Bạc Liêu (thành phố)

Thời Pháp thuộc

Ngày 20 tháng 12 năm 1899, Toàn quyền Đông Dương ký sắc lệnh bỏ xưng danh địa hạt, đổi thành tỉnh, đại lý đổi thành quận. Ngày 1 tháng 1 năm 1900, sắc lệnh trên được áp dụng cho toàn Nam Kỳ, trong đó có hạt tham biện Bạc Liêu đổi thành tỉnh Bạc Liêu. Tỉnh lỵ tỉnh Bạc Liêu đặt tại làng Vĩnh Lợi thuộc quận Vĩnh Lợi. Thời Pháp thuộc, làng Vĩnh Lợi vừa đóng vai trò là quận lỵ quận Vĩnh Lợi và là tỉnh lỵ tỉnh Bạc Liêu.
Ngày 18 tháng 12 năm 1928, Toàn quyền Đông Dương ra nghị định thành lập các thị xã Bạc Liêu, Cần Thơ, Rạch Giá và Mỹ Tho trực thuộc các tỉnh cùng tên gọi. Các thị xã này đều có Ủy ban thị xã, thị trưởng do chủ tỉnh bổ nhiệm và có ngân sách riêng. Thị xã Bạc Liêu lúc đó được thành lập trên phần đất làng Vĩnh Lợi.
Đất miền Hậu Giang trù phú nên có nhiều phú nông. Dưới thời Pháp thuộc, nhiều gia đình hạng cự phú có con cái ăn tiêu phóng khoáng "thả cửa" nên danh từ "công tử Bạc Liêu" đã xuất hiện để chỉ giới dân chơi giàu có miền Lục tỉnh.

Việt Nam Cộng hòa

Ngày 22 tháng 10 năm 1956, Tổng thống Việt Nam Cộng hòa Ngô Đình Diệm ra Sắc lệnh số 143-NV để " thay đổi địa giới và tên Đô thành Sài Gòn – Chợ Lớn cùng các tỉnh và tỉnh lỵ tại Việt Nam". Địa giới và địa danh các tỉnh ở miền Nam thay đổi nhiều, một số tỉnh mới được thành lập. Theo Sắc lệnh này, địa phận Nam Phần của Việt Nam Cộng Hoà gồm Đô thành Sài Gòn và 22 tỉnh. Lúc này, tỉnh Ba Xuyên được thành lập trên cơ sở hợp nhất phần đất tỉnh Sóc Trăng và tỉnh Bạc Liêu trước đó, tỉnh lỵ đặt tại Sóc Trăng nhưng lúc này lại bị đổi tên là "Khánh Hưng".
Như vậy, lúc này tỉnh Bạc Liêu đã bị giải thể, đồng thời xã Vĩnh Lợi chỉ còn đóng vai trò là quận lỵ quận Vĩnh Lợi.
Bạc Liêu thời Pháp thuộc rất sung túc, dân cư đông đảo, nổi tiếng là xứ ăn xài, lắm khách hào hoa phong nhã, chợ búa mua bán phồn thịnh, nền kinh tế dồi dào. Cho đến khi chính phủ Ngô Đình Diệm chấp chánh, tỉnh Bạc Liêu bị sáp nhập vào tỉnh Ba Xuyên (Sóc Trăng cũ) trước kia thịnh vượng đông đảo bao nhiêu, bây giờ lại hóa ra u trệ bấy nhiêu. Vì bỗng dưng bị thu hẹp lại thành một quận là quận Vĩnh Lợi, trọn 9 năm châu thành Bạc Liêu lâm vào cảnh vắng vẻ, nền kinh tế bị sụp đổ, du khách có dịp đi ngang qua cảm tưởng cho là một tỉnh bị chiến tranh tàn phá.
Suốt 9 năm dưới thời chính quyền Đệ nhất Cộng hòa của Tổng thống Ngô Đình Diệm, Bạc Liêu từ một tỉnh phát triển mạnh ngày nào dưới thời Pháp thuộc thì giờ đây bị thu hình lại chỉ thành một quận lỵ nhỏ (tức quận Vĩnh Lợi). Thời Pháp thuộc, Cà Mau ngày nào chỉ là một quận lỵ nhỏ hơn nhiều tỉnh lỵ Bạc Liêu thì lúc này, Bạc Liêu lại trở thành quận lỵ Vĩnh Lợi nhỏ hơn cả tỉnh lỵ Quản Long (tức Cà Mau cũ). Do không nghiên cứu kỹ, nhắm mục đích tuyên truyền chính trị hơn là nghĩ đến lợi ích thiết thực của đại đa số quần chúng nhân dân, chính quyền Ngô Đình Diệm đã động phạm đến luật tự nhiên. Rốt cuộc thì vẫn phải trở về đường cũ.
Ngày 8 tháng 9 năm 1964, Thủ tướng chính quyền mới của Việt Nam Cộng hòa ký Sắc lệnh số 254/NV quy định kể từ ngày 01 tháng 10 năm 1964 tái lập tỉnh Bạc Liêu trên cơ sở tách các quận Vĩnh Lợi, Giá Rai, Vĩnh Châu của tỉnh Ba Xuyên và quận Phước Long của tỉnh Chương Thiện.
Tỉnh lỵ tỉnh Bạc Liêu khi đó lại có tên là Vĩnh Lợi, do lấy theo tên xã Vĩnh Lợi thuộc quận Vĩnh Lợi là nơi đặt tỉnh lỵ. Trong giai đoạn 1964-1975, xã Vĩnh Lợi vẫn tiếp tục giữ hai vai trò là quận lỵ quận Vĩnh Lợi và là tỉnh lỵ tỉnh Bạc Liêu như thời Pháp thuộc.

Chính quyền Cách mạng

Ngày 13 tháng 11 năm 1948, chính quyền cách mạng cắt 2 làng Vĩnh Trạch, Vĩnh Lợi để thành lập thị xã Bạc Liêu thuộc tỉnh Bạc Liêu. Năm 1957, Liên Tỉnh uỷ miền Tây giải thể tỉnh Bạc Liêu, đồng thời đưa thị xã Bạc Liêu giao về tỉnh Sóc Trăng quản lý. Trong gia đoạn 1964-1973, địa bàn tỉnh Bạc Liêu của chính quyền Việt Nam Cộng hòa vẫn do tỉnh Sóc Trăng của chính quyền cách mạng quản lý, vì vậy thị xã Bạc Liêu lúc này vẫn thuộc tỉnh Sóc Trăng.
Tháng 11 năm 1973, Khu uỷ Tây Nam Bộ quyết định tái lập tỉnh Bạc Liêu, lúc này thị xã Bạc Liêu trở lại thuộc tỉnh Bạc Liêu cho đến đầu năm 1976. Địa bàn thị xã Bạc Liêu tương ứng với xã Vĩnh Lợi và xã Vĩnh Trạch cùng thuộc quận Vĩnh Lợi, tỉnh Bạc Liêu của chính quyền Việt Nam Cộng hòa.
Sau ngày 30 tháng 04 năm 1975, chính quyền quân quản Cộng hòa miền Nam Việt Nam ban đầu vẫn đặt thị xã Bạc Liêu thuộc tỉnh Bạc Liêu cho đến đầu năm 1976.

Kinh tế - xã hội

Thành phố có một cửa biển là cửa biển Nhà Mát thuộc phường Nhà Mát. Ở đây còn có khu du lịch Quán Âm Phật Đài (thường gọi Phật bà Nam Hải). Theo tín ngưỡng của những người đi biển, Phật bà Nam Hải đã chở che cho họ rất nhiều trong lúc họ hoạt động, làm ăn trên biển. Nơi đây đã trở thành một điểm du lịch nổi tiếng của tỉnh Bạc Liêu, thu hút hàng ngàn du khách đến viếng, thưởng ngoạn mỗi năm, nhất là vào dịp Vía Bà vào các ngày 22, 23, 24 tháng 3 âm lịch hằng năm.
Bên cạnh khu du lịch Quán âm Phật đài, thành phố còn đang xây dựng một khu du lịch mới cũng ở phường Nhà Mát. Ngoài ra, thành phố Bạc Liêu còn có khu du lịch Vườn nhãn Bạc Liêu với những cây nhãn cổ thụ và giống nhãn Vĩnh Châu nổi tiếng thơm ngon, có cánh đồng điện gió với 62 trụ điện gió to lớn giữa biển khơi tại khu vực xã Vĩnh Trạch Đông.
Về nông nghiệp, thành phố phát triển ngành nuôi tôm thẻ chân trắng, tôm càng xanh và tôm sú trên địa bàn các xã ngoại thành như Vĩnh Trạch và Vĩnh Trạch Đông, nghề đánh bắt hải sản cũng khá phổ biến tại các xã, phường giáp biển.
Về công nghiệp, trên địa bàn thành phố có một số khu, cụm công nghiệp dạng vừa như khu công nghiệp Trà Kha và cụm công nghiệp Nhà Mát.
Thành phố Bạc Liêu có 3 dân tộc chính: Kinh, Khmer và Hoa. Do đó văn hoá ẩm thực của địa phương này cũng khá đa dạng, nhiều món ăn được biết tới như: bánh xèo, bún nước lèo, bún bò cay...

Quy hoạch

Ngày 27/02/2014, Sở Xây dựng Bạc Liêu có Tờ trình số 23/TTr-SXD về việc xin phê duyệt Điều chỉnh quy hoạch chung thành phố Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050 với một số nội dung:
I. VIỆC ĐIỀU CHỈNH QUY HOẠCH CHUNG THÀNH PHỐ BẠC LIÊU ĐẾN NĂM 2020: Nhằm mục tiêu xây dựng TP. Bạc Liêu xanh – sạch – đẹp và văn minh, đạt tiêu chuẩn đô thị loại II trong năm 2014 và trở thành đô thị loại I trong giai đoạn 2020 – 2030, đảm bảo thích ứng với tình hình biến đổi khí hậu và phát triển bền vững. Theo quy hoạch đến năm  2020: TP. Bạc Liêu có tổng dân số khoảng 260.000 người. Tỷ lệ đô thị hóa khoảng 70 - 80%.
II. MỘT SỐ MỤC TIÊU CỤ THỂ ĐẾN NĂM 2030:
1. Phát triển TP. Bạc Liêu trở thành đô thị loại I, đô thị trung tâm vùng tỉnh Bạc Liêu, động lực phát triển kinh tế của tiểu vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
2. TP. Bạc Liêu là trung tâm kinh tế biển, du lịch văn hóa - lịch sử, trung tâm nông nghiệp công nghệ cao của vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Ngoài ra, đây sẽ là đô thị sinh thái biển hiện đại, có vẻ đẹp đặc trưng cảnh quan biển, rừng ngập mặn, đô thị có chất lượng cuộc sống tốt.
3. TP. Bạc Liêu trở thành một trong những đô thị phát triển mạnh của vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long. Dân số khoảng 350.000 người. Tỷ lệ đô thị hóa khoảng 80 - 85%, vùng xây dựng đô thị TP. Bạc Liêu sẽ có diện tích khoảng 6.100ha.
4. Hoàn chỉnh khu công nghiệp Trà Kha, từng bước di dời các nhà máy, cơ sở sản xuất công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp ô nhiễm ra khỏi khu đô thị. Bố trí 1 bến xe liên tỉnh tại cửa ngõ phía bắc thành phố. Phát triển hệ thống cây xanh, công viên ven sông.
III. VỀ MÔ HÌNH PHÁT TRIỂN:
1. Phát triển theo theo mô hình đô thị tập trung và các tuyến đô thị kết nối theo các trục hướng tâm và đường vành đai.
2. Phát triển kết nối với cảnh quan nông nghiệp đô thị và cảnh quan sông nước, cảnh quan rừng ngập mặn, vườn chim, vườn nhãn.
3. Ngoài ra, TP. Bạc Liêu còn có vùng phát triển nông nghiệp, vùng nuôi trồng thủy sản. Vùng công viên cảnh quan, công viên chuyên đề và không gian mở. Vùng đất ở nông thôn.
IV. MỤC TIÊU ĐẾN NĂM 2050: Tổng diện tích tự nhiên của TP.  Bạc Liêu đến năm 2050 dự kiến là 31.400ha và mở rộng thêm đơn vị hành chính thêm một số xã, thị trấn thuộc huyện Vĩnh Lợi và huyện Hòa Bình như thị trấn Châu Hưng, Châu Hưng A, thị trấn Hưng Thành, Châu Thới, Long Thạnh, Hưng Hội, thị trấn Hòa Bình, Minh Diệu, Vĩnh Hậu, Vĩnh Hậu A.
V. MỤC TIÊU: Điều chỉnh quy hoạch chung là định hướng không gian TP.  Bạc Liêu đến năm 2030 tầm nhìn đến năm 2050 trở thành đô thị sinh thái, phát triển hài hòa với cảnh quan tự nhiên, cảnh quan sông nước, cảnh quan biển.
VI. VỀ TÍNH CHẤT:
1. TP. Bạc Liêu là đô thị trung tâm vùng tỉnh Bạc Liêu, đô thị động lực trên hành lang kinh tế đô thị phía Đông vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
2. TP. Bạc Liêu là đầu mối giao thông quan trọng về đường bộ, đường thủy của tiểu vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Đồng bộ về cơ sở hạ tầng giao thông.
3. TP. Bạc Liêu là trung tâm chính trị, hành chính, kinh tế, văn hóa, giáo dục – đào tạo, khoa học kỹ thuật đầu tàu của tỉnh Bạc Liêu.
4. TP. Bạc Liêu là trung tâm thương mại - dịch vụ - kinh tế biển, du lịch sinh thái biển - du lịch văn hóa lịch sử của tiểu vùng Đồng bằng sông Cửu Long và có vị trí quan trọng về an ninh quốc phòng.

Nông thôn mới

Năm 2015, thành phố Bạc Liêu có 2/3 xã: Vĩnh Trạch và Hiệp Thành được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới.
Năm 2017, xã Vĩnh Trạch Đông được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới, thành phố Bạc Liêu có 3/3 xã đạt chuẩn nông thôn mới.
Năm 2018, thành phố Bạc Liêu hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới với 3/3 xã đạt 19/19 tiêu chí theo Bộ tiêu chí Quốc gia về xây dựng nông thôn mới.

Giao thông đường bộ:

Thành phố Bạc Liêu cách thành phố Hồ Chí Minh 280 km, cách thành phố Cà Mau 67 km về phía Tây Bắc, cách thành phố Cần Thơ 110 km về phía Nam (theo Quốc lộ 1A).
Quốc lộ 1A: Đi qua phía Bắc thành phố, kết nối các tỉnh trong vùng TP. Hồ Chí Minh và vùng 
Đồng bằng sông Cửu Long, với giao điểm quan trọng đường Hùng Vương, đường Trần Phú. Mặt đường rộng 12m, thảm bêtông nhựa.
Tuyến Nam Sông Hậu: Kết nối TP.Bạc Liêu với tỉnh Sóc Tăng, đường đạt tiêu chuẩn cấp III, lộ giới 46m, nền đường 12m. Đoạn qua thành phố Bạc Liêu có nền đường rộng từ 33m (mặt đường rộng 2x9m) đến 42m (mặt đường rộng 2x12m), mới tráng nhựa 2 lớp.
Đường ĐT977 (đường Giồng Nhãn - Gò Cát): nối TP. Bạc Liêu với tỉnh Sóc Trăng, đến huyện Đông Hải- tỉnh Bạc Liêu (điểm đầu tại xã Vĩnh Trạch Đông - TP. Bạc Liêu, kết thúc tại ngã 3 Gò Cát, xã Long Điền Tây - huyện Đông Hải. Nền đường 6m, mặt đường 3,5m.
Đường ĐT977B (đường Thuận Hòa - Xiêm Cán): Nền đường 6,5m, mặt đường 3,5m.
Đường ĐH36 (tuyến đê biển Đông): Là tuyến đường ven biển của tỉnh Bạc Liêu, đoạn qua TP. Bạc Liêu dài 12 km.

Giao thông thủy

Biển Đông: Nằm ở phía Nam TP.Bạc Liêu, tạo điều kiện giao lưu quốc tế và phát triển du lịch.
Kênh Cà Mau - Bạc Liêu: Do Trung ương quản lý, điểm đầu từ Sóc Trăng đến Cà Mau, đoạn qua tỉnh Bạc Liêu dài 48,5 km, chiều rộng 40m, chiều sâu 7m, sông cấp III.
Kênh Cổ Cò - Bạc Liêu: điểm đầu từ Sóc Trăng đến Cà Mau, đoạn qua tỉnh Bạc Liêu dài 18 km, chiều rộng 40m, chiều sâu 7m, sông cấp III (Trung ương quản lý).
Kênh Cầu Sập - Ngan Dừa: Kênh cấp V do Tỉnh quản lý, kênh bắt đầu từ kênh Phụng Hiệp đến kênh Cà Mau - Bạc Liêu, chiều rộng 20m, chiều sâu 1,2m.
Kênh 30-4: Kênh cấp V do Tỉnh quản lý, kênh thuộc TP. Bạc Liêu, bắt đầu từ sông Bạc Liêu ra biển Đông, chiều dài 8,8 km, chiều rộng 20m, chiều sâu 1,2m.
Các công trình đầu mối giao thông:
Đường bộ: Hiện có bến xe khách liên tỉnh tại phường 7, TP. Bạc Liêu.
Đường thủy: Có cửa sông, biển Nhà Mát có khả năng xây dựng cảng biển, cảng du lịch điều kiện để 
phát triển giao thông biển.