Επιτάφιο μνημείο Αιανής

Το μεγάλο επιτάφιο μνημείο της Αιανής είναι σπουδαίο αρχαιολογικό εύρημα από την Αιανή Ελιμίας της Κοζάνης.

Περιγραφή
Είναι από λευκό μάρμαρο. Δεν φέρει καμία επιγραφή. Είναι σπασμένο και λείπουν οι δύο γωνίες επάνω αριστερά και κάτω δεξιά. Ο νεκρός απεικονίζεται κατά την αρχαία ελληνική εποχή της τέχνης καθισμένος εν μέσω της οικογένειάς του, ενθρονισμένος σε υψηλή έδρα. Μπροστά από τον νεκρό είναι η γυναίκα του, ιστάμενη όρθια, η οποία του προτείνει το χέρι για τον τελευταίο χαιρετισμό. Τρία άλλα πρόσωπα, μια γυναίκα, μια παρθένος που κρατάει κιβώτιο στο αριστερό της χέρι, και ένας νεανίας συμπληρώνουν τη σκηνή.

Ερμηνεία
Η στάση του νεκρού συμβολίζει την εικόνα της αιώνιας ανάπαυσης. Είναι σύμβολο του ιερού χαρακτήρα της μετάβασης από τη ζωή στο θάνατο των ευσεβών πιστών. Ο αποχαιρετισμός που βλέπουμε περιγράφεται από τον Όμηρο αφηγούμενος τον αποχωρισμό του Οδυσσέα από την Πηνελόπη.

Ιστορική τοποθέτηση
Το ύφος του ανάγλυφου ανάγεται στην εποχή της αυτονομίας της Μακεδονίας.

Αξιολόγηση
Το Ελληνο-Μακεδονικό μνημείο της Αιανής είναι έργο όχι και πολύ έμπειρου καλλιτέχνη. Η εργασία της σμίλης στερείται ακρίβειας και στερεότητας, ενώ λείπουν οι λεπτομέρειες. Ωστόσο  κρίνεται στο σύνολό του ως καλαίσθητο έργο ελληνικής τέχνης και μοναδικό και πολύτιμο τεκμήριο Μακεδονικής τέχνης. Ο ιματισμός του καθισμένου είναι αξιοσημείωτος για μια λεπτομέρεια, η οποία είναι χαρακτηριστική στις βόρειες περιοχές της Ελλάδας. Το κάλυμμα της κεφαλής είναι το εθνικό κάλυμμα των Μακεδόνων.

Πηγές
 

Έργα γλυπτικής