Κόμμοδος

Ο Κόμμοδος, γεννημένος ως Λούκιος Αίλιος Αυρήλιος Κόμμοδος (· 31 Αυγούστου 161 - 31 Δεκεμβρίου 192) ήταν Ρωμαίος αυτοκράτορας με τον πατέρα του, Μάρκο Αυρήλιο, από το 177 έως τον θάνατο του τελευταίου το 180, και μόνος του έως το 192. Ο Κόμμοδος κατά τη διάρκεια της ζωής του έλαβε διάφορα ονόματα: την περίοδο που ήταν συναυτοκράτορας με τον πατέρα του αποκαλείτο Καίσαρας Λούκιος Αυρήλιος Κόμμοδος Αύγουστος (λατινικά: Caesar Lucius Aurelius Commodus Augustus), ενώ όταν έμεινε μόνος στο θρόνο πρόσθεσε αρχικά το όνομα «Αντωνίνος» κι αργότερα το «Μάρκος», οπότε το όνομά του διαμορφώθηκε σε Καίσαρας Μάρκος Αυρήλιος Κόμμοδος Αντωνίνος Αύγουστος (Caesar Marcus Aurelius Commodus Antoninus Augustus). Το 191 έλαβε το όνομα Καίσαρας Λούκιος Αίλιος Αυρήλιος Κόμμοδος Αύγουστος (Caesar Lucius Aelius Aurelius Commodus Augustus).

Βιογραφικά στοιχεία 
Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του πατέρα του, συνόδευσε τον Μάρκο Αυρήλιο σε πολέμους το 172 και σε μία περιοδεία στις ανατολικές επαρχίες το 176. Έγινε ο νεαρότερος ύπατος στη ρωμαϊκή ιστορία το 177 και αργότερα εκείνο το έτος έγινε συναυτοκράτορας με τον πατέρα του. Ήταν η πρώτη φορά που ένας γιος διαδέχθηκε τον βιολογικό του πατέρα από τότε που ο Τίτος διαδέχθηκε τον Βεσπασιανό το 79. Ήταν επίσης ο πρώτος αυτοκράτορας του οποίου ο πατέρας και ο παππούς (ο οποίος υιοθέτησε τον πατέρα του Κόμμοδου) ήταν οι δύο προηγούμενοι αυτοκράτορες. Κατά τη διάρκεια που βασίλευε μόνος του, η αυτοκρατορία γνώρισε μία περίοδο μειωμένων στρατιωτικών συγκρούσεων σε σύγκριση με τη βασιλεία του Μάρκου Αυρήλιου, αλλά η πληθώρα των συνωμοσιών οδήγησε τον Κόμμοδο σε μία όλο και περισσότερο δικτατορική ηγεσία. Μετά τη δολοφονία του, το 192, τον διαδέχθηκε ο Περτίναξ, ο πρώτος αυτοκράτορας στο ταραχώδες έτος των πέντε αυτοκρατόρων.

Ο Κόμμοδος ήταν ο μόνος εν ζωή γιος του Μάρκου Αυρήλιου όταν αυτός πέθανε και ο νεότερος αυτοκράτορας μετά τον Νέρωνα. Από την παιδική του ηλικία επέδειξε έναν χαρακτήρα δύστροπο και σκληρό. Η μόρφωση του ήταν περιορισμένη και σαφώς μικρότερη του πατέρα του. Πρέπει να διδάχθηκε ρητορική και καθόλου Φιλοσοφία. Ο Μάρκος Αυρήλιος παρόλο που αντιλαμβανόταν την ιδιαίτερη προσωπικότητα του γιου του, δεν μπορούσε παρά να τον χρίσει ως άμεσο διάδοχο του. Ως εκ τούτου προσπάθησε να τον προετοιμάσει καλύτερα ορίζοντας  τον συναυτοκράτορα και Αύγουστο το 177.

Η πρώτη ενέργεια του Κόμμοδου όταν ανέλαβε αυτοκράτορας ήταν να διαπραγματευτεί με τους βαρβάρους του Δούναβη ώστε να ξεκινήσει την βασίλεια του με ειρήνη. Ωστόσο οι εσωτερικές αντιθέσεις γίνονταν πλέον εμφανείς, αφενός με τη συνωμοσία της αδελφής του Λουσίλας εναντίον του, και αφετέρου λόγω της δυσπιστίας που έτρεφε στους συγγενείς του. Ο Κόμμοδος είχε δημιουργήσει μια αυλή ευνοούμενων που προέρχονταν από ιππείς και απελεύθερους. Η έλλειψη επαφής με την πραγματικότητα και η δυσπιστία τον έκαναν να κυβερνά με τρομοκρατία ενώ ταυτόχρονα η διαφθορά έφθανε στα ύψη με τον αρχηγό των Πραιτωριανών Κλέανδρο να πουλάει δημόσια αξιώματα. Τα τελευταία χρόνια της βασιλείας του, ταύτιζε τον εαυτό του με τον Ηρακλή, εκτελούσε τους άθλους του ήρωα της αρχαίας Ελλάδας, ντυνόταν με ρόπαλο και λεοντή και τέλος έδωσε το όνομα του ακόμη και στη Ρώμη ορίζοντας το νέο της όνομα ως Colonia Commodiana. Φαντάζονταν τον εαυτό του ως εγγυητή και αρχηγό ενός νέου χρυσού αιώνα.

Η τελευταία συνωμοσία εναντίον του ξέσπασε από την παλλακίδα του Μαρκία και τον οικονόμο του Εκλεκτό και πιθανότατα σχεδιάστηκε από τον διάδοχό του Πέρτιναξ. Δολοφονήθηκε με στραγγαλισμό στο λουτρό του στις 31 Δεκεμβρίου 192. Η σύγκλητος ψήφισε την καταδίκη της μνήμης του (damnatio memoriae).

Πηγές
Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα, τόμος 34, σελίδα 402.
http://www.roman-emperors.org/commod.htm

Παραπομπές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

Historia Augusta: Life of Commodus(αγγλικά)
Book 73 of Cassius Dio's History(αγγλικά)
Herodian's Roman History (αγγλικά)

Ρωμαίοι Αυτοκράτορες