Lịch sử Luxembourg

Lịch sử Luxembourg bao gồm lịch sử Luxembourg và khu vực địa lý của Luxembourg
Mặc dù lịch sử ghi chép, Luxembourg có thể bắt nguồn từ thời La Mã (753 TCN – 476), nhưng lịch sử của Luxembourg được cho là bắt đầu từ năm 963, khi pháo đài Luxembourg được xây dựng. Sau năm thế kỷ, Nhà Luxembourg cai trị và phát triển, thì sự độc lập của Luxembourg chấm dứt. Luxembourg bị thống trị dưới quyền của người Burgundy, sau đó là Habsburg từ năm 1477.
Sau Chiến tranh Tám Mươi Năm, Luxembourg trở thành một phần của Nam Hà Lan, được chuyển sang triều Habsburg của Áo cai trị vào năm 1713. Sau khi bị Cách mạng Pháp chiếm đóng, Hiệp ước Paris năm 1815 đã biến Luxembourg trở thành Đại Công quốc trong liên minh cá nhân với Hà Lan. Hiệp ước cũng dẫn đến sự phân chia Luxembourg lần thứ hai, lần thứ nhất năm 1658 và lần thứ ba năm 1839. Mặc dù các hiệp ước này đã làm lãnh thổ của Luxembourg giảm đi đáng kể, nhưng đã thiết lập sự độc lập, được xác nhận hoàn toàn độc lập sau Khủng hoảng Luxembourg năm 1867.
Trong những thập kỷ tiếp theo, Luxembourg rơi sâu hơn vào phạm vi ảnh hưởng của Đức, đặc biệt là sau khi thành lập một nước cai trị độc lập vào năm 1890. Luxembourg bị Đức chiếm từ 1914 tới 1918 và tái chiếm từ 1940 tới 1944. Kể từ khi kết thúc Thế chiến, Luxembourg đã trở thành một trong những quốc gia giàu nhất thế giới, nổi bật nhờ lĩnh vực dịch vụ tài chính bùng nổ, ổn định chính trị và hội nhập châu Âu.

Chia cắt và Thế chiến (1890–1945)

Luxembourg thuộc sở hữu của vua Hà Lan tới khi William III qua đời năm 1890. Quyền quản lý đại công quốc được trao cho Nhà Nassau-Weilburg theo Công ước Gia tộc Nassau năm 1783, theo đó lãnh thổ của gia tộc Nassau trong Đế quốc La Mã Thần thánh vào thời điểm công ước (Luxembourg và Nassau) dựa theo Luật Salic, không cho phép phái nữ quyền thừa kế hoặc dòng nữ khi dòng nam của vương triều không còn thừa kế. Khi William III qua đời, chỉ còn lại người con gái Wilhelmina là người kế vị ngai vua Hà Lan. Ở Hà Lan, không bị ràng buộc bởi công ước gia tộc, Wilhelmina kế vị thành công  Tuy nhiên, theo luật Salic, ngôi vị Luxembourg được truyền cho nam giới thuộc một nhánh của Nhà Nassau: Adolphe, và bị tước quyền Công tước Nassau và lãnh đạo nhánh Nassau-Weilburg.

Giữa hai cuộc chiến

Sự kết thúc của sự chiếm đóng vào tháng 11 năm 1918, trên bình diện quốc tế và các cấp độ, Luxembourg rơi vào tình trạng không cố định. Các đồng minh chiến thắng đã từ chối các lựa chọn các khu vực nhiều tài nguyên, và một số chính trị gia Bỉ thậm chí còn yêu cầu tái sát nhập vào nước Bỉ. Ở Luxembourg, một nhóm thiểu số mạnh mẽ đã yêu cầu thành lập một nước cộng hòa. Cuối cùng, đại công tước vẫn là một chế độ quân chủ nhưng được lãnh đạo bởi một nguyên thủ quốc gia mới, Charlotte. Năm 1921, gia nhập liên minh kinh tế và tiền tệ với Bỉ, Liên minh Économique Belgo-Luxembourgeoir (UEBL). Tuy nhiên, trong hầu hết thế kỷ 20, Đức vẫn là đối tác kinh tế quan trọng nhất.
Sự ra đời của Phổ thông đầu phiếu dành cho nam giới và phụ nữ ủng hộ Rechtspartei (Đảng cánh hữu) đóng vai trò thống trị trong chính phủ trong suốt thế kỷ 20, ngoại trừ năm 1925, 26 và 1974, khi hai đảng quan trọng khác, Đảng Tự do và đảng Xã hội Dân chủ, thành lập liên minh. Thành công của Đảng một phần nhờ vào sự hỗ trợ từ phía nhà thờ - dân số theo Công giáo hơn  90% — và tờ báo Luxemburger Wort.
Ở cấp độ quốc tế, thời kỳ giữa chiến tranh được ghi nhận nỗ lực đưa Luxembourg lên bản đồ. Đặc biệt dưới thời Ngoại trưởng Joseph Bech, đất nước đã tham gia tích cực hơn vào một số tổ chức quốc tế, đảm bảo quyền tự chủ của mình. Vào ngày 16 tháng 12 năm 1920, Luxembourg gia nhập Hội Quốc Liên. Trên bình diện kinh tế trong những năm 1920-1930, tỉ trọng nông nghiệp giảm mạnh so với công nghiệp, thậm chí ngành dịch vụ còn lớn hơn.
Trong những năm 1930, tình hình nội bộ ngày càng xấu đi, vì chính trị của người Luxembour bị ảnh hưởng bởi chính trị cánh tả và cánh hữu châu Âu. Chính phủ đã cố gắng chống lại tình trạng bất ổn cộng sản trong các khu vực công nghiệp và tiếp tục các chính sách thân thiện đối với Đức Quốc xã, which dẫn đến nhiều chỉ trích. Các nỗ lực để dập tắt tình trạng bất ổn lên đến đỉnh điểm với Maulkuerfgesetz, luật "cấm tự do ngôn luận", là một nỗ lực nhằm vào Đảng Cộng sản. Luật đã bị thay đổi trong một cuộc trưng cầu dân ý năm 1937.

Hiện đại (từ 1945)

Sau Thế chiến II, Luxembourg đã từ bỏ chính trị trung lập, khi trở thành thành viên sáng lập của NATO và Liên Hiệp Quốc. Là một bên ký kết Hiệp định Rome, và thành lập liên minh tiền tệ với Bỉ (liên minh hải quan Benelux năm 1948), và một liên minh kinh tế với Bỉ và Hà Lan, được gọi là BeNeLux.
Giữa năm 1945 và 2005, cơ cấu kinh tế của Luxembourg đã thay đổi đáng kể. Cuộc khủng hoảng của ngành luyện kim, bắt đầu từ giữa những năm 1970 và kéo dài đến cuối những năm 1980, gần như đẩy đất nước vào suy thoái kinh tế, do sự chiếm ưu thế của ngành này. Ủy ban điều phối ba bên, bao gồm các thành viên của chính phủ, đại diện quản lý và lãnh đạo công đoàn, đã thành công việc ngăn chặn tình trạng bất ổn xã hội lớn trong những năm đó, do đó tạo ra huyền thoại về một mô hình của người “Luxembourg” đặc trưng bởi xã hội hòa bình. Mặc dù trong những năm đầu của thế kỷ 21, Luxembourg có GDP bình quân đầu người cao nhất thế giới, điều này chủ yếu là do sức mạnh của ngành tài chính, vốn đã đạt được tầm quan trọng vào cuối những năm 1960. 30 năm sau, một phần ba số tiền thu được có nguồn gốc từ lĩnh vực đó. Tuy nhiên, sự hài hòa của hệ thống thuế trên khắp châu Âu có thể làm suy yếu nghiêm trọng tình hình tài chính của công quốc.
Luxembourg là một trong những người ủng hộ mạnh mẽ nhất Liên minh Châu Âu. IĐó là một trong sáu thành viên sáng lập Cộng đồng than và thép châu Âu (ECSC) năm 1952 và Cộng đồng kinh tế châu Âu (EEC) (sau này là Liên minh châu Âu) năm 1957; năm 1999 nó gia nhập khu vực tiền tệ euro.