Διόνυσος Αισυμνήτης

Ο Διόνυσος Αισυμνήτης λατρευόταν σε ιερό, στην πόλη Αρόη (αρχαία ονομασία της Πάτρας) στην Αχαΐα.

Άγαλμα του Διονύσου
Μέσα στο ιερό υπήρχε μια λάρνακα, η οποία περιείχε άγαλμα του Διονύσου, το οποίο είχε φτιάξει ο Ήφαιστος. Το άγαλμα αυτό το είχε δωρίσει ο Δίας στον μυθικό βασιλιά των Τρώων Δάρδανο. Όταν οι Έλληνες κατέλαβαν την Τροία και μοίρασαν τα λάφυρα, η λάρνακα έπεσε στο μερίδιο του Ευρύπυλου, γιου του Ευαίμονος.
Κατά άλλη εκδοχή, τη λάρνακα είχε αφήσει στην Αρόη, περνώντας από κει, στη φυγή του από την Τροία, ο Αινείας.
Την λάρνακα την είχε αφήσει εκτεθειμένη στην Τροία η Κασσάνδρα, ώστε όποιος Έλληνας τη βρει, να υποστεί συμφορές.

Ευρύπυλος
Ο Ευρύπυλος άνοιξε τη λάρνακα και, βλέποντας το άγαλμα του θεού, παραφρόνησε, κατελήφθη από μανία και μόνο κατά διαλείμματα επανερχόταν στα λογικά του. Καθώς γύριζε στην Ελλάδα, πέρασε από την Κίρρα κι από κει στους Δελφούς, να συμβουλευτεί το μαντείο πώς να θεραπευτεί. Η απάντηση ήταν  να τοποθετήσει τη λάρνακα και να εγκατασταθεί και ο ίδιος στην περιοχή εκείνη, όπου θα συναντούσε ανθρώπους να τελούν θυσίες σύμφωνα με τα βαρβαρικά έθιμα.

Τρικλαρία Άρτεμη
Βρέθηκε με το πλοίο του στην Αρόη, όπου στον βωμό ενός ναού αφιερωμένου στην Τρικλαρία Άρτεμη, επρόκειτο να θυσιαστεί ένα ζευγάρι. Η θυσία ματαιώθηκε, ο Ευρύπυλος θεραπεύτηκε και έφτιαξε στην περιοχή το ιερό του Διονύσου Αισυμνήτου.

Σωτηρία
Ακόμη, ο Ευρύπυλος είχε ιδρύσει ιερό (είχε προσφέρει και άγαλμα) στη θεά Σωτηρία, επειδή σώθηκε από τη μανία. Και κάθε χρόνο γινόταν γιορτή και τελούνταν θυσίες για να τιμηθεί ο θεός. Οι κάτοικοι της πόλης εξέλεγαν εννέα άνδρες και εννέα γυναίκες, που είχαν την επιμέλεια της λάρνακας  και της γιορτής.
Στη διάρκεια της γιορτής, έφερναν στο ιερό του Αισυμνήτου και τα τρία αγάλματα του θεού, ο οποίος είχε τρία ονόματα από τα εκεί πολίσματα, αποκαλούμενος Αροεύς, Μεσαιεύς και Ανθεύς.

Ποταμός Μείλιχος
Μια νύχτα της γιορτής, ο ιερέας έβγαζε τη λάρνακα έξω από το ιερό. Οι νέοι της πόλης, στεφανωμένοι με στάχυα, πήγαιναν στον ποταμό Μείλιχο, αφιέρωναν τα στεφάνια στην Άρτεμη, λούζονταν, έβαζαν άλλα στεφάνια από κισσό και επέστρεφαν στο ιερό του θεού.

Πηγές 
Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια Πυρσός, τόμος 2, σελ. 867
Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα, τόμος 5, σελ. 119
Θεότητες της ελληνικής μυθολογίας
Αρχαία Αχαΐα