Chu Du

Thân thế

Chu Du sinh ra và lớn lên tại huyện Thư, quận Lư Giang. Lư Giang thuộc vùng Hoài Nam của Trung Nguyên, nhưng rất gần đất Ngô Việt (ngày nay là Thư Thành, An Huy thuộc nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa).
Gia đình Chu Du đều là danh sĩ, cha ông là Chu Dị (周異) từng làm quan huyện lệnh Lạc Dương. Ông nội ông là Chu Cảnh (周景) và chú là Chu Trung (周忠) từng làm quan đến chức Thái úy. Một người chú khác của Chu Du là Chu Thượng (周尚) có thời gian làm Thái thú Đan Dương.
Chu Du tuổi trẻ tài cao, nổi tiếng đẹp trai ở Giang Đông. Sử thư Tam quốc chí chép ông "khôi ngô hùng vĩ, dung mạo tuyệt đẹp" và còn nói thêm "người Giang Đông gọi ông là Chu Lang. Lang là chỉ người đàn ông anh tuấn, kêu bằng Lang là để tán dương vẻ đẹp của người được gọi. Giang Đông có hai người được gọi là Lang: Chu Du và Tôn Sách.".
Từ nhỏ ông đã khổ công học hành, ham mê nghiên cứu binh pháp. Trước khi Tôn Kiên khởi binh đánh Đổng Trác có chuyển nhà đến huyện Thư. Chu Du gặp con Tôn Kiên là Tôn Sách, hai người cùng tuổi, kết bạn với nhau rất thân. Chu Du để gia đình Tôn Sách ở dãy nhà phía Nam hướng ra đường lớn nhà mình. Hai nhà cùng giúp đỡ nhau lúc khó khăn. Hai người cùng kết giao với các danh sĩ ở Giang Nam, được mọi người biết đến.
Năm 191, Tôn Kiên bị giết trong cuộc chiến với Lưu Biểu. Chu Du lúc đó đang ở với chú là Chu Thượng làm Thái thú Đan Dương. Tôn Sách sau một thời gian cống hiến cho Viên Thuật không được trọng dụng bèn tìm cách ly khai. Năm 20 tuổi (194), Tôn Sách bắt đầu khởi binh ở Lịch Dương, ôm chí muốn chinh phục Giang Đông, bèn viết thư cho Chu Du. Chu Du lập tức đem binh lương giúp Tôn Sách, theo Tôn Sách bắt đầu đánh dẹp các nơi.

Giúp Tôn Sách

Chu Du theo Tôn Sách đánh Hoành Giang, Dương Lợi, rồi vượt sông đánh Mạt Lăng, chiếm Hồ Thục, Giang Thừa, tiến vào Khúc A tấn công Thứ sử Dương châu là Lưu Do. Quân Tôn Sách và Chu Du đánh đâu thắng đó, tập hợp được hàng vạn người.
Sau đó Tôn Sách sai Chu Du về hiệp lực với Chu Thượng giữ Đan Dương, còn Tôn Sách đi đánh Ngô quận và Cối Kê, bình định vùng Sơn Việt. Khi Tôn Sách ra quân thì Viên Thuật sai em họ là Viên Dận ra làm Thái thú Đan Dương thay Chu Thượng. Chu Thượng không chống cự được Viên Dận bèn cùng Chu Du bỏ chạy về Thọ Xuân.
Viên Thuật thấy Chu Du là người có tài, bèn mời ông đến làm bộ tướng, nhưng Chu Du nhận thấy Viên Thuật không làm nên việc lớn, nên tìm cách thoái thác, chỉ xin làm quan huyện ở Cư Sào để tìm cách trở về Giang Đông theo Tôn Sách.
Trong thời gian ở Cư Sào, Chu Du đã gặp và kết giao với Lỗ Túc. Lỗ Túc cũng được Viên Thuật mời về phục vụ nhưng Lỗ Túc cũng tìm cách từ chối và trở về Cư Sào theo Chu Du. Sang năm 198, cả hai người bỏ Cư Sào về Ngô quận theo Tôn Sách.
Tôn Sách nghe tin Chu Du về Ngô quận bèn tự mình ra đón và phong ông làm Kiến uy trung lang tướng, giao cho 2000 quân và 50 ngựa chiến. Mọi người đều khen ngợi ông và gọi là Chu Lang. Ông được sai trấn thủ Ngưu Chử, sau đó kiêm chức Trưởng quan Xuân Cốc.
Năm 199, Tôn Sách cùng Chu Du, Lã Phạm và Trình Phổ đi đánh Hoàng Tổ ở quận Giang Hạ thuộc Kinh châu của Lưu Biểu để báo thù cho cha. Chu Du được phong làm Trung hộ quân, Thái thú Giang Hạ.
Tôn Sách và Chu Du đang trên đường đem quân tấn công Hoàng Tổ tại Hạ Khẩu (夏口, ngày nay là Hán Khẩu, Vũ Hán, Hồ Bắc) thì nhận được tin: Viên Thuật đã chết, lực lượng phân hóa làm 2: Em họ là Viên Dận thì đem theo quan tài Viên Thuật và quân đội họ Viên đến Hoãn Thành (皖城, ngày nay là huyện Tiềm Sơn, An Huy) nương tựa vào Thái thú Lư Giang là Lưu Huân (劉勳) vốn được Viên Thuật phong; còn bộ tướng của Thuật là Trương Huân và trưởng sử Dương Hoằng bỏ Thọ Xuân đến địa bàn của Tôn Sách định theo hàng, nhưng Thái thú Lư Giang là Lưu Huân lại chặn đường họ giết chết để cướp của và quân chúng.
Tôn Sách rất hận Lưu Huân, nhưng ngoài mặt vẫn đi lại, và đề nghị Lưu Huân đi Thượng Diên đánh các dòng họ đóng cửa địa bàn không thuần phục. Lưu Huân không biết là kế lừa, mang quân tới Hải Hôn và Thự Liêu, Tôn Sách bèn cùng Chu Du mang 2 vạn quân đánh tập kích vào quận Lư Giang, chiếm được Hoãn Thành, tiếp quản toàn bộ số quân cũ của Viên Thuật khoảng 30.000 người.
Tại Hoãn Thành họ gặp hai tiểu thư đẹp nổi tiếng con của Kiều công và lấy làm vợ: Tôn Sách lấy Đại Kiều, Chu Du lấy Tiểu Kiều.
Nghe tin căn cứ bị mất, Lưu Huân chạy về phía tây và tìm kiếm sự hỗ trợ của Hoàng Tổ. Hoàng Tổ gửi 5.000 thủy quân thiện chiến tới giúp Lưu Huân. Tôn Sách đánh bại Lưu Huân khiến Huân phải chạy về phía bắc đầu hàng Tào Tháo. Tôn Sách thu được trên 2.000 quân cùng 1.000 tàu thuyền của Lưu Huân rồi cùng Chu Du tiến quân đánh Hoàng Tổ, bắt sống 2000 quân Lư Giang và 1000 chiếc thuyền.
Đuổi được Lưu Huân, Tôn Sách và Chu Du quay sang đánh Hoàng Tổ. Hai bên đánh một trận lớn nữa ở gần Vũ Xương. Mặc dù đã được tăng cường thêm quân từ phía Lưu Biểu, nhưng Hoàng Tổ vẫn bại trận. Chu Du theo Tôn Sách tiến đến quận Dự Chương, dụ hàng Thái thú Hoa Hâm (dưới quyền Lưu Do đã chết), thu được quận Dự Chương. Tôn Sách mang đại quân về Khúc A, Chu Du được lệnh đóng quân trấn giữ Ba Khâu.

Đề nghị không gửi con tin

Tôn Sách chiếm lĩnh 5 quận Giang Đông là Cối Kê, Ngô quận, Đan Dương, Dự Chương và Lư Lăng. Năm 200, Tôn Sách bị thích khách đâm trọng thương rồi qua đời. Em là Tôn Quyền lên thay. Chu Du chuyển từ thành Ba Khâu về Ngô Quận chịu tang Tôn Sách. Ông được Tôn Quyền và Trương Chiêu giữ lại Ngô Quận để giúp chúa nhỏ, trở thành nhân vật số 2 trong chính quyền họ Tôn sau Trương Chiêu.
Năm 202, Tào Tháo gửi thư yêu cầu Tôn Quyền đưa con vào Hứa Xương làm con tin. Tôn Quyền hỏi ý kiến các quan văn nhưng Trương Chiêu đứng đầu số họ do dự không quyết vì e ngại Tào Tháo đang rất mạnh sau khi thắng Viên Thiệu ở Quan Độ (năm 200). Chu Du bèn đến gặp Tôn Quyền và Ngô thái phu nhân (mẹ Tôn Quyền, vợ Tôn Kiên), nêu rõ ý kiến của mình. Ông cho rằng Tôn Quyền không thể gửi con tin vì như vậy sẽ lệ thuộc vào Tào Tháo, mặt khác ông nhấn mạnh Tôn Quyền không nên e ngại sức mạnh của Tào Tháo. Tôn Quyền nghe theo, không gửi con tin. Tào Tháo đang bận bình định Hà Bắc nên chưa thể quan tâm tới miền nam.
Chu Du thuyết phục được người bạn là danh sĩ Lỗ Túc ở Đông Thành về gặp Tôn Quyền. Lỗ Túc cũng trở thành người phò tá đắc lực cho Tôn Quyền.

Từ chối Tưởng Cán

Chu Du từ đó càng được Tôn Quyền tín nhiệm. Năm 209, Tào Tháo sai người bạn cũ của ông là Tưởng Cán đến thăm và dụ hàng ông. Dù Tưởng Cán đóng vai kẻ sĩ nhàn tản đến gặp với tư cách bạn bè, Chu Du vẫn nhận ra dụng ý của họ Tưởng. Ông hậu đãi Tưởng Cán mấy ngày rồi nói thẳng quan điểm của mình không bao giờ thay lòng đổi dạ thờ họ Tôn. Tưởng Cán biết không thể dụ được ông, đành quay về báo lại cho Tào Tháo. Các danh sĩ Giang Đông vì vậy càng kính phục Chu Du.

Tài năng âm nhạc

Chu Du có đầy đủ khí chất cao thượng, tài hoa. Ông rất chú ý  trau dồi nhân phẩm, giỏi trận mạc, am hiểu nghệ thuật, nhất là âm nhạc. Ngay cả khi rượu đã 3 tuần, tức đã ngà ngà say, ông vẫn chỉ ra nốt nhạc đánh sai trong dàn nhạc cung đình. Vậy nên mới có chuyện người đương thời lưu truyền câu "khúc hữu ngộ, Chu Lang cố" (khi nốt nhạc đánh sai, Chu Lang liền ngó về phía đó). Một con người tài hoa như vậy, với âm nhạc mà còn thế, chắc chắn biết điều binh khiển tướng, nắm vững nghệ thuật tiến hành chiến tranh.".

Phim ảnh

Nhân vật Chu Du trên phim ảnh Trung Quốc xuất hiện trong các bộ phim Tam Quốc diễn nghĩa và Đại chiến Xích Bích. Trong phim Tam Quốc diễn nghĩa, vai Chu Du do diễn viên Hồng Vũ Trụ đóng. Nhân vật Chu Du trong phim Đại chiến Xích Bích do diễn viên Lương Triều Vỹ thể hiện.