Margaret Pole, Nữ Bá tước Salisbury

Tiểu sử

Margaret chào đời tại Lâu đài Farleigh Hungerford thuộc Somerset, là người con gái duy nhất còn sống sót của George Plantagenet, Quận công xứ Clarence thứ 1 với vợ ông ta là Isabel Neville, mà Isabel là trưởng nữ của Richard Neville, Bá tước Warwick thứ 16 với phu nhân Anne de Beauchamp, Bá tước phu nhân xứ Warwick. Ông ngoại của bà bị giết trong cuộc nổi dậy chống lại người mà ông ta từng ủng hộ, Edward IV của Anh, tại Trận Barnet. Phụ thân của bà, được tấn phong Quận công xứ Clarence, sau đó được thừa hưởng chức Bá tước Salisbury và Warwick. Edward IV tuyên bố em trai của Margaret là Edward, theo phép lịch sự nên được gọi là Bá tước Warwick, song trên thực tế ông ta không bao giờ được nhận danh hiệu quý tộc nào. Margaret có tư cách tuyên bố chủ quyền đối với Lãnh địa Bá tước Warwick, nhưng lãnh địa bá tước bị bãi bỏ sau khi em trai bà bị lật đổ.
Mẹ và em trai út của Margaret qua đời khi bà mới lên 3 tuổi, và cha của bà đã hạ lệnh giết chết hai người hầu mà ông ta nghĩ là hung thủ đầu độc vợ con của mình. George lập kế hoạch chống lại hoàng huynh, Edward IV, rồi bị xét xử và hành quyết; tất cả đất đai và tước vị của ông ta bị sáp nhập vào ngôi vua. Edward IV chết khi Margaret mới lên người, và chú của bà là Richard, Quận công xứ Gloucester, tuyên bố cuộc hôn nhân của Edward cùng những đứa con của ông là bất hợp pháp, còn Margaret và em trai bà Edward không có tư cách kế vị do tội lỗi phụ thân họ gây ra. Kết hôn với Anne Neville, dì ruột của Margaret, Richard tự xưng vương, lấy hiệu Richard III.
Richard III đưa những đứa trẻ tới Lâu đài Sheriff Hutton ở Yorkshire. Không lâu sau ông ta bị đánh bại và giết hại năm 1485 tại Trận Bosworth bởi Henry Tudor, người sau đó tự  Henry VII. Vị tân vương cưới chị họ của Margaret, Elizabeth xứ York, con gái của Edward IV, và Margaret cùng em trai của bà bị đặt dưới quyền kiểm soát của họ. Edward khi đó còn thơ ấu, lại là một trong những người có khả năng đòi ngôi vua cho phe York, và bị chuyển tới Tháp London. Edward được đem ra thị chúng tại Nhà nguyện St Paul năm 1487 để đáp lại việc có kẻ tên làr Lambert Simnel khi đó đang giả xưng "Bá tước Warwick" để hô hào các lãnh chưa Ireland nổi dậy. Ít lâu sau, chính xác là tháng 11 năm 1487, Henry VII chỉ hôn Margaret cho anh họ của ông, Sir Richard Pole, có mẹ là người chị khác cha của thân mẫu nhà vua, Margaret Beaufort. Khi Perkin Warbeck tự xưng là đứa con trai của Edward IV được cho là đã chết, Richard xứ Shrewsbury, Quận công xứ York thứ 1, năm 1499, em trai của Margaret bị luận tội và xử tử vì âm mưu bỏ trốn. Richard Pole tham gia rất nhiều vào chính sự trong triều đình của Henry VII, ông là Tổng quản cho Arthur, Hoàng tử xứ Wales, cũng là trưởng tử của nhà vua. Khi Arthur kết hôn với Catherine xứ Aragon, Margaret trở thành một trong những người hầu phòng, nhưng công việc này của bà dừng lại khi Arthur chết vào năm 1502.
Sau khi phu quân qua đời năm 1504, Margaret sống trong cảnh góa bụa với năm đứa con, và những khoản thu ít ỏi từ đất đai của nhà chồng, không có trợ cấp và không đủ sống. Henry VII cấp tiền cho đám tang của Richard. Để giải quyết tình trạng khó khăn, Margaret gửi cho thứ ba Reginald Pole cho Nhà thờ, ở đó ông ta có một sự nghiệp rạng rỡ khi về sau trở thành ứng viên cho ngôi vị Giáo hoàng và sau đó làm Tổng Giám mục Canterbury. Tuy nhiên, ông ta luôn bực bội đối với người mẹ đã bỏ rơi mình. Thêm vào đó, Margaret, không đủ tiền để nuôi sống bản thân và các con, buộc phải trú ở Syon Abbey gần các nữ tu sau khi chồng mất. Cuộc sống của bà cứ như thế cho đến khi được triệu về triều sau lễ đăng quang của Henry VIII năm 1509.

Nữ Bá tước Salisbury

Khi Henry VIII lên ngôi năm 1509, ông ta tuyên bố kết hôn với Catherine xứ Aragon. Margaret lại trở thành một trong số những người hầu phòng của hoàng hậu. Năm 1512, Nghị viện khôi phục cho bà tước hiệu Bá tước Salisbury, và do đó bà nhận được trợ cấp 5000 marks (£2666.13s.4d). Henry VII vốn kiểm soát những lãnh địa này sau khi em trai bà bị cầm tù và bị giết hại. Một đạo luật tương tự cũng khôi phục cho Margaret quyền cai quản lãnh địa Salisbury. Các lãnh địa ở Warwick và Spencer [Despencer] vẫn phụ thuộc vào ngôi vua.
Là Nữ Bá tước Salisbury, Margaret quản lí tốt đất đai của bà, trước năm 1538, bà là người phụ nữ giàu có thứ ba ở Anh quốc. Con trai trưởng của bà, Henry Pole, được tấn phong Nam tước Montagu, một trong số những lãnh địa của nhà Neville; ông đại viện gia đình tại Viện quý tộc. Con trai thứ hai của bà, Arthur Pole, là một cận thần trung thành, một trong sáu thành viên của Hội đồng Cơ mật. Ông ta gặp rắc rối khi thượng cấp Edward Stafford, Quận công Buckingham thứ 3, bị kết tội phản quốc năm 1521, nhưng sớm giành lại địa vị. Ông ta chết khi còn trẻ vào khoảng năm 1526, từng kết hôn với người thừa kế của Roger Lewknor; Nữ Bá tước và con trai Henry ép góa phụ của Arthur phải thề sống trinh bạch trong quãng đời còn lại để bảo tồn di sản cho các con của bà. Con gái duy nhất của Margaret là Ursula kết hôn với con trai của Quận công xứ Buckingham, Henry Stafford, nhưng sau khi Quận công thất thế, cặp vợ chồng bị tước đi hầu hết đất phong địa của họ.
Con trai thứ ba của Margaret, Reginald Pole, du học ở Padua; làm linh mục ở Exeter và Dorset, và giáo sĩ ở York, tuy nhiên không bao giờ ông ta được tấn phong Giám mục. Ông làm sứ giả của Henry VIII đến Paris năm 1529, và thuyết phục nhà thần học Sorbonne chấp nhận Henry li dị với Catherine xứ Aragon. Con trai út Geoffrey Pole lập gia đình với Constance, con gái của Edmund Pakenham, và thừa kế lãnh địa Lordington ở Sussex.
Margaret nhận được nhiều sự ủng hộ ở triều. Sau vụ lùm xum về đất phong với Henry VIII năm 1518; nhà vua phải tặng bà đất đai ở Lãnh địa Công tước Somerset, vốn thuộc sở hữu của họ ngoại nhà vua nhà Beaufort và sau đó hợp nhất với ngôi vương. Năm 1520, Margaret được bổ làm quản gia cho con gái của Henry, Công chúa Mary; năm sau, khi các con trai bà bị nghi ngờ dính dáng tới Quận công Buckingham, bà bị cắt chức, nhưng lại phục chức năm 1525. Khi Mary bị tuyên bố là con ngoại hôn năm 1533, Margaret từ chối đưa những đồ dùng, vàng bạc và phục sức công chúa của Mary trả về triều. Mary bị trục xuất vào cuối năm, và Margaret đề nghị tự mình chi trả trợ cấp hằng ngày cho Mary nhưng bị từ chối. Khi Đại sứ của Đế quốc Eustace Chapuys đề nghị rằng hai năm sau Mary sẽ được giao lại từ Margaret, Henry từ chối, gọi bà là "kẻ ngốc, và không có kinh nghiệm gì sất." Khi hoàng hậu thứ hai của Henry, Anne Boleyn bị kết tội ngoại tình và bị xử tử, năm 1536, Margaret được phép trở về triều, dù chỉ trông thời gian ngắn.

Thất thế

Tháng 5 năm 1536, Reginald Pole dứt khoát đứng về phe phản đối nhà vua. Trước đó năm 1531, ông ta đã cảnh báo về mối nguy hiểm đến từ cuộc hôn nhân với Anne Boleyn. Ông trở lại Padua năm 1532, và nhận tiền bổng lộc từ nước Anh lần cuối vào tháng 12 cùng năm. Chapuys đề nghị Hoàng đế Karl V rằng Reginald kết hôn với Mary để thống nhất yêu sách đối với ngai vàng của họ. Chapuys cũng liên lạc với Reginald thông qua em trai của ông ta là Geoffrey. Reginald hồi đáp bằng cách gửi đến vua Henry cuốn sách nhỏ của ông ta, pro ecclesiasticae unitatis defensione, hay de unitate, phủ nhận địa vị Henry trong cuộc hôn nhân với người vốn chị dâu của mình và chối bỏ uy quyền hoàng gia. Reginald cũng kêu gọi các vị vua chúa châu Âu hợp sức lật đổ Henry ngay lập tức. Henry viết thư cho Margaret, bà lại viết cho con trai mình bức thư mắng ông ta là "kẻ điên rồ".
Năm 1537, Reginald (vẫn chưa được phong Giám mục) trở thành Hồng y. Giáo hoàng Paul III giao cho ông ta nhiệm vụ hỗ trợ Pilgrimage of Grace (và các phong trào có liên quan), một nỗ lực nhằm gây ra một cuộc bạo động ở London với âm mưu lập một chính phủ Công giáo vững chắc thay thế vương triều của Henry. Cả Francois I của Pháp lẫn hoàng đế đều tán thành việc này, và chính phủ Anh bí mật sai sát thủ để giết ông ta. Năm 1539, Reginald được đưa đến chỗ Hoàng đế để bàn với lệnh cấm vận đối với nước Anh — và bàn với các biện pháp mà theo ông ta nghĩ là Henry sẽ đưa ra để đối phó với tình hình.
Geoffrey Pole bị bắt vào tháng 8 năm 1538; ông ta thường xuyên trao đổi thư từ với Reginald, và Henry Courtenay, Hầu tước Exeter (anh em họ của Henry VIII và Geoffrey). Geoffrey đã van xin Thomas Cromwell, người bắt giữ và thẩm vấn ông ta. Sau cuộc thẩm vấn, Geoffrey nói anh cả của ông, Huân tước Montagu, và Hầu tước  Marquess đều trao đổi thư từ thường xuyên với Reginald. Montagu, Exeter, và Margaret bị bắt giữ vào tháng 11 năm 1538.
Tháng 1 năm 1539, Geoffrey được ân xá, và con trai Margaret là Henry, Nam tước Montagu (và em họ Exeter) bị xét xử vì tội phản quốc. Tháng 5 năm 1539 Henry, Margaret, Exeter và những người khác bị kết tội theo cái cách mà phụ thân của bà năm xưa từng bị. Điều này có nghĩa họ bị tước hết đất đai và phong hiệu ở miền Nam nước Anh, những căn cứ cực kì thuận lợi để hỗ trợ cho cuộc xâm lược từ bên ngoài. Một phần của chỉ dụ, Cromwell làm ra một chiếc áo dài thắt ngang lưng có hình Năm Vết thương của Chúa, để chứng tỏ sự ủng hộ của Margaret đối với Công giáo La Mã và sự cai trị của con trai bà Reginald cùng con gái nhà vua Mary. Với bằng chứng này, sáu tháng sau nhà và tư trang của bà đều bị tịch thu. Bà bị kết tội kết, và thời gian hành hình là nhà vua quyết định.
Margaret Pole, bây giờ đã bị tước đi danh hiệu Bá tước, bị giam ở London trong suốt hai năm rưỡi. Bà,  người cháu nội Henry (con trai của Nam tước Montagu, Henry), và con trai của Exeter bị giam cùng một chỗ và được trợ cấp sinh hoạt bởi nhà vua. Bà bị những người hầu theo dõi sát và nhận được nhiều quần áo vào tháng 3 năm 1541. Trước đó năm 1540, Cromwell bị thất sủng, bắt và xử tử.

Di sản

Con trai của bà, Reginald Pole, nói rằng ông sẽ "... không cảm thấy ái ngại khi là con của một người tử vì đạo". Vì thế bà trở nên nổi tiếng trong giới Công giáo và được phong chân phước ngày 29 tháng 12 năm 1886 bởi Giáo hoàng Leo XIII.

Trong văn hóa

Margaret xuất hiện trong vở kịch của William Shakespeare vào thế kỉ XVI mang tên Richard III, là con gái còn nhỏ của Quận công Clarence bị giết hại.
Nhân vật Lady Salisbury trong loạt phim The Tudors, được diễn xuất bởi Kate O'Toole năm 2007 và 2009, dựa tên hình tượng Margaret Pole. Janet Henfrey đóng vai Margaret trong mùa 4 ("The Devil's Spit") của Wolf Hall, bộ phim công chiếu năm 2015 của BBC dựa tên quyển tiểu thuyếtWolf Hall (2009) và Bring Up the Bodies (2012) của Hilary Mantel.
Margaret là nhân vật chính trong tiểu thuyết của Philippa Gregory năm 2014 The King's Curse. Bà cũng xuất hiện trong tiểu thuyết của Gregory xuất bản năm 2013, The White Princess, và được diễn xuất bởi Rebecca Benson trong bộ phim cùng tên.
Margaret cũng là nhân vật chính trong tiểu thuyết xuất bản năm 2016 của Samantha Wilcoxson, Faithful Traitor.