Πανελλήνιο πρωτάθλημα ξιφασκίας ανδρών-γυναικών

Το ελληνικό πρωτάθλημα ξιφασκίας διοργανώνεται από την Ελληνική Ομοσπονδία Ξιφασκίας (ΕΟΞ). Τα τελούμενα αγωνίσματα καλούνται στη διάλεκτο του αθλήματος όπλα και είναι τα: 
 ξίφος ασκήσεως, (γαλλ.: φλερέ, αγγλ.: φόιλ)
 ξίφος μονομαχίας (γαλλ.: επέ)
 σπάθη (γαλλ.: σαμπρ, αγγλ.: σέιμπερ).

Πανελληνιονίκες ξιφομάχοι

Ατομικό ανδρών 
 Πηγή: Γενική Γραμματεία Αθλητισμού (ΓΓΑ),  εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά.

Ξίφος ασκήσεως (φλερέ ή φόιλ)

Ξίφος μονομαχίας (επέ)

Σπάθη (σαμπρ ή σέιμπερ)

Άνδρες πανελληνιονίκες ανά αγώνισμα 

 έτη με άγνωστους νικητές: 1954, 1960 και ίσως 1944-1945

 έτη με άγνωστους νικητές: 1952, 1954, 1956, 1959 και ίσως 1943 με 1945

 έτη με άγνωστους νικητές: 1952, 1955, 1958 και ίσως 1943 με 1945

Ιδιαίτερες διακρίσεις 
Περισσότερες πανελλήνιες νίκες στην ανώτατη ηλικιακή κατηγορία:
 15 τουλάχιστον, Τιμ. Σκοτίδας (Αθηναϊκή Λέσχη, ΑΛ) κατά τη 12ετία 1953 με 1964 σε σπάθη 8 και ξ. ασκήσεως 7
 12, Γιάννης Χατζησαράντος (Παναθηναϊκός, ΠΑΟ) την 7ετία 1966 με 1972 σε ξ. μονομαχίας 6, σπάθη 4 και ξ. ασκήσεως 2
 11, Ζήσης Μπαμπανάσης (Οπλομαχητική Λέσχη Αθηνών, ΟΛΑ) τα έτη 1984 με 1994 στη σπάθη.

Περισσότερες συνεχείς νίκες στο ίδιο αγώνισμα ή σε διαδοχικά χρόνια ανεξαρτήτως αγωνίσματος:
 11, Ζήσης Μπαμπανάσης (ΟΛΑ) 1984 με 1994 σε σπάθη
 9, Γιώργος Τσουρούτας (ΑΛ - Πανελλήνιος Γυμναστικός Σύλλογος, ΠΓΣ - Ολυμπιακός, ΟΣΦΠ) 2008 με 2016 σε σπάθη
 8, Χρήστος Σμαΐλης (Αθηναϊκός Όμιλος Οπλομαχίας-Ξιφασκίας, ΑΟΟ) 1994 με 2001 σε ξ. ασκήσεως.

Πανελληνιονίκες και στα τρία αγωνίσματα κατά την ίδια διοργάνωση:
 Γιάννης Ιωαννίδης (ΠΑΟ) το 1967
 Γιάννης Χατζησαράντος (ΠΑΟ) το 1970.

Πανελληνιονίκες σε δύο αγωνίσματα κατά την ίδια διοργάνωση:
 Μανωλέσσος 1 έτος, σε ξ. ασκήσεως και σπάθη το 1949
 Οικονομάκης 2 έτη, σε ξίφη ασκήσεως/μονομαχίας τα 1950-1951
 Τιμ. Σκοτίδας (ΑΛ) τουλάχιστον 5 έτη, σε ξ. ασκήσεως και σπάθη τα 1953, 1956, 1959, 1961, 1963
 Γιάννης Χατζησαράντος (ΠΑΟ) 4 έτη, σε ξίφη ασκήσεως/μονομαχίας τα 1966, 1968, ενώ ξ. μονομαχίας και σπάθη τα 1969, 1971.

Πανελλήνιες νίκες και στα τρία αγωνίσματα ανεξαρτήτως διοργάνωσης:
 Γιάννης Ιωαννίδης (ΠΑΟ), κατά το διάστημα 1967 με 1978 τέσσερις ξ. ασκήσεως και από μία στα άλλα δύο όπλα
 Γιάννης Χατζησαράντος (ΠΑΟ), το διάστημα 1966 με 1972 έξι ξ. μονομαχίας, τέσσερις σπάθης και δύο ξ. ασκήσεως.

Πανελλήνιες νίκες σε δύο αγωνίσματα ανεξαρτήτως διοργάνωσης (στην παρένθεση το έτος κατάκτησης του πρώτου τίτλου ανά όπλο):
 Μανωλέσσος (Γενικό Επιτελείο Στρατού, ΓΕΣ), ξ. ασκήσεως (1946) και σπάθη (1949)
 Οικονομάκης, ξίφη ασκήσεως (1950) και μονομαχίας (επίσης)
 Τιμ. Σκοτίδας (ΑΛ), ξ. ασκήσεως (1953) και σπάθη (επίσης)
 Ανδρέας Βγενόπουλος (ΠΑΟ), ξίφη ασκήσεως (1972) και μονομαχίας (1974)
 Παναγιώτης Ντουράκος (ΠΑΟ), σπάθη (1973) και ξ. μονομαχίας (1978).

Η τελευταία φορά που αθλητής προσέθεσε στη συλλογή του πανελλήνιο τίτλο και σε τρίτο όπλο χρονολογείται από το 1968 (Γ. Χατζησαράντος), εκείνη που πέτυχε δύο πρωτιές κατά την ίδια διοργάνωση από το 1971 (ο ίδιος), ενώ που συμπλήρωσε νίκη και σε δεύτερο αγώνισμα συγκριτικά με το παρελθόν από το 1978 (Π. Ντουράκος). Η αύξηση του συναγωνισμού και των απαιτήσεων του αθλήματος, υποχρεώνουν τους ξιφομάχους της σύγχρονης εποχής στην αγωνιστική επικέντρωση σε ένα όπλο αποκλειστικά, άρα επιτυχίες σε διαφορετικά –πόσο μάλλον και τα τρία– είναι δύσκολο να επαναληφθούν στο μέλλον.

Την κυριαρχία των αθλητών της ΑΛ, με προεξάρχοντα τον Τ. Σκοτίδα, διαδέχθηκε από το 1965 και για περισσότερο της 15ετίας εκείνη των ξιφομάχων του ΠΑΟ, συγκεκριμένα των τεσσάρων προαναφερθέντων πλαισιωμένων με τους Δ. Χατζησαράντο (ξ.α), Μερκατάτη και Μ. Χατζησαράντο (σπ.). Επί 9 χρόνια μεταξύ 1966 και 1974, κάποιος της επτάδας κατακτούσε τον τίτλο του πανελληνιονίκη σε κάθε ένα από τα τρία αγωνίσματα (με εξαίρεση το ξ. μονομαχίας του 1973), γεγονός που συνεχίστηκε έως το 1980 στο ξίφος ασκήσεως, το 1981 στο μονομαχίας (πλην 1976, 1977) και οδήγησε σε συγκομιδή 38 ατομικών διακρίσεων (επί συνόλου 51 διεκδικούμενων, αλλά και μοναδικών μέχρι σήμερα). Ακολούθησε η εμφάνιση στο προσκήνιο της ΟΛΑ (ίδρυση 1975) με τους Μπαμπανάση, Αληγιάννη (σπ.), Κουρουζίδη (ξ.μ), του ΑΟΟ (ίδρυση 1976) των Σμαΐλη, Θ. Νάκη, Πέτρου (ξ.α), Λιγνού (ξ.μ) και η επανισχυροποίηση του –ούτως ή άλλως παραδοσιακά ανταγωνιστικού– Πανελλήνιου (ΠΓΣ) κυρίως από τους Τσουρούτα, Σαρρή (σπ.), Γερμακόπουλο, Αμπάλοβ (ξ.μ), Μουίκη (ξ.α). Ωστόσο, μία σειρά σπαθιστών με 14 πρωτιές από τις 15 του διαστήματος 1995-2009 (Μανέτας, Κωστάκος, Τζ. Ντουράκος κ.ά) επιτρέπει στους αθλητές της ΑΛ να έχουν συγκεντρώσει περισσότερους των 40 τίτλων σε ατομικό επίπεδο από την καθιέρωση του πανελλήνιου πρωταθλήματος και να πλεονεκτεί των υπολοίπων. Αυτή από κοινού με τους ΠΑΟ και ΠΓΣ, πρόκειται για τα μοναδικά σωματεία των οποίων ξιφομάχοι έχουν πρωτεύσει και στα τρία όπλα.

Η σχεδόν παντελής έλλειψη πανελληνιονικών από συλλόγους στην περιφέρεια, καταδεικνύει ότι τις εξελίξεις στην εγχώρια ανδρική ξιφασκία παράγουν αποκλειστικώς εκείνοι της Αθήνας –ούτε καν Θεσσαλονίκης ή Πειραιά–. Για πρώτη φορά ο Πέτρος Τσώκας μόλις το 1989 και δεύτερη 22 χρόνια αργότερα ο Απόστολος Διαφωνίδης το 2011, έχουν πετύχει να αποσπάσουν την α' θέση στο ξίφος μονομαχίας ως μέλη αντίστοιχα των Γυμναστική Ένωση και Όμιλος Ξιφασκίας Φλώρινας, της πόλης που με τρία σωματεία για το άθλημα διαθέτει τα περισσότερα στην Ελλάδα μετά τις δύο μεγαλύτερες. Η τρίτη περίπτωση από τον Αλέξανδρο Κοντογιάννη του Θησέα Ηρακλείου το 2015 και στο ίδιο αγώνισμα, αφορά σε πρώην κάτοικο Αθήνας ήδη τέσσερις φορές πανελληνιονίκη με την ΑΛ πριν εγκατασταθεί στην Κρήτη.

Ατομικό γυναικών 
 Πηγή: ΓΓΑ,  εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά.

Ξίφος ασκήσεως (φλερέ ή φόιλ)

Ξίφος μονομαχίας (επέ)

Σπάθη (σαμπρ ή σέιμπερ)

Γυναίκες πανελληνιονίκες ανά αγώνισμα 

 έτος με άγνωστη νικήτρια: 2005

 έτη με άγνωστη νικήτρια: 2005, 2008

Ιδιαίτερες διακρίσεις 
Περισσότερες πανελλήνιες νίκες στην ανώτατη ηλικιακή κατηγορία:
 12, Λιάνα Ρεγκούκου (Οπλομαχητική Λέσχη Αθηνών, ΟΛΑ) κατά τη 14ετία 1984 με 1997 σε ξίφη ασκήσεως 11 και μονομαχίας 1
 7, Βάσω Βουγιούκα (Αθηναϊκός Όμιλος Οπλομαχίας, ΑΟΟ - Ολυμπιακός, ΟΣΦΠ) τη 12ετία 2004 με 2015 σε σπάθη 5 και ξ. ασκήσεως 2
 6, Κατερίνα Κοντοχριστοπούλου (ΑΟΞ Αιγάλεω) από το 2011 έως το 2023 σε ξίφος ασκήσεως

Περισσότερες συνεχείς νίκες στο ίδιο αγώνισμα ή σε διαδοχικά χρόνια ανεξαρτήτως αγωνίσματος:
 5, Λιάνα Ρεγκούκου (ΟΛΑ) 1986 με 1990 σε ξ. ασκήσεως
 4, Λιάνα Ρεγκούκου (ΟΛΑ) 1994 με 1997 σε ξ. ασκήσεως
 4, Νικολέτα Καλλή (ΑΟΟ) 2000 με 2003 σε ξ. ασκήσεως
 4, Δώρα Γκουντούρα (ΑΕΚ) 2018-2021 σε σπάθη

Πανελληνιονίκης σε δύο αγωνίσματα κατά την ίδια διοργάνωση:
 Λιάνα Ρεγκούκου (ΟΛΑ) 1 έτος, σε ξίφη ασκήσεως/μονομαχίας το 1990 (εναρκτήρια χρονιά για το δεύτερο).

Πανελλήνιες νίκες σε δύο αγωνίσματα ανεξαρτήτως διοργάνωσης (στην παρένθεση το έτος κατάκτησης του πρώτου τίτλου ανά όπλο):
 Λιάνα Ρεγκούκου (ΟΛΑ), ξίφη ασκήσεως (1990) και μονομαχίας (1990)
 Βάσω Βουγιούκα (ΑΟΟ), ξ. ασκήσεως (2004) και σπάθη (2007).

Πρωταθλητές στα ομαδικά των αγωνισμάτων

Ομαδικό ανδρών 
 Πηγή: ΓΓΑ,  εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά.

Ξίφος ασκήσεως (φλερέ)

Ξίφος μονομαχίας (επέ)

Σπάθη (σαμπρ ή σέιμπερ)

Ομαδικό γυναικών 
 Πηγή: ΓΓΑ,  εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά.

Ξίφος ασκήσεως (φλερέ)

Ξίφος μονομαχίας (επέ)

Σπάθη (σαμπρ ή σέιμπερ)

Νικητές σύλλογοι ανά αγώνισμα 
Σύμφωνα με τις χρονιές που στους προηγούμενους πίνακες υπάρχει τεκμηρίωση για τον πανελληνιονίκη.

Ομαδικό ανδρών 

 έτη με άγνωστο πρωταθλητή: 2005, 1963 και ίσως νωρίτερα του 1962

 έτη με άγνωστο/ατεκμηρίωτο πρωταθλητή: 2005 (ΠΓΣ;) και ίσως νωρίτερα του 1964

 έτη με άγνωστο/ατεκμηρίωτο πρωταθλητή: 2011 (ΠΓΣ;), 2005 (Αθ.Λ;), 1977, 1975, 1963 και ίσως νωρίτερα του 1962

Ομαδικό γυναικών 

 έτη με άγνωστο/ατεκμηρίωτο πρωταθλητή: 2011 (ΑΟΞΑ;), 1980 (Πανελλήνιος;;), 1977, 1975, 1973

 έτη με ατεκμηρίωτο πρωταθλητή: 2011 (Αθ.Λ;), 2005 (ΠΓΣ;)

Βαθμολογία συλλόγων 
Για τη βαθμολογία συλλόγων υπολογίζονται τα πρωταθλήματα όλων των ηλικιακών κατηγοριών. Αυτά είναι:
Πρωτάθλημα παμπαίδων-παγκορασίδων (μέχρι 13 χρονών)
Πρωτάθλημα εφήβων-νεανίδων (μέχρι 17 χρονών)
Πρωτάθλημα νέων ανδρών-νέων γυναικών (κάτω των 21 χρονών)
Πρωτάθλημα ανδρών-γυναικών 

Ο σύλλογος που καταλαμβάνει την πρώτη θέση, αποτελεί τον άτυπο πρωταθλητή  σύλλογο όλων των επίσημων διοργανώσεων της ξιφασκίας

Το τρέχον σύστημα βαθμολόγησης, το οποίο είναι κοινό για όλες τις ηλικιακές κατηγορίες:

Πρωταθλητές σύλλογοι γενικής βαθμολογίας

Σημειώσεις

Παραπομπές

Πηγές 
 ιστότοπος, Ελληνική Ομοσπονδία Ξιφασκίας (ΕΟΞ)
 συλλογικό έργο, Ελληνικός αθλητισμός • Ιστορική αναδρομή 1896-1996 / Στατιστικά όλων των αθλημάτων, έκδοση Γενικής Γραμματείας Αθλητισμού (ΓΓΑ), Υφυπουργείο Αθλητισμού, Αθήνα 1997
 Ξιφασκία • Αρχείο, ιστότοπος ΓΓΑ
 Πάνος Φιαμέγκος (αγωνιστικά/στατιστικά στοιχεία Νίκος Πετρόπουλος), Παναθηναϊκός 1908-1998 • 90 χρόνια ιστορικής πορείας, Εκδόσεις Γ. Γεωργαλάς, Αθήνα 1998
 ψηφιακό αρχείο εφημ. ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΗΧΩ από την οργάνωση Αρχείο Τύπου
 σελίδα fb, Αθηναϊκός Όμιλος Οπλομαχίας-Ξιφασκίας (ΑΟΟ)
 ιστολόγιο αναδημοσίευσης άρθρων της ΕΟΞ.

Πανελλήνιο Πρωτάθλημα Ξιφασκίας
Ξιφασκια