Cô bé bán diêm

Tóm tắt truyện

Cô bé bán diêm sống trong gia đình khá giả, nhưng do mẹ mất sớm và người bà yêu quý cũng qua đời nên tài sản tiêu tán. Em phải chui rúc trong một xó tối tăm, luôn luôn nghe những lời mắc nhiếc, chửi rủa. Vì nghèo khổ nên em phải bán diêm cho người bố rất tàn nhẫn hay đánh em. Vào một ngày cuối năm, em không bán được que diêm nào. Trước khi ra khỏi nhà, em có mang một đôi giày mà mẹ em để lại nhưng nó lại quá to. Một chiếc giày đã bị xe ngựa cán qua và chiếc còn lại bị một thằng bé xấu tính ném mất. Em không dám về nhà vì sợ cha đánh, em lang thang đi ngắm những món hàng được trưng bày lộng lẫy sau cửa kính các cửa hàng. Đêm giao thừa trời giá rét, em ngồi nép vào góc tường giữa hai ngôi nhà, và người dân bận mua sắm cho những ngày lễ đi lướt qua em. Đêm càng lạnh giá, em đánh liều quẹt que diêm để sưởi ấm.
Mỗi lần quẹt que diêm cháy sáng là một mộng tưởng đến với em. Lần thứ nhất, em thấy lò sưởi; lần thứ hai em thấy bàn ăn và con ngỗng quay; lần thứ ba em thấy cây thông noel hiện ra, lần thứ tư bà hiện về,vì sợ bà đi mất nên cô bé đã quẹt hết một bao diêm để níu giữ bà ở lại. Cuối cùng cô bé đã chết vì trời lạnh.
Buổi sáng đầu năm, người ta thấy một em bé ngồi giữa những bao diêm trong đó có một bao diêm đốt hết nhẵn. Người ta bảo cô bé đã chết nhưng đôi má vẫn ửng hồng và đôi môi em đang mỉm cười. Đoạn cuối theo lời người kể chuyện: "Chắc là con bé muốn được ấm áp" – mọi người nói. Không ai biết được những điều đẹp đẽ mà em đã thấy, và em đã hạnh phúc như thế nào khi đi cùng bà ngoại vào năm mới tươi sáng."

Đặc điểm nghệ thuật

Truyện Cô bé bán diêm có một nhân vật, đó là một em bé bán diêm không có tên. Ba người trong gia đình em là bà, mẹ và cha đều không được miêu tả trực tiếp. Mẹ được nhắc đến thông qua đôi giày quá khổ, cha hiện diện trong nỗi sợ hãi khi cô bé bán diêm nghĩ đến việc phải về nhà khi chưa bán được xu nào và bà thì trong ảo ảnh của những que diêm cháy. Với lối dẫn chuyện đa dạng: miêu tả cảnh vật, miêu tả tâm trạng, lời độc thoại, lời đối thoại một chiều và dẫn lời gián tiếp, câu truyện trở nên hấp dẫn, tránh được sự đơn điệu. Xuyên suốt câu truyện là sự tương phản giữa cảnh ngộ của cô bé bán diêm với khung cảnh rực rỡ, đầm ấm xung quanh trong buổi tối giao thừa, với ảo ảnh đẹp đẽ nhưng ngắn ngủi do những que diêm mang lại. Cảnh ngộ đó còn đáng thương hơn khi con người xung quanh cũng lạnh giá như mùa đông khắc nghiệt. Đỉnh điểm của câu truyện là cái chết của em bé bán diêm giữa đêm giao thừa, một kết cục không giống như cổ tích truyền thống, tính cổ tích có chăng là đôi má hồng và nụ cười của em khi lên cõi thiên đàng, giải thoát khỏi mọi khổ đau.

Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU

Trong cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU lần thứ 44 – năm 2015 do Liên minh Bưu chính Quốc tế (UPU) và Tổ chức Giáo dục, Khoa học, Văn hoá Liên Hợp Quốc (UNESCO) phối hợp phát động với chủ đề "Thế giới tôi muốn lớn lên trong đó". Đại diện của Việt Nam, học sinh Trương Hải Nam (Thanh Hóa) đã có những ý tưởng sáng tạo: hoá thân vào cô bé bán diêm, gửi thư cho chính "cha đẻ", nhà văn Andersen, bày tỏ ước mơ của mình về một thế giới cô bé muốn được lớn lên trong đó.
Bức thư này đã được các thành viên Ban giám khảo Việt Nam đánh giá cao: "Độc đáo, sáng tạo, giàu chất nhân văn và mang tính hội nhập quốc tế". Với 7/10 phiếu kín bầu chọn, bài dự thi mang tên "Ước mơ nhỏ nhoi của cô bé bán diêm" này đã được Ban tổ chức Quốc gia (Bộ Thông tin và Truyền thông; Bộ Giáo dục và Đào tạo; Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh; Tổng công ty Bưu điện Việt Nam và Báo Thiếu niên Tiền phong) chọn trao giải Nhất Quốc gia, dịch sang tiếng Pháp để đại diện cho Việt Nam đua tài cùng bạn bè Quốc tế tại Thụy Sĩ. Thành công không chỉ dừng lại ở đó, ngày 24/7/2015, cái tên "Trương Hải Nam, Việt Nam" với giải "Tác phẩm được chú ý đặc biệt – giải Khuyến khích quốc tế" đã hiện lên trong bài viết thông báo kết quả trên trang web chính thức của Liên minh Bưu chính Thế giới (UPU).
Đây được xem là thành công lớn của Thiếu nhi Việt Nam khi đã sáng tạo được một tác phẩm văn học vươn tầm thế giới qua hình tượng "Cô bé bán diêm" của nhà văn Đan Mạch.

Phóng tác

Đã có nhiều tác phẩm nghệ thuật dựa trên câu truyện cổ tích nổi tiếng này, ngoài một số tiểu thuyết, truyện ngắn phóng tác, những phim, nhạc phẩm đáng chú ý là: