Sten

Lịch sử chế tạo

Vào năm 1940, khi nước Anh đang tham gia vào trận không chiến quan trọng, đối mặt với quân đội phát xít. Lo lắng quân Đức sẽ tấn công và xâm lược nước Anh, chính phủ đã phải tìm cách mua thật nhiều tiểu liên Thompson từ nước Mỹ để chuẩn bị chiến đấu với quân đội phát xít Đức. Nhưng súng Thompson là một khẩu súng tiểu liên rất đắt tiền thời bấy giờ nên nước Anh đành phải hạn chế lại việc mua nó. Nhà máy sản xuất vũ khí Royal Small Arms Factory và Enfield quyết định thiết kế một khẩu tiểu liên thay thế cho khẩu Thompson, họ nghĩ rằng nên thiết kế một khẩu tiểu liên có tạo hình giống khẩu Lanchester, một mẫu súng sao chép từ tiểu liên MP28 của Đức. Thế là chỉ trong vài ngày sau, khẩu Sten đã được ra đời, chính phủ Anh rất hài lòng. Tên của khẩu súng đã được đặt tên theo tên của hai người đã bỏ nhiều thời gian và công sức để chế tạo nó, là ông Reginald V. Shepherd và ông Harold Turpin, chữ S và chữ T được lấy ra từ tên Shepherd và Turpin, còn vần EN thì không rõ là tên nhà máy Enfield hay là chữ England. Tiểu liên Sten sau ngay đó đã được chấp nhận sản xuất đại trà và đưa vào sử dụng trong quân đội. Nó thật sự đã làm thay đổi bộ mặt quân đội nước Anh. Chưa đến năm 1941 mà tiểu liên Sten đã được sản xuất đến hơn 4 triệu khẩu với tất cả các biến thể.

Trong thế chiến thứ hai

Khi thế chiến thứ hai bùng nổ, tất cả súng tiểu liên được gửi đến cho quân đội Anh ở tất cả các mặt trận và cũng được bán cho những lực lượng kháng chiến ở châu Âu. Những người kháng chiến bảo rằng thật may mắn khi họ có khẩu Sten vì trước khi Sten ra đời thì họ phải dùng Thompson, MP-40 và một vài khẩu súng trường khác. Hai khẩu tiểu liên đó không có giảm thanh khiến cho những cuộc phục kích và ám sát những sĩ quan cấp cao Đức bị quân lính Đức phát hiện rất nhanh, kết quả là hơn một nửa số người đã bị bắt hoặc bị bắn chết ngay tại chỗ. Nhờ mẫu Sten Mk IIS có thể gắn giảm thanh lẫn cả sự chính xác cao nên việc ám sát của họ đã thành công, có rất nhiều người đã nhận xét rằng Sten có tạo hình rất lạ giống một khẩu súng tự tạo tại nhà hơn là vũ khí trong chiến tranh. Tuy vậy, khẩu Sten cũng bị coi là thiếu tin cậy hơn so với khẩu Thompson hay MP-40, nó không thể hoạt động ổn định trong những môi trường khắc nghiệt như rừng nhiệt đới. Chính vì điều đó đã khiến cho cuộc ám sát một sĩ quan SS, Reinhard Heinrich của hai lính biệt kích người Séc suýt nữa thất bại chỉ vì khẩu Sten của họ bị kẹt đạn và họ phải sử dụng lựu đạn. Có một điều lạ là súng Sten đã được dùng bởi rất nhiều lực lượng Anh trên tất cả các chiến trường nhưng các lực lượng ở châu Phi sử dụng Sten với số lượng ít vô cùng, trong hàng ngàn binh lính chỉ có vài trăm người là dùng khẩu Sten.

Trong chiến tranh Đông Dương và chiến tranh Việt Nam

Trong thời kỳ chiến tranh Đông Dương, rất nhiều vũ khí của thời thế chiến thứ hai được gửi đến cho quân đội Pháp ở Việt Nam để chiến đấu với quân đội Việt Minh, tiểu liên Sten cũng nằm trong số vũ khí đó. Được trang bị chủ yếu cho bộ binh và kỵ binh, nó được nằm trong danh sách những khẩu súng tiểu liên thông dụng nhất của thời chiến tranh Đông Dương và chiến tranh Việt Nam. Đến năm 1955, khi quân đội Hoa Kỳ xâm lược Việt Nam, quân đội nhân dân Việt Nam lẫn cả những người lính Việt Cộng đều dùng những khẩu tiểu liên Sten và nhiều tiểu liên chiến lợi phẩm khác như PPSh-41, PPS-43, M1A1 Thompson, MAT-49,...để chiến đấu với quân đội Hoa Kỳ.

Những cuộc chiến khác

Sten đã được bán khắp nơi trên thế giới sau chiến tranh Việt Nam, nó là một khẩu tiểu liên ưa thích của nhiều lực lượng nổi dậy từ nhiều cuộc chiến trên thế giới. Vì sử dụng loại đạn nổi tiếng thế giới, 9x19mm, nên việc tìm và mua đạn cho khẩu Sten không khó cho lắm. Đáng chú ý nhất là quân du kích Mujahideen và Taliban trong chiến tranh Afghanistan cùng với nhiều lực lượng nổi dậy khác ở châu Phi.