Lữ đoàn 316 Đặc công Biệt động, Quân đội nhân dân Việt Nam

Tri ân tưởng niệm chiến sĩ hy sinh tại cầu Rạch Chiếc

Nghệ nhân Hồng Oanh cho biết:
- Hàng năm, cứ vào chiều 27-4-2016, đồng đội các anh Z22, Z23, D81 thuộc Lữ đoàn đặc công biệt động 316, và bạn bè, những thế hệ con cháu cùng nhau tỏ lòng tri ân lại đến “BIA TƯỞNG NIỆM CÁC CHIẾN SỸ HY SINH TẠI CẦU RẠCH CHIẾC” được xây dựng năm 2006 để thắp hương tưởng niệm 52 liệt sĩ hy sinh tại cầu Rạch Chiếc – cửa ngõ Sài Gòn, cách ngày đất nước thống nhất (30-4-1975) chỉ có hơn 2 ngày. Tại nơi các anh đã nằm xuống cách nay 41 năm, thật linh thiêng… có đông đủ mọi thành phần: Người lính, đồng đội cũ của các anh còn sống, nhà doanh nghiệp, nghệ sĩ, nhà thơ, nhà báo, bạn bè, các bạn thanh niên trẻ…đến dự lễ tưởng niệm.
Bảng lịch sử ghi công cầu Rạch Chiếc.
Ông Nguyễn Văn Tàu, còn có bí danh là Tư Cang – Chính ủy Lữ đoàn 316, Anh hùng Lực lượng vũ trang, là nhân vật còn sống để chứng minh sự kiện này với thế hệ hôm nay.
Lữ đoàn của ông được chỉ thị của cấp trên, trước giờ xuất phát, các cánh quân đồng loạt tiến công Sài Gòn, Lữ đoàn 316 đặc công biệt động phải đánh chiếm và giữ cho được những cây cầu xung quanh Sài Gòn bảo đảm cho đại quân cùng xe, pháo tiến qua. Đó là cầu Đồng Nai (bắc từ TP.Biên Hòa qua sông Đồng Nai), cầu Rạch Chiếc (nối Thủ Đức với Sài Gòn) và cầu Sài Gòn – cửa ngõ vào nội đô. Đánh chiếm cầu và giữ cầu đó là một trong những nhiệm vụ do đơn vị Z23, Z22 và tiểu đoàn 81 thuộc Lữ đoàn 316 thực hiện.
So với địch, lực lượng đặc công biệt động của ta rất chênh lệch về quân số và trang bị vũ khí, bởi lẽ chính quyền ngụy cũng xác định tầm quan trọng của cây cầu Rạch Chiếc, nên đã cho tăng cường 3 tiểu đoàn thủy quân lục chiến, một chi đội xe tăng, hàng chục khẩu pháo 105 ly, hàng ngàn quân lính cùng với hàng rào công sự quan trọng khác để tử thủ và sẵn sàng nổ bom phá cầu. Tuy nhiên với tinh thần cảm tử truyền thống biệt động đặc công, cán bộ chiến sĩ đã chiến đấu anh dũng. Nổ súng lúc 3 giờ sáng 27-4-1975, sau một tiếng đã chiếm được cầu và trụ lại đánh phản kích quyết thực hiện cho được nhiệm vụ cấp trên giao là giữ cầu chờ xe tăng của đại quân tiến qua.
Đồng chí Nguyễn Đức Thọ (bìa trái) chụp ảnh cùng đồng đội sau chiến thắng cầu Rạch Chiếc.
Qua 1 ngày, đến 15 giờ ngày 28-4-1975, địch tăng cường lực lượng mỗi lúc một đông. Địch đã cho phản công hàng chục đợt được hỗ trợ bằng xe tăng, máy bay, pháo binh và ca-nô chiến đấu điên cuồng bắn phá. Các đơn vị đặc công biệt động tạm thời rút ra cách cầu vài trăm mét trên các bờ rạch. Địch càng tăng cường ác liệt bao nhiêu thì cán bộ và chiến sĩ đặc công biệt động càng ngoan cường bấy nhiêu. Đêm 29-4-1975, cán bộ và chiến sĩ đặc công biệt động tổ chức đánh chiếm cầu trở lại. Trước lòng quả cảm quyết tâm cao của quân ta, quân địch đã tháo chạy…, cầu Rạch Chiếc được bảo vệ an toàn. Đúng 9 giờ 30 ngày 30-4, xe tăng của Lữ đoàn 203 Binh đoàn Hương Giang qua cầu, tiến thẳng về Dinh Độc Lập. Và để có được chiến công lịch sử này, 52 cán bộ, chiến sĩ đặc công của ta đã vĩnh viễn nằm lại nơi này.
41 năm trôi qua, đất nước ngày càng phồn vinh tươi đẹp. Chiếc cầu Rạch Chiếc ghi dấu chiến công oanh liệt của các anh hùng liệt sĩ đã được mở rộng ra to lớn hơn mà hàng ngày vẫn đang chở bao nhiêu niềm vui, hạnh phúc của mỗi người qua đây. Nghệ nhân Hồng Oanh bày tỏ: – Đồng chí Chính ủy Lữ đoàn 316 Nguyễn Văn Tàu từng nói lên ước mong của mình, khi đi qua cầu Rạch Chiếc, mọi người hãy dành một phút tưởng niệm, quý hơn, nếu có điều kiện, hãy dừng lại thắp cho anh em chiến sĩ một cây nhang, họ sẽ ấm lòng biết mấy. Hành động này chính là biểu lộ lòng biết ơn của chúng ta – những người đang sống một cuộc sống yên bình hạnh phúc từ sự hy sinh của triệu triệu người khác.
Hai chiến sĩ đặc công Z23 Lê Trọng Hạnh (trái) và Lê Bá Hữu.
Ông Nguyễn Văn Thuật, nguyên Tham mưu trưởng Tiểu đoàn 81, đơn vị chủ công đã từng nói với báo chí: – Tôi không bao giờ quên được hình ảnh đó, chiều 27-4-1975, ba đơn vị tập kết trong rừng dừa nước, mọi người ai cũng đều muốn mình được tham gia trận đánh, được chạm vào đất Sài Gòn. Riêng Ban chỉ huy chúng tôi biết, đây là trận cuối, rất yên tâm và không thấy bất an như trận Tết Mậu Thân, nhưng vẫn phải chuẩn bị tâm lý dự liệu chuyện hy sinh, dù ở mức độ thấp nhất là 20%, ai sẽ là người có mặt trong tỷ lệ này, điều rất khó đoán và rất buồn. Tuy nhiên, các chiến sĩ vẫn cười nói, vừa chia nhau lương khô, vừa dặn dò bạn làm giúp những việc nếu được may mắn mỉm cười. Các chiến sĩ đặc công thủy của Z22, Z23 còn rất trẻ, mặt đẹp ngời ngời, dáng cao ráo, giỏi nghề, tất cả được đưa từ ngoài Bắc vào, nhưng tiếc là chưa kịp được điều nghiên, chưa đi thực tế ở khu vực cầu Rạch Chiếc. Lữ đoàn mới nhận quân, chưa kịp thống kê, chưa bổ sung danh sách thì đã tiếp nhận nhiệm vụ. Khẩu hiệu của chúng tôi lúc đó là “Khẩn trương – Vừa chạy vừa xếp hàng – Vừa xếp hàng vừa tiến công”. Z23 lãnh nhiệm vụ chiếm phía bắc cầu, phải vác súng đạn rất nặng lội chéo qua sông, nhưng do không thuộc địa hình, các chiến sĩ bị lún vào một bãi lầy, lại nằm ngay trong tầm đạn của địch. Ở bên này sông, chúng tôi bất lực. Chỉ trong vòng 10 phút, 46 chiến sĩ trẻ đã hy sinh. Đến sáng 28-4-1975, chiến sĩ Đỗ Ngọc Long đang ôm khẩu B40 ngắm bắn thì bị trúng 1 quả đạn M79. Đến trưa, Nguyễn Văn Lênh đang xả súng vào toán quân tiếp viện của địch từ Sài Gòn xuống thì bị trúng đạn. Chiều 28-4-1975, Quyết bị trúng đạn từ máy bay khi đang ở trong chốt của địch. Đến đêm 29 rạng 30-4-1975, chúng tôi chiếm được hai đầu cầu thì cũng là lúc Tiểu đoàn 81 hy sinh thêm 2 chiến sĩ nữa.
52 chiến sĩ đã nằm lại mãi mãi ở cửa ngõ của thành phố Sài Gòn yêu thương, vì thế mỗi năm chúng tôi lại làm lễ tưởng niệm, thả hoa xuống dòng sông Rạch Chiếc, mong các chiến sĩ an lòng yên nghỉ. Chỗ các chiến sĩ hy sinh nay được xây dựng thành sân golf, các chiến sĩ không tìm được xác đành chịu, những người tìm được hài cốt nhưng không biết tên, họ, quê quán, đành mang chung một cái tên rất buồn: “Liệt sĩ vô danh”.
- Trận chiến tại cầu Rạch Chiếc được xem là một trong những trận đánh ác liệt cuối cùng của Chiến dịch Hồ Chí Minh, tạo bàn đạp cho cánh Đông quân ta tiến vào giải phóng Sài Gòn. Vì vậy, để chiếm được chiếc cầu, tất cả các đơn vị Z23, Z22 (đại đội đặc công nước) và Tiểu đoàn 81 (D81, đặc công khô) thuộc Lữ đoàn 316 thuộc Bộ Tham mưu Miền đều tham gia.