google/wiki40b huggingface dataset:
Chàng Sadko

Nội dung

Truyện phim kể về những chuyến phiêu lưu của chàng lái buôn Sadko - một nhân vật trong kho tàng văn học dân gian Nga.
Mộng Điệp

Tiểu sử và Cống hiến

Nghệ sĩ Mộng Điệp sinh ra ở làng Trường Hà, xã Vinh Phú, huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế trong một gia đình có truyền thống hát tuồng. Từ khi còn nhỏ, bà đã cho thấy năng khiếu của mình và noi theo truyền thống gia đình, bà bắt đầu hóa thân vào các vai diễn Tống Địch Thanh, Lưu Thiên Tích, Lý Thiên Luân, Đổng Lang… và biểu diễn ở sân đình, góc chợ khi chỉ mới 12 tuổi.
Năm lên 16, bà đã trở thành một diễn viên Tuồng đầy triển vọng với rất nhiều vai diễn nổi bật. Năm 19 tuổi, bà tham gia diễn ca kịch Huế trong gánh hát kịch Kim Sanh. Trong những năm của thập niên 1940, nghệ sĩ Mộng Điệp đã đi biểu diễn khắp ba miền và qua tận Lào. Bà cũng từng biểu trong Đại Nội Huế vào dịp lễ tứ tuần của Đoan Huy Hoàng Thái hậu (mẹ vua Bảo Đại). Trong những năm chiến tranh, nghệ sĩ Mộng Điệp đã từng ba lần biểu diễn cho chủ tịch Hồ Chí Minh xem những vở diễn điển hình của ca kịch Huế.
Bà từng tham gia Đoàn ca kịch Trung ương và là một trong những người đầu tiên tham gia thành lập Đoàn ca kịch Huế vào năm 1957.
Nghệ sĩ Mộng Điệp có biệt tài chuyên đóng kép nam, bà đã để lại những vai diễn trở thành khuôn mẫu cho tất cả các thế hệ diễn viên sau này, như vai Châu Tuấn trong vở Thoại Khanh - Châu Tuấn, vai Lữ Bố trong vở Phụng Nghi Đình,...
Sau khi Việt Nam thống nhất (năm 1975), bà tiếp tục biểu diễn và tham gia giảng dạy bộ môn sân khấu ca kịch Huế và làm phó đoàn ca kịch Huế.
Năm 1984, bà là nghệ sĩ đầu tiên ở Thừa Thiên Huế được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú.
Ngày 2-5, NSND Ngọc Bình - giám đốc Nhà hát nghệ thuật ca kịch Huế - cho biết NSƯT Mộng Điệp trở bệnh nặng và đang trong giai đoạn nguy kịch. 12 giờ 30 trưa ngày 6 tháng 5 năm 2014, bà trút hơi thở cuối cùng, hưởng thọ 96 tuổi.
Ốc cạn

Ốc cạn là một tên gọi chỉ chung cho bất kỳ trong vô số các loài ốc sống trên đất, như trái ngược với những loài sống ở nước mặn (ốc biển) và nước ngọt (ốc nước ngọt). Ốc đất là động vật thân mềm bụng có vỏ sống ở trên cạn (những con không có vỏ được gọi là sên trần.) Trong thực tế nhiều trường hợp khó để phân loại vì một số loài ốc có thể sống được trong hai môi trường cả nước và đất. Thực tế vỏ ốc còn được coi là xương của chúng. Vì vỏ ốc được tạo ra từ những lớp canxi, tuy nhiên lớp xương này không hỗ trợ cho việc vận động của ốc mà như một áo giáp bảo vệ chúng khỏi những kẻ thù tự nhiên

Đặc điểm

Phần lớn các ốc đất có một phổi và hít thở không khí. Tuy nhiên một thiểu số thuộc nhiều dòng cổ xưa, mà trong giải phẫu của chúng bao gồm một mang và một nắp mang. Như động vật thân mềm khác, ốc đất có một hoặc hai cặp xúc tu trên đầu. Ốc đất dao động đáng kể về kích thước của chúng. Các loài sống lớn nhất là ốc khổng lồ châu Phi Hầu hết các ốc đất có một hoặc hai cặp xúc tu trên đầu.
Ốc đất có một cơ bắp chân mạnh mẽ và sử dụng chất nhầy để thu thập thông tin trên các bề mặt thô, và để giữ cho cơ thể mềm mại của chúng khỏi bị khô. Ốc đất di chuyển bằng cách trượt dọc trên chân cơ bắp của chúng, được bôi trơn bằng chất nhầy và phủ lông mao biểu mô. Chuyển động này được hỗ trợ bởi các cơn co thắt cơ bắp sóng di chuyển xuống bụng của bàn chân. Ốc tiết ra chất nhầy bên ngoài để giữ cho cơ thể mềm mại của chúng khỏi bị khô, chúng cũng tiết ra chất nhầy từ chân để hỗ trợ trong vận động bằng cách giảm ma sát và giúp làm giảm nguy cơ tổn thương cơ học từ các vật sắc nhọn,
Trong một nỗ lực để bảo vệ mình chống lại kẻ thù, ốc đất rút lại phần mềm của chúng vào vỏ của họ khi nó đang nghỉ ngơi, một số chôn mình. Về sinh sản, phần lớn các ốc đất là lưỡng tính (có một bộ đầy đủ của các cơ quan sinh dục của cả hai giới). Ốc nhỏ nở ra với một lớp vỏ nhỏ tại chỗ, và vỏ xoắn phát triển như các bộ phận, hầu hết các vỏ ốc phát triển theo chiều thuận.

Thiên địch

Ốc đất có nhiều kẻ thù tự nhiên, bao gồm các loài của tất cả các nhóm có xương sống đất, hai ví dụ là hoét và nhím. Một loạt các động vật có xương sống và không xương sống khác nhau săn ốc đất, và chúng được sử dụng làm thức ăn của con người trong các nền văn hóa ẩm thực khác nhau trên toàn thế giới, và thậm chí còn được nuôi trong các trang trại làm nguồn thực phẩm để cung cấp cho nhu cầu ăn ốc.
Động vật ăn thịt không xương sống bao gồm ốc chặt đầu, bọ cánh cứng đất, đỉa, giun dẹp đất và thậm chí cả con sâu bướm ăn thịt (Hyposmocoma molluscivora). Các loài chim cũng bị thu hút bởi ốc, chúng sẽ moi và ăn phần chân ốc. Con người cũng đặt ra mối nguy hiểm lớn cho ốc trong tự nhiên. Ô nhiễm và phá hủy môi trường sống đã gây ra sự tuyệt chủng của một số lượng đáng kể các loài ốc trong những năm gần đây.
Yashiro Satoshi

Sự nghiệp câu lạc bộ

Satoshi Yashiro đã từng chơi cho Mito HollyHock.
Willem Einthoven

Cuộc đời và sự nghiệp

Einthoven sinh tại Semarang trên đảo Java trong vùng Đông Ấn thuộc Hà Lan (nay là Indonesia). Cha ông, một bác sĩ y khoa, từ trần khi Einthoven còn nhỏ. Người mẹ đem các con trở về Hà Lan năm 1870 và định cư ở Utrecht. Năm 1885, Einthoven tốt nghiệp bằng bác sĩ y khoa ở Đại học Utrecht. Năm 1886, ông làm giáo sư tại Đại học Leiden.
Trước thời Einthoven, người ta đã biết rằng việc đập của trái tim tạo ra các dòng điện, nhưng các dụng cụ thời đó không thể đo cách chính xác hiện tượng này nếu không đặt các điện cực vào thẳng trái tim. Bắt đầu từ năm 1901, Einthoven hoàn thành một loạt các nguyên mẫu của một điện kế dây (string galvanometer). Dụng cụ này sử dụng một sợi dây kim loại dẫn điện rất nhỏ dẫn qua giữa các nam châm điện cực mạnh. Khi dòng điện truyền qua sợi dây, thì trường điện từ sẽ làm cho sợi dây rung động. Một ánh sáng chiếu trên sợi dây sẽ hắt bóng (sợi dây) trên một cuộn giấy (chụp) ảnh chuyển động, vì thế tạo thành một đường cong liên tục, chỉ ra hoạt động của sợi dây.
Thiết bị nguyên thủy này đòi phải có nước để làm nguội các nam châm điện, cần phải có năm người để vận hành và cân nặng khoảng 172,400 kg (600 lb). Thiết bị này làm tăng độ nhạy của điện kế tiêu chuẩn để có thể đo được hoạt động điện của trái tim, dù có sự cách điện của thịt và xương.
Mặc dù các tiến bộ kỹ thuật sau này đã làm cho các máy đo điện tâm đồ tốt hơn và dễ mang đi hơn, phần lớn các thuật ngữ vẫn dùng như mô tả máy đo điện tâm đồ nguyên thủy của Einthoven. Thuật ngữ "Einthoven's triangle" (tam giác của Einthoven) được đặt theo tên ông. Thuật ngữ này nói đến tam giác cân tưởng tượng nghịch đảo, tập trung vào lồng ngực và các điểm là các dây dẫn chính (của máy đo điện tâm đồ) trên các cánh tay và ống chân.
Sau khi phát triển điện kế dây, Einthoven đi vào việc mô tả các nét thể hiện đặc biệt của điện tâm đồ về các bệnh tim mạch. Cuối đời, Einthoven quay sự chú ý của mình vào việc nghiên cứu âm, đặc biệt các âm của tim mà ông nghiên cứu chung với bác sĩ. P. Battaerd.
Ông từ trần tại Leiden, Hà Lan và được an táng tại Nghĩa trang đạo Tin Lành ở số 6 Haarlemmerstraatweg tại Oegstgeest.
Hellen Kahunde

Hellen Kahunde, còn gọi là Helen Kahunde (sinh ngày 27 tháng 11 năm 1982), là một nhà giáo dục và chính trị gia người Uganda. Cô đóng vai trò thành viên của Quốc hội đại diện cho Cử tri nữ Quận Kiryandongo' trong Quốc hội lần thứ 10 (2016-2021).

Bối cảnh và giáo dục

Cô được sinh ra ở Uganda vào ngày 27 tháng 11 năm 2018  Cô theo học tại trường trung học Gulu Holy Heart ở Gulu, thành phố lớn nhất ở khu vực phía Bắc của Uganda, cho các nghiên cứu cấp độ thông thường. Cô chuyển đến Trường cấp hai Our Lady of Good Counsel, ở Gayaza, quận Wakiso, nơi cô hoàn thành việc học trung học.
Cô được nhận vào Đại học Gulu năm 2003, tốt nghiệp năm 2007 với bằng Cử nhân Khoa học Giáo dục. Sau đó, cô tốt nghiệp Học viện Quản lý Uganda, tại Campuchia, với Bằng sau đại học về Giám sát và Đánh giá.

Sự nghiệp

Trước khi tham gia vào chính trị, cô đã giảng dạy khoa học tại Trường trung học chuyên sâu Kigumba, ở Kigumba, quận Kiry Shandongo, từ năm 2008 đến năm 2008 
Năm 2011, cô tranh cử cho vị trí dân biểu Phụ nữ ở quận Kiry Shandongo. Cô đã chiến thắng, trở thành Thành viên Quốc hội Phụ nữ đầu tiên tại quận được thành lập vào ngày 1 tháng 7 năm 2010  Cô được bầu lại vào năm 2016, với tư cách là đại diện của đảng chính trị Phong trào Kháng chiến Quốc gia cầm quyền.
Trong quốc hội, cô là thành viên của "Ủy ban Khoa học và Công nghệ" và là thành viên của "Ủy ban về các vấn đề của Tổng thống".

Gia đình

Helen Kahunde đã kết hôn.
Tâm trương

Tâm trương là một phần của chu kỳ tim trong đó tim nạp đầy máu sau khi làm rỗng trong quá trình tâm thu (co thắt). Tâm trương tâm thất là khoảng thời gian trong đó hai tâm thất đang thư giãn từ các cơn co thắt, sau đó giãn nở và làm đầy; tâm trương tâm nhĩ là khoảng thời gian mà hai tâm nhĩ hoạt động tương tự như vậy: thư giãn, giãn nở và làm đầy. Thuật ngữ Hán Việt này có nghĩa là sự giãn nở của tim.

Vai trò trong chu kỳ tim

Đối với một trái tim khỏe mạnh, toàn bộ chu kỳ tim thường chạy dưới một giây. Tức là, với nhịp tim bình thường là 75 nhịp mỗi phút (bpm), chu kỳ cần 0,3 giây cho tâm thu (co thắt) - đổ máu đến tất cả các hệ cơ thể từ hai tâm thất; và 0,5 giây trong tâm trương (giãn nở), làm đầy lại bốn buồng tim, trong tổng thời gian là 0,8 giây để hoàn thành toàn bộ chu kỳ.

Huyết áp tâm trương

Ở đây tính từ "tâm trương" đề cập đến chức năng ("chức năng tâm trương") làm đầy tim bằng máu giữa các cơn co thắt cơ bắp; nó mô tả rằng phần của chu kỳ tim đối lập với sự co thắt. Thuật ngữ này thường được gọi là một trong hai thành phần chính để đo huyết áp - cụ thể là, "huyết áp tâm trương" là áp suất thấp nhất trong mạch máu động mạch xảy ra trong mỗi nhịp tim. (Huyết áp còn lại là "huyết áp tâm thu", đó là áp lực động mạch cao nhất trong mỗi nhịp tim.)
Franz von Lenbach

Franz Seraph Lenbach (* 13 tháng 12 1836 ở Schrobenhausen; † 6 tháng 5 1904 tại München), từ 1882 Ritter von Lenbach (hiệp sĩ), là một nhà họa sĩ Đức trường phái chủ nghĩa hiện thực.
Ông nổi tiếng ở Đức và Áo qua những tranh vẽ chân dung. Trong số đó có tranh của Otto von Bismarck, hai hoàng đế Đức Wilhelm I und Wilhelm II, hoàng đế Áo Franz Joseph, Giáo hoàng Lêô XIII cũng như một số lớn những người nổi tiếng trong giới kinh tế, nghệ thuật và xã hội của cuối thế kỷ 19. Một số nhà sử gia nghệ thuật gọi ông là ông hoàng họa sĩ của München („Münchner Malerfürst“).

Thời niên thiếu

Franz là con thứ 4 từ cuộc hôn nhân thứ hai của nhà thợ hồ thành phố Franz Joseph Lenbach.
Từ nhỏ ông đã phụ cha trong công việc thợ hồ và vẽ. Từ 1848 đến 1851, ông học nghề tại Landshut, từ 1851 đến 1852, ông học nghề với nhà điêu khắc Anselm Sickinger ở München. Khi cha ông chết 1852, ông phụ người anh cùng cha khác mẹ trong hãng của cha mình và năm sau trở thành thợ hồ.

Học vấn

Mùa thu 1852, ông theo học cao đẳng bách khoa Augsburg, để học về cách vẽ nhân vật. Vào các ngày chủ nhật, ông vẽ tranh sơn dầu ngoài thiên nhiên, và khi có thời giờ rảnh ông nghiên cứu vẽ lại các bức tranh trong các viện triển lãm tranh ở đó. 1853 ông làm bạn với sinh viên cao đẳng nghệ thuật München Johann Baptist Hofner, và dọn về gác xép nhà bạn ở Aresing. Cùng với nhau họ vẽ tranh làng mạc và chân dung những người ở trong vùng.
Tháng 1 1854, ông được nhận vào cao đẳng nghệ thuật München. Ông học ở đó 3 khóa về vẽ căn bản, trước khi được nhận vào lớp vẽ kỹ thuật của Hermann Anschütz.
Tháng 11 1857, ông xin vào học lớp vẽ của Karl Theodor von Piloty, người chuyên về lối vẽ cổ điển.
Vùng siêu địa chấn Sunda

Vùng siêu địa chấn Sunda là một đứt gãy dài khoảng 5500 km từ Myanmar (Miến điện) ở phía bắc, chạy dọc phía tây nam của Sumatra, tới phía nam của Java và Bali trước khi kết thúc gần Úc. Vùng siêu địa chấn nằm ở ranh giới hội tụ nơi mà nó hình thành ranh giới giữa mảng Á-Âu nằm đè lên trên và vùng hút chìm ở mảng Ấn-Úc. Nó là một trong những vùng có chấn động nhiều nhất trên Trái Đất, tạo ra rất nhiều trận động đất lớn và siêu lớn, bao gồm động đất và sóng thần Ấn độ Dương 2004 đã giết chết hơn 230.000 người. Siêu địa chấn Sunda có thể được chia thành 3 phần siêu động đất Andaman, siêu động đất Sumatra và siêu động đất Java. Vành đai Bali-Sumbawa có ít động đất hơn.

Bối cảnh kiến tạo

Có hai mảng hút chìm là mảng Ấn độ và mảng Úc. Tương tự, mảng đè lên bao gồm mảng Sunda và mảng Burma. Chuyển động tương đối của các mảng hút chìm và mảng đè lên thay đổi một chút dọc theo đường phương nhưng nó luôn luôn rất nghiêng. Thành phần trượt ngang của sự hội tụ nghiêng tạo ra bởi sự dịch chuyển trên đứt gãy lớn Sumatran, trong khi thành phần trượt nghiêng tạo ra bởi siêu địa chấn Sunda.

Hình học

Vùng siêu địa chấn Sunda có cấu trúc mặt phẳng cong, tạo thành một vòng cung khi nhìn trên bản đồ điển hình là vùng Sumatra, độ nghiêng tăng từ 5°-7° ở gần vùng rãnh, sau đó tăng lên 15°-20° ở dưới đảo Mentawai đến 30° phần dưới bờ biển của Sumatra.

Động đất

Ở ranh giới giữa các mảng này, các trận động đất xảy ra dọc theo vùng siêu địa chấn Sunda và năm trong cả vùng hút chìm và vùng đè lên. Các trộng đất lớn nhất được tạo ra khi các siêu địa chấn xảy ra. Nghiên cứu về cả các trận động đất mới và trong lịch sử cho thấy rằng các siêu địa chấn xảy ra thành từng cụm. Các trận động đất lớn xảy ra dọc theo vùng siêu địa chấn (năm 1797, 1833, 1861, năm 2004, 2005 và 2007), với các sự kiện nhỏ hơn xảy ra ở ranh giới giữa các cụm này (năm 1935, năm 1984, năm 2000 và năm 2002). Khu vực phá huỷ của sự kiện năm 1861 rất giống với năm 2005, cho thấy rằng nó có thể được coi như là một sự kiện lặp lại. Sự kiện năm 2007 được diễn tả là một phần không hoàn chỉnh của sự kiện năm 1833.
Động đất năm 2004 phá huỷ một khúc lớn trong vùng siêu địa chấn. Nghiên cứu về bằng chứng của các sự kiện trong lịch sử có cùng kích thước này cho thấy rằng chúng rất hiếm, với hai sự kiện ứng cử viên xảy ra năm 1290-1400 SCN và 780-990 SCN. Khu Java-Bali của vùng siêu địa chấn không có sự xuất hiện của các trận động đất lớn, chủ yếu là các đứt gãy không tạo ra động đất.
Nitrobenzen

Sản xuất

Nitrobenzen được điều chế với quá trình nitrat hóa benzen với hỗn hợp axit sulfuricđặc, nước, và axit nitric. Hỗn hợp này đôi khi được gọi là "acid hỗn hợp." Việc sản xuất nitrobenzen là một trong những quá trình nguy hiểm nhất được tiến hành trong ngành công nghiệp hoá chất vì khả năng tỏa nhiệt của phản ứng  (ΔH = −117 kJ/mol).
 +   
Sản lượng nitrobenzen toàn cầu trong năm 1985 vào khoảng 1.7×10⁶ tấn.

Ứng dụng

Khoảng 97% sản lượng nitrobenzen được dùng làm tiền chất để sản xuất anilin, chất này lại dùng làm tiền chất để sản xuất các hóa chất xử lý cao su, thuốc trừ sâu, thuốc nhuộm (chủ yếu loại thuốc nhuộm azo), thuốc nổ, và dược phẩm.
Trứng cá tầm muối

Trứng cá tầm muối (Beluga caviar) là một món ăn thuộc thể loại trứng cá muối từ nguyên liệu của cá tầm Cá tầm trắng (Huso huso), loại cá này có thể sống được trong môi trường nước ngọt lẫn nước mặn, là loại cá có giá trị cao trên thị trường bởi thịt và trứng của chúng là những món ăn rất ngon và bổ dưỡng. Bong bóng của cá tầm trắng cũng đáng giá, màng trong của bong bóng được dùng để làm chất thạch (một dạng tinh khiết của gelatin), hữu ích trong nhiều ngành công nghiệp. Trứng được dùng làm món trứng cá muối, đây là món ăn đặc sản có giá trị kinh tế rất cao. Hiện loài cá này đang bị đẩy đến bên bờ vực tuyệt chủng một phần vì số lượng đánh bắt cá quá lớn. Bên cạnh đó, người ta lại hay giết con cái trưởng thành để lấy trứng, làm sụt giảm nghiêm trọng nguồn cá tầm thiên nhiên.
Cá trầm trắng sống ở sông hay biển tùy theo từng giai đoạn phát triển. Cá trưởng thành từ biển bơi vào sông trong khoảng tháng ba, bơi lên đến các nhánh thượng nguồn vào khoảng tháng năm. Ở đó, chúng đẻ trứng trong các dòng nước chảy xiết. Trứng bám chặt vào đá cho đến khi nở. Sau thời gian sinh sản, những con trưởng thành bơi ra biển, nhưng những con non vẫn ở lại sông nhiều năm, rồi sau đó cũng bơi thẳng ra sống ở biển. Phải mất ít nhất là 20 năm, cá tầm trắng mới đến độ trưởng thành để có thể sinh sản - khi đó chúng lại từ biển bơi vào sông và ngược lên thượng nguồn. Cá tầm trắng đẻ trứng với số lượng rất lớn: một con cá cái kích thước 3m có thể đẻ một lứa hơn 3 triệu trứng với tổng trọng lượng là 115 kg trứng. Những con cá mái sắp đẻ trứng thường bị ngư dân bắt để làm món trứng cá muối.
Wat Chedi Luang

Lịch sử

Khởi công xây dựng dưới triều đại của nhà vua Saen Muang Ma vào năm 1391, nhưng phải tới năm 1475, Wat Chedi Luang mới hoàn tất vóc dáng của mình vào năm này, nhà vua Tilokarat đã biến ngôi chùa trở thành nhà của đức Phật Emerald Buddha, kho báu văn hoá quan trọng của đất nước Thái Lan. Ngôi chùa khi ấy cao 80m và rộng 45m. Nhưng rất tiếc, nó đã bị phá huỷ trong một trận động đất năm 1545, dưới triều của hoàng hậu Mahadevi. Ngôi chùa hiện giờ khách chiêm ngưỡng là những gì còn sót lại một thời của Wat Chedi Luang năm 1475, và những vẻ đẹp mới mà nhân dân Thái Lan đã cất công trùng tu và xây dựng chùa với mô típ chim công và rắn trang trí tại các sảnh thờ.

Mô tả

Ngay trước cổng chùa là một cây gôm to ngay phía trái cổng vào. Truyền thuyết kể rằng nếu cây đổ, ắt hẳn có một thảm hoạ khủng khiếp sẽ đến với người dân Lanna. Ngay cạnh cây gôm này là ngôi nhà nhỏ của thần gác cổng của thành phố Prueksa Thevada, vị thần thông thái, nhà hiền triết của xứ Lanna.
Hàng năm, tại đây diễn ra Lễ hội cầu mùa Inthakhin kéo dài 7 ngày vào tháng 5 hoặc tháng 6, cầu mưa thuận cho mùa màng màu mỡ và cuộc sống người dân được sung túc. Và theo phong tục của người xưa thì lễ hội này còn bảo vệ đất nước Lanna khỏi chiến tranh, xung đột.

Giá trị

Ngày nay, Wat Chedi Luang còn ẩn chứa nhiều điều kỳ lạ đối với du khách thập phương vì ngôi chùa lưu giữ xác của 3 vị sư đã tu đắc đạo tại ngôi chùa. Điều đặc biệt là các vị sư này đều ngồi trong tư thế thiền, da dẻ vẫn hồng hào, đôi mắt tinh anh như người còn sống, và các thớ thịt (kẽ các ngón tay và ngón chân) thì liền thành một mối. Đây cũng chính là điều mà khách thập phương tập trung về đây để xem điều kỳ diệu tại chùa này.
Hangaku Gozen

Hangaku Gozen (坂額御前 Phản Ngạch Ngự Tiền) là một nữ chiến binh samurai, một trong số ít nữ chiến binh thường được biết đến trong lịch sử hoặc văn học cổ điển Nhật Bản.

Thuở hàn vi

Bà sống vào khoảng cuối thời Heian và đầu thời Kamakura. Bà còn có tên gọi khác là Hangaku (板額 hoặc 飯角 Bản Ngạch hoặc Phạn Giác). Bà là con gái của một samurai tên là Jō Sukekuni (城資国 Thành Tư Quốc), và có anh chị em là Jō Sukenaga (城資永 Thành Tư Vĩnh) và Jō Nagamochi (城長茂 Thành Trường Mậu) (hoặc Sukemochi (助茂 Trợ Mậu)).

Binh nghiệp và bị bắt

Năm 1180–1185, Tomoe Gozen đã chiến đấu trong cuộc chiến tranh Genpei bên cạnh những nam chiến binh.
Dòng họ Jō xuất thân là những samurai, đồng minh của nhà Taira, ở tỉnh Echigo (nay là Niigata). Tuy thiện chiến và dũng mãnh nhưng họ không thoát khỏi bại trận trong chiến tranh Genpei, và mất phần lớn sức mạnh của mình. Năm 1201, cùng với người cháu trai Jō Sukemori (城資盛 Thành Tư Thịnh), bà tình nguyện lập một đội quân để hưởng ứng nỗ lực của Sukemoto (cuộc dấy loạn Kennin) nhằm lật đổ Mạc phủ Kamakura. Hangaku và Sukenaga chiếm một vị trí phòng thủ tại một pháo đài ở Tossakayama trước sự tấn công của Sasaki Moritsuna (佐々木盛綱 Tá Tá Mộc Thịnh Cương). Hangaku đứng ra chỉ huy 3.000 binh sĩ lập tuyến phòng thủ chống lại một đội quân gồm 10.000 binh sĩ trung thành với nhà Hōjō.
Cuối cùng, bà bị quân địch bắn trọng thương và bắt sống; phòng tuyến này sau đó cũng sụp đổ theo. Hangaku được đưa đến Kamakura. Khi bà bị binh lính trói lại đem ra trình diện trước mặt shōgun Minamoto no Yoriie, bà tình cờ gặp được Asari Yoshitō (浅利義遠 Thiển Lợi Nghĩa Viễn), một samurai xuất thân từ xứ Kai–nhà Genji, cảm động trước khí phách hiên ngang không kém gì nam giới, shōgun đã cho phép bà thành thân với Asari. Theo một vài sử liệu cho biết đôi vợ chồng chọn trở về sinh sống ở xứ Kai và có với nhau một cô con gái, không rõ bà mất vào lúc nào.

Tài liệu văn hóa

Hangaku xuất hiện trong bộ chính sử Azuma Kagami. Các sử gia thường ca tụng bà "dũng cảm như một người đàn ông và xinh đẹp như một bông hoa," thường cầm theo một thanh naginata trong trận chiến. Nhiều người kể chuyện và các họa sĩ tranh in đã miêu tả Hangaku trong các tác phẩm của họ, bao gồm Kuniyoshi, người đã sản xuất một loạt các bản in nữ chiến binh này. Sê-ri này cũng bao gồm các nhân vật lịch sử hoặc văn học như Tomoe Gozen, Shizuka Gozen và Hōjō Masako.
Fritz Raschig

Cuộc đời và Sự nghiệp

Ông sinh tại Brandenburg an der Havel. Sau khi đậu bằng tiến sĩ ở Đại học Berlin năm 1884 dưới sự hướng dẫn của Robert Wilhelm Bunsen, ông bắt đầu vào làm việc trong công ty hóa chất BASF. Năm 1891 ông mở một công ty hóa chất riêng tại Ludwigshafen am Rhein (ngày nay vẫn còn hoạt động dưới tên "Raschig GmbH"). Ông có nhiều bằng sáng chế về hóa học đặc biệt liên quan tới phenol, một trong số đó nay gọi là quá trình Raschig. Ông cũng triển khai các cải tiến trong việc chưng cất, đặc biệt là các vòng Raschig, các vòng bằng kim loại hoặc sành sứ được đặt ở các cột trong chưng cất phân đoạn (fractional distillation).
Biên giới Việt Nam-Campuchia

Lịch sử

Biên giới Việt Nam-Campuchia bắt đầu được hình thành từ thế kỷ XVII-XVIII, dưới thời các chúa Nguyễn ở Đàng Trong (Cochinchine) của nước Đại Việt: ban đầu bao quanh xứ Sài Gòn-Đồng Nai vào thế kỷ XVII, đến thế kỷ XVIII thêm đường bao quanh xứ Hà Tiên ven bờ vịnh Thái Lan tới tận Vũng Thơm (Sihanoukville), Cần Vọt (Kampot). Sang cuối thế kỷ XVIII quá trình Nam tiến của người Việt kết thúc, và tới đầu thế kỷ XIX thời nhà Nguyễn, đường biên giới này đã được nối liền và định hình rõ gồm chủ yếu biên giới giữa trấn Gia Định (1802-1808) hay Gia Định Thành (1808-1832), sau là Nam Kỳ Lục tỉnh (Basse Cochinchine) (1832-1867) của nước Đại Nam (Việt Nam) với Vương quốc Cao Miên. Tuy nhiên, biên giới này không ổn định, (đặc biệt là giai đoạn 1835-1840, phần lớn Cao Miên bị sáp nhập vào Đại Nam thành Trấn Tây Thành (với cơ chế hành chính gần giống như Gia Định Thành)). Từ giữa thế kỷ XIX (1841-1867), đến khi thực dân Pháp chiếm đóng Nam kỳ (1862-1867) và áp đặt chế độ bảo hộ ở Cao Miên (1863), đường biên giới này khá ổn định, và được công nhận quốc tế bởi hòa ước 3 bên Đại Nam-Cao Miên-Xiêm La (1845). Trong thời kỳ thực dân Pháp đô hộ Nam Kỳ, Cao Miên và sau là toàn cõi Đông Dương, biên giới Việt Nam-Campuchia chỉ mang tính chất là đường ranh giới hành chính giữa các xứ Việt Nam thuộc Pháp với xứ Campuchia thuộc Pháp đều nằm trong Liên bang Đông Dương (1887-1954), bao gồm hai phần: Đoạn biên giới giữa Nam Kỳ thuộc Pháp (CochinChina Française) và Campuchia được hoạch định bởi thỏa ước Pháp-Campuchia năm 1873, đã được phân giới cắm mốc nhưng đến nay còn rất ít dấu tích trên thực địa. Đoạn biên giới giữa hai xứ bảo hộ của Pháp là Trung Kỳ (Annam) và Campuchia không có văn bản phân định đường biên giới, chỉ có nghị định xác định ranh giới với các tỉnh Trung Kỳ, chưa được phân giới cắm mốc. Hai phần biên giới trên đã được chính quyền Pháp thể hiện trên 26 mảnh bản đồ Bonne tỷ lệ 1/100.000 do Sở Địa dư Liên bang Đông Dương xuất bản. Đường biên giới pháp lý giữa hai nước Việt Nam và Campuchia hiện nay, trên cơ sở kế tục đường biên giới do Pháp để lại sau khi chiến tranh Đông Dương kết thúc, cũng chính đường ranh giới (bản đồ Bonne) khá ổn định giữa các xứ Nam Kỳ, Trung Kỳ và Campuchia nằm trong Liên bang Đông Dương thuộc Pháp thời kỳ đầu và giữa thế kỷ XX (1914-1945 và 1945-1954).

Danh mục bản đồ UTM 40 mảnh tỷ lệ 1/50000

Một số đoạn biên giới sử dụng tập bản đồ Bonne không thể phân định rõ ràng, nên trong Hiệp ước Hoạch định biên giới năm 1985, hai nước Việt Nam và Campuchia thống nhất sử dụng thêm tập bản đồ UTM 40 mảnh tỷ lệ 1/50000 (tỷ lệ lớn hơn bản đồ Bonne) để hỗ trợ cho bản đồ Bonne trong hoạch định biên giới. Tập bản đồ UTM 40 mảnh tỷ lệ 1/50000 do quân đội Hoa Kỳ xuất bản những năm 1969-1971, (chỉ 02 trong số 40 mảnh) do quân đội Việt Nam Cộng hòa xuất bản muộn nhất là vào tháng 4 năm 1975. Danh mục tập bản đồ UTM 40 mảnh tỷ lệ 1/50000 được ghi trong hiệp ước: