Jakarta

Lịch sử

Các bản ghi chép về vùng đất mà ngày nay là Jakarta là một cảng có nguồn gốc có thể truy nguyên là một khu định cư của người Ấn giáo thế kỷ IV. Đến thế kỷ XIV, đây đã là một cảng lớn của vương quốc Ấn giáo Sunda.
Đội tàu châu Âu đầu tiên đã đến đây năm 1513 gồm bốn con tàu Bồ Đào Nha từ Malacca. Malacca bị Alfonso d'Albuquerque xâm lược năm 1511 khi người Bồ Đào Nha tìm kiếm gia vị và đặc biệt là hồ tiêu. Mối quan hệ giữa vương quốc Sunda và người Bồ Đào Nha được tăng cường khi một người Bồ Đào Nha khác tên là Enrique Leme viếng thăm Sunda với ý định tặng quà. Ông ta đã được đón tiếp nồng nhiệt năm 1522, và nhờ đó, người Bồ Đào Nha đã nhận được quyền xây kho và mở rộng pháo đài ở Kalapa (tên của vị trí). Đây được những cư dân Sunda xem như sự củng cố địa vị của họ chống lại các đội quân Hồi Giáo đang có thế lực tăng lên của Sultanate (vương quốc Hồi Giáo) Demak ở Trung Java.
Năm 1527, những đội quân Hồi Giáo đến từ Cirebon và Demak dưới sự lãnh đạo của Fatahillah đã tấn công Vương quốc Sunda. Nhà vua đã mong đợi người Bồ Đào Nha đến và giúp giữ quân đội của Fatahillah, do một hiệp ước đã được ký kết giữa Sunda và người Bồ Đào Nha. Tuy nhiên, quân đội Fatahillah đã thành công và đã chiếm thành ngày 22 tháng 6 năm 1557 và Fatahillah đã quyết định đổi tến "Sunda Kelapa" thành "Jayakarta" ("Chiến thắng huy hoàng").
Người theo Sultan Banten (vị trí của Jayakarta), Hoàng tử Jayawikarta, cũng góp phần chính trong lịch sử của Jakarta. Năm 1596, nhiều tàu Hà Lan đã đến Jayakarta với ý định buôn bán gia vị, gần giống như người Bồ Đào Nha vậy. Năm 1602, chuyến đi đầu tiên của Công ty Đông Ấn Anh, dưới quyền chỉ huy của Sir James Lancaster, đã đến Aceh và giương buồm đi Bantam nơi ông ta đã được phép xây đồn trạm và đã trở thành trung tâm mậu dịch của Anh ở Indonesia cho đến năm 1682. Trong trường hợp này, Hoàng tử đã xem việc người Hà Lan đến đây một cách nghiêm trọng do người người Hà Lan trước đó đã xây nhiều tòa nhà quân sự. Hoàng tử Jayawikarta rõ ràng trước đó cũng đã có mối liên hệ với người Anh và đã cho phép họ xây nhiều ngôi nhà trực tiếp ngang qua các tòa nhà của người Hà Lan năm 1615. Khi các mối quan hệ giữa Hoàng tử Jayawikarta và người Hà Lan sau đó xấu đi, những người lính của ông đã tấn công pháo đài của Hà Lan với hai tòa nhà chính, Nassau và Mauritus. Nhưng thậm chí với sự trợ giúp của 15 tàu từ Anh, quân đội của Hoàng tử Jayakarta cũng không thể đánh bại người Hà Lan vì Jan Pieterszoon Coen (J.P. Coen) đã đến Jayakarta vừa kịp lúc, đẩy lui tàu Anh và đốt cháy các đồn trạm buôn của người Anh.
Mọi việc đã thay đổi đối với Hoàng tử khi Sultan (vương quốc Hồi Giáo) Banten phái lính và triệu mời Hoàng tử Jayawikarta đến để thiết lập mối quan hệ gần gũi với người Anh mà không có sự chấp thuận của chính quyền Banten. Quan hệ giữa cả Hoàng tử Jayawikarta và người Anh với chính quyền Banten trở nên xấu hơn và dẫn đến quyết định của Hoàng tử dời đến Tanara, một nơi nhỏ ở Banten, cho đến khi ông qua đời. Điều này giúp người Hà Lan trong những nỗ lực của họ thiết lập quan hệ gần gũi với Banten. Người Hà Lan đến lúc này đã đổi tên thành "Batavia", và duy trì tên này cho đến 1942.
Sau Thế chiến II, thành phố Batavia được đổi tên lại thành là "Jakarta" (một cách viết ngắn của Jayakarta) sau khi giành được độc lập từ Hà Lan năm 1949
Sau chiến tranh thế giới II, chính quyền Cộng hòa Indonesia đã rút khỏi Jakarta khi thành phố này bị chiếm bởi quân Đồng Minh trong lúc đang tham gia Cách mạng Dân tộc Indonesia và tạm thời dời thủ đô đến Yogyakarta. Năm 1950, khi độc lập được bảo đảm, Jakarta lại một lần nữa trở thành thủ đô của quốc gia. Chủ tịch sáng lập Cộng hòa Indonesia, Sukarno, dự định Jakarta là một thành phố quốc tế lớn, và xúi giục các dự án lớn do chính phủ tài trợ với kiến ​​trúc quốc gia và chủ nghĩa hiện đại công khai. Các dự án bao gồm một đường cao tốc, đại lộ chính (Jalan MH Thamrin-Sudirman), tượng đài như Đài tưởng niệm Quốc gia, khách sạn, trung tâm mua sắm và tòa nhà quốc hội mới. Tháng 10 năm 1965, Jakarta là nơi xảy ra cuộc đảo chánh bất khả chiến bại, trong đó 6 vị tướng hàng đầu bị giết hại, làm tràn ngập bạo lực chống chủ nghĩa cộng sản, trong đó nửa triệu người đã bị giết, trong đó có nhiều người Hoa theo Lệnh Mới của Suharto. Một tượng đài là nơi mà các thân tướng đã bị bỏ rơi.
Năm 1966, Jakarta được tuyên bố là "vùng đặc biệt" (daerah khusus ibukota), do đó đạt được một trạng thái tương đương với một tỉnh. Trung tướng Ali Sadikin phục vụ như Thống đốc từ giữa những năm 1960 bắt đầu "Trật Tự Mới" cho đến năm 1977; ông khôi phục đường sá và cầu, khuyến khích nghệ thuật, xây dựng một số bệnh viện, và một số lượng lớn các trường mới. Ông cũng giải toả những người sống ở khu ổ chuột cho các dự án phát triển mới - một số vì lợi ích của gia đình Suharto - và cố gắng loại bỏ xe kéo và cấm người bán hàng rong. Ông bắt đầu kiểm soát di cư đến thành phố để bắt đầu tình trạng quá tải và đói nghèo. Đầu tư nước ngoài góp phần vào sự bùng nổ bất động sản làm thay đổi bộ mặt của thành phố.
Sự bùng nổ đã kết thúc với cuộc khủng hoảng tài chính châu Á 1997, đưa Jakarta trở thành trung tâm của bạo lực, phản đối và vận động chính trị. Sau 32 năm cầm quyền, sự ủng hộ của Tổng thống Suharto bắt đầu suy yếu. Căng thẳng đã lên đến đỉnh điểm khi bốn sinh viên bị các lực lượng an ninh bắn chết tại Đại học Trisakti; bốn ngày bạo loạn và bạo lực xảy ra đã giết chết khoảng 1.200 người và phá hủy hoặc phá hủy 6.000 tòa nhà. Phần lớn các cuộc bạo loạn nhắm vào người Trung Quốc ở Indonesia. Suharto đã từ chức tổng thống, và Jakarta vẫn là trọng tâm của sự thay đổi dân chủ ở Indonesia. Các vụ đánh bom liên kết với Jemaah Islamiah xảy ra gần như hàng năm ở thành phố giữa năm 2000 và năm 2005, với một vụ đánh bom khác trong năm 2009

Địa lý

Jakarta nằm trên bờ biển tây bắc của đảo Java, tại cửa sông Ciliwung đổ ra vịnh Jakarta Bay, nối với biển Java. Chính thức thì khu vực quận đặc biệt Jakarta có diện tích đất liền là 662 km² (256 sq mi) và 6,977 km² (3 sq mi) diện tích mặt nước. Nghìn đảo là một đơn vị hành chính của Jakarta, nằm trong vịnh Jakarta ở phía bắc của thành phố.
Jakarta nằm ở phần thấp và bằng phẳng của lưu vực với độ cao trung bình 7 mét (23 ft) trên mực nước biển trung bình; 40% của Jakarta, đặc biệt là phía bắc thấp hơn mực nước biển, trong khi phần phía nam chủ yếu là đồi. Các sông đổ ra từ cao nguyên Puncak ở phía nam của thành phố, chảy qua thành phố về phía bắc đổ ra biển Java; sông Ciliwung chia thành ph61 thành phía tây và đông. Các sông khác gồm Pesanggrahan, và Sunter.
Tất cả các sông này kết hợp với mùa mưa ẩm ướt và hệ thống thoát nước không đủ làm cho Jakarta phản đối mặt với lũ. Hơn nữa, Jakarta đang chìm với tốc độ 5–10 cm mỗi năm, thậm chí lên đến 20 cm ở các khu vực bờ biển phía bắc. Để giải quyết vấn đề này, Hà Lan sẽ chi 4 tỉ USD cho nghiên cứu khả thi để xây dựng một đê xung quanh vịnh Jakarta.

Kinh tế

Indonesia là nền kinh tế lớn nhất của ASEAN và Jakarta cũng đóng vai trò là trung tâm kinh tế của Indonesia. Thành phố này đã tạo ra khoảng một phần sáu GDP của Indonesia trong năm 2008. GDP danh nghĩa của DKI Jakarta là 483,8 tỷ USD vào năm 2016, chiếm 17,5% GDP danh nghĩa của Indonesia. Jakarta đứng thứ 67 trong Chỉ số tài chính toàn cầu Index 21 do Z / Yen công bố. Thành phố xếp hạng cao hơn ở 62 trong Chỉ số tài chính toàn cầu Index 22, xuất bản vào tháng 9 năm 2017. Jakarta đứng ở vị trí 41 trong Chỉ số Thành phố Thế giới về Sức mạnh của The Mori Memorial Foundation năm 2017. Cuộc khảo sát gần đây của EIU xếp hạng Jakarta ở vị trí thứ 8 trong số 45 thành phố thế giới với sự tự tin cao nhất trong môi trường chuyển đổi kỹ thuật số, đánh bại Luân Đôn, Madrid, New York, cũng như người hàng xóm gần nhất của mình, Singapore.
Kinh tế của Jakarta phụ thuộc rất nhiều vào các lĩnh vực dịch vụ, ngân hàng, kinh doanh, tài chính, và sản xuất. Hầu hết các ngành ở Jakarta bao gồm điện tử, ô tô, hóa chất, cơ khí và khoa học sinh học. Jakarta có Sở giao dịch chứng khoán Jakarta, trụ sở chính của Sở Giao dịch Chứng khoán Ngân hàng Indonesia nằm trong thành phố. Hầu hết các DNNN như Pertamina, PLN, PGN, Angkasa Pura, BULOG, Telkomsel, Waskita hoạt động từ trụ sở chính của họ trong thành phố. Các tập đoàn lớn của Inđônêxia vẫn duy trì trụ sở tại Jakarta. Các tập đoàn lớn có trụ sở chính tại thành phố là Salim Group, Sinar Mas Group, Astra International, Lippo Group, Bakrie Group, Ciputra Group, Agung Podomoro Group, Unilever Indonesia, Djarum, Gudang Garam, Kompas Gramedia, Lion Air, Sriwijaya Air, MedcoEnergi, MNC, Trans Corp, Kalbe Farma và nhiều hơn nữa.
Tăng trưởng kinh tế của Jakarta năm 2007 là 6,44% so với 5,95% của năm trước, với sự tăng trưởng về giao thông vận tải (15,25%), xây dựng (7,81%) và thương mại, khách sạn và nhà hàng (6,88%). Trong năm 2007, GRDP (Tổng Sản phẩm Trong nước Khu vực) là Rp. 566 nghìn tỷ (khoảng 56 tỷ USD). Đóng góp lớn nhất cho GRDP là do tài chính, sở hữu và dịch vụ kinh doanh (29%); thương mại, khách sạn và nhà hàng (20%), và ngành công nghiệp chế tạo (16%). Trong năm 2007, mức tăng GRDP bình quân đầu người của DKI Jakarta là 11,6% so với năm trước. Cả GRDP ở mức giá thị trường hiện tại và GRDP ở mức giá cố định năm 2000 cho đô thị trung tâm Jakarta, được Rp 146 triệu và 81 triệu Rupi, cao hơn các đô thị khác ở Jakarta. Cập nhật dữ liệu lần cuối vào năm 2014 vào cuối năm Jakarta có GRDP (Tổng Sản phẩm trong nước Khu vực) là Rp. 1,761.407 nghìn tỷ (khoảng 148,53 tỷ USD) với tốc độ tăng trưởng kinh tế trên 6% mỗi năm kể từ năm 2009. Trong năm 2014, mức GRDP bình quân đầu người của DKI Jakarta là 174.87 triệu Rupi hoặc 14.727 USD. Vào năm 2015, GDP bình quân đầu người trong thành phố ước tính 194,87 triệu Rupi hoặc 14,570 USD.
Báo cáo Wealth năm 2015 của Knight Frank đã báo cáo rằng có 24 cá thể ở Indonesia trong năm 2014 với sự giàu có ít nhất một tỷ đô la Mỹ và 18 trong số đó sống ở thủ đô Jakarta. Chi phí sinh hoạt ở thành phố tiếp tục tăng. Cả giá đất và tiền thuê đã trở nên đắt đỏ. Cuộc khảo sát mức sống của Mercer năm 2017 đã xếp Jakarta là thành phố tốn kém thứ 88 trên thế giới cho nhân viên người nước ngoài sinh sống. Phát triển công nghiệp và xây dựng nhà ở mới thường được thực hiện ở vùng ngoại ô, trong khi thương mại và ngân hàng vẫn tập trung ở trung tâm thành phố. Jakarta có một thị trường bất động sản sang trọng nhộn nhịp. Đầu tư vào lĩnh vực bất động sản, bao gồm văn phòng, tòa nhà thương mại, phát triển thị trấn mới, căn hộ cao cấp và khách sạn tăng trưởng đáng kể. Knight Frank, một công ty tư vấn bất động sản toàn cầu có trụ sở tại London, báo cáo vào năm 2014 rằng Jakarta có lợi nhuận cao nhất đối với việc đầu tư bất động sản cao cấp trên thế giới vào năm 2013, trích dẫn thiếu hụt nguồn cung và đồng tiền suy giảm mạnh như là lý do

Mua sắm

Jakarta có rất nhiều trung tâm mua sắm và chợ. Jakarta có diện tích trung tâm mua sắm lớn nhất thế giới với tổng diện tích 550 ha, chỉ trong một thành phố. Những mùa mua sắm khuyến mãi ở Jakarta hàng năm được tổ chức vào tháng 6 và tháng 7 để kỷ niệm ngày Jakarta độc lập, với khoảng 73 trung tâm mua sắm tham gia vào năm 2012.
Các trung tâm thương mại như Plaza Indonesia, Khu mua sắm Grand Indonesia, Plaza Senayan, Senayan City và Pacific Place cung cấp các thương hiệu sang trọng, Mall Taman Anggrek, Pondok Indah Mall, Mal Kelapa Gading, Công viên Trung tâm Jakarta, Đại lộ Mua sắm Lotte, Thành phố Gandaria, Kota Kasablanka, Kemang Village, Lippo Mall Puri và Bay Walk Mall có các thương hiệu cao cấp như Topshop, Uniqlo và Zara.
Các cửa hàng bách hóa ở Senayan City, Supermall Karawaci và Lippo Mall Kemang Village sử dụng thương hiệu Debenhams theo giấy phép, [143] trong khi cửa hàng bách hoá của Sogo ở Nhật có khoảng 7 cửa hàng trong các khu mua sắm khác nhau trong thành phố. Cửa hàng hàng đầu Seibu nằm tại Khu mua sắm Grand Indonesia và cửa hàng bách hóa Pháp cao cấp, Galeries Lafayette mở cửa lần đầu tiên tại khu vực Đông Nam Á tại Pacific Place.
Các thương hiệu sang trọng nổi tiếng thế giới như Louis Vuitton, Bulgari, Chanel, Gucci, Christian Louboutin, Balenciaga và Giorgio Armani có thể được tìm thấy tại các trung tâm mua sắm cao cấp ở Jakarta. Hành lang Satrio-Casablanca, đường dài 3,5 km là một vành đai mua sắm mới ở Jakarta. [145] Nhiều trung tâm mua sắm nhiều tầng được đặt tại đây, như thành phố Kuningan, Đại sứ Mal, Kota Kasablanka và Đại lộ Mua sắm Lotte.
Các chợ truyền thống bao gồm Blok M, Tanah Abang, Senen, Pasar Baru, Glodok, Mangga Dua, Cempaka Mas và Jatinegara. Tại Jakarta, cũng có các thị trường bán các mặt hàng có thể thu được như đồ cổ ở Phố Surabaya và đá quý ở Thị trường Rawabening.

Giao thông

Với 28 triệu người ở khu vực đô thị, gần 10 triệu xe sử dụng hàng ngày, và hệ thống tàu điện ngầm còn hạn chế, Jakarta luôn gặp khó khăn về vấn đề giao thông. Thành phố bị thiếu các dịch vụ vận tải công cộng đô thị do sự phát triển ưu tiên của các mạng lưới đường bộ, chủ yếu được thiết kế để đáp ứng các phương tiện cá nhân.
Năm 2004, một nghiên cứu đã được tiến hành để chuẩn bị một kế hoạch tổng thể cho một hệ thống giao thông công cộng hợp nhất trong Jabodetabek, cho thấy hầu hết các chuyến đi được thực hiện bằng phương tiện giao thông không có động cơ (đặc biệt là đi bộ) và nhiều phương thức cung cấp dịch vụ vận tải đáp ứng yêu cầu.

Đường không

Jakarta có Sân bay Quốc tế Soekarno-Hatta. Sân bay được đặt tên theo tên vị tổng thống thứ nhất của Indonesia Sukarno, và phó tổng thống thứ nhất Mohammad Hatta. Đây cũng là một trong các sân bay bận rộn nhất thế giới. Đây là sân bay chính phục vụ khu vực đại đô thị Jakarta trên đảo Java, Indonesia. Sân bay tọa lạc 20 km về phía tây của Jakarta, ở Tangerang Regency, Banten. Sân bay hoạt động từ năm 1985 và nhà ga 2 được mở cửa năm 1992 thay thế cho Sân bay Kemayoran (các chuyến bay quốc nội) ở Trung tâm Jakarta, và Halim Perdanakusuma (các chuyến bay quốc tế, vẫn còn hoạt động) ở Đông Jakarta. Người Indonesia gọi sân bay này là Cengkareng. Mã IATA là CGK lấy từ tên Cengkareng. Sân bay có diện tích 18 km², có 2 đường băng và 2 nhà ga chính với nhà ga 1 phục vụ hai hãng Garuda Indonesia và Merpati Nusantara Airlines, nhà ga 2 phục vụ các hãng khác.
Soekarno-Hatta là sân bay lớn và nhộn nhịp nhất ở Indonesia với số lượng hành khách khoảng 60 triệu lượt mỗi năm và sẽ tiếp tục tăng trong thời gian tới, khi sân bay vừa được xây thêm nhà ga Terminal 3. Để thích ứng với nhu cầu ngày càng tăng phục vụ các chuyến bay đi và đến từ các nước trên thế giới, sân bay này đang được tiếp tục phát triển cơ sở hạ tầng tổng thể.
Từ năm 2014, mặc dù đứng thứ 8 thế giới về lượng hành khách và đứng thứ tư về về quy mô nâng cấp trong Liên minh hàng không Skyteam, song sân bay Soekarno-Hatta mới được xếp ở vị trí 60 trong danh sách các sân bay tầm cỡ quốc tế, mặc dù đã có bước nhày vọt đáng kể từ vị trí 113 năm 2013.

Đường sắt

Đường sắt đường dài và các dịch vụ xe điện địa phương lần đầu tiên được giới thiệu trong thời kỳ thuộc địa của Hà Lan. Trong khi xe điện được thay thế bằng xe buýt trong thời kỳ hậu thuộc địa, đường sắt đường dài tiếp tục kết nối thành phố với các vùng lân cận cũng như các thành phố trên khắp đảo Java. Trạm chính cho các dịch vụ đường dài là Gambir và Pasar Senen. Hệ thống đường sắt đi lại KRL Jabodetabek kết nối các khu vực trong Đại đô thị Jakarta. Trạm đường sắt chính của tuyến đường xe điện là Jakarta Kota, Jatinegara, Tanah Abang, Duri, Pasar Senen, Manggarai và Sudirman. Đường sắt cao tốc được lên kế hoạch kết nối Jakarta-Bandung và Jakarta-Surabaya.
Ngày 24 tháng 3 năm 2019, Jakarta chính thức khai trương tuyến tàu điện ngầm đầu tiên sau 6 năm thi công. Tuyến tàu điện ngầm số 2 cũng được khởi công trong thời gian này và dự kiến đi vào hoạt động năm 2024.

Thể thao

Jakarta đã từng là chủ nhà của Asian Games 1962 và Asian Games 2018, đồng tổ chức với Palembang. Jakarta cũng đã tổ chức các kỳ SEA Games ở khu vực Đông Nam Á vào các năm 1979, 1987, 1997, và năm 2011, kì đại hội mà thành phố phục vụ như là một thành phố hỗ trợ cho Palembang. Sân vận động Gelora Bung Karno, nằm ở trung tâm thủ đô Jakarta, đã tổ chức vòng bảng, tứ kết và chung kết của Cúp bóng đá châu Á 2007 cùng với Malaysia, Thái Lan và Việt Nam.
Câu lạc bộ bóng đá nổi tiếng nhất của Jakarta là Persija, chơi trận đấu trên sân nhà tại sân vận động Bung Karno. Trận đấu tại nhà của Persija thường thu hút lượng fan lớn - The Jak, thường được trang bị bộ đồ màu da cam điển hình của Persija - để xem trận đấu tại sân vận động chính. Số lượng khán giả đổ xô đến sân vận động chính thường làm trầm trọng thêm tình trạng tắc nghẽn giao thông ở Jakarta. Một đội bóng khác ở Jakarta là Persitara thi đấu tại Liga Indonesia Premier Division và chơi các trận đấu tại sân vận động Kamal Muara, Kamal, Bắc Jakarta.
Sân vận động lớn nhất ở Jakarta là sân vận động Gelora Bung Karno với sức chứa 88.083 chỗ, là sân nhà của đội tuyển bóng đá quốc gia Indonesia. Khu phức hợp thể thao Senayan có nhiều địa điểm thể thao, bao gồm sân vận động bóng đá Bung Karno, sân vận động Madya, Istora Senayan, sân thể thao dưới nước, sân bóng chày, sân bóng rổ, sân cầu lông, sân bắn súng, sân tennis trong nhà và ngoài trời và sân gôn. Khu phức hợp Senayan được xây dựng vào năm 1959 để phục vụ cho các hoạt động của Asian Games năm 1962. Đối với bóng rổ, Trung tâm thể thao Kelapa Gading ở Kelapa Gading, Bắc Jakarta với sức chứa 7.000 chỗ, là sân nhà của đội tuyển bóng rổ quốc gia Indonesia.