Ηλίας Κεφαλάς

Ο Ηλίας Κεφάλας (1951-) είναι Έλληνας ποιητής. Κατάγεται από τα Τρίκαλα όπου σήμερα ζει και εργάζεται.

Σπούδασε πολιτικές επιστήμες και δημόσια διοίκηση στην Αθήνα. Έχει γράψει ποίηση, δοκίμιο, πεζογραφία και λογοτεχνία για παιδιά, ενώ ασκεί λογοτεχνική και εικαστική κριτική σε περιοδικά λόγου και τέχνης. Συνεργάστηκε, κρατώντας μόνιμη κριτική στήλη, με τα περιοδικά "Τομές", "Νέες Τομές", "Διαβάζω", "Οδός Πανός", "Ευθύνη", "Νέα Ευθύνη" και "Φρέαρ"), ενώ συστηματικά μεταφράζει γαλλόφωνη ποίηση. Ασχολήθηκε περιστασιακά με το ραδιόφωνο και την τηλεόραση. Φωτογραφίζει, παρατηρώντας τη φύση να θάλλει και να επαναλαμβάνεται ενεργά.

Έργο 
Ο Ηλίας Κεφάλας συγκαταλέγεται ανάμεσα στους πιο σημαντικούς ποιητές της γενιάς του ᾽70. 

Ξεκίνησε ως κοινωνικός και πολιτικός ποιητής, με καταγγελτικά ποιήματα για τον υποβιβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και την κοινωνική αδικία. Τα σημεία αυτά εντοπίζονται αμέσως από τον Βαγγέλη Χατζηβασιλείου: 

Η σύντομη θητεία του στον υπερρεαλισμό, που εγγράφεται κυρίως στη δεύτερη και τρίτη του συλλογή, του έδωσε την ευκαιρία μιας βαθιάς καλλιέργειας της γλώσσας και την επιλογή ενός ύφους πιο προσωπικού και πιο συναρτημένου με τη γεωγραφία του καιρού και του τόπου.

Ωστόσο, σιγά-σιγά, η φυσιοκρατία και η ανθρωπολογία επικρατούν στην ποίησή του, με την έννοια ότι το κάθε ποίημα πλέον θεμελιώνεται πάνω στις πανανθρώπινες αξίες και στα κριτήρια μιας φυσικής αγνότητας και μιας κοινωνικής καθαρότητας. Η ελευθερία, η δικαιοσύνη, η ισότητα, η αξιοκρατία κ.λπ. διέπονται μόνο από τις αυτούσιες φυσικές συνισταμένες που προτείνονται από τη μητέρα φύση, η οποία συγκροτεί και τις σταθερές εικόνες της αιώνιας ομορφιάς. Χωρίς να αρνείται ο ποιητής ότι στο ποίημα διαχέονται πάντα και πολιτικές νύξεις και νοήματα της εποχής με βαθιά κοινωνικό περιεχόμενο, εν τούτοις ο ανθρωπολογικός ψυχισμός είναι το βαθύτερο εν τι που συνέχει και ποδηγετεί την έκφραση, την εν γένει συμπεριφορά, το ήθος και τη γλώσσα. Ο άνθρωπος είναι παντού ο ίδιος, καθώς μέσα σε κάθε πολιτική απόχρωση ο εντονότερος χαρακτήρας, δηλαδή η ουσιαστική ανθρώπινη φύση, πονάει και χαίρεται, γελάει και κλαίει με τον ίδιο πάντοτε τρόπο. Έτσι η ποίηση γίνεται ταυτόχρονα οντολογική και υπαρξιακή και μέσα από την απελευθέρωση του λυρισμού εξευγενίζει τις ανθρώπινες συνθήκες της καθημερινότητας. Σταθερά αντικείμενα της ποίησης είναι η μοίρα του όντος και το περιβάλλον μέσα στο οποίο δρα κάθε μορφή ζωής, ο τρόπος που η οργανική και ανόργανη ζωή, η έλλογη και η άλογη, βιώνουν τον κόσμο και ανταποκρίνονται σ’ αυτόν ή απλώς τον υφίστανται.

Ο Αλέξης Ζήρας σκιαγραφεί ως εξής την θεματική ανέλιξη του ποιητή: 

Μέσα σε αυτό το γενικό πλαίσιο η ποίηση του Ηλία Κεφάλα παίρνει πολλές ειδικότερες μορφές, που αγγίζουν τις ενδότερες ανθρώπινες στοχεύσεις και φέρνουν πάντα τις στιγμές της καθημερινότητας πιο κοντά στην άχρονη αιωνιότητα. Ο μικρόκοσμος με τον μακρόκοσμο εναρμονίζονται με το απλό και πολύπλοκο της φυσικής ζωής και ο άνθρωπος ισορροπεί πάνω από τη σιωπή και τον συγκρατημένο έως λελογισμένο λόγο. Το ποίημα αποκτά χρώμα, ήχο, τόπο και συναίσθημα. Έχει διακριτικά σημεία αναγνώρισης και προέλευσης. Η κριτική έχει επισημάνει τα εξής καίρια και σημαντικά:

Ο Γιώργος Καραβασίλης τονίζει ότι: 

Ο Βαγγέλης Χατζηβασιλείου διακρίνει πως: 

Ο Βαγγέλης Κάσσος  σε μια ενδελεχέστερη κριτική θεώρηση του ποιητικού έργου του Ηλία Κεφάλα σημειώνει: 

Ο Δημοσθένης Κούρτοβικ  τονίζει το στοιχείο της υποβλητικότητας και την παρουσία συμβόλων που εχουν ανάγκη αποκρυπτογράφησης: 

Ο Θανάσης Νάκας μιλώντας για την φυσιοκρατία και την νοσταλγία της υπαίθρου που κατακλύζουν την ποίηση του Ηλία Κεφάλα επικεντρώνεται στην υπαρξιακή αγωνία και το απροσδιόριστο βάρος που διαμορφώνουν το συνολικό συναισθηματικό κλίμα.

Ο Θ. Δ. Φραγκόπουλος παρακολουθώντας την ανέλιξη του ποιητή τον κατατάσσει στην πρωτοπορία της μετα-μοντερνιστικής ποίησης, ενώ, επανερχόμενος, ο Δημοσθένης Κούρτοβικ διατυπώνει: 

Μόνιμο μέλημα του Ηλία Κεφάλα είναι να τοποθετεί τον άνθρωπο στο κέντρο της φυσικής διεργασίας, στον ανοιχτό χώρο του φυσικού πλαισίου και εκεί, μέσω της φύσης να προσπαθεί να επιτύχει την επίλυση των προβλημάτων του. Η Τζίνα Καλογήρου προτείνει:

Μέσα σε ποιήματα που επιτυγχάνουν την μέγιστη υπαινικτικότητα και την υψηλή συνύφανση ιδέας και μορφής η Αντιγόνη Βουτσινά ανασύρει το εύρημα της ευφορικής νύχτας, ενός χώρου και ενός χρόνου κλειστού και ιδιωτικού που επιτείνει την οντολογική θεώρηση μέσα από την απόλυτη μοναξιά της εσωτερικότητας.

Με πιο διασταλμένο βλέμμα η Γεωργία Λαδογιάννη  εκτιμά:

Με την ίδια οπτική ο Θεοδόσης Πυλαρινός στο σχετικό βιβλίο του για τον ποιητή αναφέρει: 

Από παρεμφερή σκοπιά ο Κώστας Τοπούζης παραθέτει τις παρατηρήσεις του: 

Ο Γιώργος Φρέρης σε μια ενδελεχή κατόπτευση του ποιητικού αντικειμένου του Ηλία Κεφάλα αποσαφηνίζει χαρακτηριστικά: 

Αξιόλογη επίσης είναι η πεζογραφική παρουσία του Ηλία Κεφάλα καθώς και η κριτική του λειτουργία στον χώρο του βιβλίου και των εικαστικών τεχνών. Για την αφηγηματική του συνεισφορά ο Μιχάλης Μερακλής παρατηρεί:  

ενώ ο Μάριο Βίτι στην «Ιστορία» του της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας επισημαίνει για την κριτική διόπτευση του Ηλία Κεφάλα πάνω στις νεότερες ποιητικές εξελίξεις ότι:

Παραπομπές 

[18] 

[19]

Εργογραφία

Γραφέας του φυσικού έπους

(2021) Γραφέας του φυσικού έπους), Θράκα

(2020) (Τα χάικου των αιώνιων εποχών), Λογείον

(2020) (Στο φτερό), Αρμός

(2019) (Ο ποιητής Σωτήρης Σαράκης), Κουκκίδα

(2018) (Σκοτεινά σονέτα και άλλα βροχερά ποιήματα), Γαβριηλίδης

(2016) (Λεζάντες για τ' αόρατα), Γαβριηλίδης

(2015) Celestial and Earthly Poems

(2015) Τα Λιλιπούτεια, ποίηση, Γαβριηλίδης

(2014) Τρίκαλα 1951-1969 / Η πόλη όπου γεννήθηκα, αυτοβιογραφία, Γαβριηλίδης

(2012) Λέξεις από φύλλα και νερά, ποίηση, Αιγαίον.

(2011)  Λάμψη και γνόφος, δοκίμιο-μελέτη, Ευθύνη.

(2010)  Το δέντρο που έγνεθε τη βροχή και τραγουδούσε, ποίηση, Ροές.

(2009) Kostas Tsiropoulos, δοκίμιο, Intramar/Tenerife.

(2009) Τα τραγούδια του μικρού πρίγκιπα, ποίηση, Δ.Ω.Τ.

(2009)  Το χαμένο ποίημα, δοκίμια, Λογείον.

(2007)  Χώμα, χώματα, διηγήματα, Γαβριηλίδης.

(2005)  Σιωπητήριο χιονιού, ποίηση, Γαβριηλίδης.

(2004)  Ανθισμένες καρδούλες, παιδικό αφήγημα, Μίλητος.

(2004)  Ιστορίες που δεν πρέπει να ξεχαστούν, παιδικά παραμύθια, Μίλητος.

(2004)  Το λαίμαργο γουρουνάκι, παιδικό παραμύθι, Μίλητος.

(2003)  Η μαγική τρομπέτα, παιδική ποίηση, Μίλητος.

(2003)  Τα μνήστρα της αβύσσου, ποίηση, Γαβριηλίδης.

(2002) Νίκος Παππάς / Μια παρουσίαση, δοκίμιο-μελέτη, ανθολογία, Γαβριηλίδης.

(2001)  Χιόνι στα όνειρα, μυθιστορία, Αρμός.

(2000)  Παράθυρα ονείρου, εικαστικό δοκίμιο, Αρμός.

(1999)  Φάσματα της ερημιάς, διηγήματα, Αρμός.

(1997) Μεσημβρινά δαιμόνια, αφήγημα, Φ.Ι.ΛΟ.Σ.
 
(1997)  Λόγος για την αβεβαιότητα, ποίηση, Αρμός, β΄έκδοση (1999)

(1993) Η Κυριακή των ποιητών, δοκίμιο, Τα τραμάκια, β΄ έκδοση επηυξημένη με ανθολόγιο, (2013) Ευθύνη.

(1992)  Το έρημο λυκόφως, ποίηση, Αστρολάβος/Ευθύνη.

(1989) Ανθολογία Σύγχρονης Ελληνικής Ποίησης / Το Ιδιωτικό Όραμα, Λιβάνης

(1989) Σκοτεινός Μαγνήτης, ποίηση, Άλως

(1987) Η γενιά του Ιδιωτικού Οράματος, δοκίμιο, Τέθριππον.

(1986) Τα φύλλα του νερού, ποίηση, Θεωρία

(1982) Μεταλλαγή στο Απροσδόκητο, ποίηση, Αιγόκερως-β΄έκδοση (1984), Θεωρία

(1980) Τα Μαστίγια, ποίηση, Τομές
Συμμετοχή σε συλλογικά έργα
 
(2013)  1ο Διεθνές Φεστιβάλ Ποίησης Αθηνών, Κύκλος Ποιητών.

(2009)  Διαλεχτής Ζευγώλη - Γλέζου, Πέτρου Γλέζου μνήμη, Ευθύνη.

(2009)  Το σχήμα της Όλγας Βότση, Ευθύνη.

(2008)  Αναγνώριση του Παναγιώτη Φωτέα, Ευθύνη.

(2007)  Αποτύπωση της Ιουλίας Ιατρίδη, Ευθύνη.

(2007)  Η κριτική για τα βιβλία του Τηλέμαχου Αλαβέρα, Εταιρία Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης.

(2007)  Η ποίηση του Γιώργου Γεωργούση, Γαβριηλίδης.

(2003)  Για τον Βαλτινό, Αιγαίον.

(2003)  Οδυσσέας Ελύτης, Γιάννης Ρίτσος, Ευθύνη.

(1999)  Πρόσωπο και είδωλο του Γ. Θέμελη, Ευθύνη.

(1997)  Η πορεία της ποιήτριας Ζωής Καρέλλη, Ευθύνη.

(1996)  Σπουδή στον ποιητή Γ. Θ. Βαφόπουλο, Ευθύνη.

(1994)  Φώτα και φωτισμοί του Νικηφόρου Βρεττάκου, Ευθύνη.

Πηγές
Biblionet.gr

Νεοέλληνες λογοτέχνες
Νεοέλληνες ποιητές