Πρόεδρος της Γαλλικής Δημοκρατίας

Ο Πρόεδρος της Γαλλίας (γαλλικά: Président de la République française) είναι ο αρχηγός του Γαλλικού κράτους, με ιδιαίτερα αυξημένο θεσμικό ρόλο και σημαντικές αρμοδιότητες και εκλέγεται για πέντε έτη με άμεση καθολική ψηφοφορία.

Σημερινός, όγδοος πρόεδρος της Πέμπτης Γαλλικής Δημοκρατίας, από τον Μάιο του 2017, είναι ο Εμανουέλ Μακρόν από το Κόμμα La République En Marche!.

Ιστορικά στοιχεία
Η θέση Προέδρου της Γαλλίας προτάθηκε για πρώτη φορά δημόσια κατά την Ιουλιανή Επανάσταση του 1830, όταν προσφέρθηκε στον Μαρκήσιο ντε Λαφαγιέτ. Αυτός υπαναχώρησε υπέρ του πρίγκιπα Λουδοβίκου Φιλίππου, ο οποίος έγινε βασιλιάς των Γάλλων.

Δεκαοκτώ χρόνια αργότερα, κατά τις εναρκτήριες φάσεις της Δεύτερης Δημοκρατίας, δημιουργήθηκε ο τίτλος για έναν λαϊκά εκλεγμένο αρχηγό κράτους, ο πρώτος από τους οποίους ήταν ο Λουδοβίκος-Ναπολέων Βοναπάρτης, ανιψιός του αυτοκράτορα Ναπολέοντα. Ο Βοναπάρτης υπηρέτησε σε αυτόν τον ρόλο έως ότου ηγήθηκε του πραξικοπήματος του 1851 με σκοπό να αυτοανακηρυχθεί αργότερα ως αυτοκράτωρ «Ναπολέων Γ΄».

Η δημοκρατία επέστρεψε το 1870, ως Τρίτη Γαλλική Δημοκρατία. Σε αυτήν, ο πρόεδρος ήταν στην αρχή αρκετά ισχυρός, κυρίως επειδή το βασιλικό κόμμα ήταν ισχυρό όταν θεσπίστηκαν οι συνταγματικοί νόμοι του 1875, και υπήρχε η ελπίδα ότι ένα μέλος ενός από τους δύο κλάδους της βασιλικής οικογένειας θα μπορούσε να υπηρετήσει ως πρόεδρος και να μετατρέψει τη Γαλλία σε συνταγματική μοναρχία. Ωστόσο, το επόμενο νομοθετικό σώμα κυριαρχούνταν από Ρεπουμπλικάνους και αφού ο Πρόεδρος Πατρίς ντε Μακ Μαόν προσπάθησε ανεπιτυχώς να αποκτήσει μια νέα βασιλική πλειοψηφία διαλύοντας το Κοινοβούλιο, ο διάδοχός του, Ζυλ Γκρεβί, υποσχέθηκε το 1879 ότι δεν θα χρησιμοποιούσε την προεδρική του εξουσία να το διαλύει. Έτσιέχασε τον έλεγχο του επί του νομοθετικού σώματος, δημιουργώντας ουσιαστικά ένα κοινοβουλευτικό σύστημα που διατηρήθηκε για 80 χρόνια μέχρι την ανάδειξη του Σαρλ ντε Γκωλ ως προέδρου το 1959.

Πράγματι, η Τέταρτη Δημοκρατία που δημιουργήθηκε μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο ήταν ένα κοινοβουλευτικό σύστημα, στο οποίο το αξίωμα του προέδρου της Δημοκρατίας ήταν σε μεγάλο βαθμό εθιμοτυπικό και ανίσχυρο. Το Σύνταγμα της Πέμπτης Δημοκρατίας, που το αντικατέστησε το 1958, αύξησε σημαντικά τις εξουσίες του προέδρου. Ένα δημοψήφισμα το 1962 άλλαξε το Σνταγμα, έτσι ώστε ο πρόεδρος να εκλέγεται απευθείας με καθολική ψηφοφορία και όχι από το εκλογικό σώμα που ιδρύθηκε το 1958. Το 2000, άλλο δημοψήφισμα μείωσε την προεδρική θητεία από επτά χρόνια σε πέντε. Με τη συνταγματική μεταρρύθμιση του 2008 επιβλήθηκε όριο το πολύ δύο συνεχόμενων θητειών.

Ρόλος 
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας με βάση το ισχύον Σύνταγμα ορίζει τον Πρωθυπουργό και στη συνέχεια, μετά από πρόταση του τελευταίου, τα λοιπά μέλη της Κυβέρνησης (άρθρο 8 του Συντάγματος). Διορίζει την Κυβέρνηση της Γαλλίας και έχει ισχυρότερες εξουσίες από αυτήν στους τομείς της εξωτερικής πολιτικής και άμυνας (στην εσωτερική πολιτική οι αρμοδιότητες του Προέδρου είναι σαφώς μικρότερες από αυτές της κυβέρνησης).

Αρμοδιότητες του Προέδρου είναι να εκδίδει τους νόμους που ψηφίζει η Βουλή και να καλεί το λαό σε δημοψήφισμα (άρθρα 8-11). Έχει επίσης την εξουσία να διαλύει την Βουλή, αφού συμβουλευτεί τον Πρωθυπουργό και τους Προέδρους των Συνελεύσεων (άρθρο 12). Είναι αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων, έχει το δικαίωμα απονομής χάριτος και, σε περίπτωση εξαιρετικής ανάγκης, δύναται να ασκεί έκτακτες εξουσίες (άρθρα 14-17). Επίσης ο Πρόεδρος της Γαλλίας είναι και ο Συμπρίγκιπας της Ανδόρρας σε συνεργασία με τον επίσκοπο του Ουρζέλ. Ο σημερινός συμπρίγκιπας της Ανδόρρας μαζί με τον Μακρόν είναι ο Ζουάν Ενρίκ Βίβες Σισίλια. Τέλος ο Πρόεδρος της Γαλλίας διαχειρίζεται την εξωτερική και αμυντική πολιτική της χώρας, προεδρεύει του υπουργικού συμβουλίου και του συμβουλίου εθνικής άμυνας, αλλά δεν μπορεί να κατευθύνει μόνος του την οικονομική και εσωτερική πολιτική της χώρας. Αυτές τις καθορίζει σε συνεργασία με την Κυβέρνηση της Γαλλίας μέσω της έγκρισης της.

Κατάλογος Προέδρων

Πρώτη Γαλλική Δημοκρατία (1792-1804)

Εθνική Συνέλευση 
Της Εθνική Συνέλευση (20 Σεπτεμβρίου 1792 - 26 Οκτωβρίου 1795) ηγούνταν ο Πρόεδρός της. Η Προεδρία άλλαζε κάθε πενθήμερο.

Από το 1793 η Εθνική Συνέλευση διοικούνταν από την Επιτροπή Δημοσίας Τάξης, στην οποία ηγετικές φιγούρες υπήρξαν ο Ζωρζ Νταντόν και αργότερα ο Μαξιμιλιανός Ροβεσπιέρος.

Διευθυντήριο 
Του Διευθυντηρίου ηγούνταν επίσημα ένας Πρόεδρος, όπως αναγραφόταν στο Άρθρο 141 του Συντάγματος του ΙΙΙ έτους. Ήταν ένας εντελώς εθιμοτυπικός ρόλος. Πρώτος Πρόεδρος ήταν ο Ραιμπέλ, ο οποίος εξελέγη στις 2 Νοεμβρίου 1795. Οι Διευθυντές του Διευθυντηρίου πραγματοποιούσαν τις εκλογές τους μυστικά, με την Προεδρία να αλλάζει κάθε τρεις μήνες. Τελευταίος Πρόεδρος ήταν ο Γκοϊέ.

Ηγετική φιγούρα του Διευθυντηρίου υπήρξε υπήρξε ο Πολ Μπάρας, ο μόνος Διευθυντής του Διευθυντηρίου που υπηρέτησε από την αρχή μέχρι το τέλος του δεύτερου.

Υπατεία 

Προσωρινοί Ύπατοι (10 Νοεμβρίου - 12 Δεκεμβρίου 1799):

 Ναπολέων Βοναπάρτης
 Εμμανουέλ-Ζοζέφ Σιεγές
 Ροζέ Ντυκό

Ύπατοι (12 Δεκεμβρίου 1799 - 18 Μαΐου 1804):

 Ναπολέων Βοναπάρτης (Πρώτος Ύπατος)
 Ζαν-Ζακ-Ρεζίς Ντε Καμπασερές (Δεύτερος Ύπατος)
 Σαρλ Φρανσουά Λεμπρύν (Τρίτος Ύπατος)

Ο Ναπολέων Βοναπάρτης ανακήρυξε τον εαυτό του Αυτοκράτορα των Γάλλων, κυβερνώντας ως Αυτοκράτωρ Ναπολέων Α΄ από το 1804 μέχρι το 1814 και το 1815. Η μοναρχία επανεγκαθιδρύθηκε το 1814-1815 και το 1815-1830 (Δυναστεία των Βουρβόνων) και ξανά το 1830-1848.

Δεύτερη Γαλλική Δημοκρατία (1848-1852)

Πρόεδρος της Προσωρινής Κυβέρνησης της Δημοκρατίας

 Ζακ-Σαρλ Ντυπόν Ντε Λ'Αιρ (26 Φεβρουαρίου 1848 - 9 Μαΐου 1848)

Εκτελεστική Επιτροπή 
Μέλη της Εκτελεστικής Επιτροπής (10 Μαΐου 1848 - 24 Ιουνίου 1848)

 Φρανσουά Αραγκό
 Αλφόνς Ντε Λα Μαρτέν
 Λουί-Αντουάν Γκαρνιέ-Παζές
 Αλεξάντρ Ογκύστ Λεντρού-Ρολέν
 Πιέρ-Μαρί Ντε Σεν-Ζορζ

Αρχηγός της Εκτελεστικής Εξουσίας 

 Λουί-Εζέν Καβαινιάκ (28 Ιουνίου 1848 - 20 Δεκεμβρίου 1848)

Πρόεδρος της Γαλλικής Δημοκρατίας 

Ο Λουδοβίκος-Ναπολέων Βοναπάρτης ανακήρυξε τον εαυτό του Αυτοκράτορα των Γάλλων το 1852, κυβερνώντας ως Αυτοκράτωρ Ναπολέων Γ΄ από το 1852 μέχρι το 1870.

Τρίτη Γαλλική Δημοκρατία (1870-1940)

Πρόεδρος Κυβερνήσεως Εθνικής Αμύνης 
 Λουί-Ζυλ Τροσού (4 Σεπτεμβρίου 1870 - 13 Φεβρουαρίου 1871)

Αρχηγός της Εκτελεστικής Εξουσίας 
 Αδόλφος Θιέρσος (17 Φεβρουαρίου 1871 - 30 Αυγούστου 1871)

Πρόεδροι της Γαλλικής Δημοκρατίας 

Η Τρίτη Γαλλική Δημοκρατία ήρθε στο τέλος της με την άνοδο του Στρατάρχη Φιλίπ Πεταίν στην εξουσία. Το αξίωμα του Προέδρου δεν υπήρχε από το 1940 εώς το 1947.

Γαλλία του Βισύ (1940-1944)

Αρχηγός της Πολιτείας 
 Στρατάρχης Φιλίπ Πεταίν (11 Ιουλίου 1940 - 19 Αυγούστου 1944)

Προσωρινή Κυβέρνηση της Γαλλικής Δημοκρατίας (1944-1947)

Πρόεδροι της Προσωρινής Κυβερνήσεως 
 Σαρλ Ντε Γκολ (3 Ιουνίου 1944 - 26 Ιανουαρίου 1946)
 Φελίξ Γκουέν (26 Ιανουαρίου 1946 - 24 Ιουνίου 1946)
 Ζωρζ Μπιντό (24 Ιουνίου 1946 - 28 Νοεμβρίου 1946)
 Βεσάν Οριόλ (28 Νοεμβρίου 1946 - 16 Δεκεμβρίου 1946)
 Λεό Μπλουμ (16 Δεκεμβρίου 1946 - 16 Ιανουαρίου 1947)

Τέταρτη Γαλλική Δημοκρατία (1947-1959)

Πέμπτη Γαλλική Δημοκρατία (1959-σήμερα)

Υποσημειώσεις και παραπομπές

Υποσημειώσεις

Παραπομπές

Πηγές 

ambafrance-gr.org

Δείτε επίσης
 Πρωθυπουργός της Γαλλίας

Πολιτική της Γαλλίας
Κυβέρνηση της Γαλλίας