Χάρωνος και Μενίππου

Ο Χάρωνος και Μενίππου διάλογος είναι έργο του Σύρου ρήτορα και σατυρικού συγγραφέα Λουκιανού (2ος αιώνας μ.Χ.) που ανήκει στους Νεκρικούς διαλόγους με έντονο το κυνικό χρώμα της σάτιρας θανάτου και του Κάτω Κόσμου.

Γενικά
Ανήκει στην σειρά άλλων δύο συναφών διαλόγων του Λουκιανού «Μένιππος ή Νεκυομαντεία» και «Κατάπλους ή Τύρρανος», οι οποίες με τις κωμικές  στιγμές και σκηνές τους προκαλούν συχνά το γέλιο κι ας είναι οι τίτλοι τους τόσο απωθητικοί και η μόνιμη σκηνογραφία τους ανατριχιαστική. Ταυτόχρονα μας αφήνουν μια στυφή γεύση αναπόδραστης ματαιότητας για τον ανθρώπινο βίο. Σαν αντιστάθμισμα όμως στο νιχιλιστικό αυτό αντίκρυσμα του βίου των ανθρώπων μας παρουσιάζει ένα Άδη με τα καθιερωμένα γνωρίσματά του, αλλά και με τρόπο που να καταλαβαίνουμε ότι δεν υπάρχει παρά στη φαντασία των ποιητών και στο φόβο των απλών ανθρώπων.

Στο έργο αυτό ο κυνικός φιλόσοφος Μένιππος αναφέρεται ως ο μόνος που διέσχισε ποτέ τον Αχέροντα χωρίς να πληρώσει τον οβολό στο Χάρο - αφού δεν είχε. Στο διάλογο αυτόν εμφανίζεται για πρώτη φορά και η ρήση «οὐκ άν λάβοις παρά τοῦ μη έχοντος» (δεν μπορείς να πάρεις από αυτόν που δεν έχει), η οποία έμεινε παροιμιώδης και χρησιμοποιείται μέχρι και σήμερα.

Στο διάλογο παρουσιάζεται ο Μένιππος να μην έχει τον απαιτούμενο οβολό, δηλαδή ως κυνικός φιλόσοφος, δεν αποδέχεται την καθιερωμένη πρακτική των ανθρώπων. Όταν στη συνέχεια εμφανίζεται ότι τραβούσε κουπί στη βάρκα αντί να κλαίει όπως οι άλλοι επιβάτες, δείχνει την ελευθερία που απολάμβαναν οι κυνικοί, τραγουδώντας και απολαμβάνοντας όσο μπορούσε το παρόν.

Τα πρόσωπα
Τα πρόσωπα που αναφέρονται είναι:
 Ο Χάρος, ο βαρκάρης των ψυχών που με τη βάρκα του περνούσε τους πεθαμένους από τον κόσμο των ζωντανών στον Άδη
 ο κυνικός φιλόσοφος Μένιππος, Σύρος και αυτός όπως ο συγγραφέας Λουκιανός, του 3ου αιώνα π.Χ. (4-5 αιώνες παλαιότερος του συγγραφέα)
 ο Ερμής, αγγελιοφόρος των θεών αλλά και ψυχοπομπός που οδηγεί δηλαδή τις ψυχές των νεκρών στον Άδη
 ο Αιακός, γιος του Δία και της νύμφης Αίγινας, κριτής στον Κάτω Κόσμο καθώς και κάτοχος των κλειδιών του Άδη

Παραπομπές

Πηγές
Βιβλιοθήκη αρχαίων συγγραφέων «Λουκιανός-έργα» (τόμος Β), αχρονολ. επιμέλεια έκδοσης Γιάννης Κορδάτος

Βιβλιογραφία
Αχιλλέας Τζάρτζανος, Λουκιανού Νεκρικοί διάλογοι, Κολλάρος, 1932
Λουκιανός «Σάτιρα θανάτου και κάτω κόσμου», τόμος Β΄, εκδόσεις Ζήτρος, 2002 ISBN 960-442-451-3

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Έργα του Λουκιανού