Η Μαντόνα στον Κήπο με τα Τριαντάφυλλα (Λόχνερ)

Η Μαντόνα στον Κήπο με τα Τριαντάφυλλα (γερμανικά: Madonna im Rosenhag) είναι ένα έργο υστερογοτθικής ζωγραφικής που φιλοτέχνησε ο Γερμανός ζωγράφος Στέφαν Λόχνερ (περ. 1400-1451). Πρόκειται για το πιο τρυφερό, προσωπικό και χαρωπό από τα έργα του καλλιτέχνη.

Στον πίνακα αποτυπώνεται με όρους ζωγραφικής όσο καλύτερα γίνεται η εμπειρία του μύστη όταν «χάνει τον εαυτό του μέσα στο Θεό». Ενώ ο Πατέρας επιβλέπει από ψηλά και το Άγιο Πνεύμα ως περιστέρι κατεβαίνει, η όλο γλύκα και στοχαστικότητα Παρθένος κρατά στα χέρια της ένα αθώο Βρέφος. Ένα κουαρτέτο μικρών αγγέλων παίζει μουσική, ενώ άλλοι μαζεύουν τριαντάφυλλα και προσφέρουν τους καρπούς του Παραδείσου στη Βασίλισσα των Ουρανών και το Γιο της. Στις άνω γωνίες δύο άγγελοι συγκρατούν παραπετάσματα αποκαλύπτοντας το μυστήριο, που ξεδιπλώνεται σε ολόχρυσο φόντο.

Η Μαρία υμνολογείται για τις διάφορες εκφάνσεις της: ως μητέρα του Χριστού, ως Βασίλισσα των Αγγέλων, ως Αγία Παρθένος. Τα παραπάνω αφήνουν να εννοηθεί ο κλειστός παραδεισένιος κήπος (hortus conclusus), η καρφίτσα της που παρουσιάζει έναν μονόκερο στα πόδια ενός κοριτσιού, τα τριαντάφυλλα χωρίς αγκάθια (λευκά για την αγνότητά της και κόκκινα για το αναπόφευκτο Πάθος). Το μήλο που κρατά στα χεράκια του ο Χριστός συμβολίζει τη Σωτηρία. Τα αγγελούδια-μουσικοί παίζουν σημαντικό ρόλο στη δημιουργία ειδυλλιακής ατμόσφαιρας. Τα όργανά τους - λαούτα σε δύο διαφορετικά μεγέθη, μία άρπα κι ένα φορητό όργανο - είναι σχεδιασμένα με ρεαλιστικό τρόπο, ενώ τα μικρά τους χέρια φανερώνουν τη μουσική τους πείρα. 

Η Παναγία και το Βρέφος διαθέτουν μια εξεζητημένη σχεδόν κουκλίστικη όψη, όπως και τα αγγελούδια που τους περιβάλλουν. Στην επιλογή αυτή είναι σαφής η ομοιότητα με τη γλώσσα που τον προηγούμενο αιώνα χρησιμοποίησε ο Δάσκαλος της Αγίας Βερονίκης, από τους πρωτοπόρους της Σχολής της Κολωνίας. Τα έντονα χρώματα και η κυριαρχία του χρυσού έλκουν το βλέμμα. Τίποτε, σε αυτή τη στοχαστική ατμόσφαιρα, δεν αποσπά την προσοχή του θεατή από το κεντρικό θέμα, παρόλο που οι λεπτομέρειες έχουν φιλοτεχνηθεί με ακρίβεια. Η ραφινάτη τεχνική του Λόχνερ προκαλεί ενατένιση διαρκείας.

Παραπομπές

Βιβλιογραφία 
 Chipps Smith, Jeffrey (2004). «The Northern Renaissance A&I (Art and Ideas)», Phaidon Press, ISBN 9780714838670.
 Stukenbrock, Christiane & Töpper, Barbara (2011). «1000 Chefs-d'oeuvre de la Peinture», Πότσδαμ: h.f.ullmann, ISBN 9783833161124.

Έργα ζωγραφικής του Στέφαν Λόχνερ