Meningococcus

Độc tố

Độc tố của N. meningitidis là nội độc tố do chất lipopolysaccharide (LPS) là thành phần của thành tế bào vi khuẩn. Các độc tố khác là polysaccharide của nang có nhiệm vụ ngăn chặn sự thực bào của đáp ứng miễn dịch của cơ thể ký chủ; và chiên mao có vai trò giúp cho vi khuẩn bám vào tế bào biểu mô của mũi-họng.
Gần đây một dòng sản sinh siêu độc tố được khám phá ở Trung Quốc. Tác động của độc tố này đang được xác định.

Cơ chế xâm nhập

N. meningitidis là một mầm bệnh gây ra nhiễm khuẩn máu và viêm màng não. Giống như phần lớn các mầm bệnh do vi khuẩn, N. meningitidis lợi dụng hệ thống thụ thể của tế bào chủ để xâm nhập và phát triển trong tế bào chủ. Loài N.meningitidis không có hệ thống chế tiết protein tuýp III hay tuýp IV. Việc bám dính vào tế bào ký chủ được đảm nhiệm chủ yếu bởi pili tuýp IV. Các nhung mao cấu tạo bởi protein tuýp IV giúp cho sự xâm nhập của vi khuẩn bằng việc thành lập các cấu trúc vi nhung mao tại nơi tiếp giáp giữa hai tế bào. Những vi nhung mao này khởi động sự xâm nhập của vi khuẩn vào tế bào ký chủ. Kết quả cuối cùng của việc này là sự sắp xếp lại bộ khung xương actin của tế bào dẫn đến việc hình thành chỗ lồi ra của màng tế bào chứa đầy các vi khuẩn rồi tách ra khỏi tế bào ký chủ. Để xâm nhập có hiệu quả N. meningitidis cũng cần hoạt hóa các kênh tín hiệu trên màng tế bao dẫn đến việc hoạt hóa thụ thể tyrosine kinase ErbB2. Bên cạnh pili IV, các protein ngoài tế bào khác cũng liên quan đến cơ chế xâm nhập của vi khuẩn.

Chẩn đoán

Tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán là phân lập N. meningitidis từ dịch vô trùng của cơ thể. Mẫu dịch não tủy khi được lấy cần phải đem đến xét nghiệm để xác định vi khuẩn ngay lập tức. Việc chẩn đoán bệnh dựa vào phương phán nuôi cấy trên môi trường thạch sô-cô-la agar. Các xét nghiệm khác để phân lập khác bao gồm oxidase (tất cả Neisseria cho phản ứng dương tính) và lên men các carbohydrates như maltose, sucrose, và glucose Trong đó N. meningitidis có khả năng tổng hợp glucose và maltose. Phương pháp huyết thanh học được dùng để xác định nhóm vi khuẩn gây bệnh đã được phân lập.
Nếu vi khuẩn đã xâm nhập vào hệ tuần hoàn, nên dựa vào nuôi cấy máu để xác định vi khuẩn.
Quintain NS và Trường Đại học RMIT đã phát triển một phương pháp xét nghiệm nhanh chóng bệnh do meningococcus, cho ra kết quả chỉ trong vòng 15 phút.
Các xét nghiệm lâm sàng hiện tại được dùng để chẩn đoán bệnh do meningococcus mất từ 2 đến 48 giờ để cho ra kết quả và thường dựa trên việc nuôi cấy vi khuẩn từ mẫu máu hay dịch não tủy (CSF). Tuy nhiên, phản ứng polymerase chain reaction có thể được dùng để xác định vi khuẩn ngay cả khi đã dùng kháng sinh để giảm sự lây lan của vi khuẩn. Vì nguy cơ tử vong của bênh lên đến 15% trong vòng 12 giờ sau khi bị lây nhiễm, vấn đề sống còn là phải cho kết quả xét nghiệm càng nhanh càng tốt chứ không phải đợi kết quả trước khi dùng kháng sinh.
Quintain hiện đang làm việc với công ty company Charlwood Design đặt trụ sở tại Melbourne, để tạo ra mẫu dụng cụ lâm sàng có thể thao tác an toàn và dễ sử dụng. Kế hoạch được trông đợi sẽ hoàn tất trong vòng 2 hay 3 năm nữa, đồng lời là nền tảng cho việc chẩn đoán một loạt các bệnh lâm sàng một cách nhanh chóng về sau.

Điều trị

Bệnh nhân khi được chẩn đoán nhiễm N. meningitidis nên được nhập viện ngay lập tức và chữa trị bằng kháng sinh (penicillin G, ceftriaxone, và cefotaxime) và săn sóc hỗ trợ. Các nghiên cứu chỉ ra rằng việc sử dụng corticosteroids không mang lại kết quả.