Vĩnh Lợi

Nguồn gốc địa danh Vĩnh Lợi

Ban đầu, địa danh Vĩnh Lợi chỉ là tên một làng thuộc tổng Thạnh Hòa, tỉnh Bạc Liêu. Sau này, thực dân Pháp thành lập quận và đặt tên là quận Vĩnh Lợi do lấy theo tên gọi làng Vĩnh Lợi vốn là nơi đặt quận lỵ.
Lúc bấy giờ, địa bàn làng Vĩnh Lợi rất rộng lớn, chiếm phần lớn diện tích thành phố Bạc Liêu ngày nay (ngoại trừ các xã Vĩnh Trạch và Vĩnh Trạch Đông) cùng với một phần thị trấn Châu Hưng thuộc huyện Vĩnh Lợi ngày nay.

Thời Pháp thuộc

Vào thời nhà Nguyễn độc lập, vùng đất Vĩnh Lợi ngày nay thuộc tổng Thạnh Hưng, huyện Phong Thạnh, phủ Ba Xuyên, tỉnh An Giang.
Sau khi chiếm hết được các tỉnh Nam Kỳ vào năm 1867, thực dân Pháp dần xóa bỏ tên gọi tỉnh An Giang cùng hệ thống hành chính phủ huyện cũ thời nhà Nguyễn, đồng thời đặt ra các hạt Thanh tra. Tổng Thạnh Hưng lúc này thuộc hạt Thanh tra Ba Xuyên và sau đó là hạt Thanh tra Sóc Trăng. Năm 1876, hạt Thanh tra Sóc Trăng đổi thành hạt tham biện Sóc Trăng. Năm 1882, thực dân Pháp thiết lập hạt tham biện Bạc Liêu trên cơ sở tách 3 tổng Quảng Long, Quảng Xuyên và Long Hưng của hạt tham biện Rạch Giá hợp với 2 tổng Thạnh Hòa và Thạnh Hưng tách từ hạt tham biện Sóc Trăng chuyển sang.
Ngày 20 tháng 12 năm 1899, Toàn quyền Đông Dương ra nghị định kể từ ngày 1 tháng 1 năm 1900 tất cả các đơn vị hành chính cấp tỉnh ở Đông Dương điều thống nhất gọi là "tỉnh", trong đó có tỉnh Bạc Liêu. Lúc bấy giờ tỉnh Bạc Liêu chỉ có 2 quận: Vĩnh Lợi và Cà Mau. Quận Vĩnh Lợi khi đó gồm 2 tổng là Thạnh Hòa và Thạnh Hưng vốn trước năm 1882 cùng thuộc địa bàn hạt Sóc Trăng.
Năm 1904, tách tổng Thạnh Hưng ra khỏi quận Vĩnh Lợi đề thành lập mới quận Vĩnh Châu cùng thuộc tỉnh Bạc Liêu. Quận Vĩnh Châu có một tổng duy nhất là Thạnh Hưng với 5 làng trực thuộc: Vĩnh Châu, Vĩnh Phước, Lai Hòa, Lạc Hòa, Khánh Hòa; quận lỵ đặt tại làng Vĩnh Châu.
Ngày 5 tháng 10 năm 1917, quận Vĩnh Lợi có một tổng là Thạnh Hoà với 5 làng trực thuộc: Vĩnh Lợi, Long Thạnh, Hoà Bình, Vĩnh Trạch, Hưng Hội. Quận lỵ đặt tại làng Vĩnh Lợi. Thời Pháp thuộc, làng Vĩnh Lợi đóng hai vai trò là quận lỵ quận Vĩnh Lợi và là tỉnh lỵ tỉnh Bạc Liêu.
Ngày 18 tháng 12 năm 1928, Toàn quyền Đông Dương ra nghị định thành lập các thị xã Bạc Liêu, Cần Thơ, Rạch Giá và Mỹ Tho trực thuộc các tỉnh cùng tên gọi. Các thị xã này đều có Ủy ban thị xã, thị trưởng do chủ tỉnh bổ nhiệm và có ngân sách riêng. Thị xã Bạc Liêu lúc đó được thành lập trên phần đất làng Vĩnh Lợi.

Chính quyền Cách mạng

Năm 1948, tỉnh Bạc Liêu giao huyện Vĩnh Châu và làng Hưng Hội thuộc huyện Vĩnh Lợi về tỉnh Sóc Trăng. Ngày 13 tháng 11 năm 1948, chính quyền cách mạng cắt 2 làng Vĩnh Trạch, Vĩnh Lợi để thành lập thị xã Bạc Liêu thuộc tỉnh Bạc Liêu. Cùng thời điểm này, tỉnh Sóc Trăng giao làng Châu Thới về tỉnh Bạc Liêu. Làng Châu Thới hợp nhất với làng Long Thạnh thành làng Thạnh Thới. Năm 1954, huyện Vĩnh Châu cũng trở lại thuộc tỉnh Bạc Liêu.
Năm 1957, Liên Tỉnh uỷ miền Tây giải thể tỉnh Bạc Liêu, đồng thời đưa các huyện Giá Rai, Vĩnh Lợi, Vĩnh Châu, Hồng Dân, thị xã Bạc Liêu giao về tỉnh Sóc Trăng quản lý. Tỉnh uỷ Sóc Trăng quyết định hợp nhất huyện Vĩnh Châu và huyện Vĩnh Lợi, thành huyện Vĩnh Lợi - Vĩnh Châu. Năm 1963, Tỉnh uỷ Sóc Trăng quyết định giải thể huyện Vĩnh Lợi - Vĩnh Châu, tái lập huyện Vĩnh Châu và huyện Vĩnh Lợi. Ngày 7 tháng 3 năm 1972, nhập xã Vĩnh Hưng của huyện Giá Rai (lúc bấy giờ thuộc tỉnh Cà Mau) vào huyện Vĩnh Lợi thuộc tỉnh Sóc Trăng của chính quyền Cách mạng.
Trong giai đoạn 1964-1973, địa bàn tỉnh Bạc Liêu của chính quyền Việt Nam Cộng hòa vẫn do tỉnh Sóc Trăng của chính quyền cách mạng quản lý. Chính vì vậy, huyện Vĩnh Lợi vẫn thuộc tỉnh Sóc Trăng. Tháng 11 năm 1973, Khu uỷ Tây Nam Bộ quyết định tái lập tỉnh Bạc Liêu. Khi đó huyện Vĩnh Lợi trở lại thuộc tỉnh Bạc Liêu cho đến đầu năm 1976.
Sau ngày 30 tháng 04 năm 1975, chính quyền quân quản Cộng hòa miền Nam Việt Nam ban đầu vẫn đặt huyện Vĩnh Lợi thuộc tỉnh Bạc Liêu cho đến đầu năm 1976. Lúc này, chính quyền Cách mạng cũng bỏ danh xưng "quận" có từ thời Pháp thuộc và lấy danh xưng "huyện" (quận và phường dành cho các đơn vị hành chánh tương đương khi đã đô thị hóa). Ngoài ra, xã Vĩnh Lợi và xã Vĩnh Trạch cũng được giao về thị xã Bạc Liêu; đồng thời huyện lỵ huyện Vĩnh Lợi được dời về xã Hòa Bình.

Kinh tế

Vĩnh Lợi là huyện nông nghiệp, có sản lượng lúa gạo lớn nhất toàn tỉnh, có giống lúa Tài nguyên đặc sản, bên cạnh đó ngành chăn nuôi lợn và gia cầm (đặc biệt là vịt) khá phát triển, nhưng quy mô còn nhỏ lẻ.
Ngoài ra, trên địa bàn huyện cũng có một số xí nghiệp công nghiệp nhẹ, như xí nghiệp may của công ty Pinetree trên địa bàn xã Châu Hưng A và một số khu công nghiệp nhỏ trên địa bàn các xã Hưng Thành, Hưng Hội.
Năm 2018 Vĩnh Lợi đã hoàn thành nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, các chỉ tiêu đề ra trên các lĩnh vực cơ bản đạt, dù gặp không ít khó khăn. Trong 20 chỉ tiêu HĐND huyện giao đều thực hiện đạt (trong đó có 15 chỉ tiêu vượt, 5 chỉ tiêu đạt). Đặc biệt, tốc độ tăng trưởng GRDP đạt 6,77%, cao nhất từ đầu nhiệm kỳ đến nay; cơ cấu kinh tế chuyển dịch đúng hướng. Công tác phòng chống dịch bệnh trên cây trồng, vật nuôi được thực hiện đồng bộ nên đạt được kết quả khả quan. Nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới được các ngành, các cấp quan tâm triển khai thực hiện. Lĩnh vực văn hóa - xã hội có nhiều chuyển biến, đặc biệt là công tác đảm bảo an sinh xã hội, chăm lo cho các gia đình chính sách, người có công, hộ nghèo, hộ cận nghèo; công tác xây dựng gia đình văn hóa, ấp văn hóa thường xuyên được củng cố và nâng cao chất lượng; công tác giáo dục và đào tạo, chăm sóc sức khỏe nhân dân từng bước được nâng lên. Tình hình an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội trên địa bàn huyện ổn định.

Y tế

Huyện Vĩnh Lợi có 1 bệnh viện là bệnh viện đa khoa Vĩnh Lợi với quy mô 100 giường bệnh ở thị trấn Châu Hưng, ngoài ra còn có một số trạm y tế xã. Công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân được quan tâm chỉ đạo thường xuyên, cơ sở vật chất, trang thiết bị y tế không ngừng được đầu tư, mạng lưới y tế cơ sở không ngừng được củng cố, với 8/8 trạm y tế đạt chuẩn quốc gia. Tỷ lệ suy dinh dưỡng ở trẻ em giảm từ 15,08% đầu năm 2011 xuống còn 10,1%. Tỷ lệ tăng dân số tự nhiên giảm từ 12,2‰ (đầu năm 2011) xuống còn 11,5‰ (năm 2015). Số người tham gia bảo hiểm xã hội chiếm 2,18% dân số; tỷ lệ trẻ em dưới 6 tuổi được cấp thẻ bảo hiểm y tế đầy đủ theo quy định.

Nông thôn mới

Năm 2017, xã Châu Thới được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới. Huyện Vĩnh Lợi có 1/7 xã đạt chuẩn nông thôn mới, số tiêu chí đạt bình quân toàn huyện là 16,14 tiêu chí/xã.
Tiêu chí giao thông, các tuyến đường nối xã với trung tâm huyện, các tuyến đường ngõ xóm đã đạt 100%, các tuyến đường liên ấp được bê-tông hóa đạt 58,52% (tiêu chí là 50%); 18/28 trường học đạt chuẩn quốc gia, đạt 64,29% (tiêu chí là 70%); 4/7 chợ đạt chuẩn (tiêu chí là 7/7); đã và đang xây dựng 51/77 nhà văn hóa ấp, đạt 66%, đã phê duyệt dự án 22 nhà văn hóa ấp; tỷ lệ hộ nghèo toàn huyện ước giảm khá, từ 6,82% cuối năm 2017 xuống còn 4,22% cuối năm 2018.
Năm 2018, các xã Vĩnh Hưng, Châu Hưng A và Vĩnh Hưng A cơ bản đạt 19/19 tiêu chí xã nông thôn mới, xã Hưng Hội, Hưng Thành đạt 15/19 tiêu chí và xã Long Thạnh đạt 14/19 tiêu chí.
Ngày 26/2/2019, xã Châu Hưng A được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới, huyện Vĩnh Lợi có 2/7 xã đạt chuẩn nông thôn mới.
Ngày 28/2/2019, xã Vĩnh Hưng A được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới, huyện Vĩnh Lợi có 3/7 xã đạt chuẩn nông thôn mới.
Trong năm 2019, huyện sẽ đẩy mạnh thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện, phấn đấu xây dựng 4 xã Vĩnh Hưng, Hưng Thành, Hưng Hội, Long Thạnh đạt 19/19 tiêu chí, thực hiện đạt các tiêu chí về xây dựng huyện nông thôn mới. Bên cạnh đó, tập trung nâng cao các tiêu chí đã đạt đối với các xã đã đạt nông thôn mới. Và phấn đấu đến năm 2020, xã Châu Thới đạt xã nông thôn mới nâng cao, huyện Vĩnh Lợi được công nhân huyện nông thôn mới.
Dự kiến đến năm 2020 có 7/7 xã đạt chuẩn nông thôn mới và huyện Vĩnh Lợi cơ bản hoàn thành tiêu chí huyện nông thôn mới, sớm hoàn thành các tiêu chí xây dựng huyện Vĩnh Lợi trở thành huyện nông thôn mới thứ hai (sau huyện Phước Long).
Sau năm 2020, huyện Vĩnh Lợi phấn đấu xây các xã đạt chuẩn các tiêu chí xã nông thôn mới kiểu mẫu để xây dựng huyện Vĩnh Lợi trở thành huyện nông thôn mới kiểu mẫu.

Phát triển đô thị

Dự kiến đến năm 2020 thị trấn Châu Hưng đạt chuẩn đô thị loại IV, đô thị Vĩnh Hưng đạt chuẩn đô thị loại V, dự kiến thành lập thêm thị trấn Vĩnh Hưng (từ xã Vĩnh Hưng). Huyện Vĩnh Lợi có 2 thị trấn (tăng 1 thị trấn).
Đến năm 2030 đô thị Hưng Thành đạt chuẩn đô thị loại V, dự kiến thành lập thêm thị trấn Hưng Thành. Huyện Vĩnh Lợi có 3 thị trấn (tăng 2 thị trấn).
Năm 2030 huyện Vĩnh Lợi có 3 thị trấn: Châu Hưng, Vĩnh Hưng, Hưng Thành và 5 xã: Châu Hưng A, Châu Thới, Hưng Hội, Long Thạnh và Vĩnh Hưng A.
Ngày 11/10/2010, Chủ tịch UBND tỉnh Bạc Liêu đã phê duyệt Nhiệm vụ thiết kế điều chỉnh quy hoạch chung xây dựng thành phố Bạc Liêu - tỉnh Bạc Liêu giai đoạn 2010 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, trên phạm vi toàn bộ ranh giới hành chính thành phố Bạc Liêu và một số thị trấn, xã thuộc huyện Vĩnh Lợi, huyện Hòa Bình như thị trấn Châu Hưng, Châu Hưng A, Hưng Thành, Châu Thới, Long Thạnh, Hưng Hội, thị trấn Hòa Bình, Minh Diệu, Vĩnh Hậu, Vĩnh Hậu A. Tổng diện tích 56.318 ha và tổng dân số hiện trạng 277.064 người.

Quy hoạch

Ngày 28/8/2017, Sở Xây dựng có văn bản số 811/SXD-QHKT về việc góp ý dự thảo điều chỉnh Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội huyện Vĩnh Lợi đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030.
Theo đó, Sở Xây dựng có một số nội dung góp ý bổ sung như sau:
- Tập trung xây dựng đề án phân loại đô thị và đầu tư xây dựng đồng bộ hệ thống kết cấu hạ tầng, phấn đấu đưa thị trấn Châu Hưng đạt tiêu chí đô thị loại IV, xã Vĩnh Hưng đạt tiêu chí đô thị loại V trong thời gian tới.
- Đến năm 2020 có 07/07 xã đạt chuẩn nông thôn mới và huyện Vĩnh Lợi cơ bản hoàn thành tiêu chí huyện nông thôn mới theo tinh thần Nghị quyết số 02-NQ/TU của BCH Đảng bộ tỉnh.
- Bên cạnh đó, Hội nghị cũng đã thông qua Chỉ thị số 15-CT/TU của Ban thường vụ tỉnh ủy về xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2018-2020 và những năm tiếp theo.
- Thực hiện sớm chủ trương lập quy hoạch xây dựng vùng huyện, hướng đến việc xây dựng huyện Vĩnh Lợi trở thành huyện nông thôn mới.

Giao thông

Huyện nằm ở cửa ngõ đi vào thành phố Bạc Liêu, có Quốc lộ 1A chạy qua khoảng 10 km, trung tâm huyện cách thành phố Bạc Liêu hơn 10 km. Huyện có nhiều kênh rạch chảy ra biển, trong đó, kênh Cà Mau - Bạc Liêu chảy qua huyện lỵ song song với đường ô tô, có đường rẽ đi huyện Hồng Dân. Địa thế này giúp huyện có điều kiện thuận lợi để giao lưu, phát triển kinh tế với các huyện thị lân cận.
Trên địa bàn huyện có Quốc lộ 1A chạy qua xã Châu Hưng A và thị trấn Châu Hưng cùng với nhiều đường nông thôn. Trên đoạn quốc lộ qua xã Châu Hưng A có trạm thu phí BOT Bạc Liêu.