Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam

Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam hay còn gọi là Đảng viên là người gia nhập và được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam đồng thời sinh hoạt tại tổ chức này. Ở Việt Nam, thì từ Đảng viên được đa số hiểu là thành viên của Đảng Cộng sản Việt Nam do chỉ có Đảng cộng sản tồn tại hợp pháp và lãnh đạo Việt Nam theo định hướng Xã hội chủ nghĩa. Nhiều người dân lớn tuổi vẫn gọi Đảng viên là Bôn-sê-vich hay Bôn, theo nghĩa tiếng Nga là Đảng viên của Đảng Cộng sản Liên Xô (cũ).
Theo Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam thì đảng viên phải là công dân Việt Nam từ mười tám tuổi trở lên và người này phải thừa nhận và tự nguyện thực hiện các Cương lĩnh chính trị, Điều lệ Đảng, tiêu chuẩn và nhiệm vụ đảng viên, hoạt động trong một tổ chức cơ sở Đảng (Chi bộ, Đảng bộ....) được nhân dân tín nhiệm, sau đó được giới thiệu kết nạp, thử thách, sinh hoạt và công nhận chính thức. 
Trích Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam quy định về Đảng viên:
Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam là chiến sĩ cách mạng trong đội tiên phong của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và dân tộc Việt Nam, suốt đời phấn đấu cho mục đích, lý tưởng của Đảng, đặt lợi ích của Tổ quốc, của giai cấp công nhân và nhân dân lao động lên trên lợi ích cá nhân; chấp hành nghiêm chỉnh Cương lĩnh chính trị, Điều lệ Đảng, các nghị quyết của Đảng và pháp luật của Nhà nước; có lao động, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao; có đạo đức và lối sống lành mạnh; gắn bó mật thiết với nhân dân; phục tùng tổ chức, kỷ luật của Đảng, giữ gìn đoàn kết thống nhất trong Đảng. (Điều 1 Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam)
Số lượng Đảng viên Đảng cộng sản Việt Nam tính đến kỳ đại hội XI (năm 2011) là khoảng hơn 3,6 triệu đảng viên. Qua quá trình phát triển của lịch sử, số lượng đảng viên không ngừng gia tăng, trong lịch sử, nhiều đảng viên đã có nhiều đóng góp, hi sinh cho sự nghiệp cách mạng Việt Nam và để lại nhiều tấm gương tốt thể hiện tinh thần tiên phong và tính gương mẫu. Nhiều lãnh tụ, lãnh đạo tiêu biểu của Việt Nam là đảng viên đảng cộng sản. Tuy nhiên bên cạnh đó vẫn còn tình trạng cán bộ đảng viên giữ các chức vụ trong bộ máy nhà nước, công ty quốc doanh có những hành vi tham nhũng, xa hoa, lãng phí và nhiều đảng viên có biểu hiện suy thoái đạo đức, lối sống đã là vấn đề trở nên mang tính phổ cập trong giai đoạn hiện nay.

Thẻ đảng

Thẻ đảng được phát cho các đảng viên được kết nạp theo Điều lệ của Đảng Cộng sản Việt Nam và là bằng chứng chứng tỏ một người là thành viên của Đảng cộng sản Việt Nam. Theo quy định chung thì Đảng viên chính thức có đủ tư cách mới được phát thẻ đảng viên. Nếu đảng viên bị thi hành kỷ luật về Đảng từ hình thức khiển trách trở lên thì chưa phát thẻ đảng viên. Không phát thẻ cho đảng viên đang bị bệnh tâm thần. Việc phát thẻ đảng viên được thực hiện theo quy trình khá phức tạp, thông thường được tổ chức thành một buổi lễ trao thẻ (phát thẻ) đảng viên.
Thẻ đảng viên dùng để làm giấy chứng nhận cho các sự kiện quan trọng như: Biểu quyết trong sinh hoạt đảng, tham gia sinh hoạt đảng tạm thời dưới 3 tháng, làm thủ tục chuyển sinh hoạt đảng (khi ra ngoài nước phải giao thẻ đảng viên cho Ban Cán sự đảng ngoài nước quản lý). Đảng viên bị mất thẻ phải kiểm điểm trước chi bộ (nếu có lý do chính đáng thì được cấp lại thẻ đảng viên, nếu không có lý do chính đáng thì phải xử lý kỷ luật trước khi cấp lại thẻ), nếu thẻ bị hỏng thì báo cáo với chi bộ để cấp có thẩm quyền đổi lại thẻ đảng viên. Đảng viên hy sinh, từ trần, gia đình của đảng viên đó được giữ lại thẻ đảng viên. Thẻ đảng được thực hiện việc chứng thực bình thường để phục vụ cho các hoạt động theo quy định của pháp luật về công chứng, chứng thực.

Trong văn hóa

Trong văn hóa, Đảng viên được nhắc đến qua câu nói: Đảng viên đi trước, làng nước theo sau để chỉ về tính xung kích, tiên phong, gương mẫu của người Đảng viên, giám đi trước, dám làm việc khó và chịu trách nhiệm về việc của mình, nêu gương cho quần chúng. Hình tượng người Đảng viên được nhắc đến qua các hình thức nghệ thuật khác nhau như sân khấu, điện ảnh, truyền hình, ca nhạc, kịch nói, báo chí... trong đó gắn với hình ảnh của những cuộc chiến tranh và xây dựng đất nước, và thường mô tả về sự dũng cảm, sự hi sinh và những phẩm chất tốt đẹp của người Đảng viên. Trong thời kỳ mới, có nhà biên kịch Vũ Hải tập trung cho mảng đề tài hình tượng người đảng viên cộng sản trong thời kỳ mới, đặc biệt là những tác phẩm gần mô tả góc khuất đời người, những diễn biến tâm lý của người đảng viên.

Các quy định chính

Để được gia nhập Đảng Cộng sản Việt Nam thì phải có các điều kiện như: Động cơ vào Đảng đúng đắn, có giác ngộ chính trị, thừa nhận và tự nguyện thực hiện Cương lĩnh chính trị, Điều lệ Đảng, nhiệm vụ của đảng viên. Hoạt động trong một tổ chức cơ sở đảng và phải là người ưu tú, được nhân dân tín nhiệm. Sau khi được kết nạp, còn phải trải qua thời kỳ dự bị để tiếp tục rèn luyện thử thách trước khi được công nhận là đảng viên chính thức. Cụ thể là:

Đối tượng và thủ tục

Theo Điều lệ của Đảng Cộng sản Việt Nam thì công dân Việt Nam từ mười tám tuổi trở lên, có thừa nhận và tự nguyện thực hiện các Cương lĩnh chính trị, Điều lệ Đảng, tiêu chuẩn và nhiệm vụ đảng viên, hoạt động trong một tổ chức cơ sở đảng, qua thực tiễn chứng tỏ là người ưu tú, được nhân dân tín nhiệm, đều có thể được xét để kết nạp vào Đảng.
Người muốn vào Đảng phải có đơn tự nguyện xin vào Đảng, báo cáo lý lịch với chi bộ và người này phải được hai đảng viên chính thức giới thiệu. Nơi có tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, người vào Đảng trong độ tuổi thanh niên phải là đoàn viên, được ban chấp hành đoàn cơ sở và một đảng viên chính thức giới thiệu. Nơi không có tổ chức Đoàn thì người vào Đảng phải là đoàn viên công đoàn, được ban chấp hành công đoàn cơ sở và một đảng viên chính thức giới thiệu. Người giới thiệu phải là đảng viên chính thức và cùng công tác với người muốn vào Đảng ít nhất một năm. Ngoài ra người giới thiệu phải báo cáo với chi bộ về lý lịch, phẩm chất, năng lực của người vào Đảng và chịu trách nhiệm về sự giới thiệu của mình. Có điều gì chưa rõ thì báo cáo để chi bộ và cấp trên xem xét.
Trình tự thủ tục kết nạp gồm nhiều bước khác nhau với nhiều biểu mẫu, hồ sơ thủ tục xác minh, thủ tục giới thiệu, chuẩn y được quy định về những quy trình cụ thể. Thủ tục Kết nạp được thông qua một buổi lễ kết nạp trong đó có các nội dung chính như các nghi thức khai mạc, chào cờ, tuyên bố lý do, giới thiệu đại biểu. Tiếp theo là phần đương sự đọc đơn xin vào đảng, sau đó là báo cáo giới thiệu của các đảng viên giới thiệu cho đương sự và quan trọng là lời tuyên thệ, lời thề của đương sự khi được kết nạp Đảng.
Người được kết nạp phải trải qua thời kỳ dự bị mười hai tháng (tính từ ngày chi bộ tổ chức lễ kết nạp). Trong thời kỳ dự bị, chi bộ tiếp tục giáo dục, rèn luyện và phân công đảng viên chính thức giúp đảng viên đó tiến bộ. Khi hết thời kỳ dự bị, chi bộ xét công nhận đảng viên chính thức và biểu quyết như khi xét kết nạp. Nếu xét thấy không đủ tư cách đảng viên thì đề nghị lên cấp ủy có thẩm quyền quyết định xóa tên trong danh sách đảng viên dự bị. Đảng viên đã được công nhận chính thức thì tuổi đảng của đảng viên tính từ ngày ghi trong quyết định kết nạp.

Khai trừ, kỷ luật

Theo Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam thì nếu đảng viên bỏ sinh hoạt chi bộ hoặc không đóng đảng phí ba tháng trong một năm mà không có lý do chính đáng hay đảng viên giảm sút ý chí phấn đấu, không làm nhiệm vụ đảng viên, đã được chi bộ giáo dục mà không tiến bộ thì chi bộ xem xét, đề nghị lên cấp có thẩm quyền xóa tên trong danh sách đảng viên. Đảng viên xin ra khỏi Đảng do chi bộ xem xét, đề nghị cấp có thẩm quyền chuẩn y kết nạp quyết định. Có nhiều ý kiến cho rằng Đảng viên phải chịu nhiều điều bắt buộc tuân theo vô cùng hà khắc, đấy được coi như là một cách để đảng giữ được vai trò của mình trong mắt quần chúng. Điều lệ đảng và những điều Đảng viên phải tuân theo còn nhiều hơn hẳn những điều quy định trong Pháp luật áp dụng với công dân bình thường.Đảng hi vọng những điều lệ ấy sẽ chẳng những khiến cho Đảng viên là một công dân lương thiện mà còn là một công dân gương mẫu ở địa phương.