Triệu Lệ phi

Tiểu sử

Triệu Lệ phi xuất thân là người quận Thiên Thủy, là con gái người đánh nhạc Triệu Nguyên Lễ (赵元礼), xuất thân hát xướng rất thấp hèn trong xã hội lúc bấy giờ. Bà ca hay múa đẹp, nhan sắc hơn người, về sau trở thành kỹ nữ danh tiếng ở Lộ Châu.
Năm Cảnh Long (708 - 710) dưới thời Đường Trung Tông, Lý Long Cơ lúc đó là Lâm Tri vương (臨淄王), được phái đến Lộ Châu làm chức Biệt giá. Thời gian làm quan tại đây, Long Cơ gặp Triệu thị vô cùng sủng ái, cưới về làm thiếp.
Năm 710, Đường Trung Tông bị 2 mẹ con Vi hoàng hậu và An Lạc công chúa ám sát ý định dùng binh xưng đế, triều đình nhà Đường đại loạn, Lý Long Cơ liên kết với cô mẫu là Trấn Quốc Thái Bình trưởng công chúa phát động binh biến, tấn công vào kinh thành Trường An, xử tử mẹ con Vi Thái hậu, Thượng Quan Chiêu dung và phe cánh. Sau khi bình định phản loạn, Long Cơ đưa cha mình là Lý Đán lên ngôi. Lý Đán lấy hiệu Đường Duệ Tông (唐睿宗), phong Long Cơ làm Hoàng thái tử.
Với thân phận là sủng thiếp của Thái tử, cha và anh ruột Triệu Thường Nô (趙常奴) của Triệu thị được Long Cơ cất nhắc, ban cho chức quan trong triều. Lúc này Triệu thị đã sinh con trai thứ hai cho Lý Long Cơ, đặt tên Lý Tự Khiêm (李嗣謙), được Long Cơ phong làm Chân Định quận vương (真定郡王).
Năm 712, Đường Duệ Tông lập chiếu nhường ngôi, Thái tử Long Cơ đăng cơ, sử gọi Đường Huyền Tông. Triệu thị được phong Lệ phi (麗妃), hàm Chính nhất phẩm chỉ đứng sau hoàng hậu Vương thị. Hoàng nhị tử Lý Tự Khiêm, con của Triệu Lệ phi được phong Dĩnh vương (郢王).
Năm 715, Đường Huyền Tông muốn lập Đông cung Hoàng thái tử. Mặc dù Đàm vương Lý Tông (李琮), con trai của Lưu Hoa phi (劉華妃) là Hoàng trưởng tử nhưng vì sủng ái Triệu Lệ phi nên Huyền Tông vẫn chọn phong Dĩnh vương Lý Tự Khiêm làm Thái tử.

Thất sủng và qua đời

Ngoài Triệu Lệ phi, Đường Huyền Tông còn có một sủng phi khác là Võ Tiệp dư (武婕妤), cháu họ nội của Võ Tắc Thiên. Võ Tiệp dư vốn tư sắc diễm lệ, lại thông hiểu kinh thư nên rất được lòng Huyền Tông. Võ thị liên tục sinh cho Huyền Tông 2 hoàng tử, 1 công chúa. Tuy cả ba đều chết yểu nhưng Huyền Tông vẫn sủng ái bội phần, sau Võ thị sinh hoàng tử Lý Mạo (李瑁), được Huyền Tông hết mực thương yêu, phong làm Thọ vương (壽王). Huyền Thông yêu mến mẹ con Võ thị nên càng lạnh nhạt với chính cung Vương hoàng hậu và Triệu Lệ phi. Để lấy lòng Huyền Tông, Vương hoàng hậu vốn không sinh được con bèn xin nhận Thái tử Tự Khiêm làm con nuôi. Huyền Tông đổi tên Lý Tự Khiêm thành Lý Hồng (李鴻).
Năm 725, Vương hoàng hậu bị phát giác lập bùa phép cùng anh trai là Vương Thủ Nhất để cầu mang thai. Huyền Tông phế ngôi hậu của Vương thị, giam vào lãnh cung, Vương thị u uất sinh bệnh nên mất không lâu sau đó. Năm 726, ngày 15 tháng 8, Triệu Lệ phi cũng mắc bệnh qua đời, Huyền Tông lấy làm thương xót, ban thụy hiệu là Hòa (和), nên gọi Lệ Hòa phi (麗和妃). 
Sau đó Huyền Tông tấn phong Võ Tiệp dư làm Huệ phi (惠妃) và có ý định sách phong Tân hoàng hậu, song bị quần thần phản đối kịch liệt vì Võ thị là hậu thế của Võ Tắc Thiên, ngoài ra Võ thị không phải mẹ đẻ của Lý Hồng nên sợ phong hậu sẽ đe dọa ngôi vị của Thái tử. Dù rất sủng ái Võ thị và Thọ vương Lý Mạo, Huyền Tông vẫn niệm tình cũ không lập Huệ phi làm Hoàng hậu.
Năm 736, Thái tử Lý Hồng được Huyền Tông đổi tên thành Lý Anh (李瑛). Tuy nhiên năm 737, Thái tử Lý Anh cùng 2 người em trai là Hoàng tử Lý Dao và Lý Cư bị Võ Huệ phi sai Lý Lâm Phủ hãm hại, khiến Huyền Tông tức giận phế cả ba làm thứ nhân, đày đến Nhương châu, không lâu sau, đích thân ông ra lệnh ép 3 hoàng tử phải tự sát ở Lam Điền.