Προσωπογραφία μίας Ινφάντας (Φλαντς)

Η Προσωπογραφία μίας Ινφάντας (ισπανικά: Retrato de una Infanta) είναι έργο αναγεννησιακής ζωγραφικής που φιλοτέχνησε περίπου το 1496 ο Φλαμανδός ζωγράφος Χουάν ντε Φλαντς (περ. 1450 - πριν το 1519). Ανήκει στη συλλογή του Μουσείου Τύσεν-Μπορνεμίσα στη Μαδρίτη. Η κοπέλλα, απορροφημένη καθώς είναι από τις σκέψεις της, γοητεύει με τη μελαγχολική της έκφραση, καθώς και με την αθωότητά της. Ο καλλιτέχνης επιδεικνύει ιδιαίτερη ευαισθησία απέναντι στο μοντέλο του, συνδυάζοντας την έμφαση που δίνεται από τους Φλαμανδούς στις λεπτομέρειες με μια ικανότητα ψυχολογικής διείσδυσης χαρακτηριστική της αναγεννησιακής ζωγραφικής.

Ο καλλιτέχνης εγκαταστάθηκε στην Ισπανία το 1496, μπαίνοντας στην υπηρεσία της βασίλισσας Ισαβέλλας της Καθολικής ως ζωγράφος της αυλής. Εκεί φιλοτέχνησε έργα θρησκευτικού περιεχομένου, αλλά και προσωπογραφίες της βασιλικής οικογένειας. Η εικονιζόμενη νέα είναι πιθανότατα μια από τις κόρες της Ισαβέλλας, η πριγκίπισσα Καταλίνα (1485 – 1536), η οποία έμελλε να παντρευτεί το 1509 τον Ερρίκο Η΄ της Αγγλίας.

Το γεγονός ότι το κορίτσι κρατά ένα μπουμπούκι τριαντάφυλλου μπορεί να ερμηνευτεί με διάφορους τρόπους. Μια ερμηνεία θεωρεί πως πρόκειται για σύμβολο της δυναστείας των Τυδώρ (η Καταλίνα παντρεύτηκε αρχικά τον Αρθρούρο, Πρίγκιπα της Ουαλίας, το 1501). Μια άλλη άποψη θέλει το ανθος να αποτελεί αναφορά στην τρυφερή ηλικία της έφηβης. Η τρίτη θεωρία υποστηρίζει πως η προσωπογραφία φιλοτεχνήθηκε για να αποτελέσει γαμήλιο πορτραίτο.

Η καταγωγή του ζωγράφου είναι εμφανής από την ακρίβεια με την οποία αποδίδει τα κεντήματα του φορέματος και την κομψή κόμμωση, με τις τρίχες που συγκρατούνται από την κορδέλλα να απεικονίζονται σχεδόν μία προς μία. Ο αντίχειρας και ο δείκτης έχουν σχεδιαστεί με χαρακτηριστική κομψότητα. Το οβάλ πρόσωπο του κοριτσιού οριοθετείται απαλά από λεπτεπίλεπτο φως και σκιές που εντείνουν την αίσθηση του όγκου. Το νεαρό κορίτσι αποπνέει μια αίσθηση ονειρικής πραότητας, τυπικής του ύφους του ζωγράφου. Η αντίθεση φωτός και σκιάς, προσεκτικά μελετημένη, συμβάλλει στην απόδοση του προσώπου και των πτυχών του φορέματος, δημιουργώντας συγχρόνως - μέσω της προβολής του περιγράμματος μιας πόρτας ή ενός παραθύρου - ένα είδος κορνίζας μέσα στον ίδιο τον πίνακα. 

Η προσοχή του θεατή εστιάζεται στο κεφάλι και το πρόσωπο, τα χαρακτηριστικά του οποίου, απεικονισμένα από το Χουάν δε Φλάντες με πιστότητα και με ψυχολογική διεισδυτικότητα, αποτυπώνουν τη σταδιακή μετάβαση από την εφηβεία στην ωριμότητα. 

Η προσωπογραφία αρχικά ανήκε στη συλλογή των Δουκών του Ινφαντάδο. Εντάχθηκε στη συλλογή Τύσεν-Μπορνεμίσα το 1930 όταν συμπεριλήφθηκε σε έκθεση στη Νέα Πινακοθήκη (Neue Pinakothek) του Μονάχου. Αντίγραφο φιλοξενείται στο Μουσείο Τέχνης του Πανεπιστημίου της Σάντα Μπάρμπαρα, στην Καλιφόρνια των Η.Π.Α.

Παραπομπές

Βιβλιογραφία 
  Armiraglio, Federica (2007). «Μουσείο Τύσεν-Μπορνεμίσα, Μαδρίτη», μετάφραση: Δήμητρα Παπαβασιλείου, σειρά: Μουσεία του Κόσμου · 15, 1η έκδοση, Αθήνα : Η Καθημερινή, ISBN 9789606709289.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
   «Portrait of an Infanta», πληροφορίες και φωτογραφία του έργου στον επίσημο ιστότοπο του Μουσείου Τύσεν-Μπορνεμίσα της Μαδρίτης.
  «Portrait of an Infanta», πληροφορίες στον ιστότοπο της Web Gallery of Art.

Έργα αναγεννησιακής ζωγραφικής
Εκθέματα του Μουσείου Τύσεν-Μπορνεμίσα (Μαδρίτη)