Quan Lạn

Đảo Quan Lạn hay đảo Cảnh Cước là một hòn đảo trên vịnh Bái Tử Long huyện Vân Đồn tỉnh Quảng Ninh, miền bắc Việt Nam.

Địa lý và hành chính

Đảo Quan Lạn nằm trong vườn quốc gia Bái Tử Long, thuộc tuyến đảo Vân Hải, vòng ôm lấy rìa phía Đông của vịnh Bái Tử Long, thương cảng Vân Đồn đặt tại chính đảo này.
Trên đảo có 2 xã thuộc huyện Vân Đồn tỉnh Quảng Ninh, đó là xã Quan Lạn và xã Minh Châu.
Dân số toàn đảo khoảng 7000 người.

Điều kiện tự nhiên

Khí hậu trên đảo Quan Lạn do nằm trong vùng vịnh Bái Tử Long nên cũng mang đặc điểm khí hậu của vùng này. Đảo có khí hậu phân hóa 2 mùa rõ rệt: mùa hạ nóng ẩm, và mùa đông khô lạnh. Nhiệt độ trung bình năm từ 15 °C- 25 °C; lượng mưa vào khoảng 2000mm / năm. Thủy triều trên đảo với mức triều vào khoảng 3.5- 4m/ngày. Độ mặn nước biển vào khoảng từ 31- 34.5 phần nghìn vào mùa khô và thấp hơn trong mùa hè.
Do vị trí nằm trong một ngư trường kín gió, nước sâu, ít lắng đọng nên vùng Vân Đồn có nhiều hải sản sản vật phong phú về loài, số lượng như: Tôm he, mực, sá sùng, bào ngư, tôm hùm, hải sâm. Sái sùng Quan Lạn là hải sản nổi tiếng vì chất lượng tuyệt hảo, sự bổ dưỡng và quý hiếm. Từ thời xưa, chúng được khai thác để làm cống vật cho vua, quan.
Quan Lạn nói riêng và Vân Đồn còn nổi tiếng với nguồn châu báu phong phú.
Đảo có nguồn tài nguyên rừng rất lớn: rừng có nhiều loại gỗ quý như lim, táu, nghiến… đặc biệt là gỗ mần lái làm đình Quan Lạn là thứ lâm thổ sản đặc hữu ở đây mà không nơi nào khác có được. Trên đảo cũng có nhiều loại thú quý như khỉ lông vàng, cắc kè, công…

Lịch sử và di tích

Từ trước khi thương cảng Vân Đồn được lập, đảo Quan Lạn với hình thế và vị trí đặc biệt của mình, chạy gần như song song với đất liền, ngăn thành một vụng biển kín gió, nước sâu, dòng rộng, thuyền bè đi lại an toàn, đã cấu thành một tuyết đường biển quan trọng. Con đường thủy này đã được người Tống nghiên cứu rất kỹ và qua lại nhiều lần. Sách Lĩnh ngoại đại đáp đời Tống, và Đại Việt sử ký toàn thư đều có ghi chép.
Năm 1149, thời vua Lý Anh Tông, thuyền buôn ba nước Trảo Oa, Xiêm La, Lộ Lạc (Indonesia, Thái Lan…) vào Hải Đông (Quảng Ninh ngày nay) xin ở lại buôn bán. Vua đã cho lập trang ở nơi hải đảo, gọi là Vân Đồn, với trung tâm là đảo Quan Lạn, đặt nền móng cho thương cảng sầm uất bậc nhất Việt Nam. Đến thời Trần (1225-1400), giao thương càng trở lên tấp nập.
Trên đảo có đình Quan Lạn (chữ Hán trong đình ghi là Quang Lạn) trong đó có thờ Lý Anh Tông là người ra quyết định thành lập thương cảng Vân Đồn.
Năm 1288, khi quân Mông Nguyên xâm lược Đại Việt lần thứ III, quân dân nhà Trần dưới sự chỉ huy của Trần Khánh Dư và 3 anh em họ Phạm đã kịch chiến trong suốt 10 ngày với đoàn thuyền của Trương Văn Hổ, và tiêu diệt đoàn thuyền này. Hiện có đền thờ 3 anh em họ Phạm và đền thờ (nghè) Trần Khánh Dư. Năm 1990 cụm di tích Quan Lạn được Bộ Văn hoá – Thông tin (này là Bộ Văn hoá - Thể thao – Du lịch) xếp hạng với hệ thống đình – chùa - miếu nghè công nhận là di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia.
Đến đời Lê Sơ (1428-1527) thi hành nhiều chính sách khắt khe với ngoại thương, hoạt động giao thương trở lên sa sút. Đến thời nhà Mạc (1527-1677), rồi thời Lê Trung Hưng (1533-1789), tình hình được khôi phục phần nào, nhà Lê còn chú trọng phát triển cộng đồng dân cư.
Đến cuối thế kỷ XVII, Kẻ Chợ (Thăng Long), Phố Hiến (Hưng Yên), Hội An (Quảng Nam) nổi lên thành các trung tâm giao thương mới, nơi đây mất dần sự sầm uất. Sang thời Nguyễn, thương cảng đã đi vào giai đoạn lụi tàn không còn hoạt động.
Đầu thế kỷ XIX, người Pháp đã cho xây dựng ở đây ngọn hải đăng để xác định vị trí và tọa độ cho các tàu buôn. Ngọn đèn này có thể chiếu xa trong vòng bán kính 40 km tương đương 22 hải lý.

Du lịch

Ngày này, đây là một địa điểm phát triển về ngành du lịch, vào ngày 18/6 âm lịch mỗi năm có một lễ hội, đó là lễ hội Chèo bơi rất được mọi người ưa chuộng, các nơi đều về dự.
Đảo Quan Lạn nổi tiếng với những bãi tắm biển còn hoang sơ nước trong veo như bãi biển Sơn Hào, bãi biển Quan Lạn và bãi biển Minh Châu cát trắng. Phương tiện đi lai chính là xe tuk tuk. Khoảng thời gian từ tháng 4; tháng 5 và tháng 6 hoặc tháng 9 đến tháng 10 được xem là thời điểm đẹp nhất để du lịch đảo Quan Lạn.