Tự do ngôn luận

Tự do ngôn luận là nguyên tắc củng cố cho quyền tự do của một cá nhân hoặc cộng đồng trong việc biểu đạt quan điểm và ý kiến của họ mà không sợ bị trả đũa, kiểm duyệt hoặc xử phạt. Thuật ngữ "tự do biểu đạt" đôi khi cũng được sử dụng đồng nghĩa nhưng có bao gồm cả hành động tìm kiếm, tiếp nhận và truyền đạt bất kỳ thông tin hoặc ý kiến nào bằng mọi phương tiện truyền thông. 
Tự do ngôn luận được công nhận là quyền con người theo điều 19 của Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền (UDHR) và được công nhận trong luật nhân quyền quốc tế tại Công ước Quốc tế về các Quyền Dân sự và Chính trị (ICCPR). Điều 19 của UDHR quy định rằng "ai cũng có quyền giữ quan điểm mà không can thiệp" và "ai cũng có quyền tự do biểu đạt; quyền này bao gồm quyền tự do tìm kiếm, tiếp nhận và phổ biến thông tin và ý kiến các loại, không kể biên giới quốc gia, bất kể bằng lời nói, bằng văn bản hay in ấn, dưới hình thức nghệ thuật, hoặc thông qua bất kỳ phương tiện truyền thông nào khác tùy theo sự lựa chọn của họ". Điều 19 trong ICCPR sau đó cải thiện điều này thông qua chỉ ra rằng việc thực hiện các quyền này mang theo "nhiệm vụ và trách nhiệm đặc biệt" và "theo đó phải tuân theo các hạn chế nhất định" khi cần thiết "để tôn trọng quyền hoặc danh dự của những người khác" hoặc "để bảo vệ an ninh quốc gia hoặc trật tự công cộng, hoặc sức khỏe hay đạo đức cộng đồng".
Do đó, quyền tự do ngôn luận và biểu đạt có thể không được công nhận là quyền tuyệt đối và những hạn chế chung về tự do ngôn luận liên quan đến hành động phỉ báng, vu khống, sự tục tĩu, khiêu dâm, xúi giục, kích động, ngôn từ gây hấn, thông tin bí mật, vi phạm bản quyền, bí mật thương mại, nhãn dán thực phẩm, thỏa thuận bảo mật thông tin, quyền riêng tư, quyền được lãng quên, an ninh công cộng, và khai man. Các biện minh cho việc này bao gồm nguyên tắc gây hại, được đề xuất bởi John Stuart Mill trong tác phẩm Bàn về Tự do (On Liberty), trong đó có nêu ra rằng: "mục đích duy nhất mà quyền lực có thể được thực thi một cách chính đáng đối với bất kỳ thành viên nào của một cộng đồng văn minh, ngược lại ý chí của anh ta, là nhằm ngăn chặn sự tổn hại cho người khác."  
Ý tưởng về "nguyên tắc xúc phạm" cũng được sử dụng trong việc biện minh cho các hạn chế về ngôn luận, theo đó các hình thức biểu đạt được coi là ảnh hưởng xấu đến xã hội có thể bị hạn chế, tùy theo các yếu tố như mức độ, thời lượng, động cơ của người nói và mức độ dễ dàng trong việc tránh được nó.  Cùng với sự phát triển của thời đại kỹ thuật số, việc áp dụng tự do ngôn luận càng gây tranh cãi khi ngày càng có nhiều các phương tiện giao tiếp cũng như các hạn chế mới, ví dụ như Dự án Chiếc Khiên Vàng (Golden Shield Project), một sáng kiến từ Bộ Công an Trung Quốc để lọc dữ liệu có nguy cơ gây bất lợi từ nước ngoài.

Mối quan hệ với các quyền khác

Quyền tự do ngôn luận và biểu đạt có liên quan chặt chẽ với các quyền khác và có thể bị hạn chế khi xung đột với các quyền khác (xem các hạn chế về quyền tự do ngôn luận). Quyền tự do biểu đạt cũng liên quan đến quyền được xét xử công bằng trong tố tụng tòa án vì điều này có thể giới hạn quyền truy cập tìm kiếm thông tin hoặc xác định cơ hội và các phương tiện để thể hiện quyền tự do biểu đạt trong thủ tục tố tụng của tòa án. Theo nguyên tắc chung, quyền tự do biểu đạt không được hạn chế quyền riêng tư, cũng như danh dự và uy tín của người khác. Tuy nhiên hạn chế này được thu hẹp khi có các chỉ trích liên quan đến các nhân vật của công chúng.
Quyền tự do biểu đạt có ý nghĩa quan trọng đối với truyền thông bởi vì nó đóng vai trò đặc biệt trong việc mang quyền tự do biểu đạt chung đến cho tất cả mọi người. Tuy nhiên, tự do báo chí không nhất thiết hỗ trợ cho tự do ngôn luận. Judith Lichtenberg đã chỉ ra các tình huống trong đó tự do báo chí có thể hạn chế quyền tự do ngôn luận, ví dụ như trường hợp phương tiện truyền thông ngăn chặn thông tin hoặc đàn áp các ý kiến đa chiều vốn là một phần của tự do ngôn luận. Lichtenberg lập luận rằng tự do báo chí chỉ đơn giản là một dạng quyền sở hữu được tóm gọn trong nguyên tắc "không có tiền, không có tiếng nói".

Dân chủ và tương tác xã hội

Bản thân tự do ngôn luận được xem là nguyên tắc cơ bản cho một nền dân chủ. Các quy phạm về việc hạn chế quyền tự do ngôn luận có nghĩa là một cuộc tranh luận công khai không thể bị triệt tiêu hoàn toàn ngay cả trong trường hợp khẩn cấp. Một trong những người ủng hộ nổi trội nhất về mối liên hệ giữa tự do ngôn luận và dân chủ chính là Alexander Meiklejohn. Ông lập luận rằng khái niệm về dân chủ là khái niệm tự quản của nhân dân. Để một hệ thống như vậy có thể hoạt động được, một cử tri cần phải được cung cấp đầy đủ thông tin. Để có thể được trang bị các kiến thức đầy đủ, luồng thông tin và ý kiến không được ràng buộc bởi bất cứ điều gì. Theo Meiklejohn, nền dân chủ sẽ không đúng với lý tưởng chủ đạo của nó nếu những người cầm quyền có thể thao túng cử tri bằng cách kìm hãm thông tin và đàn áp các ý kiến chỉ trích. Meiklejohn thừa nhận rằng mong muốn thao túng ý kiến có thể xuất phát từ động cơ hướng đến các lợi ích cho xã hội. Tuy nhiên, ông lập luận rằng bằng cách lựa chọn phương thức thao túng, tự bản thân nó đã trái lại với lý tưởng dân chủ.
Eric Barendt cho rằng biện luận về quyền tự do ngôn luận dựa trên nền tảng dân chủ này "có lẽ là lý thuyết về tự do ngôn luận hấp dẫn nhất và hiển nhiên là hợp thời nhất trong các nền dân chủ Tây phương cận đại". Thomas I. Emerson đã củng cố thêm cho biện luận này khi ông lập luận rằng tự do ngôn luận giúp mang đến cân bằng giữa sự ổn định và sự thay đổi xã hội. Tự do ngôn luận có tác dụng như một cái "van an toàn" để xả hơi hạ nhiệt khi mọi người bắt đầu có xu hướng chuyển biến thành một cuộc cách mạng. Ông lập luận rằng "Nguyên tắc thảo luận mở là một phương pháp hướng đến một cộng đồng với khả năng thích nghi tốt hơn và đồng thời ổn định hơn, giúp duy trì sự cân bằng mong manh giữa  vấn đề chia rẽ tất yếu và sự đồng thuận thiết yếu." Emerson tiếp tục kiên định rằng "Các phe đối lập có vai trò như một chức năng quan trọng của xã hội để bù đắp hoặc cải thiện tình trạng suy đồi không tránh khỏi của chế độ quan liêu."
Nghiên cứu được thực hiện bởi dự án Chỉ số Quản trị Toàn cầu tại Ngân hàng Thế giới, cho thấy tự do ngôn luận, và quy trình trách nhiệm giải trình, có tác động đáng kể đến chất lượng quản trị của một quốc gia. "Tiếng nói và Trách nhiệm Giải trình" của một quốc gia, được định nghĩa là "mức độ công dân của một quốc gia có thể tham gia lựa chọn chính phủ của họ, cũng như tự do ngôn luận, tự do hội họp và tự do báo chí" là một trong sáu khía cạnh quản trị mà dự án Chỉ số Quản trị Toàn cầu dùng để đo lường cho hơn 200 quốc gia. Trong bối cảnh này, điều quan trọng là các cơ quan phát triển phải tạo cơ sở hỗ trợ hiệu quả cho báo chí tự do ở các nước đang phát triển.
Richard Moon  đưa ra một lập luận rằng giá trị của tự do ngôn luận và tự do biểu đạt nằm ở các hoạt động tương tác xã hội. Moon viết rằng "bằng cách giao tiếp, một cá nhân sẽ xây dựng các mối quan hệ và liên kết với những người khác, như gia đình, bạn bè, đồng nghiệp, hội thánh và những người đồng hương. Bằng cách tham gia thảo luận với những người khác, một cá nhân sẽ góp phần phát triển kiến thức cũng như hướng về cộng đồng."

Các hạn chế

Các hệ thống pháp luật đôi khi đặt ra những hạn chế nhất định về tự do ngôn luận, đặc biệt khi tự do ngôn luận xung đột với các quyền hạn và quyền tự do khác, chẳng hạn như trong các trường hợp phỉ báng, vu khống, khiêu dâm, tục tĩu, ngôn từ gây hấn và sở hữu trí tuệ.  Ở Châu Âu, báng bổ bị giới hạn khỏi tự do ngôn luận. Các biện minh cho hạn chế về tự do ngôn luận thường tham chiếu đến "nguyên tắc gây hại" hoặc "nguyên tắc xúc phạm". Các hạn chế đối với quyền tự do ngôn luận có thể xảy ra thông qua hình thức xử phạt pháp lý hoặc bị xã hội lên án hoặc cả hai. Một số tổ chức công cộng nhất định cũng có thể ban hành các chính sách hạn chế quyền tự do ngôn luận, ví dụ như các quy định về ngôn từ  tại các trường công lập.
Trong tác phẩm Bàn về Tự do (1859), John Stuart Mill lập luận rằng "... phải tồn tại một sự tự do đầy đủ nhất về quyền bày tỏ và thảo luận, có thể được xem như một nguyên tắc đạo lý, tuy nhiên bất kỳ luận thuyết nào, nếu vô đạo đức, có thể được xem xét lại." Mill lập luận rằng sự tự do biểu đạt đầy đủ nhất là cần thiết để thúc đẩy lập luận đến điểm hợp lý tận cùng của chúng, chứ không chỉ là giới hạn gượng ép của xã hội. Tuy nhiên, Mill cũng đưa ra cái được gọi là nguyên tắc gây hại, khi đặt ra hạn chế cho quyền tự do biểu đạt: "mục đích duy nhất mà quyền lực có thể được thực thi một cách chính đáng đối với bất kỳ thành viên nào của cộng đồng văn minh, ngược lại ý chí của anh ta, là nhằm ngăn chặn tổn hại cho người khác ."
Năm 1985, Joel Feinberg đã giới thiệu cái được gọi là "nguyên tắc xúc phạm", và cho rằng nguyên tắc gây hại của Mill không đủ để bảo vệ chống lại những hành vi sai trái của người khác. Feinberg đã viết: “Các lý do để đề xuất một hình thức ngăn cấm tội ác luôn luôn là chính đáng bởi vì nó có thể là một cách hữu hiệu để ngăn chặn hành vi phạm tội nghiêm trọng (trái với chấn thương hoặc tổn hại) đến người khác không phải là chủ thể, và vì thế nó có thể là một điều cần thiết." Do đó Feinberg lập luận rằng nguyên tắc gây hại đã cho phép tự do quá đáng và một số hình thức biểu đạt có thể bị luật pháp nghiêm cấm bởi vì chúng cực kỳ xúc phạm. Tuy nhiên, do xúc phạm một người nào đó ít nghiêm trọng hơn là làm tổn hại ai đó nên các hình phạt áp đặt cho việc gây tổn hại phải cao hơn. In contrast, Mill does not support legal penalties unless they are based on the harm principle. Vì mức độ mà một người bị xúc phạm có thể thay đổi, hoặc có thể là kết quả của định kiến không chính đáng, Feinberg cho rằng cần phải tính đến một số yếu tố khi áp dụng nguyên tắc xúc phạm, bao gồm: phạm vi, thời lượng và giá trị xã hội của ngôn từ, sự dễ dàng trong việc tránh được việc đó, động cơ của người nói, số người bị xúc phạm, cường độ của hành vi xúc phạm và lợi ích chung của cả cộng đồng.
Cũng tương tự như Mill, Jasper Doomen đã lập luận rằng tổn hại không nên được xác định từ quan điểm của mỗi cá nhân công dân, không chỉ giới hạn trong các tổn hại về thể chất vì tổn hại phi vật lý cũng có thể xảy ra; Quan điểm phân biệt của Feinberg giữa tổn hại và hành vi xúc phạm thường bị chỉ trích là quá nhỏ nhặt.
Năm 1999, Bernard Harcourt viết về sự sụp đổ của nguyên tắc gây hại: “Ngày nay các cuộc tranh luận đặc trưng với các đối số của lập luận sử dụng nguyên tắc gây hại cạnh tranh mà không có cách nào giải quyết. Không còn một lập luận trong cấu trúc tranh luận để giải quyết các yêu cầu cạnh tranh về tác hại. Nguyên tắc gây hại ban đầu không bao giờ được sử dụng để xác định tầm quan trọng tương đối của tác hại."
Sự diễn giải cho cả nguyên tắc gây hại và nguyên tắc xúc phạm đối với giới hạn của tự do ngôn luận dường như là tương đối về mặc văn hóa và chính trị. Ví dụ, ở Nga, nguyên tắc gây hại và xúc phạm được sử dụng để biện minh cho Luật tuyên truyền LGBT nhằm hạn chết ngôn luận (và hành động) liên quan đến vấn đề LGBT. Một số quốc gia châu Âu luôn tự hào về tự do ngôn luận tuy nhiên, việc từ chối Holocaust bị coi là vi phạm pháp luật. Những quốc gia này bao gồm: Áo, Bỉ, Cộng hòa Séc, Pháp, Đức, Hungary, Israel, Liechtenstein, Litva, Luxembourg, Hà Lan, Ba Lan, Bồ Đào Nha, Slovakia,Thụy Sĩ và Romania. Armenian Genocide denial is also illegal in some countries.

Ở Hoa Kỳ, ý kiến mang tính bước ngoạt về phát ngôn chính trị là của Brandenburg v. Ohio (1969), bác bỏWhitney v. California.Trong Brandenburg,  Tòa Án tối cao Hoa Kì đã đề cập đến quyền được nói công khai về hành động bạo lực và cách mạng theo nghĩa rộng:
Các quyết định [của chúng tôi] áp dụng nguyên tắc rằng các đảm bảo hiến pháp đối với tự do ngôn luận và tự do báo chí không cho phép nhà nước cấm hoặc không ủng hộ việc vận động sử dụng vũ lực hoặc các hành vi phạm pháp trừ khi những vận động này hướng tới việc kích động hoặc tạo ra các hành động vô pháp và có khả năng kích động hoặc gây ra các hành động như vậy.
 
Ý kiến ở Brandenburg đã loại bỏ thử nghiệm trước đây về "mối nguy hiểm rõ ràng và hiện tại" và đưa ra quyền tự do bảo vệ phát ngôn (chính trị) tại Hoa Kỳ gần như tuyệt đối. Phát ngôn thù hận cũng được bảo vệ bởi Tu chính án thứ nhất tại Hoa Kì, như đã quyết định trong vụ  R.A.V. v. City of St. Paul, (1992), trong đó Tòa án Tối cao phán quyết rằng ngôn từ kích động thù địch được cho phép, ngoại trừ trong trường hợp bạo lực sắp xảy ra. Xem Tu chính án Thứ nhất của Hiến pháp Hoa Kỳ để biết thêm thông tin chi tiết về quyết định này và bối cảnh lịch sử của nó.

Internet và xã hội thông tin

Jo Glanville, biên tập viên của Bảng xếp hạng sự kiểm duyệt, cho rằng "Internet là một cuộc cách mạng cho kiểm duyệt cũng giống như cho tự do ngôn luận". Tiêu chuẩn của các khu vực, quốc gia và quốc tế về tự do ngôn luận như một dạng của tự do biểu đạt được á dụng cho bất cứ phương tiện biểu đạt nào, bao gồm cả Internet. Luật Communications Decency Act (CDA) làm năm 1996 là nỗ lực đáng ghi nhận của Hạ Viện Hoa Kỳ trong việc kiểm soát các tài liệu khiêu dâm trên Internet. Năm 1997, Tòa án tối cao Hoa Kỳ đã bãi bỏ một phần của luật này trong một vụ án có tính bước ngoặt về luật an ninh mạng giữa Reno và ACLU. Thẩm phán Stewart R. Dalzell, một trong 3 thẩm phán liên bang, người đã tuyên bố một phần của luật CDA là vi viến vào tháng 6 năm 1996. Ý kiến của ông như sau:
Internet đã vượt xa hơn là một phương tiện để thúc đẩy tự do ngôn luận so với in ấn, hay thư từ. Bởi vì tầm quan trọng của Internet, luật CDA đã hạn chế khả năng lên tiếng của người trưởng thành trên phương tiện truyền thông này. Điều này dẫn đến sự bất dung được luật hóa. Một vài cuộc trao đổi trên internet chắc chắn kiểm tra giới hạn của các diễn ngôn thông thường.  Các ngôn luận trên internet có thể không bị lọc, không bị đánh bóng, trái với tập tục, thậm chí gợi dục và thô tục- nói ngắn ngọn là không đúng đắng trong nhiều cộng đồng. Nhưng chúng ta nên mong đợi những ngôn luận đó xuất hiện trên truyền thông nơi mà các công dân từ mọi thành phần có thẻ có tiếng nói. Chúng ta nên bảo vệ sự hấp dẫn của truyền thông cũng như sự ẩn danh thứ mà phương tiện truyền thông có thể trao cho những người thường dân […] Những lập luận của tôi không loại bỏ những phương tiện bảo vệ trẻ em của chính phủ từ những nguy hiểm trên Internet. Chính phủ có thể tiếp tục bảo vệ trẻ em từ các ấn phẩm khiêu dâm trên Internet thông qua các sự nghiêm khắc của các đạo luật vốn đang tồn tại với mục đích ngăn chặn sự tục tữu và các sản phẩm khiêu dâm trẻ em. […] Như chúng ta đã biết ở buổi xét xử, tồn tại một nhu cầu thiết thực trong giáo dục công chúng về lợi ích cũng như tác ại của phương tiện truyền thông mới, và chính phủ phải làm nhiệm vụ này. Theo quan điểm của tôi, các hành động của chúng tôi hôm nay chỉ có nghĩa là sự kiểm duyệt của chính phủ với các nội dung trên Internet chỉ nên giới hạn trong các ngôn luận không được bảo vệ. […] Sự vắng mặt các quy định của chính quyền trong việc điều chỉnh các nội dung trên Internet tạo ra một kiểu hỗn loạn không thể nghi ngờ, nhưng như một trong các chuyên gia của nguyên đơn đã phản bác tại tòa: “Những thành công đã có chính là sự hỗn loạn mà Internet có. Sức mạnh của Internet là sự hỗn loạn.” Chỉ có sức mạng của Internet là sự hỗn loạn, vì vây sức mạng của tự do phụ thuộc vào sự hỗn loạn và các hợp âm hỗn loạn của một ngôn luận không bị kiểm duyệt được Tu chính án thứ Nhất bảo vệ.
Tuyên bố về các nguyên tắc của Hội nghị thế giới về xã hội thông tin World Summit on the Information Society năm 2013 đã tạo ra một tài liệu tham khảo cụ thể cho tầm quan trọng của quyền tự do biểu đạt trong xã hội thông tin như sau:
Chúng tôi tái khẳng định rằng, một nền tảng quan trọng của xã hội thông tin như đã vạch ra trong Điều 19 của Tuyên ngôn Nhân quyền phổ quát, rằng mọi người đều có quyền tự do ý kiến và biểu đạt; và quyền này bao gồm quyền được bảo lưu ý kiến mà không bị can thiệp, quyền tìm kiếm, tiếp nhận và phổ biến thông tin, ý tưởng thông qua bất cứu phương tiện nào không phân biệt ranh giới quốc gia. Truyền thông là quá trình xã hội cơ bản, là nhu cầu cơ bản của con người và là nền tảng của tất cả các tổ chức xã hội. Nó là trung tâm của xã hội thông tin. Tất cả mọi người ở mọi nơi nên có cơ hội được tham gia và không ai nên bị loại trừ khỏi lợi ích mà Xã hội Thông tin có thể đem lại.
Theo Bernt Hugenholtz và Lucie Guibault, phạm vi công cộng đang chịu áp lực từ "hàng hóa thông tin" vì thông tin có ít hoặc không có giá trị kinh tế trước đây đã có được giá trị kinh tế độc lập trong thời đại thông tin. Điều này bao gồm dữ liệu thực tế, dữ liệu cá nhân, thông tin di truyền và ý tưởng thuần túy. Việc hàng hóa thông tin đang diễn ra thông qua luật sở hữu trí tuệ, luật hợp đồng, cũng như luật phát thanh và viễn thông.
Internet và tự do ngôn luận đang là tâm điểm khá thường xuyên gần đây. Việc Facebook và Youtube loại bỏ tài khoản của Alex Jones đã dấy lên các câu hỏi về quyền tự do ngôn luận và làm thế nào những người tự do có thể sử dụng chúng trên Internet.