Like a Rolling Stone

Phát hành

Theo Shaun Considine, điều phối viên phát hành của hãng Columbia Records vào năm 1965, "Like a Rolling Stone" ban đầu bị xếp vào danh sách "hủy bỏ phát hành" vì mối lo của bộ phận bán hàng và tiếp thị đối với độ dài 6 phút chưa từng có của một ca khúc với cái giọng hát rock khàn khàn. Những ngày tiếp theo, Considine mang đĩa bài hát này đến một câu lạc bộ mang tên Arthur - một câu lạc bộ mới mở và nổi tiếng với giới tiệc tùng và truyền thông. Theo sự khẳng định của đám đông, bản demo này được phát đi phát lại, cho đến khi buổi tiệc kết thúc. Sáng hôm sau, một DJ và đạo diễn chương trình xếp hạng top 40 ca khúc trong thành phố của đài phát thanh mang tên Columbia yêu cầu cung cấp bản sao. Không lâu sau, vào ngày 20 tháng 7 năm 1965, "Like a Rolling Stone" đã được phát hành dưới dạng đĩa đơn cùng với "Gates of Eden" ở mặt B.
Mặc dù với độ dài hơn 6 phút, ca khúc đã trở thành hit lớn nhất của Dylan cho đến ngày hôm nay. và trụ vững trên bảng xếp hạng Mỹ 12 tuần, đạt vị trí thứ 2 trên bảng xếp hạng chỉ sau hit của The Beatles là "Help!". Các bản sao quảng bá phát hành bởi các DJ vào ngày 15 tháng 6 chỉ gồm 2 đoạn và 2 lần lặp lại điệp khúc trong một mặt đĩa, trong khi phần giang tấu của ca khúc lại bị ghép vào mặt kia của đĩa. Các DJ muốn chơi toàn bộ bài hát vì như thế sẽ không phải phụ thuộc vào mặt đĩa. Trong khi đó một số đài phát thành lại rất miễn cưỡng khi phát ca khúc một cách đầy đủ, rốt cuộc lại bị khán giả yêu cầu bắt buộc phát cả bài. Chính nhờ vậy mà đĩa đơn đạt vị trí số 2 chỉ vài tuần sau khi phát hành. Ca khúc cũng nằm trong Top 10 ở các nước khác bao gồm Canada, Ireland, Hà Lan, và Anh.

Biểu diễn trực tiếp

Dylan đã biểu diễn bài hát trực tiếp lần đầu tiên chỉ vài ngày sau khi phát hành, khi ông xuất hiện tại Newport Folk Festival vào ngày 25 tháng 7 năm 1965. Nhiều khán giả của dòng nhạc dân gian đã phản đối về việc sử dụng đàn ghita điện của Dylan, xem thường dòng nhạc rock 'n roll, như Bloomfield diễn tả lại, chủ yếu trong số họ gọi dòng nhạc đó là "của bọn México, những người tiên phong, vũ công, những ai đang say và lắc lư." Theo một người bạn của Dylan, nhà phê bình âm nhạc Paul Nelson, "Khán giả đã la ó và hét lên rằng 'Tống khứ cái đàn ghita điện ấy đi'", trong khi Dylan và ban nhạc của ông đang mang lại một màn trình diễn ngập ngừng cho đĩa đơn mới của họ.
Highway 61 Revisited được phát hành vào cuối tháng 8 năm 1965. Khi Dylan trình diễn trong các chuyến lưu diễn cho album, "Like a Rolling Stone" luôn được ưu tiên trình diễn, trừ một số trường hợp ngoại lệ, cho đến chuyến lưu diễn cuối của ông vào năm 1966 mang tên "world tour". Vào 17 tháng 5 năm 1966, trong chuyến lưu diễn cuối cùng của mình, Dylan và ban nhạc của ông đã biểu diễn tại Free Trade Hall ở Manchester, Anh. Trước khi họ bắt đầu chơi bản nhạc, một khán giả đã thét lên "Judas!", và rõ ràng đã ám chỉ đến "sự phản bội" của Dylan với dòng nhạc dân gian. Dylan trả lời rằng, "Tôi không tin bạn. Bạn là một kẻ dối trá!" Sau đó, ông quay lại ban nhạc và yêu cầu họ "chơi nhạc thật to vào".
Kể từ đó, "Like a Rolling Stone" vẫn là màn biểu diễn chính trong buổi hòa nhạc của Dylan, thường được chỉnh sửa lại. Nó cũng được chơi trong một chương trình truyền hình của ông vào năm 1969 mang tên Isle of Wight và cả trong chuyến lưu diễn tái hợp với The Band vào năm 1975 và chuyến lưu diễn Rolling Thunder Revue trong 2 năm 1975–76. Bài hát tiếp tục là tiết mục chủ chốt trong suốt những năm 1970 và 1980. Vào chuyến lưu diễn Never Ending Tour, bắt đầu năm 1988, "Like a Rolling Stone" là một trong năm ca khúc được biểu diễn nhiều nhất, với 653 màn trình diễn tính đến năm 2005.
Bên cạnh Highway 61 Revisited, bản gốc của ca khúc cũng được phát hành trong 4 album chính thức của Dylan như: Bob Dylan's Greatest Hits, Biograph, The Essential Bob Dylan, và Dylan. Ngoài ra, ban đầu, bản thu âm nhịp 3/4 chưa hoàn chỉnh trong phòng thu âm cũng được xuất hiện trong album The Bootleg Series Volumes 1–3 (Rare & Unreleased) 1961–1991. Những màn biểu diễn trực tiếp của bài hát cũng phát hành trong các album Self Portrait, Before the Flood, Bob Dylan at Budokan, MTV Unplugged, The Bootleg Series Vol. 4: Bob Dylan Live 1966, The "Royal Albert Hall" Concert, The Bootleg Series Vol. 7: No Direction Home: The Soundtrack, và Rock of Ages của The Band.

Tôn vinh

Bài hát là một cuộc cách mạng trong việc kết hợp đàn ghi ta điện, hợp âm organ và giọng hát của Dylan thật trẻ trung, mang tính giễu cợt. Nhà phê bình Michael Gray miêu tả ca khúc là một "hỗn hợp của blues, trường phái ấn tượng, một câu chuyện ngụ ngôn, và sự thẳng thắn trong phần điệp khúc khi hỏi: 'How does it feel' (Cảm giác thế nào nhỉ?)". Bài hát đã có một tác động rất lớn trong văn hóa phổ biến và nhạc rock lúc bấy giờ. Thành công của nó đã đưa Dylan thành một biểu tượng nhạc pop, như Paul Williams viết rằng:
Dylan đã nổi danh và đã từng là trung tâm của sự chú ý trong một thời gian dài. Nhưng bây giờ lịch sử lại lặp lại lần nữa. Ông trở thành một ngôi sao nhạc pop đồng thời là ngôi sao nhạc dân gian... thậm chí còn hơn cả nhóm Beatles, một biểu tượng của văn hóa phổ biến, chính trị, thay đổi cả thế hệ tại Mỹ và châu Âu. Ông được xem như, trong nhiều mặt khác nhau, là một nhà lãnh đạo.
Nhà sản xuất thu âm Paul Rothchild, nhà sản xuất cho 5 album đầu tiên của The Doors, nhớ lại sự tự hào khi có một nghệ sĩ Mỹ đã tạo ra một bản thu âm thách thức thành công vị trí đứng đầu của nhóm British Invasion (một nhóm những nghệ sĩ ở Anh quốc khá nổi tiếng ở Mỹ vào suốt những năm 1964-1966). Ông nói, "Điều tôi nhận ra khi tôi đang ngồi đây, có một người Mỹ gọi là hippie ở Village —đang tạo ra những ca khúc có thể cạnh tranh được với HỌ—the Beatles, và the Stones, và Dave Clark Five—mà không cần từ bỏ bất cứ tính chất nào của nhạc dân gian hay sức mạnh của rock'n'roll."
Ca khúc đã tác động rất lớn đến Bruce Springsteen, lúc ông mới 15 tuổi và lần đầu tiên nghe nó. Springsteen đã mô tả sự việc đó trong bài phát biểu của ông khi vinh danh Dylan tại Đại sảnh danh vọng Rock and Roll vào năm 1988, và cũng đánh giá ý nghĩa lâu dài của "Like a Rolling Stone":
Lần đầu tiên tôi nghe Bob Dylan, là lúc tôi ngồi trong xe với mẹ tôi và nghe đài WMCA, và lúc đó tôi thật sự cảm giác như có ai đó đã làm một cú đá mở cánh cửa tâm hồn tôi... Cách mà Elvis giải phóng cơ thể, cách mà Dylan giải phóng tâm hồn, đã cho chúng ta thấy rằng âm nhạc là bản năng tự nhiên không có nghĩa là nó chống lại lý trí. Anh ta có tầm nhìn và tài năng biến nhạc pop chứa đựng được cả thế giới. Anh ấy tạo ra một cách mới cho các ca sĩ nhạc pop có thể hát, và phá vỡ những giới hạn mà ngành thu âm có thể đạt được, và anh ta đã thay đổi bộ mặt của rock'n'roll mãi mãi và mãi mãi."
Những người sống ở thời điểm đó đã rất giật mình và xem như bị đĩa đơn này thách thức. Paul McCartney nhớ lúc ông đang đi xung quanh nhà của John Lennon tại Weybridge là lần đầu tiên ông nghe bài hát. Theo McCartney, "Nó có vẻ như cứ tiếp tục và tiếp mãi. Nó thật đẹp... Anh ấy đã cho tất cả chúng ta thấy rằng nó có thể tiến xa hơn nữa." Frank Zappa có một phản ứng cực đoan hơn: "Khi tôi nghe 'Like a Rolling Stone', tôi đã muốn từ bỏ sự nghiệp âm nhạc, bởi vì tôi cảm thấy: 'Nếu ca khúc này thành công và nó đạt được mục đích, tôi không cần phải làm gì khác nữa...' Nhưng nó lại chẳng làm được gì cả. Nó được phát hành và bán ra nhưng không ai đáp lại theo cách mà đáng lẽ ra họ nên làm." Gần 40 năm sau, năm 2003, Elvis Costello nhận xét về chất lượng sáng tạo của đĩa đơn. "Thật là khó tin khi sống trong thế giới có Manfred Mann, The Supremes và Engelbert Humperdinck lại có thể nghe 'Like a Rolling Stone'".
Mặc dù CBS đã cố gắng làm cho bản thu âm "tiện lợi phát thanh" hơn bằng cách cắt một nửa bài và trải rộng ra 2 mặt đĩa, nhưng Dylan và cả các fan hâm mộ đã yêu cầu phải phát đầy đủ 6 phút trong một mặt đĩa và đài phát thanh cần phải phát toàn bộ bài hát. Thành công sau này của "Like a Rolling Stone" đã đóng một vai trò lớn trong việc thay đổi các quy ước trong ngành công nghiệp âm nhạc rằng đĩa đơn chỉ được dài dưới 3 phút. Những nhân vật bí ẩn và sự sáng tạo trong lời bài hát cũng đã tạo ra một sự đổi mới trong Top ten các bảng xếp hạng. Theo lời của Rolling Stone, "Không có ca khúc pop nào khác đã hoàn toàn thách thức và thay đổi những luật lệ thương mại và qui ước nghệ thuật vào thời điểm đó, và đồng thời là mãi mãi."
Vào năm 1966, Dylan nói với Ralph Gleason: "Rolling Stone là ca khúc hay nhất mà tôi từng viết." Vào năm 2004, khi nói chuyện với Robert Hilburn, Dylan vẫn cảm thấy rằng ca khúc có một vị trí đặc biệt trong sự nghiệp của ông: "Như là có một bóng ma đã viết bài hát này, nó mang đến cho bạn ca khúc rồi bỏ đi. Bạn không biết nó có ý gì. Ngoại trừ rằng nó đã chọn tôi để viết ca khúc này."
Hơn 40 năm sau khi phát hành, "Like a Rolling Stone" vẫn được đánh giá cao, qua các cuộc khảo sát bởi các nhà phê bình và các nhạc sĩ. Một danh sách xếp hạng năm 2002 của Uncut và một cuộc thăm dò ý kiến của tờ tạp chí Mojo đều cho thấy kết quả ca khúc đứng đầu bảng. Khi được hỏi về quan điểm cá nhân của ông về các cuộc khảo sát như vậy, Dylan đã nói với Ed Bradley trong một cuộc phỏng vấn năm 2004 trên 60 Minutes rằng ông không bao giờ quan tâm đến chúng, bởi gì chúng sẽ thay đổi thường xuyên. Giải thích cho quan điểm của ông có lẽ phù hợp khi cuộc khảo sát 100 Bài hát Hay nhất Mọi thời đại của Mojo vào năm 2000, bao gồm 2 đĩa đơn của Dylan, nhưng lại không phải "Like a Rolling Stone". 5 năm sau, tạp chí lại liệt kê bài hát vào vị trí số 1. Và Rolling Stone vào 1989 đã chọn "Like a Rolling Stone" là đứng thứ 2 trong suốt 25 năm, sau đó vào năm 2004 lại đặt bài hát vào vị trí số một trong danh sách "500 bài hát vĩ đại nhất mọi thời đại".

Phiên bản hát lại

Nhiều nghệ sĩ đã hát lại ca khúc "Like a Rolling Stone", bao gồm Johnny Thunders, The Four Seasons, The Rascals, Judy Collins, Johnny Winter, Cher, The Rolling Stones, Spirit, Michael Bolton, The Creation, John Mellencamp, The Wailers, và Green Day. Nhạc công ghita Jimi Hendrix, biểu diễn cùng The Jimi Hendrix Experience, đã thu âm một phiên bản trực tiếp tại Monterey Pop Festival. Hendrix là một fan cuồng nhiệt của Bob Dylan, và nhất là ca khúc "Like a Rolling Stone". "Bài hát làm tôi cảm thấy rằng tôi không phải là người duy nhất cảm thấy buồn bã và thất vọng..." Hendrix nói. Sau đoạn thứ 2, Hendrix bỏ qua đến đoạn thứ tư. Hendrix chơi ghita điện và nhà phê bình âm nhạc Greil Marcus đã mô tả bầu không khí trong quá trình thu âm bài hát của Hendrix:
Các hợp âm đồng loạt trỗi dậy từ mỗi đoạn như mây mưa; giai điệu rất chậm rãi, với sự tập trung cao độ của Hendrix, giọng nói chuyện lè nhè mang tính đường phố không có vẻ gì giống với phong cách cơn bão miền Tây của Dylan."
Bài hát cũng được hát hát lại với nhiều ngôn ngữ. Hugues Aufray hát ca khúc bằng tiếng Pháp ("Comme Des Pierres Qui Roulent" (Aufray Trans Dylan, 1995)), nghệ sĩ người Áo Wolfgang Ambros cũng có cả một phiên bản Áo-Đức "Allan Wia a Stan" trong album 1978 Wie Im Schlaf đạt vị trí số 8 trên bảng xếp hạng ở Áo 8 tuần, nhóm nhạc Đức Bap hát phiên bản mang tên "Wie 'ne Stein" trong album Vun drinne noh drusse và Lars Winnerbäck biểu diễn ca khúc bằng tiếng Do Thái mang tên "Som en hemlös själ", nghĩa là "Như một linh hồn vô gia cư". Articolo 31 thu âm một phiên bản mang tên "Come una Pietra Scalciata" (nghĩa là "Như một hòn đá bắt đầu") trong album năm 1998 của họ mang tên Nessuno. Phiên bản của Articolo 31 là một ca khúc hip-hop trong đó có lồng vào nhiều giọng nói của các cô gái chen vào, các đoạn rap và có cả DJ chỉnh nhạc. Phiên bản này chỉ có duy nhất 3 đoạn và dài bốn phút rưỡi.