Αϊσέ Χαφσά Σουλτάνα

Δεν πρέπει να συγχέεται με την Αϊσέ Χατούν, την Χαφσά Σουλτάν ή την Χαφσά Χατούν.

Η Αϊσέ Χαφσά Σουλτάν (Οθ. Τούρκικα:عایشه حفصه سلطان) (Τούρκικα: Ayşe Hafsa Sultan, 15 Ιανουαρίου 1479 - 19 Μαρτίου 1534) ήταν η πρώτη σύζυγος του σουλτάνου Σελίμ Α΄ και μητέρα του Σουλεϊμάν Α' του Μεγαλοπρεπούς της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ήταν η πρώτη Βαλιντέ Σουλτάνα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Κατά την περίοδο μεταξύ ενθρόνισης του γιου της το 1520 και το θάνατό της το 1534, ήταν μία από τα πλέον σημαίνοντα πρόσωπα της αυτοκρατορίας, ως συν-αντιβασιλέας του γιου της. Κατά τη διάρκεια αυτών των δεκατεσσάρων χρόνων, έρχεται δεύτερη στην κυριαρχία, όπως παρατηρήθηκε από τους πρέσβεις των Ευρωπαϊκών δυνάμεων στην Οθωμανική αυλή.

Ο πλήρης τίτλος της ήταν: Devletlû İsmetlû Ayşe Hafsa Vâlide Sultân Aliyyetü'ş-Şân Hazretleri

Καταγωγή 
Η προέλευσή της και γενικά ο τρόπος εισαγωγής της στο χαρέμι του Σελίμ Α' είναι άγνωστα. 

Η Αϊσέ Χάφσα Σουλτάν θεωρείται λανθασμένα κόρη του Μενλί Α΄ Γκιράι Χάνου της Κριμαίας. Η κόρη του Μενλί Α΄ Γκιράι ήταν μία άλλη σύζυγος του Σελίμ Α΄, η Αϊσέ Χατούν. Η Αϊσέ Χατούν ήταν η μητέρα της Μπεϊχάν Σουλτάν, Σαχ Σουλτάν και της Χαφιζέ Σουλτάν, πιθανότατα και της Γκεβχερχάν Σουλτάν.

Ζωή 
Από το 1513 μέχρι το 1520 κατοικούσε στην Μανίσα στη δυτική Τουρκία με τον γιο της, ο οποίος διαχειριζόταν την γύρω περιοχή. Σχεδόν 14 χρόνια (1520-1534) ήταν Βαλιντέ Σουλτάν στον γιο της Σουλεϊμάν.

Πρώτα γέννησε τον Σουλεϊμάν Α΄, στις 6 Νοεμβρίου 1494 στην Τραπεζούντα σε ηλικία 15 ετών. Είχε 3 κόρες την Χατιτζέ Σουλτάν την Φατμά Σουλτάν και την Χαφσά Σουλτάν. Πιθανότατα να είχε 3 γιους ακόμα, οι οποίοι πέθαναν όταν ήταν παιδιά, τον Ορχάν, τον Μουσά και τον Κορκούτ. Ο Μύθος λέει πως τους σκότωσε ο πατέρας τους, Σελίμ Α΄.

Στην ιστορία της Μανίσα πολλά μέλη της Οθωμανικής Δυναστείας έχουν αφήσει το σημάδι τους, όμως η Αϊσέ Χαφσά Σουλτάν διακρίθηκε. Είχε κάνει μεγάλες προσπάθειες για την ευημερία της επαρχίας που είχε ανατεθεί στον γιο της. Διέταξε να κατασκευαστούν στην Μανίσα μεγαλόπρεπα τζαμιά, σχολεία και νοσοκομεία.

Για το μεγαλύτερο μέρος της βασιλείας του γιου της η Αϊσέ Χαφσά Σουλτάν ήταν το πιο σημαντικό πρόσωπο στο χαρέμι​​. Είχε τον σεβασμό, ακόμη και την επιρροή, όχι μόνο στο παλάτι, αλλά και πέραν αυτού. Συχνά παρενέβη και στη δημόσια τάξη.

Θάνατος 
Η Αϊσέ Χαφσά Σουλτάν πέθανε τον Μάρτιο του 1534 σε ηλικία 55 ετών και θάφτηκε κοντά στον σύζυγό της στο Γιαβούζ Σελίμ Τζαμί, στην περιοχή Φατίχ της Κωνσταντινούπολης. Στο Γιαβούζ Σελίμ Τζαμί έχουν ταφεί επίσης η κόρη της Χατιτζέ Σουλτάν, καθώς και άλλες δύο κόρες του Σελίμ, η Σαχ Σουλτάν και η Μπεϊχάν Σουλτάν.

Το μαυσωλείο καταστράφηκε σε μεγάλο βαθμό από σεισμό το 1884. Η προσπάθεια ανασυγκρότησης που ξεκίνησε το 1900 διακόπηκε και ο τάφος της σήμερα είναι πολύ πιο απλός από όταν χτίστηκε αρχικά.

Την ημέρα του θανάτου της Αϊσέ Χαφσά Σουλτάν τη μνημονεύουν ακόμα στην Τουρκία, ως για ένα από τα πιο αγαπημένα και σεβαστά πρόσωπα.

Απεικονίσεις στη λογοτεχνία και στον λαϊκό πολιτισμό
Στην τουρκική τηλεοπτική σειρά Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής, η Αϊσέ Χαφσά Σουλτάν ενσαρκώθηκε από την Νεμπαχάτ Τσεχρέ.

Παραπομπές

Πηγές 
 The Encyclopædia Britannica, Vol.7, Edited by Hugh Chisholm, (1911), 3; Constantinople, the capital of the Turkish Empire...
 Pietro Bragadin, Venetian Republic's ambassador in the early years of Suleiman the Magnificent's reign notes "a very beautiful woman of 48, for whom the sultan bears great reverence and love..." Leslie Peirce (1993). The Imperial Harem : Women and Sovereignty in the Ottoman Empire p. 62 ISBN 0-19-508677-5. Oxford University Press
 Peirce, Leslie P., The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire, Oxford University Press, 1993, ISBN 0-19-508677-5 (paperback)
 Yavuz  Bahadıroğlu, Resimli Osmanlı Tarihi, Nesil Yayınları (Ottoman History with Illustrations, Nesil Publications), 15th Ed., 2009, ISBN 978-975-269-299-2 (Hardcover)

Βασιλομήτωρ
Βαλιδέ Σουλτάνες
Σουλεϊμάν Α΄ ο Μεγαλοπρεπής