Οστεοαρθρίτιδα του γόνατος

Η οστεοαρθρίτιδα του γόνατος αναφέρεται στην φθορά του αρθρικού χόνδρου στο γόνατο. Η οστεοαρθρίτιδα είναι η εκφυλιστική νόσος των αρθρώσεων που με την πάροδο του χρόνου φθείρονται οι επιφάνειες από μηχανική τριβή. Είναι ένα φυσιολογικό βιολογικό φαινόμενο εκδηλούμενο με την πάροδο της ηλικίας, συνήθως μετα τα 45, αλλά επιβαρύνεται από την καταπόνηση, την παχυσαρκία και την κληρονομική προδιάθεση. Οι βλάβες των μηνίσκων από τη φθορά του χρόνου ή τους καθημερινούς μικροτραυματισμούς λέγεται εκφύλιση μηνίσκων ή εκφυλιστική ρήξη μηνίσκων. Η λειτουργία των μηνίσκων είναι σαν αμορτισέρ ενός αυτοκινήτου που αφοροφάναι τους κραδασμούς και προστατεύουν τον αρθρικό χόνδρο. Η πορεία της οστεαρθρίτιδας του γόνατος συνήθως είναι εκφυλιστική ρήξη των μηνίσκων, άρα παύουν να προστατεύουν τόσο καλά τον αρθρικό χονδρό ο οποίος αρχίζει και φθείρεται. Όταν έχει φαγωθεί πλήρως ο αρθρίκος χόνδρος τότε αρχίζει και φθείρεται το από κάτω οστό το οποίο είναι και πιο ευαίσθητο προκαλώντας έντονο πόνο.

Κλινική εικόνα
Τα συμπτώματα της οστεοαρθρίτιδας του γόνατος είναι πόνος εμπρός στην επιγονατίδα, πόνος στο έσω μεσάρθριο διάστημα, πόνος πίσω στην ιγνυακή κοιλότητα και ενίοτε πόνος στις γάμπες. Ένα δεύτερο σύμπτωμα είναι η δυσκαμψία δηλαδή η δυσκολία του γόνατος να ανοίξει και να κλείσει πλήρως. Έτσι ο ασθενής πονάει στο γόνατο, δεν μπορεί να γονατίσει εύκολα και να κάνει βαθύ κάθισμα, και δυσκολεύεται σε καθημερινές δραστηριότητες όπως το περπάτημα και ανεβοκατεβαίνοντας τα σκαλιά. Ο πόνος χειροτερεύει προς το τέλος της ημέρας και μπορεί να ξυπνάει τον ασθενή από τον πόνο στα γόνατα. Το γόνατο συνήθως είναι πρησμένο και ο έντονος πόνος μπορεί να προκαλέσει και αστάθεια.

Διάγνωση
Η διάγνωση της οστεοαρθρίτιδας γίνεται με την κλινική εξέταση, τις απλές ακτινογραφίες και σπάνια τη μαγνητική τομογραφία. Η οστεοαρθρίτιδα έχει τρία στάδια. Το πρώτο στάδιο έχει ήπια ενοχλήματα και η ακτινογραφία γόνατος δεν δείχνει τίποτα. Το δεύτερο στάδιο έχει σημαντικά ενοχλήματα και η ακτινογραφία δείχνει στένωση έσω μεσαρθρίου, οστεόφυτα και σκλήρυνση υποχονδρίου οστού. Στο τρίτο στάδιο τα ενοχλήματα είναι πάρα πολλά και η ακτινογραφία δείχνει μεγάλες φθορές ακόμα και στα οστά του γόνατος.

Θεραπεία
Πραγματική ριζική θεραπεία της οστεοαρθρίτιδος δεν υπάρχει ακόμα. Η θεραπεία της οστεοαρθρίτιδος γίνεται ανάλογα με τα συμπτώματα του ασθενούς και πόσο προχωρημένη είναι η φθορά του αρθρικού χόνδρου. Τα σύγχρονα διαθέσιμα θεραπευτικά μέτρα για την οστεοαρθρίτιδα, σήμερα είναι τα εξής: 
 1)	Πρώτο Στάδιο: Εφαρμόζονται πρακτικά μέτρα ανακούφισης και προφύλαξης (αδυνάτισμα σε παχύσαρκους, πάγος, παγοκύστη, ή θερμό λουτρό, ξεκούραση, αποφυγή ορθοστασίας, μαγκούρα, αλοιφές τοπικές, περπάτημα, κολύμβηση, φυσικοθεραπείες και ασκήσεις τετρακέφαλου μυός, αποφυγή ορθοστασίας, σκαλιών και ανηφοριών, χρησιμοποιούνται παυσίπονα και αντιφλεγμονώδη. Η σκόνη γλυκοζαμίνης ως αναγεννητικό του χόνδρου (Σκόνη GLUSAMON, ή Donarot, 1 κάθε μέρα, 3-6 μήνες το χρόνο δεν αποδείχθηκε δραστικό φάρμακο και ετέθη εκτός λίστας φαρμάκων το 2011. 
 2)	Δεύτερο στάδιο: Χρησιμοποιούνται πέραν των ανωτέρω, οι ενδαρθρικές ενέσεις υαλουρονικού νατρίου. Γίνονται 5 Amps κάθε 6-12 μήνες, με ΜΙΑ βελόνα 23G-30mm. Δεν έχουν παρενέργειες. Σπάνια γίνεται ενδαρθρικά και ένεση κορτιζόνης (π.χ. Celestone Chronodose, μέχρι 4 ετησίως). Ο ασθενής μπορεί να περπατάει ελεύθερα ακόμα και αν πονάει. Η χρήση παυσίπονων επιτρέπεται. Η βελτίωση επέρχεται είτε σε λίγες μέρες είτε αν πρόκειται για μεγάλη ρήξη μηνίσκου σε 3-6 μήνες.
 3)	Στάδιο 3: Γίνεται Χειρουργική θεραπεία: Εγχείρηση χρειάζονται μόνο ορισμένοι ασθενείς 2ου σταδίου και όλοι του 3ου σταδίου που δεν υπακούν στη συντηρητική θεραπεία: Οι εγχειρήσεις που γίνονται είναι τριών ειδών: Πρώτο: Εγχείρηση αρθροσκόπησης για καθαρισμό των μηνίσκων του γόνατος. Δεύτερο: Εγχείρηση διορθωτικής  οστεοτομίας. Τρίτο: Εγχείρηση αρθροπλαστικής σε προχωρημένες περιπτώσεις. Όταν η οστεοαρθρίτιδα περιορίζεται είτε στο έσω είτε στο έξω μισό του γόνατος μπορεί να γίνει μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική  στο φθαρμένο μισό του γόνατος. Όταν η οστεοαρθρίτιδα περιορίζεται πίσω από την επιγονατίδα υπάρχει η επιλογή της αρθροπλαστική της επιγονατιδομηριαίας άρθρωσης. Όταν η οστεοαρθρίτιδα είναι προχωρημένη σε όλα τα σημεία του γόνατος τότε υπάρχει η ένδειξη για ολική αρθροπλαστική γόνατος. Κάθε μια έχει τις ενδείξεις της, τα υπέρ και τα κατά της.

Διεθνείς κλινικές οδηγίες 
Οι διεθνείς κλινικές οδηγίες για την οστεοαρθρίτιδα του γόνατος συστήνουν για τη συντηρητική αντιμετώπιση της οστεοαρθρίτιδας του γόνατος ελεγχόμενη άσκηση με φορτίο, αεροβική άσκηση, έλεγχο του σωματικού βάρους και σε κάθε περίπτωση αποφυγή της ακινησίας. Μπορείτε να δείτε τις κλινικές οδηγίες στους παρακάτω συνδέσμους:

Υπουργείο υγείας Ηνωμένου Βασιλείου 

Ο σύλλογος Αμερικανών ορθοπαιδικών εδώ 

Ίδρυμα για την αρθρίτιδα εδώ

Ενημέρωση ασθενών 
Υπάρχουν πολλοί μύθοι γύρω απο την οστεοαρθρίτιδα, όπως οτι θέλει να μη φορτίζεται η άρθρωση, οτι πρέπει να κάνει κανείς μόνο κολύμβηση κλπ. Μπορεί κανείς να διαβάσει χρήσιμες οδηγίες για την καταπολέμηση των μύθων όπως εδώ

Παραπομπές - Βιβλιογραφία

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Αρθροπάθειες
Σκελετικές παθήσεις