Καστανοχώρια

Τα Καστανοχώρια (ή Κωστενάρια) είναι ένα σύμπλεγμα χωριών της Δυτικής Μακεδονίας, δυτικά του ποταμού Αλιάκμονα.

Γεωγραφία 

Τα Καστανοχώρια είναι μια ιστορική περιοχή που περιλαμβάνει τις βορειότερες περιοχές της Π.Ε. Γρεβενών, τις δυτικές της Π.Ε. Κοζάνης και τις νότιες της Π.Ε. Καστοριάς. Τα κύρια ορεινά συγκροτήματα στους οποίους εδράζονται οι οικισμοί των Καστανοχωρίων, είναι το όρος Βόιο, με τα ορεινά συγκροτήματα των Όντριων, και οι βορειανατολικοί πρόποδες της Πίνδου. Η βλάστηση που χαρακτηρίζει την περιοχή, και δίνει το όνομά της, είναι τα δάση καστανιάς. Μερικά από τα χωριά της Π.Ε. Κοζάνης που περιλαμβάνονται στη περιοχή, είναι η Δραγασιά, η Ζώνη, το Πολυκάστανο, η Δάφνη και η Κλεισώρεια, στην Περιφερειακή Ενότητα Καστοριάς, το Καστανόφυτο, ο Βράχος το Νόστιμο, τα Σπήλαια, το Ζευγοστάσιο και η Αμμουδάρα. Σπανιότερα περιλαμβάνονται χωριά του ορεινού όγκου του Γράμμου και της γεωγραφικής περιοχής του Νεστορίου.

Ιστορία

Οθωμανική Αυτοκρατορία 
Η βόρεια περιοχή των Καστανοχωρίων, που ανήκε στον καζά της Καστοριάς, αποτελούνταν κυρίως από κατοίκους που μιλούσαν την βουλγάρικη γλώσσα, σε αντίθεση με την νότια περιοχή του καζά της Ανασελίτσας που κατοικούνταν από ελληνόφωνο χριστιανικό και μουσουλμανικό πληθυσμό, Η περιοχή των Καστανοχωρίων, ήταν ένα από τα τρία γεωγραφικά τμήματα, που μαζί με την περιοχή των Κορεστίων και του Νεστορίου, ανήκαν στην γεωγραφική και διοικητική περιφέρεια του καζά της Καστοριάς.

Κατά την διάρκεια των Εθνικών Ανταγωνισμών και του Μακεδονικού Αγώνα στην Μακεδονία, τα Καστανοχώρια είναι μια από τις περιοχές που βρίσκονται στο πεδίο συρράξεων μεταξύ των αντάρτικων βουλγαρικών σωμάτων των Κομιτατζίδων και των Μακεδονομάχων, αλλά και των συντονισμένων επιθέσεων του Οθωμανικού Στρατού. Στην Εξέγερση του Ίλιντεν, τα χωριά της περιοχής δεν συμμετέχουν και ανήκουν εκκλησιαστικά στο Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως. Η δράση του σώματος του Μακεδονομάχου οπλαρχηγού Τσόντου Βάρδα κατάφερε να περιορίσει σημαντικά την δράση των βουλγάρικων σωμάτων την περίοδο αυτή, και να διατηρηθεί η περιοχή στην ελληνική σφαίρα επιρροής.

Νεότερα χρόνια 
Μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους και την ένωση της Μακεδονίας με την Ελλάδα, και ιδιαίτερα την περίοδο των δημοκρατικών κυβερνήσεων του Μεσοπολέμου, οι κάτοικοι των σλαβόφωνων οικισμών μιλούν την σλαβική γλώσσα ελεύθερα, πράγμα που αυτό φαίνεται να σταματά το 1936 κατά την δικτατορία του Ιωάννη Μεταξά, όπου η χρήση της γλώσσας περιορίστηκε.

Οι ελληνογενείς μουσουλμάνοι της περιοχής, οι λεγόμενοι Βαλαάδες, που είχαν εξισλαμιστεί πιθανότατα τον 17ο αιώνα, μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και την υποχρεωτική ανταλλαγή των πληθυσμών μεταξύ της Ελλάδας και της Τουρκίας που προέβλεπε η συνθήκη της Λωζάνης, αναγκάστηκαν να μετακινηθούν στην τελευταία, λόγω της διάκρισης που γίνονταν με βάση το θρήσκευμα.

Σήμερα 
Τα χωριά των Καστανοχωρίων κατοικούνται σήμερα από λιγοστούς κατοίκους, που ασχολούνται κυρίως με την κτηνοτροφία, αλλά και την γεωργία. Στα χωράφια της περιοχής, καλλιεργούνται καπνά, σιτηρά και φασόλια. Στην Δαμασκηνιά Κοζάνης και στο Καστανόφυτο Καστοριάς γίνεται κάθε φθινόπωρο γιορτή κάστανου.

Παραπομπές

Δείτε επίσης 
 Κορέστια
 Πόπολη

Προτεινόμενη βιβλιογραφία 
Αρχιμανδρίτης Μιλτιάδης - Δημήτριος Σιδερίδης, Τα Καστανοχώρια: επάλξεις και βωμοί, Νόστιμο, 1998

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
Ιστοσ. Δήμου Βοΐου, Τα Καστανοχώρια
Ιστοσ. e-Istoria, Η Δράσις και ο Ηρωικός θάνατος του Ανθυπολοχαγού Βλαχάκη Αντωνίου (Λίτσα)—Η Μάχη τής Οσνίτσανης (Καστανοφύτου) 

Ιστορικές περιοχές της Ελλάδας
Ιστορία της Καστοριάς
Ιστορία της Κοζάνης
Ιστορία των Γρεβενών