Phong trào Phục hưng Hán phục

Phong trào Phục hưng Hán phục (tiếng Trung: 漢服運動; Hán-Việt: Hán phục vận động) là biệt ngữ trào phúng của báo chí Hoa ngữ mô tả một hiện tượng tự phát xảy ra tại Trung Quốc đại lục và Đài Loan trong khoảng thập niên 2000. Tiêu chí ban đầu của trào lưu này là xã hội hóa việc ăn mặc các loại phục sức cổ điển được cho là thuộc về nền văn minh Trung Hoa, sau biến tướng thành hình thức cosplay các dòng phim cổ trang thời thượng. Ban đầu xu hướng này nhận được sự hưởng ứng nhiệt thành của một số đông giới trẻ khối Hoa ngữ nhưng cũng vấp phải không ít sự châm biếm của học giới do bản chất kệch cỡm của nó.

Bối cảnh

Vào năm 2003, một công dân Trịnh Châu tên Vương Lạc Thiên (王樂天) bỗng chốc được truyền thông chú ý vì mạnh dạn mặc một chiếc áo được cho là phỏng theo thứ quần áo phổ dụng thời Hán ở nơi công cộng như một trường hợp tự nhiên. Hành động này của anh ta được nhiều tờ báo đồng loạt nêu gương và cộng đồng mạng ra sức tán thưởng, sau đấy đã tự phát dấy lên một phong trào bắt chước Vương. Từ những nhóm lẻ tẻ, trào lưu này được phát huy và trở thành hiện tượng xã hội đáng lưu tâm nhất tại Trung Quốc đại lục suốt thập niên 2000.
Vào tháng 2 năm 2007, Thế vận hội Mùa hè 2008 sắp cử hành tại Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đã đệ trình lên Ủy ban Olympic Trung Quốc lời thỉnh cầu phổ dụng việc ăn mặc các loại cổ phục. Nhưng sau nhiều lần cân nhắc, Ủy ban bác đơn vào trung tuần tháng 4. Tuy nhiên, những tin tức rầm rộ liên quan đến sự kiện này đã tác động mãnh liệt đến thị hiếu của giới trẻ, nhất là lớp khán giả trung thành của dòng điện ảnh cổ trang.

Hệ lụy

Sau hơn mười năm phát triển từ sự lẻ tẻ cho đến sục sôi, trào lưu được gọi một cách châm biếm là Phong trào Phục hưng Hán phục dần đi tới vãn hồi. Một vài lớp cảm thấy không còn hứng thú với các loại phục sức có kết cấu phức tạp và khó bắt nhịp lối sống đương đại, vài lớp khác lại quy trào lưu này với phong trào cosplay vô thưởng vô phạt của học sinh Nhật Bản, cũng có ý kiến cho rằng cổ phục chỉ nên tồn tại trên sân khấu và điện ảnh sẽ hợp hơn. Nhiều nhà phê bình mỹ thuật thì nêu lập luận về dấu hiệu trục lợi của một số nhà kinh doanh may mặc nhân đà sa sút của nền sản xuất Trung Quốc đại lục cuối thập niên 2000. Các tranh cãi gay gắt kéo dài đã khiến một số nhà truyền thông mạng phải tắt bớt nhiều tính năng đa dụng để hạn chế người dùng công kích lẫn nhau.
Lý Cảnh Tuân, một giáo sư từ Đại học Phục Đán thậm chí viết chín bài xã luận gửi Hoàn Cầu thời báo. Ông gọi đây là "những bạn trẻ năng nổ thiếu suy nghĩ, đơn phương đưa ra nhiều hành động lố lăng vượt tầm kiểm soát của xã hội và có thể sẽ buộc các cấp chính quyền phải siết chặt sự giới nghiêm. Tuổi trẻ hiếu thắng cần được răn đe và chỉ bảo nghiêm khắc trước khi quá muộn", đồng thời chỉ trích "đây là tác hại của việc nới lỏng các lệnh kiểm soát hành vi trong thanh thiếu niên mà Bộ Quốc gia Giáo dục Trung Quốc khởi xướng". Từ đầu tháng 3 năm 2015, nhiều trường đại học tại Hoa lục đã ban hành nghị quyết cấm sinh viên không được ăn mặc vượt quá phạm vi đồng phục của trường.
Tại một số thành phố trực thuộc duyên hải Đông Nam Trung Quốc đại lục, nhiều trường hợp bắt cóc và hiếp dâm trong các lễ hội "trang phục đường phố" đã được báo cáo, số lượng nạn nhân tăng lên theo mỗi tháng đã khiến nhà chức trách phải siết chặt hơn nữa lệnh cấm các sự kiện tương tự. Vô hình trung, dư luận Trung Quốc đại lục và Đài Loan đang ngày càng có xu hướng mất cảm tình với cái gọi là trào lưu Phục hưng Hán phục này, theo quan sát của Tân Hoa Xã. Một vài cư dân mạng thậm chí lập ra các diễn đàn ảo mang tên Phản Hán Phục vận động (反漢服運動) nhằm tẩy chay, đả kích và răn đe những biến dị của xu hướng sống ảo này.