Soba

Lịch sử

Truyền thống làm và ăn mỳ soba có nguồn gốc từ thời kỳ Tokugawa, cũng gọi là thời kỳ Edo, từ 1603 tới 1868. Trong thời đại Edo, bất kỳ khu phố nào cũng có một hoặc hai cơ sở làm soba, nhiều nơi cũng phục vụ cả sake, mà có chức năng giống như những quán cafe hiện đại, nơi người dân địa phương sẽ dừng chân để thưởng thức một bữa ăn bình dân. Trong thời gian này, dân cư ở Edo (Tokyo), vốn giàu có một cách đáng kể hơn so với người nghèo ở nông thôn, trở nên dễ bị mắc chứng tê phù do ăn quá nhiều gạo trắng, tức là ít hấp thụ thiamine. Người ta phát hiện ra rằng chứng tê phù có thể được phòng ngừa bằng việc thường xuyên ăn mỳ soba giàu thiamine.
Một số cơ sở, đặc biệt là những nơi rẻ tiền và bình dân hơn, có thể phục vụ cả soba và udon như khi chúng được phục vụ trong cùng một cách giống nhau. Soba là lựa chọn truyền thống về mỳ của người dân Tokyo.

Phục vụ

Soba thường được ăn bằng đũa, và ở Nhật Bản, việc ăn và húp mỳ ồn ào thường được chấp nhận rộng rãi. Điều này đặc biệt phổ biến với mỳ nóng, khi việc đưa mỳ nhanh vào miệng giúp làm mát chúng. Tuy nhiên, việc thưởng thức mỳ một cách yên tĩnh cũng không còn quá hiếm thấy.

Món phổ biến

Như nhiều món mỳ Nhật Bản, mỳ soba thường được phục vụ ráo nước và lạnh vào mùa hè, và nóng vào mùa đông với một loại nước dùng dashi làm từ đậu nành. Những thực phẩm bày kèm trên phần mỳ có thể được thêm vào cả trong món mỳ soba nóng hoặc lạnh, và được chọn lựa để phản chiếu mùa màng hiện tại, cũng như để cân bằng với các nguyên liệu khác. Nhiều món ăn kèm được thêm vào mà không cần nấu nhiều, mặc dù một vài trong số chúng đã được chiên ngập dầu từ trước. Nhiều loại món như thế này cũng có thể được chuẩn bị với udon.

Dịp đặc biệt

Soba thường được ăn theo truyền thống vào đêm giao thừa ở hầu khắp các khu vực của Nhật Bản, một truyền thống còn tồn tại tới ngày nay (Toshikoshi soba (年越し蕎麦); nghĩa là từ năm này qua năm khác). Tại khu vực Tokyo, cũng có một truyền thống mời ăn mỳ soba với hàng xóm mới sau khi chuyển tới nhà mới(Hikkoshi soba), mặc dù hoạt động này ngày nay đã hiếm thấy hơn.

Giá trị dinh dưỡng

100 gram của soba nấu chín cung cấp 99 kcal (410 kJ) năng lượng. Soba chứa đủ tám axit amin thiết yếu, bao gồm lysine, chất không có trong lúa mì.
Soba chứa một loại polysaccharide có thể dễ dàng tiêu hoá. Mỳ soba cũng chứa các chất chống oxy hoá, bao gồm rutin và quercetin, và các chất dinh dưỡng thiết yếu bao gồm choline, thiamine và riboflavin.

Dùng từ

Soba cũng là từ tiếng Nhật của kiều mạch. Hạt kiều mạch rang có thể làm thành một loại trà từ hạt gọi là sobacha, có thể dùng nóng hoặc lạnh. Vỏ của hạt kiều mạch, hoặc sobakawa (cũng gọi là sobagara), được dùng để nhồi vào gối bông. Đôi khi, các loại bia được làm từ kiều mạch như một cách tạo hương vị, và được gọi là "soba ale".
Soba thỉnh thoảng được sử dụng để nhắc đến mỳ một cách tổng quát. Tại Nhật Bản, ramen theo truyền thống thường gọi là chūka soba  (中華そば "soba Trung Hoa") hoặc, trước khi kết thúc chiến tranh thế giới thứ hai, shina soba (支那そば "soba chi na"). Cả hai từ trên đều mang nghĩa "mỳ Trung Quốc", mặc dù từ shina được thay thế bằng chūka vì người Trung Quốc coi thuật ngữ trước đó mang ý xúc phạm. Mỳ chūka soba chần sơ hay luộc sôi một phần được xào để tạo thành yakisoba. Tên gọi ramen là cách phát âm tiếng Nhật của từ lạp miến (拉麺) trong tiếng Trung Quốc. Cần chú ý rằng loại mỳ này không có bột kiều mạch. Trong trường hợp này, mỳ 'soba' đích thực được gọi là nihon soba (日本蕎麦, 'soba Nhật') để đối lập với chūka soba.
Tại Okinawa, soba thường được gọi cho Okinawa soba, một món mỳ hoàn toàn khác làm hoàn toàn bằng bột mỳ, không có bột kiều mạch. Okinawa soba cũng khá phổ biến ở khu vực thành phố Campo Grande (Brazil), do ảnh hưởng từ người nhập cư Nhật Bản (Okinawa). Nó được ăn ở các khu chợ đường phố hoặc ở các nhà hàng đặc biệt với tên gọi "sobarias".