Bùi Trang Chước

Thân thế

Họa sĩ Bùi Trang Chước quê ở làng Phú Xá, xã Phú Thượng, huyện Từ Liêm (nay là phường Phú Thượng, quận Tây Hồ), Thủ đô Hà Nội. Thân sinh họa sĩ là cụ Hàn Oánh, người đã thiết kế kiến trúc ngôi nhà cổ trên nền tòa trụ sở Ủy ban Nhân dân Thành phố Hà Nội hiện nay.
Lúc 15 tuổi, ông mất mẹ, đến năm 20 tuổi thì mồ côi cha. Mặc dù được người chú ruột đang làm việc tại Sài Gòn đón tiếp vào nuôi ăn học, nhưng ông từ chối và ở lại Hà Nội theo học Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương.

Sự nghiệp và cuộc đời

Năm 1941, ông tốt nghiệp loại xuất sắc trường Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương và được mời về giảng dạy tại Trường Kiến trúc Đà Lạt.
Năm 1942, ông là người Việt Nam và người Đông Dương đầu tiên vẽ tem thư.
Sau Cách mạng tháng Tám 1945, họa sĩ Bùi Trang Chước chuyển ra Hà Nội cùng gia đình và tham gia giảng dạy ởTrường Mỹ thuật Hà Nội.
Giai đoạn 1951 - 1952, ông được phân công vẽ giấy bạc ở Nhà in Ngân hàng do có tài năng về vẽ tiền tệ.
Năm 1953, họa sĩ sáng tác các Huân chương Sao vàng, Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Độc lập, Huân chương Quân công các loại, mẫu giấy bạc Việt Nam và bức phù điêu có hình Bác Hồ được đúc bằng vàng mà phi công Phạm Tuân mang theo khi bay vào vũ trụ.
Sau đó đến ngày 10/10/1954, Bùi Trang Chước làm việc tại Nhà in Ngân hàng, đồng thời là giảng viên Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp Hà Nội, và là một chuyên gia vẽ tiền tại Vụ Phát hành thuộc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cho tới khi nghỉ hưu năm 1976.
Ông qua đời ngày 27 tháng 2 năm 1992 tại Hà Nội.
Hiện nay tên của ông được đặt tên cho một con phố thuộc phường Phú Thượng, quận Tây Hồ, thành phố Hà Nội, nối từ phố Phú Xá đến phố Phú Gia ở cạnh trường THCS Phú Thượng.

Tính cách qua nhận xét

Theo họa sĩ Ngọc Linh, họa sĩ Bùi Trang Chước là một người hiền lành, đức độ; hăng say lao động mà không màng đến công danh, lợi lộc. Do đó, học trò cũ ví ông như một con ong thầm lặng cống hiến cho Tổ quốc.

Thành tích

Bùi Trang Chước đã được tặng thưởng Huân chương Lao động hạng nhì, Huân chương Lao động hạng ba, Huân chương Kháng chiến chống Mỹ cứu nước hạng nhất của Nhà nước Việt Nam và Huân chương cao quý của Nhà nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.
Mặc dù Bùi Trang Chước là họa sĩ tài năng bậc thầy tại Việt Nam  nhưng lại không được công nhận Giải thưởng Hồ Chí Minh khi đã qua đời. Đây là thiệt thòi đáng kể của ông và gia đình. Họa sĩ Ngọc Linh, học trò cũ của ông, đã đưa đơn lên Chủ tịch nước đề nghị truy tặng danh hiệu Giải thưởng Hồ Chí Minh nhưng không thành công.
Trong hai đợi xét duyệt giải thưởng do Hội đồng cơ sở Hội Mỹ thuật Việt Nam năm 2005 và 2006, hồ sơ xét duyệt của họa sĩ Bùi Trang Chước đều bị trả lại vì không đủ số phiếu tín nhiệm ở cấp cơ sở.

Đánh giá của giới họa sĩ

Họa sĩ Lê Lam nhận định: "Nghệ thuật của họa sĩ Bùi Trang Chước là sự kết tinh một cách tài tình biệt tài của họa sĩ với lòng yêu nước sâu sắc mang đậm bản sắc Việt Nam. Căn cứ vào công lao suốt đời đem sức lực, tài năng và tác phẩm có tính nghệ thuật cao để phục vụ nhân dân trong hơn nửa thế kỷ qua trên lĩnh vực nghệ thuật; căn cứ vào sự đánh giá công bằng và khách quan của giới trí thức văn nghệ sĩ; căn cứ vào những phần thưởng mà Nhà nước ta đã trao tặng họa sĩ Bùi Trang Chước hoàn toàn xứng đáng được trao tặng giải thưởng Hồ Chí Minh và Huân chương Lao động hạng nhất".
Họa sĩ Ngọc Linh cho biết: "Họa sĩ Bùi Trang Chước và họa sĩ Trần Văn Cẩn đều là thầy dạy tôi. Thầy nào tôi cũng quý. Nhưng tác giả Quốc huy thì phải ghi nhận đó là thầy Bùi Trang Chước."