Μάχη του Κοτζά Καγιά

Η Μάχη του Κοτζά Καγιά αναφέρεται στην προπαρασκευασμένη επιχείρηση διείσδυσης - επίθεσης των 
Ελληνοκυπρίων Καταδρομών στο στρατόπεδο των Τούρκων Αλεξιπτωτιστών στο βουνό Κοτζά Καγιά στα μετόπισθεν 
του εχθρού την νύκτα 20/21 Ιουλίου 1974.

Επιχείρηση 
Στην επιχείρηση πήρε μέρος η 31η Μοίρα Καταδρομών με τους λόχους 11, 12, 13. Ενώ οι Μοίρες, η 32η θα 
ενεργούσε για να καταλάβει την δυτική κορυφή του υψώματος Άσπρη Μούττη, η 33η  θα ενεργούσε στα 
Πετρομούθια, ενώ η 34η θα ενεργούσε στους πρόποδες του Πενταδακτύλου, για την κατάληψη του υψώματος 296, 
νοτιοανατολικά του χωριού Αγύρτα. Ο αντικειμενικός σκοπός της επιχείρησης ήταν το ύψωμα Κοτζά Καγιά, άνωθεν του χωριού Αγύρτα και νότια του κάστρου του Αγίου Ιλαρίωνα διακόπτοντας την κύρια οδική αρτηρία Λευκωσίας - Κυρηνείας, προκειμένου να τεθεί υπό έλεγχο και να εξαλειφθεί το στρατηγικής σημασίας έρεισμα που είχαν δημιουργήσει οι Τουρκοκύπριοι στην συγκεκριμένη διάβαση (διάβαση Αγύρτας).

Οι καταδρομείς διασχίζουν τη χαράδρα του Αγίου Ιλαρίωνα μέσω του δάσους της Αγύρτας και μετά από 4ώρη πορεία σε δύσβατη περιοχή, αποφεύγοντας τις εχθρικές περιπόλους και τα πυροβολεία, φτάνουν στο εχθρικό στρατόπεδο και παίρνουν θέσεις μάχης γύρω από αυτό. Πριν από την κρούση των καταδρομέων, ο λόχος Διοικητικής Μέριμνας της 31ης Μοίρας έβαλε πυρά πυροβολικού στις εχθρικές θέσεις δημιουργώντας έτσι αντιπερισπασμό στις υπό διείσδυσιν δυνάμεις των καταδρομέων.  Η ώρα κρούσης ( Κ ) είχε οριστεί στις 23:00 μμ. όπου οι λόχοι της 31ης Μοίρας εφορμούν αιφνιδιαστικώς καταλαμβάνοντας το τουρκικό στρατόπεδο χωρίς καμία απώλεια. Η λήξις της επιχειρήσεως καταλήψεως του στρατοπέδου γίνεται με πυροδότηση κόκκινης φωτοβολίδας. Η τελική διαταγή αναφέρει ότι οι καταδρομείς πρέπει  κρατήσουν το ύψωμα έως ότου παραληφθεί από μονάδα πεζικού.

Αξίζει να αναφερθεί ότι μέχρι της 05:00 πμ. η μοίρα δέχονταν συνεχείς αντεπιθέσεις από τους Τούρκους. 
Οπότε διατάσσεται ν'απαγκιστρωθεί, παγιδεύοντας το στρατόπεδο με εκρηκτικά, και αφού η μονάδα πεζικού που 
θα παραλάμβανε το ύψωμα αδυνατεί να εκτελέσει την αποστολή της.

Σύμφωνα με μαρτυρία του Μάκη Οικονομίδη βετεράνο και πρόεδρο του Παγκύπριου Συνδέσμου Έφεδρων 
Καταδρομέων, η Μάχη του Κοτζά Καγιά διδάσκεται στην Στρατιωτική Σχολή του Ισραήλ ως μία από τις καλύτερες επιχειρήσεις στο κόσμο.

Παραπομπές 

Στρατιωτική ιστορία της Κύπρου
Τουρκική εισβολή στην Κύπρο
Κ