Έφοροι

Οι έφοροι (αρχαία ελληνικά: ἔφοροι), ετυμολογούμενο από τις λέξεις ἐπί και ὁρῶ, ήταν από τους πιο ισχυρούς άνδρες στην Αρχαία Σπάρτη. Η εμφάνιση τους συμπίπτει με την περίοδο του Λυκούργου, ενώ άκμασαν κατά τον 7ο και τον 6ο αιώνα π.Χ. Το σώμα των εφόρων φαίνεται να σταμάτησε να λειτουργεί μετά την κατάληψη της Σπάρτης από τους Ρωμαίους.

Ιστορία
Οι έφοροι εμφανίστηκαν είτε χάρη στη νομοθεσία του Λυκούργου, είτε χάρη στον βασιλιά Θεόπομπο. Κατά τον 7ο και, κυρίως, τον 6ο αιώνα π.Χ, οι έφοροι άρχισαν να κυριαρχούν στην πολιτική πλατφόρμα της Σπάρτης. Σε σύγχρονες μελέτες αναφέρεται ότι οι έφοροι οδήγησαν τη Σπάρτη, παρά την αντίθεση του βασιλιά Αρχιδάμου, στον Πελοποννησιακό Πόλεμο, ενώ νωρίτερα οδήγησαν τον στρατηγό Παυσανία στον θάνατο. Οι έφοροι σταμάτησαν να υπάρχουν κατά την κατάληψη της Σπάρτης απ' τους Ρωμαίους (2ος αιώνας π.Χ).

Εξουσία
Κατά τον Ξενοφώντα, οι βασιλιάδες ορκίζονταν να τηρούν τους νόμους της πόλης, ενώ οι έφοροι ορκίζονταν να διατηρούν τη βασιλεία.  Οι έφοροι ανέρχονταν στους πέντε και προφανώς προέκυπταν από τις πέντε σπαρτιατικές κώμες. Εκλέγονταν από τους Όμοιους, με θητεία ενός έτους. Ήταν υπεύθυνοι για τα θέματα της εξωτερικής πολιτικής (ξενηλασίας), τα οποία δεν αναλάμβανε η Απέλλα, καθώς και για τα θέματα της εσωτερικής πολιτικής (αστυνόμευση πόλης, αγωγή των παιδιών, δικαστήρια). Οι έφοροι επέβλεπαν τη δραστηριότητα του ναύαρχου και άλλων σημαντικών αξιωματούχων. Επίσης, είχαν την εξουσία όσον αφορά στους περίοικους και στους είλωτες, στους οποίους μπορούσαν να επιβάλλουν τη θανατική ποινή. Όπως αναφέρει ο Αριστοτέλης, οι έφοροι εκλέγονταν από τους πολίτες (Απέλλα) - ο Αριστοτέλης τους χαρακτηρίζει «ισοτύραννους», οι οποίοι απώλεσαν την πόλη.

Παραπομπές

Πηγές
 Το Σύνταγμα της Αρχαίας Σπάρτης, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Τμήμα Νομικής, Σταύρος Δημητρόπουλος, Αθήνα 2004, σελ. 29-33

Αρχαία Σπάρτη
Τίτλοι στην Αρχαία Ελλάδα