Η Παναγία με το Βρέφος με το αχλάδι (Ντύρερ)

Η Παναγία με το Βρέφος με το αχλάδι (γερμανικά: Maria mit dem Kind mit der Birnenschnitte) είναι έργο αναγεννησιακής ζωγραφικής που φιλοτέχνησε ο Γερμανός ζωγράφος Άλμπρεχτ Ντύρερ (1471 - 1528). Υπογεγραμμένο με το μονόγραμμα του καλλιτέχνη, χρονολογείται το 1512. Ανήκει στη συλλογή του Μουσείου Ιστορίας της Τέχνης στη Βιέννη. Αγοράστηκε πιθανώς από τον αυτοκράτορα Ροδόλφο Β' γύρω στο 1600, μάλλον από την οικογένεια Pirchkeimer.

Περιγραφή
Η Παναγία με λεπτά χαρακτηριστικά, το κεφάλι καλυμμένο με πέπλο που σχηματίζει κομψές πτυχώσεις, και μακριά ξανθά μαλλιά, κρατά τρυφερά στα χέρια της τον μικρό Ιησού. Ο αντίχειρας και ο δείκτης της στο κάτω μέρος της εικόνας υπογραμμίζουν το πόσο εύθραυστο είναι το παιδικό σώμα. Το Θείο Βρέφος εμφανίζεται σαν απλό μωρό που σφίγγει στο χέρι του το κοτσάνι από ένα αχλάδι. Με δύο δοντάκια που μόλις έχουν φυτρώσει, έχει αφήσει τα μικρά ίχνη ενός δαγκώματος στο κομμάτι του φρούτου.

Μια εκλεπτυσμένη ποικιλία από λεπτομέρειες περιτριγυρίζουν το στοργικό πρόσωπο της Παναγίας: οι μπούκλες των μαλλιών της, το βέλο, η κορδέλα στο μέτωπό της. Το σχέδιο των ματιών και των φρυδιών είναι αιχμηρό και τα κόκκινα χείλη καλοσχηματισμένα. Χαμηλώνοντας τρυφερά το βλέμμα προς το γιο της με ένα γλυκύτατο χαμόγελο, τον παρουσιάζει στο θεατή. Το μωρό είναι τυλιγμένο σε ένα ουρανί ύφασμα, κάτω από ο οποίο κρύβει τα χέρια της, σαν να μην επιθυμεί να τον αγγίξει απευθείας, όπως κάποιος κρατά προσεκτικά ένα πολύτιμο αντικείμενο.

Ερμηνεία
Η λεπτή πινελιά τονίζει κάθε πτύχωση, προϊόν της εμπειρίας του ζωγράφου στη χαρακτική. Η γκάμα των χρωμάτων είναι στοιχειώδης αλλά μοναδικής ποιότητας.

Συχνό αντικείμενο συζητήσεων ανάμεσα στους ιστορικούς της τέχνης αποτελεί η αντίθεση ανάμεσα στο ντελικάτο πρόσωπο της Παναγίας και στο εύρωστο ηράκλειο σώμα του παιδιού, κοινώς ανάμεσα στις διαφορετικές τεχνικές που χρησιμοποιήθηκαν στα δύο πρόσωπα. Η απεικόνιση αυτή της Παναγίας διαφέρει σε σχέση με τις πολυάριθμες άλλες εκδοχές του ίδιου θέματος από τον Ντύρερ, τόσο στη σύνθεση όσο και στην καλλιτεχνική έκφραση. Η τρυφερότητα του προσώπου της Παναγίας προέρχεται από τη φλαμανδική παράδοση. Αντιθέτως, η στάση του μωρού, σε περιστροφή γύρω από τον άξονα του σώματος, ανάγεται στην πρώιμη ιταλική Αναγέννηση. Το αχλάδι ως σύμβολο της Παναγίας και του Θείου Βρέφους απαντάται συχνά κατά στη βενετσιάνικη αναγεννησιακή τέχνη, κατόπιν μιας ερμηνείας του Μπερνάρντο ντι Κιαραβάλε, πως η γλυκύτητα της γεύσης συμβολίζει τη γλυκύτητα του στόματος και της καρδιάς, που αποτελούν, σύμφωνα με τον Άγιο Μποναβεντούρα, χαρίσματα των σοφών.

Παραπομπές

Βιβλιογραφία 
  Tazartes, Maurizia (2007). «Μουσείο Ιστορίας της Τέχνης, Βιέννη», μετάφραση: Φανή Γαϊδατζή, σειρά: Μουσεία του Κόσμου · 20, 1η έκδοση, Αθήνα : Η Καθημερινή, ISBN 9789606709630.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
    «Maria mit Kind», πληροφορίες και φωτογραφία του έργου στον επίσημο ιστότοπο του Μουσείου Ιστορίας της Τέχνης της Βιέννης.
  «Madonna of the Pear», πληροφορίες στον ιστότοπο της Web Gallery of Art.

Έργα ζωγραφικής του Άλμπρεχτ Ντύρερ
Έργα αναγεννησιακής ζωγραφικής