Mười lời thề danh dự của quân nhân Quân đội nhân dân Việt Nam

Mười lời thề danh dự của quân nhân Quân đội nhân dân Việt Nam là lời tuyên thệ của tân binh, được đọc trong lễ chào cờ của Quân đội Nhân dân Việt Nam. Nghi thức và mười lời thề này đã trở thành truyền thống lịch sử của Quân đội Nhân dân Việt Nam từ những ngày đầu thành lập tới nay.

Lịch sử

Lời tuyên thệ này có gốc là mười lời thề danh dự của đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân đọc trong lễ thành lập ngày 22 tháng 12 năm 1944, dịp mà về sau được coi là ngày thành lập của Quân đội Nhân dân Việt Nam.
Nội dung "Mười lời thề" được đại tướng Võ Nguyên Giáp, khi đó là đội trưởng đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân, soạn thảo.
Nội dung cơ bản của 10 lời tuyên thệ được giữ nguyên cho đến ngày nay. Một số chi tiết nhỏ được thay đổi theo từng giai đoạn lịch sử.

Ý nghĩa

Xét trên hai bình diện chính yếu: Văn hóa chính trị và văn hóa đạo đức, MLTDD đều đạt mức độ đỉnh cao. Tập trung trước hết ở chỗ, nó là mười điều tâm nguyện thiêng liêng thể hiện phẩm giá của quân nhân trong QĐNDVN trước Tổ quốc; thể hiện bản chất cách mạng, truyền thống tốt đẹp của QĐNDVN. Đó là sự khẳng định QĐNDVN do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo-vị thế đầy vinh dự và trách nhiệm, có “kim chỉ nam”, không bao giờ phai nhạt về mục tiêu, lý tưởng, lẽ sống. Không bao giờ chệch hướng đi.
Phần lớn nội dung MLTDD là những lời tâm huyết của tự thân người lính đối với những vấn đề căn bản của văn hóa quân nhân - dạng thái đặc biệt của văn hóa làm người nói chung. Đó là lòng trung thành vô hạn đối với Tổ quốc, với nhân dân: Hy sinh, chiến đấu đến giọt máu cuối cùng vì sự nghiệp cách mạng. Kiên quyết tiêu diệt quân xâm lược. Hết lòng phục vụ nhân dân (Kính trọng dân, Giúp đỡ dân, Bảo vệ dân. Không lấy của dân, Không dọa nạt dân, Không quấy nhiễu dân... Gương mẫu chấp hành và vận động nhân dân thực hiện mọi đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách và luật pháp của Nhà nước. Phấn đấu thực hiện một nước Việt Nam hòa bình, độc lập và xã hội chủ nghĩa). Trong các mối quan hệ căn bản này, người quân nhân cách mạng Việt Nam có tinh thần vì nhân dân mình và vì cả đồng loại (góp phần tích cực vào cuộc đấu tranh của nhân dân thế giới vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội). Đó là ý thức về danh dự và phẩm giá. Giữ vững phẩm chất và truyền thống tốt đẹp, quyết chiến, quyết thắng của quân đội nhân dân, luôn tự phê bình và phê bình, cần kiệm liêm chính, chí công vô tư... không làm điều gì hại tới danh dự của quân đội và quốc thể. Đó là tinh thần bất khuất trước kẻ thù (nếu bị quân địch bắt, dù phải chịu cực hình tàn khốc thế nào cũng cương quyết một lòng trung thành với sự nghiệp cách mạng, không bao giờ phản bội xưng khai).
Đó là lời thề phấn đấu đến sự thống nhất giữa tình cảm đẹp (tinh thần yêu nước xã hội chủ nghĩa, tinh thần quốc tế vô sản, tinh thần làm chủ tập thể xã hội chủ nghĩa) và ý chí cách mạng (kiên quyết và bền bỉ, thắng không kiêu, bại không nản, dù gian lao khổ hạnh cũng không sờn lòng, vào sống ra chết cũng không nản chí) để "Nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng". Đó là quan hệ cấp dưới với cấp trên. Phục tùng mệnh lệnh cấp trên một cách tuyệt đối, không chỉ bằng mặt, mà bằng cả tấm lòng, tận tâm, tận lực thi hành nhanh chóng và chính xác bất cứ nhiệm vụ gì được giao. Đó chính là “quân lệnh như sơn”. Nhờ điều này mà chỉ cần một người chỉ huy là có muôn người như một. Đó còn là tình đồng đội như ruột thịt, lúc thường cũng như lúc ra trận, toàn quân một ý chí - tình cảm chân thành, cụ thể mà cũng rất bao la, rộng lớn.
Như một hệ quả tất yếu, người lính khi đã sáng rõ lý tưởng, đậm đà tình yêu đất nước thì luôn phấn đấu vươn lên: Ra sức học tập nâng cao trình độ mọi mặt, trước hết là trình độ chính trị, ý thức chấp hành điều lệnh, điều lệ, rèn luyện tính tổ chức, tính kỷ luật và tác phong chính quy, góp phần xây dựng quân đội ngày càng hùng mạnh, luôn luôn sẵn sàng chiến đấu.
Những điều nói trên tạo nên sự khác biệt về bản chất giữa Bộ đội Cụ Hồ với người lính thời xưa “Hữu thân hữu khổ phàn nàn cùng ai”, hoặc người lính tư sản, lính đánh thuê vì mục đích lợi nhuận và tham vọng bá quyền.

Tranh cãi

Nhân vật bất đồng chính kiến Nguyễn Tiến Trung đã từ chối không thề khi tại ngũ từ tháng 3 năm 2008, với lý do ông này không chấp nhận sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam (Điều thế thứ nhất là "Hy sinh tất cả vì tổ quốc Việt Nam; dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam..."), đây là một trong những lý do khiến ông này bị quân đội loại ngũ.

Trong văn hóa

Lấy cảm hứng từ Mười lời thề, nhà viết kịch Lưu Quang Vũ đã sáng tác vở kịch Lời thề thứ chín cho Đoàn kịch nói Quân đội. Lưu Quang Vũ hoàn thành tác phẩm chỉ một thời gian ngắn trước khi qua đời vì tai nạn giao thông, vở diễn sau đó đã được dựng ở Nhà hát Tuổi trẻ và Nhà hát kịch Hà Nội và gặt hái nhiều thành công.