Ανώγυρα

Η Ανώγυρα είναι κοινότητα της επαρχίας Λεμεσού στην Κύπρο.

Τοποθεσία 
Η Ανώγυρα βρίσκεται στα δυτικά της Λεμεσού, σε απόσταση 45 χιλιομέτρων. Το χωριό είναι κτισμένο σε υψόμετρο 455 μέτρων πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Βρίσκεται στο δυτικό άκρο της επαρχίας, στα σύνορα με την επαρχία Πάφου.  Στα νότια συνορεύει με τον Άγιο Θωμά και την Αυδήμου, στα νοτιοανατολικά με το Πραστιό Αυδήμου, στα βορειοανατολικά με την Πάχνα, στα βόρεια με τη Δορά, στα βορειοδυτικά με την Πλατανίστεια και το Μούσερε και στα δυτικά με την Πάνω Αρχιμανδρίτα.

Ονομασία 
Δεν είναι εξακριβωμένη η προέλευση της ονομασίας του χωριού. Οι εκδοχές που υπάρχουν είναι:
 Η ονομασία προέρχεται από το Άνω Γύροι. Στα αρχαία χρόνια κατοικείτο μια περιοχή νότια του χωριού, η περιοχή των Κάτω Γύρων. Δηλαδή υπήρχε ένα χωριό με την ονομασία Γύροι και η σημερινή Ανώγυρα ήταν η περιοχή με την ονομασία Άνω Γύροι.
 Η ονομασία του χωριού οφείλεται στο φυτό αναγύρις, που ευδοκιμεί στην περιοχή.
 Η ονομασία προέρχεται από το Άνω Ιερά, γιατί στην τοποθεσία του χωριού βρίσκονταν τα Ιερά.

Ιστορία 
Αρχαιολογικά ευρήματα ανασκαφών στην περιοχή υποδεικνύουν ότι κατοικείτο από τη Νεολιθική περίοδο (8200-3900 π.Χ.). Επιπλέον, μέσω των ευρημάτων εξάγεται το συμπέρασμα ότι ο χωριό δεν εγκαταλείφθηκε ποτέ στην πορεία των αιώνων, δηλαδή κατοικείτο συνεχώς.

Σε μεταγενέστερες εποχές η Ανώγυρα άνηκε στα χωριά της Κομμανταρίας των Ιωαννιτών. Η Ανώγυρα, μαζί με άλλα χωριά, άνηκε στη Μικρή Κουμμανταρία. Σύμφωνα με τον Λουί ντε Μας Λατρί η επαρχία γύρω από την Ανώγυρα και την Αυδήμου παρήγε μετάξι, χαρούπια και χοιρομέρια.

Πληθυσμός 
Σύμφωνα με τις απογραφές πληθυσμού που πραγματοποιήθηκαν στην Κύπρο, ο πληθυσμός του χωριού γνώρισε αυξομειώσεις. Στις τελευταίες απογραφές παρουσιάζει αύξηση. Εκτός από Ελληνοκύπριους, στο χωριό διαμένουν μόνιμα και αρκετοί ξένοι υπήκοοι.

Διαχρονικά, η πλειοψηφία των κατοίκων της Ανώγυρας ήταν Ελληνοκύπριοι. Μέχρι το 1974 στο χωριό κατοικούσαν και Τουρκοκύπριοι. Σε κάποιες περιόδους ο πληθυσμός τους ήταν το 1/3 του συνολικού πληθυσμού, ωστόσο ο αριθμός τους μειωνόταν συνεχώς. Το 1960 στο χωριό κατεγράφησαν 93 Τουρκοκύπριοι. Κατά την περίοδο των δικοινοτικών διαταραχών του 1963, λόγω των συγκρούσεων που υπήρχαν σε κάποια χωριά, όλοι οι Τουρκοκύπριοι της Ανώγυρας μετακινήθηκαν στην Αυδήμου. Από αυτούς μόνο τρεις οικογένειες επέστρεψαν στο χωριό, μετά το 1968, ενώ οι υπόλοιποι παρέμειναν στην Αυδήμου. Το 1973 κατεγράφησαν στην Ανώγυρα 14 Τουρκοκύπριοι. Όλοι οι Τουρκοκύπριοι κάτοικοι του χωριού, συμπεριλαμβανομένων και αυτών που παρέμειναν στην Αυδήμου, κατά την τουρκική εισβολή του 1974 μετακινήθηκαν στη Βρετανική Βάση Ακρωτηρίου. Τον Ιανουάριο του 1975 μετακινήθηκαν στα κατεχόμενα εδάφη της Κύπρου στα πλαίσια της ανταλλαγής πληθυσμού.

Ο πίνακας που ακολουθεί παρουσιάζει τον πληθυσμό της Ανώγυρας όπως καταγράφηκε στις απογραφές πληθυσμού που έγιναν στην Κύπρο.

Μουσείο Παστελιού 
Η Ανώγυρα είναι γνωστή για την παραδοσιακή παρασκευή παστελιού. Κάτοικοι του χωριού δραστηριοποιούνται επαγγελματικά στον συγκεκριμένο τομέα. Στο χωριό υπάρχει Μουσείο Παστελιού, στο οποίο παρουσιάζεται ο παραδοσιακός τρόπος παρασκευής παστελιού.

Ιεροί ναοί 
Στο χωριό υπάρχουν δύο ιεροί ναοί, η εκκλησία του Αρχαγγέλλου Μιχαήλ και το Μοναστήρι του Τιμίου Σταυρού.

Παραπομπές

Πηγές

Βιβλιογραφία

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

Κοινότητες της Επαρχίας Λεμεσού