Αέριο CS

Το oρθοχλωροβενζαμαλονονιτρίλιο με χημικό τύπο C10H5ClN2 είναι συστατικό ενός "δακρυγόνου" που αναφέρεται γενικά ως κατασταλτικό Αέριο CS. Στην πραγματικότητα είναι είδος αεροζόλ, πτητικό διάλυμα που εξατμίζεται εύκολα με 2-2-χλωροβενζαμαλονονιτρίλιο, το οποίο είναι σε στερεά κατάσταση σε θερμοκρασία δωματίου. Το αέριο CS είναι γενικά αποδεκτό ως "μη θανατηφόρο" και ανακαλύφθηκε από δύο Αμερικανούς, τον Μπεν Κόρσον και τον Ρότζερ Στάουτον στο Κολέγιο Μίντλμπουρι το 1928. Το όνομα του χημικού προέρχεται από τον συνδυασμό των πρώτων γραμμάτων των επωνύμων των δύο επιστημόνων.

Τοξικότητα
Παρόλο που θεωρείται μη θανατηφόρο, εντούτοις είναι δυνατόν να δημιουργήσει σημαντική ζημιά στο αναπνευστικό, όπως επίσης σημαντική καταστροφή στην καρδιά και το ήπαρ.

Στις 28 Σεπτεμβρίου, 2000, ο καθ. Ούβε Χάινριχ δημοσίευσε μελέτη του, σύμφωνα με την οποία το αέριο CS μπορεί να είναι θανατηφόρο, αν δεν χρησιμοποιείται μάσκα και χρησιμοποιηθεί σε κλειστό χώρο. Υφίστανται επίσης αναφορές ότι η έκθεση στο αέριο CS είναι δυνατόν να προκαλέσει αποβολή εμβρύων, καθώς συνδέεται με ασυνήθιστες αλλαγές χρωμοσώματος (κλαστογενική επίδραση) σε κύτταρα θηλαστικών.

Όταν το αέριο CS μεταβολίζεται, ανιχνεύεται κυανίδιο στον ανθρώπινο ιστό. Σύμφωνα με τις υγειονομικές υπηρεσίες προληπτικής ιατρικής του αμερικανικού στρατού το αέριο CS παράγει ιδιαίτερα τοξικούς καπνούς και οι μεγάλες συγκεντρώσεις του συνιστούν άμεσο κίνδυνο για τη ζωή και την υγεία του θύματος. Οι ίδιες υπηρεσίες συνιστούν άμεση ιατρική περίθαλψη σε περίπτωση έκθεσης στο αέριο. Εκτός του αερίου, το διαλυτικό μέσο MiBK είναι αφεαυτού επιβλαβές και μπορεί να προκαλέσει ερεθισμούς, δερματίτιδα, εγκαύματα στους δερματικούς ιστούς και καταστροφή του ήπατος.

Συμπτώματα
Το αέριο CS προκαλεί κατά την επαφή του με τον ανθρώπινο οργανισμό δάκρυα, ισχυρούς πόνους και σπασμούς των βλεφάρων και ερύθημα του επιπεφυκότος αν εκτεθούν τα μάτια. Κοινή συμπτωματολογία είναι επίσης η ρινόρροια και η ρινική ενόχληση, συνοδευόμενη συνήθως από αίσθημα ναυτίας και έμετο. Συχνό φαινόμενο είναι επίσης ο πόνος στο, λαιμό, το φτέρνισμα, ο βήχας σφίξιμο στο στήθος και η ιδιαίτερη έκκριση σιέλου.

Αν τα δακρυγόνα εκτοξευτούν από κοντινή απόσταση, υπάρχει περίπτωση επιπλοκών, στις οποίες περιλαμβάνεται το συμβλέφαρο, η μολυσματική κερατίτιδα και η πιθανή αιμορραγία του υαλώδους. Δευτερογενώς το αέριο είναι δυνατόν να προκαλέσει ερυθηματώδη δερματίτιδα και δερματίτιδα επαφής με φουσκάλες, κύστεις και εφελκιδώσεις, κάτι που συνοδεύεται συχνά από έντονα πρηξίματα.

Απολύμανση
Η μόλυνση από αέριο CS μπορεί να αφαιρεθεί με πλύση αλκαλικού διαλύματος νερού και δισουλφίδιου (διθειούχου) νατρίου, καθώς οι ενώσεις που περιέχουν χλώριο πρέπει να εξουδετερώνονται με διθειούχο νάτριο. Ως απολυμαντικό επίσης προτείνεται και η πλύση με φυσιολογικό ορό.

Παραπομπές - σημειώσεις

Διαδίκτυο
Gas Chromatography Gas-Chrom Gas Chromatography στο NIST
Army Center for Health Promotion and Preventive Medicine General Facts About Tear Agent O-Chlorobenzylidene Malononitrile (CS) 
Patten report recommendations 69 and 70 relating to public order equipment 
Committees on toxicity, mutagenicity and carcinogenicity of chemicals in food, consumer products and the environment statement on 2-chlorobenzylidene malononitrile (CS) and CS spray, September 1999. (pdf)
Journal of Non-lethal Combatives, January 2003 
"Crowd Control Technologies: An Assessment Of Crowd Control Technology Options For The European Union" – The Omega Foundation (pdf)
Health and safety in policing  University of Nottingham paper on CS use in the UK.
Information and effects of CS and CN gas
BBC 'wiki' site – entry on CS gas
eMedicine Information on irritants: Cs, Cn, Cnc, Ca, Cr, Cnb, PS

Χημικά όπλα