Hồng Gai

Lịch sử và tên gọi

Cuối thế kỷ XIX trở về trước, đây là một vùng vắng vẻ, cư dân thưa thớt, vốn chỉ là vũng biển đậu thuyền, dân chài gọi là Áng Gai hay Hòn Gai có nghĩa là hòn đảo nhiều cây gai.
Ngày 12/3/1883 người Pháp chính thức đến chiếm đóng, sau đó mở mỏ, dịch tên Hòn Gai là Ile des bruilles (Đảo những búi gai), phiên âm tiếng Pháp thành Hon Gay hay Hông Gay. Hon Gay trở thành tiểu khu (Quartier) về hành chính cùng với châu Cẩm Phả thuộc tỉnh Quảng Yên nhưng thục chất là một "vùng cai trị riêng biệt" của Công ty mỏ than Bắc Kỳ (S.F.C.T).. Sau cách mạng, ngày 31/3/1947, vùng mỏ Hòn Gai - Cẩm Phả hợp nhất với tỉnh Quảng Yên thành liên tỉnh Quảng Hồng.
Do vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng về cả kinh tế và quân sự, ngày 26/12/1948 Khu đặc biệt Hòn Gai được thành lập gồm Hòn Gai, Cẩm Phả, Cửa Ông và huyện Cẩm Phả. Ngày 19/9/1949, huyện Hoành Bồ tách khỏi tỉnh Quảng Yên nhập vào đặc khu Hòn Gai. Do yêu cầu mới sau kháng chiến, ngày 22/12/1955 lại hợp nhất đặc khu Hòn Gai và với tỉnh Quảng Yên thành đặc khu Hồng Quảng, Hòn Gai thành thị xã lỵ sở của đặc khu.
Ngày 30/10/1963, Quốc hội nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phê chuẩn quyết định hợp nhất tỉnh Hải Ninh và đặc khu Hồng Quảng thành Tỉnh Quảng Ninh. Từ 1/1/1964, Thị xã Hồng Gai chính thức thành tỉnh lỵ tỉnh Quảng Ninh.
Phường Hạ Long thuộc thị xã Hồng Gai được thành lập ngày 10/9/1981 từ hai tiểu khu Hạ Long và Ba Đèo. Đến năm 1993, thành phố Hạ Long được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của thị xã Hồng Gai, phường Hạ Long được đổi tên thành phường Hồng Gai theo quyết định số 66/QĐ-CP ngày 28/10/1996.
Như vậy tên gọi Hồng Gai xuất phát từ Hòn Gai nhưng do gọi chệch nên nay trở thành tên chính thức trên các văn bản hành chính. Tuy nhiên người dân tại Hạ Long vẫn quen dùng tên gọi Hòn Gai (trường THPT Hòn Gai là trường có lịch sử lâu năm nhất ở tỉnh Quảng Ninh).

Vị trí địa lý

Phía Bắc giáp phường Yết Kiêu, phường Trần Hưng Đạo; Phía Tây Nam giáp Vịnh Hạ Long; phía đông giáp phường Bạch Đằng. Phường có hơn 2000 hộ dân được chia làm 4 khu, 86 tổ dân. Phường có đường bao biển Trần Quốc Nghiễn chạy dài, có quốc lộ 18A, đường Lê Thánh Tông, đường 25 Tháng 4, đường Đặng Bá Hát nên rất thuận lợi cho việc giao lưu kinh tế và trao đổi hàng hoá với các khu vực khác.

Kinh tế xã hội

Về cơ bản thành phố Hạ Long được chia thành 2 khu chính: Khu trung tâm văn hóa, chính trị Hòn Gai và khu giải trí, du lịch Bãi Cháy ngăn cách nhau bởi vịnh Cửa Lục (hay Bến phà Bãi Cháy nay là Cầu Bãi Cháy).
Người dân ở Hòn Gai thường chia Hòn Gai thành các khu vực: Hòn Gai (khu trung tâm kinh tế, văn hoá), Cột 8 (khu trung tâm chính trị), Cột 5, Cao Xanh (Khu đông dân cư), Hà Lầm, Hà Tu, Hà Khánh (khu mỏ than). Từ thế kỷ 19 đến nay, phường Hồng Gai là trung tâm kinh tế có phố Thương mại, phố Hàng Nồi, phố Bến Đoan. Nay phường Hồng Gai chỉ còn là một phần rất nhỏ của thị xã trước kia những vẫn là nơi đặt các cơ quan đầu não của thành phố.
Tuy là phường có đồi, núi ven biển nhưng phường Hồng Gai có nhiều lợi thế đó là nằm ở vị trí trung tâm kinh tế, chính trị, xã hội của Thành phố. Nhân dân trên địa bàn phường đa số là cán bộ viên chức lao động thuộc ngành than, công nhân cảng.
Toàn phường có 4 trường học (trường mầm non Hồng Gai, trường tiểu học Hạ Long, trường Trung học cơ sở Lê Văn Tám, trường phổ thông dân lập Văn Lang) và 01 trạm Y tế; có 132 cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp trong đó 22 đơn vị hành chính sự nghiệp, 11 trụ sở làm việc của cơ quan trung ương còn lại là các công ty cổ phần, công ty TNHH, doanh nghiệp tư nhân, Cung văn hóa hữu nghị Việt- Nhật.
Ở đường Trần Quốc Nghiễn có đền thờ Trần Quốc Nghiễn, ngoài ra còn bốn miếu nhỏ đều bị bom Mỹ san bằng, Chùa Long Tiên và Nhà thờ Hòn Gai nay thuộc về phường Bạch Đằng.
Hòn Gai còn là nơi sinh của nhiều nghệ sĩ có tầm ảnh hưởng lớn trong nước (với danh hiệu là nghệ sĩ vùng mỏ) như Nghệ sĩ Nhân dân Quang Thọ, Nghệ sĩ Nhân dân Lê Dung, ca sĩ Hồ Quỳnh Hương..., nhiều nhà văn nổi tiếng: Đặng Thân, Dương Hướng, Lý Biên Cương, Tô Ngọc Hiến..., và quán quân Olympia Đặng Thái Hoàng.

Sun World Halong Complex

Sun World Halong Complex là tổ hợp vui chơi giải trí gồm công viên vui chơi ven biển, công viên vui chơi giải trí trên đỉnh Bà Đèo, công viên Dragon Park và công viên nước Typhoon Water Park. Tại đây có hệ thống cáp treo vượt biển đạt 2 kỷ lục thế giới. Vòng quay mặt trời tại đây cao 215m, nằm trên đỉnh Ba Đèo.

Cảng khách quốc tế Hòn Gai

Cảng khách quốc tế Hòn Gai nằm trong khuông viên Sun World Hạ Long Complex. Cầu cảng có chiều dài 524m. Công suất thiết kế cầu cảng có thể tiếp nhận cùng một lúc 2 tàu lớn và 1 tàu trung bình. Tổng mức đầu tư: 1.000 tỷ đồng. Địa chỉ: Phường Bãi Cháy, TP Hạ Long, Tỉnh Quảng Ninh.