Ελληνικές αυτοδιοικητικές εκλογές 1986

Οι Δημοτικές και Κοινοτικές εκλογές του 1986 ήταν οι τέταρτες αυτοδιοικητικές εκλογές από την μεταπολίτευση και πραγματοποιήθηκαν στις 12 Οκτωβρίου 1986, ενώ ο δεύτερος γύρος όπου δεν συγκεντρώθηκε το απαιτούμενο ποσοστό εκλογής από κανέναν εκ των υποψηφίων, στις 19 Οκτωβρίου 1986. Ο αριθμός των δήμων στους οποίους διεξήχθησαν οι εκλογές ανήλθε στους 303, των κοινοτήτων στις 6.000 (από αυτές, οι 21 με πληθυσμό άνω των 5.000 κατοίκων), ενώ το σύνολο των εκλεγμένων δημάρχων, κοινοταρχών, δημοτικών, κοινοτικών και συνοικιακών συμβούλων ανήλθε στους 58.000.

Το εκλογικό σύστημα παρέμεινε το ίδιο με των προηγούμενων εκλογικών αναμετρήσεων, με τους υποψήφιους δημάρχους να πρέπει να συγκεντρώσουν το 50% + μία ψήφο σε σχέση με τα έγκυρα ψηφοδέλτια προκειμένου να εκλεγούν. Αν δεν το καταφέρει κανένας υποψήφιος στον Α' γύρο, τότε διεξάγεται επαναληπτική ψηφοφορία μεταξύ των δύο πρώτων σε ψήφους υποψηφίων. Το σύστημα αυτό ίσχυσε για όλους τους δήμους, καθώς και για τις κοινότητες με πληθυσμό 5.000 κατοίκων και άνω. Αντίθετα, στις μικρότερες κοινότητες δεν διεξάγεται Β' γύρος και νικητής ανακηρύσσεται αυτός που έχει λάβει την απόλυτη ή σχετική πλειοψηφία στον Α' γύρο. Σε περίπτωση ισοψηφίας μεταξύ δύο υποψηφίων σε μικρότερες των 5.000 κατοίκων κοινότητες, τότε ο νικητής ανακηρύσσεται με δημόσια κλήρωση. 

Στο φθινόπωρο του 1986 που διεξήχθησαν οι εκλογές, η πολιτική κατάσταση ήταν ρευστή. Ο Έλληνας πρωθυπουργός Ανδρέας Παπανδρέου απολάμβανε πολύ μεγάλων ποσοστών δημοφιλίας με τους πολίτες να επιδοκιμάζουν γενικά την ηγεσία του, και ήταν πολιτικά πανίχυρος, έχοντας απομακρύνει την προηγούμενη χρονιά τον Κωνσταντίνο Καραμανλή από την Προεδρία της Δημοκρατίας. Ωστόσο, είχαν αρχίσει οι πρώτες σοβαρές γκρίνιες για το ΠΑΣΟΚ, λόγω του σταθεροποιητικού προγράμματος του υπουργού Εθνικής Οικονομίας Κώστα Σημίτη, που προκάλεσε διάσπαση της ΠΑΣΚΕ και αποχώρηση ή διαγραφή στελεχών όπως ο Γεράσιμος Αρσένης (τελικά ο Ανδρέας Παπανδρέου εξανάγκασε σε παραίτηση τον Σημίτη το 1987 και επέστρεψε σε μία πιο γενναιόδωρη κοινωνική πολιτική). 

Έτσι στις εκλογές δόθηκε σημαντική βαρύτητα από τα κόμματα της αντιπολίτευσης και χαρακτηριστική υπήρξε η συνεργασία σε αρκετούς δήμους του ΚΚΕ με το ΚΚΕ Εσωτερικού και άλλων αριστερών σχημάτων (κάτι που αποτέλεσε την απαρχή για την μετέπειτα δημιουργία του Συνασπισμού της Αριστεράς και της Προόδου) καθώς και η άρνηση, κυρίως από την πλευρά του ΚΚΕ, να στηρίξει τους υποψηφίους που προέρχονταν από το ΠΑΣΟΚ στην πλειοψηφία των μεγάλων δήμων, με αφορμή το σταθεροποιητικό πρόγραμμα Σημίτη. 

Το ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου πέτυχε άλλη μια νίκη, κερδίζοντας 143 δήμους και τις περισσότερες πρωτεύουσες Νομών. Η Νέα Δημοκρατία κέρδισε 87 δήμους, αλλά για πρώτη φορά μετά το 1981 μπόρεσε να αμφισβητήσει την πολιτική κυριαρχία του Ανδρέα Παπανδρέου, καθώς κατάφερε να κατακτήσει τους τρεις μεγαλύτερους δήμους της Ελλάδας, Αθηναίων, Θεσσαλονίκης και Πειραιά (με νικητές τα προβεβλημένα στελέχη της Μιλτιάδη Έβερτ, Σωτήρη Κούβελα και Ανδρέα Ανδριανόπουλο αντίστοιχα). Για πρώτη φορά εμφανίστηκαν σε αρκετούς δήμους υποψήφιοι από το κόμμα της ΔΗΑΝΑ, που είχε ιδρυθεί ένα χρόνο πριν.

Αποτελέσματα
Στους παρακάτω πίνακες αναφέρονται αναλυτικά τα αποτελέσματα ενδεικτικά στους κυριώτερους κεντρικούς δήμους διαφόρων μεγάλων σε πληθυσμό νομών. Οι δήμοι ήταν με το καθεστώς της εποχής, πριν δηλαδή την καθιέρωση του Σχεδίου Καποδίστριας και αργότερα του Προγράμματος Καλλικράτης για την τοπική αυτοδιοίκηση, για όσους από τους δήμους αυτούς επήλθαν αλλαγές. 

Το κόμμα ή τα κόμματα που αναφέρονται δεξιά από το ονοματεπώνυμο των υποψηφίων δημάρχων, είναι αυτά που τους παρείχαν επίσημη στήριξη. Ο αριθμός των εδρών για το Δημοτικό Συμβούλιο που εξασφάλισε η παράταξη του υποψήφιου δημάρχου, δεν περιλαμβάνουν τον ίδιο τον εκλεγέντα δήμαρχο. Η ένδειξη (Δ) αφορά στους εν ενεργεία δημάρχους κατά τη στιγμή της τέλεσης των εκλογών.

Δήμος Αθηναίων

Ο εκλεγείς Δήμαρχος Μιλτιάδης Έβερτ παραιτήθηκε τον Μάιο του 1989 προκειμένου να κατέλθει ως υποψήφιος βουλευτής στις Βουλευτικές Εκλογές. Τον διαδέχθηκε ο Νίκος Γιατράκος.

Δήμος Θεσσαλονίκης

Ο εκλεγείς Δήμαρχος Σωτήρης Κούβελας παραιτήθηκε τον Μάιο του 1989 προκειμένου να κατέλθει ως υποψήφιος βουλευτής στις Βουλευτικές Εκλογές. Τον διαδέχθηκε ο Κωνσταντίνος Κοσμόπουλος.

Δήμος Πειραιά

Ο εκλεγείς Δήμαρχος Ανδρέας Ανδριανόπουλος παραιτήθηκε τον Μάιο του 1989 προκειμένου να κατέλθει ως υποψήφιος βουλευτής στις Βουλευτικές Εκλογές. Τον διαδέχθηκε ο Γιώργος Στρατηγός.

Δήμος Πατρέων

Δήμος Ηρακλείου

Ο επανεκλεγείς Δήμαρχος Μανώλης Καρέλλης παραιτήθηκε τον Μάιο του 1989 προκειμένου να κατέλθει ως υποψήφιος Ευρωβουλευτής στις Ευρωεκλογές. Τον διαδέχθηκε ο Κώστας Κληρονόμος.

Δήμος Λαρισαίων

Δήμος Βόλου

Δήμος Καβάλας

Δήμος Ιωαννιτών

Δήμοι Αττικής
Αναφέρονται συνοπτικά οι νικητές των εκλογών στους 10 μεγαλύτερους σε πληθυσμό δήμους της Αττικής, πλην των Δήμων Αθηναίων και Πειραιά που αναφέρονται αναλυτικά παραπάνω.

Δήμοι υπόλοιπης Ελλάδας
Αναφέρονται συνοπτικά οι νικητές των εκλογών στους 15 μεγαλύτερους σε πληθυσμό δήμους της υπόλοιπης Ελλάδας, πλην των δήμων που αναφέρονται αναλυτικά παραπάνω.

Δηλώσεις
Επιγραμματικά, από τους πολιτικούς αρχηγούς έγιναν οι ακόλουθες δηλώσεις μετά τον δεύτερο γύρο των εκλογών:
Ανδρέας Παπανδρέου (Πρωθυπουργός): Πρέπει να επισημάνω ότι αυτές οι εκλογές έστειλαν σημαντικά μηνύματα του λαού προς την κυβέρνηση, αλλά όχι μόνο προς την κυβέρνηση. Και θα ήθελα να διαβεβαιώσω κάθε πολίτη ότι θα ανταποκριθούμε στις επιθυμίες, τις προσδοκίες, τις θελήσεις του. Θα προχωρήσουμε δηλαδή αποφασιστικά στην ολοκλήρωση της πορείας προς τη μεγάλη αλλαγή με νέους, γρήγορους και αποφασιστικούς ρυθμούς.
Κωνσταντίνος Μητσοτάκης (Αρχηγός της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης): Ο λαός μας έσπασε τις άθλιες διαχωριστικές γραμμές και τα φράγματα που επιχείρησαν να ορθώσουν μεταξύ δήθεν προοδευτικών και δήθεν αντιδραστικών, οι κήρυκες του διχασμού. Τα αποτελέσματα του δεύτερου γύρου επιβεβαιώνουν ότι δεν πρόκειται για ψήφο απλής διαμαρτυρίας, αλλά για ψήφο καταδίκης της κυβερνητικής πολιτικής. Μέχρι των προσεχών βουλευτικών εκλογών, η χώρα θα κυβερνάται από κυβέρνηση μειοψηφίας.
Χαρίλαος Φλωράκης (Γενικός Γραμματέας ΚΚΕ): Τα αποτελέσματα των δημοτικών εκλογών συνιστούν μία σημαντική επιτυχία των συνδυασμών της συμπαράταξης των αριστερών προοδευτικών δυνάμεων. Από την άλλη, η κατάκτηση κεντρικών δήμων από τη Νέα Δημοκρατία κάνει ακόμα πιο έντονο το μήνυμα αποδοκιμασίας της κυβερνητικής πολιτικής και πιο επιτακτική την ανάγκη καθιέρωσης της απλής αναλογικής.
Λεωνίδας Κύρκος (Πρόεδρος ΚΚΕ Εσωτερικού): Μία σελίδα της μεταπολιτευτικής περιόδου είναι φανερό ότι κλείνει. Η αυτοδυναμία έχει κλείσει ως σύστημα διακυβέρνησης. Ο λαός αποδοκίμασε την πολιτική του ΠΑΣΟΚ, της μονόπλευρης λιτότητας, του αυταρχισμού και της περιφρόνησης στον απλό άνθρωπο. Το ύφος και το ήθος της εξουσίας του. Την μονοκομματική του αντίληψη στα πλαίσια του δικομματικού παιχνιδιού.

Πηγές
Εφημερίδα «Το Ποντίκι», φύλλα Νο 385, 386 και 387 της 10ης, 17ης και 21ης Οκτωβρίου 1986 αντίστοιχα.
Κώστα Διγκαβέ, «Αλμανάκ 1987», Εκδόσεις Μαλλιάρης–Παιδεία, Θεσσαλονίκη 1987, σελίδες 376–382.
Κώστα Διγκαβέ, «Αλμανάκ 1988», Εκδόσεις Μαλλιάρης–Παιδεία, Θεσσαλονίκη 1988, σελίδες 36, 37.

1986