Ελάτη Άρτας

Η Ελάτη Άρτας είναι δημοτικό διαμέρισμα του δήμου Γεωργίου Καραϊσκάκη (πρόγραμμα Καλλικράτης), ενώ παλαιότερα ανήκε στον δήμο Τετραφυλίας (σχέδιο «Καποδίστριας»). Βρίσκεται στους πρόποδες του όρους Κοκκινόλακος (κορυφή Άλογο, 1750μ), ανατολικά των Ορέων Βάλτου (κορυφή Αετοί, 1852μ).

Γεωγραφία - Πρόσβαση
Η Ελάτη Άρτας είναι ένα πανέμορφο χωριό μέσα σε "ελβετικό" τοπίο. Η απόσταση απ' την πρωτεύουσα του νομού Άρτα είναι 59 χιλιόμετρα και το υψόμετρο στην κεντρική πλατεία είναι 760μ. Το χωριό συνορεύει με τις κοινότητες Καστανιάς, Αστροχωρίου, Ρετσιανών, Μεγαλόχαρης, Πηγών, Μεσούντας και Μηλιανών του δήμου Γεωργίου Καραϊσκάκη. Εδρα του δήμου είναι η Άνω Καλεντίνη Άρτας.

Η πρόσβαση στην Ελάτη Άρτας γίνεται από δύο πλευρές. Από την Άρτα με τη διαδρομή Αθήνα -  Άρτα - Πέτα - Άνω Καλεντίνη - Ξηρόκαμπος - Κρανιές - Αστροχώρι - Ελάτη (399 χλμ, 5 ώρες 40 λεπτά Νέα Εθνική Οδός Αθηνών-Πατρών / Διαδρομή 8A/E65). Η άλλη πρόσβαση είναι από Θεσσαλία με τον νέο δρόμο: Αθήνα - Καρδίτσα - Μουζάκι - Ορεινή Αργιθέα, Γέφυρα Κοράκου - Πηγές - Γρέβια - Μηλιανά - Ελάτη (Σύνολο 410.6 χλμ, 5 ω 26 λ). Όλες οι προσβάσεις είναι ασφαλτοστρωμένοι δρόμοι καλής ποιότητας.

Ιστορία
Από τα υπάρχοντα γραπτά στοιχεία και οικιστικά ευρήματα, φαίνεται ότι η κατοίκηση της Ελάτης έγινε κατά την ύστερη οθωμανική περίοδο, κατά τον 17ο αιώνα. Το παλιό όνομα του χωριού είναι οθωμανικό και λεγόταν Σεκλίστα μέχρι το 1950. Οι πρώτοι κάτοικοι ήταν νομάδες κτηνοτρόφοι που μετακινήθηκαν από άλλες περιοχές, ίσως των Ιωαννίνων αλλά και από τη Θεσσαλία. Πολλά επώνυμα της Ελάτης ανευρίσκονται στο χωριό Φουρνά Ευρυτανίας. Τα συχνότερα επώνυμα που απαντώνται στην Ελάτη είναι κοινά και για άλλους νομούς, όπως Λύκκας (Φουρνά), Πολύζος, Τσουμάνης (Ιωάννινα, Ζαγόρι), Μαυρογιάννης, Κοτρώτσος, Μαργώνης, κλπ. Για την οθωμανική περίοδο, δεν είναι διαθέσιμα ιστορικά στοιχεία. Πάντως ο τελευταίος κάτοικος που φορούσε φουστανέλα ήταν ο γραφικός Νικόλαος Γούτσιας (Φωτογραφία του 1956 διαθέσιμη).

Το χωριό είχε μικτή και ισχυρή οικονομία με κτηνοτροφία, υλοτομία ελάτης, γεωργία, καστανιές, καρυδιές, μηλιές, μελισσοκομία, καλαμπόκι, σιτάρι, κλπ. Είναι καταγεγραμμένο ότι το 1950 είχε τουλάχιστον 2.000 κατοίκους, 3 φούρνους, έναν μόνιμο ιατρό, δασοφύλακα, αγροφύλακα, και σχολείο με 200 παιδιά. Δυστυχώς η ασφαλτοστρωμένη πρόσβαση στο χωριό άργησε. Έγινε το 1985, όταν ήδη είχε πια ερημώσει. Σήμερα, οι μόνιμοι κάτοικοι το χειμώνα υπολογίζονται σε 50 άτομα, ενώ το σχολείο δεν λειτουργεί και μετατράπηκε σε αγροτικό ιατρείο..

Η Ελάτη στον εικοστό αιώνα
Για τον Πόλεμο της Μικράς Ασίας (1918-1922) υπάρχουν στοιχεία ότι Ελατιώτες πολέμησαν και έπεσαν στις μάχες, αλλά και κατά τον ελληνοϊταλικό πόλεμο το μικρό αυτό χωριό της Ηπείρου είχε τις σχετικές απώλειες σε ανθρώπινες ζωές (όπως φαίνεται από το μνημείο ηρώων με τα ονόματα στην πλατεία του χωριού).

Σημαντικό ρόλο έπαιξε η Ελάτη Άρτας στόν Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, γιατί απετέλεσε έδρα του ΕΔΕΣ αλλά και πέρασμα του ΕΛΑΣ προς Βουργαρέλι - Δροσοπηγή. Δυστυχώς οι στενές σχέσεις του χωριού με τον ΕΔΕΣ, του κόστισαν δύο πυρπολήσεις από τάγμα του ΕΛΑΣ με επικεφαλής τον Χαρίλαο Φλωράκη (γνωστού στην ευρύτερη περιοχή και ως "καπετάν Γιώτη"). Οι πυρπολήσεις αυτές των οικιών γινόταν τόσο ως αντίποινα όσο και για να ερημωθεί το χωριό και να μη βρίσκουν τρόφιμα οι αντίπαλοι. Το έτος 1945 μονάδα εθνοφυλακής της Ελάτης ενώθηκε με τάγμα εθνοφυλακής υπό τον Δ. Βόιδαρο και κατεδίωξε τον αποκηρυχθέντα από το ΚΚΕ Άρη Βελουχιώτη στη Μεσούντα, όπου είχε και το τραγικό τέλος του. Οι μαρτυρίες των Ελατιωτών είναι οι μοναδικές σήμερα στη βιβλιογραφία.

Μεταπολεμικά η Ελάτη είχε μια πρόσκαιρη αναπτυξιακή πορεία, αλλά η αστυφιλία και η μετανάστευση σύντομα την ερήμωσαν, και σήμερα παραμένει ένα πανέμορφο "ελβετικό" χωριό γερόντων και ολίγων καλοκαιρινών παραθεριστών. Σημαντική ήταν η συμβολή του Συλλόγου Ελάτης Αθηνών, τόσο στην κατασκευή έργων στο χωριό όσο και στη διοργάνωση πολιτιστικών δραστηριοτήτων.

Υποδομές -Υπηρεσίες - Επικοινωνία - Τηλέφωνα
Η Ελάτη Άρτας σήμερα διαθέτει τις εξής υποδομές και υπηρεσίες:
 Οδική πρόσβαση: Ασφαλτοστρωμένος δρόμος από Άρτα από το 1985 και από Καρδίτσα από το 2010
 Ηλεκτρισμός: Πλήρης σύνδεση στη ΔΕΗ από το έτος 1970
 Ύδρευση: Νερό άριστης ποιότητας από πηγή του βουνού με υδραγωγείο σε υψόμετρο 800 μ., από το 1970
 Τηλέφωνο: Υπάρχει σταθερή και κινητή τηλεφωνία με όλες τις εταιρείες. Οι κεραίες βρίσκονται απέναντι στον λόφο Αστροχωρίου. Επίσης υπάρχει αδρανής σύνδεση με καλώδιο οπτικής ίνας για ευρυζωνικό δίκτυο ίντερνετ μεχρι 50Mbits καθώς και δημοτικά ελεύθερο Wi-Fi Spot στην πλατεία και σε πολλά άλλα σημεία του χωριού.
 Κινητή τηλεφωνία: Υπάρχουν κεραίες Cosmote, Wind και Vodafone σε ικανή απόσταση λήψης σήματος.
 Φιλοξενία: ΔΕΝ υπάρχει ξενώνας ή ξενοδοχείο στην Ελάτη. Υπάρχει στα Μηλιανά σε απόσταση 5 χλμ. και στο Αστροχώρι στα 10χλμ.
 Παροχές: Υπάρχει διαθέσιμο μίνι μάρκετ και καφέ εστιατόριο στην πλατεία.
 Στάθμευση: Υπάρχουν δύο χώροι στάθμευσης (πλατεία και σχολείο) με δυναμικότητα 100 IXE και λεωφορείο.
 Υγεία: Καλύπτεται από το Κέντρο Υγείας Άνω Καλεντίνης (απόσταση 25 χλμ.). ΔΕΝ λειτουργεί πλέον αγροτικό ιατρείο
 Ψυχαγωγία - φαγητό: Υπάρχουν δυο καφενεία και μία ψησταριά με εξαιρετική θέα, εξού και το όνομα το μπαλκόνι των Ραδοβυζίων με θέα ως την κοιμωμένη του Ζαλόγγου.
 Ορειβασία: Η Ελάτη προσφέρεται για ορειβασία στον Κοκκινόλακα αλλά και στην κορυφή Αετοί των Ορέων Βάλτου.
 Ορειβατικό καταφύγιο: Στα οροπέδια του όρους Αετοί Αστροχωρίου, υπάρχει το ορειβατικό καταφύγιο Αετών, με έτος ιδρύσεως 1999. Για 20 χρόνια βρίσκεται υπό την χρήση του ΕΟΣ Πρέβεζας. Εχει δυναμικότητα 15 κλινών. Βρίσκεται σε υψόμετρο 1.450 μ.
 Αστυνόμευση: Η Ελάτη καλύπτεται από τον Αστυνομικό Σταθμό Βουργαρελίου.
 Ιατρική περίθαλψη: Ο κοντινότερος ιατρικός σταθμός είναι το Κέντρο Υγείας Άνω Καλεντίνης (25 χλμ).

Σημειώσεις και παραπομπές

Πηγές 
 Δήμος Γ.Καραϊσκάκη
 Περιφερειακή Ενότητα Άρτας

Χωριά του νομού Άρτας
Δήμος Γεωργίου Καραϊσκάκη