Βιλαέτι του Αρχιπελάγους

Το βιλαέτι ή αγιαλέτι ή μπεηλερμπεηλίκι των νήσων της Άσπρης Θάλασσας όπου Άσπρη Θάλασσα το Αιγαίο Πέλαγος και ακόμα Νομαρχία Νήσων του Αρχιπελάγους, όπως και βιλαέτι του Αρχιπελάγους (οθωμανικά τουρκικά: ولايت جزائر بحر سفيد, Vilâyet-i Cezair-i Bahr-i Sefid) ήταν διοικητική διαίρεση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Παρόλο που λεγόταν των νήσων περιλάμβανε και χερσαία σαντζάκια διάσπαρτα στην Αυτοκρατορία Διοικούνταν από τον Καπουδάν Πασά, τον αρχιναύαρχο του οθωμανικού στόλου.

Δημιουργήθηκε το 1554 κι άλλαξε σύσταση πολλές φορές έως το 1912, όταν τα Δωδεκάνησα καταλήφθηκαν από τον Ιταλικό στρατό. Το 1600 αναφέρεται ότι είχε 13 σαντζάκια, 1500 περίπου τιμάρια και 130 περίπου ζιαμέτια.

Σαντζάκια 
Το 1554 είχε τα εξής Σαντζάκια:
 Σαντζάκι της Καλλίπολης
 Σαντζάκι της Ρόδου
 Σαντζάκι της Εύβοιας
 Σαντζάκι της Μυτιλήνης

Μετέπειτα προστέθηκαν τα παρακάτω Σαντζάκια:
 Σαντζάκι του Κοτζάελι
 Σαντζάκι της Μπίγα
 Σαντζάκι της Σούγλα
 Σαντζάκι της Ναυπάκτου
 Σαντζάκι του Κάρλελι (Αιτωλοακαρνανία)
 Σαντζάκι του Μυστρά
 Σαντζάκι της Κύπρου 

Τον 17ο αιώνα προστέθηκαν:
 Σαντζάκι της Χίου
 Σαντζάκι της Νάξου
 Σαντζάκι της Άνδρου 

Το 1864 αποτελούνταν μόνο από τα εξής σαντζάκια:
 Σαντζάκι της Χίου
 Σαντζάκι της Μυτιλήνης
 Σαντζάκι της Ρόδου
 Σαντζάκι της Λήμνου

Το 1884 αποτελούνταν από τα νησιά η Νίσυρος με 4 μικρότερα νησάκια, η Κάλυμνος με 9 μικρότερα νησιά, η Αστυπάλαια με 11 μικρότερα νησιά, και η Κως με 4 ακόμα νησάκια.

Παραπομπές

Βιλαέτια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας
Τουρκοκρατία
Ιστορία του Αιγαίου Πελάγους