Yên Thế

Địa lý

Yên Thế có địa hình đồi núi trung du, thuộc vùng Đông Bắc (Việt Nam), nằm ở phía Tây Bắc tỉnh Bắc Giang, giáp giới với hai tỉnh Thái Nguyên và Lạng Sơn. Địa hình thấp dần theo hướng Đông Nam, phía Bắc là vùng núi thấp dưới chân dãy núi Bắc Sơn, mà dãy núi này hay được biết đến hơn với cái tên cánh cung Bắc Sơn chạy từ Lạng Sơn sang Thái Nguyên (một trong năm dãy núi hình vòng cung tạo nên nét đặc trưng của địa hình vùng Đông Bắc). Phía Đông Nam huyện Yên Thế giáp huyện Lạng Giang, ranh giới tự nhiên là con sông Thương một sông lớn trong hệ thống sông Thái Bình, phía Nam và Tây Nam giáp huyện Tân Yên, đều của tỉnh Bắc Giang. Phía Tây và phía Bắc Yên Thế giáp các huyện của tỉnh Thái Nguyên, kể từ Tây lên Bắc lần lượt là: Phú Bình, Đồng Hỷ, Võ Nhai. Toàn bộ phía Đông Yên Thế giáp với huyện Hữu Lũng của tỉnh Lạng Sơn. Chảy qua giữa huyện, theo hướng Đông Nam là con sông Sỏi, một nhánh nhỏ đầu nguồn của sông Thương.
Diện tích tự nhiên của Yên Thế là 301,2575 km².

Dân số

Dân số trên địa bàn huyện có trên 102.574 (2013) người với 8 dân tộc anh em sinh sống, trong đó dân tộc thiểu số chiếm 27%. Dân số thành thị (thị trấn Cầu Gồ, Bố Hạ) có 9.457 người (chiếm 9,85%); dân số nông thôn 86.549 người (chiếm 90,15%); mật độ dân số trung bình 314 người/km².

Lịch sử

Yên Thế là nơi diễn ra cuộc khởi nghĩa chống lại thực dân Pháp ngót 30 năm (1884- 1913) do người anh hùng áo vải Hoàng Hoa Thám lãnh đạo. Hiện nay trên đất Yên Thế còn lưu lại được nhiều di tích quý báu của Khu di tích khởi nghĩa Yên Thế: Năm 1957 chuyển xã Hợp Tiến về huyện Đồng Hỷ của tỉnh Thái Nguyên quản lý.
+ Đồn Phồn Xương: Đây là trung tâm của cuộc khởi nghĩa, nơi đây đã xây dựng nhà lưu niệm cuộc khởi nghĩa của nông dân Yên Thế. Hàng năm vào các ngày 15,16,17 tháng 3 dương lịch đã diễn ra lễ kỷ niệm cuộc khởi nghĩa, đón hàng vạn khách thập phương trong cả nước về dự hội.
+ Các di tích lịch sử - văn hoá khác: Đồn Hố Chuối, Đồn Hom, Chùa Lèo, Đình Dĩnh Thép, chùa Thông, là những di tích lịch sử ghi lại những chiến công lừng lẫy của nghĩa quân Yên Thế trong suốt cuộc kháng chiến chống Pháp ngót 30 năm.
Hiện nay Yên Thế đang kêu gọi tài trợ bảo tồn, xây dựng khu di tích Hoàng Hoa Thám với số tiền lên tới 120 tỷ đồng.
Sau năm 1975, huyện Yên Thế có thị trấn Bố Hạ, thị trấn nông trường Yên Thế và 16 xã: An Thượng, Bố Hạ, Canh Nậu, Đồng Hưu, Đồng Kỳ, Đồng Lạc, Đông Sơn, Đồng Vương, Hương Vĩ, Phồn Xương, Tam Hiệp, Tam Tiến, Tân Hiệp, Tân Sỏi, Tiến Thắng, Xuân Lương.
Ngày 29-8-1994, thành lập thị trấn Cầu Gồ từ một phần diện tích tự nhiên và dân số của xã Tam Hiệp và xã Phồn Xương, thành lập xã Hồng Kỳ từ một phần diện tích tự nhiên và dân số của xã Đồng Kỳ.
Ngày 11-5-1999, thành lập xã Đồng Tiến trên cơ sở 3.700 ha diện tích tự nhiên và 3.116 nhân khẩu của xã Đồng Vương.
Ngày 6-11-2008, giải thể thị trấn nông trường Yên Thế để thành lập xã Đồng Tâm.
Dự kiến sau năm 2020, xã Phồn Xương sẽ được sáp nhập vào thị trấn Cầu Gồ và xã Bố Hạ sẽ được sáp nhập vào thị trấn Bố Hạ.

Kinh tế

Nông nghiệp: huyện Yên Thế là một vùng trồng cây ăn quả, nổi tiếng với giống cam sành Bố Hạ, ở xã Bố Hạ và thị trấn cùng tên.
Công nghiệp: Hiện tại huyện đang cho xây dựng và đưa vào hoạt động nhiều Cụm công nghiệp trong đó nổi bật là Cụm công nghiệp Bố Hạ, Cầu Gồ, Mỏ Trạng
Khu vực 7 xã phía đông chủ yếu làm lò vôi, cay thu nhập nhân dân khá nhưng lại đối mặt với vấn đề ô nhiễm môi trường trầm trọng.