Lada Niva

Το Lada Niva (επίσημος κωδικός εργοστασίου: VAZ 2121) είναι μικρομεσαίο εκτός δρόμου αυτοκίνητο SUV με μόνιμη τετρακίνηση, που κατασκευάζεται από τη ρωσική αυτοκινητοβιομηχανία AvtoVAZ / Lada, από τις 5 Απριλίου 1977 έως σήμερα. Χρονολογικά, υπήρξε το πρώτο εκτός δρόμου αυτοκίνητο μαζικής παραγωγής με αμάξωμα μονοκόκ, δηλαδή ενιαίο δομικό σύνολο, γνωστό και ως αυτοφερόμενο, καθώς και το πρώτο εκτός δρόμου με ανεξάρτητη ανάρτηση εμπρός, ιδιότητες που σήμερα υιοθετούνται από όλα σχεδόν τα crossover SUV αυτοκίνητα. Ως αποτέλεσμα, θεωρείται συχνά ως πρόγονος των σημερινών αυτοκινήτων της κατηγορίας αυτής.

Ονομασίες 

Το κλασικό και συνηθέστερο όνομα του μοντέλου υποδηλώνει τις εκτός δρόμου δυνατότητές του, καθώς Νίβα (Нива) στα ρωσικά σημαίνει «χωράφι». Σε ορισμένες αγορές πάντως κυκλοφόρησε υπό διαφορετικές ονομασίες, όπως Lada Taiga (Τάιγκα) στη Γερμανία, στην Αυστρία και για ένα διάστημα στην Ιταλία, Lada Job παλαιότερα στην Ιταλία, Lada Sport στην Ισλανδία, Lada Bushman στην Αυστραλία, Lada Neve στην Ιαπωνία, ενώ μια εκδοχή του παρήχθη στην Ουρουγουάη από την εταιρεία Bognor, ως Bognor Diva. Από τα τέλη του 2004 προς αρχές του 2005, το Niva στη Ρωσία και σε κάποιες ακόμα χώρες, μεταξύ των οποίων και στην Ελλάδα, και από το 2009 στις περισσότερες, μετονομάστηκε σε Lada 4x4, με σκοπό την αποφυγή σύγχυσης με το ταυτόχρονο τότε Chevrolet Niva. Υπήρξαν όμως και λίγες παραλλαγές στη μετονομασία σε κάποιες χώρες - για παράδειγμα στην Αίγυπτο, μετονομάστηκε σε Lada Super 4×4. Τον Μάιο του 2013, η ρωσική εταιρεία προχώρησε σε νέα μετονομασία, καθιερώνοντας στα περισσότερα εξαγωγικά κράτη το όνομα Lada Taiga, ενώ από τον Ιανουάριο του 2021 μετονομάστηκε επίσημα σε Lada Niva Legend, προκειμένου να διαχωρίζεται από το πιο σύγχρονο Lada Niva Travel (το πρώην Chevrolet Niva), που έλαβε αυτή την ονομασία στις 21 Δεκεμβρίου 2020. Στην πράξη, ωστόσο, η ονομασία Niva στις περισσότερες χώρες διεθνώς, παραμένει μακράν η δημοφιλέστερη στην καθημερινότητα.

Τον Σεπτέμβριο του 2014, επίσης, παρουσιάστηκε και μια λίγο πιο σύγχρονη έκδοση του μοντέλου, με επανασχεδιασμό στη γρίλια, στους προφυλακτήρες και στους εξωτερικούς καθρέπτες, οι οποίοι έγιναν θερμαινόμενοι και ηλεκτρικά ρυθμιζόμενοι, καλύτερη ηχομόνωση και βελτιώσεις στα πλαστικά στο σαλόνι, μαζί με ένα νέο τιμόνι. Επίσης, η νέα αυτή έκδοση φέρει στον βασικό της εξοπλισμό ηλεκτρικά παράθυρα και κλιματισμό, ενώ στα παλαιότερα μοντέλα μπορεί να ήταν αναλόγως με την έκδοση και τη χώρα. Η βελτιωμένη αυτή έκδοση κυκλοφόρησε ως Lada 4x4 Urban και διατίθεται και σε όλες τις εξαγωγικές αγορές διεθνώς, αν και μόνο στην 3-πορτη εκδοχή αμαξώματος, ενώ ειδικά στην αγορά της Ρωσίας από τον Μάρτιο του 2016 άρχισε να προσφέρεται και στην 5-πορτη εκδοχή, με μακρύτερο κατά 50,0 εκατοστά μεταξόνιο.

Μια ακόμα ανανέωση έγινε τον Δεκέμβριο του 2019, όταν απέκτησε νέο πίνακα οργάνων, που φέρει και μια μικρή ψηφιακή οθόνη για τις πληροφορίες του υπολογιστή ταξιδιού. Επίσης, τοποθετήθηκαν νέοι διακόπτες και αεραγωγοί για τον κλιματισμό, που βελτιώνουν την απόδοσή του, νέο ντουλαπάκι μπροστά από τον συνοδηγό, με μεγαλύτερη χωρητικότητα, και το κεντρικό τούνελ απέκτησε δύο ποτηροθήκες και χώρο για μικροπράγματα. Επιπρόσθετα, το μοντέλο είχε πλέον νέα μπροστινά καθίσματα, τα οποία είναι θερμαινόμενα και πιο ανατομικά, και εκτός από καλύτερη στήριξη, διαθέτουν βελτιωμένο μηχανισμό ανάκλισης, ώστε να προσφέρεται ευκολότερη πρόσβαση στα πίσω καθίσματα (στην 3-πορτη εκδοχή αμαξώματος). Αναλόγως με την έκδοση εξοπλισμού, προσφέρθηκαν βελτιωμένη ηχομόνωση και μαύρες ζάντες αλουμινίου 16 ιντσών. Εξωτερικά, η νέα αυτή εκδοχή ξεχωρίζει από τα φώτα ομίχλης, που είναι χαμηλά στον προφυλακτήρα.

Ωστόσο, στις 31 Μαΐου 2020 η εταιρεία ανακοίνωσε πως σταματά τις πωλήσεις του 4x4 Urban στην Ευρώπη, καθώς το μοντέλο αποσύρθηκε και από τη Γερμανία, την μοναδική χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης όπου ήταν ακόμα διαθέσιμο. Ο λόγος που πήρε την απόφαση αυτή, ήταν για να τονώσει ακόμα περισσότερο τις πωλήσεις του SUV Dacia Duster, επειδή η Dacia ανήκει και αυτή στον γαλλικό όμιλο Renault Group.

Βασικά στοιχεία 

Η εξέλιξη του Niva ξεκίνησε μέσα στο 1971 και η τελική εκδοχή του διαμορφώθηκε το 1973, με ελάχιστες διαφορές από το μοντέλο παραγωγής. Ακολούθησαν εξαντλητικές δοκιμές υπό σκληρές συνθήκες. Το 1976, κατασκευάστηκαν τα πρώτα 50 αντίτυπα του Niva για πιλοτική χρήση και παρουσιάστηκαν στη Μόσχα, ενώ μετά δοκιμάστηκαν υπό διάφορες ακόμα συνθήκες. Τελικώς, το μοντέλο μπήκε στη μαζική παραγωγή στις 5 Απριλίου 1977 και στις 31 Αυγούστου 1977 παρήχθη το χιλιοστό Niva, ενώ στις 2 Μαρτίου 1978 η συνολική παραγωγή έφτασε τις 10 χιλιάδες αντίτυπα και το 1993 κατασκευάστηκε το εκατομμυριοστό αντίτυπο του Niva, ενώ το 2013 η συνολική παραγωγή έφτασε τα 2 εκατομμύρια αντίτυπα.

Για πρώτη φορά εμφανίστηκε στη Δυτική Ευρώπη στο Σαλόνι Αυτοκινήτου του Παρισιού το 1978, που ξεκίνησε στις 15 Οκτωβρίου 1978, και μάλιστα από το πρώτο έτος εξαγωγής του το μοντέλο κατέλαβε το 40% της κατηγορίας των 4-κίνητων τζιπ στην ευρωπαϊκή αγορά. Το αποτέλεσμα ήταν να γίνει για αρκετά χρόνια μετά το πρώτο σε εξαγωγικές πωλήσεις μοντέλο της Lada και να υπάρχει, σε αρκετά κράτη, πολύμηνη λίστα αναμονής μέχρι την παράδοση.

Χρονολογικά, ήταν το πρώτο αυτοκίνητο που σχεδιάστηκε αποκλειστικά από τη AvtoVAZ / Lada, η οποία είχε τότε ανακοινώσει ότι δεν είχε χρησιμοποιήσει μηχανικά μέρη από τη Fiat, μολονότι στην πράξη δεν ήταν όλα εντελώς ανεξάρτητα. Ωστόσο, το αυτοφερόμενο σασί ήταν σοβιετικής έμπνευσης και κατασκευής, όπως και η ανεξάρτητη μπροστινή ανάρτηση. Μάλιστα ήταν το πρώτο αυτοφερόμενο πλαίσιο μαζικής παραγωγής για χρήση σε αυτοκίνητο εκτός δρόμου, καθώς και το πρώτο μοντέλο εκτός δρόμου με ανεξάρτητη εμπρός ανάρτηση και το πρώτο στο οποίο ο πίσω άκαμπτος άξονας στηρίζονταν πάνω σε ελικοειδή ελατήρια.

Για την ακρίβεια, οι αναρτήσεις του Niva σχεδιάστηκαν έτσι ώστε να έχουν μεγάλες διαδρομές και αυτό, σε συνδυασμό με την μεγάλη απόσταση από το έδαφος, του προσέδωσε αξιοσημείωτες ικανότητες εκτός δρόμου, αφού μπορούσε να περνά πάνω από δύσκολες εδαφικές ανωμαλίες. Η μπροστινή ανάρτηση αποτελείται από διπλά ψαλίδια, ενώ πίσω φέρει άκαμπτο άξονα, που όμως στηρίζεται πάνω σε δύο διαμήκεις βραχίονες και σύνδεσμο τύπου Βατ. Τα φρένα του Niva είναι σερβόφρενα διπλού κυκλώματος και φέρουν δισκόφρενα με διπλά έμβολα μπροστά και ταμπούρα πίσω, ενώ από το 2011 απέκτησαν και σύστημα ABS. Από την άλλη όμως, το μοντέλο δεν προσέφερε σχεδόν ποτέ αερόσακους, με εξαίρεση κάποιες πρόσφατες εκδόσεις του που φέρουν πλευρικό αερόσακο για τον οδηγό, πλην όμως όχι και μπροστινούς. Ο συμπλέκτης του κιβωτίου ταχυτήτων είναι υδραυλικός, ενώ από το 2003 εισήχθη υδραυλική υποβοήθηση και στο σύστημα διεύθυνσης, στις ανώτερες εκδόσεις εξοπλισμού, και σταδιακά έγινε βασικός σε όλες τις εκδόσεις. Το ίδιο έτος, επίσης, εισήχθη και κλιματισμός, ως βασικός εξοπλισμός ή έξτρα, αναλόγως με την έκδοση και τη χώρα, ενώ τα ηλεκτρικά παράθυρα υπήρχαν ως πρόσθετος εξοπλισμός ήδη πριν την ανανέωση του 1994 και από τα μέσα της δεκαετίας του 2000 άρχισαν να γίνονται, σταδιακά, βασικός εξοπλισμός σε όλες τις εκδόσεις. 

Σημαντικό πλεονέκτημα στην οδήγηση εκτός δρόμου οφείλεται και στο σύστημα της τετρακίνησης. Διαθέτει τρία διαφορικά: το κεντρικό, που μοιράζει τη δύναμη εμπρός και πίσω, το μπροστινό και το πίσω. Ελέγχεται από δύο μικρά λεβιεδάκια, δίπλα στον λεβιέ ταχυτήτων. Το ένα μπλοκάρει το κεντρικό διαφορικό στο 50-50 ώστε αν ένας τροχός από τον πίσω άξονα και ένας από τον μπροστινό χάσουν την πρόσφυση, τότε σταματάει. Το άλλο είναι το HI-LOW και επιλέγει κοντές σχέσεις, μέσω του LOW, μια επιλογή που μπορεί να γίνει είτε με το κεντρικό διαφορικό κλειδωμένο, είτε στο κανονικό. Αντίθετα με την κατ' επιλογήν του οδηγού τετρακίνηση αρκετών τζιπ, μέσω ενός σχετικού διακόπτη στο ταμπλό, στο Lada Niva η τετρακίνηση είναι μόνιμη, με σκοπό την βέλτιστες δυνατότητες κίνησης υπό όλες τις συνθήκες.

Ένα ακόμα παραδοσιακό στοιχείο του Lada Niva και ιδιαίτερα πρακτικό για τα καθαρόαιμα τζιπ εκτός δρόμου, είναι η τοποθέτηση της ρεζέρβας μέσα στο θάλαμο του κινητήρα (ειδικότερα στο Niva, είναι μπροστά από τον οδηγό), όπως φαίνεται στη διπλανή φωτογραφία. Επίσης, το Niva ήταν και το πρώτο, χρονολογικά, μοντέλο της Lada όπου το ντεπόζιτο των καυσίμων είχε τοποθετηθεί μπροστά από τον πίσω άξονα και προς το κέντρο του αμαξώματος, κάτω από τα πίσω καθίσματα, μειώνοντας έτσι δραστικά τις πιθανότητες να εκραγεί σε οπίσθια πρόσκρουση και να ξεσπάσει πυρκαγιά. Αυτή η διάταξη διατηρήθηκε και στα μεταγενέστερα μοντέλα της εταιρείας.

Κινητήρες 

Το αρχικό μηχανικό σύνολο του Lada Niva ήταν ένας 4-κύλινδρος σε σειρά κινητήρας βενζίνης, με έναν εκκεντροφόρο επικεφαλής και 8 βαλβίδες, κυβισμού 1.580 cm³ με καρμπυρατέρ, ισχύος 54 kW / 72 hp στις 5.400 rpm και ροπής 126 N·m στις 3.400 rpm. Συνδυαζόταν με 4-τάχυτο ή 5-τάχυτο μηχανικό κιβώτιο ταχυτήτων, αν και από το 1985 το 5-τάχυτο καθιερώθηκε ως η αποκλειστική μετάδοση. Η τελική ταχύτητα ήταν τότε 130 km/h (81 mph) και η επιτάχυνση 0-100 km/h (0-62 mph) στα 21,0 δευτερόλεπτα.

Από τα μέσα του 1994 καθιερώθηκε νέος βενζινοκινητήρας από την General Motors, 4-κύλινδρος σε σειρά, κυβισμού 1.690 cm³ με injection μονού σημείου, ισχύος 60 kW / 81 hp στις 5.000 rpm και ροπής 128 N·m στις 4.000 rpm. Η τελική ταχύτητα έφτασε τα 137 km/h (85 mph) και η επιτάχυνση 0-100 km/h τα 19,0 δευτερόλεπτα. Ταυτόχρονα, έγινε και μια ελαφρά αισθητική ανανέωση στο μοντέλο, με νέο τιμόνι, πιο σύγχρονο ταμπλό και διαφορετικής σχεδίασης πίσω φώτα, που έγιναν κάθετα αντί για οριζόντια. Με το νέο ντιζάιν των πίσω φώτων, η πίσω πόρτα άνοιγε πλέον μέχρι τον προφυλακτήρα, διευκολύνοντας έτσι την φόρτωση των αποσκευών. Τυπικά, το Niva μπορούσε έως και το 1996 σε πολύ λίγες χώρες να παραγγελθεί με τον κινητήρα των 1.6 λίτρων, ως προαιρετική φθηνότερη επιλογή, με αντίστοιχη έκπτωση στην τιμή πώλησης του μοντέλου, αλλά στην πράξη όσα Lada Niva κυκλοφόρησαν μετά το 1994 ήταν σχεδόν όλα με τον νεότερο των 1.7 λίτρων. Από το 2004, τοποθετήθηκε σε όλα ηλεκτρονικός ψεκασμός πολλαπλών σημείων της Bosch.

Με την ανανέωση που έλαβε χώρα στα μέσα του 1994, η 5-πορτη εκδοχή αμαξώματος άρχισε να προσφέρει και έναν κινητήρα βενζίνης 1.8 λίτρων, 4-κύλινδρο σε σειρά, κυβισμού 1.774 cm³ και ισχύος 63 kW / 85 hp, λόγω των μεγαλύτερων διαστάσεων και βάρους αυτής της έκδοσης.

Το διάστημα 1999 έως 2007 προσφέρθηκε σε λίγες αγορές και ένας πετρελαιοκινητήρας 4-κύλινδρος σε σειρά, κυβισμού 1.905 cm³ και ισχύος 50 kW / 69 hp, από την Peugeot, με τελική ταχύτητα μόλις 125 km/h (78 mph) και επιτάχυνση 0-100 km/h στα 25,0 δευτερόλεπτα. Το μοντέλο έφερε τον εργοστασιακό κωδικό VAZ-21215 Niva, ενώ εμπορικώς ήταν γνωστό ως Niva 1.9 στις χώρες όπου διατέθηκε. Αντιθέτως, στην Ελλάδα το Niva turbodiesel δεν κυκλοφόρησε ποτέ, ούτε καν από παράλληλες εισαγωγές.

Από την ανανέωση που έγινε τον Σεπτέμβριο του 2014 και κυκλοφόρησε ως Lada 4x4 Urban, απέκτησε πιο αεροδυναμική σχεδίαση στο μπροστινό μέρος. Ως αποτέλεσμα, η τελική ταχύτητα έφτασε τα 142 km/h (88 mph) και η επιτάχυνση 0-100 km/h τα 17,0 δευτερόλεπτα.

Εκδοχές αμαξώματος 

Η βασική και γνωστότερη στο ευρύ κοινό εκδοχή, ιδίως σε χώρες όπως η Ελλάδα, είναι 3-πορτο και 4-θέσιο SUV. Από το 1993 έως τον Δεκέμβριο του 2021 κατασκευάστηκε και μια 5-πορτη εκδοχή, γνωστή ως VAZ 2131, με μακρύτερο κατά 50,0 εκατοστά μεταξόνιο, αν και σπάνια εξαγόταν εκτός Ρωσίας, με εξαίρεση έναν πολύ μικρό αριθμό αντιτύπων που είχε διατεθεί συνήθως στην Ανατολική Ευρώπη, ενώ στην Ελλάδα είναι εντελώς άγνωστη. Ο κυριότεροι λόγοι που η εταιρεία απέφευγε την εξαγωγή του, ήταν το μακρύτερο μεταξόνιο και το λίγο μεγαλύτερο βάρος, με αποτέλεσμα τις κάπως μικρότερες δυνατότητες κίνησης εκτός δρόμου, καθώς και η ελαφρώς υψηλότερη τιμή του ως προς το 3-πορτο. Επίσης, στη Ρωσία έχει διατεθεί σε αρκετές ακόμα εκδόσεις για ειδική χρήση: 3-πορτο 5-θέσιο SUV με μακρύτερο κατά 30,0 εκατοστά μεταξόνιο και φαρδύτερες πόρτες και πίσω κάθισμα, γνωστό ως VAZ Fora (1996 - 2011), 2-πορτο και 4-θέσιο pick-up, 4-πορτο και 4-θέσιο pick-up, 4-πορτο panel van, ασθενοφόρο, πυροσβεστικό, αστυνομικό και θωρακισμένο στρατιωτικό. Εκτός από το VAZ Fora, όλες οι άλλες ειδικές εκδόσεις του μοντέλου παράγονται από τη ρωσική VAZInterServic, θυγατρική της AvtoVAZ / Lada.

Μεταξύ του 1985 και του 1994, υπήρξε συναρμολόγηση και στην Ελλάδα, στη Θήβα, από την Automeccanica, η οποία κατασκεύαζε και μια εγχώρια 2-πορτη καμπριολέ εκδοχή, δικής της εξέλιξης. Μια αντίστοιχη καμπριολέ έκδοση με υφασμάτινη αναδιπλούμενη οροφή, είχε αρχίσει να προσφέρει ήδη από το 1983 ο γαλλικός βελτιωτικός οίκος Wassermann, σε λίγα αντίτυπα, υπό την ονομασία Niva Plein Soleil (Niva Ηλιακό Φως).

Το 2011, το σαλόνι εκσυγχρονίστηκε, απέκτησε νέες επενδύσεις, και τοποθετήθηκε νέο σύστημα πέδησης, με σύστημα ABS. Το 2019, τοποθετήθηκαν νέα καθίσματα, νέες εσωτερικές επενδύσεις και ένα εντελώς καινούριο ταμπλό.

Παραπομπές

Βιβλιογραφία 
 Thompson, Andy, «Cars of the Soviet Union». Haynes Publishing, Somerset, UK, 2008.
 Bernard Vermeylen, «Voitures des pays de l'Est». Boulogne-Billancourt, ETAI, 2008, p. 239. ISBN 978-2-7268-8808-7, OCLC 470767381.
 L’Auto-Journal Spécial Salon 2011, numéro 806 du 1er juillet 2010.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 Η επίσημη ρωσική ιστοσελίδα του Lada Niva Legend
 Η επίσημη ρωσική ιστοσελίδα του 3-πορτου Lada 4x4
 Η επίσημη ρωσική ιστοσελίδα του 3-πορτου Lada 4x4 Urban
 Η επίσημη ρωσική ιστοσελίδα του 5-πορτου Lada 4x4
 Δοκιμή του Lada Niva City 1600 από το περιοδικό 4Τροχοί (Ιούλιος 1994)
 Niva-club.gr / forum
 Lada-Niva.co.uk / baxter 

Αυτοκίνητα SUV
Niva
Αυτοκίνητα ράλλυ