Nhân quyền tại Cuba

Chế độ Cộng sản

Sau khi lên cầm quyền năm 1959, chính quyền của Fidel Castro không hề xây dựng nên bất cứ cỗ máy đàn áp chính trị nào cả, theo lời nhận xét của Tổ chức theo dõi nhân quyền.
Ngay từ tháng 12/2009, Valdim Kotchergin (hoặc Kochergin), một cơ quan thuộc KGB, xuất hiện ở Cuba.
Theo một cuốn của tác giả Paul. H. Lewis, người từng viết sách xin lỗi các chế độ Stroessner, Benito Mussolini và Juan Peron, tính tới cuối năm 1960, tất cả các tờ báo đối lập đều có thể nêu lên chính kiến của mình, các đài phát thanh-truyền hình không hề chịu sự kiểm soát của nhà nước. Những người theo chủ nghĩa ôn hòa và giới trí thức được khuyến khích. Lewis cũng nói rằng mỗi năm không có bất kỳ người bất đồng chính kiến nào bị bắt giữ và tra tấn trong điều kiện vô nhân đạo của nhà tù.

Hành quyết tù nhân chính trị

Nhiều con số ước tình nói lên số lượng các vụ hành quyết chính trị từ sau cách mạng. Theo Tổ chức Ân xá quốc tế, số vụ tử hình từ 1959-87 là 2, so với con số công khai là 1. Chính quyền Cuba thì hợp thức hóa các vụ tử hình đó bằng lập luận rằng việc kết tội và thi hành án tử hình các tội phạm chiến tranh và các loại tội phạm khác ở Cuba tuân thủ theo đúng trình tự thường thấy ở các vụ án xét xử bởi lực lượng Đồng Minh đối với phát xít. Một vài học giả Cuba duy trì quan điểm rằng nếu không áp dụng hình phạt nghiêm khác chống lại bọn khủng bố và các loại tội phạm đặc biệt nguy hiểm dưới thời Batista thì dân chúng sẽ trực tiếp cầm lấy cán cân công lý.
Nhà sử học người Mỹ-Latinh Thomas E. Skidmore nói rằng đã có tới 550 vụ hành quyết trong sáu tháng đầu năm 1959. Nhà sử học người Anh Hugh Thomas, trong công trình nghiên cứu Cuba-sự theo đuổi tự do nói rằng có thể 5000 vụ hành quyết đã được tiến hành trước năm 1970 trong khi theo một nguồn khác khẳng định rằng đã có 2,113 vụ hành quyết tù chính trị giữa những năm 1958 và 1967. Tác giả của cuốn Át-lát lịch sử, một công trình tổng hợp cá nhân gồm nhiều nguồn được lưu trữ trên mạng, nói rằng: "Sự phân chia giữa những kẻ cầm búa rìu và những kẻ tay không nằm trong khoảng giới hạn 5000-12000" Hiệp hội Đồng hương Mỹ-Cuba (Cuban American National Foundation) nói rằng từ sau cách mạng, có khoảng 12,000 vụ hành quyết tù chính trị ở Cuba. Tiến sĩ Armando Lago, thuộc Hiệp hội Nghiên cứu Kinh tế Cuba, một nhóm các học giả phần lớn là người Cuba tỵ nạn. cho biết khoảng chừng 15,000 và 18,000 người Cuba đã bị hành quyết vì tội phản cách mạng từ sau khi cách mạng nổ ra. Ông ta cũng nói rằng 250 người Cuba đã mất tích trong suốt thời kỳ này, 500 người đã chết trong tù vì thiếu sự chăm sóc y tế, 500 bị giết bởi lính canh và 150 vụ ám sát kín các phụ nữ. Một cuốn sách khác ước tính khoảng 15.000 đến 17.000 người Cuba đã bị xử bắn dưới chế độ Castro từ năm 1959 đến cuối những năm 1990.

Vấn đề người tị nạn

Từ 1959 đến 1993, khoảng 1.2 triệu người Cuba (chiếm 10% dân số hiện tại) đã rời khỏi đảo quốc để tới Mỹ, thường là theo đường thủy, trên các con thuyền nhỏ và các bè nổi.

Lao động cưỡng bức và ngược đãi tù nhân

Năm 1986, một tòa án về Cuba đã được tổ chức tại Paris để chuyển tải lời khai của các cựu tù Cuba tới truyền thông quốc tế. Những lời khai này được trình ra tại tòa, trước một ủy ban quốc tế, xác nhận về một hình thức tra tấn trong các nhà tù Cuba và các trại lao động khổ sai. Các hình thức tra tấn bao gồm đánh đập, thử nghiệm sinh học trong điều kiện hạn chế ăn uống, thẩm vấn cưỡng bức, cùng các điều kiện vô cùng mất vệ sinh khác. Quan tòa đồng tình với các cáo buộc về các vụ bắt giữ vô lý, tuyên án mà không có công chúng chứng kiến và không có người bào chữa, các tù nhân không được đảm bảo điều kiện tối thiểu về thức ăn, quần áo và thuốc men, hay thậm chí các vụ bắt giữ trẻ em.
Số lượng các vụ hành quyết được báo cáo giảm dần trong những năm 1970, và đến những năm 1980 chỉ còn các vụ lớn được báo cáo, điển hình như vụ xử tử tướng Arnaldo Ochoa năm 1989. Ochoa đòi đưa ra xét xử Fidel Castro, cùng với ba quan chức cấp cao Cuba khác vì tội danh buôn bán ma túy. Tuy nhiên, Ochoa và những người khác đã bị buộc tội "phản quốc" và bị hành quyết chóng vánh. Những người chống lại chính quyền Castro bên ngoài Cuba bày tỏ hoài nghi về tính hợp pháp của vụ bắt giữ và hành quyết Ochoa.

Hạn chế tụ họp

Tổ chức Theo dõi Nhân quyền phát biểu rằng quyền tự do hội họp bị nghiệm khắc hạn chế, và những người bất đồng chính kiến chính trị bị cấm tụ hợp thành đám đông. Tổ chức Ân xá quốc tế cũng nói rằng "tất cả các nhóm nhân quyền, tổ chức dân sự và hội nghề nghiệp đang tồn tại ở Cuba nhưng không nằm trong danh mục các tổ chức chính thống dưới sự kiểm soát của nhà nước đều bị cấm. Do vậy, các thành viên của các nhóm hoặc tổ chức này có thể đối mặt với nguy hiểm, bị đe dọa hoặc buộc tội, cho dù họ chỉ hoạt động với mục tiêu hợp thức hóa các quyền căn bản như tự do phát biểu, tự do lập hội và hội họp."
Chính quyền Cuba chỉ công nhận duy nhất Tổ chức công đoàn nhà nước Central de Trabajadores de Cuba (CTC), dưới sự kiểm soát chặt chẽ của nhà nước và đảng Cộng sản bổ nhiệm người đứng đầu. Gia nhập công đoàn là bắt buộc đối với tất cả công nhân. Trước khi một người được thuê làm công nhân, anh ta phải ký một hợp đồng cam kết ủng hộ đảng Cộng sản và tất cả những gì mà Đảng đại diện. Chính quyền triệt để ngăn cấm các tổ chức công đoàn độc lập, bắt giữ hoặc đe dọa bắt giữ những nhà hoạt động công đoàn độc lập. Quyền đình công và biểu tình không được luật pháp thừa nhận.
Các lệnh cấm được thực hiện bởi các "đơn vị đặc biệt" gồm các thành viên quân đội và cảnh sát mặc thường phục, và họ có thể đánh đập hoặc giải tán bất kỳ nhóm tuần hành nào.

Xã hội

Do thiếu quyền sở hữu tài sản tư nhân nên công dân muốn chuyển chỗ ở phải có sự cho phép của chính quyền. Công việc cũng bị nhà nước kiểm soát. Việc phân công công việc dựa trên học lực tại trường và danh tiếng cá nhân của người nộp đơn.
Năm 2001,

Phủ nhận từ phía chính quyền

Các nhóm nhân quyền như Tổ chức Ân xá quốc tế trong một thời gian dài bị chính quyền Cuba lên án cái họ gọi là "Những hành vi ngoại đạo" (actos de repudio). Những hành động này xảy ra khi các nhóm lớn thường dân chửi bới, dọa nạt và đôi khi tấn công thân thể và ném đá vào nhà của những người Cuba bị cho là phản cách mạng. Các nhóm nhân quyền nghi ngờ rằng những hành động này có sự đứng sau của công an, có thể bao gồm cả Ủy ban bảo vệ cách mạng Cuba hoặc các đơn vị "ứng phó khẩn cấp". Mức độ những hành động này ngày càng tăng kể từ năm 2003.

Tra tấn tù nhân

Ngày và đêm, tiếng la hét của các nữ tù nhân trong đau khổ và hoảng loạn, họ cầu nguyện cho lời của Chúa đến được tai ban giám thị nhà giam. Những phụ nữ này bị nhốt trong các căn buồng chật hẹp không ánh sáng, gọi là các "ngăn kéo" thì chính xác hơn, với giường ngủ xi-măng, một hố ở giữa mặt đất cho nhu cầu vệ sinh, và sống với gián, chuột và các côn trùng khác.... Trong những cái "ngăn kéo" này, họ phải sống hàng tuần, rồi hàng tháng. Khi họ la hét trong nỗi sợ hãi bóng tối (mất điện khá thường xuyên) và nóng bức, thì họ bị tiêm thuốc an thần và rơi vào trạng thái hôn mê.
 – Juan Carlos González Leiva, Nhà tù An ninh quốc gia. Holguín, Cuba, tháng 10 năm 2003.
Tổ chức Nhân quyền Cuba báo cáo rằng đã có trường hợp tra tấn phụ nữ trong nhà tù Cuba.

Chiến dịch chống lại đồng tính

Hàng ngàn người đồng tính nam, tù nhân lương tâm, và các nhân vật bất đồng chính kiến bị buộc phải tham gia quân đội cưỡng chế tại các trại cải tạo trong những năm 1960. Các chỉ huy trong quân đội đã đánh đập tù nhân tàn bạo. Carlos Alberto Montaner nói rằng "các trại lao động khổ sai được trang bị đầy đủ công cụ để "điều chỉnh" lại hành vi của tù nhân....Việc xúc phạm bằng lời nói và hành động như cạo trọc đầu, làm việc từ tinh mơ cho tới tối mò, phải ngủ bằng võng, sàn nhà thì bẩn thiếu thức ăn... là khá phổ biến. Các trại này trở nên ngày càng chật hẹp do số lượng tù nhân không ngừng tăng lên."
Vào cuối những năm 1960, với phong trào "Làm sạch xã hội cách mạng", chính quyền Castro tuyên bố sẽ "dọn sạch" những kẻ văn nghệ sĩ "giả mạo" và "suy đồi" Ngoài ra, đàn ông nào mà để tóc dài đều bị bắt lại và buộc phải cắt bỏ tóc.
Castro tái khẳng định, "trong nước không còn một kẻ đồng tính nào" và rằng họ là "những phần tử rơi rớt của chủ nghĩa đế quốc" Castro còn nói rằng "những kẻ đồng tính không nên được phép sống trong cộng đồng nơi mà chúng có thể tác động xấu lên giới trẻ".

Cải thiện gần đây

Gần đây Cuba đã tiến hành một số cải cách. Năm 2003 Carlos Sanchez của tổ chức Hiệp hội đồng tính thế giới (en:International Lesbian and Gay Association) phát hành một bản báo cáo về tình hình của những người đồng tính ở Cuba nói rằng chính quyền Cuba không còn áp dụng các hình phạt đối với người đồng tính, và rằng có một bước tiến bộ trong thái độ của người dân đối với người đồng tính, lưỡng tính và người chuyển đổi giới tính. Từ năm 2005 phẫu thuật chuyển đổi giới tính được tự do theo luật định, và được chính quyền trả chi phí. Ở Havana cũng đã bắt đầu xuất hiện một chương trình cho người đồng tính
Mariela Castro, con gái của chủ tịch Raul Castro đang cố gắng vận động ủng hộ quyền của những người đồng tính trong Trung tâm giáo dục giới tính quốc gia (en:Cuban National Center for Sex Education) mà bà này làm lãnh đạo. Mariela khẳng định rằng cha của bà ta hoàn toàn ủng hộ các sáng kiến của bà.

Ủy ban Nhân quyền Liên Hợp Quốc

Từ năm 1990, Hoa Kỳ đã kiến nghị nhiều giải pháp khác nhau tới Ủy ban Nhân quyền Liên Hiệp Quốc, phê phán Cuba vi phạm nhân quyền. Những kiến nghị đó cùng với nhiều bất đồng ngoại giao liên tiếp được mô tả gần như một "nghi lễ hàng năm" vậy. Sự đồng thuận lâu dài giữa các nước Mỹ Latinh vẫn chưa đạt được. Các giải pháp được thông qua trong các năm 1990-1997, nhưng lại bị bác bỏ năm 1998. Các nỗ lực liên tiếp của Mỹ đã giành thắng lợi với lá phiếu sít sao. Ở châu Mỹ, một vài chính phủ ủng hộ các chỉ trích Cuba, số khác thì đả phá và xem chúng như những biện pháp nhằm cô lập thêm Cuba và hơp thức hóa lệnh cấm vận Cuba của Mỹ kéo dài hàng thập niên. Các nước Liên minh châu Âu đồng loạt bỏ phiếu chống Cuba từ năm 1990, mặc dù có những lo ngại về tác động tiêu cực của lệnh cấm vận lên đời sống của người dân vô tội.