Emmanuel Nguyễn Hồng Sơn

Thân thế và tu tập

Giám mục Nguyễn Hồng Sơn sinh ngày 2 tháng 1 năm 1952 tại Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai. Từ khi còn thơ ấu, gia đình đã mong muốn cho người con trai út Nguyễn Hồng Sơn đi theo con đường tu trì, làm linh mục. Gia đình thường gọi ông là cậu Năm. Ngoài ra, trong gia đình, ông còn có một người chị ruột đi theo con đường tu trì là nữ tu Elizabeth Kim Ngọc tu tại dòng Thánh Phaolô Sài Gòn.
Cậu bé Nguyễn Hồng Sơn theo học tại Tiểu chủng viện Sài Gòn từ năm 1963 đến 1971, rồi tại Giáo hoàng Học viện Thánh Piô X Đà Lạt từ 1971 đến 1977. Sau đó, chủng sinh Sơn được cử đến phụ giúp các giáo xứ Mỹ Hội, Văn Hải thuộc giáo phận Xuân Lộc trong khoảng thời gian từ năm 1977 đến năm 1980.

Linh mục

Chủng sinh Nguyễn Hồng Sơn được thụ phong linh mục ngày 31 tháng 12 năm 1980 và là linh mục thuộc Giáo phận Xuân Lộc. Sau khi thụ phong linh mục, linh mục Sơn lần lượt đảm trách vai trò linh mục chính xứ giáo xứ Bình Sơn trong mười năm (1981 - 1991), đồng thời quản nhiệm các giáo điểm Suối Trầu, Chốt Thái, Cẩm Đường, Suối Quýt thuộc Giáo phận Xuân Lộc. Sau mười năm tại nhiệm sở cũ, linh mục Sơn được điều chuyển đảm nhận vai trò chính xứ Giáo xứ Phước Lễ, hạt Phước Lễ, Giáo phận Xuân Lộc từ năm 1991 đến năm 2001. Ngoài ra, ông còn làm linh mục Quản hạt Bà Rịa trong 7 năm từ năm 1994 đến năm 2001. Sau 20 năm quản nhiệm các giáo xứ, ông đi du học tại Học viện Công giáo Paris từ năm 2001 đến năm 2005 và tốt nghiệp với học vị Cao học Thần học Tín lý. 
Từ năm 2005, linh mục Nguyễn Hồng Sơn nhập tịch Giáo phận Bà Rịa, tách ra từ giáo phận Xuân Lộc. Trở về nước năm 2006, linh mục Sơn được chọn làm Giám đốc Tiểu chủng viện Thánh Tôma Bà Rịa, phụ trách thường huấn linh mục, giám đốc chủng sinh, tổng thư ký Hội đồng Linh mục Giáo phận Bà Rịa từ năm 2009 đến 2011. Từ năm 2011, ông đảm nhận vai trò linh mục tổng đại diện Giáo phận Bà Rịa. Ông cũng là thành viên Ủy ban Giáo lý Đức tin của Hội đồng Giám mục Việt Nam.

Bổ nhiệm và cảm nghĩ

Ngày 27 tháng 11 năm 2015, Giáo hoàng Phanxicô bổ nhiệm linh mục tổng đại diện Giáo phận Bà Rịa Emmanuel Nguyễn Hồng Sơn làm giám mục phó Giáo phận Bà Rịa, có quyền kế vị Giám mục Tôma Nguyễn Văn Trâm. Với cương vị này, Tân giám mục Hồng Sơn sẽ thay thế Giám mục Tôma khi giám mục này về hưu, bị thuyên chuyển, hay qua đời. Tân giám mục sẽ phụ giúp giám mục chính tòa Trâm quản lí giáo phận non trẻ nhất Việt Nam, được thành lập năm 2005, với trên 250.000 giáo dân (2016). Khi được hỏi về cảm nghĩ khi được chọn làm giám mục Phó giáo phận Bà Rịa, vị tân chức chia sẻ:… với ánh nhìn ‘miserando atque eligendo’, lại thương xót và chọn gọi, như với Matthêô và Đức Phanxicô. Việc tuyển chọn tôi vào hàng Giám mục chỉ có thể là một quyết định của lòng thương xót, và cũng chính vì thế mà tôi vẫn an tâm, vì biết là khi Chúa đã thương thì Người sẽ thương đến cùng.

Ý nghĩa và biểu tượng huy hiệu

Ông cũng cho biết đây không là một câu trích trực tiếp từ Thánh Kinh, tuy vậy nhưng được sử dụng nhiều lần trong các văn kiện và bài giảng hoặc huấn dụ của các Giáo hoàng Gioan Phaolô II, Giáo hoàng Biển Đức XVI, và cả Giáo hoàng Phanxicô đương nhiệm, các Thượng Hội đồng Giám mục cũng thường nhắc đến. Ông cũng cho rằng đây là những biểu tượng trên huy hiệu có thể nhìn cả từ hướng mục tử và từ phía đoàn chiên: nếu mục tử phải dẫn chiên đi theo Chúa Thánh Thần,... thì đoàn chiên cứ luôn an tâm vì người đang dẫn chiên đi cũng được hướng dẫn bởi Thánh Thần, và nhất là ví cả mục tử lẫn đoàn chiên đều được bao bọc trong lòng thương xót vô biên của Ba Ngôi Thiên Chúa”.

Lễ Tấn phong và các sự kiện liên quan

Những ngày trước lễ tấn phong, từ gia đình và người chị ruột của ông là nữ tu Elizabeth Kim Ngọc – dòng Thánh Phaolô Sài Gòn – mua và lo những vật dụng cần thiết, ông đều từ chối nhận. Tân Giám mục Emmanuel dặn dò không được làm hình để phát, từ chối những hình thức tổ chức rình rang, muốn đơn giản và nhẹ nhàng như lối sống giản dị của ông từ những ngày còn là thầy, là linh mục.
Lễ tấn phong giám mục cho ông diễn ra vào ngày 20 tháng 1 năm 2016. Giám mục chủ phong là Giám mục Tôma Nguyễn Văn Trâm - chính tòa Giáo phận Bà Rịa, hai giám mục phụ phong là Giuse Nguyễn Chí Linh, giám mục chính tòa Giáo phận Thanh Hóa và Stêphanô Tri Bửu Thiên - giám mục chính tòa Giáo phận Cần Thơ.
Sau lễ Tấn phong, tân giám mục dâng những lễ tạ ơn liên tiếp ở các giáo xứ Văn Hải, Mỹ Hội,... Ông cũng khước từ những lời đề nghị làm hoành tráng. Ngay như ở Nhà thờ chính tòa Bà Rịa, ông xin cũng ngỏ lời rằng Thánh Lễ tạ ơn cũng chỉ dâng vào giờ lễ của cộng đoàn buổi sáng.
Giám mục Nguyễn Hồng Sơn đảm nhận vai trò Chủ tịch Uỷ ban Phụng tự, nhiệm kỳ 2016 - 2019, sau khi được các giám mục bầu chọn tại Đại hội Hội đồng Giám mục Việt Nam XIII.

Giám mục chính tòa Bà Rịa

Ngày 6 tháng 5 năm 2017, Tòa Thánh chính thức cho giám mục chính tòa Giáo phận Bà Rịa Tôma Nguyễn Văn Trâm đã được 75 tuổi nghỉ hưu, Giám mục phó Nguyễn Hồng Sơn đương nhiên kế vị làm giám mục chính tòa thứ hai của Giáo phận này. Việc này được công bố vào thánh lễ sáng, là lễ kỉ niệm 25 năm giám mục cho giám mục Tôma, do Tổng giám mục Đại diện Tòa Thánh Leopoldo Girelli công bố. Sáng ngày hôm sau, Tân giám mục chính tòa Emmanuel dâng lễ khởi đầu sứ vụ cách giản dị, đồng tế có hai linh mục chánh và phó xứ chính tòa Bà Rịa.
Các giám mục Việt Nam từ 27 giáo phận họp Đại hội XIV Hội đồng Giám mục Việt Nam tại trung tâm Mục vụ Giáo phận Hải Phòng vào cuối tháng 9 và đầu tháng 10 năm 2019. Trong khuôn khổ đại hội, các giám mục đã sắp xếp và bầu chọn nhân sự trong hội đồng. Kết quả, các giám mục tiếp tục chọn Giám mục Nguyễn Hồng Sơn đảm trách vai trò Chủ tịch Uỷ ban Phụng tự trực thuộc Hội đồng Giám mục trong nhiệm kỳ 2019 - 2022.