Trần Khánh Chi

Trần Khánh Chi (chữ Hán: 陳慶之, 484 – 539), tự Tử Vân (chữ Hán: 子云), người Quốc Sơn, Nghĩa Hưng, là tướng lĩnh nhà Lương thời Nam Bắc triều trong lịch sử Trung Quốc.

Thời trẻ

Thuở thiếu thời, ông là tùy tòng của Lương Vũ Đế Tiêu Diễn, về sau làm đến Vũ Uy tướng quân. Trần Khánh Chi có đảm lược, khéo bày mưu, dụng binh có phương pháp, rất được lòng người.

Hộ tống Nguyên Hạo

Năm 528, Bắc Ngụy phát sinh nội loạn. Quyền thần Nhĩ Chu Vinh nhân trấn áp phản loạn mà tàn sát hoàng thất Bắc Ngụy, vì thế Bắc Hải Vương Nguyên Hạo hàng nhà Lương, thỉnh cầu nhà Lương xuất binh trợ giúp mình về nước làm vua. Sau khi suy tính, Lương Vũ Đế phong Nguyên Hạo làm Ngụy Vương, rồi phong Trần Khánh Chi làm Giả Tiết, Tiêu Dũng tướng quân, đưa 7000 quân hộ tống Nguyên Hạo về Bắc.
Tháng 4 năm 529, Trần Khánh Chi thừa cơ hội quân Bắc Ngụy đang thảo phạt khởi nghĩa Hình Cảo, đánh chiếm Huỳnh Dương, tiến đến Lương Quốc. Tướng Ngụy là Khâu Đại Thiên soái 7 vạn quân chia ra đắp 9 tòa thành, để ngăn quân nhà Lương. Trần Khánh Chi đưa quân tấn công, trong một ngày trời đã hạ được ba thành, ép Khâu Đại Thiên phải đầu hàng. Nguyên Hạo liền đến phía nam thành Tuy Dương  xưng đế. Nguyên Hạo phong Trần Khánh Chi làm Sứ trì tiết, Trấn bắc tương quân, Hộ quân, Tiền quân đại đô đốc.

Thẳng tiến Lạc Dương

Bấy giờ Tế Âm Vương Nguyên Huy Nghiệp nhà Bắc Ngụy soái 2 vạn Vũ lâm quân đến tăng viện, đóng quân ở Khảo Thành. Khảo Thành 4 mặt là nước, phòng ngự kiên cố. Trần Khánh Chi lệnh cho bộ hạ ở mặt nước đắp lũy, đánh phá thành này, giết sạch 2 vạn người, bắt sống Nguyên Huy Nghiệp, thu được 7800 cỗ xe.
Quân nhà Lương thẳng tiến về Lạc Dương, quân Bắc Ngụy kéo nhau ra hàng. Tháng 5, vua Bắc Ngụy Nguyên Tử Du phân phái bộ hạ chẹn giữ các nơi Huỳnh Dương , Hổ Lao , nhằm bảo vệ kinh đô Lạc Dương. Nguyên Hạo sau khi đánh chiếm Lương Quốc, phong Trần Khánh Chi làm Vệ tướng quân, Từ Châu thứ sử, Vũ Đô Công, mệnh cho ông tiếp tục đốc quân tây tiến đánh Huỳnh Dương. Tả bộc xạ Dương Dục, Tây A Vương Nguyên Khánh, Phủ quân tướng quân Nguyên Hiển Cung nhà Bắc Ngụy soái 7 vạn Vũ lâm quân giữ Huỳnh Dương, chống lại quân nhà Lương. Quân Bắc Ngụy khí thế mạnh mẽ, lại thêm thành Huỳnh Dương kiên cố, Trần Khánh Chi không thể hạ được. Khi ấy đại quân của Thượng Đảng vương Nguyên Thiên Mục cũng đến, đầu tiên sai Phiếu kị tướng quân Nhĩ Chu Thổ Một Nhi lĩnh 5000 kỵ binh người Hồ, kị tướng Lỗ An soái 9000 bộ kị ở Hạ Châu tăng viện Dương Dục. Lại sai Hữu bộc xạ Nhĩ Chu Thế Long, Tây Kinh Châu thứ sử Vương Bi soái 1 vạn kị binh đến giữ Hổ Lao. Quân Ngụy cả thảy có 30 vạn người, tiến hành hợp vây quân nhà Lương. Nguyên Hạo phái người đến khuyên Dương Dục đầu hàng, nhưng bị cự tuyệt. Không lâu sau, Nguyên Thiên Mục và Nhĩ Chu Thổ Một Nhi nối nhau mà đến, nhất thời khí thế của quân Bắc Ngụy tăng mạnh.
Khi Huỳnh Dương chưa bị hạ, tướng sĩ quân nhà Lương đều sợ hãi, Trần Khánh Chi cởi yên cho ngựa ăn, cổ vũ chúng tướng sĩ. Ông tự đánh trống công thành, chỉ một hồi trống, quân nhà Lương đều lên được thành. Dũng sĩ Tống Cảnh Hưu, Ngư Thiên Mẫn lên được tường thành đầu tiên, quân nhà Lương theo đó mà vào, phá Huỳnh Dương, bắt Dương Dục.
Không lâu sau, tướng Ngụy là Nguyên Thiên Mục dẫn quân vây thành, Trần Khánh Chi liền đưa 3000 kị binh dựa vào thành mà đánh, đại phá quân Ngụy. Lỗ An ở trước trận đầu hàng; Nguyên Thiên Mục, Nhĩ Chu Thổ Một Nhi một ngựa chạy thoát. Trần Khánh Chi thu được đồ dự trữ trong thành Huỳnh Dương, lụa thóc bò ngựa đều không đếm xuể. Trần Khánh Chi lập tức quay lại tấn công Hổ Lao, Nhĩ Chu Thế Long không dám đánh, bỏ thành mà trốn, quân nhà Lương bắt được Đông trung lang tướng Tân Toản nhà Bắc Ngụy.
Bắc Ngụy Hiếu Trang Đế tránh mũi nhọn Trần Khánh Chi, bị bức phải rút về Trưởng Tử. Nguyên Hạo tiến vào Lạc Dương, Lâm Hoài Vương Nguyên Úc, An Phong Vương Nguyên Duyên Minh nhà Bắc Ngụy đưa bách quan đón Nguyên Hạo nhập cung. Nguyên Hạo đổi niên niệu là Đại Xá năm đầu, phong Trần Khánh Chi làm thị trung, xa kị đại tướng quân, tả quang lộc đại phu, tăng ấp vạn hộ.
Không lâu sau, Thượng Đảng Vương Nguyên Thiên Mục, Vương Lão Sanh, Lý Thúc Nhân lại soái 4 vạn binh đánh phá quân Lương, rồi chia ra sai khiến Vương Lão Sanh, Phí Mục đến chiếm Hổ Lao, Điêu Tuyên, Điêu Song tiến vào Đại Lương. Sau khi Trần Khánh Chi nghe tin, đưa quân đánh úp, quân Ngụy đều hàng. Nguyên Thiên Mục đưa hơn 10 kị binh vượt bờ bắc Hoàng Hà mà trốn, Phí Mục đánh Hổ Lao, sắp phá được, chợt nghe Nguyên Thiên Mục trốn về bắc, tự thấy mình không còn đường về, liền hàng Trần Khánh Chi. Trần Khánh Chi lại tiến đánh Đại Lương, Lương Quốc, đều phá được. Lương Vũ Đế được tin, tự tay viết chiếu thư khen ngợi ông.
Trần Khánh Chi và bộ hạ đều khoác áo choàng trắng, trên đường tung bay phấp phới, vì vậy trong thành Lạc Dương có câu đồng dao: "danh sư đại tướng mạc tự lao, thiên binh vạn mã tị bạch bào" (chữ Hán: 名師大將莫自牢，千兵萬馬避白袍). Trần Khánh Chi chỉ có 7000 người, từ Chất huyện đến Lạc Dương, trước sau giành chiến thắng 47 trận, phá được 32 tòa thành, được xem là kỳ công trong lịch sử thời Nam Bắc triều.

Trở về miền nam

Nhĩ Chu Vinh thấy các thủ hạ của mình thất bại liên tiếp, liền tự mình cầm quân từ biên giới phía bắc tiến xuống tấn công Lạc Dương, nói phao lên rằng có trăm vạn quân. Các thành nhỏ ở lân cận Lạc Dương trước áp lực của Nhĩ Chu Vinh, nên thi nhau phản Nguyên Hạo. Khi ấy, Trần Khánh Chi nhận thấy Nguyên Hạo đối với công lao cái thế của mình, chẳng những không trọng dụng mà có ý không đáp ứng những điều kiện mà ông đã hứa hẹn với nhà Lương trước đây. Trần Khánh Chi chủ động yêu cầu đưa quân đến phòng thủ Bắc Trung Lang thành, nơi này không bao lâu sau trở thành cứ điểm duy nhất của cửa ngõ Lạc Dương ở phía bắc sông Hoàng Hà. Nhĩ Chu Vinh đưa quân đến, quyết chiến với Trần Khánh Chi nhưng thất bại.
Nhĩ Chu Vinh muốn lui binh, nhưng một học gia về tinh tướng học đi theo trong quân là Lưu Linh Trợ khuyên không nên làm vậy. Nhĩ Chu Vinh nhanh chóng nhận ra điểm yếu của Trần Khánh Chi, đưa quân công hãm Lạc Dương. Nguyên Hạo bỏ chạy rồi bị giết chết. Trần Khánh Chi mất đi căn cứ duy nhất của ông ở phương bắc, biết là đại thế đã không còn, nên cho quân triệt thoái, muốn trở về Kiến Khang. Nhĩ Chu Vinh đưa quân đuổi theo, nhưng không bắt kịp. Tuy vậy, khi vượt sông, một cơn hồng thủy đã cuốn mất đội quân bách chiến bách thắng của ông.
Trần Khánh Chi còn lại một mình, phải cải trang làm hòa thượng, bí mật trốn về Kiến Khang.

Qua đời

Tháng 10 năm 539, Trần Khánh Chi qua đời, hưởng thọ 56 tuổi. Lương Vũ Đế truy tặng ông làm Tán kị thường thị, Tả vệ tướng quân, một bộ nhạc "Cổ Xuy", thụy hiệu là "Vũ", còn xuống chiếu lệnh cho quận Nghĩa Hưng phái 500 người đến làm việc trong lễ tang của ông.
Con trưởng của Trần Khánh Chi là Trần Chiêu nối nghiệp.
Trần Khánh Chi tính tình cung kính cẩn thận, mỗi lần nhận chiếu, đều tắm rửa gội đầu rồi mới bái thụ, sinh hoạt tiết kiệm giản dị, chỉ mặc áo trắng, mà cũng không thích âm nhạc. Ông tuy thân là võ tướng mà bắn tên không xuyên qua một lần vải, cưỡi ngựa cũng không giỏi, nhưng khéo phủ dụ sĩ tốt, có thể khiến bộ hạ vì ông mà tận lực đến chết. Trần Khánh Chi xuất thân từ hàn môn, vào thời nhà Lương có thể đạt được thành tựu như vậy là vô cùng hiếm có.