Θεόγνωστος (θεολόγος)

Ο Θεόγνωστος ήταν Αλεξανδρινός θεολόγος, συγγραφέας και δάσκαλος στην Κατηχητική σχολή της Αλέξανδρειας. Έζησε τον 3ο αιώνα μ.Χ.

Βίος
Για τη ζωή του Θεόγνωστου δεν υπάρχουν πολλές πληροφορίες, εκτός από τη μνεία του Αθανασίου πως είχε διατελέσει καθηγητής στην Κατηχητική σχολή της Αλέξανδρειας και του Φίλιππος Σιδήτης,ο οποίος μας πληροφορεί πως ήταν διευθυντής της, και χρονικά αυτό πρέπει να τοποθετηθεί από το 264 μέχρι το 381.

Συγγραφικό έργο
Ο Μέγας Φώτιος μας πληροφορεί πως είναι συγγραφέας των Υποτυπώσεων, ενός δογματικοερμηνευτικού έργου. Χωρίζεται σε επτά μέρη-βιβλία τα οποία καλύπτουν διδασκαλίες της Εκκλησίας, περί α)του Πατέρα-Δημιουργού, β)του Υιού γ)του Αγίου Πνεύματος δ)αγγελολογία-δαιμονολογία ε)και στ)την ενανθρώπηση-σε δύο μέρη και ζ)τη δημιουργία.
Ο Φώτιος επαινεί για τις λογοτεχνικές αρετές του, όμως στέκεται και στα μειονεκτήματά του, που αφορούν το δογματικό περιεχόμενό του και συγκεκριμένα την τριαδολογία και αγγελολογία που διατυπώνει. Ειδικότερα παρουσιάζει τον ΄΄Υιό΄΄ ως ΄΄δημιούργημα΄΄στο δεύτερο βιβλίο των Υποτυπώσεων όμως στο τελευταίο, αναιρεί την προηγούμενη θέση του. Ο Φώτιος εξηγεί αυτήν την άποψη του Θεόγνωστου ως προϊόν της προσπάθειάς του να γίνει κατανοητός στους ακροατές του. Πάντως απηχεί σίγουρα απόψεις ανάλογες του Ωριγένη ή «δεν είχε τέλεια επίγνωση της προβληματολογίας» της εποχής του.
Η διαφορετική άποψη του όπως αυτή διατυπώνεται στο τελευταίο βιβλίο του έργου του ίσως είναι αναθεώρηση των προηγούμενων απόψεών του αν δεν είναι νοθεία μεταγενέστερη.

Παραπομπές

Πηγές
Παναγιώτης Χρήστου, Ελληνική Πατρολογία, τομ. Β. εκδ. Κυρομάνος, Θεσσαλονίκη, 2005, σελ.912-914
Στυλιανός Παπαδόπουλος, Πατρολογία τομ. Α' ,εκδ. Παρουσία, Αθήνα, 1997, σελ.465-467

Έλληνες θεολόγοι