Led Zeppelin

Thập niên 1980

Sau khi Led Zeppelin tan rã, dự án cá nhân đầu tiên của một cựu thành viên là ban nhạc The Honeydrippers do Plant thành lập vào năm 1981. Họ chỉ cho phát hành 1 album duy nhất vào năm 1984. Ban nhạc có Page chơi guitar lead, ngoài ra còn có rất nhiều nghệ sĩ là bạn thân thiết của họ như Jeff Beck, Paul Shaffer và Nile Rodgers. Plant muốn tập trung xây dựng một hình ảnh hoàn toàn khác với Led Zeppelin khi muốn họ chơi nhạc standard với R&B, điển hình là bản hát lại ca khúc "Sea of Love", giành được vị trí thứ 3 tại Billboard 200 vào đầu năm 1985.
Album Coda bao gồm những bản thu và giai điệu chưa từng được phát hành của Led Zeppelin được ra mắt vào tháng 11 năm 1982. Album bao gồm 2 ca khúc thu âm trực tiếp từ buổi diễn ở Royal Albert Hall từ năm 1970, 2 ca khúc thu âm từ thời kỳ Led Zeppelin III và Houses of the Holy và 3 ca khúc từ thời kỳ In Through the Out Door. Album cũng đưa vào đoạn chơi trống của Bonham với phần hiệu ứng của Page và được đặt tên là "Bonzo's Montreux".
Ngày 13 tháng 7 năm 1985, Page, Plant và Jones tái hợp trên sân khấu của chương trình Live Aid tại sân vận động John F. Kennedy, Philadelphia bên cạnh các tay trống Tony Thompson và Phil Collins và cây bass Paul Martinez. Collins từng cộng tác với Plant trong 2 album solo đầu tiên, còn Martinez từng là thành viên nhóm Band of Joy cùng Plant và Bonham. Phần trình diễn được đánh dấu bởi việc thiếu đồng nhất do thiếu tập luyện trước giữa 2 tay trống, Page thì gặp vấn đề với chiếc guitar chỉnh dây sai tông và monitor gặp trục trặc, trong khi giọng của Plant thì bị khàn đặc. Page miêu tả buổi diễn "quá xấu hổ", trong khi Plant thì gọi đó là "sự tàn nhẫn".
3 thành viên cùng nhau tái hợp 1 lần nữa vào ngày 14 tháng 5 năm 1988 trong lễ kỷ niệm 40 năm thành lập hãng Atlantic Records với Jason Bonham chơi trống. Kết quả thu được lại là một buổi trình diễn thất vọng khác khi Plant và Page tranh cãi dữ dội việc có nên thể hiện "Stairway to Heaven" hay không, và phần chơi keyboard của Jones thậm chí còn không nghe thấy được qua chất lượng vô tuyến truyền hình. Page gọi đây là "một sự thất vọng ghê gớm" còn Plant thì nói "buổi diễn là một sai lầm".

Thập niên 1990

Led Zeppelin Boxed Set được chỉnh âm theo ý của Page ra mắt vào năm 1990, góp tăng thêm những ủng hộ đối với ban nhạc và giảm bớt những tranh cãi giữa các thành viên về việc tái hợp. Sản phẩm này bao gồm một số ca khúc chưa từng được phát hành, như bản hát lại ca khúc "Travelling Riverside Blues" của Robert Johnson. Ca khúc này đạt vị trí số 7 tại bảng xếp hạng Album Rock Tracks của Billboard. Năm 1992, "Immigrant Song"/"Hey, Hey, What Can I Do" được phát hành dưới dạng đĩa đơn tại Mỹ. Led Zeppelin Boxed Set 2 được ra mắt vào năm 1993. hai bản box set trên tổng hợp tất cả các sản phẩm phòng thu của ban nhạc, theo kèm là một số bản thu trực tiếp quý giá.
Năm 1994, Page and Plant tái hợp trong chương trình "UnLedded" dài 90 phút của kênh MTV. Thành quả thu được là album No Quarter: Jimmy Page and Robert Plant Unledded với nhiều ca khúc của Led Zeppelin được biên tập lại, theo kèm là tour diễn vòng quanh thế giới ngay trong năm sau. Có lời đồn rằng đây là thời điểm có những rạn nứt trong lòng ban nhạc khi Jones không hề biết về kế hoạch tái hợp này.
Năm 1995, Led Zeppelin được vinh danh tại Đại sảnh Danh vọng Rock and Roll bởi Steven Tyler và Joe Perry từ nhóm Aerosmith. Jason và Zoë Bonham cũng có mặt để thay mặt cho người cha đã khuất của mình. Trong buổi lễ trao giải, những rạn nứt trong lòng ban nhạc đã được khẳng định khi Jones nói: "Cám ơn những người bạn của tôi, vì cuối cùng các anh cũng nhớ tới số điện thoại của tôi!", dẫn tới những ánh mắt kinh ngạc và khó xử từ Page và Plant. Sau đó, họ cùng nhau chơi nhạc cùng Tyler và Perry, với Jason Bonham chơi trống, tiếp theo đó có sự tham gia của cả Neil Young, và lần này là Michael Lee chơi trống.
Năm 1997, Atlantic Records cho phát hành bản chỉnh sửa đĩa đơn "Whole Lotta Love" tại Anh và Mỹ. Đây cũng là đĩa đơn duy nhất mà Led Zeppelin cho phát hành tại quê hương của mình và đạt vị trí xếp hạng số 21. Tới tháng 11, họ cho ra mắt Led Zeppelin BBC Sessions với 2 đĩa được thu âm trong giai đoạn 1969 và 1971. Page and Plant tiếp tục cho phát hành sản phẩm mới có tên Walking into Clarksdale vào năm 1998 với nhiều chất liệu mới. Tuy nhiên vì doanh thu quá thất vọng, bộ đôi liền giải tán trước khi thực hiện tour diễn tại Úc.

Thập niên 2000 – nay

Năm 2003, 2 DVD thu âm trực tiếp được ra mắt đó là How the West Was Won và Led Zeppelin DVD, tổng hợp những buổi trình diễn kéo dài tận 6 giờ đồng hồ và trở thành DVD bán chạy nhất lịch sử. Tháng 7 năm 2007, Atlantic/Rhino và Warner Home Video giới thiệu 3 sản phẩm mới của Led Zeppelin sẽ được đồng loạt ra mắt vào tháng 11. Đầu tiên là album tuyển tập Mothership với 24 ca khúc tiêu biểu nhất sự nghiệp ban nhạc, tiếp theo là bản chỉnh sửa album soundtrack The Song Remains the Same với nhiều chất liệu mới, và một DVD trực tiếp mới nữa. Led Zeppelin cũng cho phép người nghe thưởng thức sản phẩm của mình qua hình thức tải kỹ thuật số và trở thành ban nhạc rock lớn đầu tiên thực hiện điều này.
Ngày 10 tháng 12 năm 2007, Led Zeppelin tái hợp trong buổi diễn tưởng niệm Ahmet Ertegun tại sân vận động O2 Arena ở London, với Jason Bonham là người chơi trống toàn bộ chương trình. Theo Sách Kỷ lục Guinness năm 2009, đây chính là "Buổi diễn có số lượng người yêu cầu vé lớn nhất" với hơn 20 triệu người đăng ký mua vé qua mạng internet. Giới chuyên môn đánh giá rất cao buổi diễn và khắp nơi đều có những lời suy đoán về khả năng tái hợp chính thức của ban nhạc. Nhiều tin đồn cho rằng Page, Jones và Jason Bonham đã lên kế hoạch đi tour và chuẩn bị cho dự án mới của Led Zeppelin. Plant tiếp tục lưu diễn cùng Alison Krauss vào tháng 9 năm 2008 nên không thể đi tour cùng nhóm. Page và Jones cũng nhắm tới một số ca sĩ tên tuổi để thay thế Plant, như Steven Tyler của Aerosmith, hay Myles Kennedy của Alter Bridge, song tới tháng 1 năm 2009, họ tuyên bố dự án chính thức bị hủy bỏ. Bộ phim biên tập lại buổi diễn Celebration Day được công chiếu vào ngày 17 tháng 10 năm 2012, và được bày bán chính thức vào ngày 19 tháng 11. Bộ phim đạt doanh thu 2 triệu $ ngay trong đêm chiếu đầu tiên, và album trực tiếp theo kèm đạt vị trí số 4 và 9 lần lượt tại Anh và Mỹ. Sau khi ra mắt bộ phim, Page tiết lộ rằng ông đang thực hiện chỉnh âm lại toàn bộ danh sách đĩa nhạc của Led Zeppelin. Sản phẩm hoàn tất và ra mắt vào tháng 6 năm 2014, theo kèm nhiều bonus track.

Phong cách âm nhạc

Âm nhạc của Led Zeppelin có nguồn gốc từ nhạc blues. Những nghệ sĩ nhạc blues gạo cội người Mỹ như Muddy Waters và Skip James đều xuất hiện trong 2 album đầu tay của ban nhạc, bên cạnh phong cách country blues dễ thấy từ Howlin' Wolf. Các ca khúc được viết chủ yếu theo 12-hợp-âm-nhạc-blues trong hầu hết các album phòng thu, trong khi bản thân nhạc blues ảnh hưởng chính tới cả giai điệu lẫn ca từ của ban nhạc. Họ cũng chịu ảnh hưởng tới từ các nghệ sĩ folk kiểu mới từ Anh, Mỹ và cả âm nhạc Celtic. Nghệ sĩ guitar người Scotland Bert Jansch đã ảnh hưởng rất lớn tới Page, giúp Page chơi nhiều hơn "open tuning" cũng như tạo ra những đoạn gằn dữ dội. Ban nhạc cũng vay mượn nhiều thể loại âm nhạc khác như world music, rock 'n' roll, jazz, nhạc đồng quê, funk, soul và reggae, đặc biệt kể từ album Houses of the Holy.
Những chất liệu chính trong 2 album đầu tiên của Led Zeppelin được phát triển từ những giai điệu kinh điển của blues và folk. Phương pháp này giúp họ pha trộn giai điệu và ca từ giữa những ca khúc và ấn bản khác nhau, từ đó giúp họ định hình nên các đoạn chuyển, tạo nên những chất liệu mới song cũng khiến họ bị nhiều lời quy kết cho hành động đạo nhạc cũng như vi phạm bản quyền. Phần giai điệu thường được viết trước, đôi lúc với sự hỗ trợ của ca từ và từ đó giúp họ viết nên những ấn bản khác nhau của ca khúc. Kể từ khi chuyển tới Bron-Yr-Aur vào năm 1970, bộ đôi sáng tác Page và Plant đã chiếm vai trò chủ đạo khi Page sáng tác nên phần nhạc, chủ yếu qua chiếc đàn acoustic, trong khi Plant là người viết lời chính cho ban nhạc, Jones và Bonham bổ sung thêm các chất liệu khi chơi nháp hoặc trong phòng thu, góp phần giúp ca khúc phát triển. Vào giai đoạn sau của sự nghiệp, Page dần lùi về trong khả năng sáng tác, trong khi Jones trở nên ngày một quan trọng trong vai trò sản xuất âm nhạc khi chủ yếu sáng tác cùng keyboard. Plant đôi lúc còn viết nên phần lời trước khi Page và Bonham phát triển phần của mình.
Phần ca từ thời kỳ đầu của ban nhạc chủ yếu được xây dựng từ những chi tiết blues và folk, nhiều lúc được trộn giữa các ca khúc khác nhau. Nhiều ca khúc được viết theo những chủ đề lãng mạn, thất tình hay ham muốn tình dục vốn rất phổ thông trong nhạc pop, rock và blues. Nhiều phần ca từ, đặc biệt trong những ca khúc được xây dựng trên nhạc blues, được phỏng theo cảm hứng ghét việc kết đôi. Trong Led Zeppelin III, họ đưa thêm những yếu tố của thần bí học và thần học trong âm nhạc của mình, nhất là khi Page bắt đầu có thêm những mối quan tâm về thần thoại và lịch sử. Những yếu tố trên chủ yếu phản ánh mối quan tâm của Page tới những chuyện thần bí, dẫn tới việc quy kết các ca khúc của họ có nội dung là lời nhắn tới Satan, nhiều trong số đó bị đồn đại có chứa những thông tin ngầm, vốn luôn bị ban nhạc và giới chuyên môn bác bỏ. Susan Fast cho rằng khi Plant vẫn là người viết lời chính cho ban nhạc, nội dung của các ca khúc chủ yếu nói lên những suy nghĩ của ông về phong trào phản văn hóa thập niên 1960 ở bờ Tây nước Mỹ. Ở nửa sau sự nghiệp ban nhạc, ca từ của Plant mang nhiều nét tự sự, ít lạc quan hơn với nhiều trải nghiệm và câu chuyện cá nhân.
Theo nhà nghiên cứu âm nhạc Robert Walser, "Âm thanh của Led Zeppelin nổi bật bởi tốc độ và sức mạnh, thứ nhịp nền khác biệt, đối lập với thứ năng lượng dồn dập cùng với chất giọng rên rỉ của Robert Plant và tiếng đàn mạnh mẽ, rành rọt mà uyển chuyển của Jimmy Page". Những yếu tố trên sau này được coi là nguyên gốc của thể loại hard rock và heavy metal, và họ thường được miêu tả là "một ban nhạc heavy metal điển hình", cho dù từng thành viên luôn lảng tránh vấn đề này. Rất nhiều lời ngợi ca đã được dành cho những đoạn riff uyển chuyển kinh điển trong "Whole Lotta Love" và "The Wanton Song". Nhiều đoạn riff không được ghi đè y hệt bởi guitar, bass hay trống, thay vào đó là giai điệu và nhịp biến đổi, chẳng hạn như ca khúc "Black Dog" thậm chí đã thay hoàn toàn sang nhịp khác. Cách chơi guitar của Page pha trộn những yếu tố của nhạc blues cùng với các thể loại âm nhạc phương Đông. Cách Plant sử dụng nhịp nhàng các tiếng thét thường được so sánh với kỹ thuật của Janis Joplin. Kỹ năng chơi trống của Bonham được nhấn mạnh bởi sức mạnh, phách nhanh, đặc biệt là những nhịp cực nhanh với trống bass. Khả năng chơi bass của Jones gây chú ý qua tính giai điệu, trong khi cách chơi keyboard của ông đã bổ sung tính cổ điển cho âm nhạc của Led Zeppelin.
Page nhấn mạnh rằng ông từng muốn Led Zeppelin tạo nên thứ âm nhạc "sáng và tối". Quan điểm này trở nên rõ ràng hơn qua album Led Zeppelin III khi ban nhạc sử dụng thuần thục các nhạc cụ mộc. Nó được phát triển mạnh mẽ hơn trong album thứ tư, đặc biệt trong "Stairway to Heaven" khi ca khúc được mở đầu bằng giai điệu của guitar acoustic và kết thúc bởi tiếng trống mạnh và âm thanh các nhạc cụ điện. Càng về cuối sự nghiệp, họ càng hướng về thứ giai điệu dịu nhẹ hơn và progressive hơn qua tiếng keyboard của Jones. Họ cũng gia tăng việc xây dựng những phần nền nhạc khác nhau cùng cải tiến kỹ thuật, trong đó có thu âm đa-băng và ghi đè guitar. Sự phát triển của họ trong khai thác năng lượng cũng như tổng thể hòa âm cũng dễ thấy qua việc sản xuất từng phong cách cá nhân vượt trên bất cứ một thể loại nhạc cụ thể nào. Ian Peddie cho rằng họ "...ồn ào, mạnh mẽ và thường xuyên dữ dội, song âm nhạc của họ cũng có tính châm biếm, tự họa và tinh tế tột đỉnh."

Tôn vinh

Led Zeppelin được coi là một trong những ban nhạc rock thành công nhất, cách tân nhất và ảnh hưởng nhất lịch sử nhạc rock. Nhà phê bình Mikal Gilmore nói: "Led Zeppelin – tài năng, phức tạp, day dứt, đẹp đẽ và nguy hiểm – tạo nên một trong những đội hình và những buổi trình diễn thành công nhất của thế kỷ 20, cho dù họ luôn muốn áp đảo mọi thứ, ngay cả với chính họ."
Led Zeppelin ảnh hưởng lớn tới những ban nhạc hard rock và heavy metal, bao gồm Deep Purple, Black Sabbath, Rush, Queen và Megadeth, ngoài ra còn cả các nhóm progressive metal như Tool và Dream Theater. Họ cũng gây ảnh hưởng tới các ban nhạc punk và post-punk như Ramones và The Cult. Họ cũng mang đến những đóng góp quan trọng cho làn sóng alternative rock, gọi là "âm thanh Zeppelin" chủ đạo từ giữa thập niên 1970, được nhắc tới qua các ban nhạc The Smashing Pumpkins, Nirvana, Pearl Jam và Soundgarden. Rất nhiều nghệ sĩ khác cũng thừa nhận ảnh hưởng từ Led Zeppelin, có thể kể tới Madonna, Shakira, Lady Gaga và Katie Melua.
Led Zeppelin cũng được tôn vinh trong việc làm thay đổi bản chất của ngành công nghiệp âm nhạc, đặc biệt trong việc khai thác những album mang phong cách phương Đông (AOR), ngoài ra là phong cách arena rock. Năm 1988, John Kalodner – A&R của hãng Geffen Records – nhận xét: "Với tôi, ngay sau The Beatles, họ là ban nhạc có ảnh hưởng nhất với lịch sử âm nhạc. Họ thay đổi cách ta ghi âm lại âm nhạc, những chương trình phát thanh và cả các buổi hòa nhạc AOR. Họ thậm chí tạo nên mặc định AOR trên sóng phát thanh với "Stairway to Heaven" và có những bản hit thậm chí còn không lọt vào Top 40. Họ là những người đầu tiên trình diễn thành công tại những sân vận động khổng lồ, hầu hết đều cháy vé và không sử dụng các thiết bị hỗ trợ nào. Người ta có thể làm được như họ, nhưng không ai có thể vượt qua họ." Andrew Loog Oldham – nhà sản xuất và quản lý tour của The Rolling Stones – cũng có những nhận xét tương tự về cách mà Led Zeppelin ảnh hưởng tới ngành công nghiệp âm nhạc, cũng như cách mà những buổi hòa nhạc rock lại có thể thành công trước một lượng khán giả khổng lồ.
Một số nguồn thống kê rằng ban nhạc bán được hơn 200 triệu đĩa trên toàn thế giới, số khác lại cho rằng con số trên vượt qua mức 300 triệu, trong đó có 111,5 triệu đĩa chỉ riêng tại Mỹ. Theo RIAA, Led Zeppelin là ban nhạc có số đĩa bán chạy thứ 2, và là nghệ sĩ có số đĩa bán chạy thứ 4 tại Mỹ, và là một trong số 3 nghệ sĩ duy nhất có ít nhất 4 album đạt chứng chỉ Kim cương. Led Zeppelin cũng là một trong những nghệ sĩ có nhiều bootleg nhất lịch sử nhạc rock.
Led Zeppelin cũng là nghệ sĩ có ảnh hưởng lớn tới văn hóa quần chúng. Jim Miller, biên tập viên của ấn phẩm Rolling Stone Illustrated History of Rock & Roll, nhận xét: "Ở một mức độ nào đó, Led Zeppelin hiện thân tinh hoa của thời kỳ psychedelic thập niên 1960 khi gián tiếp đưa rock tới sự lôi cuốn nhạy cảm." Họ cũng được coi là những người đặt nền móng của phong cách cock rock nam tính và dữ dằn, cho dù vấn đề này còn gây nhiều tranh luận. Phong cách thời trang của họ cũng tạo nên nhiều cảm hứng; Simeon Lipman, quản lý phòng văn hóa quần chúng tại nhà đấu giá Christie's, bình luận: "Led Zeppelin có ảnh hưởng lớn tới ngành thời trang khi mọi thứ xung quanh họ đều trở nên cuốn hút, và công chúng đều muốn sở hữu chúng." Họ chính là những người đi đầu trào lưu tóc xù mà những nhóm glam metal thập niên 1980 như Mötley Crüe và Skid Row bắt chước. Nhiều nghệ sĩ khác phỏng theo những chi tiết trên trang phục, đồ trang sức hay kiểu tóc của Led Zeppelin, với ống xòe và áo phông chẽn điển hình như Kings of Leon, với tóc xù và áo phông bó sát điển hình như Jack White của The White Stripes, hay với chiếc khăn lụa, mũ mềm và quần bò thêu ren như Sergio Pizzorno của Kasabian.