Πανεπαρχιακό Πρωτάθλημα Καλαθοσφαίρισης Ανδρών

Το Πανεπαρχιακό Πρωτάθλημα Καλαθοσφαίρισης Ανδρών (αρχικά και Πανελλήνιο Πρωτάθλημα Καλαθοσφαίρισης Β΄ Κατηγορίας) η Ειδικό Πρωτάθλημα είναι διοργάνωση καλαθόσφαιρας η οποία εφαρμόζεται για την πρόκριση ομάδων της επαρχίας στο πρωτάθλημα της Γ΄Εθνικής κατηγορίας. Ουσιαστικά αποτελεί προκριματικό πρωτάθλημα, το οποίο λαμβάνει χώρα μετά το πέρας της αγωνιστικής χρονιάς και περιλαμβάνει κυρίως πρωταθλήτριες ομάδες μικρότερων Ενώσεων ή Τοπικών Επιτροπών Καλαθόσφαιρας, ιδιαίτερα της Δωδεκανήσου, των Κυκλάδων κ.λ.π.

Σαν θεσμός, εφαρμόσθηκε από την αρχή της δεκαετίας του '60, προκρίνοντας ομάδες όλης της Ελλάδας για την Α΄Εθνική. Μετά τη δημιουργία του πρωταθλήματος της Β΄Εθνικής το 1973, το Πανεπαρχιακό Πρωτάθλημα λειτούργησε σαν προκριματικός όμιλος για την άνοδο στο δεύτερο τη τάξει πρωτάθλημα καλαθόσφαιρας. Τα τελευταία χρόνια έχει περιορισθεί στο να παρέχει εισιτήρια ανόδου για τη Γ΄Εθνική κατηγορία.

Οι πρωταθλητές τα πρώτα χρόνια
 1962: Χαρακτηρίσθηκε σαν "Πανελλήνιο Πρωτάθλημα Β΄ Κατηγορίας", με τον πρωταθλητή Α.Ο. Παγκρατίου να προωθείται στη Α΄ Κατηγορία Αθηνών της περιόδου 1962-63. 
 1963: Δεν διεξήχθη, λόγω αναδιάρθρωσης (δημιουργία Εθνικής κατηγορίας).
 1964: Το τουρνουά διεξήχθη κατά την τελευταία εβδομάδα του Δεκεμβρίου του 1964, με τη συμμετοχή έξι ομάδων: Των Πανιωνίου και Α.Ο. Παγκρατίου ως εκπροσώπους της Αθήνας, των ΠΑΟΚ και Αετού Θεσσαλονίκης από τη Θεσσαλονίκη και των Ε.Α. Πατρών και Ολυμπιάδας που είχαν προκριθεί σε βάρος των Γ.Σ. Αγρινίου και Τάλωτα Χανίων από το πρωτάθλημα των τοπικών επιτροπών ΣΕΓΑΣ, το οποίο είχε προηγηθεί. Τα δυο "εισιτήρια" ανόδου στην Α΄ Εθνική κέρδισαν ο ΠΑΟΚ (αήττητος) και το Παγκράτι.
 1965: Χ.Α.Ν. Νικαίας, Ανατόλια Θεσσαλονίκης. Μετείχαν επίσης: Πανιώνιος, Αετός Θεσ., Παναχαϊκή, ΕΑΠ και διεξήχθη στο Παναθηναϊκό Στάδιο την τελευταία εβδομάδα του Σεπτεμβρίου 1965.
 1966: Αμύντας Αθηνών, Πανελλήνιος ΓΣ, Αετός Θεσσαλονίκης, ΧΑΝΘ (στην προκριματική του φάση, η οποία ξεκίνησε στις 28 Οκτωβρίου του 1966 στην Πάτρα, μετείχαν ακόμη, οι ομάδες Νίκη Βόλου, Ε.Α. Πατρών, Ολυμπιάδα Πατρών και Αστέρας Κέρκυρας. Συμμετοχή στο τουρνουά είχε δηλώσει αρχικά και ο Κολοσσός Ρόδου, ο οποίος όμως τελικά αποσύρθηκε. Οι δυο πρώτοι της τελικής κατάταξης θα έπαιρναν, εν-συνεχεία, μέρος στο "ειδικό πρωτάθλημα" της Θεσσαλονίκης. Το τελευταίο, άρχισε στις 11 Νοεμβρίου στο "Παλέ Ντε Σπορ" με συμμετοχή των ομάδων Πανελληνίου, ΧΑΝΘ και Ολυμπιάδας Πατρών. 
 1967: Ολυμπιακός, Πανιώνιος
 1968: Διεξήχθη στο Βόλο (μετείχαν 6 ομάδες) από τις 24 Ιουλίου έως και τις 28 Ιουλίου, την άνοδο κερδίζοντας οι ΑΟ Νήαρ Ήστ και Ηρακλής Θεσσαλονίκης.
 1969: Διεξήχθη σε δυο φάσεις. Αρχικά στο Αγρίνιο (έναρξη στις 12 Ιουλίου) με τρεις ομίλους των οποίων οι δυο πρώτες ομάδες πέρασαν στα Τελικά, που έγιναν στο Παναθηναϊκό Στάδιο με τη συμμετοχή επτά ομάδων, σαν "Ειδικό Πρωτάθλημα". Η τελική φάση ξεκίνησε στις 25 Ιουλίου και τον τίτλο κέρδισε η ΧΑΝΘ που ανήλθε στην Α΄ Εθνική, μαζί με το Μαρούσι, που ήταν δεύτερο. Στην τρίτη θέση τερμάτισε η Ολυμπιάδα Πατρών, ενώ μετείχαν ακόμη ο Α.Ο. Παλαιού Φαλήρου, ο Απόλλων Καλαμαριάς, ο Απόλλων Πατρών και η Νίκη Βόλου.
 1970: Έγινε πρωτάθλημα ενός ομίλου με τη συμμετοχή 10 ομάδων και στην Α΄ Εθνική προκρίθηκαν οι τέσσερις πρώτες, ύστερα από εννέα αγωνιστικές. Ήταν οι Αετός Θεσσαλονίκης, Α.Ο. Αμύντας, Πανιώνιος και Απόλλων Καλαμαριάς, ενώ στις υπόλοιπες 6 θέσεις της κατάταξης τερμάτισαν, κατά σειρά, οι Νήαρ Ήστ, Νίκη Βόλου, Απόλλων Πατρών, Ολυμπιάδα Πατρών, Κηρύνεια (Κύπρου) και Γ.Σ. Αμαρουσίου
 1971: Διοργανώθηκε στην Αθήνα και τον Πειραιά τον Ιούλιο του 1971 η προκριματική φάση, όπου μετείχαν 14 ομάδες, χωρισμένες σε δύο ομίλους των επτά ο καθένας. Παίχθηκαν έξι αγωνιστικές και οι δύο πρώτοι από τον κάθε όμιλο (Απόλλων Πατρών, Γ.Σ. Λάρισας - Νίκη Βόλου, Γ.Ε. Αγρινίου) προκρίθηκαν στην τελική φάση (τεράδα). Τελικός πρωταθλητής του Πανεπαρχιακού ήταν ο Απόλλων Πατρών, μετά τους δύο νικηφόρους αγώνες του με την Γ.Ε. Αγρινίου (68-49) στον ημιτελικό και τη Νίκη Βόλου (73-58) στον τελικό, που δόθηκαν την Παρασκευή 23 Ιουλίου και το Σάββατο 24 Ιουλίου 1971, στο γήπεδο του Σπόρτιγκ  Εκτός του Απόλλωνα, στην Α΄ Εθνική ανέβηκαν επίσης, ο πρωταθλητής Αθηνών  Γ.Σ. Αμαρουσίου και οι Δημόκριτος, ΒΑΟ, από την Θεσσαλονίκη.
 1972: Τελευταίος πρωταθλητής Πανεπαρχιακού που ανήλθε στην Α΄κατηγορία του ελληνικού μπάσκετ, ήταν η Νίκη Βόλου. Το τουρνουά διεξήχθη στα κλειστά γυμναστήρια της Νίκαιας και του Σπόρτιγκ τον Ιούλιο-Αύγουστο και σ΄αυτό συμμετείχαν 11 ομάδες χωρισμένες σε δύο ομίλους, όλες πρωταθλήτριες επαρχιακών Ενώσεων. Ήταν -εκτός της Νίκης Βόλου-, ο Πιερικός, η Ε.Α. Λάρισας, ο Κερκυραϊκός, η Ολυμπιάδα Πατρών, ο Ο.Φ.Η., ο Διαγόρας Ρόδου, ο Ποσειδών Καλαμάτας, ο Α.Ο. Κομοτηνής, η Γ.Ε. Αγρινίου και η κυπριακή Κυρήνεια. Την άνοδο επίσης κέρδισαν οι πρωταθλητές της ΕΣΚΑ και της ΕΚΑΣΘ Έσπερος Καλλιθέας και Απόλλων Καλαμαριάς, αντίστοιχα.

Μετά τη δημιουργία της Β΄Εθνικής
Το 1973 δεν διεξήχθη Πανεπαρχιακό πρωτάθλημα, καθώς δημιουργήθηκε η Β΄Εθνική, ενώ τις επόμενες χρονιές την άνοδο κέρδισαν, κατά σειρά, ο Ολυμπιακός Βόλου και η Γ.Ε. Αγρινίου (1974), ο Γ.Σ. Λάρισας και η Ε.Α. Πατρών (1975), ο Πιερικός, ο Κολοσσός Ρόδου και η Παναχαϊκή (1976), οι Πανσερραϊκός, Γ.Σ. Βόλου, Αρχέλαος Κατερίνης, Ολυμπιάδα Πατρών, Εργοτέλης και Δωριέας (1977), ο Εθνικός Κοζάνης, ο Α.Ο. Δράμας, η Ε.Α. Λάρισας, ο Κερκυραϊκός, η Α.Γ.Ε. Χαλκίδας και ο Γ.Α.Σ. Λέσβου (1978), ο Α.Ο. Σερρών, ο Γ.Σ. Βόλου, ο Α.Γ.Σ. Ιωαννίνων και ο Εργοτέλης (1979), ο Α.Ο. Δράμας, η Κομοτηνή, η Ολυμπιάδα Πατρών και η Α.Γ.Ε.Χ. Χαλκίδας το 1980, ο Α.Ο. Σερρών, η Ε.Α. Λάρισας, η Παναχαϊκή και ο Κύδων Χανίων το 1981, ο Ολυμπιακός Βόλου, ο Φίλιππος Βέροιας, ο Α.Ο. Δράμας, η Α.Γ.Ε. Χαλκίδας, η ΕΑ Πατρών και ο Εργοτέλης (1982), η Ολύμπια Λάρισας, ο Α.Ο. Καβάλας, ο Φ.Σ. Εθνικός, ο Κολοσσός Ρόδου, ο Φαίακας Κέρκυρας και ο Σπαρτιατικός (1983).

Το 1984 δεν διεξήχθη το πρωτάθλημα και ανήλθαν στη Β΄Εθνική απευθείας 15 τοπικοί πρωταθλητές επαρχιακών ενώσεων. Την επόμενη χρονιά (1985) τα εισιτήρια κατέκτησαν οι ΑΣ Ασκληπιός, Εθνικός Κοζάνης, Ερμογένης ΑΣ, ΣΕΦΑ Αρκαδικός, ΑΓΕ Χαλκίδας και ΑΣ Ρόδος.

Το 1986 οι  Καστοριά, Πέρα Θεσσαλονίκης, ΕΑ Πατρών, Κερκυραϊκός Γ.Σ. , Παλαίμων Κορίνθου, Ποσειδών Καλαμάτας, ΕΑ Λάρισας, Ανατόλια και ΟΑΑ Ηρακλείου απέτυχαν να προκριθούν και τα δυο εισιτήρια για τη Β΄Εθνική κατέκτησαν ο ΑΣ Παπάγου και ο ΑΟ Δάφνης, στους Τελικούς που διεξήχθησαν στα Ιωάννινα. Οι προκριματικοί αγώνες είχαν διεξαχθεί σε Άργος, Ναύπλιο και Κατερίνη.

Το 1987 τις δυο θέσεις ανόδου διεκδίκησαν ο Αστέρας Εξαρχείων, ο Αμύντας Υμηττού, Κολοσσός Ρόδου, Αναγέννηση Σάμου (Νότος) και ΒΑΟ, Ολύμπια Λάρισας, Νίκη Βόλου και Απόλλων Καλαμαριάς (Βορράς)

Παραπομπές

Πηγή
 Το ηλεκτρονικό αρχείο της "Αθλητικής Ηχούς"

Πανεπαρχιακό Πρωτάθλημα Καλαθοσφαίρισης Ανδρών