Πλατανιστάσα

Η Πλατανιστάσα είναι κοινότητα της επαρχίας Λευκωσίας στην Κύπρο.

Βρίσκεται στην Πιτσιλιά και απέχει από τη Λευκωσία περίπου 40 χιλιόμετρα. Η Πλατανιστάσα είναι κτισμένη, σε μέσο υψόμετρο 940 μέτρων. Το τοπίο γύρω από το χωριό είναι τραχύ βουνίσιο, με στενές βαθιές κοιλάδες και απότομες βουνοκορφές, το ύψος των οποίων ξεπερνά τα 1000 μέτρα. 

Αρχαιολογικά ευρήματα μαρτυρούν πόσο βαθιά φθάνει η ιστορία του χωριού. Ομηρικές αυθεντικές λέξεις, όπως νόστος, ληνός, δόμη, δώμα, όρνιθα, αίγα, ρίφι, ρούς και άλλες, καθημερινές μέχρι σήμερα στην τοπολαλιά του χωριού, μαρτυρούν την ελληνικότητα του χωριού αυτού από τα βάθη της ιστορίας.

Υπάρχουν τρεις εκδοχές ως προς την ονομασία του χωριού:

Πρώτη εκδοχή - φυτώνυμη:

Από το δένδρο πλάτανος. Πλατανιστάσα σημαίνει τοποθεσία κατάφυτη από πλατάνια.

Δεύτερη εκδοχή:

Το χωριό πήρε το όνομά του από το «Παλάτι» που ήταν το εξοχικό μέγαρο των Φράγκων ευγενών και της βασιλικής οικογένειας που βρισκόταν εκεί. Παλατιστάσα > Πλατανιστάσα.

Τρίτη εκδοχή - σχηματική:

Η τρίτη εκδοχή είναι σχετική με το πεταλοειδές σχήμα του χωριού. Πλατάνα είναι ένα μέταλλο που τοποθετείτο στο κάτω και πίσω μέρος των «ποδίνων» και των «τσαγκαροποδίνων», τοπικών υποδημάτων των κατοίκων της περιοχής Πιτσιλιάς την παλιά εποχή.

Σε παλιούς χάρτες το χωριό εντοπίζεται ως «Platanista» ή «Piatanista».

Αξιοθέατα 
Στην Πλατανιστάσα υπάρχουν αρκετά για να δει κανείς σε μια εκδρομή του στο χωριό. 

Στον χώρο όπου σήμερα βρίσκεται το Μουσείο Λαϊκής Παράδοσης υπήρχε ένα παραδοσιακό ελαιοτριβείο, μέσω της ιστορίας του οποίου μπορεί κανείς να μάθει για την καθημερινότητα των παλιών κατοίκων του χωριού. 

Πριν την είσοδο του χωριού, βρίσκεται ένας καλά διατηρημένος νερόμυλος, που για πολλά χρόνια πριν εμφανιστούν τα άλλα μέσα παραγωγής αλευριού-πουργουριού, εξυπηρετούσε τις ανάγκες των κατοίκων της περιοχής και όχι μόνο του χωριού.

Το Μουσείο Λαϊκής Τέχνης βρίσκεται στον χώρο του πλαιού ελαιοτριβείου. Ξεκίνησε να λειτουργεί το 2000, ενώ την ανέγερση του Μουσείου ανέλαβαν το Κοινοτικό Συμβούλιο του χωριού, οι Πολιτιστικές Υπηρεσίες του Υπουργείου Παιδείας και το Γραφείο Επάρχου Λευκωσίας.

Εκκλησία Αρχαγγέλου Μιχαήλ 
Στο κέντρο του χωριού, βρίσκεται η μεγάλη εκκλησία του χωριού που είναι αφιερωμένη στον Αρχάγγελο Μιχαήλ. Πρόκειται για ένα κτίσμα του 19ου αιώνα, το οποίο έχει οικοδομηθεί στη θέση άλλης μικρότερης η οποία λειτουργούσε σαν ναός κοιμητηρίου. Έχει σχήμα τρίκλιτης βασιλικής και έχει ξύλινη, έντονα οξυκόρυφη και κεραμοσκεπή στέγη. Μπορεί κάποιος να θαυμάσει το υπέροχο τέμπλο της εκκλησίας αυτής όταν βρεθεί εκεί και τις εξαίρετες φορητές εικόνες του που χρονολογούνται στο 1883.

Πληθυσμός 
Ο πίνακας που ακολουθεί παρουσιάζει τον πληθυσμό του χωριού όπως καταγράφηκε στις απογραφές πληθυσμού που έγιναν στην Κύπρο.

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

Κοινότητες της Επαρχίας Λευκωσίας