Saab 35 Draken

Thiết kế và phát triển

Khi thời đại máy bay phản lực bắt đầu, Thụy Điển đã thấy trước được sự cần thiết phải có một máy bay tiêm kích phản lực có thể đánh chặn các máy bay ném bom và máy bay tiêm kích của đối phương trên độ cao lớn. Các loại tiêm kích đánh chặn như F-104 Starfighter của Không quân Hoa Kỳ được hình thành trong cùng thời kỳ này, "Draken" của Saab phải thực hiện một vai trò chiến đấu duy nhất cho Thụy Điển. Các yêu cầu khác là khả năng hoạt động trên đường giao thông công cộng được sử dụng như căn cứ không quân tạm thời trong chiến tranh, nhận nhiên liệu/hậu cần không quá 10 phút với lính nghĩa vụ qua đào tạo tối thiểu. Tháng 9/1949, Cục quản lý vật tư quốc phòng ban hành một yêu cầu về loại máy bay tiêm kích/đánh chặn, cùng năm này công việc phát triển mẫu máy bay đáp ứng yêu cầu của Cục quản lý được bắt đầu tại Saab.
Thiết kế của Draken kết hợp một cấu hình cánh tam giác kép đặc biệt, cánh tam giác nhỏ trong một cánh tam giác lớn. Cánh bên trong có góc 80° giúp máy bay đạt hiệu năng tốt ở vận tốc cao, còn cánh ngoài có góc 60° giúp máy bay đạt hiệu năng tốt ở vận tốc thấp. Máy bay được trang bị một động cơ tuabin Svenska Flygmotor RM 6B/C (Rolls-Royce Avon 200/300). Có một tuabin ram dưới mũi, tạo năng lượng khi xảy ra sự cố khẩn cấp và động cơ có khối khởi động khẩn cấp bên trong. Draken cũng có một dù hãm khi hạ cánh, để giảm quãng đường hạ cánh.
Hình dạng cánh tam giác kép là một thiết kế mới, nó được áp dụng đầu tiên trên một mẫu máy bay thử nghiệm duy nhất là Saab 210, có tên gọi không chính thức là "Lilldraken" (tiểu long). Saab 210 được dùng để thử nghiệm khái niệm cánh tam giác kép, nó bay lần đầu ngày 21/1/1952. Thử nghiệm thành công trên 210 đã đưa tới đơn đặt hàng cho 3 mẫu thử Draken. Mẫu thử đầu tiên, không trang bị động cơ đốt tăng lực, thực hiện chuyến bay đầu tiên ngày 25/10/1955. Mẫu thử thứ hai, trang bị động cơ đốt tăng lực, đã vượt qua hàng rào âm thanh trong chuyến bay đầu tiên.

Lịch sử hoạt động

Dù không được thiết kế để làm máy bay không chiến tầm gần, nhưng J 35 Draken có khả năng lộn vòng ngay lập tức rất tốt và là máy bay tiêm kích tốt. Được Không quân Thụy Điển đưa vào trang bị năm 1960; 664 chiếc Saab Draken đã được chế tạo cho Thụy Điển cũng như các quốc gia châu Âu khác. Draken của Thụy Điển được phát triển thành 6 biến thể khác nhau trong đó có 2 biến thể được xuất khẩu. Phiên bản đầu tiên dự định chỉ cho nhiệm vụ phòng không. Phiên bản J 35F là biến thể cuối cùng phục vụ trong quân đội Thụy Điển, chúng nghỉ hưu vào thập niên 1990 và bị Saab Gripen thay thể.
Thiết kế J 35 Draken đã được nâng cấp vài lần. Phiên bản nâng cấp cuối cùng là J 35J được thực hiện vào cuối thập niên 1980, mặc dù sau đó Draken gần như hoàn toàn bị thay thế bởi Saab 37 Viggen trong Không quân Thụy Điển. J 35J là chương trình kéo dài thời gian phục vụ của máy bay, do Saab JAS 39 Gripen mới vẫn đang ở giai đoạn phát triển và bị giao hàng chậm trễ. Chương trình kéo dài tuổi thọ cho phép Draken bay đến những năm 2000, nhưng do cắt giảm biên chế và chi phí bảo hành cao nên Draken cuối cùng cũng bị loại bỏ. Những chiếc Draken của Thụy Điển chính thức ngừng hoạt động vào tháng 12/1998, nhưng vẫn còn một số lượng hạn chế các phiên bản dân sự và quân sự. Các khách hàng nước ngoài của Draken là Đan Mạch và Phần Lan. Năm 1985, Không quân Áo đã đặt mua 24 chiếc J 35D được Saab tân trang lại, có tên gọi là J 35Ö.
Tất cả các phiên bản Draken đều là tiêm kích đánh chặn với khả năng cường kích hạn chế, ngoại trừ duy nhất phiên bản Draken của Đan Mạch, nó có thể mang tên lửa AGM-12 Bullpup, các "thiết bị gây nhiễu" tiên tiến và tăng khả năng mang nhiên liệu. Draken của Đan Mạch cũng là phiên bản nặng nhất trong tất cả các phiên bản. J 35 của Đan Mạch nghỉ hưu năm 1993.
Phần Lan đã nâng cấp các phi đội 35XS với hệ thống điện tử mới, hiển thị trong buồng lái, hệ thống dẫn đường/tấn công và khối kháng điện tử trong thập niên 1990. Draken của Phần Lan nghỉ hưu năm 2000.
Áo là nước cuối cùng sử dụng Draken. Họ mua những chiếc J 35D được tân trang lại, đây là những chiếc tiêm kích cuối cùng của Áo trang bị 2 khẩu pháo do sự hạn chế của Hiệp ước Nhà nước ÁO năm 1955 không cho phép máy bay tiêm kích mang tên lửa không đối không. Hạn chế này đã bị hủy bỏ vào năm 1993 do các vụ xâm nhập không phận từ cuộc xung đột nội bộ Nam Tư ở biên giới phía nam của Áo, tên lửa AIM-9 Sidewinder đã được mua để trang bị cho máy bay chiến đấu. Draken của Áo nghỉ hưu năm 2005, chúng bị thay thế tạm thời bởi những chiếc Tiger II cũ của Thụy Sĩ trong khi chờ loại máy bay Eurofighter hiện đại hơn.
Tại Hoa Kỳ, Trường phi công thử nghiệm Quốc gia (NTPS) sở hữu 6 chiếc Draken cũ của Đan Mạch, trong đó có 2 chiếc TF-35XD và 1 chiếc RF-35XD đang hoạt động, đóng tại sân bay vũ trụ Mojave.

Tính năng kỹ chiến thuật (J 35F Draken)

Dữ liệu lấy từ The Great Book of Fighters,Combat Aircraft since 1945