Sư đoàn 341, Quân đội nhân dân Việt Nam

Bối cảnh

Cuối năm 1972, khi Hoa Kỳ thất thế tại chiến trường Việt Nam, bản thân QLVNCH cũng không giành được thắng lợi khả quan, không lực Hoa Kỳ tung ra lực lượng ném bom phá hoại các đô thị miền bắc, tạo sức ép cho Hà Nội tại Paris. Để đề phòng mọi sự xâm nhập và để chiến đấu đánh trả tại quân khu 4, xây dựng lực lượng tổng dự bị chiến lược, Hà Nội đã tính đến việc thành lập thêm một sư đoàn nữa. Ngày 07/9/1972, đại tướng Võ Nguyên Giáp thay mặt Thường vụ Quân uỷ Trung ương ra chỉ thị, ngày 23/11/1972 Bộ Quốc phòng ra quyết định thành lập Sư đoàn bộ binh cơ động 341 và giao cho QK4 tổ chức xây dựng.
Vào thời điểm cuối năm 72, tại chiến trường miền nam, cũng có một sư đoàn của QĐNDVN được thành lập ở Đăktô (F10). Còn ở miền bắc, F341 họp quân chính đầu tiên vào 12/1972 tại Trạm 50 Quân khu 4, ngay tại huyện Nam Đàn và lấy tên "sư đoàn sông Lam" đặt tên cho đơn vị mới này.

Hoạt động

Vì là một đơn vị bộ binh cơ động, với cách huấn luyện khá mới và xây dựng thành đơn vị mạnh, gồm toàn lính được tuyển chọn ở miền bắc (đa phần cũng là lính các tỉnh trên địa bàn QK4) nên sau 2 năm, đơn vị này đặt trong trạng thái sẵn sàng cơ động từ địa bàn hai tỉnh Quảng Trị, Quảng Bình.
Ngày 15/2/1975, đơn vị đi đầu xuất phát với 12.000 quân + 500 tân binh được 570 xe vận tải của Bộ + 165 xe của Sư đoàn cơ động gần 2000 km. Cuối tháng 2/1975, toàn Sư đoàn đã đến chiến trường miền Đông Nam Bộ, quân số và phương tiện, vũ khí tập kết đạt 100% nhờ con đường Trường Sơn yên ổn, có xe cơ giới.

Cuối chiến tranh VN

Sư đoàn 341 chính thức vào chiến trường trong lúc lần lượt các quân đoàn 1,2,3,4, binh đoàn 232 đã thắng lớn. Do QĐ4 (đội hình đã sứt mẻ trầm trọng) phải giải quyết hướng đông, nên F341 phối thuộc cho QĐ này. F341 làm nhiệm vụ trên 2 hướng; Trung đoàn 273 có nhiệm vụ tăng cường cho F9, chiến đấu trên đường 13 Chơn Thành; Chuẩn bị chiến trường hướng Gia Kiệm, Dầu Giây và thị xã Xuân Lộc - tỉnh Long Khánh.
Trên hướng đường 13 ngày 13/3/1975, Trung đoàn 273 đánh trận đầu tiên tấn công giải phóng quận lỵ Dầu Tiếng, ngày 31/3 tiến công toàn diện tiêu diệt địch ở chi khu Chân Thành, cùng với đơn vị bạn phá tan tuyến phòng ngự phía Bắc, bảo vệ tuyến hành lang Đông Tây.
Tướng Lê Minh Đảo của Quân lực Việt Nam Cộng hòa tuyên bố tử thủ Xuân Lộc.
5h40 ngày 9/4/1975 trong đội hình quân đoàn, Sư đoàn đã phối hợp với lực lượng địa phương nổ súng tấn công thị xã Xuân Lộc từ hướng Bắc – Đông Bắc. E266 được tăng cường d5 tấn công trên hướng chủ yếu, E 270 đánh chặn viện và bao vây vòng ngoài. Sau 12 ngày đêm chiến đấu quyết liệt, tranh chấp từng căn nhà, từng góc phố, QLVNCH phản kích liên tục, còn phía kia quyết đánh đến cùng. Do Hà Nội cử Trần văn Trà lên kế hoạch tấn công mới, sử dụng sư 7 tấn công chốt giữ ngã ba Dầu Giây, khống chế sân bay Biên Hòa bằng pháo nên lực lượng phòng thủ Xuân Lộc yếu dần. QLVNCH rút lui vào tối 20/4. Trận này chỉ riêng quân chính quy, QĐNDVN mất trên 2000 người, F341 tổn thất khoảng 1200 người. Sư đoàn 18 phía VNCH cũng mất mát khá nặng, rút về cố thủ ở Trảng Bom
Đêm 26/4/1975 đơn vị nổ súng tấn công Trảng Bom. Ở trận đánh này F341 đã áp đảo đối phương, 9 giờ cùng ngày diệt luôn sư đoàn 18, tấn công khu vực Hố Nai, rồi lại chia 2 hướng. Một hướng phát triển về Xuân Hiệp tiến vào Sài Gòn theo quốc lộ 1, hướng thứ hai E273 đánh chiếm sân bay Biên Hòa, cùng với đơn vị bạn vượt sông Đồng Nai tiến đánh chiếm Thủ Đức, Tổng nha cảnh sát, cảng Bạch Đằng, Bộ Tư lệnh hải quân, Tổng cục xã hội, trưòng đua Phú Thọ, kết thúc chiến dịch Hồ Chí Minh.

Sau chiến tranh VN đến nay

Sau khi QĐ2 tiến vào Sài Gòn đầu tiên, F341 cũng theo hướng QĐ4 vào tiếp quản thành phố tại các quận 3-11-10, quận Bình Thạnh. Nhiệm vụ này khá khó khăn vì tàn dư của VNCH còn rất phức tap, khiến F341 phải giữ kỷ luật nghiêm.
Các quân đoàn lần lượt vào thành phố. Sau đó QĐ4 giữ nguyên hiện trạng, F9 từ đoàn 232 được trả về QĐ4,
Ngày 2/9/1976 khi vào thăm Sư đoàn, đại tướng Võ Nguyên Giáp đã phát biểu biểu dương Sư đoàn 341
" Là một sư đoàn trẻ tuổi nhất của quân đội ta, sau khi hoàn thành nhiệm vụ chiến đấu đã khẩn trương bước vào nhiệm vụ quân quản, Sư đoàn đã hoàn thành tốt nhiệm vụ, được nhân dân yêu thương, mến phục nhất là về tác phong, kỷ luật, các đồng chí vào thành vững như thành, làm mẫu mực về xây dựng quân đội chính quy các lực lượng ta ở miền Nam". Cũng trong một lần thăm Sư đoàn, đồng chí Nguyễn Văn Linh – Bí thư thành uỷ lúc đó đã phát biểu: "Thành phố Hồ Chí Minh không bao giờ quên Sư đoàn 341, đã cùng với các lực lượng vũ trang và nhân dân hoàn thành nhiệm vụ bảo vệ và xây dựng thành phố, nhân dân thành phố Hồ Chí Minh thường nhắc tới Sư đoàn là một đơn vị có kỷ luật nghiêm, chấp hành tốt các chính sách, đoàn kết quân dân. Sư đoàn 341 đi vào lịch sử của thành phố như một chiến công rực rỡ, chói ngời của quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng."
Tháng 9/1977 đơn vị lại nhận nhiệm vụ cơ động bảo vệ biên giới Tây Nam khi đang làm nhiệm vụ xây dựng kinh tế. Chỉ sau 30 tiếng đồng hồ Sư đoàn đã có mặt ở biên giới Tây Ninh – Campuchia để ngăn chặn bọn giết người Pôn Pốt, Iêng Xary. Nhiều trận chiến đấu ác liệt trên tuyến biên giới, trong 457 ngày đêm trên tuyến biên giới Tây Nam, cuối cùng cũng hoàn thành nhiệm vụ, nhưng cuộc đọ súng này làm ngã gục rất nhiều chiến sĩ, cán bộ.
Đáp lại lời kêu gọi của mặt trận đoàn kết dân tộc Campuchia, sư đoàn lại cùng các đơn vị và các lực lượng vũ trang cách mạng Campuchia tấn công tiêu diệt bọn diệt chủng, cứu nhân dân Campuchia thoát khỏi họa diệt chủng. F341 cùng với các sư đoàn bạn tiến vào Nông Pênh, Công Pông Spơ Pu Xát, Battambăng-Lêch-Pailin đến Tây Bắc – Campuchia – Thái Lan và được cư dân Campuchia chào đón.
Cuối tháng 10 năm 1980, F341 có lệnh rút quân về nước. Trước khi rời khỏi Campuchia, ban chấp hành trung ương Đảng, nhân dân cách mạng Campuchia và Chính phủ nước Cộng hoà dân chủ nhân dân Campuchia đã gửi tới bức thư
"Tổ quốc Campuchia sẽ mãi mãi ghi vào sổ vàng lịch sử đấu tranh cách mạng của mình những chiến công và hình ảnh quân đội nhân dân Việt Nam nói chung, của Sư đoàn 341 nói riêng. Trong những năm chiến đấu trên đất nước Campuchia, các đồng chí đã để lại những kỷ niệm vô cùng cao đẹp, những hình ảnh trong sáng của tình đoàn kết chiến đấu giữa nhân dân và quân đội hai nước Campuchia và Việt Nam. Tên tuổi của Sư đoàn đã ăn sâu vào trái tim và lòng người dân chùa Tháp. Năm tháng sẽ qua đi, nhưng lịch sử của dân tộc Campuchia và nhân dân Campuchia đời đời ghi nhớ mãi tên tuổi Sư đoàn 341 anh hùng".
suốt chiến tranh, sư đoàn 341 có trên 2700 cán bộ, chiến sĩ đã hy sinh.
Sư đoàn 341 sau khi hoàn thành nhiệm vụ của QTNVN tại Căm Pu Chia, tháng 12/1980 về nước, trong đội hình QK 4.

Trung đoàn 273

Gọi tắt E1, nguyên là E8 thuộc Quân khu Tả Ngạn. Vào đội hình ngày 20/2/73 từ Quảng Trị.

Trung đoàn 270

gọi tắt là E2 bộ binh, nguyên là tiểu đoàn 195 tỉnh đội Nghệ An
Sau năm 54 phát triển lên E270 rồi thành "sư đoàn nhẹ" 341. 20/10/70 thành lập E270 chiến đấu ở Quảng Trị; lập lại năm 1972 phối thuộc cho sư đoàn 341. Thời gian năm 1972, trước khi hình thành E 270 mới, có tiểu đoàn 6 là 01 tiểu đoàn của E 57 thuộc Quân khu III đóng quân tại Thanh Hóa được lệnh điều động vào miền Nam, do đồng chí Chữ làm tiểu đoàn Tr

Trung đoàn 266

gọi tắt E3 gồm các đơn vị:
- Tiểu đoàn 7 nguyên là tiểu đoàn 53 bộ đội địa phương tỉnh Thái Bình. - Tiểu đoàn 8 gồm C1 & C3 thuộc tiểu đoàn dự nhiệm 210 huyện Quỳnh Lưu. - Tiểu đoàn 9 gồm các đại đội dự nhiệm 272, 274 + 2 đại đội dự nhiệm của tiểu đoàn 53 Quảng Bình. - 5 đại đội bộ binh của E129 tỉnh đội Hà Tĩnh. Trung đoàn thành lập ngày 26/9/1973. Gia nhập đội hình sư đoàn từ tháng 9/1973 tại Quảng Bình.

Trung đoàn 55

gọi tắt là E4 pháo binh, gồm:
-   Tiểu đoàn 10 lựu pháo 122, ban đầu là tiểu đoàn 25 pháo binh Nghệ An -   Tiểu đoàn 14 cối 120 ly, 82 ly, DKZ82 của Sư đoàn 308B được bổ sung về. -   Tiểu đoàn 16 súng 12,7 ly là một tiểu đoàn của Trung đoàn 222 pháo cao xạ Quân khu 4. -   Tiểu đoàn 12 cao xạ 37 là tiểu đoàn pháo cao xạ của Khu đội Vĩnh Linh. Trung đoàn thành lập 26/9/1973, gia nhập đội hình sư đoàn 341 tháng 9/1973 từ Quảng Bình.

Các đơn vị trực thuộc

-   Tiểu đàn 17 Công binh. -   Tiểu đoàn 18 Thông tin -   Tiểu đoàn 24 Quân y -   Tiểu đoàn 25 Vận tải -   Đại đội 20 Trinh sát. -   cơ quan Chính trị, Tham mưu, Hậu cần – kỹ thuật, Ban hóa học