Al-Qaeda

Đặc điểm

Al-Qaeda đang tìm cách kích động phong trào Jihad (Thánh chiến) trên toàn cầu nhằm lật đổ các chế độ mà Al-Qaeda cho là thối nát và phản Hồi giáo tại các quốc gia Ả Rập và các nước Hồi giáo khác. Al-Qaeda muốn thay thế các chế độ nói trên bằng một nhà nước Hồi giáo duy nhất hoặc một đế chế được quản lý chặt chẽ bằng cái gọi là sharia (Luật Hồi giáo). Mạng lưới khủng bố này luôn coi Mỹ và các nước phương Tây khác là rào cản chính trên con đường thực hiện mục tiêu tham vọng trên, bởi vì các nước này có mối quan hệ liên minh với hầu hết các nước Al-Qaeda cho là mục nát.
Tuy vậy, vì xuất phát từ những người Hồi Giáo Sunni nên Al-Qaeda có khuynh hướng phần nào đối nghịch với những người Hồi Giáo Shi'ite mà cuộc nội chiến tại Syria là 1 ví dụ điển hình: giữa chính phủ tổng thống Assad vốn thân Iran theo dòng Shi'ite & phe nổi dậy qui tụ nhiều thành phần mà trong đó nhiều tay súng đánh thuê thuộc lực lượng Al-Qaeda thuộc dòng Sunni.
Al-Qaeda coi sự hiện diện của lực lượng quân đội Mỹ tại Ả Rập Xê Út là một sự lăng mạ ghê gớm đối với người Hồi giáo vì Ả Rập Xê Út có 2 thánh địa linh thiêng nhất của Hồi giáo là Mecca và Medina. Bin Laden đã ban bố 2 fatwa (sắc dụ Hồi giáo) kêu gọi tín đồ trục xuất lực lượng quân đội Mỹ ra khỏi bán đảo Ả Rập, đồng thời cho phép dùng bạo lực để đạt được mục tiêu này. Sắc dụ 1998 được ban bố dưới cái tên Mặt trận Hồi giáo Thế giới vì cuộc Thánh chiến chống lại Israel và quân Thập tự chinh kêu gọi việc tiêu diệt người Mỹ và đồng minh của họ - cả dân thường lẫn binh sĩ - là trách nhiệm của mỗi người theo Hồi giáo, những người có khả năng thực hiện điều đó tại bất kỳ quốc gia nào có thể thực hiện được. Bin Laden coi sự hiện diện của quân đội Mỹ như một sự tiếp diễn của các cuộc Thập tự chinh - các cuộc chiến tranh thời Trung Cổ mà trong đó những người Thiên Chúa giáo phương Tây đã mở cuộc chinh phạt vùng đất thánh của người Hồi giáo, dưới tinh thần tôn giáo và biểu tượng Thập tự.
Al-Qaeda được coi là một trong những phong trào dữ dội nhất, dai dẳng nhất trên thế giới hiện nay. Toàn bộ sức nặng của cuộc chiến chống khủng bố do Mỹ đứng đầu chủ yếu đè trực tiếp lên Al-Qaeda. Với sự kiện Mỹ tấn công Afghanistan, Al-Qaeda đã mất hầu hết các trại huấn luyện, các căn cứ hoạt động và đặc biệt là Bộ tư lệnh của họ tại quốc gia vùng Trung Á này. Hàng nghìn tay súng và nhiều thủ lĩnh Al-Qaeda đã bị tiêu diệt hoặc bắt giam. Tuy nhiên, cho đến nay, mạng lưới này vẫn chứng tỏ khả năng tiếp tục các đợt tấn công khủng bố mới.

Lịch sử hình thành

Sự khởi nguyên của Al-Qaeda có thể bắt đầu từ cuộc xâm chiến Afghanistan của quân đội Liên Xô vào năm 1979. Osama Bin Laden, con trai của một tỷ phú Ả Rập Xê Út, là một trong số hàng nghìn thanh niên Hồi giáo mộ đạo tình nguyện sang Afghanistan chiến đấu chống lại quân đội Xô Viết. Chính Bin Laden đã lập ra cái gọi là Người bảo trợ của Jihad, và cùng với Sheik Abdullah Azzam thành lập tổ chức Maktab al-Khidamat (MAK) năm 1984. Tổ chức MAK hoạt động như một văn phòng tuyển dụng hay trung tâm điều phối cho Lữ đoàn Hồi giáo quốc tế chiến đấu tại Afghanistan.
Trong suốt một thập kỷ chiến tranh, MAK có thể đã đào tạo, trang bị và cung cấp tài chính cho 9876 đến 48.153 mujahideen (những chiến binh tham gia thánh chiến) từ hơn 50 quốc gia. Mặc dù MAK có chi nhánh trên khắp thế giới, trong đó có cả ở châu Âu và thậm chí ở Mỹ, nhưng các thành viên mang quốc tịch Ả Rập vẫn chiếm gần một nửa tổng quân số, còn lại là người Algérie, Ai Cập, Yemen, Pakistan và Sudan. Các thành viên người Ả Rập chiếm đa số cũng bởi Bin Laden. Sự nổi tiếng và giàu có của gia đình Bin Laden tại Ả Rập Xê Út đã tạo điều kiện cho Bin Laden có tầm ảnh hưởng lớn. Ngoài ra, sự tuân thủ luật Hồi giáo một cách triệt để tại Ả Rập Xê Út cũng đã góp phần khuyến khích nhiều thanh niên sẵn sàng đi theo lời kêu gọi bảo vệ Afghanistan và thế giới Hồi giáo.
Khi cuộc chiến chống Xô Viết gần kết thúc cũng là lúc Bin Laden và Azzam bắt đầu nảy sinh mâu thuẫn. Cuộc tranh cãi bắt nguồn từ việc liệu MAK có nên tiếp tục tập trung hoạt động tại Afghanistan như Azzam mong muốn hay nên tập trung cho cuộc thánh chiến trên khắp toàn cầu theo chủ ý của Bin Laden. Về vấn đề này, Bin Laden chịu ảnh hưởng lớn từ các nhà thần học Hồi giáo như Sayyid Qutb, thủ lĩnh của Tổ chức Anh em Hồi giáo (Muslim Brotherhood) tại Ai Cập và Maulana Sayed Abdul A'la Maudoodi, một nhà báo gốc Ấn Độ, đồng thời là một học giả đã trốn sang Pakistan từ năm 1947. Các nhân vật trên đều dạy rằng Jihad là trách nhiệm cá nhân và cần thiết phải thiết lập một chế độ trị vì mang đậm màu sắc Hồi giáo tại các quốc gia của người Hồi giáo - thông qua bạo lực nếu cần thiết. Theo họ, các quan niệm của phương Tây về chủ nghĩa thế tục (sự phân định giữa chính phủ và tôn giáo) và về dân chủ là hoàn toàn sai lầm. Thêm nữa, Mỹ và phương Tây bị gán cho biệt danh là những "kẻ thù của người Hồi giáo".
Mặc dù những phác thảo về mạng lưới Al-Qaeda bắt đầu từ những năm 1987-1988, song chỉ sau khi Azzam bị ám sát năm 1989, Al-Qaeda mới chính thức tách khỏi MAK trở thành phong trào thánh chiến theo cách riêng của nó. Cũng trong thời gian đó, quân đội Xô Viết rút quân khỏi Afghanistan. Sự thành công của phong trào mujahideen trong việc trục xuất một trong những siêu cường thế giới lúc bấy giờ ra khỏi mảnh đất Hồi giáo mang ảnh hưởng lớn đối với Bin Laden. Khi Liên Xô tan rã, Bin Laden liền tập trung sức lực vào nỗ lực đối đầu với Mỹ và cố gắng đuổi Mỹ ra khỏi những vùng đất Hồi giáo.

1992

Ngày 29 tháng 12 năm 1992, hai quả bom phát nổ tại Aden,Yemen là vụ tấn công khủng bố đầu tiên của al-Qaeda. Mục tiêu đầu tiên là khách sạn Movepick và mục tiêu thứ 2 là bãi đậu xe của khách sạn Goldmohur.
Các cuộc đánh bom này là sự nỗ lực loại bỏ lính Mỹ đang trên đường đến Somalia tham gia vào các nỗ lực cứu trợ nạn đói quốc tế. Trong nội bộ, Al-qaeda coi vụ đánh bom này là 1 thành công trong việc đánh đổi lính Mỹ, nhưng ở Mỹ, cuộc tấn công này ít được chú ý.
Không có người Mỹ nào thiệt mạng vì lúc đó tất cả binh lính Mỹ đang ở tại 1 khách sạn khác và họ đã tới Somalia như dự định. Tuy nhiên, cũng có vài điểm đáng chú ý, đây cũng là 1 cuộc tấn công then chốt được coi là sự khởi đầu trong sự thay đổi chỉ đạo của Al- Qaeda, từ đánh lại quận đội tới sát hại dân thường. Hai người đã thiệt mạng trong cuộc đánh bom, 1 khách du lịch người Úc và 1 nhân viên khách sạn người Yemen, 7 người khác (hầu hết là người Yemen) bị thương nặng.
Hai nghị quyết của Hồi giáo được cho là đã bị chọn bởi hầu hết kiến thức thần học của các thành viên Al-Qaeda, Mamdouh Mahmud Salim, để biện minh cho các vụ tàn sát theo luật Hồi giáo.Salim đã đề cập đến 1 đạo luật Hồi giáo nổi tiếng của Ibn Taymiyyah, một học giả thế kỷ XIII rất được tôn kinh, đạo luật trừng phạt sự phản kháng dưới mọi hình thức trong các cuộc xâm lược của Mông Cổ.

Cuối những năm 1990

Vào năm 1996, bin Laden đã tự mình thiết kế 1 âm mưu ám sát tổng thống Mỹ Clinton trong khi vị tổng thống đang ở tại Manila để tham dự Hội nghị Hợp Tác Kinh tế Thái Bình Dương. Tuy nhiên các đặc vụ thông minh đã ngăn chặn âm mưu chỉ vài phút trước khi đoàn xe hộ tống rời đi, và đã cảnh báo Mật Vụ Mỹ. Sau đó các mật vụ đã tìm ra 1 quả bom được cài ở dưới 1 cây cầu.
Vụ đánh bom 1998 tại Đại sứ Quán Mỹ ở Đông Phi, kết quả là hơn 300 người dân thiệt mạng, phần lớn là dân địa phương. Một tên lửa hành trình được phóng đi bởi quân đội Mỹ đã phá hủy một phần căn cứ của al-Qaeda ở Khost, Afghanistan nhưng mạng lưới của hoạt động vẫn không hề hấn gì.
Vào tháng 10 năm 2000 quân a-Qaeda ở Yemen đã đánh bom tàu khu trục tên lửa U.S.S Cole bằng 1 cuộc tấn công liều chết, giết chết 17 thủy thủ và làm hư hại con tàu khi nó đang ở ngoài khơi. Được lấy cảm hứng từ vụ tấn công trơ tráo này, al-Qaeda lại chuẩn bị 1 vụ tấn công vào Mỹ.