Φαίδων Αβούρης

Ο Φαίδων Αβούρης (Phaedon Avouris, γεννήθηκε το 1945) είναι Έλληνας φυσικοχημικός, ένας από τους πρωτοπόρους της νανοτεχνολογίας.

Σπουδές και σταδιοδρομία
Ο Αβούρης πήρε το πτυχίο του από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και διδακτορικό στη φυσικοχημεία από το Πολιτειακό Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν το 1974. Εργάσθηκε ως μεταδιδάκτορας ερευνητής στο UCLA και στα Εργαστήρια της AT&T Bell. Στη συνέχεια, το 1978, προσλήφθηκε στο Τμήμα Ερευνών της IBM, στο Ερευνητικό Κέντρο «Thomas J. Watson» της εταιρείας, στο Γιόρκταουν Χάιτς της Νέας Υόρκης, όπου και παρέμεινε μέχρι το τέλος της σταδιοδρομίας του. Το 1984 έγινε διευθυντής του Τομέα Φυσικοχημείας, αργότερα διευθυντής του Τομέα Νανοεπιστήμης και Νανοτεχνολογίας, και το 2004 εκλέχθηκε Ερευνητικός Εταίρος της IBM (IBM Fellow). Δίδαξε επίσης ως επισκέπτης καθηγητής στα Πανεπιστήμια Κολούμπια και Ιλινόι.

Κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας του η έρευνά του κινήθηκε σε περιοχές όπως η φασματοσκοπία λέιζερ, η φυσική και χημεία των επιφανειών, η ηλεκτρονική μικροσκοπία, ο χειρισμός μεμονωμένων ατόμων η νανοηλεκτρονική, τελειώνοντας με πειραματικές και θεωρητικές μελέτες των ηλεκτρικών, οπτικών και οπτοηλεκτρονικών ιδιοτήτων των νανοσωλήνων άνθρακα και του γραφενίου. Η εργασία του περιελάμβανε τον σχεδιασμό, την κατασκευή και τη μελέτη νανοηλεκτρονικών και οπτοηλεκτρονικών συσκευών και κυκλωμάτων. Ο Αβούρης έχει δημοσιεύσει περισσότερες από 360 ερευνητικές εργασίες πάνω σε αυτά τα αντικείμενα.

Ερευνητική δραστηριότητα
Ο Αβούρης άνοιξε νέους δρόμους στο πεδίο της νανοεπιστήμης και της νανοτεχνολογίας. Πρωτοπόρησε στη χρήση του ηλεκτρονικού μικροσκοπίου σάρωσης και της φασματοσκοπίας στη μελέτη της χημείας των επιφανειών στην ατομική κλίμακα, ενώ ανέδειξε τη σχέση ανάμεσα στη χημική αντιδραστικότητα και στην τοπική ηλεκτρονιακή δομή. Απέδειξε την ύπαρξη συμπεριφοράς «συσκευής» σε ατομική κλίμακα, παρατήρησε τον περιορισμό των ηλεκτρονίων και φαινόμενα συμβολής στις επιφάνειες υλικών. Επίσης, ασχολήθηκε με τον χειρισμό ατόμων σε δεσμούς σθένους με ακρίβεια μεμονωμένων ατόμων. Μεταγενέστερα, ο Αβούρης πραγματοποίησε ανακαλύψεις-κλειδιά, τόσο πειραματικές όσο και θεωρητικές, στην ηλεκτρονιακή δομή των νανοσωλήνων άνθρακα (CNT) και του γραφενίου, θέτοντας τις βάσεις για μία μελλοντική νανοτεχνολογία βασισμένη στον άνθρακα

Το 1998 η ομάδα του Φαίδωνος Αβούρη στην IBM κατασκεύασε ανεξάρτητα το πρώτο μοριακό τρανζίστορ βασισμένο πάνω σε έναν μεμονωμένο CNT. Στη συνέχεια, βελτιστοποίησε τη σχεδίαση και τη λειτουργία των τρανζίστορ φαινομένου πεδίου των CNT, κατορθώνοντας να κατασκευάσει τέτοια τρανζίστορ με καλύτερες επιδόσεις από αυτές των αντίστοιχων συσκευών πυριτίου. Ο Αβούρης και συνεργάτες του μπόρεσαν τότε να κατασκευάσουν τις πρώτες λογικές πύλες νανοσωλήνων άνθρακα, καθώς και ολοκληρωμένα κυκλώματα βασισμένα σε CNT. Απέδειξαν ότι η μεταφορά σε CNT ελέγχεται από φραγμούς Schottky, ανεκάλυψαν τρόπους να προσθέσουν προσμίξεις σε CNT και ανέλυσαν τον ρόλο των ανελαστικών σκεδάσεων φωνονίων. Πραγματοποίησαν επίσης την πρώτη επίδειξη ηλεκτρικώς παραγόμενης εκπομπής φωτός και φωτοαγωγιμότητας από CNT, ενώ ανέλυσαν θεωρητικώς τις ιδιότητες εξιτονίων των CNT. Ο Αβούρης μελέτησε λεπτομερώς τους μηχανισμούς διεγέρσεως από φως και ηλεκτρικό ρεύμα αυτών των μονοδιάστατων συστημάτων. Γενικώς, άνοιξε τον δρόμο για τη δυνατότητα μιας ενοποιημένης ηλεκτρονικής και οπτοηλεκτρονικής τεχνολογίας βασισμένης επάνω σε αυτά τα προϊόντα του άνθρακα.

Τιμητικές διακρίσεις
 Βραβείο «Medard W. Welch» της Αμερικανικής Εταιρείας Κενού (1997)
 Επίτιμο μέλος της Ακαδημίας Επιστημών της Νέας Υόρκης (1999)
 Βραβείο Φάινμαν (πειραματικής) Νανοτεχνολογίας (1999)
 Βραβείο Διακριθέντος Αποφοίτου του Πολιτειακού Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν (2001).
 Βραβείο Νανοεπιστήμης στο Διεθνές Συνέδριο Ατομικώς Ελεγχόμενων Επιφανειών, Διεπιφανειών και Νανοδομών (ACSIN) (2001)
 Βραβείο Φυσικοχημείας «Ίρβινγκ Λανγκμιρ» (2003),
 Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών (2005)

 Βραβείο «Julius Springer» Εφαρμοσμένης Φυσικής από τους συντάκτες των περιοδικών Applied Physics A και Applied Physics B. (2008, από κοινού με τον Tony Heinz)

Επιλεγμένες δημοσιεύσεις

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 Ιστοτόπος Ομάδας Νανομετρικής Επιστήμης και Τεχνολογίας
 Βραβείο Irving Langmuir
 Στον ιστοτόπο της Ακαδημίας Αθηνών
 Τιμημένοι με το Βραβείο Feynman του Foresight Nanotech Institute 

Φυσικοχημικοί
Νανοτεχνολογία