Ελληνική απογραφή 1928

Η ελληνική απογραφή του 1928 ήταν η εικοστή δεύτερη επίσημη απογραφή του ελληνικού κράτους. Διενεργήθηκε μεταξύ 15 και 16 Μαΐου 1928. Ήταν από τις πληρέστερες απογραφές του ελληνικού κράτους, μαζί με αυτή του 1920, αφού περιλάμβανε ερωτήματα για το φύλο, την ηλικία, τη θρησκεία, τη γλώσσα και την επαγγελματική κατάσταση των απογραφομένων. Κύριο μέλημα της απογραφής ήταν η καταμέτρηση των προσφύγων που είχαν καταφύγει σε ελληνικό έδαφος μετά την Συνθήκη της Λωζάννης, που πρόβλεπε την υποχρεωτική ανταλλαγή των Ελλήνων χριστιανών της Τουρκίας και των Μουσουλμάνων κατοίκων της Ελλάδας. Στην απογραφή αυτή χρησιμοποιήθηκαν ατομικά απογραφικά δελτία.

Ο συνολικός πραγματικός πληθυσμός της χώρας ανήλθε στους 6.204.684 κατοίκους. Η συνολική επιφάνεια κατά την απογραφή ήταν 129.281 τετραγωνικά χιλιόμετρα, μειωμένη σε σχέση με την προηγούμενη απογραφή, λόγω των απολεσθέντων εδαφών (Ανατολική Θράκη, Ίμβρος, Τένεδος) μετά την υπογραφή της Συνθήκης της Λωζάννης. Επομένως, η πυκνότητα ήταν 47,9 κάτοικοι ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο. Ο αριθμός των προσφύγων ήταν 1.221.849, τουτέστιν 19,7 του συνολικού πληθυσμού. Ο αστικός πληθυσμός αυξήθηκε επίσης κατακόρυφα· 31,1% του πληθυσμού ζούσε σε αστικές περιοχές, 14,5 σε ημιαστικές και 54,4 σε αγροτικές περιοχές.

Εδαφική κατάσταση 
Κατά την απογραφή το ελληνικό κράτος έχει φτάσει περίπου τις σημερινές του διαστάσεις. Συγκεκριμένα συμπεριλαμβάνει την Πελοπόννησο, τη Στερεά Ελλάδα, τα Νησιά του Αιγαίου, τα Νησιά του Ιονίου, την Κρήτη, τη Θεσσαλία, την Ήπειρο, τη Μακεδονία και τη Θράκη. Ωστόσο, από τα νησιά του Αιγαίου εξαιρούνται τα υπό ιταλική κατοχή Δωδεκάνησα καθώς και οι παραχωρημένες στην Τουρκία νήσοι Ίμβρος και Τένεδος. Στα εδάφη που έχασε η Ελλάδα μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή συμπεριλαμβάνεται και η Ανατολική Θράκη. Τέλος, κατά την απογραφή η Ελλάδα διαιρείτο σε 38 νομούς, 141 επαρχίες, 53 δήμους και 4.990 κοινότητες, με συνολικό αριθμό πόλεων και χωριών 10.952, σύμφωνα με τη διοικητική διαίρεση του 1912.

Πληθυσμός κατά γεωγραφικά διαμερίσματα 

Όλη η Μακεδονία, πλην των Νομών Δράμας και Σερρών, αποτελεί τη Γενική Διοίκηση Μακεδονίας με έδρα τη Θεσσαλονίκη. Οι Νομοί αυτοί μαζί με τη Δυτική Θράκη αποτελούν τη Γενική διοίκηση Θράκης με έδρα την Κομοτηνή. Η Ήπειρος αποτελεί τη Γενική Διοίκηση Ηπείρου με έδρα τα Ιωάννινα και η Κρήτη τη Γενική Διοίκηση Κρήτης με έδρα τα Χανιά.

Πληθυσμός κατά χώρα γέννησης 
Ο παρακάτω πίνακας απεικονίζει τις κυριότερες χώρες (ή περιοχές), όπου είχαν απογραφόμενοι. Απεικονίζεται επίσης ο αριθμός των προσφύγων μετά την Συνθήκη της Λωζάννης (Μικρά Ασία, Θράκη, Πόντος, Κωνσταντινούπολη) αλλά και μετά τη Συνθήκη του Νεϊγύ σύμφωνα με την οποία οι Έλληνες της Βουλγαρίας μετεγκαθίσταντο στην Ελλάδα και Βούλγαροι της Ελλάδας στη Βουλγαρία.

Πληθυσμός κατά θρήσκευμα 
Τα άτομα που δήλωσαν ορθόδοξοι ανέρχονται σύμφωνα με την απογραφή σε 5.961.529. Οι καθολικοί ήταν 35.182, ενώ οι Διαμαρτυρόμενοι 9.003. Οι καθολικοί είναι συγκεντρωμένοι στις Κυκλάδες, όπου αποτελούν το 8% του πληθυσμού και στα Ιόνια Νησιά, όπου αποτελούν το 2% του πληθυσμού. Στην επαρχία Τήνου αποτελούσαν το 33% του πληθυσμού. Οι Εβραίοι ήταν κατά την απογραφή 72.791 και η πλειοψηφία αυτών κατοικούσε στη Μακεδονία (60.484). Συγκεκριμένα το 10% του πληθυσμού του Νομού Θεσσαλονίκης είναι Εβραίοι, ενώ το ποσοστό αυτό ανήλθε σε 2% στους Νομούς Καβάλας και Κέρκυρας.

Όσον αφορά στους Μουσουλμάνους, αυτοί ανέρχονται σε 126.017 δηλαδή περίπου το 2% του συνολικού πληθυσμού. Οι πληθυσμοί αυτοί αποτελούν κυρίως τους Μουσουλμάνους της Θράκης (102.621) και τους αλβανικής καταγωγής μουσουλμάνους της Ηπείρου (19.244), οι οποίοι εξαιρέθηκαν από την ανταλλαγή των πληθυσμών. Στο Νομό Ροδόπης (σημερινοί Νομοί Ξάνθης και Ροδόπης) αποτελούν το 50% του πληθυσμού, στον Έβρο το 10%, ενώ στους Νομούς Ιωαννίνων και Πρέβεζας της Ηπείρου αποτελούν το 8% και το 7% αντίστοιχα.

Πληθυσμός κατά γλώσσα 
Από τους 6.204.684 κατοίκους, 5.759.523 δήλωσαν ως μητρική γλώσσα την ελληνική. Την τουρκική δήλωσαν 191.254· 93.793 τη δήλωσαν στη Δυτική Θράκη, δηλαδή το 91,3% του μουσουλμανικού πληθυσμού και το 30,9 του συνολικού πληθυσμού της Θράκης. Οι υπόλοιποι ομιλητές της τουρκικής είναι διεσπαρμένοι σε όλη τη χώρα και πρόκειται για τουρκόφωνους χριστιανούς πρόσφυγες. 63.200 κάτοικοι δήλωσαν ως μητρική γλώσσα τη «μακεδονοσλαβική», δηλαδή τις σλαβικές διαλέκτους της Βόρειας Ελλάδας, ενώ 33.634 την «ισπανική», εννοώντας τη Λαντίνο, τη διάλεκτο των Σεφαρδιτών Εβραίων. Ακολουθούν η αρμενική με 33.634, καθώς, μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, μαζί με τους Έλληνες, κατέφυγε στην Ελλάδα και ένας αριθμός Αρμενίων· έπειτα η «κουτσοβλαχική» με 19.703, η «αλβανική» (αρβανίτικα) με 18.773, η βουλγαρική με 16.775, η αθιγγανική με 4.998, η ρωσική με 3.295, η ιταλική με 3.199 και η αγγλική 2.098.

Το ποσοστό των κατοίκων με μητρική γλώσσα την ελληνική είναι υψηλό (μεγαλύτερο του 90%) σε όλα τα γεωγραφικά διαμερίσματα, εκτός της Δυτικής Θράκης, όπου το 60% έχει μητρική γλώσσα την ελληνική, και της Μακεδονίας (83%). Μεταξύ των ξενόγλωσσων, στη Στερεά Ελλάδα, στη Θεσσαλία και στη Δυτική Θράκη περισσότεροι είναι οι τουρκόφωνοι, στις Κυκλάδες, στην Πελοπόννησο, στα Νησιά του Αιγαίου και στην Κρήτη οι ομιλητές της αρμενικής. Στα Ιόνια Νησιά η πολυπληθέστερη γλωσσική ομάδα μετά τους ελληνόφωνους είναι οι ομιλητές της ιταλικής, στη Μακεδονία οι ομιλητές των σλαβικών διαλέκτων και στην Ήπειρο οι αλβανόφωνοι.

Πηγές 
Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 15-16 Μαΐου 1928 - Πραγματικός πληθυσμός Αθήνα, Εθνικό Τυπογραφείο 1935
Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 15-16 Μαΐου 1928 - Πραγματικός πληθυσμός - Τόπος Γεννήσεως - Θρησκεία και Γλώσσα - Υπηκοότης Αθήνα, Εθνικό Τυπογραφείο 1935
Απογραφές - e-Demography
http://www.iospress.gr/ios1991/ios19910224c.htm
Οι δηµογραφικές εξελίξεις στη νεώτερη Ελλάδα (1830-2007)  Β. Κοτζαµάνης, Ε. Ανδρουλάκη
Μεινοτικές γλώσσες στην Ελλάδα - Πύλη για την Ελληνική γλώσσα

1928