Mikoyan MiG-29K

Phát triển

Đề án (dự án) MiG-29K đã được khởi xướng đầu thập niên 1980 khi Hải quân Liên Xô đã đưa ra yêu cầu phát triển một loại tiêm kích siên âm cho tàu sân bay. Phòng thiết kế MiG (OKB MiG) đã giới thiệu một phiên bản của MiG-29 được trang bị một bộ bánh đáp gia cố khỏe hơn và phần đuôi với một móc hãm với tên gọi MiG-29KVP (Korotkii Vzlet i Posadka - cất hạ cánh trên đường băng ngắn). Lần thử nghiệm bay đầu tiên vào ngày 21 tháng 8 năm 1982 đã cho thấy mẫu thử nghiệm cần cho động cơ mạnh hơn và diện tích cánh lớn hơn. OKB MiG đã quyết định phát triển phiên bản hải quân từ mẫu máy bay MiG-29M (Sản phẩm 9.15) với những sửa đổi của bộ bánh đáp và đôi cánh gấp mới lớn hơn, được đặt tên là Sản phẩm 9-31 hay phổ biết hơn là MiG-29K (Korabelniy - trang bị trên tàu).
MiG-29K bay thử trên đất liền lần đầu tiên vào ngày 23 tháng 7 năm 1988 tại Saky, do phi công thử nghiệm T. Aubakirov điều khiển. Ngày 1 tháng 11 năm 1989, cùng ngày với cuộc thử nghiệm Sukhoi Su-27K, Aubakirov đã thực hiện việc hạ cánh đầu tiên của MiG-29K trên boong tàu sân bay Tbilisi (nay là tàu sân bay Đô đốc Kuznetsov). Sau đó, cú take-off (cất cánh) đầu tiên của MiG-29K từ boong của tàu sân bay cũng được thực hiện thành công. Trong giai đoạn 1989-1991, MiG-29K tiếp tục được thử nghiệm trên tàu Đô đốc Kuznetsov. MiG-29K khác biệt đáng kể so với mẫu sản xuất MiG-29 ở các đặc điểm trang bị như: 1 radar đa năng mới có tên gọi Zhuk; buồng lái với màn hình hiển thị đơn sắc và sử dụng thanh điều khiển kiểu HOTAS (hands-on-throttle-and-stick); tên lửa không đối không RVV-AE; các loại tên lửa chống radar và chống tàu; cũng như các loại vũ khí không đối đất dẫn đường chính xác. Để bảo vệ động cơ khỏi FOD, cửa dẫn khí của động cơ được gắn các vỉ lưới có thể thu vào được nhằm thay thế các chi tiết phức tạp hơn trên MiG-29.

Hồi sinh

Chương trình MiG-29K được hồi sinh sau khi Hải quân Ấn Độ có quyết định mua chiếc tàu sân bay của Hải quân Xô viết cũ là chiếc Đô đốc Gorshkov. Ấn Độ có nhu cầu trang bị các máy bay tiêm kích đa năng cho tàu sân bay của mình với kích cỡ tàu hạn chế, kích cỡ của MiG-29K đã đáp ứng được như cầu này. Nhóm chiến đấu của tàu có thể sẽ gồm 12 chiếc MiG-29K. Máy bay có một hệ thống điều khiển từ xa, diện tích bề mặt cánh gấp lớn (42 m² so với 38 m²), phương tiện bảo vệ động cơ khi máy bay vận hành ở các sân bay dã chiến, gia cố bộ phận hạ cánh, móc hãm, có các phương pháp đặc biệt để chống ăn mòn trên khung máy bay.
Ngày 20 tháng 1 năm 2004, một thỏa thuận giữa Ấn Độ và Nga đã được ký kết với giá trị thỏa thuận là 1,6 tỉ USD, thỏa thuận này về việc bán tàu Đô đốc Gorshkov cho Ấn Độ. Theo thỏa thuận, một nửa số tiền sẽ được chi tại nhà máy chế tạo máy Phương Bắc ở Severodvinsk, để tân trang tàu sân bay Gorshkov, nửa số tiền còn lại được dùng để mua các máy bay tiêm kích MiG-29K và các trực thăng chống ngầm. Khi tàu Gorshkov còn là một phần của hạm đội Xô viết, nó là một chiếc tàu lai giữa tàu sân bay và tàu tuần dương, tàu Gorshkov trang bị máy bay cất hạ cánh thẳng đứng. Còn ngày nay, nó sẽ trang bị MiG-29K, và boong tàu bắt buộc phải sửa lại để có đường băng cất cánh và hạ cánh. Phần còn lại của số tiền sẽ dùng để mua 16 chiếc MiG-29K và 10 chiếc trực thăng. MiG-29K cũng có thể được chọn để trang bị cho các tàu sân bay hạng nhẹ mà Ấn Độ dự định phát triển và chế tạo trong nước.
Việc sửa đổi đã được thực hiện theo yêu cầu của Hải quân Ấn Độ; bây giờ chuẩn cho tất cả sản phẩm hiện nay, trang bị radar Zhuk-ME, động cơ RD-33MK, tải trọng chiến đấu lên tới 5.500 kg, 13 giá treo vũ khí, thùng nhiên liệu bổ sung ở dọc lưng máy bay và cánh, tăng tổng số lượng nhiên liệu mang được lên 50% so với biến thể đầu của MiG-29 và cập nhật hệ thống điều khiển bay lái bằng dây số 4 kênh. Hiện nay MiG-29K và MiG-29KUB chế tạo dùng chung kiểu nóc buồng lái 2 chỗ kích thước đủ. Với lớp sơn phủ đặc biệt trên MiG-29K, bề mặt phản xạ radar của MiG-29K nhỏ hơn 4 đến 5 lần so với MiG-29 cơ bản. Các màn hình hiển thị trong buồng lái gồm HUD và 3 màn hình màu đa năng LCD (7 chiếc trên MiG-29KUB) và module GPS Sigma-95 của Pháp và hệ thống chỉ thị mục tiêu trên mũ phi công Topsight E. MiG-29K tương thích hoàn toàn với các loại vũ khí khí tài trang bị cho MiG-29M và MiG-29SMT.
Chiếc MiG-29KUB đầu tiên phát triển cho Hải quân Ấn Độ thực hiện chuyến bay đầu tiên tại trung tâm thử nghiệm máy bay Zhukovsky của Nga vào ngày 22 tháng 1 năm 2007.
Một vấn đề là thiếu máy bay AWACS cho tàu sân bay có thể được giải quyết ít nhất một phần bằng sự phát thích hợp của nền tảng MiG-29KUB hai chỗ. Hợp đồng hiện nay cũng cung cấp một lựa chọn cho 30 chiếc máy bay khác với việc giao hàng tới tận năm 2015, nhằm trang bị cho các tàu sân bay nội địa của Hải quân Ấn Độ do Cochin Shipyard Limited (CSL) chế tạo. Đó là lý thuyết để có thể phát triển nền tảng MiG-29KUB với radar mạnh hơn cùng với thiết bị liên kết dữ liệu bay (IFDL) được mã hóa TKS-2/R-098 cho phép nhiều chiếc MiG-29KUB liên kết với nhau hiệu quả, tạo vùng bao phủ nhằm cảnh báo sớm bên cạnh việc còn là máy bay tiêm kích thích hợp trong việc truy đuổi. Việc sử dụng một tỷ lệ đáng kể MiG-29KUB sẽ có thể tăng khả năng hoạt động trong phạm vi chiến tranh điện tử và đánh chặn từ xa.
Hãng sản xuất máy bay Nga MiG đã ký hợp đồng mua 24 hệ thống chỉ thị mục tiêu và hiển thị trên mũ bay TopSight của tập đoàn Thales (Pháp) tại triển lãm hàng không ở Farnborough năm 2012 để trang bị cho các máy bay tiêm kích trên hạm MiG-29K và MiG-29KUB dự định đưa vào trang bị cho không quân hải quân Nga sau khi kiểm nghiệm thành công trên các máy bay MiG của Ấn Độ.

MiG-29K cho tàu "Đô đốc Kuznetsov"

Hải quân Nga dự kiến sẽ mua MiG-29K cho chiếc tàu sân bay Đô đốc Kuznetsov duy nhất của mình. Tờ Bulletin Reports đưa tin vào năm 2009, một nguồn tin trong Bộ quốc phòng Nga nói rằng có thể một hợp đồng sẽ được ký vào năm 2011. Thông tin này đã được xác nhận bởi tổng công trình sư của một trong những doanh nghiệp quốc phòng sản xuất nguyên liệu chế tạo máy bay MiG-29K, trong khi công ty Mikoyan không đưa ra bình luận gì.
Theo một ấn phẩm phát hành của Bộ Quốc phòng Nga, Hải quân Nga có một phi đội gồm 19 chiếc Su-33 hoạt động trên tàu sân bay, số máy bay này sẽ hết hạn sử dụng vào năm 2015. Việc sản xuất mới những chiếc Su-33 là có thể nhưng không hiệu quả về kinh tế vì số lượng máy bay là nhỏ. Cùng lúc, MiG-29K sẽ thuận tiện hơn, vì Hải quân Ấn Độ cũng đã đặt mua loại máy bay này. Konstantin Makienko giải thích rằng MiG-29K rẻ hơn, tiết kiệm hơn trong sản xuất và phát triển do đặt chế tạo hàng loạt. Ấn Độ đã trả 730 triệu USD cho việc phát triển và chuyển giao 16 chiếc MiG-29, trong khi 24 chiếc khác giao cho phi đội của Nga sẽ có giá khoảng 1 tỉ USD.

Tính năng

Máy bay tiêm kích đa năng trang bị cho tàu sân bay MiG-29K được thiết kế nhằm bảo vệ vùng không gian phía trên của nhóm tàu chiến đấu, chiếm ưu thế trên không và tiêu diệt các mục tiêu trên đất liền cũng như trên mặt nước với các vũ khí dẫn đường chính xác cao, MiG-29K được chế tạo để có thể hoạt động ngày, đêm và trong mọi điều kiện thời tiết. Máy bay được tối ưu cho việc triển khai trên các tàu sân bay có lượng choán nước trung bình.
Máy bay tiêm kích hai chỗ trang bị cho tàu sân bay MiG-29KUB được dùng để huấn luyện phi công cũng như thực hiện các phi vụ chiến đấu giống như máy bay tiêm kích một chỗ MiG-29K.
Trong các thử nghiệm trên tàu Đô đốc Kuznetsov, máy bay thực hiện cất cánh nhờ đường băng kiểu ván nhún từ đường băng dài 195 m và 95 m. Theo các kết quả của các thử nghiệm, độ chính xác khi hạ cánh của máy bay là rất cao, do đó khi chuyển sang hệ thống cáp hãm trên tàu Đô đốc Gorshkov máy bay sẽ dễ dàng hạ cánh. Độ chính xác khi hạ cánh được tăng cường thông qua việc bố trí một hệ thống van tiết lưu tự động. Các đặc tính cất cánh khiến nó đóng vai trò tới 90% của các chuyến bay dưới các điều kiện nhiệt đới khi tàu sân bay chạy với tốc độ 10 knot.

Các thay đổi khung máy bay

MiG-29K có những điểm tương tự trong bố trí khung như với phiên bản cơ sở MiG-29, nhưng MiG-29K vẫn thực sự là mẫu máy bay mới. Động cơ mới có công suất cao hơn 7% sơ với mẫu động cơ RD-33 do sử dụng vật liệu hiện đại để chế tạo động cơ. MiG-29K đã thay đổi hầu hết từ Mikoyan MiG-29M trong khi giữ lại cùng một cấu hình cơ bản. Đối với các hoạt động trên tàu sân bay, khung máy bay, bộ phận hạ cánh, và cần móc đã được gia cố, cánh gấp đã được thêm vào, và bộ phận hạ cánh đã được làm to hơn.
Lực đẩy động cơ được tăng thêm để máy bay có một tốc độ cao hơn khi cất cánh khỏi tàu. Tải nhiên liệu trong thân đã được tăng lên tới 4,560 kg so với 3,340 kg của MiG-29, do MiG-29K loại bỏ khi hút khí phía trên. Tải trọng cũng được tăng lên. Trọng lượng tối đa của máy bay tăng từ 19,5 lên 22,4 tấn. vật liệu composite chiếm 15% được sử dụng rộng rãi trong chế tạo các yếu tố cấu trúc của máy bay. Các hơp kim cao cấp cũng được sử dụng, nhưng ở mức độ thấp hơn.

Tầm bay và hệ thống nhiên liệu

Bán kính chiến đấu của MiG-29K là 850 km (528 dặm) và tầm bay tối đa đạt 3000 km (1.860 dặm) với 3 thùng dầu phụ. Nhiên liệu chứa bên trong MiG-29K là 1.850 lít. Máy bay bị giới hạn tầm bay phù hợp cho những yêu cầu ban đầu của Liên Xô về một máy bay tiêm kích phòng thủ điểm. Đối với các chuyến bay xa hơn, tầm bay có thể tăng lên tới 3000 km với 3 thùng nhiên liệu phụ bỏ được dưới cánh. MiG-29K và MiG-29KUB cũng trang bị với một hệ thống tiếp nhiên liệu khi bay.

Buồng lái

Máy bay được trang bị với 3 màn hình màu hiển thị đa năng và 7 chiếc trên MiG-29KUB, hệ thống điều khiển bay lái bằng dây số 4 kênh, hệ thống tên lửa chống radar bị động của Nga; hệ thống ngắm mục tiêu gắn trên mũ TopSight và máy thu GPS Sigma-95 của Pháp (các hệ thống này cũng được phát triển cho Dassault Rafale); hệ thống đối kháng điện tử (ECM) của Israel; và các thiết bị liên lạc được cung cấp bởi Ấn Độ. Cần điều khiển kiểu HOTAS được sử dụng trên MiG-29K.
Trong buồng lái được trang bị một hệ thống tạo khí oxy do đó không cần tới các bình dưỡng khí.
MiG-29K chế tạo năm 2002 có buồng lái điện tử với các đặc tính tốt hơn do trang bị các màn hình màu tinh thể lỏng linh hoạt. Buồng lái được thử nghiệm bởi các phi công Không quân Nga trên các máy bay tiêm kích MiG-29SMT và được các phi công chấp thuận. Phi công của Không quân Ấn Độ cũng lái những chiếc MiG-29SMT và họ cũng đánh giá cao các phương tiện kiểm soát thông tin của buồng lái.
Tiềm năng của các hệ thống dẫn đường của máy bay sẽ được tăng thêm rõ rệt thông qua việc lắp đặt một hệ thống định vị vệ tinh cũng đã thành công thông qua các thử nghiệm trên máy bay MiG-29SMT. Các khả năng của các máy tính trên máy bay và các hệ thống điều khiển vũ khí cũng được củng cố và tăng cường.

Radar

Radar Zhuk-ME là một phiên bản tiên tiến của radar nguyên bản N010 Zhuk, Zhuk-ME có thêm các chức năng không đối đất tiên tiến như chức năng lập bản đồ và bám sát địa hình. Radar Zhuk-ME là một thành phần cấu thành nên MiG-29K. Các đặc tính cải tiến của radar là cải tiến xử lý tín hiệu và có tầm phát hiện lên tới 120 km đối với mục tiêu có RCS 5 m², đây là các đặc tính dành cho phiên bản xuất khẩu, và radar có thể bám 10 mục tiêu cùng lúc và tấn công cùng lúc 4 mục tiêu đang theo dõi trong chế độ không đối không. Tầm theo dõi của radar là 0.83 - 0.85 của tầm phát hiện. Trong chế độ không đối đất, radar có thể phát hiện một chiếc xe tăng từ khoảng cách 25 km và một cây cầu từ khoảng cách 120 km, một tàu khu trục hải quân có thể bị phát hiện từ xa 300 km và radar có thể theo dõi cùng lúc 2 mục tiêu dưới mặt đất, mặt biển. Radar có trọng lượng 220 kg và vùng quét: góc phương vị là +/- 85 độ, góc tà là +56/-40 độ. Anten là một mảng pha quét điện tử có rãnh và có đường kính 624 mm.
Radar Zhuk-AE được phát triển với cách tiếp cận kiểu mô-đun, cho phép nâng cấp các radar Zhuk ME hiện có trên máy bay MiG-29 thành tiêu chuẩn radar Zhuk-AE mảng pha quét điện tử chủ động (AESA). Ấn Độ đã vận hành radar mảng pha BAR trên những chiếc Su-30MKI của mình và dự định dùng radar AESA như một yếu tố quan trọng của nền tảng máy bay MRCA. MiG-35 là đối thủ của Eurofighter Typhoon, F/A-18E/F Super Hornet, Dassault Rafale, JAS 39 Gripen và F-16 Falcon trong cuộc đua giành hợp đồng cung cấp 126 máy bay chiến đấu đa năng cho Không quân Ấn Đô trong cuộc cạnh tranh MRCA của Ấn Độ. Có một số nguồn tin nói rằng MiG-29K/KUB cung cấp cho Ấn Độ cũng có thể được trang bị radar Zhuk AE. Cũng có thể Hải quân Nga sẽ dùng radar Zhuk-AE 'AESA' thay cho radar Zhuk-ME trên những chiếc MiG-29K của mình.

Tiếp nhiên liệu trên không

MiG-29K và MiG-29KUB có thể thực hiện tiếp nhiên liệu trên không nếu máy bay được trang bị hệ thống tiếp nhiên liệu UPAZ. Khác với MiG-29 đời đầu, MiG-29K được thiết kế để có thể trang bị với một hệ thống tiếp nhiên liệu trên không (ARS) hoặc "buddy store" cho việc tiếp nhiên liệu từ máy bay khác.

Động cơ

Hai nguyên mẫu chế tạo trong thập niên 1980, mỗi chiếc được trang bị 2 động cơ phản lực cánh quạt RD-33K với chế độ đốt tăng lực sẽ đạt lực đẩy 86.3 kN (19,400 lb) và lực đẩy cất cánh có thể đạt 92.2 kN (20,723 lbf) cho các hoạt động trên tàu.
MiG-29K được trang bị hai động cơ RD-33MK "Morskaya Osa" (tiếng Nga: Морская Оса: "Sea Wasp"), đây là mẫu mới nhất trong dòng động cơ RD-33. Được phát triển vào năm 2001, nó dự định sẽ dùng để trang bị cho các máy bay tiêm kích hoạt động trên tàu MiG-29K và MiG-29KUB, tuy nhiên nó cũng được trang bị cho MiG-35. Các động cơ mới có đặc tính công suất cao hơn 7% so với các mẫu cũ do sử dụng các vật liệu hiện đại trong chế tạo động cơ. Nó vẫn giữ được độ dài và đường kính tối đa trong khi tăng lực đẩy khi đốt tăng lực thêm 9,000 kgf và trọng lượng tịnh là 1,145 kg. Nó cũng chứa các hệ thống làm giảm bức xạ khí thải của động cơ, từ đó làm giảm hiệu quả hoạt động của các khí tài quang học và hồng ngoại của địch. Tuổi thọ phục vụ tăng lên tới 4000 giờ. Những thay đổi mới đảm bảo các máy bay tiêm kích cất cánh trên tàu sân bay mà không cần trợ giúp, duy trì hiệu suất trong môi trường khí hậu nóng và dĩ nhiên, tăng hiệu quả chiến đấu trong phiên bản mới nhất của dòng máy bay tiêm kích MiG-29.

Các phương pháp làm giảm tín hiệu phản xạ radar

Sống sót là một tính năng quan trọng trong thiết kế MiG-29K. Nó không dựa trên công nghệ khó bị phát hiện, như các hệ thống ẩn (stealth). MiG-29K có thiết kế kết hợp của khả năng "ẩn" (stealth), nâng cao khả năng tác chiến điện tử, giảm tổn thương do vũ khí, sử dụng vũ khí không chiến ngoài tầm nhìn, và các chiến thuật mới mà tích lũy và tổng hợp các phương pháp trên sẽ làm tăng độ an toàn của máy bay và phi công.
MiG-29K giảm sự phản xạ tín hiệu radar do sử dụng rộng rãi vật liệu hấp thụ sóng radar. Lớp phủ đặc biệt có tên là " Taunit " trên thân máy bay sẽ giảm mức tín hiệu phản xạ lại từ 4 đến 5 lần nhờ hấp thu 98.99% sóng radar so với MiG-29 đời đầu. Hệ thống đối kháng điện tử (ECM) được cung cấp bởi Israel. Động cơ phản lực cánh quạt RD-33MK có các hệ thống làm giảm tầm nhìn hồng ngoại và quang học.

Vũ khí khí tài

Vũ khí khí tài trang bị cho MiG-29K bao gồm 1 khẩu pháo 30 mm GSh-30-1. Ban đầu khẩu pháo có 150 viên đạn, nhưng sau đó giảm xuống còn 100 viên ở các phiên bản sau. MiG-29K được trang bị bom dẫn đường bằng quang điện và laser, cũng như các loại tên lửa đối đất, đối hải như Kh-25ML/25MP, Kh-29T, Kh-31G/31A, Kh-35U, rocket, bom (bao gồm bom dẫn đường), bom điều khiển KAB-500KR và các thiết bị ngắm bắn tùy chọn gắn ngoài, vũ khí laser. Tên lửa đầu dò thụ động Kh-31P được sử dụng như một tên lửa chống radar. Tên lửa chống hạm Kh-35, Kh-31A được sử dụng để diệt tàu đối phương. Các tên lửa RVV-AE, R-27ER/ET và R-73E được dùng trong không chiến. Tùy theo yêu cầu của khách hàng mà máy bay có thể được sửa đổi để mang vũ khí của các nước khác.
Bán kính của các nhiệm vụ chiến đấu có thể tăng bằng cách thêm các thiết bị ngắm mục tiêu cũng như radar, thiết bị trinh sát và ảnh hồng ngoại.

Nga

Một bản hợp đồng đặt mua 24 chiếc tiêm kích MiG-29K để trang bị cho tàu Đô đốc Kuznetsov có thể sẽ được cân nhắc vào năm 2011, một nguồn tin của Bộ quốc phòng Nga tiết lộ cho báo Vedomosti. Những thử nghiệm và diễn tập cất hạ cánh với các máy bay MiG-29K trên tàu Đô đốc Kuznetsov đã hoàn thành.
Tháng 10 năm 2009, một quan chức giấu tên của Bộ quốc phòng nói: "Hải quân Nga sẽ mua ít nhất 24 chiếc máy bay tiêm kích MiG-29K (Fulcrum-D) để triển khai trên tàu sân bay Đô đốc Kuznetsov".

Ấn Độ

Ấn Độ đã đặt mua MiG-29K và MiG-29KUB. Năm 2004, Ấn Độ đặt mua 16 chiếc (4 chiếc huấn luyện MiG-29KUB và 12 chiếc MiG-29K). MiG-29K sẽ cung cấp khả năng tấn công không đối không và không đối đất chính xác. Các đợt giao máy bay bắt đầu vào tháng 12 năm 2009 và sẽ hoàn thành vào năm 2012. Tháng 1 năm 2010, Ấn Độ và Nga ký một thỏa thuận trị giá 1,2 tỉ USD, trong đó Hải quân Ấn Độ sẽ nhận thêm 29 chiếc MiG-29K bổ sung. MiG-29K bắt đầu đưa vào trang bị tại Ấn Độ vào tháng 2 năm 2010.

Tính năng kỹ chiến thuật (MiG-29K)

Dữ liệu lấy từ Russian Aircraft Corporation MiG, Gordon and Davidson,