Gia đình Phật tử Việt Nam

Tại Bắc Kỳ

Tại Bắc Kỳ, Hội Phật giáo Bắc Kỳ đã được thành lập (1934) với trụ sở tại chùa Quán Sứ (Hà Nội), do Cư sĩ Nguyễn Năng Quốc làm Hội Trưởng và Hòa thượng Thanh Hanh là Thiền Gia Pháp Chủ.
Tháng 5 năm 1945 danh hiệu được cải đổi là Hội Việt Nam Phật giáo do Hòa thượng Tuệ Tạng (Tổ Cồn) làm Hội Trưởng, trong khi các thầy Tố Liên và Trí Hải được ủy nhiệm điều hành thường trực công việc.
Từ khi thành lập, ngoài việc kết hợp sơn môn, tu đính giới luật Tăng sự, thiết lập đạo tràng, Phật học đường tại các tổ đình để đào tạo Tăng chúng, đồng thời các Thượng tọa cùng một số Cư sĩ trong Ban Quản trị đã thực hiện việc quy tụ thanh, thiếu, đồng niên, con em Hội Viên để hình thành Ban Đồng Ấu, hàng tuần chiều thứ năm và sáng chủ nhật đến chùa học kinh nghĩa; rước lễ, dâng hoa các ngày đại lễ; tụng niệm; sinh hoạt vui chơi; tập hát các bài hát theo điệu nhạc truyền thống dân tộc do Cư sĩ Thiều Chữu (tác giả cuốn Hán-Việt tự điển) hướng dẫn. Đó là thời kỳ sơ khai hình thành Ban Đồng Ấu Phật giáo tại Bắc Kỳ.
Năm 1946 cuộc chiến kháng Pháp bùng nổ, Hội cũng như tổ chức Đồng Ấu gián đoạn sinh hoạt.

Tiến trình phát triển và xây dựng

Qua Đại hội tháng 05/1951, cùng với Trại huấn luyện Kim Cang đầu tiên là cơ duyên mở đầu tinh thần thống nhất, và canh tân cơ cấu tổ chức điều hành, chương trình tu học và các hình thức sinh hoạt Gia đình Phật tử Việt Nam, thuộc Tổng Hội Phật giáo Việt Nam. Do đó đã dẫn đến Đại hội Gia đình Phật tử toàn quốc diễn ra vào tháng 01/1953 tại Huế, gồm có 63 Đại biểu Huynh trưởng chính thức của 3 miền.
Kết quả Đại hội đã thành lập Ban Hướng dẫn Trung ương Gia đình Phật tử Việt Nam, và quyết nghị chấp thuận một Nội quy và chương trình tu học, cùng hình thức sinh hoạt thống nhất toàn quốc.
Sau Đại hội 1953, Gia đình Phật tử ba miền đã tỏ rõ sự trưởng thành và quy củ từ cơ cấu tổ chức đến điều hành, tu học, sinh hoạt, các hình thức phô diễn, đến việc đào tạo hàng ngũ Huynh trưởng qua các khóa huấn luyện, làm nền tảng cho sự xây dựng và phát triển trong tương lai, nhằm tiến tới sự thống nhất toàn diện.
Qua năm 1954, Hiệp định Génève phân chia đất nước thành hai miền Nam, Bắc.

Gia đình Phật Tử tại miền Nam Việt Nam

Đến năm 1955 Tổ chức Gia đình Phật tử tại Nam Việt đã hình thành và phát triển khả quan tại Đô Thành Sài Gòn - Gia Định và lan rộng tới các tỉnh Biên Hòa, Cần Thơ, Mỹ Tho, (Định Tường), Vĩnh Long (Long Xuyên)...
Hiệp định Genève chia đôi đất nước thành hai miền Nam, Bắc. Năm 1955, đồng bào miền Bắc thuộc mọi thành phần nói chung, trong đó có đồng bào Phật giáo và Huynh trưởng, Đoàn Sinh Gia đình Phật tử nói riêng, di cư vào định cư tại Sài Gòn - Gia Định và một số tỉnh thuộc Nam Việt và Trung Việt.
Từ bấy giờ tổ chức Gia đình Phật tử tại Nam Việt có thêm hai hệ thống của hai Ban Hướng dẫn Gia đình Phật tử Bắc Việt tại Miền Nam:
+ Một thuộc Giáo hội Tăng Già Bắc Việt đặt trụ sở tại chùa Giác Minh, đường Phan Thanh Giản (nay là Điện Biên Phủ).
+ Thứ hai, thuộc Hội Việt Nam Phật giáo Bắc Việt đặt trụ sở tại chùa Phước Hòa, đường Phan Đình Phùng (nay là Nguyễn Đình Chiểu).
Trong cảnh đất nước chia cắt Bắc - Nam tạo ra những phức tạp, xáo trộn không tiên liệu được. Bởi vậy, ở thời gian giao thời lúc đầu không tránh khỏi những ngộ nhận và trở ngại trong hoạt động. Vì sự điều hành hoạt động và quản trị khác nhau, do thống thuộc mỗi tập đoàn Phật giáo và không được sự chỉ đạo chung bởi một Ban Hướng dẫn toàn quốc theo tinh thần Đại hội 1953.
Tuy vậy, vẫn có sự quan hệ "tình Lam, con Phật", và hình thức tổ chức, tu học vẫn theo Nội quy Gia đình Phật tử Việt Nam.
Nhằm tạo hòa khí trước những ngộ nhận, dao động của giao thời và kết liên "tình Đạo, tình Lam", Trưởng Huỳnh đã liên hệ với các Gia đình Phật tử họ Giác (thuộc Giáo hội Tăng Giá Bắc Việt) và Gia đình Phật tử họ Minh (thuộc Việt Nam Phật giáo Bắc Việt) cùng Trưởng Hồng Liên - Phan Cảnh Tuân (Gia đình Phật tử Trung Việt) thành lập Đoàn Huynh trưởng A Dục. Mục đích của Đoàn nhằm trao đổi kinh nghiệm, bồi bổ kiến thức trong vai trò Huynh trưởng phụng sự Đạo pháp, và hòa đồng hoạt động xây dựng Gia đình Phật tử Việt Nam, phù hợp với hoàn cảnh đương thời.
Năm 1960 nhằm kết liên tình lam, Đoàn Huynh trưởng A Dục do các Trưởng Nguyễn Hữu Huỳnh, Phan Cảnh Tuân và Nguyễn Văn Thục hướng dẫn đã thăm Đà Lạt & giao lưu với Gia đình Phật tử địa phương. Nhờ sự quan hệ thắm thiết "tình Lam, con Phật", dầu sự thống nhất khác nhau song cùng một lý tưởng phụng sự Đạo pháp và xây dựng tổ chức Gia đình Phật tử Việt Nam. Trong khoảng cuối năm 1960, Gia đình Phật tử họ "Chánh" thuộc Hội Phật học Nam Việt tổ chức hội nghị tại chùa Xá Lợi, khởi đầu thành lập Ban Hướng dẫn Gia đình Phật tử Nam Việt, do Trưởng Tống Hồ Cầm đảm trách Trưởng ban Hướng dẫn. Từ đây, tại Nam Việt có ba Ban Hướng dẫn:
1. Ban Hướng dẫn Gia đình Phật tử Nam Việt.
2. Ban Hướng dẫn Gia đình Phật tử thuộc Giáo hội Tăng Già Bắc Việt tại miền Nam.
3. Ban Hướng dẫn Gia đình Phật tử thuộc Hội Việt Nam Phật giáo Bắc Việt tại miền Nam.
Cuối năm 1960, sau cuộc họp sơ bộ tại Nha Trang Thượng tọa Thích Thiện Minh, Ủy viên Thanh Niên Phật tử Tổng Hội Phật giáo Việt Nam, vào Sài Gòn họp với Đại đức Ủy viên Thanh Niên và một số Huynh trưởng Gia đình Phật tử Bắc Việt tại chùa Giác Minh. Các phiên họp này nhằm mục đích tìm phương thức đi đến thống nhất sự chỉ đạo các Gia đình Phật tử.
Nhờ sự lãnh đạo sáng suốt, đầy tế nhị của Thượng tọa Ủy viên Thanh Niên Phật tử, cùng sự kết hợp tình lam qua Đoàn Huynh trưởng A Dục bấy giờ, là một phần nhân tố duyên lành, dẫn đến Đại hội Huynh trưởng toàn quốc họp tại chùa Xá Lợi từ ngày 26 đến ngày 28-12-1961 bầu cử Ban Hướng dẫn toàn quốc (như tinh thần Đại hội 1953) gồm đủ thành phần đại diện Bắc - Trung - Nam như:
+ Trưởng ban: Thượng tọa Thích Thiện Hoa.
+ Phó Ban ngành Nam: Tống Hồ Cầm.
+ Phó Ban ngành Nữ: Hoàng Thị Kim Cúc.
+ Tổng Thư ký: Trần Quang Thuận.
+ Phó Tổng Thư ký: Cao Chánh Hựu.
+ Thủ Quỹ kiêm Đại diện Gia đình Phật tử Bắc Việt: Đạo Hữu Nguyễn Đức Lợi.
Kể từ đây trở đi, tổ chức Gia đình Phật tử Việt Nam thể hiện tinh thần đoàn kết vững chắc với một ý chí xây dựng và củng cố hàng ngũ, phát huy đức tính Bi, Trí, Dũng phụng sự Đạo pháp. Do đó, đã trở thành một lực lượng kiên trung với trí tuệ trong sáng, góp phần vào công cuộc đòi hỏi tự do tín ngưỡng, bình đẳng tôn giáo, theo Giáo lệnh của đức Hội Chủ Tổng Hội Phật giáo Việt Nam và của Ủy ban Liên Phái Bảo vệ Phật giáo năm 1963.

Mục đích

Mục đích Gia đình Phật tử Việt Nam:
"Đào luyện thanh - thiếu - đồng niên thành Phật tử chân chính; góp phần xây dựng xã hội theo tinh thần Phật giáo"

Bậc học

Gia đình Phật tử chia Đoàn Sinh thành 3 độ tuổi khác nhau (Nam, Nữ sinh hoạt riêng biệt làm 2 nhóm khác nhau): Ngành Đồng (Oanh Vũ), ngành Thiếu và ngành Thanh.

- Ngành Đồng chia làm 4 bậc học: Mở Mắt, Cánh Mềm, Chân Cứng và Tung bay.

- Ngành Thiếu chia làm 4 bậc học: Hướng Thiện, Sơ Thiện, Trung Thiện và Chánh Thiện.

- Ngành Thanh chia làm 2 bậc học: Hoà, Trực.

Ngoài ra, khi Đoàn Sinh Gia đình Phật tử phát nguyện làm Huynh trưởng sẽ tham gia các khoá tu học dài hạn dành cho Huynh trưởng (lần lượt là: Kiên, Trì, Định, Lực) và trải qua các trại Huấn luyện kết khóa tương đương (lần lượt là: Lộc Uyển, A Dục, Huyền Trang, Vạn Hạnh).

Nội dung tu học và đào luyện

Gia đình Phật tử có 4 bộ môn tu học là:

- Phật Pháp: Đây là bộ môn chính của Gia đình Phật tử.

- Hoạt động Thanh niên.

- Hoạt động Xã hội.

- Văn Nghệ.

Phật Pháp

Chia ra các bậc học theo từng độ tuổi:

- Đối với độ tuổi ngành Đồng [gọi là Oanh Vũ] (từ 7 đến 12 tuổi) có các bậc: Mở Mắt, Cánh Mềm, Chân Cứng, Tung bay.

- Đối với độ tuổi ngành Thiếu (từ 13 đến 17 tuổi) có các bậc học: Hướng Thiện, Sơ Thiện, Trung Thiện, Chánh Thiện.

- Đối với độ tuổi ngành Thanh (từ 18 tuổi trở lên) có các bậc: Hoà, Trực

- Đối với Huynh trưởng thì có các bậc tu học trường kỳ: Kiên,Trì, Định, Lực

Hoạt động Xã Hội

Bao gồm các công tác liên quan đến xã hội như: Cứu trợ, thăm viếng hỗ trợ, tham gia các hoạt động cộng đồng...