Γραμμή 2 (Μετρό Αθήνας)

Η Γραμμή 2 του μετρό της Αθήνας είναι η γραμμή Ανθούπολη – Ελληνικό, η οποία στους χάρτες απεικονίζεται με κόκκινο χρώμα. Ολόκληρη η γραμμή είναι υπόγεια και έχει διεύθυνση Βορρά – Νότου. Εγκαινιάστηκε στις 28 Ιανουαρίου 2000 μαζί με την Γραμμή 3 και αρχικά ένωνε τα Σεπόλια με την πλατεία Συντάγματος. Σήμερα, ξεκινάει από την συνοικία της Ανθούπολης  του Περιστερίου, πολυπληθούς δυτικού προαστίου της Αθήνας, διέρχεται από τα Σεπόλια και το κέντρο της Αθήνας (Ομόνοια και Σύνταγμα), συνεχίζει νότια μέσα από τον Νέο Κόσμο και τη Δάφνη και προχωρά κάτω από τη Λεωφόρο Βουλιαγμένης, για να καταλήξει στο Ελληνικό. Η γραμμή κατασκευάστηκε τμηματικά. Τον Ιανουάριο του 2000 παραδόθηκε το τμήμα Σεπόλια – Σύνταγμα και τον Νοέμβριο του ίδιου έτους το τμήμα Σύνταγμα – Δάφνη. Το 2004 δόθηκαν σε κυκλοφορία οι σταθμοί Άγιος Δημήτριος και Άγιος Αντώνιος. Η τελευταία μεγάλη επέκταση της γραμμής ήταν το 2013, όταν και παραδόθηκαν σε κυκλοφορία οι νέες προεκτάσεις: Άγιος Αντώνιος - Ανθούπολη και Άγιος Δημήτριος - Ελληνικό.

Ιστορικό

Προϊστορία της γραμμής 
Οι προσπάθειες για την επέκταση του δικτύου μετρό της Αθήνας είχαν ξεκινήσει ήδη από τη δεκαετία του 1950 και έγιναν εντατικές τη δεκαετία του 1960, όταν η νέα τότε κυβέρνηση Γεωργίου Παπανδρέου παρήγγειλε στον Αμερικανό μελετητή Γουίλμπουρ Σμιθ το 1963 μια μελέτη για τον ολοκληρωμένο συγκοινωνιακό σχεδιασμό της πρωτεύουσας. Στη συνέχεια, η δικτατορική κυβέρνηση παρήγγειλε μια δεύτερη μελέτη στον Σμιθ, η οποία προέβλεπε για πρώτη φορά τη δημιουργία μιας γραμμής από το Ελληνικό προς το Περιστέρι μέσω του κέντρου.

Μετά την πτώση της Δικτατορίας, η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας υιοθέτησε τα βασικά συμπεράσματα της μελέτης Σμιθ και το 1977, ύστερα από διεθνή διαγωνισμό, παρήγγειλε μια προκαταρκτική μελέτη για τον σχεδιασμό ενός δικτύου μετρό από τη γαλλοελληνική κοινοπραξία SOFRETU-SGTE-SOGELERG-ADK. Η μελέτη αυτή αποτέλεσε και τη βάση για τη δημιουργία του δικτύου τη δεκαετία του 2000. Η μελέτη πρότεινε τη δημιουργία δύο νέων γραμμών. Η πρώτη εκτεινόταν από τον Γέρακα έως το Αιγάλεω μέσω του κέντρου της Αθήνας και η δεύτερη, διερχόμενη και αυτή από το κέντρο της Αθήνας, ένωνε τα Σεπόλια με τη Δάφνη.

Η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, η οποία είχε παγώσει το σχέδιο επέκτασης του μετρό κατά την πρώτη θητεία της, ήδη από το 1981 (επειδή προτίμησε τότε να εφαρμόσει αποκέντρωση και να δώσει τα κονδύλια για να ενισχύσει την επαρχία, ελπίζοντας έτσι να καταφέρει αναστροφή της αστυφιλίας, κάτι όμως που δεν επετεύχθη), επανέφερε τα σχέδια για μετρό το 1985 και το ενέταξε στο νέο Ρυθμιστικό Σχέδιο της Αθήνας που παρουσιάστηκε την ίδια χρονιά. Το σχέδιο περιελάμβανε τις γραμμές που είχε προτείνει η SOFRETU, την γραμμή Α Πειραιάς-Αιγάλεω-Γέρακας και τη γραμμή Β Περιστέρι-Γλυφάδα. Οι ΗΣΑΠ παρέδωσαν μελέτες που συμφωνούσαν με αυτές τις γραμμές, οι οποίες μετονομάστηκαν σε 2 και 3, με την υπάρχουσα γραμμή να μετονομάζεται σε 1.

Κατασκευή του αρχικού τμήματος της γραμμής 
Τον Ιανουάριο του 1991 η Κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας ξεκίνησε τη διαγωνιστική διαδικασία για την ανάδειξη του αναδόχου για την κατασκευή των νέων τμημάτων του μετρό και είχε ως αντικείμενο τη δημιουργία δύο γραμμών, με συνολικό μήκος άνω των 20 χιλιομέτρων και 21 σταθμούς. Οι δύο αυτές γραμμές ήταν οι εξής:

 Γραμμή 2: Σεπόλια - Δάφνη, με 12 σταθμούς
 Γραμμή 3: Κεραμεικός - Εθνική Άμυνα, με 9 σταθμούς

Η διεύθυνση του έργου μεταφέρθηκε από την ΕΥΔΕ Μετρό στη νεοσύστατη δημοσίου συμφέροντος ανώνυμη εταιρεία Αττικό Μετρό. Ως ανάδοχος αναδείχθηκε τον Ιούνιο του 1991 η κοινοπραξία Ολυμπιακό Μετρό. Το αρχικό έργο του Μετρό της Αθήνας άρχισε να υλοποιείται τον Νοέμβριο του 1992, όταν και ξεκίνησαν να σκάβουν οι μετροπόντικες. Τελικά δεν παραδόθηκε ενιαία, αλλά τμηματικά. Το πρώτο τμήμα, Σεπόλια - Σύνταγμα, είχε ανακοινωθεί ήδη από το 1997 πως θα δινόταν σε λειτουργία τον Δεκέμβριο του 1999, ταυτόχρονα και με το τμήμα Σύνταγμα - Εθνική Άμυνα της Γραμμής 3. Τον Μάιο του 1999 ξεκίνησαν οι δοκιμές των συρμών και ταυτόχρονα ανακοινώθηκε ότι και τα δύο τμήματα θα παραδίδονταν στα τέλη Δεκεμβρίου του 1999, ώστε τα εγκαίνια να συμπέσουν με τους παγκόσμιους εορτασμούς της εισόδου της νέας χιλιετίας. Στις αρχές Δεκεμβρίου, ωστόσο, ένα ξαφνικό και απρόβλεπτο τεχνικό ζήτημα στο σύστημα ηλεκτροδότησης, εξανάγκασε την Αττικό Μετρό να μεταθέσει τα εγκαίνια για ένα μήνα μετά, στις 28 Ιανουαρίου του 2000, την ίδια ημερομηνία που εγκαινιάστηκε και η Γραμμή 3.

Στις 15 Νοεμβρίου του 2000 παραδόθηκε το υπόλοιπο τμήμα της πρώτης φάσης κατασκευής της Γραμμής 2, από το Σύνταγμα προς τα νότια, ως τη Δάφνη, με πέντε σταθμούς: Ακρόπολη, Συγγρού - Φιξ, Νέος Κόσμος, Άγιος Ιωάννης και Δάφνη.

Επέκταση προς Άγιο Δημήτριο 
Τον Ιούνιο του 2004, έφθασε λίγο πιο νότια, στον Άγιο Δημήτριο, με τη λειτουργία ενός νέου σταθμού, με το όνομα Άγιος Δημήτριος - Αλέξανδρος Παναγούλης. Αυτός ο σταθμός είναι ο μοναδικός σε όλη τη Γραμμή 2 που διαθέτει κεντρική αποβάθρα, ενώ στη Γραμμή 3 υπάρχουν 3 σταθμοί (Αιγάλεω, Μοναστηράκι, Εθνική Άμυνα) που έχουν κεντρική αποβάθρα.

Επέκταση προς Ανθούπολη 
Η επέκταση προς Ανθούπολη έγινε σε δύο φάσεις. Το πρώτο τμήμα παραδόθηκε τον Αύγουστο του 2004, όταν το βόρειο άκρο της γραμμής επεκτάθηκε δυτικά με έναν σταθμό στο Περιστέρι, με το όνομα Άγιος Αντώνιος.

Το 1997 διερευνήθηκε η προοπτική, η επέκταση από Άγιο Αντώνιο να γίνει αντί προς την Ανθούπολη, προς Αττικό Νοσοκομείο, μέσω των οδών Βασιλέως Αλεξάνδρου και Πελοπίδα, με ενδιάμεσους σταθμούς στην Πελασγίας (Πελασγίας και Θηβών) και Πάρκο Σπαστήρα (Πελοπίδα και Στράβωνος).

Τελικά στις 5 Απριλίου του 2013, επεκτάθηκε η γραμμή από Άγιο Αντώνιο μέσα στο Περιστέρι με δύο ακόμη σταθμούς: Περιστέρι και Ανθούπολη.

Επέκταση προς Ελληνικό 
Ο αρχικός σχεδιασμός του έργου της επέκτασης του μετρό της Αθήνας προς το Ελληνικό, μετά τον σταθμό Άγιος Δημήτριος, όπως διαμορφώθηκε το διάστημα 1999 - 2000, προέβλεπε την κατασκευή γέφυρας κατά μήκος της κεντρικής νησίδας της λεωφόρου Βουλιαγμένης, με τους σταθμούς Ηλιούπολη και Άλιμο υπέργειους επί της γέφυρας, τον σταθμό Αργυρούπολη επίγειο και μόνο τον σταθμό Ελληνικό υπόγειο, και με αυτόν τον σχεδιασμό είχε ξεκινήσει η δημοπράτηση του έργου λίγο πριν από τις εκλογές του 2004. Ωστόσο, ο σχεδιασμός αυτός άλλαξε τον Φεβρουάριο του 2005, μετά από έντονες τοπικές αντιδράσεις και διαμαρτυρίες των κατοίκων, καθώς θεωρήθηκε πως θα δημιουργούνταν σημαντική ηχητική και οπτική διατάραξη, καθώς θα καταστρεφόταν η βλάστηση στην κεντρική «πράσινη» νησίδα της λεωφόρου Βουλιαγμένης και θα δημιουργείτο σημαντική κυκλοφοριακή επιβάρυνση επί της λεωφόρου. Κατά συνέπεια, αποφασίστηκε οι σταθμοί της νέας επέκτασης να είναι όλοι υπόγειοι και να διαθέτουν δύο εισόδους/εξόδους με αναγνωρίσιμα στέγαστρα επί της λεωφόρου Βουλιαγμένης.

Η επέκταση θα περιελάμβανε 5,5 χιλιόμετρα νέας γραμμής, 4 σταθμούς και αμαξοστάσιο 8 συρμών.

Κατασκευή 
Στις 8 Μαρτίου του 2006 υπογράφτηκε η σύμβαση για την υπόγεια πλέον επέκταση του Μετρό προς το Ελληνικό· το έργο υπολογιζόταν πως θα ήταν έτοιμο το 2009.

Οι εργασίες κατασκευής ξεκίνησαν τον Ιανουάριο του 2007. Την πρώτη χρονιά ξεκίνησαν οι εργασίες κατασκευής της σήραγγας, καθώς και των σταθμών Αργυρούπολη, Ηλιούπολη και Ελληνικό, ενώ στον Άλιμο όπου βρέθηκαν αρχαιότητες έγιναν οι απαραίτητες έρευνες. Η κατασκευή όλων των σταθμών ολοκληρώθηκε τελικά στις αρχές του έτους 2010. Η επέκταση είχε ουσιαστικά ολοκληρωθεί κατασκευαστικά το 2010 και η μοναδική εκκρεμότητα που απέμενε ήταν η τοποθέτηση της σηματοδότησης, η οποία όμως καθυστερούσε λόγω της εμπλοκής του προμηθευτή, της εταιρείας Siemens, σε σκάνδαλο δωροδοκιών.

Παράδοση 
Στις 15 Μαρτίου 2012 υπογράφτηκε σύμβαση με τη Siemens για την εγκατάσταση του συστήματος σηματοδότησης των συρμών του μετρό στις επεκτάσεις προς Ανθούπολη, Ελληνικό και Αγία Μαρίνα. Τον Ιούνιο του 2013 έγιναν οι τελικές δοκιμές. Ο σταθμός Άγιος Δημήτριος - Αλέξανδρος Παναγούλης έμενε προσωρινά κλειστός τα Σαββατοκύριακα και τις αργίες. Η τελική παράδοση έγινε στις 26 Ιουλίου 2013.

Σταθμοί 

Στην παρακάτω σχεδιαστική απεικόνιση της γραμμής, περιλαμβάνονται διαδοχικά όλοι οι σταθμοί της Γραμμής 2. Αναφέρονται επίσης οι ανταποκρίσεις με άλλες γραμμές του δικτύου Μετρό, καθώς και οι συνδέσεις με άλλα μέσα σταθερής τροχιάς.

Χάρτης 

Στο χάρτη, απεικονίζεται με κόκκινο χρώμα η Γραμμή 2 (Ανθούπολη - Ελληνικό) ως τμήμα του Δικτύου Μετρό της Αθήνας.

Μελλοντικός σχεδιασμός 
Στον χάρτη προβλεπόμενων επεκτάσεων του Ιουλίου 2020 της Αττικό Μετρό, προγραμματίζεται η αύξηση των σταθμών της Γραμμής 2 από 20 σε 25 σταθμούς, από Άνω Λιόσια έως Ελληνικό, ωστόσο ο τρέχων κυβερνητικός προγραμματισμός προβλέπει η γραμμή να λάβει την διαδρομή Αχαρνές - Γλυφάδα. Αναλυτικά:

Επέκταση προς Αχαρνές

Α' Φάση: Ανθούπολη - Άγ. Νικόλαος (σε δημοπράτηση) 

Από την Ανθούπολη προβλέπεται σε πρώτο στάδιο επέκταση προς το Ίλιον, με τους σταθμούς:

 Παλατιανή (Θηβών, Α.Παπανδρέου και Καππαδοκίας, Λακιώτης, Ίλιον)
 Ίλιον (Θηβών και Ελαιών, Νέα Λιόσια)
 Άγιος Νικόλαος (Αγίου Νικολάου και Παραμυθίας, Ίλιον, Μιχελή)

Υπήρξε σκέψη της Αττικό Μετρό, να παρεμβληθεί ενδιάμεσος σταθμός μεταξύ Ιλίου και Μιχελή στο πάρκο Τρίτση, όπου και θα διασταυρώνεται μελλοντικά με τη Γραμμή 4.

Ο χρόνος κατασκευής της επέκτασης από Ανθούπολη προς Mιχελή υπολογίζεται στα 5 χρόνια από την υπογραφή της σύμβασης με τον ανάδοχο, με χρόνο έναρξης της δημοπράτησης το φθινόπωρο του 2022., τον ανάδοχο το 2024 και ολοκλήρωση το 2029. Οι τοπογραφικές έρευνες έχουν ολοκληρωθεί, ενώ σε εξέλιξη είναι οι γεωτεχνικές έρευνες. Το κόστος της επέκτασης εκτιμάται σε 350 εκατομμύρια ευρώ. Η επέκταση θα προσθέσει 50.000 με 60.000 κατοίκους στο επιβατικό κοινό του μετρό και η απόσταση από Μιχελή ως Σύνταγμα θα διεξάγεται σε μόλις ένα τέταρτο της ώρας.

Η αρχική πρόθεση επέκτασης της γραμμής από Ανθούπολη προς Άγιο Ιερόθεο/Χωράφα και Πετρούπολη ακυρώθηκε οριστικά, λόγω της ύπαρξης των παλαιών λιγνιτωρυχείων στο μέρος όπου κατέληγε ο βιομηχανικός σιδηρόδρομος από Αγίους Αναργύρους, τα οποία πυροδότησαν φόβους ενδεχόμενης δομικής αστάθειας των σταθμών.

Β' Φάση: έως Αχαρνές 

 Καματερό: Θεσσαλονίκης και Ζορμπά, πλατεία Δημοκρατίας
 Άνω Λιόσια: ανταπόκριση με τον προαστιακό σιδηρόδρομο
 Πλατεία Καράβου Αχαρνών Έχει τεθεί θέμα επέκτασης της γραμμής από ομάδα μηχανικών από Άνω Λιόσια προς την πλατεία Καράβου στην περιοχή Παλαιό Μενίδι του Δήμου Αχαρνών που είναι ο 4ος πιο πολυπληθής δήμος στο Λεκανοπέδιο.

Τον Σεπτέμβριο του 2022 προκρίθηκε η ανταπόκριση με τον προαστιακό να γίνει στο Ζεφύρι.

Επέκταση προς Γλυφάδα 

Από το Ελληνικό προβλέπεται επέκταση προς:

 Άνω Γλυφάδα (Πλατεία Μακεδονίας), που είχε αρχική χωροθέτηση τη συμβολή των οδών Βουλιαγμένης και Βέμπο 
 Λεωφ. Βουλιαγμένης/Γρ. Λαμπράκη (Βουλιαγμένης και Λαμπράκη, Πυρνάρι)
 Γλυφάδα (Πλατεία Αγίου Κωνσταντίνου), όπου θα ανταποκρίνεται με το τραμ στην στάση Πλατεία Κατράκη Βάσως.

Η αρχική ιδέα της κατασκευής σταθμού μετρό στο Γκολφ Γλυφάδας (Πλατεία Ελευθερίου Βενιζέλου) μεταξύ Άνω Γλυφάδας και Γλυφάδας έχει εγκαταλειφθεί.

Οι διαδικασίες εκπόνησης και υλοποίησης των απαραίτητων προκαταρκτικών μελετών ξεκίνησαν το 2020.

Παραπομπές 

2
2