Έργα τέχνης στο μετρό της Αθήνας

Το Μετρό της Αθήνας περιλαμβάνει μια μεγάλη συλλογή αρχαιολογικών ευρημάτων και σύγχρονων έργων τέχνης που εκτίθενται στους σταθμούς των τριών γραμμών του.

Ιστορικό 
Η συστηματική τοποθέτηση έργων τέχνης στο Μετρό της Αθήνας ξεκίνησε από την Αττικό Μετρό στα πλαίσια της κατασκευής του Μετρό. Στόχος της εταιρίας Αττικό Μετρό ήταν να αναβαθμιστεί η αισθητική των σταθμών με την προβολή έργων τέχνης Ελλήνων δημιουργών. Τα έργα που έχουν τοποθετηθεί στους σταθμούς είναι μνημειακών διαστάσεων και αναφέρονται σε θεματικές ενότητες που έχουν άμεση σχέση με την ιστορία της πόλης ή της περιοχής. Με αυτόν τον τρόπο, «... οι σταθμοί του Μετρό μετατρέπονται από χρηστικά και άχαρα αρχιτεκτονικά κελύφη, σε ζωντανά και πλούσια - σε αισθητικά και οπτικά ερεθίσματα - αρχιτεκτονικά και εικαστικά σύνολα, που αναδεικνύουν την ιστορία της πόλης της Αθήνας, παλαιάς και σύγχρονης».

Για την υλοποίηση του παραπάνω έργου η Αττικό Μετρό αποφάσισε την συγκρότηση Επιτροπής Αισθητικής Πλαισίωσης. Η επιθυμία, αρχικά, της Επιτροπής ήταν να αποδώσει φόρο τιμής στους καλλιτέχνες της γενιάς του 1930 και 1960. Έτσι, η Επιτροπή με τη σύμφωνη γνώμη των καλλιτεχνών, προχώρησε σε απευθείας αναθέσεις σε σπουδαίους εν ζωή Έλληνες δημιουργούς, όπως τον Γιάννη Μόραλη, την Χρύσα και τον Γιώργο Ζογγολόπουλο, για να ακολουθήσουν στην συνέχεια και άλλοι σημαντικοί παλαιότεροι και νεότεροι καλλιτέχνες, όπως οι Κώστας Βαρώτσος, Θεοδώρα Βουτσινά, Μίλτος Παπαστεργίου, Όπυ Ζούνη, Θόδωρος, Stephen Antonakos, Χρίστος Καράς, Μιχάλης Κατζουράκης, Νίκος Κεσσανλής, Γιώργος Λαζόγκας, Γιάννης Μπουτέας, Δημήτρης Μυταράς, Παύλος, Βάσω Πεκλάρη, Χριστίνα Σαραντοπούλου, Takis, Κώστας Τσόκλης, Αλέκος Φασιανός και Πάνος Φειδάκης. Εκτός από τις απευθείας αναθέσεις, προκηρύχθηκαν, επιπλέον, δύο διαγωνισμοί για τα έργα που φιλοξενούνται στους σταθμούς Μέγαρο Μουσικής και Πανόρμου. Η Επιτροπή μερίμνησε, επιπλέον, για την απόκτηση και τοποθέτηση έργων σπουδαίων εκλιπόντων καλλιτεχνών, όπως των Γιάννη Γαϊτη, Δημήτρη Καλαμαρά, Κώστα Κουλεντιανού και Κλέαρχο Λουκόπουλου. Όλα τα έργα έχουν αγοραστεί από την εταιρία, ενώ δωρεά αποτελεί το έργο του Γιώργου Ζογγολόπουλου «Αίθριο», με τις περίφημες ομπρέλες, που εκτίθεται στο σταθμό Σύνταγμα. Αγορασμένο, ως έτοιμο, είναι το έργο «Mott Street» της Chryssa στο σταθμό του Ευαγγελισμού, ενώ τα υπόλοιπα έργα έχουν φιλοτεχνηθεί ειδικά για τους χώρους του Μετρό.

Κατά τη διάρκεια του σχεδιασμού της τοποθέτηση των έργων στους σταθμούς δόθηκε ιδιαίτερη σημασία στον τρόπο προβολής κάθε έργου αλλά και στην αρμονική συνύπαρξη των αρχαίων εκθεμάτων με τα έργα σύγχρονης τέχνης, ώστε μεταξύ τους να αναπτύσσεται μια γόνιμη συνομιλία, χωρίς η μια έκθεση να επισκιάζει την άλλη.

Κατάλογος έργων

Γραμμή 1 
Το 2003, κατά τη διάρκεια της ανακαίνισης των σταθμών της γραμμής 1 εν όψει των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004, τοποθετήθηκε μια σειρά εικαστικών έργων. Τα έργα επιλέχθησαν κατά κύριο λόγο με διαγωνισμούς αλλά και αναθέσεις.

Γραμμή 2

Γραμμή 3

Παραπομπές

Πηγές 
 Λυδάκης, Στέλιος (1981). Οι Έλληνες Γλύπτες – Η νεοελληνική γλυπτική: ιστορία – τυπολογία – λεξικό γλυπτών, τόμ. 5ος, εκδ. Μέλισσα, Αθήνα.
 Χρήστου, Χρύσανθος & Κουμβακάλη – Αναστασιάδη, Μυρτώ (1982). Νεοελληνική Γλυπτική (1800 – 1940), εκδ. Εμπορικής Τράπεζας της Ελλάδος, Αθήνα.
 Κοσκινά, Κατερίνα (2009). Διαδρομές Τέχνης στο ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ, εκδ. Αττικό Μετρό ΑΕ., Αθήνα.
 Ρεμπούτσικα, Ειρήνη (2013). Το Αττικό Μετρό ως Μουσειακός Χώρος: Στάσεις και Αντιλήψεις των Επισκεπτών, Διπλωματική εργασία Π.Μ.Σ. «Εκπαίδευση & Πολιτισμός», Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Αθήνα.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 Αττικό Μετρό Α.Ε.

Κατάλογοι έργων τέχνης
Μετρό Αθήνας