Αιμίλιος Χουρμούζιος

Ο Αιμίλιος Χουρμούζιος (12 Αυγούστου 1904 – 16 Σεπτεμβρίου 1973) ήταν Έλληνας δημοσιογράφος, κριτικός του θεάτρου, μεταφραστής και δοκιμιογράφος. Υπήρξε διευθυντής του περιοδικού Νέα Επιθεώρηση. Δημοσίευσε πολλά δοκίμια, μελέτες, κριτικές και άρθρα για το θέατρο. Από το 1955 ως το 1964 ήταν γενικός διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου. Ήταν εκδότης του περιοδικού Αβγή (1924), που ήταν το πρώτο κυπριακό λογοτεχνικό περιοδικό.

Βιογραφία 
Γεννήθηκε στη Λεμεσό και αποφοίτησε από το Γυμνάσιο της Λεμεσού σε ηλικία 18 ετών. Έγραφε στη φιλολογική σελίδα της εβδομαδιαίας εφημερίδας «Σάλπιγξ» της Λεμεσού, που είχε πρωτοεκδοθεί από τον παππού του, Στυλιανό, το 1884.  Εγκαταστάθηκε στην Αθήνα σε ηλικία 21 ετών. Σπούδασε νομικά και οικονομικές επιστήμες στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Το 1945 (και ως το 1967) ανέλαβε διευθυντής σύνταξης στην εφημερίδα Η Καθημερινή, όπου εργαζόταν από τη δεκαετία του 1920. Το 1927 εξέδωσε το περιοδικό Λογοτεχνική Επιθεώρηση και στη συνέχεια τη Νέα Επιθεώρηση.

Κατά την περίοδο της Κατοχής ήταν επικεφαλής της Επιτροπής Αντιστασιακού Τύπου και πολέμησε στην Εθνική Αντίσταση με το ΕΑΜ. Γράφοντας πολλές φορές χρησιμοποιούσε το ψευδώνυμο Αντρέας Ζεβγάς και τα αρχικά «Αιμ.Χ.».

Επί της θητείας του στο Εθνικό Θέατρο θεσμοθετήθηκαν τα Επιδαύρια, το Φεστιβάλ Αθηνών και τα Δωδώνια. Ως μεταφραστής μετέφρασε πολλούς ξένους συγγραφείς όπως ο Νίτσε.

Απεβίωσε το 1973, έπειτα από επώδυνη ασθένεια, και η κηδεία του έγινε σε στενό κύκλο, όπως ήταν η επιθυμία του.

Μεταφράσεις 
Johan Bojer, Κάτω από τον άδειο ουρανό (Εκδοτικόν Βιβλιοπωλείον «Η Λογοτεχνία», 1924)

Auguste de Villiers de L'Isle-Adam, Σκληρές ιστορίες (Εκδοτικόν Βιβλιοπωλείον «Η Λογοτεχνία», 1924)

Παναΐτ Ιστράτι, Κυρά Κυραλίνα (Διεθνές Βιβλιοπωλείον «Ακαδημαϊκόν», 1927)

Λεονίντ Αντρέγιεφ, Ο ζυγός του πολέμου (εκδ. Διανόηση, 1930)

Ανρί Μπαρμπύς, Ιησούς (με το ψευδώνυμο Αντρέας Ζεβγάς) (εκδ. Γκοβόστη, 1936)

Hippolyte Taine, Η φιλοσοφία της τέχνης (εκδ. Γκοβόστη, 1939)

Φρίντριχ Νίτσε, Η γέννηση της φιλοσοφίας στα χρόνια της ελληνικής τραγωδίας (εκδ. Μαρή & Κοροντζή, 1944)

Αντρέ Ζιντ, Ο ανηθικολόγος (εκδ. Ο Γλάρος, 1945)

Charles Langbridge Morgan, Σπάρκενμπροκ (περιοδικό Νέα Εστία, τεύχος 444 / 1 Ιανουαρίου 1946 έως τεύχος 483 / 15 Αυγούστου 1947)

Λώρενς Ντάρελ, Πικρολέμονα (εκδ. Γρηγόρη, 1959)

Λώρενς Ντάρελ, Αλεξανδρινό κουαρτέτο (τόμος α'/ «Ιουστίνη», τόμος β' / «Βαλτάσαρ», τόμος γ' / «Μαουντόλιβ», τόμος δ' / «Κλέα» (εκδ. Γρηγόρη, 1961)

Ζαν-Πωλ Σαρτρ, Οι δρόμοι της ελευθερίας (τόμος α' / «Η ηλικία της λογικής», τόμος β' / «Η αναστολή», τόμος γ' «Με το θάνατο στην ψυχή») (εκδ. Αρσενίδης, 1969)

Ζαν-Πωλ Σαρτρ, Η φαντασία / Σκιαγραφία μιας θεωρίας των συγκινήσεων / Τρία δοκίμια (εκδ. Αρσενίδης, 1969)

Μπέρτραντ Ράσελ, Ιστορία της δυτικής φιλοσοφίας (εκδ. Αρσενίδης, 1970 - 1972)

Αντρέ Μαλρώ, Αντιαπομνημονεύματα (εκδ. Πάπυρος, 1971)

Αναγνώριση 
 Γραμματόσημο με τη μορφή του Χουρμούζιου εκδόθηκε το 2015 στην αναμνηστική σειρά γραμματοσήμων των ΕΛΤΑ «100 χρόνια από την ίδρυση της ΕΣΗΕΑ».

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 
 Βιβλία του, Biblionet.gr

Παραπομπές 

Κύπριοι δοκιμιογράφοι
Κύπριοι κριτικοί
Κύπριοι μεταφραστές
Κύπριοι δημοσιογράφοι
Έλληνες δημοσιογράφοι
Έλληνες μεταφραστές
Μέλη του ΕΑΜ
Καθηγητές της Δραματικής Σχολής του Εθνικού Θεάτρου