Carlos Slim Helú

Gốc gác

Carlos Slim Helu thực ra không phải là người Mexico chính gốc. Ông có gốc từ châu Á. Cha ông, một di dân gốc Liban đã đến Thành phố México và đầu tư bất động sản thời Cách mạng 1910. Carlos Slim sinh năm 1940 và lớn lên trong khu phố của những người dân nước ngoài tại Thành phố Mexico.

Thiên bẩm kinh doanh

Slim "máu" buôn bán từ nhỏ. Cậu nhớ rất giỏi giá cả của mọi thứ, mới đến tuổi đi học đã thích mặc cả, đổi chác và mua bán để kiếm tiền. Các thành viên của gia đình nhớ lại chuyện cậu đã bán lại cho các anh trai khi cái kẹo, khi thỏi socola mà cậu dành dụm chưa ăn. Rồi cậu mua bán lại đồ chơi, đồ dùng với lũ bạn, bằng tuổi cậu cũng có mà lớn hơn cậu cũng không hiếm gì.
Năm 15 tuổi, khi vẫn còn ngồi trên ghế nhà trường Carlos Slim đã có 5.523 peso. Carlos Slim Helu mua được 44 cổ phiếu của ngân hàng Banamex, ngân hàng lớn nhất của Mexico lúc đó. Năm 17 tuổi, khi vừa tốt nghiệp phổ thông, cậu đã có 31.900,26 peso. Cậu tự nhận mình có một cảm nhận rất đặc biệt với những con số và có thể nhớ chúng cực kì chính xác.
Trong một lần họp đại hội cổ đông, Carlos Slim Helu, khi ấy hãy còn là một anh chàng trẻ tuổi đang sở hữu một số lượng rất nhỏ cổ phần, đã làm mọi người ngẩn người vì thán phục khi nhắc lại vanh vách các số liệu quyết toán một cách chính xác đến tận con số... phần nghìn.

La Estrella del Oriente

Công ty thương mại La Estrella del Oriente của cha con Carlos Slim kinh doanh tổng hợp từ A đến Z, từ sách báo, quần áo, xà phòng, mỹ phẩm, hay thuốc lá, rượu. Dần dà, cả một hệ thống cửa hàng thương mại đã hình thành. Ở tất cả các khu vực trung tâm mua bán sầm uất quan trọng nhất trong thành phố Mexico đều có các cửa hàng của Carlos Slim. Kế đó là sự ra đời và phát triển chóng mặt chuỗi nhà hàng Sanborns - hệ thống nhà hàng cao cấp lớn nhất Mexico và có mặt tại hầu hết thành phố lớn.

Telmex và chiến lược miễn phí truy nhập Net cho thanh thiếu niên

Dẫu thành công là vậy, nhưng tới năm 1990 Carlos Slim mới chỉ được biết đến ở trong nước Mexico là chính. Chỉ đến khi trở thành ông chủ của tập đoàn viễn thông Telmex lớn nhất châu Mỹ Latinh thì Carlos Slim mới tạo ra được tiếng tăm toàn cầu. Chính nhờ Telmex mà ông mới trở thành một trong những tỉ phú giàu nhất thế giới. Năm 1990, Nhà nước Mexico quyết định tư nhân hóa công ty điện thoại và viễn thông quốc gia. Chẳng phải là một chuyên gia kỹ thuật - thậm chí ông còn không biết tiếng Anh và cũng chẳng xài được máy tính, nhưng Carlos Slim đã gom hết vốn liếng của mình để lao vào đấu thầu.
Với 1,7 tỷ USD, Carlos Slim đã mua gần như toàn bộ số cổ phiếu của tập đoàn này. Cách nay 14 năm, khi mua 1 cổ phiếu của Telmex, Carlos Slim chỉ bỏ ra có 0,8 cent. Còn giờ, giá cổ phiếu của Telmex trên thị trường chứng khoán là 34 USD. Vào thời điểm hiện tại, giá trị cả tập đoàn được các công ty kiểm toán độc lập định giá là từ 10 cho đến 12 tỷ USD.
Texmex là một trong những tập đoàn viễn thông đầu tiên trên thế giới có ngay dịch vụ Internet ADSL phục vụ khách hàng. Kề ngay sau những chiến dịch quảng cáo rầm rộ, Carlos Slim tiếp tục làm các đối thủ cạnh tranh giật nảy người khi ông tuyên bố cung cấp miễn phí Internet cho thanh thiếu niên.

Tầm nhìn chiến lược và các thương vụ bộn bạc

Mặc dù Mexico còn xa mới là một nước công nghiệp phát triển nhưng Carlos Slim đã đoán trước được sự giảm sút của mạng điện thoại dây truyền thống, thế vào đó sẽ là thời của điện thoại di động. Năm 2000, mới chỉ có các công ty nước ngoài từ Mỹ và châu Âu hoạt động tại Mỹ Latinh. Công ty America Movil của Carlos Slim là công ty nội duy nhất có thể cạnh tranh được. Thế rồi, "trùm" về thị phần là Telefonica của Tây Ban Nha đột nhiên bị cạnh tranh dữ dội. Đến cuối năm 2003, America Movil đã đạt số khách hàng là 40,4 triệu, đã chạm tới tương quan xấp xỉ về số lượng khách hàng 40,6 triệu của nhà cung cấp đến từ Tây Ban Nha này.
Tin học, viễn thông là lĩnh vực kinh doanh có tính toàn cầu, Carlos Slim Helu biết điều đó, dù vẫn xin nhắc lại là hầu như ông không hiểu gì về kiến thức tin học cả!!!. Ông tìm cách vươn ra các thị trường quốc tế, thoạt đầu là thị trường Mỹ Latinh. Năm 2003, Carlos Slim mua đứt tập đoàn điện thoại di động Bell South tại São Paulo của Brasil chỉ với "nhõn" 625 triệu USD.
Hiện nay Carlos Slim cũng đang nắm cổ phần chi phối tập đoàn viễn thông lớn nhất của Brasil là Embratel Participa. Tập đoàn viễn thông Mỹ MCI đã phải bán số cổ phần mà MCI đang nắm giữ cho Texmex sau khi tập đoàn viễn thông của Carlos Slim đã thắng trong đợt đấu thầu công khai. Phi vụ này ngốn của Slim không dưới 360 triệu.

Đóng góp cho xã hội

Đó không chỉ là số nộp ngân sách cũng như hàng chục nghìn việc làm tại một đất nước có tỉ lệ thất nghiệp khá cao này, Carlos Slim Helu còn thành lập ra khá nhiều các quỹ tài trợ và quỹ từ thiện
Trong năm 2003, hai quỹ học bổng của ông đã cấp 20.000 suất cho sinh viên. Quỹ hỗ trợ trẻ em mang tên ông đã giúp trên 5.000 trẻ em phạm pháp có cơ hội trở lại cuộc sống bình thường. Hơn 11.000 ca mổ cho trẻ em đã nhận được sự hỗ trợ kinh phí từ quỹ từ thiện của ông. Ông cũng chi 50 triệu USD để tu sửa lại 34 tòa nhà cổ tại trung tâm tài chính cũ của Thành phố México, nơi được UNESCO công nhận là di sản văn và khoe khoang, mà ngược lại, Carlos Slim sống giản dị và bình dị quá mức bình thường. Phòng làm việc của ông được bố trí không khác gì của một nhân viên bình thường nhất. Một ngày ông làm việc tới 14 tiếng, lắm lúc quên bẵng cả ăn. Các nhân viên thuật lại rằng đôi lúc, họ có cảm giác Carlos Slim chỉ sống bằng những điếu xì gà luôn đỏ lửa trên môi.

Ảnh hưởng tới chính trường

Quan hệ chính trường cũng là yếu tố giúp Slim thuận lợi trong làm ăn. Nhiều người tin rằng cú đột phá lớn nhất với Slim là sự thăng tiến qinas, người từng tốt nghiệp Đại học Harvard và có khuynh hướng kỹ trị nhằm hiện đại hóa đất nước. Hai người từng thiết lập quan hệ bằng hữu giữa thập niên 1980. Thời Salinas, hàng trăm công ty nhà nước được tư nhân hóa trong đó có Telmex năm 1990. Tiến trình tư nhân hóa không chỉ có lợi riêng với Carlos Slim mà với doanh nghiệp Mexico nói chung. Năm 1991, Mexico chỉ có 2 tỉ phú lọt vào danh sách Forbes; đến trước năm 1994, giai đoạn cuối nhiệm kỳ Salinas, danh sách trên có 24 người và người giàu nhất là Slim. Và trong khi Mỹ phá thế độc quyền nhà nước bằng cách chia nhỏ và biến thành những công ty tư cạnh tranh với nhau, Mexico lại bê nguyên bản độc quyền nhà nước thành độc quyền tư nhân. Đó là lý do Telmex được hưởng ưu tiên trong kinh doanh điện thoại. Năm 1995, công ty điện thoại đường dài Avantel chi khoảng 1 tỉ USD để xây dựng mạng mới nhưng sau đó bắt đầu gặp khó khăn khi kết nối với hệ thống của Telmex. Một năm sau, sau nhiều thương lượng, Telmex bắt đầu mở cổng kết nối cho Avantel nhưng Avantel phải trả 0.7 USD cho mỗi USD mà họ kiếm được cho tập đoàn của Slim! Khi Avantel "rủ" Telmex ra tòa với tội độc quyền, tập đoàn của Slim phản ứng bằng cách yêu cầu tòa ra trát bắt Luis Mancera (luật sư hàng đầu Mexico làm cho Avantel)! Cuối cùng, năm 2001, Avantel mếu máo vỡ nợ và hầu hết tài sản công ty Slim đã mua lại rồi bán kiếm lời... Một lần nữa, quan hệ chính trường đã đem lại thuận lợi cho Telmex. Khi đắc cử Tổng thống năm 2000, Vicente Fox đã chọn viên chức Telmex, Pedro Cerisola, vào ghế bộ trưởng thông tin-giao thông.
Quan hệ chính trị cũng giúp Slim dễ mở rộng thị trường. Hãng điện thoại di động América Móvil của ông hiện có 124 triệu khách hàng, hoạt động tại hơn 12 nước Mỹ Latinh. Trong nước, Slim lập tập trung vào công nghiệp dựa vào hợp đồng chính phủ. Công ty xây dựng mới thành lập của ông, Ideal SAB, hiện đấu thầu xây dựng vài trong số công trình xa lộ lớn nhất Mexico. Công ty dịch vụ dầu khí của ông hiện đang xây giàn khoan lớn nhất Mexico. Vương quốc Carlos Slim tại Mexico rộng đến mức công ty nước ngoài không thể làm ăn nếu phớt lờ Slim. Năm 2005, công ty hỏa xa Union Pacific (Mỹ) cùng Hutchison Port Holdings (nhà đầu tư cầu cảng hàng đầu thế giới, quản lý 5 trong 7 cảng container lớn nhất thế giới, xử lý 13% lưu lượng container thế giới; thuộc tập đoàn Hutchison Whampoa, tức Hòa Ký Hoàng Bộ, của Hồng Kông) cùng hợp tác đấu thầu công trình 6 tỉ USD xây cảng và hỏa xa tại Baja California (bang cực Bắc Mexico). Tuy nhiên, dự án bất thành, khi Slim thuyết phục thống đốc Baja California không giao công trình cho công ty nước ngoài.

Phê bình

Tài sản ngày càng tăng của Carlos là chủ đề gây tranh cãi vì nó được tạo ra trong một nước đang phát triển nơi thu nhập bình quân đầu người không quá 14.500 US$ một năm và gần 17% dân số sống trong cảnh nghèo khó. 
Những lời chỉ trích cho rằng Carlos là nhà độc quyền, dẫn chứng việc Telmex kiểm soát đến 90% thị trường điện thoại bàn của Mexico. 
Tài sản của Carlos tương đương 5% thành quả kinh tế hàng năm của Mexico. 
Telmex, với 49.1% do Carlos và gia đình sở hữu, thu phí sử dụng thuộc hàng đắt nhất thế giới, theo Organisation for Economic Co-operation and Development. 
Một người Mexico trung bình tiêu 1.50 pê-sô mỗi ngày vào hàng hoá và dịch vụ của Carlos, tính ra khoảng 140 million US$ một ngày và Federal Telecommunications Institute, một tổ chức chống độc quyền mới của Mexico nói trong tháng tư 2014 rằng các doanh nghiệp viễn thông của Carlos là độc quyền. 
Sự hiện diện về kinh tế của Carlos ở Mexico rộng rãi đến nỗi nhiều người Mexico cảm thấy nên gọi đất nước là "Slimlandia" (vùng đất của Carlos Slim) vì gần như không thể sống một ngày ở Mexico mà không góp phần vào sự giàu có của Carlos.
Theo Celso Garrido, nhà kinh tế học của Universidad Nacional Autónoma de México, sự thống trị của các conglomerate của Carlos ngăn cản các công ty nhỏ hơn phát triển, dẫn đến thiếu việc làm có lương và buộc rất nhiều người Mexico phải đi tìm cuộc sống tốt hơn ở Mỹ. Một báo cáo năm 2012 của OECD ước tính thiệt hại xã hội do các công ty độc quyền của Carlos gây ra khoảng 129 tỷ USD.