Σαντζάκι της Γκιουμουλτζίνας

Το σαντζάκι της Γκιουμουλτζίνας (τουρκικά: Sancak-i Gümülcine) ήταν διοικητική διαίρεση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στην δυτική Θράκη. Διοικητική του έδρα ήταν η πόλη Γκιουμουλτζίνα, η σημερινή Κομοτηνή και καταλάμβανε εδάφη που σήμερα ανήκουν σε Ελλάδα και Βουλγαρία.

Ιστορία 
Δημιουργήθηκε το 1878 σε τμήμα των σαντζακίων Καλλίπολης, Φιλιππούπολης, Δράμας και Αδριανούπολης, διοικητικά ανήκε στο βιλαέτι της Αδριανούπολης. Το 1913 καταργήθηκε όταν η Βουλγαρία κατέλαβε την Δυτική Θράκη και άλλαξε την διοικητική διαίρεση της περιοχής.

Δημογραφικά στοιχεία 
Ο συνολικός πληθυσμός είναι 245 072. Από αυτούς, 206 914 είναι μουσουλμάνοι, 15 241 είναι Έλληνες, 20 671 είναι Βούλγαροι, 360 είναι Αρμένιοι, 739 είναι Εβραίοι, 912 είναι Κόπτες και 235 είναι αλλοδαποί.

Διοικητική διαίρεση 

Το σαντζάκι διοικητικά χωριζόταν σε επτά καζάδες που διαιρούνταν σε ναχαγιέ.

Οι διοικητικές διαιρέσεις του σαντζακίου ήταν οι εξής:
 Καζάς Γκιουμουλτζίνας (Κομοτηνής), με τους νεχαγιέ: Σεΐχ Tζουμαγιά, Kιρλί, Tσακάλ, Nτζελεμπιέ, Σεχίρ, Σαπχανέ, Γιασί, Mαρωνείας και Kουρά ι Nτζεντίντ. 
 Καζάς Σουλτάν Γερί (Κρούμοβγκραντ), με τους νεχαγιέ: Aντά, Tασλή, Γκιουβέ, Tεκέ και Mαστανλή.
 Καζάς Αχί Τσελεπί (Σμόλιαν), με τους νεχαγιέ: Σμιλιάν, Tσιτάκ, Kαρσιλί, Πασαβήκ, Tουζ Mπουρούν και Σουγιουτζίκ.
 Καζάς Ιξλαντέ (Ξάνθης), με τους νεχαγιέ: Γενιτζέ, Σακάρ Kαγιά, Tζελεπλί, Nτζεντίντ και Γιασή Oρέν.
 Καζάς Εγρί Δερέ (Αρντίνο), με τους νεχαγιέ: Mεσγκουλλί, Kιουτσούκ Bιράν, Nταούντ, Xοσατλή και Nτολαστίρ.
 Καζάς Δαρί Δερέ (Ζλάτογκραντ), με τους νεχαγιέ: Σαχίν και Aκ Mπουνάρ 
 Καζάς Pούπτσοζ, δημιουργήθηκε το 1886.

Πηγές 
 Παρασκευάς Kονόρτας, Γκιουμουλτζίνας Σαντζάκι (1878 - 1912), Θρακικός ηλεκτρονικός οδηγός.

Επιπλέον ανάγνωση 
 

Οθωμανική διοικητική διαίρεση της Ελλάδας
Οθωμανική διοικητική διαίρεση της Βουλγαρίας
Σαντζάκια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στην Ευρώπη
Κομοτηνή
Οθωμανική Θράκη