Rio de Janeiro

Thời kì thuộc địa Bồ Đào Nha

Người châu Âu lần đầu tiên gặp vịnh Guanabara vào ngày 1 tháng 1 năm 1502 (do đó gọi là Rio de Janeiro, "sông tháng Giêng"), bởi cuộc thám hiểm của Bồ Đào Nha dưới sự điều hành của thuyền trưởng Gaspar de Lemos của một chiếc tàu trong hạm đội Pedro Álvares Cabral, hoặc dưới Gonçalo Coelho. Được cho là nhà thám hiểm vùng Florence, Amerigo Vespucci, tham gia với tư cách là người quan sát theo lời mời của vua Manuel I trong cuộc thám hiểm đó. Vùng Rio là nơi có người Tupi, Puri, Botocudo và Maxakalí.
Năm 1555, một trong những hòn đảo của vịnh Guanabara, bây giờ được gọi là đảo Villegagnon, đã bị chiếm đóng bởi 500 thực dân Pháp thuộc đô đốc Pháp Nicolas Durand de Villegaignon. Do đó, Villegagnon đã xây dựng Fort Coligny trên đảo khi cố gắng thành lập thuộc địa Antarctique ở Pháp.
Thành phố Rio de Janeiro được thành lập bởi người Bồ Đào Nha ngày 1 tháng 3 năm 1565 và được đặt tên là São Sebastião do Rio de Janeiro, để tôn vinh thánh Sebastian, vị thánh là đồng hương và là người bảo trợ của Sebastião của phong kiến Bồ Đào Nha. Rio de Janeiro là tên của vịnh Guanabara. Cho đến đầu thế kỷ XVIII, thành phố bị đe dọa hoặc xâm chiếm bởi một số hải tặc cướp biển và hải tặc của Pháp như Jean-François Duclerc và René Duguay-Trouin.
Vào cuối thế kỷ XVII, vẫn còn trong thời kỳ Đường, Bandeirantes đã khám phá ra vàng và kim cương trong thuyền trưởng lân cận của Minas Gerais, do đó Rio de Janeiro trở thành một cảng thực tế hơn để xuất khẩu tài sản (vàng, đá quý, ngoài đường) hơn Salvador, Bahia, những nơi xa hơn về phía đông bắc. Vào ngày 27 tháng 1 năm 1763, chính quyền đầu não thuộc địa Bồ Đào Nha ở Brasil được chuyển từ Salvador đến Rio de Janeiro. Thành phố vẫn chủ yếu là thủ đô thuộc địa cho đến năm 1808, khi gia đình hoàng gia Bồ Đào Nha và hầu hết các quý tộc ở Lisbon chạy trốn khỏi cuộc xâm lược Bồ Đào Nha của Napoléon Bonaparte, chuyển đến Rio de Janeiro.

Thủ đô của đế quốc Bồ Đào Nha

Vốn của vương quốc được chuyển tới thành phố, do đó Rio trở thành thủ đô duy nhất của châu Âu bên ngoài châu Âu. Vì không có không gian vật lý hoặc cơ cấu đô thị để chứa hàng trăm hoàng tộc người Bồ đến một lúc quá đông, nhiều người dân bị đuổi ra khỏi nhà của họ để cho bọn chúng ở. Trong những thập kỷ đầu tiên, một số cơ sở giáo dục đã được tạo ra, chẳng hạn như Học viện Quân sự, Trường Khoa học Hoàng gia, Nghệ thuật và Thủ công và Học viện Mỹ thuật Hoàng gia, cũng như Thư viện Quốc gia Brasil - với bộ sưu tập lớn nhất ở châu Mỹ Latinh - và Vườn Bách thảo. Ấn bản in ấn đầu tiên ở Brasil, Gazeta de Rio de Janeiro, đã được đưa vào lưu thông trong thời kỳ này. Khi Brazil được nâng lên vương quốc vào năm 1815, nó đã trở thành thủ đô của Vương quốc Bồ Đào Nha cho đến khi Hoàng gia Bồ Đào Nha quay trở lại Lisbon năm 1821, nhưng vẫn là thủ đô của Vương quốc Braxin.
Từ thời thuộc địa cho đến những thập niên độc lập đầu tiên, Rio de Janeiro là một thành phố của nô lệ. Đã có một lượng lớn nô lệ từ châu Phi đến Rio de Janeiro: năm 1819, có 145.000 nô lệ sang Rio. Năm 1840, số nô lệ đạt 220.000 người. Cảng Rio de Janeiro lúc ấy là cảng lớn nhất của nô lệ ở châu Mỹ.
Khi hoàng tử Pedro tuyên bố độc lập cho Brazil vào năm 1822, ông quyết định giữ Rio de Janeiro làm thủ đô của đế chế mới của mình trong khi tỉnh này được làm giàu bằng nông nghiệp mía đường ở vùng Campos, đặc biệt là với việc trồng cà phê mới ở thung lũng Paraiba. Để tách tỉnh khỏi thủ đô đế chế, thành phố này đã được cải tạo, vào năm 1834, tại đô thị trung lập, đi qua tỉnh Rio de Janeiro để có Niterói làm thủ đô.
Là một trung tâm chính trị của đất nước, Rio tập trung cuộc sống chính trị-đảng phái của đế quốc. Đây là giai đoạn chính của phong trào bãi nô và cộng hòa trong nửa cuối của thế kỷ XIX. [19] Vào thời điểm đó số lượng nô lệ châu Phi đã giảm đáng kể và thành phố được phát triển với hệ thống cống rãnh hiện đại, xe chở động vật, trạm xe lửa qua thành phố, khí đốt và ánh sáng điện, đường dây điện thoại và điện báo, đường ống nước và đường ống. Rio tiếp tục là thủ đô của Brazil sau năm 1889, khi chế độ quân chủ được thay thế bằng một nước cộng hòa.

Thời cộng hòa

Vào thời điểm nườc cộng hòa của Brazil được thành lập, thành phố thiếu quy hoạch đô thị và vệ sinh, làm lây lan một số bệnh như sốt vàng, lỵ, đậu mùa, lao và thậm chí là đại dịch Cái Chết Đen.. Pereira Passos, người được mệnh danh là Thị trưởng vào năm 1902, đã đưa ra những cải cách để hiện đại hóa thành phố, phá hủy khu ổ chuột nơi mà phần lớn dân nghèo sống. Những người này, hầu hết là hậu duệ của nô lệ, sau đó chuyển đến sống ở những ngọn đồi của thành phố, bước khởi đầu để tạo ra các đổi mới tiếp theo. Lấy cảm hứng từ thành phố Paris, Passos đã xây dựng Nhà hát Thành phố, Bảo tàng Mỹ thuật Quốc gia và Thư viện Quốc gia ở trung tâm thành phố; mang lại điện năng cho Rio và tạo ra các con đường lớn hơn để thích nghi thành phố với ô tô. Passos cũng đặt tên là Tiến sĩ Oswaldo Cruz làm Tổng giám đốc Y tế Công cộng. Kế hoạch của Cruz để làm sạch thành phố của bệnh bao gồm tiêm chủng bắt buộc của toàn bộ dân số và buộc phải vào nhà để giết muỗi và chuột. Người dân thành phố nổi dậy chống lại chính sách của Cruz, trong cái được gọi là Vắc-xin Revolt.
Năm 1910, Rio chứng kiến ​​cuộc nổi dậy của Lash, trong đó các thành viên phi hành đoàn của Afro-Brazil trong Hải quân Braxin chống lại việc sử dụng nặng nề sự trừng phạt thân thể, tương tự như các nô lệ bị trừng phạt nhận được. Những người nổi dậy nắm quyền kiểm soát tàu chiến Minas Geraes và đe dọa sẽ bắn vào thành phố. Một cuộc nổi dậy quân sự xảy ra vào năm 1922, 18 cuộc nổi dậy của pháo đài Copacabana, một cuộc diễu hành đối với chính trường tân trang của Cộng hòa Old Republic. Cuộc nổi dậy này đánh dấu sự bắt đầu của Tenentism, một phong trào đã dẫn đến cuộc Cách mạng Braxin năm 1930 bắt đầu kỷ nguyên Vargas.
Cho đến những năm đầu của thế kỷ XX, thành phố này chủ yếu giới hạn trong khu phố bây giờ được biết đến như trung tâm thành phố lịch sử (xem bên dưới), trên miệng vịnh Guanabara. Trung tâm trọng lực của thành phố bắt đầu chuyển hướng Nam và Tây sang cái gọi là Zona Sul (Nam Khu) vào đầu thế kỷ XX, khi đường hầm đầu tiên được xây dựng dưới những ngọn núi giữa Botafogo và khu vực lân cận mà bây giờ được gọi là Copacabana. Sự mở rộng thành phố về phía bắc và nam được tạo điều kiện bằng việc củng cố và điện khí hóa hệ thống xe điện của Rio sau năm 1905. Vẻ đẹp tự nhiên của Botafogo, kết hợp với danh tiếng của khách sạn Copacabana Palace, khách sạn sang trọng của châu Mỹ vào những năm 1930, đã giúp Rio giành được danh tiếng ngày nay như một thị trấn bên bãi biển (mặc dù danh tiếng này đã bị làm mờ nhạt trong những năm gần đây) bằng bạo lực favela do buôn bán ma túy.
Đôi khi kế hoạch di chuyển thủ đô của quốc gia từ Rio de Janeiro đến trung tâm của Brazil đã được thảo luận, và khi Juscelino Kubitschek được bầu làm Tổng thống năm 1955, nó đã được thực hiện một phần nhờ sức mạnh của các lời hứa để xây dựng một thủ đô mới. Mặc dù nhiều người nghĩ rằng đó chỉ là hùng biện chiến dịch, Kubitschek đã quản lý để Brasília và một quận liên bang mới được xây dựng với chi phí lớn vào năm 1960. Vào ngày 21 tháng 4 năm đó, thủ đô của Brazil đã chính thức chuyển đến Brasília. Lãnh thổ của liên bang cũ trở thành bang Guanabara, sau vịnh giáp với nó về phía đông, bao gồm thành phố Rio de Janeiro. Sau cuộc đảo chính năm 1964, nơi đã thiết lập chế độ độc tài quân sự, nhà nước-thành phố là bang duy nhất còn lại ở Brazil để chống lại quân đội. Sau đó, vào năm 1975, một đạo luật của tổng thống được gọi là "The Fusion" đã loại bỏ tình trạng liên bang của thành phố và sáp nhập nó với Nhà nước Rio de Janeiro, với thành phố Rio de Janeiro thay thế Niterói làm thủ phủ của tiểu bang và thành lập Rio de Janeiro Vùng đô thị.
Năm 1992, Rio đã tổ chức Hội nghị thượng đỉnh Trái Đất, một hội nghị của Liên Hợp Quốc nhằm chống lại sự thoái hoá môi trường. Hai mươi năm sau, năm 2012, thành phố này đã tổ chức một hội nghị khác về phát triển bền vững, được gọi là Hội nghị Liên hợp quốc về Phát triển Bền vững. Thành phố đã tổ chức Ngày Giới trẻ Thế giới năm 2013, Ngày Giới trẻ Thế giới lần thứ hai ở Nam Mỹ và lần đầu tiên ở Brasil. Trong lĩnh vực thể thao, Rio de Janeiro là chủ nhà của Pan American Games 2007 và vòng chung kết World Cup 2014. Vào ngày 2 tháng 10 năm 2009, Ủy ban Olympic Quốc tế thông báo rằng Rio de Janeiro sẽ tổ chức Thế vận hội Mùa hè 2016 và Thế vận hội Paralympic 2016, đánh bại 3 đối thủ Chicago, Tokyo và Madrid. Thành phố này đã trở thành thành phố đầu tiên của Nam Mỹ tổ chức sự kiện và thành phố châu Mỹ Latinh thứ hai (sau Thành phố México năm 1968) để tổ chức Thế vận hội.

Địa lí

Rio de Janeiro nằm trên một dãi dọc theo bờ biển Đại Tây Dương của Brasil, gần chí tuyến nam, nơi có bờ biển chạy theo hướng đông-tây. Hướng phần lớn về phía nam, thành phố được thành lập trên một eo biển thuộc vịnh Guanabara (Baía de Guanabara), và lới vào của eo biển này được đánh dấu bởi một điểm trên đất liền được gọi là "Pão de Açúcar" – "calling card" của thành phố.
Trung tâm (Centro) của Rio nằm trên các đồng bằng của bờ biển phía tây vịnh Guanabara. Phần lớn hơn của thành phố thường được gọi là vùng phía Bắc kéo dài về hướng bắc trên các đồng bằng được cấu tạo bởi trầm tích biển và lục địa và trên các quả đồi cũng như các núi đá. Phần phía nam của thành phố kéo dài đến các bờ biển nô ra vùng biển mở, bị các núi ven biển chia cắt với phần trung tâm và phía bắc. Các núi và đồi này là những nhánh của Serra do Mar kép dài về phía tây nam, một dãi núi cấu tạo bởi gneiss-granite cổ tạo thành các sườn phía nam của cao nguyên Brazil. Vùng phía tây rộng lớn kéo dài bị phân cắt bởi các địa hình núi, đã được nối liền bởi các đường bộ và đường hầm mới vào cuối thế kỷ XX.
Dân số của thành phố Rio de Janeiro định cư trên một khu vực có diện tích 1182,3 km2, vào khoảng 6.000.000. Dân số của vùng đại đô thị này vào khoảng 11–13.5 triệu. Thành phố này từng là thủ đô của Brazil cho đến năm 1960, khi Brasilia được chọn làm thủ đô.
Cư dân của thành phố được biết đến như là cariocas. Ca khúc chính thức của Rio là "Cidade Maravilhosa" của nhà soạn nhạc André Filho.

Thiên nhiên

Rio de Janeiro được mệnh danh là thành phố giữa núi và biển với những bãi biển cát trắng trải dài, thảm thực vật của Vườn quốc gia Tijuca và Vườn bách thảo, đỉnh núi Corcovado (với bức tượng chúa Kitô nổi tiếng), những ngọn đồi xung quanh vịnh Guanabara... tất cả tạo ra một sự hài hòa cho một đô thị đông dân cư, góp phần vào phong cảnh văn hóa sống ngoài trời của thành phố.
Với những giá trị văn hóa, các công trình kiến trúc hài hòa với núi và biển, UNESCO đã công nhận Rio de Janeiro là di sản thế giới vào năm 2012 với các khu vực bao gồm: Bức tượng chúa Kitô, Vườn bách thảo, các công trình dọc bờ biển Copacabana, các công trình ở các ngọn đồi quanh Guanabara, công viên văn hóa của thành phố.

Hệ thống giáo dục

Các trường tiểu học phần lớn chịu sự kiểm soát của chính quyền thành phố, trong khi vai trò của bang thì chi phối hệ thống các trường trung học. Cũng có một số nhỏ các trường chịu sự quản lý của chính quyền liên bang như trường hợp của Colégio Pedro II, Colégio de Aplicação da (UFRJ) và Centro Federal de Educação Tecnológica of Rio de Janeiro (CEFET-RJ). Ngoài ra, Rio cũng phát triển các trường tư thục ở tất cả các bậc học, cũng là nơi đặt trụ sở của nhiều trường cấp đại học.

Phát triển con người

Phát triển con người của Rio thay đổi mang tính địa phương, phản ánh sự biệt không gian và bất bình đẳng kinh tế xã hội. Năm 2000, một số khu vực lân cận của Rio có chỉ số phát triển con người cao hơn hầu hết các quốc gia phát triển nhất trên thế giới.