Άγιος Θεόδωρος Πιτσιλιάς

Ο Άγιος Θεόδωρος Πιτσιλιάς (ή Άγιος Θεόδωρος Αγρού) είναι κοινότητα της επαρχίας Λεμεσού στην Κύπρο.

Τοποθεσία 
Ο Άγιος Θεόδωρος βρίσκεται στην νοτιοανατολική πλευρά της οροσειράς του Τροόδους, στους πρόποδες του όρου Παπούτσα. Ανήκει στη γεωγραφική περιοχή της Πιτσιλιάς. Απέχει 32 χιλιόμετρα από τη Λεμεσό και 54 χιλιόμετρα από τη Λευκωσία. Είναι τοποθετημένο σε υψόμετρο 970 μέτρων. Στα νότια συνορεύει με τον Άγιο Παύλο, στα νοτιοδυτικά με τη Ζωοπηγή, στα δυτικά με τον Άγιο Ιωάννη, στα βόρεια με τον Αγρό, στα βορειοανατολικά με την Άλωνα, στα ανατολικά με το Παλαιχώρι και στα νοτιοανατολικά με τον Άγιο Κωνσταντίνο.

Το χωριό είναι κτισμένο σε επτά λόγους και για το λόγο αυτό ονομάζεται και «Επτάλοφη της Πιτσιλιάς», ονομασία που παραπέμπει στην Επταλόφη της Κωνσταντινούπολης.

Ονομασία 
Το χωριό οφείλει την ονομασία του στον Άγιο Θεόδωρο τον Στρατηλάτη. Ωστόσο, κάποιοι κάτοικοι του χωριού τιμούσαν και τον Άγιο Θεόδωρο τον Τήρωνα και γι΄ αυτό το χωριό ήταν γνωστό και ως Άγιοι Θεοδώροι. Επιπλέον, επειδή στην Κύπρο υπάρχουν ακόμη 4 χωριά με την ίδια ονομασία, το χωριό φέρει το τοπωνύμιο «Πιτσιλιάς» ή «Αγρού», που προσδίδει και τη γεωγραφική του θέση.

Ιστορία 
Σύμφωνα με αρχαιολογικά ευρήματα που έχουν ανεβρεθεί στο χωριό, ο Άγιος Θεόδωρος κατοικείται από τον 4ο π.χ. αιώνα. Στην περιοχή Βασιλική υπάρχει μικρός οικισμός ο οποίος κατοικήθηκε από την Ελληνιστική περίοδο (4ο π.χ. αιώνα) και καταστράφηκε ή εγκαταλείφθηκε κατά την Ρωμαϊκή περίοδο (3ο μ.Χ. αιώνα). Στο χωριό έχουν ανεβρεθεί πήλινα αγαλματίδια, θραύσματα αγγείων, χάλκινα νομίσματα της Ελληνιστικής και Ρωμαϊκής περιόδου, λαξευτός τάφος και λυχνάρια. 

Επιπλέον, σε θολωτό τάφο ανευρέθηκαν εφτά νομίσματα, τέσσερα μπρούντζινα και τρία αργυρά. Τα δύο μπρούντζινα κόπηκαν από τον αυτοκράτορα Κλαύδιο (41-54 μ.Χ.) και τα άλλα δύο από τον αυτοκράτορα Τραϊανό (97-117μ.Χ.) . Και τα τέσσερα είναι κυπριακής κοπής του τύπου ΚΟΙΝΟΝ ΚΥΠΡΙΩΝ. Ένα αργυρό τετράδραχμο σε άριστη κατάσταση κόπηκε από τον αυτοκράτορα Βεσπασιανό και φέρει στη μια όψη την κεφαλή του βασιλιά με στεφάνι ελιάς και στην άλλη όψη τον Ναό της Αφροδίτης στην Πάφο με την επιγραφή ΕΤΟΥC ΝΕΟΥ ΙΕΡΟΥ Η (76/77 μ.Χ.) .Τα άλλα δύο αργυρά νομίσματα ήταν δηνάρια (αργύρια) του αυτοκράτορα Τραϊανού που φέρουν στην μια τους όψη την επιγραφή OPTIMUS, τίτλος που αποδόθηκε στον βασιλιά περί το 104 μ.Χ. Τα δύο τελευταία αυτά νομίσματα καθόρισαν και την χρονολόγηση του τάφου στα πρώτα χρόνια του 2ου αιώνα μ.Χ.

Φυσικό περιβάλλον 
Στον Άγιο Θεόδωρο υπάρχουν καταπράσινες εκτάσεις με δέντρα, θάμνους και χρωματιστά λουλούδια που απλώνονται σε όλη περίπου την έκταση του χωριού. Σημαντική θέση έχουν τα αιωνόβια δέντρα του χωριού: η τρεμιθιά κοντά στην εκκλησία της Παναγίας Κιβωτού, ο «δρυς του Κουτσόφτα» και ο «πεύκος του Κουτσόφτα». Τα τρία αυτά δέντρα είναι προστατευόμενα από το Τμήμα Δασών. Επιπλέον, στο χωριό υπάρχουν 39 είδη χλωρίδας και 35 είδη πανίδας (εκ των οποίων 28 είδη πτηνών).

Πληθυσμός 
Σύμφωνα με τις απογραφές πληθυσμού που πραγματοποιήθηκαν στην Κύπρο, ο πληθυσμός του χωριού από το 1881 έως το 1946 αυξανόταν. Στη συνέχεια ο πληθυσμός ξεκίνησε να μειώνεται λόγω αστυφιλίας. Κάτοικοι του χωριού που εργάζονταν σε Λεμεσό και Λευκωσία άρχισαν σταδιακά να το εγκαταλείπουν. Ο πίνακας που ακολουθεί παρουσιάζει τον πληθυσμό του Αγίου Θεόδωρου όπως καταγράφηκε στις απογραφές πληθυσμού που έγιναν στην Κύπρο.

Ναοί 
Στο χωριό υπάρχουν 3 ναοί:
 Εκκλησία του Αγίου Γεωργίου του Τροπαιοφόρου: Ανεγέρθηκε το 1840. Στην εκκλησία αυτή φυλάσσεται ένα παλαιό ευαγγέλιο του 1550.
 Εκκλησία της Παναγίας της Κιβωτού: Κτίστηκε τον 16ο αιώνα. Περιλαμβάνει εικόνες μεγάλης αξίας. Η εκκλησία έχει τεθεί υπό την προστασία του Τμήματος Αρχαιοτήτων.
 Εκκλησία του Αγίου Θεόδωρου Στρατηλάτη: Οικοδομήθηκε το 1977.

Προσωπικότητες 
Στον Άγιο Θεόδωρο γεννήθηκε και μεγάλωσε ο Ονούφριος Κληρίδης, ο πρώτος που σκοτώθηκε από τους Άγγλους κατά την διάρκεια των Οκτωβριανών (1931) έξω από το Κυβερνείο. Επίσης, στον Άγιο Θεόδωρο διατηρούσε κατοικία ο ζωγράφος Αδαμάντιος Διαμαντής, ο οποίος εμπνεόταν από το χωριό και το αποτύπωνε σε αρκετά από τα έργα του.

Παραπομπές

Βιβλιογραφία

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

Κοινότητες της Επαρχίας Λεμεσού
Χωριά της Πιτσιλιάς