Lịch sử châu Mỹ

Lịch sử châu Mỹ (bao gồm Bắc Mỹ, Trung Mỹ, Caribbean và Nam Mỹ) bắt đầu từ thời tiền sử của châu Mỹ hay chuyến thám hiểm châu Mỹ của Christopher Columbus vào năm 1492 và những cuộc di cư của người châu Âu, châu Á và châu Phi đến châu lục này.
Tổ tiên của người bản địa châu Mỹ ngày nay là người Indien cổ. Theo một giả thuyết, người Idien cổ đã đến Bắc Mỹ qua Beringia. Trong trong thời kỳ Lithic (trước năm 8000 TCN), họ săn bắn nhiều loài như tuần lộc, voi ma mút (đã tuyệt chủng) và bò rừng.
Sau chuyến thám hiểm châu Mỹ vào năm 1492 của Christopher Columbus, các quốc gia Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Anh, Pháp và Hà Lan lần lượt tới châu Mỹ làm cho cảnh vật và văn hoá châu Mỹ có nhiều thay đổi lớn. Tây Ban Nha đóng nhiều chủ quyền tại châu Mỹ nhất khi đóng chủ quyền tại vùng Tây Nam Hoa Kỳ, Florida, vùng Caribean cho tới Nam Mỹ. Bồ Đào Nha đóng chủ quyền trên lãnh thổ Brazil ngày nay. Anh đóng chủ quyền chủ yếu tại bờ biển phía Đông Hoa Kỳ cũng như tại bờ biển Bắc Thái Bình Dương. Pháp đóng tại Québec và Đông Canada, Hà Lan là nước đóng chủ quyền ít nhất tại châu Mỹ khi chỉ đóng rải rác tại Bắc Nam Mỹ.
Sự gia tăng thực dân châu Âu làm cho nền văn hoá bản địa suy tàn, thay vào đó là sự mở đầu của các nền văn hoá mới. Điều này thể hiện qua kiến trúc, tôn giáo, ẩm thực, nghệ thuật và đặc biệt là ngôn ngữ. Các ngôn ngữ phổ biến gồm tiếng Tây Ban Nha (376 triệu người nói), tiếng Anh (348 triệu người nói) và tiếng Bồ Đào Nha (201 triệu người nói).
Thời kỳ thuộc địa chỉ kéo dài khoảng 3 thế kỷ, từ thế kỷ XVI đến thế kỷ XIX. Hầu hết các nước châu Mỹ đều tuyên bố độc lập từ khoảng thế kỷ XVIII, như Hoa Kỳ (từ Anh) vào năm 1776;... Một số nước độc lập nhưng vẫn còn  phụ thuộc nước mẹ, như Cuba và Puerto Rico khi độc lập vẫn còn phụ thuộc Tây Ban Nha cho đến đầu thế kỷ XX.

Cuộc di cư tới châu Mỹ của người Idien cổ

Cuộc di cư của người Idien cổ là một vấn đề cho các nhà sử học nghiên cứu và thảo luận. Một giả thuyết cho rằng người Idien cổ đã tới Bắc Mỹ qua cầu lục địa Beringia giữa miền Đông Siberia và Alaska từ 17 000 đến 40 000 năm trước đây, khi mực nước biển giảm xuống đáng kể do hậu quả của Băng hà Đệ Tứ. Họ cũng có thể đã đi bộ hoặc dùng thuyền thô sơ để tới bờ biển Nam Mỹ. Bằng chứng cho việc này sau này đã bị nhấn chìm khi nước biển dâng vào cuối kỷ Băng hà.
Các nhà khảo cổ cho rằng những người Idien cổ đã đi qua Beringia vào khoảng từ 16 500 đến 40 000 năm trước đây. Đây cũng là một vấn đề gây tranh cãi. Một số ít cho rằng thời gian mà người Idien cổ đi qua Beringia là cách đây khoảng từ 13 000 đến 16 000 năm.
Tạp chí American of Human Genetics có một bài đăng cho biết vào năm 2007, các nhà khoa học đã so sánh DNA ty thể của 86 người bản địa trên toàn Hoa Kỳ với mẫu DNA ty thể của người Indien cổ, và kết quả cho thấy DNA ty thể của người bản địa Hoa Kỳ rất khớp với DNA ty thể của người Idien cổ. Người bản địa tại Alaska (Hoa Kỳ) được cho rằng có một bộ DNA ty thể giống với bộ DNA ty thể của người Siberia. Một nghiên cứu đăng trên tạp chí Nature cho biết DNA ty thể của xác ướp cổ một người đàn ông trẻ được tìm thấy ở Siberia khớp với 1/3 DNA ty thể của người bản địa Hoa Kỳ.
Ngày 3 tháng 10 năm 2014, hang động Oregon, nơi chứa DNA ty thể của người Idien cổ lâu đời nhất được phát hiện.

Thời kỳ Archaic (8000 TCN – 1000 TCN)

Hàng nghìn năm sau cuộc di cư người Idien cổ đã hình thành một cộng đồng săn bắn hái lượm, và cộng đồng đó có từ thời kỳ Archaic (8000 TCN –1000 TCN).
Một nền văn minh ở thời kỳ Archaic nằm trên bờ biển phía Bắc Peru được gọi là nền văn minh Norte Chico. Đó là nền văn minh lâu đời nhất châu Mỹ. Nó ra đời cùng thời với Ai Cập cổ đại.  Do vậy, nền văn minh này sử dụng chữ tượng hình Ai Cập.
Kiến trúc trong thời kỳ này được đánh giá cao. Gò và các tòa nhà cổ bị nhấn chìm dưới biển được coi là một phần của kiến trúc thời kỳ này. Không chỉ có các tòa nhà cổ và các gò cổ, gốm sứ trong thời kỳ này cũng được đánh giá khá cao.
Vai trò của thủy sản rất quan trọng trong kinh tế của nền văn minh Norte Chico.
Cotton là một loại thực vật được trồng tại Peru trong thời kỳ Archaic, cần thiết cho dệt may và làm lưới đánh cá.

Thời kỳ Woodland, văn minh Mesoamerica và văn minh Mississipi (1000 TCN – 800 SCN)

Sau khi nền văn minh Norte Chico suy yếu, tại châu Mỹ đã hình thành các nền văn minh khác như Chavin, Nazca, Moche, Huari, Quitus,... ở Tây Andes (Ecuador, Peru và Bolivia); Muisca ở Colombia;...
Văn minh Olmec là nền văn minh đầu tiên ở Trung Mỹ, bắt đầu từ khoảng năm 1600 TCN - 1400 TCN và sụp đổ vào năm 400 TCN. Nó được gọi là "nền văn minh mẹ" của các nền văn minh Trung Mỹ. Hệ chữ số Trung Mỹ, lịch Mesoamerica, kiến trúc Trung Mỹ đều bắt đầu từ nền văn minh Olmec.
Nông nghiệp ở Trung Mỹ bắt đầu từ khá sớm. Việc thuần hoá cây ngô (bắp) đã có từ khoảng 7500 đến 12 000 năm trước ở Trung Mỹ. Việc canh tác loại ngô trồng ở đất thấp ở châu Mỹ có từ năm 5100 TCN. Đền đài và trường học bắt đầu xuất hiện ở Trung Mỹ từ lúc đó.
Nền văn minh Olmec sụp đổ vào năm 400 TCN, và nhiều nền văn minh mới hình thành.
Đến thế kỷ XV, ngô bắt đầu trồng ở Mississipi. Nông nghiệp tiếp tục phát triển, nhất là khi người châu Âu đến châu lục này.

Sự độc lập của các thuộc địa

Sự độc lập của các nước châu Mỹ bắt đầu từ việc Hoa Kỳ tuyên bố độc lập vào năm 1776.
Các quốc gia thuộc địa của Tây Ban Nha đều tuyên bố độc lập vào thế kỷ XIX, như Brazil vào năm 1882.

Thế Chiến I

Là một phần của Đế quốc Anh, Canada liền tham gia Thế Chiến I (1914 – 1918). Canada gánh nhiều nhiều thiệt hại trong đợt chiến tranh này. Trong đợt khủng hoảng vào năm 1917, các cuộc bạo động đã nổ ra tại Montreal bởi những người Canada gốc Pháp phản đối việc áp dụng nghĩa vụ quân sự. Nước láng giềng Newfoudland cũng bị tổn thất do tham gia trận Somme.
Hoa Kỳ đứng ngoài cuộc chiến này. Nhưng sau đó, Hoa Kỳ lại đóng một vai trò quan trọng tại Hội nghị hòa bình Paris 1919. México đã lâm vào cuộc cách mạng México vì Porfirio Díaz lãnh đạo một chính quyền độc tài trong một thời gian dài.

Thế Chiến II và suy thoái kinh tế Bắc Mỹ đầu thế kỷ XX

Kinh tế Hoa Kỳ và Canada đã phát triển mạnh trong thập niên 20 của thế kỷ XX. Nhưng sự kiện sụp đổ chứng khoán Wall Street 1929 kết hợp với hạn hán đã khiến kinh tế hai nước này bị suy thoái. Năm 1942, hai tàu chở dầu của México đang chuyển dầu đến Hoa Kỳ thì bị Đức Quốc Xã đắm chìm ở vịnh México. Bởi vậy nên México mới tuyên chiến với các quốc gia phe Trục.