Kim Bôi

Địa lý

Kim Bôi đã từng có thời gian tên là Lương Thủy - là một huyện miền núi, phần cuối của vùng Tây Bắc (Việt Nam), là đầu nguồn của dòng sông Bôi, một phụ lưu chính của sông Đáy (góp nước cho sông Đáy), thuộc hệ thống sông Hồng. Nơi đây có nguồn suối nước khoáng nóng, rất tốt cho trị liệu y học. Huyện được thành lập ngày 17/4/1959 từ việc tách huyện Lương Sơn.
Huyện Kim Bôi phía bắc giáp huyện Lương Sơn và huyện Kỳ Sơn. phía tây giáp thành phố Hòa Bình và huyện Cao Phong. phía nam giáp các huyện Lạc Sơn, Yên Thủy và Lạc Thủy. phía đông giáp huyện Lạc Thủy và huyện Lương Sơn, tất cả các huyện thị này đều thuộc tỉnh Hòa Bình. Diện tích tự nhiên của huyện Kim Bôi là 551,0338 km². Huyện có các núi Đồi Thơi cao 1.198 m, Đồi Bù cao 833 m.

Lịch sử

Huyện Kim Bôi được tách ra từ huyện Lương Sơn theo Nghị định số 153-TTg ngày 17/4/1959 của Chính phủ. Từ đó ngày 17/4/1959 được lấy là ngày thành lập huyện. Khi mới tách ra huyện có 22 xã: Bắc Sơn, Bình Sơn, Đông Bắc, Dũng Tiến, Hạ Bì, Hợp Đồng, Hợp Kim, Hùng Tiến, Kim Bình, Kim Bôi, Kim Sơn, Kim Tiến, Kim Truy, Lập Chiệng, Nật Sơn, Sơn Thủy, Thượng Bì, Thượng Tiến, Trung Bì, Tú Sơn, Vĩnh Đồng, Vĩnh Tiến.
Theo QĐ số 211/BNV ngày 07/12/1963 của Bộ Nội vụ (do Thứ trưởng Lê Tất Đắc ký) xã Dũng Tiến được tách ra thành xã Nuông Dăm, Mị Hòa, Sào Báy (bỏ tên xã Dũng Tiến); xã Kim Truy được tách ra thành lập thêm xã Cuối Hạ và xã Nam Thượng; xã Tú Sơn tách ra thành lập thêm xã Đú Sáng. Lúc này huyện có 27 xã.
Ngày 13/7/1967, quyết định số 269-NV của Bộ Nội vụ (do Thứ trưởng Tô Quang Đẩu ký) thành lập thị trấn nông trường Thanh Hà.
Ngày 03/01/1971 thêm 8 xã của huyện Lương Sơn (Thanh Nông, Hợp Thanh, Thanh Lương, Cao Thắng, Cao Dương, Hợp Châu, Long Sơn, Tân Thành). Lúc này huyện có 1 thị trấn nông trường Thanh Hà và 35 xã: Bắc Sơn, Bình Sơn, Cao Dương, Cao Thắng, Cuối Hạ, Đông Bắc, Đú Sáng, Hạ Bì, Hợp Châu, Hợp Đồng, Hợp Kim, Hợp Thanh, Hùng Tiến, Kim Bình, Kim Bôi, Kim Sơn, Kim Tiến, Kim Truy, Lập Chiệng, Long Sơn, Mị Hòa, Nam Thượng, Nật Sơn, Nuông Dăm, Sào Báy, Sơn Thủy, Tân Thành, Thanh Lương, Thanh Nông, Thượng Bì, Thượng Tiến, Trung Bì, Tú Sơn, Vĩnh Đồng, Vĩnh Tiến.
(Từ năm 1978 đến năm 1999 các xã Hạ Bì, Thượng BÌ, Trung Bì sáp nhập lại lấy tên là xã Hạ Bì, từ năm 1999 mới tái lập lại 3 xã như hiện nay)
Ngày 27/3/1978, thành lập thêm thị trấn Bo là thị trấn huyện lỵ trên cơ sở đất đai của xã Kim Bình.
Ngày 27/3/1999, thị trấn nông trường Thanh Hà chuyển thành thị trấn Thanh Hà.
Đến thời điểm 30/9/2009 huyện Kim Bôi có 37 đơn vị hành chính (2 thị trấn và 35 xã)
Ngày 14/7/2009, Chính phủ ban hành Nghị quyết 31/NQ-CP điều chỉnh địa giới hành chính của huyện, chuyển các xã Hợp Thanh, Thanh Lương, Cao Thắng, Cao Dương, Hợp Châu, Long Sơn, Tân Thành về huyện Lương Sơn, chuyển thị trấn Thanh Hà và xã Thanh Nông về huyện Lạc Thủy. Huyện còn lại 1 thị trấn và 27 xã như ngày nay.
Dự kiến sau năm 2020, 2 xã: Hạ Bì, Kim Bình sẽ được sáp nhập vào thị trấn Bo; 3 xã: Hùng Tiến, Bắc Sơn, Nật Sơn sẽ được hợp nhất thành một xã lấy tên là xã Hùng Sơn; 3 xã: Kim Sơn, Lập Chiệng, Hợp Kim sẽ được hợp nhất thành một xã lấy tên là xã Kim Lập; 3 xã: Thượng Bì, Trung Bì, Sơn Thủy sẽ được hợp nhất thành một xã lấy tên là xã Xuân Thủy; 2 xã: Hợp Đồng, Thượng Tiến sẽ được hợp nhất thành một xã lấy tên là xã Hợp Tiến và 2 xã: Kim Tiến, Kim Truy sẽ được sáp nhập vào xã Kim Bôi.

Hành chính

Từ 1/10/2009 huyện Kim Bôi còn 27 xã và 1 thị trấn gồm: Bắc Sơn, Bình Sơn, Cuối Hạ, Đông Bắc, Đú Sáng, Hạ Bì, Hợp Đồng, Hợp Kim, Hùng Tiến, Kim Bình, Kim Bôi, Kim Sơn, Kim Tiến, Kim Truy, Lập Chiệng, Mị Hòa, Nam Thượng, Nật Sơn, Nuông Dăm, Sào Báy, Sơn Thủy, Thượng Bì, Thượng Tiến, Trung Bì, Tú Sơn, Vĩnh Đồng, Vĩnh Tiến và thị trấn Bo là huyện lỵ huyện Kim Bôi, nằm bên bờ sông Bôi, cạnh con đường quốc lộ 12B nối quốc lộ 6 và quốc lộ 21A.

Dân cư

Đến thời điểm 31/12/2014, huyện Kim Bôi có 114 ngàn người gồm dân tộc Mường, Kinh, Dao và các dân tộc khác.