πόλη είχε πληθυσμό 149.577. Από αυτούς 69.825 είναι Ούγγροι που αποτελούν τη μεγαλύτερη αστική ουγγρική κοινότητα στη Ρουμανία, ξεπερνώντας εκείνη του Κλούζ-Ναπόκα. Η απογραφή του 2002 ήταν η πρώτη που δείχνει τους Ούγγρους ως τοπική μειονότητα. Η πόλη είναι επισήμως δίγλωσση και τόσο η Ρουμανική όσο και η Ουγγρική γλώσσα αναγνωρίζονται ως επίσημες και χρησιμοποιούνται σε δημόσια σήμανση, την εκπαίδευση, τη δικαιοσύνη και την πρόσβαση στη δημόσια διοίκηση, ωστόσο στην περίπτωση των εμπορικών σημάτων και των διαφημίσεων η δίγλωσση σήμανση χρησιμοποιείται συνήθως μόνο από εταιρείες, εφόσον ανήκουν σε Ούγγρους. Οι Ρομά αποτελούν το 2,51% του πληθυσμού της πόλης, που είναι σημαντικά χαμηλότερο από το ποσοστό τους 6,96% στην Επαρχία Μούρες.

Εθνικές κοινότητες

Η εξέλιξη της εθνικής σύνθεσης από το  1850 ως το 2011.

Θρησκευτικές κοινότητες
Η μεγαλύτερη θρησκευτική κοινότητα στο Τίργκου Μούρες είναι οι Ρουμάνοι Ορθόδοξοι, που αριθμεί 46,74% του πληθυσμού. Οι πιο σημαντικές άλλες θρησκευτικές κοινότητες είναι Μεταρρυθμιστικοί (30,06%), Ρωμαιοκαθολικοί (13,50%), Ανατολικοί Καθολικοί (Ουνίτες) (2,60%), και Ουνιταριανοί (2,58%).

Προσωπικότητες

Γηγενείς
Λάσλο Μπόλονι (γ. 1952), πρώην ποδοσφαιριστής και νυν προπονητής ποδοσφαίρου.
Γιόζεφ Ντούντας (1912–1957), Ούγγρος πολιτικός και αντιστασιακός
Πέτρου Μαγιόρ (1756–1821), συγγραφέας

Κάτοικοι
Ραέντ Αραφάτ (γ. 1964), Σύρος εντατικολόγος
Φάρκας Μπολιάι (1775–1856), Ούγγρος μαθηματικός
Γιάνος Μπολιάι (1802–1860), Ούγγρος μαθηματικός
Αβραμ Ιάνκου (1824–1872), επαναστάτης
Γκεόργκε Σινκάι (1754–1816), διαφωτιστής
Αντράς Σούτο (1927–2006), Ούγγρος συγγραφέας

Αξιοθέατα

Χώροι λατρείας

Η Μεταρρυθμιστική Εκκλησία του Φρουρίου είναι η παλιότερη εκκλησία της πόλης. Σύμφωνα με ιστορικές μαρτυρίες οι Φραγκισκανοί μοναχοί έφτασαν στο Vásárhely λιγότερο από έναν αιώνα μετά την πρώτη εμφάνιση του τάγματος των Φραγκισκανών στην Τρανσυλβανία του Ουγγρικού Βασιλείου. Η κατασκευή του ναού κράτησε ένα ολόκληρο αιώνα, από τα μέσα του 14ου μέχρι τα μέσα του 15ου και αποτελείτο από ένα μοναστήρι, ένα παλαιότερο εκκλησάκι, την εκκλησία και το καμπαναριό. Ο ναός ολοκληρώθηκε μεταξύ 1400 και 1450. Η εκκλησία πρέπει να ήταν αρχικά διακοσμημένη με τοιχογραφίες, αφού ίχνη τους βρέθηκαν στο εσωτερικό της. Η σχεδόν πλήρης εξαφάνιση αυτών των έργων ζωγραφικής οφείλεται στο γεγονός ότι η εκκλησία έγινε ιδιοκτησία των Προτεσταντών πιστών το 1557. Η θρησκευτική μεταρρύθμιση απαιτούσε οι εκκλησίες να μην έχεουν πίνακες ζωγραφικής, αγάλματα ή θρησκευτικές τοιχογραφίες.

Η ύπαρξη του τάγματος των Φραγκισκανών στο Vásárhely επηρεάστηκε άμεσα από τη θρησκευτική μεταρρύθμιση, που είχε σε μεγάλο βαθμό εξαπλωθεί στην Τρανσυλβανία κατά τη διάρκεια του 16ου αιώνα. Το 1557, η επίδραση της Μεταρρύθμιστικής Εκκλησίας επί των Ούγγρων της πόλη ήταν τόσο ισχυρή που τελικά οδήγησε στην κατάσχεση των περιουσιών των Καθολικών μοναστικών ταγμάτων. Οι Φραγκισκανοί μοναχοί, που μέχρι εκείνη τη στιγμή λειτουργούσαν την εκκλησία στο φρούριο, αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την πόλη. Επέστρεψαν μετά από σχεδόν δύο αιώνες, όταν το πολιτικό κλίμα είχε γίνει ευνοϊκό για τον Καθολικισμό, λόγω της εγκαθίδρυσης των Αψβούργων στην Τρανσυλβανία. Αγόρασαν τη γη στο κέντρο της πόλης, όπου έχτισαν μια νέα εκκλησία και μοναστήρι από το 1777. Ο πύργος, το μοναδικό τμήμα της που στέκεται ακόμα, προστέθηκε στην πρόσοψη της εκκλησίας το 1802 από τον αρχιτέκτονα Γιάνος Τόπλερ. Το 1971 ο δήμος αποφάσισε να κατεδαφίσει το μοναστήρι για να δημιουργήσει τον απαραίτητο χώρο για την κατασκευή του Εθνικού Θεάτρου και πλατείας μπροστά από αυτό. Μια νέα εκκλησία χτίστηκε για τους Φραγκισκανούς στην οδό Λιμπερτάτιι.

Στις αρχές του 18ου αιώνα χτίστηκε στην πόλη έμια από τα πιο αντιπροσωπευτικές μπαρόκ εκκλησίες της Τρανσυλβανίας. Η Εκκλησία του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή ανεγέρθηκε στο βόρειο-ανατολικό τμήμα του κέντρου της πόλης και ανήκει στη Ρωμαιοκαθολική κοινότητα. Το εσωτερικό της εκκλησίας είναι πολυτελές, με λειτουργικά αντικείμενα που είναι πραγματικά έργα τέχνης. Η αγία τράπεζα, κατασκευασμένη το 1755 από τους Αντον Σουχμπάουερ και Γιοχάνες Νάχτιγκαλ είναι μνημειακών διαστάσεων και έχει μια ψευδο-αρχιτεκτονική δομή. Οι πίνακες στα πλευρικά παρεκκλήσια του Αγίου Λαδίσλαου Α΄ της Ουγγαρίας, του Αγίου Ιωσήφ, του Αγίου Ιωάννη του Νέπομουκ και του Τιμίου Σταυρού ανήκουν όλοι στο Μικελάντζελο Ουντερμπέργκερ. Τα βιτρό παράθυρα, κατασκευασμένα από την Εταιρεία Turke του Γκροτάου, εγκαταστάθηκαν το 1898.

Η Μεγάλη  Συναγωγή χτίστηκε μεταξύ 1899 και 1900 με πρωτοβουλία της εβραϊκής κοινότητας "Status Quo" και θεωρήθηκε μία από τις πιο όμορφες συναγωγές της Αυστρο-Ουγγρικής Αυτοκρατορίας. Ο σχεδιασμός του κτιρίου έγινε από το Γιάκομπ Γκάρτνερ από τη Βιέννη από τη Βιέννη και οι κατασκευαστικές εργασίες συντονίσθηκαν από τον Ούγγρο Παλ Σόος. Στο σύνολο του οικοδομήματος δεσπόζει ο κεντρικός τρούλος. Κάθε πλευρά του κεντρικού κωδωνοστασίου είναι διακοσμημένο με μια ροζέτα με άνθη παρόμοια με αυτές στην πρόσοψη. Αυτός ο τύπος παραθύρου χρησιμοποιείται επίσης αρκετές φορές στις πλάγιες όψεις. Το τεράστιο εσωτερικό είναι πλούσια διακοσμημένο, τόσο με σχήματα όσο και με χρώματα. Η συναγωγή έχει 314 θέσεις στο ισόγειο και 238 στον επάνω όροφο. Η πιο πρόσφατη μεγάλης κλίμακας ανάπλαση του κτηρίου έλαβε χώρα το 2000, όταν οι τοίχοι ενισχύθηκαν και ανακαινίστηκε η εσωτερική διακόσμηση.

Η ύπαρξη του δόγματος των Ουνιταριανών στην πόλη συνδέεται με το όνομα του Φέρεντς Ντάβιντ, ιδρυτή του Ουνιταριανισμού και πρώτου Ουνιταριανού επισκόπου. Οι πολιτικές συνθήκες στην Τρανσυλβανία έγινε ευνοϊκά για τη δραστηριότητα του Φέρεντς Ντάβιντ, καθώς η δίαιτα του Τόρντα, που συνήλθε μεταξύ 1557 και 1568 παραχώρησε ελευθερία πίστης σε όλες τις θρησκείες στην Τρανσυλβανία. Ο Ουνιταριανισμός έγινε αποδεκτή θρησκεία μαζί με όλα τα άλλα Προτεσταντικά δόγματα. Ο ίδιος ο Βασιλιάς κράτους, Ιωάννης Β΄ Σιγισμούνδος Ζαπόλια έγινε Ουνιταριανός. Η Ουνιταριανή Εκκλησία χτίστηκε μεταξύ 1929 και 1930, δίπλα στον παλιό Ουνιταριανό οίκο προσευχής, που χρονολογείται από το 1869.

Αλλα αξιοθέατα

Το πρώτο φρούριο της πόλης χτίστηκε το 1492 κατ' εντολή του βοεβόδα της Τρανσυλβανίας  Στέφανου Μπάτορι και ολοκληρώθηκε κάπου μεταξύ 1602 και 1652 από το δικαστή Tάμας Μπόρσος. Έχοντας σχήμα πενταγώνου, που περιβάλλεται από ένα αμυντικό τείχος, η Ακρόπολη έχει επτά οχυρά, πέντε εκ των οποίων φέρουν τα ονόματα των συντεχνιών, που - σύμφωνα με την παράδοση - υποστήριζαν τη συντήρησή του: των βυρσοδεψών, των ραφτών, των χασάπηδων και των σιδεράδων. Οταν η Ακρόπολη καταλήφθηκε από τα αυστριακά στρατεύματα, έγινε η έδρα της στρατιωτικής φρουράς που έδρευε στην πόλη. Στο μεταξύ  χτίστηκε το  ρυθμού μπαρόκ κτίριο (στην αριστερή πλευρά του δρόμου μπροστά από την πύλη εισόδου) και στο δεύτερο μισό του 18ου αιώνα άρχισαν οι εργασίες κατασκευής μιας προσθήκης που ολοκληρώθηκε το 19ο αιώνα. Με την ευκαιρία των "Ημερών του Τίργκου Μούρες" - που έχουν ως κεντρικό σημείο εκδηλώσεων την Ακρόπολη - εγκαινιάστηκε ένα μουσειακό κέντρο  στην πύλητου φρουρίου (χτίστηκε το 1613) που παρουσιάζει την ιστορία της πόλης και της Ακρόπολης.

Το παλιό Δημαρχείο χτίστηκε το 1906-1907 με σχέδια των Kόμορ Mάρτσελ και Γιάκαμπ Ντέζσε. Η είσοδος, συμπεριλαμβανομένου του διαδρόμου και της σκάλα που οδηγεί στον πρώτο όροφο, είναι το πιο αντιπροσωπευτικό στοιχείο του. Οι ραβδωτοί ουράνιοι θόλοι που καλύπτουν αυτό το τμήμα είναι εμπνευσμένοι από τη γοτθική αρχιτεκτονική. Οι θόλοι υποστηρίζονται από κίονες με πολυσύνθετα κιονόκρανα και ο στυλοβάτης είναι μια μεγάλη ανθοειδής μορφή που περιλαμβάνει τη συσκευή φωτισμού. Οι θόλοι είναι ζωγραφισμένοι με σπειροειδή φυτικά μοτίβα. Στοιχεία της μπροστινής αίθουσα περιλαμβάνουν τον πέτρινη πάγκο με τα πόδια του διαμορφωμένα όπως αυτά ζώου και με λαβές σε σχήμα φτερών. Η σχήματος κελύφους χρυσή πίσω πλευρά της έχει μια ασπίδα που πλαισιώνεται από δύο έλικες στην άνω πλευρά της. Χαρακτηριστική της μνημειακής σκάλας που οδηγεί στον πρώτο όροφο είναι η άνω πλευρά του κιγκλιδώματος που μοιάζει με ζώο ή κύμα που γλιστρά. Η εξωτερική διακόσμηση είναι απλούστερη και βασίζεται στά λαϊκά μοτίβα των Ούγγρων Σέκελι από πολύχρωμα κεραμικά. Το ισόγειο χαρακτηρίζεται από ένα στερεό, ανάγλυφα βάθρο. Παράθυρα με μεγάλα ανοίγματα τείνουν να κυριαρχούν στην πρόσοψη. Τα τρία ημικυκλικά παράθυρα στο μεσαίο τμήμα της πρόσοψης είναι εκείνα της αίθουσας των τιμών, που έχει διπλή ανύψωση σε σχέση με τα άλλα δωμάτια. Τα βιτρώ, που απεικόνιζαν τους Γκάμπορ Μπέτλεν, Φραγκίσκο Β΄ Ράκοτσι, Λάγιος Κόσουτ, Φέρεντς Ντέακ και Φραγκίσκο Ιωσήφ Α΄ της Αυστρίας έχουν αφαιρεθεί από τις αίθουσες.

Το Πολιτιστικό Μέγαρο είναι μια αξιόλογη κατασκευή στο κέντρο της πόλης. Χτίστηκε με πρωτοβουλία του δημάρχου της πόλης Γκέργκι Μπερνάντι. Οι οικοδομικές εργασίες άρχισαν την άνοιξη του 1911. Συνέβαλαν στη δημιουργία της χαρακτηριστικού γούστου ουγγρικής σχολής αρ νουβό στην Τρανσυλβανία με τα έργα της στη Ντέβα και στην Οράντεα. Το σχέδιο είναι ένα ακανόνιστο ορθογώνιο, με προεξοχές στις πλευρές και στα άκρα. Το κτίριο έχει πέντε ορόφους: ένα ψηλό ισόγειο, ένα ημιόροφο και τρεις ορόφους που διαφοροποιούνται με τη χρήση διαφορετικών οικοδομικών υλικών. Οι όψεις χαρακτηρίζονται από δισδιάστατο και από γραμμικό-ορθογώνιο στυλ, με λίγα μόνο καμπυλόγραμμα στοιχεία: τα έξι τοξωτά παράθυρα, που καλύπτονται από ημικάλυπτρα πάνω από την κεντρική πύλη και τα κυκλικά μπαλκόνια στις άκρες. Η κύρια είσοδος βρίσκεται στη μέση της πρόσοψης επί της οδού Ενέσκου και αποτελείται από τέσσερις ογκώδεις πόρτες, που προστατεύονται από ένα αρχιτεκτονικό στοιχείο από γυαλί και ένα σιδερένιο πλαίσιο. Το στοιχείο αυτό, καθώς και οι πόρτες οι διακοσμημένες με σιδερένια φυτικά μοτίβα είναι χαρακτηριστικές του πρώιμου στιλ του 20ου αιώνα. Ο εξωτερικός χώρος είναι πλούσια διακοσμημένος, με πολύχρωμους πίνακες ψηφιδωτών, με ανάγλυφες σκηνές και προτομές Ούγγρων. Τα ψηφιδωτά στην κύρια πρόσοψη είναι μια αλληγορική σκηνή, εμπνευσμένη από την ουγγρική λαϊκή παράδοση, έργο του Νάγκυ Σάντορ, Nagy Sándor, Ούγγρου καλλιτέχνη, που ίδρυσε με τον Κέρεσφι Κρις Αλάνταρ τη Σχολή του Γκέντελε. Η τέχνη τους χαρακτηρίζεται από δισδιάστατη και κάθετη ρυθμικότητα. Τα περισσότερα από τα ψηφιδωτά και βιτρό παράθυρα έχουν γίνει από το Ροτ Μικάσα, ιδίως εκείνα της πλευράς που βλέπει προς την πλατεία.

Εκπαίδευση

Σημαντικά πανεπιστήμια όπως το Πανεπιστήμιο Ιατρικής και Φαρμακευτικής, το Πανεπιστήμιο Πέτρου Μαγιόρ και το Πανεπιστήμιο Σαπιέντια έχουν πάνω από 10.000 φοιτητές. Το  Σαπιέντια-Ουγγρικό Πανεπιστήμιο της Τρανσυλβανίας είναι ίδρυμα της Ουγγρικής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Τρανσυλβανία. Άλλα πανεπιστήμια είναι το Πανεπιστήμιο Θεάτρου και το Πανεπιστήμιο  "Ντιμίτριε Καντεμίρ".

Αδελφοποιήσεις

  Κισινάου, Μολδαβία
  Ιλμενάου, Γερμανία
  Μπάγια, Ουγγαρία
  Κέσκεμετ, Ουγγαρία
  Σέγκεντ, Ουγγαρία
  Ούιμπουντα, Βουδαπέστη, Ουγγαρία
 Ζάλεγκερσζεγκ, Ουγγαρία
 Γκιουζέλτσαμλι, Τουρκία
  Ηστ Ρενφριουσάιρ, Ηνωμένο Βασίλειο
  Μπέρνμουθ, Ηνωμένο Βασίλειο

Παραπομπές 

Πόλεις της Ρουμανίας