Δημητριακός Πόλεμος

Ο Δημητριακός πόλεμος  (239/238 π.Χ. ή 237/236 π.Χ. - 229/228 π.Χ. ή 228/227 π.Χ.) έφερε αντιμέτωπους το Μακεδονικό βασίλειο  της δυναστείας των Αντιγονιδών με  τις  δύο Συμπολιτείες της Κυρίως  Ελλάδας,  Αχαϊκή και Αιτωλική .

Συμμαχία  Αιτωλών και Αχαιών 
Ύστερα από τον  θάνατο  του  Αντίγονου Γονατά  (239 π.Χ.)και  την  ανάληψη  του θρόνου από τον  γιό  του   Δημήτριο  που  ήταν  άγνωστος  στους  Έλληνες  της  κεντρικής και νότιας  Ελλάδας   οι   ηγέτες  των  δύο Συμπολιτειών  Πανταλέων  (Στρατηγός  από τον Σεπτέμβριο του 235 π.Χ.)  και  Άρατος (Στρατηγός  από  τον  Μάιο του  235 π.Χ.)    αποφάσισαν να παραμερίσουν τις διαφορές  τους  και να συνάψουν συμμαχία  (μεταξύ Σεπτεμβρίου του  235 π.Χ. και του Μαΐου  234 π.Χ.)  .

Η πολιτική του Άρατου και η  αντιπαράθεση Αιτωλών–Δημητρίου 

Η πολιτική της Αχαϊκής Συμπολιτείας καθοδηγούνταν από τον  Άρατο  από  το  251 π.Χ.  . Χάρις στις προσπάθειες του στην Συμπολιτεία ανήκαν η  Σικυών, η  Κόρινθος, τα  Μέγαρα,  η Τροιζήνα, η Επίδαυρος και ορισμένες αρκαδικές πόλεις. Ο  ‘Αρατος είχε συμμαχήσει και με την συντηρητική μερίδα που είχε αντιταχθεί στις μεταρρυθμίσεις του βασιλιά Άγι  και κατείχε  πλέον  την  εξουσία στην  Σπάρτη.

Επόμενοι στόχοι του Άρατου ήταν το Άργος και η Αθήνα. Οι δυο πόλεις ανήκαν στην μακεδονική σφαίρα επιρροής. Στην πρώτη την εξουσία κατείχε ο τύραννος Αρίστιππος .Ο Άρατος  προσπάθησε με επιδρομές (εναντίον της Αθήνας το  242 π.Χ. και του  Άργους το   241/240 π.Χ. ) να τις  καταλάβει  (ή στην περίπτωση των Αθηνών)  να τις πείσει να προσχωρήσουν στην Συμπολιτεία  χωρίς όμως αποτέλεσμα.

Ύστερα από το σύμφωνο συμμαχίας Πανταλέοντα-Άρατου οι  Αχαιοί προσπάθησαν να υποστηρίξουν τους Αιτωλούς εισβάλοντας στην Αττική. Αποχώρησαν όμως άπρακτοι  αφού πρώτα λεηλάτησαν την ύπαιθρο . Ο Δημήτριος είτε είχε ήδη καταφέρει, ενδεχομένως από  το 236 π.Χ., είτε κατάφερε ύστερα από την επιδρομή (το πιο πιθανό) να τους  αποσπάσει την Μεγαρίδα.  Η μόνη επιχείρηση που έφερε αντιμέτωπους τον Δημήτριο και τους Αιτωλούς έγινε στις ακτές της Αιτωλίας και ήταν μια μακεδονική  ναυτική επιδρομή εναντίον της Πλευρώνας (πιθανόν  το 234 π.Χ.). Η μητέρα τους Ολυμπιάδα πέθανε το ίδιο έτος από μελαγχολία και η κόρη του Πύρρου Δηιδάμεια , η μοναδική κληρονόμος του θρόνου παραιτήθηκε από αυτόν και από το μεγαλύτερο μέρος της βασιλικής περιουσίας ,  χωρίς όμως να γλυτώσει την ζωή της αφού  το 232 π.Χ. δολοφονήθηκε από τον φανατισμένο όχλο στην Αμβρακία
. Ο Δημήτριος συμμάχησε με τον Άγρωνα που αντιμετώπιζε την ίδια απειλή.  Οι Δάρδανοι  υπό τον βασιλιά τους Λόγγαρο  επιτέθηκαν το επόμενο έτος  στην Παιονία .

Η επιδρομή  τους ήταν καταστροφική . Ο Δημήτριος ηττήθηκε και  η  περιοχή της Παιονίας  καταλήφθηκε (231 π.Χ.) .

Αναταραχή στην δυτική Ελλάδα

Το  230 π.Χ. οι Ιλλυριοί υπό την βασίλισσα τους Τεύτα η οποία είχε διαδεχτεί το σύζυγο της Άγρωνα που είχε πεθάνει επιτέθηκαν στην Ήπειρο και κατέλαβαν την πρωτεύουσα του Κοινού Φοινίκη.  Οι Ηπειρώτες έσπευσαν να αντιμετωπίσουν τους Ιλλυριούς  πριν οι τελευταίοι λάβουν ενισχύσεις ( 5.000 άνδρες που έστειλε η Τεύτα υπό τον Σκερδιλαϊδα)   ηττήθηκαν όμως χάνοντας και την πόλη Αντιγόνεια . Τότε οι  Ηπειρώτες ζήτησαν την βοήθεια των συμμάχων τους  Αιτωλών. Όταν  οι τελευταίοι έφτασαν στην Ήπειρο οι Ιλλυριοί  αποχώρησαν.  Οι Ηπειρώτες όμως διαπιστώνοντας  είτε ότι αδυνατούσαν να αντιμετωπίσουν τους  επιδρομείς  είτε ότι  η συμμαχία με τους Αιτωλούς δεν θα κρατούσε για πολύ  συμμάχησαν με την Τεύτα και της παραχώρησαν την περιοχή της Ατιναντίας (καλοκαίρι  του 230 π.Χ.) .   Οι  πόλεις Αμφιλοχία και Αμβρακία αντέδρασαν  σε αυτή  την ενέργεια αποχωρώντας από το Κοινό και προσχωρώντας στην  Αιτωλική Συμπολιτεία (229 π.Χ.)  .

Το τέλος του Δημητρίου και η διαδοχή του
Ο Δημήτριος ηττήθηκε και τραυματίσθηκε σε νέα μάχη εναντίον των Δαρδάνων. Λίγους μήνες αργότερα πέθανε ( άνοιξη του 229 π.Χ.). Τον διαδέχθηκε στον θρόνο ο ανήλικος γιος του Φίλιππος που είχε αποκτήσει με την ερωμένη του και κατοπινή βασίλισσα Χρυσηίδα την οποία παντρεύτηκε  αφού εγκατέλειψε την Φθία .

Βασιλιάς έγινε ο θείος του Φιλίππου Αντίγονος, ο οποίος υιοθέτησε τον Φίλιππο και παντρεύτηκε  την  Χρυσηίδα. Τότε έλαβε  και  την προσωνυμία «Δώσων» που σημαίνει προφανώς «επίτροπος»  ή «κηδεμών»  .

Το τέλος του πολέμου 

Η είδηση του θανάτου του Δημητρίου προκάλεσε κύμα αποστασιών. Τελικά αποχώρησαν εξακολουθούσαν  όμως να κατέχουν την Παιονία.

Στην Κεντρική Ελλάδα η Θεσσαλία εξεγέρθηκε με παρακίνηση των Αιτωλών που έστειλαν στρατό στην περιοχή. Η Αχαΐα Φθιώτιδα, η Θεσσαλιώτιδα και η Εστιαιώτιδα  έγιναν μέλη της  Αιτωλικής  Συμπολιτείας. Υπό μακεδονική κυριαρχία παρέμειναν  η Μαγνησία και η Πελασγιώτιδα  Ο Αντίγονος Δώσων βρέθηκε στην Θεσσαλία το 228 π.Χ. και αφού νίκησε τους Αιτωλούς  ανακατέλαβε το μεγαλύτερο μέρος της χώρας .Κατόπιν επιτέθηκε στην Δωρίδα κατέλαβε την πόλη Κυτίνιον  και την έκαψε. Ειρήνη έγινε το 228 π.Χ.  ή το χειμώνα του 228 / 227 π.Χ. .

Οι συνέπειες
Η μακεδονική κυριαρχία δέχονταν  ισχυρά πλήγματα και στην νότια Ελλάδα. Οι  Βοιωτοί διέλυσαν  την  συμμαχία με την Μακεδονία και έγιναν σύμμαχοι των Αιτωλών και των Αχαιών. Οι  Αχαιοί κατέλαβαν τα  Μέγαρα και  την Αίγινα πού ήταν  κτήση των Αντιγονιδών.

Στην Πελοπόννησο ο τύραννος του Άργους Αριστόμαχος παραιτήθηκε αφού έλαβε 50 τάλαντα για να πληρώσει τους μισθοφόρους του (καλοκαίρι  του 229 π.Χ.). Οι Αχαιοί τον εξέλεξαν στρατηγό της Συμπολιτείας για το επόμενο έτος . Ακολούθησαν οι τύραννοι του Φλειούντος Κλεώνυμος και της Ερμιόνης Ξένων που παρέδωσαν την εξουσία με τον ίδιο τρόπο.
Στην Αθήνα ο Διογένης  διοικητής των μακεδονικών φρουρών του Πειραιά της Φυλής και του Πάνακτου ζήτησε από τους Αθηναίους 150 τάλαντα για να αποχωρήσει. Τελικά οι Αθηναίοι κατάφεραν να συγκεντρώσουν τα χρήματα (ο  Άρατος τους έδωσε είκοσι τάλαντα από την προσωπική του περιουσία) και οι φρουρές  αποχώρησαν (καλοκαίρι  228 π.Χ.).

Οι  Αθηναίοι πολιτικοί Ευρυκλείδης και Μικίων που ανέλαβαν την ηγεσία της πόλης ακολούθησαν μια γραμμή ουδετερότητας  καθώς η Αθήνα διέθετε μόνο πολιτιστικό κύρος.

Παραπομπές

Πηγές

Ιστορία του Ελληνικού έθνους Τόμος Δ'  Μέγας Αλέξανδρος –Ελληνιστικοί  Χρόνοι Εκδοτική Αθηνών  1979 
Nicholas Geoffrey Lemprière Hammond, Frank William Walbank  A History of Macedonia: 336-167 B.C. Oxford University Press, 1988
Grainger John D. League of the Aitolians   Koninklijke Blill NV Leiden The Netherlands 1999
Perseus Digital Library Polybius Histories
Anemi Digital Library  of  Modern Greek Studies Ιουστίνος  Επιτομή των Φιλιππικών του Πομπηίου Τρόγου  νῦν πρῶτον ἐκ τοῦ λατινικοῦ εἰς τὴν αἰολοδωρικὴν ἑλληνικὴ διάλεκτον μεταγλωττισθεῖσα, καὶ ἐκδοθεῖσα παρὰ τοῦ ἀποπειρογράφου τῆς Ρουμουνίας, καὶ προσφωνηθεῖσα. Εν Λειψία: Παρά τω Τάουχνιτζ, 1817.

Πόλεμοι των Διαδόχων