Α΄ Κατηγορία Ε.Σ.Κ.Α.Σ.Ε. καλαθοσφαίρισης ανδρών

Η Α' Κατηγορία Ε.Σ.Κ.Α.Σ.Ε. είναι ένα Ελληνικό ερασιτεχνικό πρωτάθλημα για ανδρικούς συλλόγους καλαθοσφαίρισης. Στο Ελληνικό σύστημα πρωταθλημάτων καλαθοσφαίρισης είναι το πέμπτο σε τάξη και ένα από τα δεκαεννέα τοπικά πρωταθλήματα, καθώς και το πρωταρχικό και πιο σημαντικό πρωτάθλημα της Ένωσης Σωματείων Καλαθοσφαίρισης Ανατολικής Στερεάς και Εύβοιας (Ε.Σ.ΚΑ.Σ.Ε.). Το πρωτάθλημα αποτελείται από 14 ομάδες (2020-2021) και λειτουργεί με το σύστημα προώθησης και υποβιβασμού με την Γ΄ Εθνική και τη Β' Κατηγορία Ε.Σ.ΚΑ.Σ.Ε..

Το πρωτάθλημα διοργανώθηκε για πρώτη φορά το 1980 από την Τοπική Επιτροπή Στερεάς Ελλάδας και μετέπειτα το 1986 ύστερα από την δημιουργία της Ένωσης Ανατολικής Στερεάς και Εύβοιας. Οι αγωνιστικές περίοδοι διαρκούν από τον Οκτώβριο μέχρι τον Μάιο (κανονική περίοδος και πλέι-οφ) με τις ομάδες να παίζουν 22 αγώνες η κάθε μία (κανονική περίοδος).

Από την έναρξη της Α΄ Κατηγορίας Ε.Σ.Κ.Α.Σ.Ε. το 1980, 18 ομάδες έχουν κερδίσει τον τίτλο με την καλύτερη από αυτές να είναι ο Γ.Σ. Λαμία (5). Η τρέχουσα πρωταθλήτρια είναι η ομάδα Ακαδημίες Χαλκίδας (ΧΒΑ), η οποία κέρδισε τον τίτλο την περίοδο 2018−19.

Ιστορία 
Η καλαθοσφαίριση στην Ανατολική Στερεά ξεκίνησε να αναπτύσσεται στα τέλη της δεκαετίας του 1950, κυρίως στις πόλεις της Χαλκίδας και των Θηβών. Η Βοιωτία και η Εύβοια πραγματοποιούσαν επί σειρά ετών δικά τους ανεξάρτητα πρωταθλήματα στα οποία λάμβαναν μέρος οι τοπικές ομάδες. Οι κυριότερες ομάδες εκείνης της εποχής ήταν ο Τρίτων Χαλκίδας και ο Κάδμος Θήβας, που εκτός από το ποδοσφαιρικό τμήμα που ιδρύθηκε το 1958 και διαλύθηκε το 1968 είχε και τμήμα καλαθοσφαίρισης. Επίσης τμήμα καλαθοσφαίρισης διατηρούσε εκείνη την περίοδο η Α.Ε. Ορχομενού.

Στα μέσα της δεκαετίας του 1960, αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι στον Κάδμο Θηβών αγωνίστηκαν για πρώτη φορά στην Ελλάδα έγχρωμοι αθλητές οι οποίοι ήταν στρατιώτες από την Αμερικάνικη βάση του Κιθαιρώνα που χρησιμοποιούνταν από το ΝΑΤΟ.

Ίδρυση
Το πρωτάθλημα διοργανώθηκε για πρώτη φορά το 1980, ύστερα από την ίδρυση της Τοπικής Επιτροπής Ανατολικής Στερεάς και Εύβοιας. Ιδρυτές ήταν ο Γ.Σ. Κάδμος Θήβας, η Α.Γ.Ε. Χαλκίδα, ο Α.Σ. Φθιώτις, ο Α.Ο. Ελατειακός και ο Α.Κ.Ο. Λιβαδειάς. Η πρώτη πρωταθλήτρια την περίοδο 1980–81 ήταν η ο Α.Σ. Φθιώτις από τη Λαμία.

Μορφή διοργάνωσης

Διοργάνωση 
Υπάρχουν δεκατέσσερις ομάδες στη διοργάνωση που ανταγωνίζονται κάθε χρόνο σε δύο ξεχωριστές φάσεις. Κατά τη διάρκεια της περιόδου (από τον Οκτώβριο έως το Μάιο) κάθε ομάδα πρέπει να παίξει με όλες τις άλλες ομάδες στο πρωτάθλημα δύο φορές, μία φορά εντός έδρας και μία φορά εκτός έδρας. Αυτό σημαίνει ότι η κανονική περίοδος του πρωταθλήματος της Α΄ Κατηγορίας Ε.Σ.Κ.Α.Σ.Ε. τελειώνει μετά από όλες τις ομάδες να παίζουν 26 παιχνίδια.

Στο τέλος του πρωταθλήματος, οι τέσσερις καλύτερες ομάδες του βαθμολογικού πίνακα ξεκινάνε τα πλέι-οφ, η πρώτη ομάδα στη βαθμολογία αντιμετωπίζει την τέταρτη ομάδα του βαθμολογικού πίνακα, και ούτω καθεξής στους ημιτελικούς για μία σειρά πέντε παιχνιδιών. Οι δύο ομάδες των ημιτελικών προκρίνονται στον τελικό σε μία σειρά πέντε παιχνιδιών και αναδεικνύεται ο πρωταθλητής της διοργάνωσης.

Κάθε περίοδο, οι τέσσερις τελευταίες ομάδες της κανονικής περιόδου υποβιβάζονται στην Β΄ Κατηγορία Ε.Σ.Κ.Α.Σ.Ε. και αντικαθίστανται από τις τέσσερις πρώτες προκριθείσες ομάδες του ομίλου κατάταξης της Β΄ Κατηγορίας.

Πρωταθλητές

Κάτοχοι τίτλου 

Τ.Ε. Ανατολικής Στερεάς και Εύβοιας (1980–1986)
 1980–81: Α.Σ. Φθιώτις
 1981–82: Α.Γ.Ε. Χαλκίδα
 1982–83: Α.Σ. Άρης Θήβας
 1983–84: Γ.Σ. Κάδμος Θήβας
 1984–85: Α.Γ.Ε. Χαλκίδα
 1985–86: Α.Σ. Άρης Θήβας
Α΄ Κατηγορία Ε.Σ.Κ.Α.Σ.Ε. (1986–τώρα)
 1986–87: Α.Σ. Άρης Θήβας
 1987–88: Γ.Α.Σ. Άμφισσας
 1988–89: Α.Σ. Φθιώτις
 1989–90: Α.Κ.Ο. Λιβαδειάς
 1990–91: Α.Σ. Φθιώτις
 1991–92: Γ.Α.Σ. Άμφισσας
 1992–93: Γ.Σ. Κάδμος Θήβας

 1993–94: Α.Σ. Φθιώτις
 1994–95: Γ.Α.Σ. Άμφισσας
 1995–96: Α.Ε. Λιβαδειάς
 1996–97: Γ.Σ. Ιτέας
 1997–98: Α.Σ. Αναγέννηση Μαλεσίνας
 1998–99: Γ.Σ. Λαμία
 1999–00: Γ.Σ. Κάδμος Θήβας 
 2000–01: Γ.Π.Σ. Χαλκίδας
 2001–02: Γ.Σ. Ερμής Σχηματαρίου
 2002–03: Α.Σ. Ιωνικός Λαμίας
 2003–04: Γ.Σ. Κάδμος Θήβας
 2004–05: Γ.Σ. Ερμής Σχηματαρίου
 2005–06: Γ.Π.Σ. Χαλκίδας
 2006–07: Γ.Σ. Ερμής Σχηματαρίου
 2007–08: Α.Ε. Λιβαδειάς
 2008–09: Α.Ε. Έξω Παναγίτσας

 2009–10: Γ.Π.Σ. Χαλκίδας 
 2010–11: Γ.Σ. Έσπερος Λαμίας
 2011–12: Α.Ε. Έξω Παναγίτσας
 2012–13: Γ.Σ. Κύμης
 2013–14: Ε.Σ. Κάδμος Θήβας
 2014–15: Γ.Σ. Έσπερος Λαμίας
 2015–16: Α.Σ. Λοκρός Αταλάντης
 2016–17: Γ.Σ. Ερμής Σχηματαρίου
 2017–18: Α.Σ. Άρης Θήβας
 2018–19: Ακαδημίες Χαλκίδας (ΧΒΑ)
 2019–20: Γ.Σ. Αναγέννηση Λαμίας
 2020–21:

Σύνολο τίτλων ανά σύλλογο 

1Ο Γ.Σ. Λαμία κατέκτησε τα πρωταθλήματα της Α' Κατηγορίας Ε.Σ.ΚΑ.Σ.Ε. τις περιόδους 1980–81, 1988–89, 1990–91 και 1993–94, με την ονομασία Α.Σ. Φθιώτις. Ο Α.Σ. Φθιώτις ήταν η αρχική ονομασία του συλλόγου μέχρι και το 1996 όπου απέκτησε την σημερινή ονομασία. Την περίοδο 1998–99 το πρωτάθλημα της Α' Κατηγορίας Ε.Σ.ΚΑ.Σ.Ε. απονεμήθηκε στον Γ.Σ. Λαμία.
2Ο Γ.Α.Σ. Μάκαρος Άμφισσας κατέκτησε τα πρωταθλήματα της Α' Κατηγορίας Ε.Σ.ΚΑ.Σ.Ε. τις περιόδους 1987–88, 1991–92 και 1994–95 με την ονομασία Γ.Α.Σ. Άμφισσας. Ο Γ.Α.Σ. Άμφισσας ήταν η αρχική ονομασία του συλλόγου έως το 1999 όπου και διαλύθηκε και δεν συμμετείχε στα πρωταθλήματα της Ε.Σ.ΚΑ.Σ.Ε. για τα επόμενα πέντε χρόνια. Το 2004 η ομάδα ανασυστάθηκε ως Γ.Α.Σ. Μάκαρος Άμφισσας.

Τελικοί πλέι-οφ

Σύνολο τίτλων ανά περιφερειακή ενότητα 
Ύστερα από την περίοδο 2018–19, οι πρωταθλήτριες ομάδες καλαθοσφαίρισης της Ένωσης Σωματείων Καλαθόσφαιρας Ανατολικής Στερεάς και Εύβοιας έχουν έρθει από τις τέσσερις Περιφερειακές Ενότητες από τις πέντε συνολικά της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας. Η πιο επιτυχημένη είναι η Βοιωτία με 16 πρωταθλήματα. Στην δεύτερη θέση ακολουθεί η Φθιώτιδα με 10 πρωταθλήματα, στην τρίτη η Εύβοια με 9 και στην τέταρτη η Φωκίδα με 4. Κανένα από τα σωματεία της Ευρυτανίας δεν έχει ακόμη κερδίσει το πρωτάθλημα.

Σύλλογοι 

Οι ακόλουθες 12 ομάδες που αγωνίζονται στην  Α΄ Κατηγορία Ε.Σ.Κ.Α.Σ.Ε. κατά τη διάρκεια της περιόδου 2018–19:

<small>1Ιδρυτικό μέλος της Ε.Σ.Κ.Α.Σ.Ε.2Ιδρυτικό μέλος της Ε.Σ.Κ.Α.Σ.Ε. ως Γ.Α.Σ. Άμφισσας</small>

Συμμετοχές 

Οι σύλλογοι με έντονη γραφή παίζουν σήμερα στην κατηγορία και οι σύλλογοι με πλάγια γραφή έχουν διαλυθεί ή έχουν συγχωνευτεί.
Οι θέσεις των ομάδων καταχωρούνται σύμφωνα με την τελική κατάταξη του πρωταθλήματος και όχι με την κατάταξη της κανονικής περιόδου.

Δείτε επίσης
Ένωση Σωματείων Καλαθόσφαιρας Ανατολικής Στερεάς και Εύβοιας
Ελληνικό σύστημα πρωταθλημάτων καλαθοσφαίρισης ανδρών

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Επίσημη ιστοσελίδα της Ένωσης Σωματείων Καλαθόσφαιρας Ανατολικής Στερεάς και Εύβοιας

Ανατολικης Στερεας και Ευβοιας