Chùa Gang

Chùa Gang Khánh Tự là ngôi chùa được xây dựng cách đây khoảng 300 năm, chùa nằm trên địa phận thôn Quảng Xuyên, xã Tứ Xuyên, huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương, Việt Nam.

Vị trí địa lý

Chùa Gang tọa lạc ở phía Tây-Bắc của thôn Quảng Xuyên, trước đây chùa có diện tích khá rộng (khoảng vài ngàn m², gồm: nhà chùa, khuôn viên chùa, vườn chùa, ruộng chùa và ao chùa).

Đặc điểm

Đây là 1 ngôi chùa khá hiếm hoi trong khu vực mà ở ngay trong khuôn viên của chùa có các tháp là nơi an táng của các nhà sư trụ trì đã có đóng góp lớn trong viêc xây dựng và tôn tạo ngôi chùa. 
Đồng thời đây là ngôi chùa khi mới xây dựng có cả ruộng, vườn và ao để các nhà sư ở chùa có thể tự cấy trồng để đảm bảo cuộc sống mà không cần nhờ đến các phạt tử (có lẽ chùa được xây dựng sớm hơn hoặc ngay từ khi cư dân đến đây lập nghiệp còn ít).

Lịch sử

Tương truyền chùa Gang được xây dựng vào thời nhà hậu Lê; Chùa được triều đình cấp đất xây dựng để làm nơi thờ cúng cho quan - quân triều đình đồn trú tại đây và cư dân đến khai phá đất đai xây dựng làng mới (nên chùa có diện tích khá rộng). Ở phía tây bắc của chùa (cách chùa không xa) có 1 khu gò đất cao là nơi đồn trú của quan-quân triều đình, nên khu gò này được gọi là Gò nhà vua, khu này gồm có gò và ao, mãi đến cuối những năm 90 của thế kỷ 20 mới bị san lấp để trồng trọt. Một trong số các vị chỉ huy đội quân đồn trú tại đây do có công với nhân dân địa phương đã được sắc phong là Thành Hoàng Làng.
Sau khi cải cách ruộng đất, cùng với đó là phong trào bài trừ mê tín dị đoan một cách thái quá của chính quyền thời đó, nên chính quyền ra lệnh phá dỡ đình chùa, vì vậy chùa Gang cũng bị xâm hại; Đình và một số nhà bị dỡ bỏ, chỉ còn điện thờ và chính điện phía trước. Nhà chính điện có 1 thời gian được sử dụng làm lớp học của các học sinh lớp vỡ lòng của thôn.
Vào những năm 80 của thế kỷ 20, UBND xã đã thu hồi phần lớn diện tích đất của chùa Gang (gồm đất vườn chùa, ao chùa, ruộng chùa) để cấp đất cho một số hộ gia đình mới (gần 10 hộ) làm nhà và vườn, nên diện tích của chùa còn lại rất hẹp (khoảng 240m²); chỉ còn lại 1 ngôi nhà làm điện thờ và 1 khoảng sân nhỏ vài chục m². Từ đó đến đầu những năm 2000 chùa hầu như không được trông coi và được tu sửa nên xuống cấp nghiêm trọng. Các tháp của chùa lúc này nằm trong phần đất vườn của các hộ gia đình được chia đất nên bị xuống cấp rất nhanh. 
Vào những năm 1980 và 1990, thậm chí một vài chùa ở các xã lân cận còn đến xin tượng phật tượng phật trong chùa Gang để mang về thờ (có lẽ vì nghe tiếng linh thiêng của chùa và cũng không có người quản lý trông coi), một số cụ cao tuổi trong thôn đã đồng ý cho đi. Sau này khi điều kiện kinh tế của các hộ trong thôn khá hơn, các cụ thành lập hội chùa của thôn và sau đó đi xin lại các tượng phật mang trả về chùa như trước kia.

Quá trình tu bổ chùa gần đây

Vào năm 2012-2013 chùa Gang được nhân dân, các phật tử, các nhà hảo tâm đóng góp tu sửa lại 1 phần (vì đây là vùng nông thôn, khả năng đóng góp của các phật tử hạn chế). Về cơ bản trong lần trùng tu sửa chữa này chỉ lợp lại mái, trát lại tường, nên chùa vẫn giữ được dáng vẻ cổ kính như trước kia, nhưng chùa rất nhỏ và thấp, diện tích đất khuôn viên của chùa còn lại rất hẹp (khoảng 240m²). Riêng các tháp của chùa xưa vẫn còn nằm trong vườn của các hộ dân được chia đất, do không được tu sửa nên bị xuống cấp khá nghiêm trọng.
Năm 2015-2016 các phật tử tiếp tục đóng góp để mua lại 1 phần đất (khoảng 250m²) từ các hộ gia đình đã được chia đất để mở rộng khuôn viên của chùa.
Năm 2018 chùa có sư trụ trì mới, thấy chùa quá hẹp và xuống cấp, sư trụ trì mới đã rất năng động trong kêu gọi, huy động sự đóng góp của các phật tử và các nhà hảo tâm và xin phép chính quyền thành lập ban quản lý chùa, nhằm tôn tạo chùa rộng rãi, cao ráo, khang trang hơn. Cuối năm 2018, sư trụ trì và ban quản lý chùa đã quyết định khởi công xây dựng thêm 1 ngôi nhà mới làm chính điện trên phần đất mới được mua lại, ở ngay phía đông của nhà điện thờ. Nhà mới xây cao ráo, khang trang hơn và khánh thành vào giữa năm 2019.