Ουάντι Χαμαμάτ

Το Ουάντι Χαμαμάτ (στα αραβικά, Κοιλάδα των πολλών Λουτρών), είναι η τοποθεσία μιας κοιλάδας ξεροπόταμου στην έρημο ανατολικά του Νείλου, περίπου στη μέση μεταξύ του Αλ Κουσαΐρ και της Κένα. Στην αρχαία εποχή ήταν μεγάλη περιοχή εξόρυξης και εμπορικός δρόμος στην ανατολική πλευρά του Νείλου, ενώ γκράφιτι σε βράχους τριών χιλιάδων χρόνων το καθιστούν σήμερα τόπο με μεγάλο επιστημονικό και τουριστικό ενδιαφέρον.

Εμπορικός δρόμος
Το Χαμαμάτ έγινε κύριος εμπορικός δρόμος από της Θήβες προς το λιμάνι Ελίμ της Ερυθράς Θάλασσας, και κατόπιν μέρος του δρόμου του μεταξιού που οδηγούσε στην Ασία ή στην Αραβία και τη χερσόνησο του Σινά. Η απόσταση των 200 χιλιομέτρων ήταν η πιο κοντινή διαδρομή από τον Νείλο στην Ερυθρά Θάλασσα, καθώς αυτός στρίβει προς την ακτή στο δυτικό όριο του ουάντι.

Ο δρόμος άρχιζε από το Κιφτ που βρίσκεται ακριβώς βόρια από το Λούξορ, προς το Αλ Κουσαΐρ στην ακτή της Ερυθράς Θάλασσας. Η ελληνική ονομασία του Κιφτ ήταν Κοπτός, και ήταν σημαντικό διοικητικό, θρησκευτικό, και εμπορικό κέντρο. Οι πόλεις στην αρχή και το τέλος του δρόμου δημιουργήθηκαν από την περίοδο της 5η Δυναστεία, αλλά κατά το μήκος της διαδρομής έχουν βρεθεί στοιχεία ανθρώπινης παρουσίας από την προδυναστική περίοδο.

Ορυχεία

Στην αρχαία Αίγυπτο το Χαμαμάτ είναι σημαντική περιοχή εξόρυξης στην Κοιλάδα του Νείλου. Αποστολές εξόρυξης είναι καταγεγραμμένες από τη δεύτερη χιλιετία π.Χ., όταν στο ουάντι είχαν έρθει στην επιφάνεια βράχοι ορυκτών της Αραβό-Νουβικής ηπειρωτική ασπίδα από την Προκάμβριο περίοδο. Αυτά περιλαμβάνουν βασάλτες, σχιστόλιθους, bekhen (ένας πράσινος σχιστολιθικός ψαμμίτης που οι αρχαίοι Αιγύπτιοι εκτιμούσαν ιδιαίτερα και τον οποίο χρησιμοποιούσαν για σκεύη, χρωματοτρίφτες, αγάλματα και σαρκοφάγους), και χρυσοφόρο χαλαζία.

Είναι καταγεγραμμένο ότι ο Φαραώ Seti έσκαψε το πρώτο πηγάδι για νερό στο Ουάντι Χαμαμάτ, ενώ ο Σέσωστρις Α' είχε στείλει αποστολές εκεί. Η τοποθεσία περιγράφεται στον αρχαιότερο γνωστό γεωλογικό χάρτη, τον χάρτη του πάπυρου του Τορίνου, στον οποίο περιγράφεται αποστολή εξόρυξης του Ραμσή Δ'.

Επιγραφές

Το Χαμαμάτ σήμερα είναι κυρίως γνωστό για τα αρχαία αιγυπτιακά γκράφιτι, όπως και για τα ορυχεία του, και είναι κοινός τουριστικός προορισμός. Στην τοποθεσία υπάρχουν πολλές ανάγλυφες εγχαράξεις και επιγραφές, που χρονολογούνται από πρώτες αιγυπτιακές Δυναστείες μέχρι τη σύγχρονη εποχή, μεταξύ των οποίων το μόνο εγχάρακτο ανάγλυφο στην έρημο ανατολικά του Νείλου, καθώς και σχέδια από το 4000 π.Χ. που αναπαριστούν αιγυπτιακές βάρκες από καλάμι..

Σύγχρονη εποχή

Στην κατοπινή εποχή, και οι Ρωμαίοι και οι Βυζαντινοί χρησιμοποίησαν και το δρόμο και τα ορυχεία. Οι πρώτοι έφτιαξαν σταθμούς διοδίων, και οι δεύτεροι άνοιξαν ξανά τα ορυχεία από το Νέου βασιλείου και την πτολεμαϊκή περίοδο στο Μπιρ ουμ Φαουαχίρ, ενώ και οι δύο χτίσανε παρατηρητήρια κατά μήκος της διαδρομής, που έχουν διασωθεί. Οι Ρωμαίοι τέλος, χτίσανε μια σειρά από οκτώ σταθμούς ανεφοδιασμού νερού, ένας από τους οποίους στο Κασρ ελ Μπενάτ, - το Κάστρο των Παρθένων, διασώζεται.

Ένας σύγχρονος ασφαλτωμένος δρόμος, ο δρόμος Ουάντι Χαμαμάτ, διασχίζει για 194 χιλιόμετρα την κοιλάδα, αποτελώντας κύριο οδικό άξονα, διευκολύνοντας την μετακίνηση των τουριστών μεταξύ των αξιοθέατων στις κοντινές τοποθεσίες του Λούξορ και των Θηβών

Οι πρώτες περιγραφές του Ουάντι Χαμαμάτ είναι από τον Σκοτσέζο περιηγητή Τζέιμς Μπρους το 1769, ενώ ο Ρώσος αιγυπτιολόγος Βλαντιμίρ Γκολενίστσεφ ήταν ο επικεφαλής της πρώτης σύγχρονης μελέτης των επιγραφών το 1884-1885.

Παραπομπές

Hammamat Inscriptions, translated to English in An introduction to the history and culture of Pharaonic Egypt.  André Dollinger, 2000. Retrieved September 2007.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

 Photograph Gallery of a visit to Wadi Hammamat
 Demotic Graffiti from the Wadi Hammamat, from Dr. Eugene Cruz-Uribe, Northern Arizona University
 Wadi Hammamat, The Road to the Sea, photographs by Yarko Kobylecky
The Duke Databank of Documentary Papyri. O.Wadi Hamm.: Nouveaux textes grecs du Ouadi Hammamat, Database of Greek inscriptions in the Wadi Hammamat
Aegyptias Museum, University of Leipzig, "Steine der Pharaonen in Leipzig": Guide to 2005 exhibit of stonework and photographs of the Wadi Hammamat

Αρχαιολογικοί τόποι στην Αίγυπτο
Κοιλάδες της Αιγύπτου