Γεωπλήσια αντικείμενα

Τα γεωπλήσια αντικείμενα (near-earth objects - NEOs) είναι μικρά ουράνια σώματα (αστεροειδείς και κομήτες) του Ηλιακού Συστήματος, τα οποία, επηρεασμένα από τις βαρυτικές έλξεις των κοντινών πλανητών, ωθούνται σε τροχιές των οποίων τουλάχιστον σε μερικές περνούν κοντά από την τροχιά περιφοράς του πλανήτη Γη γύρω από τον Ήλιο. Κύριο χαρακτηριστικό όλων των σωμάτων που χαρακτηρίζονται ως γεωπλήσια είναι το μήκος του περιήλιου τους, δηλαδή της μικρότερης απόστασης που μπορούν να βρεθούν από τον Ήλιο, το οποίο είναι μικρότερο της 1,3 Αστρονομικής Μονάδας (q < 1,3 AU). Πρακτικά, αυτό σημαίνει πως ως «γεωπλήσια» χαρακτηρίζονται τα αντικείμενα τα οποία σε τουλάχιστον ένα κομμάτι της τροχιάς τους κινούνται εσωτερικά της νοητής σφαίρας με κέντρο τον Ήλιο και ακτίνα ίση με το περιήλιο του πλανήτη Άρη. Σήμερα, σύμφωνα με τη Διεθνή Αστρονομική Ένωση, ο πληθυσμός των γνωστών σε εμάς γεωπλήσιων αντικειμένων ξεπερνά τις δέκα χιλιάδες.

Καθώς οι τροχιές πολλών από τα γεωπλήσια αντικείμενα μπορούν να τέμνουν την τροχιά περιφοράς της Γης γύρω από τον Ήλιο, το ενδιαφέρον της αστρονομικής κοινότητας είναι ιδιαίτερα αυξημένο πάνω σε αυτά, καθώς είναι γνωστό πως συγκρούσεις της Γης στο παρελθόν με τέτοια ουράνια σώματα έχουν επηρεάσει σημαντικά τη γεωλογική και βιολογική ιστορία του πλανήτη μας. Για τον λόγο αυτό, τεράστια ποσά έχουν διατεθεί για την ανακάλυψη, την παρατήρηση και τη μελέτη των γεωπλήσιων αντικειμένων.

Ομάδες γεωπλήσιων αντικειμένων 

Ανάλογα με το είδος τους, τα γεωπλήσια αντικείμενα χωρίζονται σε γεωπλήσιους κομήτες (Near-Earth Comets - NECs) και γεωπλήσιους αστεροειδείς (Near-Earth Asteroids - NEAs).

Γεωπλήσιοι κομήτες 
Οι γεωπλήσιοι κομήτες είναι μικρής περιόδου, έχουν δηλαδή τροχιακές περιόδους μικρότερες από 200 χρόνια. Θεωρείται πως η προέλευσή τους είναι η Ζώνη του Κάιπερ.

Γεωπλήσιοι αστεροειδείς 
Οι γεωπλήσιοι αστεροειδείς, που αποτελούν τη μεγάλη πλειονότητα των γεωπλήσιων αντικειμένων, χωρίζονται σε τρεις κύριες υποομάδες, ανάλογα με το μήκος του μεγάλου ημιάξονα της τροχιάς τους (a) και το μήκος της απόστασης τους από τον Ήλιο όταν βρίσκονται στο  περιήλιό τους (q).

Οι βασικές ομάδες γεωπλήσιων αστεροειδών είναι :

 Οι Αστεροειδείς Ατών (Atens), όπου το μήκος του μεγάλου ημιάξονα της τροχιάς τους είναι μικρότερο της 1 Αστρονομικής Μονάδας (a < 1 AU). 
 Υποκατηγορία των αστεροειδών Ατών είναι οι Αστεροειδείς Ατίρα (Atiras, ή Αστεροειδείς Αποχέλε — Apohele). Στην ομάδα ανήκουν οι αστεροειδείς όπου το μήκος του μεγάλου ημιάξονα της τροχιάς τους είναι μικρότερο της 1 Αστρονομικής Μονάδας (a < 1 AU) και η απόσταση του αφηλίου τους μικρότερη του 0,983 αυτής (Q < 0,983 AU).

 Οι Απολλώνειοι αστεροειδείς (Apollo asteroids), όπου το μήκος του μεγάλου ημιάξονα της τροχιάς τους είναι μεγαλύτερο της 1 Αστρονομικής Μονάδας (a > 1 AU) και η απόσταση του περιηλίου τους είναι μικρότερη του 1,017 της Αστρονομικής Μονάδας (q < 1,017 AU).

 Οι Αστεροειδείς Αμόρ (Amors), όπου το μήκος του μεγάλου ημιάξονα της τροχιάς τους είναι μεγαλύτερο της 1 Αστρονομικής Μονάδας (a > 1 AU) και η απόσταση του περιηλίου τους είναι μεγαλύτερη του 1,017 της Αστρονομικής Μονάδας και μικρότερη του 1,3 αυτής (1,017 AU < q < 1,3 AU).

Από τα παραπάνω προκύπτει πως τόσο οι αστεροειδείς Ατίρα όσο και οι αστεροειδείς Αμόρ δεν μπορούν να βρεθούν στην τροχιά της Γης. Αντίθετα, οι Απολλώνειοι αστεροειδείς και όσοι από τους αστεροειδείς Ατών δεν ανήκουν στην υποκατηγορία των Ατίρα τέμνουν την τροχιά της Γης και κάποιοι από αυτούς είναι πιθανό να συγκρουστούν μαζί της. Οι αστεροειδείς που εμφανίζουν αυξημένες πιθανότητες για μια κοντινή από τη Γη προσπέλαση (γνωστοί ως «Δυνητικά Επικίνδυνοι Αστεροειδείς», Potentially Hazardous Asteroids - PHAs) υπολογίζονται σήμερα σε λίγο πιο κάτω από 2000.

Σημειώσεις

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Σχετικά με τα γνωστά Γεωπλήσια Αντικείμενα, στο Minor Planet Center της Διεθνούς Αστρονομικής Ένωσης. 
 Near Earh Object Program , από τη NASA.