Φιρμίκος Ματέρνος

Ο Φιρμίκος Ματέρνος (Julius Firmicius Maternus) ήταν Σικελός εκκλησιαστικός συγγραφέας και θεολόγος που άκμασε στο δεύτερο μισό του 4ου αιώνα μ.Χ.

Βίος
Ο Φιρμίκος Ματέρνος γεννήθηκε στη Σικελία και έζησε στις Συρακούσες. Καταγόταν από οικογένεια ειδωλολατρών Ρωμαίων ευγενών. Σπούδασε ρητορική και φιλοσοφία, ελληνική και λατινική. Έγινε ρήτορας ενώ κατέλαβε και δημόσιες θέσεις. Πριν γίνει Χριστιανός ασχολήθηκε ενδελεχώς με την αστρολογία. Η μεταστροφή του στον Χριστιανισμό τοποθετείται χρονικά πριν το 337.

Συγγραφικό έργο
Δύο είναι τα έργα του που μας έχουν σωθεί. 
Το Mathesos libri VII (Μάθηση). Πρόκειται για εγχειρίδιο με θέμα την αστρολογία. Το συντάσσει περί το 334/337. Σε αυτό σκιαγραφεί ένα είδος μονοθεϊσμού κατ΄επίδραση του χριστιανισμού. Ο αστρολόγος δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένας ανιδιοτελής και ηθικός ιερέας των θεών-άστρων. Η σημασία του έγκειται στο ότι διασώζει πρακτικές και θεωρίες περί την αστρολογία οι οποίες ήταν διαδεδομένες στην ύστερη αρχαιότητα στον ελληνορωμαϊκό και αιγυπτοελληνικό κόσμο.
Το δεύτερο έργο του, De errore profanarum religionum (Περί της πλάνης των εθνικών θρησκειών), είναι ΄΄πολεμικό΄΄ των εθνικών-ειδωλολατρικών θρησκειών: επικρίνει τη θεοποίηση των φυσικών στοιχείων, διακωμωδούνται οι ύμνοι των ειδωλολατρών και οι ποικίλοι ανθρωπομορφισμοί, ενώ εκθέτει το τελετουργικό των μυστηριακών θρησκειών, κι εδώ ακριβώς εντοπίζεται η σημασία του,στη διάσωση περί αυτών, σημαντικών πληροφοριών. Χαρακτηριστική είναι η κλήση που απευθύνει στους Ρωμαίους αυτοκράτορες Κωνστάντιο και Κώνστα για την επίσημη δίωξη της ειδωλολατρίας. Υπήρξε ο πρώτος εκκλησιαστικός συγγραφέας που ζήτησε κάτι τέτοιο.
Το έργο του χαρακτηρίζεται από μια όχι σε βάθος γνώση του Χριστιανισμού. Έντονος είναι ο ρητορικός τόνος του οι πλατειασμοί και οι πλεονασμοί του, ενώ χρησιμοποιεί εκλατινισμένες μετακλασικές ελληνικές λέξεις.

Έργα του Φιρμίκου Ματέρνου στα νέα ελληνικά
Φίρμικος Ματερνός: Περί της πλάνης των εθνικών θρησκειών, μτφρ. Ζαρωτιάδης, Νικόλαος, εκδ. Βάνιας, Θεσσαλονίκη, 2012

Παραπομπές

Πηγή
Στυλιανός Παπαδόπουλος, Πατρολογία, τομ. Β, Αθήνα, 1990, σελ.166-168

Ρωμαίοι συγγραφείς
Χριστιανοί συγγραφείς
Ρωμαίοι αστρολόγοι