Giuse Đỗ Mạnh Hùng

Thân thế và tu tập

Giuse Đỗ Mạnh Hùng sinh ngày 15 tháng 9 năm 1957 tại Tân Sơn Hoà, Gia Định, Sài Gòn (nay thuộc phường 1, quận Tân Bình, thành phố Hồ Chí Minh). Nguyên quán thuộc giáo xứ Trì Chính, nay thuộc xã Kim Chính, huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình, thuộc Giáo phận Phát Diệm. Ông sinh ra trong một gia đình Công giáo có nhiều ơn gọi. 
Cha mẹ ông có năm người con gồm ba gái và hai trai. Khi ông bà đưa gia đình di cư vào nam, gia đình sống tại giáo xứ Sao Mai, hạt Chí Hòa, Sài Gòn. Hai người con trai theo con đường tu trì, anh trai của ông là linh mục Lôrensô Đỗ Hữu Chỉnh hiện đang là linh mục chánh xứ Giáo xứ Xây dựng - Giáo hạt Chí Hoà, thuộc Tổng Giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh. Ông còn có một người bác họ làm linh mục (linh mục Nicola Vũ Gia Đệ); một người cháu ruột (linh mục Phaolo Vũ Đỗ Anh Khoa, con của người chị ba). Giám mục Hùng là người con út trong gia đình.
Năm 1968, Giuse Đỗ Mạnh Hùng theo học tại Tiểu Chủng viện Thánh Giuse, Giáo phận Sài Gòn. Trước đó, cậu từ biệt gia đình để tham gia kỳ thi vào Tiểu chủng viện với bộ quần áo cũ và hành trang đơn giản . Nhiều người nhận định rằng đó chỉ là ước mơ nhất thời của lứa tuổi thiếu niên. Cậu tham gia khóa học với 60 chủng sinh khác, tuy vậy trong số này chỉ có 4 người hoàn thành việc tu học, đi theo con đường tu trì.
Ông tiếp lên học tại Đại chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn từ năm 1976 đến năm 1982. Trong thời kỳ Việt Nam vừa kết thúc chiến tranh và điều kiện khó khăn, chủng sinh Hùng cũng như các chủng sinh khác tham gia lao động kiếm sống bằng việc làm lốp xe đạp nhưng không thể cạnh tranh nên tổ lao động này giải thể vào khoảng năm 1978.
Năm 1982, ông đi lao động tại Nông Trường Lô 6, Củ Chi cho đến năm cuối năm 1983. Sau đó ông là Công nhân Hợp tác xã Mây Tre Lá Bạch Đằng, Quận 1 cho đến năm 1990. Công việc của các chủng sinh tại đây là phơi lá buông và khi lá khô thì vận chuyển vào và tiến hành xà thành các sợ để các nự tu dòng Phaolô đan thành các vật dụng. Nhắc về thời kỳ này của mình, giám mục Hùng cho rằng Khi đó sợ nhất những lúc mưa bất chợt vì phải chạy vội ra thu lại, nếu không lá dính phải nước là ẩm mốc, hư hại. Chính vì lao động tại nơi này, các bạn cũ của giám mục Hùng gọi ông bằng tên thân mật là Giám mục lá buông. Giám mục Hùng cũng cho rằng những ngày tháng lao động tại đây cũng có giá trị cho đời tu trì vì giúp ông các kỹ năng như chịu khó, chịu áp lực công việc.
Song song với thời gian là công nhân Hợp tác Xã Mây Tre Lá, ông vừa lao động vừa theo học các lớp buổi tối tại Đại Học Tổng Hợp Thành phố Hồ Chí Minh, khoa Ngoại ngữ rồi tốt nghiệp Cử nhân Anh văn và Cử nhân Pháp văn tại đây.

Linh mục

Ngày 30 tháng 8 năm 1990, Giuse Đỗ Mạnh Hùng được thụ phong linh mục tại Đại Chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn. Trong một cuộc phỏng vấn, ông cho biết, việc ông cùng với linh mục Trần Chí Nguyện được nhận chức linh mục là "món quà" của Nhà nước Việt Nam dành cho Tổng giám mục Phaolô Nguyễn Văn Bình, dịp lễ thượng thọ Bát tuần của tổng giám mục Bình (Linh mục Trần Chí Nguyện tuy được thụ phong linh mục cùng ngày với giám mục Hùng nhưng trước đây lại là giáo sư Việt văn của giám mục Hùng khi ông theo học tại Tiểu Chủng viện).
Sau khi được thụ phong, linh mục Giuse Hùng được cử về nhà thờ Huyện Sỹ làm linh mục phụ tá cho giáo xứ Chợ Đũi. Cùng với công việc mục vụ tại đây, ông còn tham gia giảng dạy tiếng Anh tại Đại chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn.
Năm 1993, linh mục Giuse Hùng được cử đi học tại Viện Đại học Công giáo Paris. Ông tốt nghiệp với học vị Thạc sĩ Thần học, chuyên ngành Đào Tạo linh mục vào năm 1998. Sau khi tốt nghiệp, ông về Việt Nam tiếp tục thi hành mục vụ. Năm 2001, ông được bầu làm Bề trên hiệp hội linh mục Prado. Ông đảm nhận công việc linh hướng và là giáo sư Thần học Linh đạo tại Đại Chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn cho đến năm 2011. Từ năm 2005, ông còn đảm nhận chức vụ Tổng thư ký của Ủy ban Giáo sĩ và Chủng sinh, trực thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam. Năm 2011, ông được giao đảm nhiệm phó giám đốc Đại Chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn. Ông cũng chia sẻ rằng ông thường quan tâm đồng hành với các chủng sinh năm thứ sáu.
Về việc đào tạo linh mục, tân giám mục Hùng cho rằng đây là một việc quan trọng và hết sức khó khắn và việc biển đổi ứng sinh thành đồng hình đồng dạng với Chúa Giêsu mà con người không làm được, ông cũng cho rằng việc đào tạo linh mục chính là do Chúa Thánh Thần.
Đến tháng 6 năm 2014, Tân Tổng Giám mục Phaolô Bùi Văn Đọc bổ nhiệm ông làm Chưởng ấn Tòa giám mục Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh và là Thư ký tổng giám mục.

Giám mục

Vào thứ bảy ngày 25 tháng 06 năm 2016, lúc 12 giờ Roma (tức 17 giờ Việt Nam), Phòng Báo chí Toà Thánh đã công bố thông tin về việc bổ nhiệm tân giám mục phụ tá cho Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh của Giáo hoàng Phanxicô. Theo đó, giáo hoàng đã bổ nhiệm linh mục Giuse Đỗ Mạnh Hùng, hiện là Chưởng ấn và Thư ký của Tổng giám mục Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh, làm giám mục phụ tá Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam, hiệu tòa Liberalia.
Tân giám mục Hùng cho biết khi nhận được thông tin việc bổ nhiệm này, thì ông vừa mừng, vừa lo. Ông cho biết rằng "tôi chợt nghĩ rằng, chắc chắn trong sứ vụ giám mục sắp tới sẽ có rất nhiều lo lắng, khó khăn, nhưng nếu tôi để “Chúa hoạt động nơi tôi” và nếu tôi biết “đón nhận lời cầu nguyện và sự giúp đỡ” của toàn thể công đoàn dân Chúa, tôi sẽ mãi giữ được niềm vui và bình an." Ông cũng cho biết "là giám mục phụ tá tôi chia sẻ những ưu tư mục vụ của Đức Tổng Phaolô. Một ưu tư lớn của ngài là về truyền giáo." Ông cho rằng vấn đề nóng mà giáo phận phải đối diện là những vấn đề: chăm sóc người nghèo, khuyết tật, bất hạnh, những bệnh nhân HIV, những thách đố về đời sống hôn nhân gia đình hiện đại.
Ông quan tâm đến vệc đào tạo nhân sự (linh mục, tu sĩ, giáo dân, các đoàn thể tông đồ) và cho rằng những kinh nghiệm lâu năm của mình trong môi trường đào tạo tại Chủng viện sẽ giúp ông trong nhiệm vụ mới, giúp “giáo dục đức tin” cho giáo dân trong giáo phận. Ông suy nghĩ về những khó khăn là sự khác biệt giữa môi trường Chủng viện và môi trường mục vụ tại các giáo xứ: "Trong nhiều năm, tôi quen sống trong một môi trường “nghiêm túc” tại Chủng viện với một thời biểu sinh hoạt rõ ràng, và “đối tượng” là những chủng sinh tương đối ổn định và có một trình độ tương đối đồng nhất; điều này khác hẳn với môi trường và sinh hoạt tại một giáo xứ, giữa một thành phố lớn vô cùng đa dạng, với rất nhiều thành phần (già trẻ, nam nữ, giàu nghèo, giỏi dốt, hiền dữ…), nhiều trình độ, nhiều cách suy nghĩ... Cách tiếp xúc và làm việc của một giáo sư chủng viện với các chủng sinh rất khác với cách tiếp xúc của cha sở với giáo dân thuộc mọi tầng lớp. Trong cương vị là một Giám mục, sự tiếp xúc và công việc mục vụ còn đa dạng hơn nhiều: đối nội và cả đối ngoại nữa."

Huy hiệu và khẩu hiệu

Giám mục Đỗ Mạnh Hùng chọn khẩu hiệu là: "Hợp nhất trong Đức tin" được trích từ thư của Thánh Phaolô Tông đồ gửi tín hữu Êphêsô. Qua khẩu hiệu của mình, ông muốn thể hiện sự cộng tác với mọi người, cùng sống và làm việc với mọi thành phần giáo dân nhằm xây dựng giáo hội, giáo phận. Ông đã nêu hai quyết tâm của mình là: "Tôn trọng mỗi người có một sứ vụ, một ơn gọi riêng, một cá tính riêng." Việc thứ hai là "xác tín rằng nếu đức tin của tôi và anh chị em tôi và Chúa Kitô càng mạnh, và sự học biết Chúa Kitô càng sâu sắc, thì sự hiệp nhất trong giáo phận này càng đậm đà keo sơn để rồi giáo phận càng lúc càng phát triển"  Khẩu hiệu và huy hiệu giám mục ban đầu được công bố là: "Hiệp nhất trong Đức Tin", nhưng sau đó được đổi lại thành "Hợp nhất trong Đức Tin".
Ý nghĩ huy hiệu giám mục: Hình ảnh ngôi nhà là để tượng trưng Giáo hội Công giáo. Với thánh giá: tượng trưng Chúa Kitô hợp thành biểu tượng ngôi nhà và thánh giá biểu lộ hình ảnh “Chúa Kitô toàn thể” (le Christ total) gồm Đầu và Nhiệm thể. Trên nền nhà có hình ảnh chim bồ câu, tượng trưng Chúa Thánh Thần giúp các giáo dân hiệp nhất, liên kết với nhau để xây dựng nên Giáo hội. Ông cho biết rằng, ý nghĩa của các biểu tượng trên huy hiệu và ý tưởng của khẩu hiệu và huy hiệu Giám mục đã hình thành và tích lũy từ những kinh nghiệm của ông trong suốt 16 năm trong nhiệm vụ đào tạo linh mục tại Đại Chủng viện Sài Gòn.

Tấn phong

Tối ngày 3 tháng 8 năm 2016 tại nhà nguyện cổ đã diễn ra nghi thức tuyên xưng đức tin và tuyên thệ trung thành với Giáo hội Công giáo của tân giám mục, các nhân chứng là Tổng giám mục Phaolô Bùi Văn Đọc của Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh, Tổng giám mục Leopoldo Girelli - đại diện không thường trú của Tòa Thánh tại Việt Nam và linh mục Inhaxiô Hồ Văn Xuân - Tổng đại diện Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh.
Lễ tấn phong của ông đã diễn ra vào ngày 4 tháng 8 năm 2016 tại Đại chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn. Đây cũng là ngày lễ Kính Thánh Gioan Maria Vianney, bổn mạng của các linh mục chính xứ. Thánh lễ tấn phong Giám mục của ông do Tổng Giám mục Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh Phaolô Bùi Văn Đọc, Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam chủ phong với hai Giám mục phụ phong là Antôn Vũ Huy Chương, Giám mục Giáo phận Đà Lạt và Giuse Vũ Duy Thống, Giám mục Giáo phận Phan Thiết. Ngoài ra, còn có sự hiện diện của 31 vị là Hồng y, Tổng giám mục, Giám mục, gần 400 linh mục và khoảng 4000 giáo dân tham dự. Trong lễ này còn có sự tham dự của giám mục Colomb - Giám mục Giáo phận La Rochelle, Đại diện Hội thừa sai Paris, Đại diện Viện Đại học Công giáo Paris, hai ông bà Tổng lãnh sự Ý, lãnh sự danh dự Bỉ và đại diện Lãnh sự quán Hoa Kỳ.
Vài ngày sau lễ tấn phong, ông đã đi dâng các lễ tạ ơn tại Nhà thờ chính tòa Đức Bà Sài Gòn, nhà thờ Xây dựng và nhà thờ giáo xứ Sao Mai.

Giám quản Tông Tòa

Tuy nhiên, ông được Bộ Rao giảng Phúc Âm cho Các Dân tộc bổ nhiệm vai trò Giám quản Tông Tòa Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh từ ngày 8 tháng 3 năm 2018. Với chức vụ này, Giám quản Đỗ Mạnh Hùng được có tất cả các quyền và nghĩa vụ tương đương một bản quyền giáo phận, tức giám mục chính tòa Giáo phận. Do đó, có thể gọi ông với danh xưng "Giám mục Giám quản Tông Tòa".
Ngày 22 tháng 7 năm 2019, với tư cách giám quản Tông Tòa, giám mục Đỗ Mạnh Hùng đồng ký tên với giám mục phụ tá Louis Nguyễn Anh Tuấn thư gửi các giáo dân thuộc Tổng giáo phận Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh về một số hiện tượng được nhận định là "nguy hại" cho đức tin Công giáo. Các trường hợp cụ thể gồm sự kiện “Lòng Mẹ thương xót” do ông Tôma Maria Nguyễn Thanh Việt tổ chức, được Tòa Tổng giám mục đánh giá là phổ biến các tư tưởng lệch lạc so với đức tin Công giáo. Ngoài ra còn có sự kiện Giáo điểm Tin Mừng, được nhận định có những lạm dụng trong cử hành tôn sùng Lòng Chúa Thương Xót, đặt tay cầu nguyện, chứng từ chữa lành bệnh nhân.
Các giám mục Việt Nam từ 27 giáo phận họp Đại hội XIV Hội đồng Giám mục Việt Nam tại trung tâm Mục vụ Giáo phận Hải Phòng vào cuối tháng 9 và đầu tháng 10 năm 2019. Trong khuôn khổ đại hội, các giám mục đã sắp xếp và bầu chọn nhân sự trong hội đồng. Kết quả, các giám mục chọn Giám mục Đỗ Mạnh Hùng làm Chủ tịch Uỷ ban Giáo sĩ - Chủng sinh trực thuộc Hội đồng Giám mục trong nhiệm kỳ 2019 - 2022.