Κύμα ψύχους στην Ευρώπη το 2012

Το Ευρωπαϊκό κύμα ψύχους του 2012 ήταν ένα θανατηφόρο κύμα ψύχους, που άρχισε στις 27 Ιανουαρίου 2012 και έφτασε ως τις 17 Φεβρουαρίου 2012, και έφερε χιόνι και ασυνήθιστα χαμηλές θερμοκρασίες σε ένα μεγάλο μέρος της Ευρωπαϊκής ηπείρου. Αναφέρθηκαν περισσότεροι από 824 νεκροί, κυρίως στην Ανατολική Ευρώπη. Ιδιαίτερα χαμηλές θερμοκρασίες καταγράφησαν σε αρκετές χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, φθάνοντας έως και τους -35 °C (−31 °F), ενώ η χαμηλότερη θερμοκρασία καταγράφηκε στο Κούουσαμο της Φινλανδίας, με −39,2 °C (−38,6 °F) στις 2 Φεβρουαρίου. Η βαρύτερη χιονόπτωση σημειώθηκε στην περιοχή των Βαλκανίων.

Αιτίες 
Το κύμα ψύχους προκαλείται από την επίδραση υψηλών βαρομετρικών συστημάτων από τη Σιβηρία που:
Καταρχήν, εμποδίζουν τη μεταφορά θερμών αερίων μαζών, που προέρχονται από θερμά θαλάσσια ρεύματα στον Ατλαντικό Ωκεανό, προς την Ευρώπη.
Ταυτόχρονα, το υψηλό βαρομετρικό (τοπικά υψηλή ατμοσφαιρική πίεση) κινεί τον αέρα προς τα κάτω και τον στεγνώνει, έχοντας ως αποτέλεσμα την καθαρότητα της ατμόσφαιρας από σύννεφα. Αν ένα υψηλό βαρομετρικό συμβεί κατά τη διάρκεια του χειμώνα, που η ηλιακή ακτινοβολία είναι ασθενής, παρόλο που η θερμοκρασία αυξάνει κατά τη διάρκεια της ημέρας, τη νύχτα οι απώλειες θερμότητας είναι μεγάλες, καθώς δεν υπάρχουν σύννεφα να εμποδίσουν τη διαφυγή της ακτινοβολίας προς το διάστημα, με αποτέλεσμα την πτώση της θερμοκρασίας. Αυτή η πτώση είναι ακόμα μεγαλύτερη, επειδή οι νύχτες τον χειμώνα έχουν μεγαλύτερη διάρκεια από τις ημέρες.

Αποτέλεσμα αυτού του φαινομένου, ήταν ο Φεβρουάριος του 2012 να χαρακτηριστεί ως ο ψυχρότερος Φεβρουάριος των τελευταίων δεκαετιών, με τις χαμηλές θερμοκρασίες να επικρατούν μέχρι το τέλος του μήνα.

Χώρες που επηρεάστηκαν 
Το κύμα ψύχους επηρέασε όλες τις χώρες τις Ευρώπης, καθώς και λίγες χώρες τις βόρειας Αφρικής, όπως η Αλγερία.

Αποτελέσματα 
Οι περισσότεροι νεκροί από το ψύχος καταγράφηκαν στη Ρωσία, με 215 νεκρούς σε όλη την επικράτειά της, και ακολούθησαν η Ουκρανία με 136 νεκρούς, και η Πολωνία με 80. Το ψύχος ήταν ιδιαίτερα αισθητό στην Ανατολική Ευρώπη, με θερμοκρασίες που σε κάποια σημεία έφτασαν τους -35 βαθμούς Κελσίου, ενώ στη Σιβηρία σημειώθηκαν θερμοκρασίες που έφταναν και τους -50° C. Πολλές περιοχής της Ευρώπης αντιμετώπισαν προβλήματα ηλεκτροδότησης, ενώ η ρωσική εταιρεία Gasprom περιόρισε τις εξαγωγές φυσικού αερίου στην Ανατολική Ευρώπη, επειδή αυξήθηκε η κατανάλωση στη Ρωσία.

Σοβαρά προβλήματα αντιμετώπισαν οι χώρες τις οποίες διασχίζει ο Δούναβης, καθώς σε πολλά σημεία είχε παγώσει και ήταν απροσπέλαστος από την Αυστρία μέχρι τις εκβολές του στον Εύξεινο Πόντο. Πολλές πτήσεις σε αεροδρόμια της Τουρκίας ακυρώθηκαν, ενώ στις 5 Φεβρουαρίου ακυρώθηκε το 1/3 των πτήσεων από το αεροδρόμιο Χίθροου του Λονδίνου. Το ύψος του χιονιού στη Τουρκία έφτασε τα 80 εκατοστά, ενώ στη πρωτεύουσα του Μαυροβουνίου το μισό μέτρο, με αποτέλεσμα οι μετακινήσεις να είναι αδύνατες.

Στα Βαλκάνια αποκλείστηκαν 110.000 άνθρωποι, οι περισσότεροι εξ' αυτών στο Μαυροβούνιο και τη Σερβία, ενώ ο αριθμός των νεκρών έφτασε τους 47. Στην Ιταλία, οι έντονες χιονοπτώσεις και οι χαμηλές θερμοκρασίες προκάλεσαν το θάνατο 43 ανθρώπων. Στη Ρώμη, το ύψος του χιονιού έφτασε τα δέκα εκατοστά.

Ευρώπη 
Στην Αλβανία πέθανε ένας άνθρωπος από το ψύχος.
Στη Βοσνία πέθαναν 11 άνθρωποι.
Στη Βουλγαρία καταγράφηκαν 8 νεκροί όταν από το λιωμένο χιόνι καταστράφηκε ένα φράγμα, με αποτέλεσμα να πλημμυρίσει ένα χωριό.
Στη Γαλλία 10 άνθρωποι πέθαναν από το ψύχος. Συνολικά 43 από τις 101 περιοχές της Γαλλίας τέθηκαν σε συναγερμό χιονιού.
Στην Ελλάδα ο αριθμός των νεκρών έφτασε τους 5. Μάλιστα η θερμοκρασία στη Φλώρινα έφτασε στους -27 °C και στο Ορμένιο στους -17 °C.
Ένας άνθρωπος πέθανε στην Εσθονία.  
Η Ιταλία θρήνησε τουλάχιστον 54 νεκρούς. Σε ορεινά χωριά της νότιας Ιταλίας του χιόνι έφτασε σε ύψος τα τρία μέτρα και για να απεγκλωβιστούν απαιτήθηκε η παρέμβαση του στρατού. Στη Ρώμη παρατηρήθηκαν έντονες χιονοπτώσεις, γεγονός ασυνήθιστο, αφού έχει γενικά ήπιους χειμώνες. Η έντονη χιονόπτωση προκάλεσε κυκλοφοριακό χάος στην κεντρική και βόρεια Ιταλία. Οι χαμηλές θερμοκρασίες και η βαριά χιονόπτωση προκάλεσαν μικρο-ζημιές στο Κολοσσαίο, ενώ λόγω του βάρους του χιονιού υπήρξε κίνδυνος κατάρρευσης κτηρίων στην ιστορική πόλη Ούρμπινο. Το Κολοσσαίο έμεινε κλειστό για τους τουρίστες, για λόγους ασφαλείας.
Στην Κροατία πέθαναν 3 άνθρωποι.
Στη Λιθουανία πέθαναν 24 άνθρωποι.
Στη Λετονία 10 άτομα έχασαν τη ζωή τους.
Στο Μαυροβούνιο καταγράφηκαν 7 νεκροί, ενώ μάλιστα 60.000 άνθρωποι αποκλείστηκαν σε ορεινά χωριά στα βόρεια της χώρας. Ένα τρένο θάφτηκε σε τούνελ, όταν χιονοστιβάδα έφραξε την είσοδο και την έξοδο του τούνελ.
Στην Ουγγαρία οι νεκροί έφτασαν τους 16.
Στην Ουκρανία οι νεκροί ξεπέρασαν τους 136, οι περισσότεροι άστεγοι.
Στην Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας πέθαναν 2 άνθρωποι.
Στην Πολωνία καταγράφησαν 80 νεκροί από το κρύο, ενώ σε αυτούς πρέπει να προστεθούν και 50 νεκροί από πυρκαγιές ή από ασφυξία λόγω ελαττωματικών θερμαντικών σωμάτων.
Στη Ρουμανία ο αριθμός των νεκρών ανήλθε στους 65.
Στη Ρωσία ο αριθμός των νεκρών από την αρχή του χρόνου (01/01/2012) μέχρι τον Φεβρουάριο, λόγω του κρύου, έφτασε συνολικά τους 215.
Στη Σλοβακία πέθαναν από το ψύχος 5 άνθρωποι.
Στη Σερβία έχασαν τη ζωή τους από την κακοκαιρία συνολικά 19 άνθρωποι. Στις 11 Φεβρουαρίου, δέκα άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, ενώ δέκα άνθρωποι καταπλακώθηκαν από χιονοστιβάδα στο νότιο Κόσοβο. Περιοχές της Σερβίας αντιμετώπισαν προβλήματα με την ηλεκτροδότηση. Σύμφωνα με τον Π. Μάριτς, επικεφαλής του Τομέα Εκτάκτων Καταστάσεων του υπουργείου Εσωτερικών, σωστικά συνεργεία κατάφεραν να διασώσουν 190 ανθρώπους που κινδύνευσαν αποκλεισμένοι στα χιόνια, μεταξύ άλλων και ένα βρέφος 20 ημερών. Συνολικά 38 δήμοι της Σερβίας τέθηκαν σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης. Την εβδομάδα από 12 Φεβρουαρίου μέχρι 19 Φεβρουαρίου, η κυβέρνηση κήρυξε την επέκταση των δύο αργιών σε πέντε, κρατώντας στο ίδιο διάστημα κλειστά όλα τα σχολεία, αλλά και μεγάλο αριθμό εργοστασίων.
Στην Τουρκία ακυρώθηκαν πολλές πτήσεις εσωτερικού και εξωτερικού από την κακοκαιρία, ενώ πολλοί επαρχιακοί δρόμοι έκλεισαν.
Στην Τσεχία τα θύματα του ψύχους ήταν 25.

Αφρική 
Στην Αλγερία δεκάδες άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους εξαιτίας του κύματος ψύχους που επεκτάθηκε από την Ευρώπη στη Βόρεια Αφρική, αρκετοί εξαιτίας τροχαίων ατυχημάτων στους χιονισμένους δρόμους. Μάλιστα πολλά χωριά αποκλείστηκαν λόγω της σφοδρής χιονόπτωσης, ενώ σοβαρά προβλήματα σημειώθηκαν λόγω των διακοπών στην παροχή υγραερίου και της έλλειψης τροφίμων.

Σημειώσεις

Παραπομπές 

Μετεωρολογικά φαινόμενα
Φυσικές καταστροφές
2012
Ευρωπαϊκή ιστορία
Κύματα ψύχους στην Ευρώπη