Động Tiên Sơn, Thanh Hóa

Vị trí

Động thuộc địa phận làng Đông Sơn, phường Hàm Rồng, thành phố Thanh Hóa, cách cầu Hàm Rồng và quốc lộ 1A khoảng 900m về phía Tây Bắc, cách trung tâm thành phố Thanh Hóa khoảng 4.650m về phía Bắc- Đông Bắc, ngay bên hữu ngạn sông Mã. Động có chiều dài khoảng 600m, rộng 12,5m và cao trung bình 20m (chỗ cao nhất là từ lòng động lên tới đường lên trời là trên 50m).

Vẻ đẹp động Tiên Sơn

Động được chia thành ba khu: chính cung, hồ nước tiên, và thoải cung. Cảnh đẹp nơi đây có nhiều hình ảnh theo tích Phật giáo với khối thạch nhũ hình tòa sen; tượng Phật tổ với ánh mắt từ bi; một con cóc há miệng chầu, mắt mở tròn; con hổ vằn trong tư thế phủ phục, hướng về phía đức Phật.
Bên trong động còn có hình cây cổ thụ, tán lá trải dài xuống thân và gốc cây. Bên phải là thoải cung thờ Phật bà Quan Âm và nhũ đá hình cá chép hóa rồng được người dân địa phương gọi là ngư long, nằm chầu trước thoải cung. Phía dưới là hình mãng xà tinh đang chui từ trong hang ra, thân hình uốn lượn trong núi. Cách đó không xa là thạch nhũ giống Hoa Quả Sơn với hình Tôn Ngộ Không khoác áo da hổ, cổ quấn khăn, trong tư thế chuẩn bị bay lên thiên đình.
Khu vực giữa động có khối đá hình cho cảm giác liên tưởng tới một tiên nữ đẹp nghiêng nước nghiêng thành đó chính là Bạch Tiên nương. Đối diện là hình cậu Hoàng Bơ mặc áo nâu, cầm bó tơ hồng hướng về phía tiên nữ. Tương truyền, ai đến đây cầu tình duyên, hạnh phúc, chỉ cần dâng hương khấn nhờ cậu Hoàng Bơ thì sẽ được như ý muốn. Trên vòm động có thạch nhũ giống đôi bầu sữa mẹ, nước chảy quanh năm không bao giờ cạn, hay tòa tháp tiên lung linh.
Sau bàn thờ Bà chúa kho là hình ruộng bậc thang. Có khối thạch nhũ trông giống kho thóc màu nâu, kho gạo màu trắng, kho vàng, bạc, kim cương lấp lánh ánh đăng châu. Nơi thì giống bàn chân mẫu Âu Cơ in hình trên đá, người đến đây có thể ướm thử bàn chân mình vào, nhắm mắt cầu nguyện để thấy mệt nhọc tiêu tan, tâm hồn thư thái. Ngoài ra đây cũng chính là nơi để mỗi gia đình mong muốn "có nếp có tẻ" có thể cầu được con trai hay con gái.
Trong động còn có hồ nước tiên, khách tâm linh thường xin ít nước này để thoa lên mặt cho "sáng con mắt", "chặt đầu gối" hay thả vào đồng tôm, đồng cá để cầu mong cho muôn vật phát triển nhanh chóng.
Từ Thoải cung nhìn lên sẽ thấy hình ảnh phủ Nam Tào Bắc Đẩu và hình tượng Ngọc hoàng đang ngự trị trên thiên đình. Cuối động Tiên Sơn là khối thạch nhũ đẹp hình bãi bụt.Lên tới đường lên trời, du khách có thể bước ra ngoài cửa động ở phía bên kia đỉnh núi để nhìn thấy dòng sông Mã thơ mộng, với giọng hò khoan dồn dập trên sóng gió mênh mang. Động Tiên Sơn trong lòng núi Rồng của xứ Thanh ít nơi có được. Đây là niềm tự hào, vinh quang của một vùng đất anh hùng.

Bia cổ núi Mướn

Men theo đường nhỏ sẽ đến động Tiên Sơn nằm trên núi Mướn, Quý khách sẽ gặp một bia cổ thuộc loại Ma nhai khắc trên núi đá có kích thước cao 0,70m; rộng 0,50m viết kiểu chữ Khải chân, có sử dụng chữ Nôm mượn nguyên âm chữ Hán nhưng đọc chệch âm, khoảng 8 dòng, mỗi dòng từ 4 đến 20 chữ. Nội dung của văn bia được dịch như sau:
Vào ngày 13 tháng 9 năm Quý Tỵ niên hiệu Thiệu Phong thứ 13 (1353) đời vua Trần Dụ Tông, ông quan Đại Toát người xã Hoạch Đương tuân theo chế lệnh của trên vỗ yên thấu ngộ các cư sĩ giác tỉnh đạo mê, nhận đón sự giúp đỡ của cải của ông Đỗ Nữu làm một con đường bằng phẳng. Nay ở trên có chùa Mịch Cần được đông đảo các cư sĩ tạo lập một đường đi ở bên, lại nhờ vào sự giúp đỡ của các đại bác sĩ (người học rộng tài cao) và các Trương Tăng (Sư nổi tiếng) người xã An Hoạch. Việc phá đá giao phó cho dân làng đảm nhiệm. Việc mở đường theo con đường cũ từ trước đây nhân đó mà sửa sang cho mới để lưu thông với nơi thờ Tam Bảo Phật, đời đời kiếp kiếp về sau thường gặp ở núi Tiên này

Mái nhà chung của người Việt cổ

Sử ghi, vào năm 1900 một người Tây phương đã khám phá hang này, trong đó có bộ xương người cổ, dân làng gọi đó là Hang mới hay còn gọi là hang Dơi. Đặc biệt trong thoải cung còn có khu mộ người xưa của người Việt vào khoảng thế kỷ 13 do PGS.TS NiShimura Masauari trường Đại học Osaka cùng đoàn cán bộ của Viện khảo cổ học Việt Nam xác định. Chính vì 2 lý do đó mà người ta đã chứng minh được rằng Động Tiên Sơn đã từng là mái nhà chung của người Việt cổ.