Tân Châu (thị xã)

Vị trí địa lý

Nằm ở phía Đông Bắc tỉnh An Giang; phía Đông Bắc giáp huyện Hồng Ngự, tỉnh Đồng Tháp qua sông Tiền; phía Đông Nam giáp huyện Phú Tân; phía Tây Bắc giáp huyện An Phú qua Sông Hậu; phía Tây Nam giáp thành phố Châu Đốc qua Sông Hậu.
Thị xã Tân Châu cách TP. HCM 208 km về hướng đông, cách TP. Cần Thơ 125 km về hướng đông nam. Cách bờ biển phía đông 220 km, bờ biển phía tây 104 km.

Dân số

Dân số 184.000 người, gồm các dân tộc: Kinh, Hoa, Chăm.

Hành chính

Thị xã Tân Châu có 14 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 5 phường: Long Phú, Long Châu, Long Hưng, Long Sơn, Long Thạnh và 9 xã: Châu Phong, Lê Chánh, Long An, Phú Lộc, Phú Vĩnh, Tân An, Tân Thạnh, Vĩnh Hòa, Vĩnh Xương.

Thời phong kiến

Địa danh Tân Châu được hình thành vào năm 1757, ban đầu chỉ là đạo quân đồn trú gọi là đạo Tân Châu. Vị trí của đạo quân này trước nằm ở cù lao Giêng (thuộc huyện Chợ Mới ngày nay). Năm 1832, vua Minh Mạng chia trấn thành các tỉnh, trong đó có tỉnh An Giang ở miền Tây Nam Kỳ. Năm 1836, vùng đất Tân Châu ngày nay thuộc địa bàn tổng An Thành; thuộc huyện Đông Xuyên, phủ Tuy Biên, tỉnh An Giang. Lỵ sở huyện Đông Xuyên đặt tại Long Sơn trên nền thành cũ của Bảo Tân Châu (nay còn địa danh Giồng Thành).

Giai đoạn 1945-1954

Sau Cách mạng tháng 8 năm 1945, Ủy ban Kháng chiến Hành chánh Nam bộ chủ trương bỏ cấp tổng, bỏ đơn vị làng, thống nhất gọi là xã, đồng thời bỏ danh xưng quận, gọi thay thế bằng huyện, quận Tân Châu gọi là huyện Tân Châu.
Năm 1947, Ủy ban kháng chiến hành chính Nam Bộ (chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa) thành lập tỉnh Long Châu Tiền, lúc này huyện Tân Châu thuộc tỉnh Long Châu Tiền.
Tháng 6 năm 1951, tỉnh Long Châu Tiền lại hợp nhất với tỉnh Sa Đéc thành tỉnh Long Châu Sa, huyện Tân Châu thuộc tỉnh Long Châu Sa.
Tuy nhiên, tên các tỉnh Long Châu Tiền, Long Châu Sa không được chính quyền Quốc gia Việt Nam của Bảo Đại và chính quyền Việt Nam Cộng hòa công nhận.
Năm 1954, chính quyền Việt Minh giải thể tỉnh Long Châu Sa, đồng thời khôi phục lại tỉnh các Châu Đốc, Long Xuyên và Sa Đéc như cũ.

Giai đoạn 1954-1975

Ngày 22 tháng 10 năm 1956, chính quyền Việt Nam Cộng hòa hợp nhất 2 tỉnh Long Xuyên và Châu Đốc thành tỉnh An Giang, quận Tân Châu thuộc tỉnh An Giang. Quận Tân Châu có 2 tổng là An Thành (gồm 5 xã) và An Lạc (gồm 3 xã); quận lỵ đặt tại xã Long Phú.
Ngày 8 tháng 9 năm 1964, chính quyền Việt Nam Cộng tái lập tỉnh Châu Đốc, quận Tân Châu thuộc tỉnh Châu Đốc như trước đây.
Từ năm 1962, chính quyền Việt Nam Cộng hòa bỏ dần, đến năm 1965 bỏ hẳn cấp hành chính tổng, các xã trực tiếp thuộc quận. Quận Tân Châu gồm 9 xã: Hòa Hảo, Long Phú, Long Sơn, Phú An, Phú Lâm, Phú Vinh, Tân An, Vĩnh Hòa, Vĩnh Xương; quận lỵ đặt tại xã Long Phú.
Về phía chính quyền Cách mạng, năm 1957, 2 tỉnh Long Xuyên và Châu Đốc cũng hợp nhất thành tỉnh An Giang.
Tháng 12 năm 1968, 4 xã thuộc huyện Tân Châu là Long Sơn, Phú Lâm, Phú An, Hoà Hảo được tách ra để thành lập huyện Phú Tân.
Đến tháng 5 năm 1974 chính quyền Cách mạng lại giải thể tỉnh An Giang, tái lập các tỉnh Long Châu Hà và Long Châu Tiền. Lúc này, huyện Tân Châu được chuyển thành thị xã và là tỉnh lỵ tỉnh Long Châu Tiền.

Phát triển đô thị

Đến năm 2019 đã định hướng phát triển thị xã Tân Châu thành đô thị loại III (trực thuộc tỉnh); trong đó, khu vực nội thị (Trung tâm thị xã hiện nay) sẽ là nơi phát triển các loại hình dịch vụ thương mại, thương cảng, công nghiệp chế biến, hàng tiêu dùng, hàng xuất khẩu... gồm các phường: Long Thạnh, Long Hưng, Long Phú, Long Châu, Long Sơn và phát triển thêm một phần các xã vào trung tâm đô thị. Cụ thể như xã Tân An,Long An, Vĩnh Xương,Châu Phong,... đồ án định hướng đây là cửa ngõ của đô thị hướng ra biên giới, vì vậy sẽ phát triển các khu công nghiệp chế biến nông sản dọc kênh Xáng. Xã Long An sẽ phát triển Khu công nghiệp Nam kênh Xáng và khu trung tâm xã hiện hữu. Đối với xã Phú Vĩnh, đây là đầu mối giao thông thủy bộ cặp kênh Thần Nông; cửa ngõ đô thị trung tâm về phía Châu Đốc (đường N1 và tỉnh lộ 953). Nơi đây sẽ phát triển các trạm, trại, trung tâm nghiên cứu khoa học, phục vụ cho sự phát triển lâu dài của thị xã. Riêng xã Vĩnh Xương, cửa khẩu Quốc tế Vĩnh Xương đóng vai trò xuất nhập khẩu, xuất nhập cảnh. Xã Châu Phong là nơi phát triển các loại hình dịch vụ du lịch làng nghề của bà con dân tộc Chăm, phát triển các loại hình dịch vụ ẩm thực, lưu trú, nghề dệt thổ cẩm kết hợp du lịch trên sông. Về Khu vực ngoại thị, đồ án quy hoạch các xã gồm: Lê Chánh, Tân Thạnh, Vĩnh Hòa, Phú Lộc và phần của các xã Tân An, Long An, Phú Vĩnh, Châu Phong.
Về định hướng phát triển không gian đến năm 2020, sẽ định hướng đô thị Tân Châu phát triển theo 2 trục chính gồm trục ngang (phát triển theo đường N1 và đường Tỉnh 953 - từ thành phố Châu Đốc đến trung tâm TX hiện hữu. Khu trung tâm có khoảng: 100.000 dân và khu đô thị bờ Đông sông Châu Đốc (xã Châu Phong) có khoảng: 25.000 dân). Đối với Trục dọc, đô thị sẽ phát triển theo đường Tỉnh 952, từ trung tâm hiện hữu đến Cửa khẩu Quốc tế Vĩnh Xương có khoảng 20.000 đến 25.000 dân… Ngoài định hướng phát triển đô thị và không gian chung, đồ án quy hoạch còn đưa ra định hướng quy hoạch sử dụng đất đến năm 2035, việc thiết kế các đô thị khu vực đặc biệt như trục đường mới (cặp đường Nguyễn Văn Linh), khu thương cảng thị xã, khu dịch vụ du lịch Châu Phong, khu thương mại và dịch vụ cửa khẩu Vĩnh Xương cùng những định hướng phát triển hạ tầng kỹ thuật, định hướng quy hoạch phát triển mạng lưới giao thông, định hướng quy hoạch hệ thống cấp nước….

Du lịch

Ngoài những điều kiện thuận lợi về giao thông đường thủy, khi con đường cao tốc xuyên Á hoàn thành, Tân Châu sẽ nằm trên con đường đưa khách du lịch từ Campuchia qua Việt Nam và ngược lại. Nắm bắt những lợi thế đó,thị xã đã bắt đầu khai thác và quảng bá các thế mạnh về du lịch của mình, đó là những lễ hội truyền thống được tổ chức hàng năm như lễ hội văn hóa Tân Châu,lễ hội Mùa nước nổi, lễ hội văn hóa dân tộc Chăm...kết hợp với du lịch sinh thái,nghỉ dưỡng.

Giao thông

Hiện nay,Thị Xã Tân Châu có 3 tuyến tỉnh lộ đi ngang qua: Tỉnh Lộ 952 nối Tân Châu - Cửa Khẩu Quốc tế Vĩnh Xương; Tỉnh Lộ 953 nối Tân Châu - Châu Đốc;Tỉnh Lộ 954 nối Tân Châu - Phú Tân.
Ngày 31/8/2015 tại xã Long An TX Tân Châu đã khởi công Cầu Tân An bắc qua Kênh Xáng nối liền với xã Tân An.Đây là tuyến giao thông huyết mạch nối thị xã Tân Châu-An Giang của Việt Nam với thủ đô Phnom Penh của Vương quốc Campuchia qua cửa khẩu quốc tế Vĩnh Xương.Cầu Tân An và đường dẫn cấp 4 đồng bằng, được thiết kế bêtông cốt thép dự ứng lực vĩnh cửu, dài 612m, rộng 12m, tải trọng thiết kế 33 tấn, tĩnh không thông thuyền 11m, chiều rộng khoang thông thuyền 75m... Tổng dự án cầu và đường dẫn cầu Tân An là gần 572 tỷ đồng từ nguồn ngân sách Trung ương và ngân sách tỉnh.Dự kiến cầu hoàn thành trong tháng 12/2017.tạo điều kiện hàng hóa của tỉnh An Giang cùng các tỉnh trong khu vực Đồng bằng sông Cửu Long cũng như của cả nước thông thương vào thị trường các nước trong khu vực Đông Nam Á qua cửa khẩu quốc tế Vĩnh Xương, thị xã Tân Châu, tỉnh An Giang.Ngày/12/2015, tại phường Vĩnh Mỹ, Tp. Châu Đốc, tỉnh An Giang, Bộ GTVT tổ chức Lễ khởi động Dự án đầu tư xây dựng công trình cầu Châu Đốc, tỉnh An Giang, Dự án xây dựng cầu Châu Đốc có tổng chiều dài 3,26 km, trong đó cầu Châu Đốc dài 667m, rộng 12m cho xe siêu trường, siêu trọng lưu thông; điểm đầu nối vào Quốc lộ 91 tại Km113+071, phường Vĩnh Mỹ, Châu Đốc và điểm cuối tại khu vực giao với đường tỉnh 953, thị xã Tân Châu. Dự kiến, tổng vốn đầu tư dự án là 931 tỉ đồng,xây dựng cầu Châu Đốc thay thế phà Châu Giang hiện tại là cần thiết, tạo sự liên kết giao thông, từng bước hoàn chỉnh dự án tuyến N1 theo quy hoạch, thúc đẩy kinh tế xã hội khu vực. Cầu Châu Đốc sau khi hoàn thành nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế xã hội cho thị xã biên giới Tân Châu và Thành phố Châu Đốc, từng bước góp phần hoàn chỉnh hệ thống giao thông phục vụ cho khu kinh tế cửa khẩu Vĩnh Xương đang được đầu tư phát triển; đồng thời phục vụ đắc lực cho công tác an ninh quốc phòng bảo vệ biên giới Tây Nam của Tổ quốc.
Tương lai Thị Xã Tân Châu sẽ có:QL.N1: Từ cầu Tân Châu đến ranh tỉnh Kiên Giang dài 67,3 km. Quy hoạch đạt tiêu chuẩn tối thiểu đường cấp IV với 2 làn xe.
- QL.80B: Dự kiến mở mới và nâng cấp từ các tuyến ĐT.942, ĐT.952, ĐH. Kênh Thần Nông (Huyện Phú Tân). Điểm đầu ranh Đồng Tháp, điểm cuối cửa khẩu quốc tế Vĩnh Xương, dài 74,7 km. Quy hoạch đạt tiêu chuẩn tối thiểu cấp III với 2 làn xe, hoàn thành sau 2020

Di tích - Thắng cảnh

Chùa Núi Nổi:Nằm cách thị xã Tân Châu (An Giang) khoảng 9 km, núi Nổi thuộc xã Tân Thạnh TX Tân Châu nằm giữa đồng rộng mênh mông, vào mùa nước lũ, ngọn núi như bồng bềnh trên mặt nước. Vị thế kỳ lạ khiến nơi đây quanh năm thu hút khách du lịch đến chiêm bái, viếng cảnh…
Chùa Giồng Thành, tên chữ Long Hưng tự, thuộc P. Long Sơn, TX Tân Châu, là một ngôi cổ tự danh tiếng của tỉnh An Giang; và là một di tích đã được Bộ Văn hóa - Thông tin công nhận, xếp hạng cấp Quốc gia vào ngày 12tháng 12 năm 1986 tại Việt Nam.Chùa Giồng Thành tọa lạc trên một khu đất rộng, nhiều cây cối tươi tốt, cách đường lộ nhựa Phú Tân - Tân Châu và hữu ngạn sông Cái Vừng (một đoạn của sông Tiền) khoảng 300m, và chỉ cách Trung tâm Thị Xã Tân Châu 3 km.

Phát triển đô thị

Ngày 27/12/2007 Bộ Xây dựng đã tổ chức thẩm định Đề án đề nghị công nhận thị trấn Tân Châu huyện Tân Châu tỉnh An Giang là đô thị loại IV
Tân Châu trở thành thị xã theo Nghị quyết 40/NQ-CP ngày 24 tháng 8 năm 2009 của chính phủ, trên cơ sở toàn bộ 17.568,46 ha diện tích tự nhiên và 184.129 nhân khẩu của huyện Tân Châu với 12 xã, thị trấn hiện có.
Thị Xã Tân Châu định hướng lên đô thị loại III vào năm 2020