Ngao Hán Cố Luân công chúa

Tiểu sử

Cố Luân Ngao Hán Công Chúa sinh ngày 12 tháng 3 năm Thiên Mệnh thứ 6 (1621), khi đó Hoàng Thái Cực vẫn còn là Hòa Thạc Bối lặc. Sinh mẫu là Kế phi Ô Lạp Nạp Lạt thị. Bà là em ruột của Túc Vũ Thân vương Hào Cách (豪格) và Lạc Cách (洛格).
Thiên Thông nguyên niên (1627), tháng 12, Ngao Hán bộ Tái Thần Trắc Lễ Khắc Đồ hướng Hoàng Thái Cực thỉnh hôn. Hoàng Thái Cực liền hứa gả trưởng nữ gần 7 tuổi cho con trai của Tái Thần Trác Lễ Khắc Đồ là Ban Đệ, hai bên đính hôn, tiến hành nạp sính lễ, trở thành nhi nữ thân gia.
Năm Thiên Thông thứ 7 (1633), tháng 1, Hoàng trưởng nữ 13 tuổi, Ban Đệ hướng Hoàng Thái Cực thỉnh hôn, lại dâng lên yên ngựa, áo giáo, lạc đà. Hoàng Thái Cực liền thực hiện ước hẹn trước đó, khiển giá Hoàng trưởng nữ, thiết đại yến cho Ban Đệ, lại ban thưởng đồ bồi giá rất phong phú. Đến ngày 18 tháng 4, Hoàng Thái Cực cùng các Bối Lặc, Phúc Tấn, Hoàng tử, Hoàng nữ tiễn đưa Công Chúa. Công chúa tiến về Ngao Hán bộ, hào xưng Ngao Hán Công Chúa (敖漢公主).
Sùng Đức nguyên niên (1636), Hoàng Thái Cực lên ngôi Hoàng đế, lấy niên hiệu là Sùng Đức, cải quốc hiệu là Đại Thanh, đổi tộc Nữ Chân thành Mãn Châu. Ông cũng phong hiệu cho 7 Công Chúa là chị em, con gái hoặc nữ giới thân tộc. Bà được phong tước hiệu thành Cố Luân Ngao Hán Công Chúa (固倫敖漢公主), xác lập chế định thứ bậc Công Chúa của triều đại nhà Thanh.
Cùng năm, Ngạch Phụ Ban Đệ được phong Trác Tát Khắc Đa La Quận Vương, sau lại được phong Ngao Hán bộ đích lĩnh kỳ giả. Sau khi thành hôn, Công Chúa và Ngạch Phụ phu thê ân ái, sinh được 4 nam 1 nữ. Hậu nhân của bà cũng liên tục thông hôn cùng hoàng thất Thanh triều. Như trưởng tử cùng thứ tử của bà đều cưới hoàng gia Quận Chúa, về sau cũng xuất hiện rất nhiều Hoàng Gia Cách Cách gả cho hậu nhân của bà.

Hạ giá Phiên Vương, cầm sắt hữu chi

Năm Thiên Thông thứ 8 (1634), tháng 11, Ngạch Phụ Ban Đệ cùng Công Chúa quy ninh (ý chỉ về nhà thăm cha mẹ), Trung cung Đại phúc tấn Triết Triết suất chư Bối Lặc phúc tấn tương nghênh. Ngày hôm sau, Ngạch Phụ cùng Ngao Hán Công Chúa cùng nhau bái kiến Thanh Thái Tông Hoàng Thái Cực xong, Ban Đệ dâng lên diên yến cùng ngựa, lạc đà, trâu, dê, Thái Tông "酌纳之 chước nạp chi - đắn đo mà tiếp nhận".
Năm Thiên Thông thứ 9 (1635), tháng 8, Ngạch Phụ Ban Đệ lần thứ 2 cùng Công Chúa quy ninh, lại được Trung cung Đại phúc tấn, Trắc phúc tấn cùng các Bối Lặc phúc tấn ra ngoài Thịnh Kinh mà thiết đại yến nghênh đón. Hôm sau, Thái Tông gọi Ngạch Phụ cùng Công Chúa tiến cung tham gia thịnh yến. Ngạch Phụ và Công Chúa lại lấy lễ quy ninh mà dâng lên điêu an mã (yên ngựa chạm trỗ hoa văn), lạc đà, trâu, dê các loại. Đến ngày thứ 3, Ngạch Phụ và Công Chúa là chuẩn bị thịnh diên tiến hiến cho Thái Tông. Sau khi Ngạch Phụ và Công Chúa trở về bản bộ, Thái Tông lại thưởng rất nhiều vật phẩm, trong đó có phục sức, vải vóc ước chừng 31 loại, khoảng 1271 kiện; châu bảo đồ trang sức, dụng cụ sinh hoạt như chén bát bàn đĩa ấm cùng hộp tủ các loại nhiều vô số kể. 
Năm Sùng Đức thứ 3 (1638), tháng 12, Cố Luân Công Chúa cùng Ngạch Phụ lại lần nữa triều bái, Thái Tông lệnh Hòa Thạc Trịnh Thân Vương Tế Nhĩ Cáp Lãng làm tiệc nghênh đón. Cố Luân Công Chúa cùng Ngạch Phụ làm thịt súc vật 49 con, chuẩn bị tại thịnh tiệc tại Sùng chính điện hiến cho Thái Tông Hoàng Thái Cực, để bày tỏ tấm lòng trung hiếu.
Năm Sùng Đức thứ 4 (1639), tháng giêng, Ngao Hán bộ Cố Luân Ngạch Phụ Ban Đệ vì được phong Đa La Quận Vương mà tạ ơn, cống phẩm dự định lại hiến lạc đà cùng ngựa, Thái Tông rất khen ngợi, nhưng lại không chịu thu cống phẩm của Ngạch Phụ. Đến tháng 2, Ngao Hán bộ Cố Luân Công Chúa cùng Ngạch Phụ trở về Mông Cổ bản bộ, Trung cung Hoàng Hậu Triết Triết suất chư Vương phúc tấn đưa tiễn đến tận Diễn Võ Trường, thiết yến đưa tiễn.
Năm Sùng Đức thứ 6 (1641), tháng 10, Ngao Hán bộ Cố Luân Ngạch Phụ Đa La Quận vương Ban Đệ, Cố Luân Công Chúa lại cống ngựa, lạc đà, lông chồn, đến phúng điếu tang lễ Thần Phi, Thái Tông ngay tại Thanh Ninh cung ban thưởng yến tiệc cùng Cố Luân Công Chúa và Ngạch Phụ Ban Đệ.
Năm Sùng Đức thứ 8 (1643), ngày 6 tháng 8, Ngao Hán bộ Cố Luân Công Chúa cùng Ngạch Phụ lại đến Thịnh Kinh, Hoàng Hậu Triết Triết suất chư Vương phúc tấn nghênh đón tại Diễn Võ Trường, thiết yến khoản đãi, đón vào thành Thịnh Kinh. Ngày 8, phu thê hai người tham gia hôn lễ của Thái Tông Hoàng ngũ nữ (tức Cố Luân Thục Tuệ Trưởng Công Chúa) tại Sùng Chính điện. Đến tháng 9, Thái Tông đột nhiên băng thệ, Công Chúa cùng Ngạch Phụ cùng nhau tham gia tang lễ Thái Tông.
Đủ loại kể trên, có thể thấy được Ngao Hán bộ Công Chúa cùng Ngạch Phụ Ban Đệ không chỉ cùng Hậu Kim quốc lui tới nhiều lần, hơn nữa đều là vợ chồng đồng hành, cùng chung chí hướng. Luận theo việc công, là đại biểu Ngoại phiên Mông Cổ Ngao Hán bộ đến đây tiến cống, là vì tận trung. Luận theo việc tư, thì là tuân thủ nghiêm ngặt lễ nghĩa, hồi báo Hãn A Mã, là vì tận hiếu. Đối với điều này, Thái Tông cũng tán thưởng có thêm, mỗi lần Ngao Hán bộ Công Chúa cùng Ngạch Phụ đến, phần lớn đều là Trung cung Hoàng Hậu tự mình ra nghênh đón. Lúc trở về, Thái Tông cũng lấy lễ đưa tiễn, lại thưởng thêm rất nhiều vật phẩm. 
Ở giữa, xưng hào của Công Chúa cùng Ngạch Phụ cũng không ngừng biến hóa - Sùng Đức nguyên niên (1636), Đại Thanh lập quốc, Ngao Hán Công Chúa được phong là Cố Luân Công Chúa, mà Ban Đệ ngoại trừ thân phận Cố Luân Ngạch Phụ còn được phong Đa La Quận Vương, trong 26 ngưu lộc của Ngao Hán bộ được độc lĩnh 17 ngưu lộc, vượt xa so với bá phụ Tắc Nặc Mộc Đỗ Lăng mà trở thành Bộ lĩnh kỳ giả. Bởi vậy, trong tư liệu lịch sử, Ngao Hán Công Chúa biến thành "Ngao Hán Cố Luân Công Chúa", Ngạch Phụ Ban Đệ biến thành "Ngao Hán bộ Cố Luân Ngạch Phụ Đa La Quận vương Ban Đệ".
Hơn nữa, những tình huống kể trên cũng chưa nhắc tới những lần Ban Đệ bởi vì quốc sự mà triều bái. Như năm Sùng Đức thứ 7 (1642), Ngao Hán bộ Cố Luân Ngạch Phụ Đa La Quận vương Ban Đệ xuất chinh đánh Minh triều đại thắng, tại Sùng Chính điện được Thái Tông tổ chức tiệc mừng công, lại thượng biểu tiến hành Khánh Hạ lễ, hướng Thái Tông quỳ tiến rượu ngon, lại hiến ngựa, lạc đà, lông chồn, ưng, điêu linh các loại. Ngay lập tức, Thái Tông ngay tại thịnh yến lại tự công cấp dư thưởng tứ —— Ngạch Phụ Ban Đệ đối với Hậu Kim quốc cùng Ngao Hán Công Chúa nhất vãng tình thâm, thủy chung là rể hiền của Thái Tông.

Ngạch Phụ nhiều lần lập chiến công

Cố Luân Ngạch Phụ Đa La Quận vương Ban Đệ sau khi nghênh thú Ngao Hán Công Chúa, đối với Thái Tông lại càng nghe theo. Từ Sùng Đức nguyên niên, Ban Đệ nhiều lần tòng chinh, tung hoành ngang dọc, nhiều lần xây dựng chiến công. 
Năm Sùng Đức thứ 3 (1638), tháng 3, ông suất bộ chinh phạt Mạc Bắc Mông Cổ Khách Nhĩ Khách. Đến tháng 9, Hậu Kim chinh phạt nhà Minh, ông lại cùng quân Bát Kỳ phá được Tế Nam. 
Năm Sùng Đức thứ 4 (1639), Ban Đệ đi theo đại quân, tấn công nhà Minh tại Tùng Sơn. 
Năm Sùng Đức thứ 5 (1640), lại cùng sở bộ (quân đội của Ngao Hán bộ) suất chinh lưu vực Hắc Long Giang của Tác Luân bộ.
Năm Sùng Đức thứ 6 (1641), theo quân đội Bát Kỳ vây khốn quân Minh tại quan ngoại Cẩm Châu Thành, lúc lưỡng Hồng Kỳ (Chính Hồng Kỳ cùng Tương Hồng Kỳ) và Tương Lam Kỳ bị quân Minh tập kích, Ngạch Phụ Ban Đệ suất Ngoại phiên Mông Cổ chư quân anh dũng đánh lui quân Minh mà được ban thưởng.
Năm Thuận Trị thứ 3 (1646), nhà Thanh dời đô đến Bắc Kinh, Ban Đệ lại suất bộ theo Hòa Thạc Dự Thân vương Đa Đạc bình định, truy kích và tiêu diệt các phần tử phản Thanh mà đầu phục Mạc bắc Khách Nhĩ Khách Tô Ni Đặc bộ, đánh bại Mạc bắc Khách Nhĩ Khách Thổ Tạ Đồ hãn và viện binh của Xa Thần hãn. Có lẽ là do bôn ba mệt mỏi mà đến năm Thuận Trị thứ 4 (1647), Cố Luân Ngạch Phụ Đa La Quận vương bất hạnh qua đời, hàm Quận Vương do trưởng tử Mặc Nhĩ Căn Ba Đồ Lỗ Ôn Bố thừa tập.

Phúc trạch lâu dài

Ngao Hán Công Chúa cùng Ngạch Phụ Ban Đệ ở phương diện sinh dục tử tự có thể xưng là "nhất chi độc tú", hai người sinh được 4 nam 1 nữ, nhiều nhất trong tất cả các Công Chúa nhà Thanh. Phong hào của Cố Luân Ngạch Phụ Đa La Quận Vương Ban Đệ tất nhiên là do con trai trưởng Ôn Bố tập tước, xưng Ngao Hán bộ Đa La Mặc Nhĩ Căn Ba Đồ Lỗ Quận Vương (敖汉部多罗墨尔根巴图鲁郡王). Theo chế độ nhà Thanh, cấp bậc của Cố Luân Công Chúa tương đương với Hòa Thạc Thân Vương, Hòa Thạc Công Chúa tương đương với Đa La Quận Vương, phía dưới cứ y theo mà giảm xuống. Nhưng cho dù là con trai của Cố Luân Công Chúa hay Hòa Thạc Công Chúa thì tất cả đều phong Nhất đẳng Thai Cát (一等台吉) hoặc Nhất đẳng Tháp Bố Nang (一等塔布囊). Còn con trai của Mông Cổ Ngạch Phụ có được phong hay không, phong đẳng cấp gì, thì còn phải xem xét người đó có phải Hoàng nữ sở xuất hay không, tức là có huyết thống Hoàng Gia hay không. 
Hơn nữa, trong những người con của Công Chúa, ngoại trừ 1 người được tập tước thì còn lại đều phong Tam đẳng Thai Cát hoặc Tháp Bố Nang. Nếu như cấp bậc Công Chúa cao hơn Ngạch Phụ thì con của Công Chúa sẽ được thụ phong theo mẹ, tuổi được thụ phong thường là 18. Về mặc cấp bậc, Nhất đẳng Thai Cát hay Tháp Bố Nang đều tương đương với Quan Nhất phẩm của triều đình, phía dưới tương tự. Tuy nhiên, dường như nếu Công Chúa gả cho người Mãn nội bộ Bát Kỳ thì con cái không được thụ phong theo tước vị của mẹ, mà chỉ có gả cho người Mông Cổ thì mới được thụ phong. 
Như đã bàn, gia đình Vương công quý tộc Mông Cổ chỉ có con của Công Chúa mới có thể được phong tước theo thân phận Công Chúa, kết quả tất nhiên là đề cao con cháu có huyết thống Hoàng Gia ở Mông Cổ cả về thân phận lẫn địa vị. Kỳ thật, đây cũng là biện pháp chính trị Mãn-Mông liên hôn.
Vì vậy, Ngao Hán Cố Luân Công Chúa ngoại trừ có con trai trưởng Ôn Bố kế thừa tước Đa La Quận Vương, còn lại con trai thứ 3 và thứ 4 đều theo mẹ - Hoàng trưởng nữ Cố Luân Công Chúa - mà được phong Nhất đẳng Thai Cát hoặc Tháp Bố Nang, bởi vì Cố Luân Công Chúa xem như tương đương với Hòa Thạc Thân Vương, so với Đa La Quận Vương của Ngạch Phụ thì cao 1 bậc. 
Theo tư liệu lịch sử ghi chép lại, cả con trai trưởng và con trai thứ 2 của Ngao Hán Công Chúa đều cưới Quận Chúa hoàng gia (thân phụ cần khảo cứu thêm). Cháu nội của Công Chúa - Cổn Bố Tắc (衮布则) - lại cưới cháu nội của Thái Tông, con gái của Phụ Quốc Công Thao Tắc. Không chỉ vậy, hậu duệ của Ngao Hán Công Chúa cùng Ngạch Phụ trong những năm Khang Hy, Ung Chính, Càn Long cũng được chỉ định là Ngạch Phụ, vả lại còn nhiều lần bình định phản loạn như Sát Cáp Nhĩ Bố Nhĩ Ni (con trai của Thái Tông Hoàng tứ nữ Mã Khách Tháp), Chuẩn Cát Nhĩ bộ Cát Nhĩ Đan, ..v..v.. lập nhiều công huân, nhiều thế hệ thừa tập Trát Tát Khắc Đa La Quận Vương, đạt được sự trọng dụng của Thanh Đế. 
Đến những năm Gia Khánh, tại Ngao Hán bộ lúc bấy giờ, tử tôn Thai Cát của Công Chúa đã "chi phồn diệp mậu", lên đến 610 người, ngược dòng tìm hiểu mà biết được tất cả đều là hậu duệ của Ngao Hán Công Chúa cùng Ngạch Phụ