Phêrô Gioan Trần Xuân Hạp

Thân thế và tu tập

Giám mục Phêrô Gioan Trần Xuân Hạp sinh ngày 6 tháng 10 năm 1920 trong một gia đình đạo đức, theo đạo Công giáo tại giáo xứ Nhân Hòa, thuộc xã Nghi Thuận, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An. Cha ông là ông Phêrô Trần Văn Trường và mẹ là bà Maria Hà Thị Còn. Ông là người con thứ hai trong gia đình gồm có 6 anh em.
Năm 9 tuổi, cậu bé Hạp được cậu ruột là linh mục Hà Văn Gia, hiện đang là linh mục quản xứ Ngọc Long, nhận nuôi dạy, do đó cậu bé Hạp dọn đến giáo xứ Ngọc Long. Năm 1931, linh mục Gia qua đời, cậu được linh mục Hiên đang đảm trách giáo xứ Bùi Ngọa nuôi dạy.
Năm 1933, Trần Xuân Hạp được gửi theo học tại Chủng viện dự bị Xuân Phong. Năm 1936, cậu được cho phép nhập học học Tiểu chủng viện Xã Đoài. Năm 1942, chủng sinh Hạp thực tập thầy giảng, và dạy học ở Tiểu chủng viện. Sau khoảng thời gian dài, năm 1951, ông tiếp tục con đường tu học bằng cách vào học Đại Chủng viện.

Linh mục

Phêrô Trần Xuân Hạp thụ phong chức Linh mục ngày 1 tháng 2 năm 1959 tại Nhà thờ chính toà Xã Đoài. Sau khi được truyền chức linh mục, vị linh mục trẻ được bổ nhiệm đảm nhận vai trò quản xứ Minh Cầm và đảm nhận nhiệm vụ này đến năm 1963. Sau đó, linh mục Hạp được điều chuyển đảm nhận giáo xứ Đan Sa và đảm nhận vai trò này đến năm 1973. Từ năm 1973 đến 1979, linh mục Hạp được chọn làm quản hạt Hướng Phương, kiêm Linh mục Tổng đại diện giáo phận Vinh.

Giám mục

Ngày 10 tháng 1 năm 1979, Tòa Thánh loan báo tin bổ nhiệm linh mục Phêrô Trần Xuân Hạp, hiện là linh mục Tổng đại diện giáo phận Vinh, làm Giám mục chính tòa giáo phận Vinh, thay thế cố giám mục Phêrô Maria Nguyễn Năng qua đời trước đó 6 tháng. Lễ tấn phong giám mục của ông được tổ chức ngày 4 tháng 3 năm 1979, do Tổng giám mục đô thành Tổng giáo phận Hà Nội Giuse Maria Trịnh Văn Căn làm chủ phong với sự phụ phong của Giám mục Phêrô Phạm Tần, Giám mục chính tòa Giáo phận Thanh Hóa. Ông chọn khẩu hiệu giám mục cho mình là "Xin cho con say mê Thánh Giá".
Năm 1988, Đại Chủng viện Xã Đoài được mở cửa trở lại với tên mới là Đại Chủng viện Vinh Thanh, do Giám mục Trần Xuân Hạp làm Giám đốc.
Chủ trương chia tách Giáo phận Vinh thực tế đã có từ thời giám mục Phêrô Gioan Trần Xuân Hạp. Năm 1994, Giám mục Hạp gửi văn thư yêu cầu cho phép chia tách giáo phận, tuy nhiên, lúc này giám mục Hạp đã 74 tuổi, sắp cận tuổi về hưu là 75 của Giáo hội Công giáo. Chính vì lý do này, các Bộ của Tòa Thánh yêu cầu công việc chia tách này nên để lại cho Giám mục kế nhiệm.
Sau hơn 20 năm cai quản giáo phận, ngày 11 tháng 12 năm 2000, với lý do tuổi cao sức yếu, ông đã viết đơn xin từ nhiệm và được Tòa Thánh chấp thuận. Giám mục phó Phaolô Maria Cao Đình Thuyên đương nhiên kế vị ông, trở thành Giám mục chính tòa Giáo phận Vinh.
Ngày 3 tháng 12 năm 2003, Tòa Thánh gửi lời chúc mừng của Giáo hoàng Gioan Phaolô II đến Giám mục Trần Xuân Hạp nhân dịp ngân khánh giám mục của giám mục này. Lễ đồng tế kỷ niệm nhân dịp này được cử hành sau đó vào ngày 4 tháng 3 năm 2004.
Trong khoảng thời gian làm Giám mục Giáo phận, ông hai lần đi dự Ad Limina vào măn 1980 và 1990 của Giám mục đoàn Việt Nam và trong lần thứ hai đã xin khai mở Năm Thánh nhân dịp hiến dâng Giáo phận Vinh cho Mẹ Maria tròn 100 năm.
Giám mục Trần Xuân Hạp qua đời ngày 6 tháng 7 năm 2005, hưởng thọ 85 tuổi.