Giuse Trần Văn Toản

Thơ ấu và tu học

Giám mục Trần Văn Toản sinh ngày 7 tháng 4 năm 1955 và được nhận phép Rửa Tội 7 ngày sau đó tại Nhà thờ Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam. Song thân là ông Đa Minh Trần Văn Tiến và bà Maria Trần Thị Chỉ, đều là người gốc giáo xứ Thượng Phúc, xã Thụy Sơn, huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình. Gia đình di cư vào Nam ở Giáo Họ Bình Cát - Kênh B1 Huyện Vĩnh Thạnh, Cần Thơ. Chính tại nhà thờ Bình Cát, cậu bé Toản lãnh nhận Bí tích Thánh Thể ngày 8 tháng 12 năm 1961. Sau đó cậu được nhận Bí tích Thêm sức vào ngày 26 tháng 12 năm 1965.
Con đường tu học của Trần Văn Toản bắt đầu khi gia đình đưa cậu bé Toản theo học tại Tiểu chủng viện Á Thánh Phụng (Châu Đốc) vào năm 1966. Sau bốn năm tu học, năm 1970, cậu theo học tại Tiểu chủng viện Têrêxa (Long Xuyên). Sau khoảng thời gian tại Tiểu chủng viện, trong khoảng thời gian biến cố mùa xuân năm 1975, chủng sinh Toản gặp nhiều khó khăn trong con đường tu học: trong thời gian từ 1974 đến năm 1975, cậu học Triết học tại Đại chủng viện Thánh Tôma Long Xuyên sau đó tiếp tục theo học môn này tại Ðài Ðức Mẹ Tân Hiệp, Kiên Giang đến năm 1976.
Từ năm 1976 đến năm 1980, chủng sinh Toản theo học thần học tại Tòa giám mục Long Xuyên. Thời gian học gián đoạn trong 2 năm, từ năm 1977 đến 1979, trong thời gian này, chủng sinh Toản được phân công về giúp xứ Môi Khôi Láng Sen, Thạnh Quới. Sau khi học xong, ông lại tiếp tục giúp xứ Môi Khôi. Ngày 28 tháng 11 năm 1988, chủng sinh Trần Văn Toản được lãnh nhận chức phó tế, do giám mục chủ phong là Giám mục Phó Long Xuyên Gioan Baotixita Bùi Tuần. Sau khi lãnh nhận chức Phó tế, Trần Văn Toản thi hành các công tác mục vụ tại xứ Môi Khôi cho đến ngày chịu chức linh mục.

Linh mục

Sau quá trình tu học dài hạn, Phó tế Giuse Trần Văn Toản tiến đến việc được phong chức linh mục. Ngày 16 tháng 1 năm 1992, Trần Văn Toản được truyền chức linh mục do Giám mục Gioan Baotixita Bùi Tuần chủ phong. Sau khi được truyền chức linh mục, linh mục Toản được bổ nhiệm làm linh mục phó xứ Môi Khôi.
Năm 1999, linh mục Toản theo học tại Học viện Mục vụ Đông Á thuộc dòng tên ở Manila, Philippines. Một năm sau, ông theo học tại Đại học De La Salle (Manila) và tốt nghiệp năm 2005 với bằng Tiến sĩ về giáo dục. Sau khi về Việt Nam, ông được bổ nhiệm làm Giám đốc Trung tâm Mục vụ Giáo phận Long Xuyên, Giáo sư Đại chủng viện Thánh Quý cần Thơ (từ năm 2009) và Giáo sư Đại Chủng viện Piô X, Đà Lạt. Ngoài các nhiệm vụ trên, linh mục Trần Văn Toản còn đảm trách vai trò phục vụ tại Tòa Giám mục Long Xuyên, phụ trách dự tu giáo phận Long Xuyên, điều phối sinh hoạt của các Ủy Ban và các Ban, điều hướng các đoàn thể đạo đức hoạt động trong giáo phận Long Xuyên.

Giám mục

Ngày 5 tháng 4 năm 2014, Giáo hoàng Phanxicô bổ nhiệm linh mục Giuse Trần Văn Toản làm tân Giám mục phụ tá của giáo phận Long Xuyên, với hiệu tòa Acalisso. Giám mục chính tòa Trần Xuân Tiếu, trong văn thư công bố Tân giám mục Phụ tá, gọi việc bổ nhiệm này là niềm vui chung của giáo phận và cách đặc biệt với cá nhân giám mục Tiếu. Về phía chính quyền, nhận được tin bổ nhiệm, Phó Trưởng ban Tôn giáo Chính phủ Việt Nam, ông Dương Ngọc Tấn và Ban Tôn giáo chính phủ tỉnh An Giang đã đến Tòa Giám mục Long Xuyên gửi lời chức mừng đến Tân giám mục phụ tá.
Tân giám mục chọn cho mình khẩu hiệu: "Vinh dự của tôi là thập giá Chúa Giêsu Kitô". Lễ tấn phong giám mục được tổ chức vào ngày 29 tháng 5 năm 2014 tại nhà thờ Đài Đức Mẹ Tân Hiệp (Rạch Giá, Kiên Giang), do Giám mục Giuse Trần Xuân Tiếu - Giám mục chính tòa Giáo phận Long Xuyên chủ phong và hai giám mục Stêphanô Tri Bửu Thiên - Giám mục chính tòa Giáo phận Cần Thơ và Giám mục chính tòa Giáo phận Phan Thiết Giuse Vũ Duy Thống làm phụ phong, với sự tham dự của Đại diện Tòa Thánh là Tổng giám mục Leopoldo Girelli và 21 giám mục từ các giáo phận khác ở Việt Nam.
Giám mục Trần Văn Toản được chọn làm chủ tịch Ủy ban Giáo Dân thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam nhiệm kì 2016 - 2019.
Ngày 18 tháng 9 năm 2014, giám mục Trần Văn Toản cùng ba giám mục Việt Nam khác là Anphongsô Nguyễn Hữu Long, Giuse Đinh Đức Đạo và Phêrô Nguyễn Văn Viên tiếp kiến với giáo hoàng Phanxicô trong khuôn khổ cuộc tiếp kiến chung của 94 tân giám mục thuộc các quốc gia Truyền giáo sau hai tuần bồi dưỡng tại Rôma.
Ngày 25 tháng 8 năm 2017, Tòa Thánh công bố việc bổ nhiệm giám mục Trần Văn Toản làm giám mục phó Giáo phận Long Xuyên với quyền kế vị giám mục chánh tòa Giuse Trần Xuân Tiếu, cùng với tin bổ nhiện Tân giám mục phụ tá Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh Louis Nguyễn Anh Tuấn. Sau khi Tòa Thánh công bố, Tòa giám mục Long Xuyên công bố thư hiệp thông của giám mục Giuse Trần Xuân Tiếu kêu gọi các thành phần giáo phận cầu nguyện và cầu nguyện cho tân giám mục phó. Trả lời phỏng vấn từ báo Công giáo và Dân tộc, giám mục Trần Văn Toản cho biết: Qua sự bổ nhiệm, tôi được yêu cầu đón nhận giáo phận Long Xuyên vào trong cuộc đời mình để phục vụ như một người nô bộc. Nhân dịp này, ông cũng gửi lời cảm ơn đến toàn thể giáo phận và chính quyền tỉnh An Giang đã gửi nhiều lời chúc mừng, khích lệ, cộng tác.
Nhận được tin bổ nhiệm, nhiều phái đoàn từ chính quyền đã có nhiều buổi gặp để chúc mừng giám mục Trần Văn Toản trong cương vị mới như Ban Tôn giáo tỉnh An Giang dẫn đầu bởi ông Nguyễn Tiếc Hùng vào ngày 26 tháng 8 và Ban Dân vận Trung ương, dẫn đầu bởi bà Trương Thị Mai vào ngày 30 tháng 8.
Lễ nhậm chức giám mục phó của ông được tổ chức sau đó vào ngày 23 tháng 10 năm 2017, trong khuôn khổ tuần cầu nguyện và hội họp của Ban Tư vấn Giáo phận Long Xuyên. Phần nghi thức trao Tông sắc bổ nhiệm được làm chứng bởi Tổng giám mục Phaolô Bùi Văn Đọc, trưởng Giáo tỉnh Sài Gòn.
Tòa Thánh loan báo Giáo hoàng Phanxicô chính thức chấp thuận đơn xin hồi hưu của Giám mục chính tòa Giáo phận Long Xuyên Giuse Trần Xuân Tiếu vào ngày 23 tháng 2 năm 2019. Với cương vị giám mục phó, giám mục Trần Văn Toản chính thức kế vị giám mục chính tòa Long Xuyên. Trong bức thư đầu tiên trên cương vị giám mục chính tòa, ký ngày 24 tháng 2, giám mục Trần Văn Toản gửi lời cảm ơn đến các giám mục tiền nhiệm đã gầy dựng và phát triển giáo phận, tạo cơ sở cho ông kế thừa ngày nay. Đồng thời, ông bày tỏ mong muốn giám mục Trần Xuân Tiếu tiếp tục ở lại giáo phận để hỗ trợ, đồng hành trong các dịp trọng đại, các thánh lễ trong giáo phận. Trong bức thư này, giám mục Toản cũng nêu lên mong muốn tổ chức các lễ kỷ niệm cho giám mục Tiếu. Ngoài ra, trong thư này, giám mục Toản cũng bổ nhiệm các nhân sự trong giáo phận Long Xuyên, đa phần tái bổ nhiệm các vị trí từ thời giám mục Trần Xuân Tiếu.
Các giám mục Việt Nam từ 27 giáo phận họp Đại hội XIV Hội đồng Giám mục Việt Nam tại trung tâm Mục vụ Giáo phận Hải Phòng vào cuối tháng 9 và đầu tháng 10 năm 2019. Trong khuôn khổ đại hội, các giám mục đã sắp xếp và bầu chọn nhân sự trong hội đồng. Kết quả, các giám mục tiếp tục chọn Giám mục Trần Văn Toản đảm trách vai trò Chủ tịch Uỷ ban Giáo dân thuộc Hội đồng Giám mục trong nhiệm kỳ 2019 - 2022.