Lục Nam

Vị trí địa lý

Huyện nằm ở phía đông tỉnh Bắc Giang, phía bắc giáp huyện Hữu Lũng tỉnh Lạng Sơn, phía nam là thành phố Chí Linh (Hải Dương) và thị xã Đông Triều (Quảng Ninh), phía đông là huyện Lục Ngạn và Sơn Động, phía tây giáp huyện Lạng Giang và Yên Dũng.

Diện tích, dân cư, giao thông

Huyện có diện tích 597 km² và dân số là 200.258 người năm 2009 (nguồn Kết quả toàn bộ Tổng điều tra Dân số và Nhà ở Việt Nam năm 2009). Huyện có 2 thị trấn là Đồi Ngô và Lục Nam, huyện ly là thị trấn Đồi Ngô nằm trên quốc lộ 31, cách thành phố Bắc Giang 20 km về hướng đông.

Lịch sử

Nằm trên vùng chuyển tiếp giữa vùng miền núi Đông Bắc và trung du đồng bằng Bắc Bộ, có vị trí chiến lược quan trọng cả về kinh tế và an ninh quốc phòng, nơi diễn ra quá trình tụ cơ lâu dài, trong thời kỳ lịch sử cận hiện đại, vùng đất Lục Nam trải qua nhiều biến đổi về địa lý hành chính, chia tách cho đến khi thành lập huyện Lục Nam, tháng 1 năm 1957.
Thời kỳ phong kiến quốc gia độc lập, các làng xã trên địa bàn huyện Lục Nam ngày nay thuộc ba huyện của trấn Kinh Bắc là: Phượng Nhỡn, Lục Ngạn và Lạng giang
Dưới thời Pháp thuộc, để dễ bề cai trị vùng đất có phong trào đấu tranh chống Pháp mạnh mẽ, địa bàn này có một số thay đổi về địa giới hành chính.
Ngày 5-11-1889, thực dân Pháp quyết định thành lập tỉnh Lục Nam, các làng xã của huyện thuộc tỉnh Lục Nam, tỉnh lỵ đóng ở thị trấn Lục Nam. Ngày 8-9-1891, tỉnh Lục Nam giải thể, các huyện lại thuộc tỉnh Bắc Ninh.
Khi thành lập tỉnh Bắc Giang (10-10-1895), toàn khu vực này thuộc Bắc Giang trừ các tổng Trù Hựu, Kiên Lao, Hả Hộ và một số vùng thuộc Lục Ngạn nằm trong Đạo quan binh Yên Thế.
Tháng 2-1909, cắt các tổng Biển Động, Niêm Sơn, Mỹ Nương, Kiên Lao, Hả Hộ của huyện Lục Ngạn để thành lập huyện Sơn Động. Cùng thời gian này, cắt hai tổng Trù Hựu, Tam Dị từ huyện Bảo Lộc về Lục Ngạn.
Cắt các tổng Dĩnh Kế huyện Phượng Nhỡn sang huyện Bảo Lộc, tổng Trạm Điền về Chí Linh (Hải Dương). Sau đó, huyện Phượng Nhỡn bị giải thể, các tổng còn lại đưa vào Lục Ngạn. Huyện Bảo Lộc lúc này cũng đã đổi thành phủ Lạng Giang.
Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược (1946-1954) địa bàn huyện cũng có nhiều thay đổi về địa giới hành chính
Tháng 3-1947, tỉnh Quảng Yên sáp nhập với đặc khu Hồng Gai và 4 huyện của tỉnh Hải Dương, 1 huyện của tỉnh Kiến An thành Liên tỉnh Quảng Hồng, huyện Sơn Động và một số xã của huyện Lục Ngạn nằm ở tả ngạn sông Lục Nam cũng nhập với huyện Hải Chi của tỉnh Hải Ninh thành châu Lục Sơn Hải. Đến tháng 9 - 1947, Lục Sơn Hải đưa vào Liên tỉnh Quảng Hồng. Đồng thời, Lục Ngạn đưa nhiều xã khác sang Lạng Giang, một số sáp nhập vào huyện Yên Dũng.
Ngày 26-12-1948, liên tỉnh Quảng Hồng lại tách ra thành tỉnh Quảng Yên và đặc khu Hồng Gai. Huyện Hải Chi cũng tách khỏi châu Lục Sơn Hải để trở về tỉnh Hải Ninh. Ba xã Cẩm Lý, Vũ Xá, Đan Hội của Sơn Động chuyển về huyện Chí Linh (lúc này Sơn Động và Chí Linh về Hải Dương).
Ngày 21-1-1957, huyện Lục Nam được thành lập theo Nghị định số 24-TTg của Thủ trưởng Chính phủ. Theo đó, 3 xã Cẩm Lý, Vũ Xá, Đan Hội thuộc huyện Chí Linh (Hải Dương); 2 xã Yên Sơn, Bắc Lũng thuộc huyện Yên Dũng; 7 xã Hoà Bình A, Tam Dị, Bảo Đài, Bảo Sơn, Tiên Hưng, Phương Sơn, Tân Lập thuộc huyện Lạng Giang; 5 xã Nam Sơn, Bắc Sơn, Hòa Bình B, Yên Sơn B, Mỹ An thuộc huyện Lục Ngạn và 2 xã Nghĩa Phương, Trường Sơn thuộc huyện Sơn Động được tách ra để thành lập huyện Lục Nam. Huyện Lục Nam khi mới thành lập gồm 19 xã: Bắc Lũng, Bắc Sơn, Bảo Đài, Bảo Sơn, Cẩm Lý, Đan Hội, Hoà Bình A, Hòa Bình B, Mỹ An, Nam Sơn, Nghĩa Phương, Phương Sơn, Tam Dị, Tân Lập, Tiên Hưng, Trường Sơn, Vũ Xá, Yên Sơn, Yên Sơn B và 1 thị trấn Lục Nam. Huyện lỵ đặt tại thị trấn Lục Nam.
Theo Nghị định số 535-TC/CQNT/NĐ ký ngày 6-9-1957, hai xã Nam Sơn và Bắc Lũng được chia thành 4 xã: Nam Sơn, Cương Sơn, Bắc Lũng, Khám Lạng.
Ngày 28-7-1958, Bộ Nội vụ ra Nghị định số 241-NV chia xã Phương Sơn thành 2 xã Phương Sơn và Trường Sơn; chia xã Hoà Bình B thành Thanh Sơn và Hùng Sơn; chia xã Mỹ An thành 2 xã Mỹ An và Trường Giang. Đồng thời chuyển xã Mỹ An về huyện Lục Ngạn, chuyển xã Lan Mẫu thuộc huyện Yên Dũng về huyện Lục Nam.
Thực hiện Chỉ thị số 23-TTg ký ngày 15-4-1963 của Thủ tướng Chính phủ, hai xã được trả lại tên cũ; Hoà Bình A thành Chu Điện, Bắc Sơn thành Vô Tranh. Bốn xã được đổi tên mới: Tân Lập thành Đông Phú, Hùng Sơn thành Lục Sơn, Thanh Sơn thành Thanh Lâm, Nam Sơn thành Huyền Sơn.
Đến đây, huyện Lục Nam có 25 xã: Bảo Đài, Bắc Sơn, Bắc Lũng, Bình Sơn, Cẩm Lý, Cương Sơn, Chu Điện, Đan Hội, Đông Phú, Đông Hưng, Huyền Sơn, Khám Lạng, Lan Mẫu, Lục Sơn, Nghĩa Phương, Phương Sơn, Tam Dị, Tiên Nha, Tiên Hưng, Thanh Lâm, Trường Giang, Trường Sơn, Vũ Xá, Vô Tranh, Yên Sơn và thị trấn Lục Nam.
Huyện lỵ đặt tại thị trấn Lục Nam. Từ năm 1970, huyện lỵ đặt tại khu vực ngã tư Thân - Đồi Ngô.
Ngày 18-2-1997, thành lập thị trấn Đồi Ngô, thị trấn huyện lỵ của huyện Lục Nam trên cơ sở 290 ha diện tích tự nhiên và 3.071 nhân khẩu của xã Chu Điện; 142 ha diện tích tự nhiên và 1.955 nhân khẩu của xã Tiên Hưng; 40 ha diện tích tự nhiên và 113 nhân khẩu của xã Tam Dị.
Từ đó, huyện Lục Nam có 2 thị trấn và 25 xã như ngày nay.

Kinh tế, xã hội

Kinh tế của huyện chủ yếu là trồng lúa ,hoa màu và cây ăn quả .Trong vùng có đặc sản Na Dai, Dứa, Vải Thiều,...
Đặc biệt có sự khởi sắc trong huyện đó là đã xây dựng nhà máy May ngay trung tâm huyện vào đầu năm 2008. Nhà máy đã cung cấp gần 1000 việc làm cho bà con trong huyện. Năm 2009 huyện có thêm 02 nhà máy gạch, 01 nhà máy nhựa và 02 nhà máy sản xuất bao bì tại xã Tiên Nha, cung cấp khoảng hơn 2000 việc làm cho nhân dân trong xã và huyện.Ngoài ra còn có các nhà máy như nhà máy bông và máy gạch Cầu Sen cũng góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển kinh tế của khu vực trong huyện.
Hiện nay huyện Lục Nam đang triển khai đầu tư xây dựng khu đô thị Đồng Cửa nằm trên địa bàn thị trấn Đồi Ngô.