Miếng da lừa

Miếng da lừa (tiếng Pháp:La Peau de chagrin) là một tiểu thuyết của nhà văn Pháp Honoré de Balzac, được viết năm 1831 và tiếp sau cuốn Những người Chouan. Đây là một trong số rất ít tác phẩm Balzac sử dụng yếu tố hiện thực huyền ảo - là một trong những đặc điểm nổi bật mà văn học Mỹ Latinh kế thừa và phát triển vào thế kỷ 20.
Lúc viết tác phẩm này, Balzac chưa nghĩ tới việc xây dựng cả pho Tấn trò đời nhưng ông đã từng ước muốn những tác phẩm của mình phải đi sâu vào phản ánh hiện thực xã hội đương thời. Tiểu thuyết Miếng da lừa được xếp vào phần Khảo sát triết lý (cùng với các cuốn Đi tìm tuyệt đối, Kiệt tác không người biết, Louis Lambert...) trong bộ Tấn trò đời. Các tác phẩm trong phần này chủ yếu để đi tìm các biểu hiện tình cảm và luật chơi tình cảm, cuộc sống và những bước đi phong phú của cuộc đời.... Miếng da lừa tuân thủ luật chơi nghiệt ngã được - mất này với một thủ pháp nghệ thuật hết sức độc đáo và lôi cuốn.

Hoàn cảnh sáng tác

Balzac viết Miếng da lừa vào mùa thu năm 1830, sau khi cuộc Cách mạng tháng Bảy vừa nổ ra, đánh gục giai cấp quý tộc dưới thời Bourbon phục hoàng và đưa tầng lớp tư sản tài chính Pháp, ngân hàng Pháp lên nắm chính quyền. Nền Quân chủ tháng Bảy được thiết lập (1830 - 1848) với thực chất là "triều đại của bọn chủ nhà băng" với khẩu hiệu nổi tiếng "Hãy làm giàu". Lý tưởng duy nhất ngự trị xã hội đương thời là chạy theo đồng tiền, nó chà đạp mọi thứ từ danh dự, đạo đức, tư tưởng, tình cảm... và đời sống con người. Cuốn tiểu thuyết của ông đã mô tả rất rõ xã hội đương thời đó. Tiểu thuyết này còn là tác phẩm đầu tiên mà Balzac bày tỏ thái độ phủ nhận của ông đối với giai cấp tư sản tài chính, ngân hàng vừa lên nắm chính quyền này.

Tóm tắt nội dung

Vào thế kỷ 19, có một chàng thanh niên tên là Raphaël de Valentin có tài năng và ước mơ viết được những tác phẩm kinh điển và phục vụ cho nhân loại, nhưng đồng thời, anh cũng khao khát một cuộc sống giàu sang, có được tình yêu trong nhung lụa. Raphaël đã từng tin tưởng ở con người, ở sức mạnh của lý trí. Nhưng chẳng bao lâu sau, anh nhận ra sự tàn nhẫn và thờ ơ của xã hội đối với công việc của anh cũng như với bản thân anh. Trong chính xã hội đó, tài năng và lòng nhiệt huyết của anh không thể nuôi sống được con người anh. Khi hoài bão lý tưởng bị tan vỡ, Raphaël đã ăn chơi, sa đọa với Eugène de Rastignac, một người bạn của anh, con người cũng vì xã hội đó làm cho biến chất. Raphaël từ bỏ Pauline - cô con gái bà chủ nơi anh trọ và yêu Foedara. Foedara là người đàn bà thuộc giới thượng lưu nhưng có trái tim vô cảm, phù phiếm, đỏm dáng và vị kỷ, không tâm hồn, đối lập hẳn với Pauline, một cô gái trong trắng, thuần khiết có trái tim nhân hậu. Raphaël chìm đắm trong thế giới của tình yêu mù quáng này cho đến khi anh nhận ra Foedara không phải của mình và nàng không thuộc về ai để tất cả phải là của nàng... Nhưng tất cả đã muộn, vì Raphaël đã dành toàn bộ gia sản ít ỏi của mình để chạy đua với những món quà tặng cho Foedara nên giờ đây gia tài của anh đã bị khánh kiệt.
Nhận ra được sự thật đau đớn, Raphaël đã tìm đến cái chết và tình cờ anh có được một miếng da lừa thần kỳ tìm thấy trong tiệm đồ cổ. Miếng da rất lớn, có liên quan tới cuộc đời anh. Nó sẽ giúp anh thoả mãn tất cả những gì anh mơ ước nhưng bù lại, nó sẽ nhỏ đi dần đi và tương ứng với việc cuộc sống của anh sẽ ngắn dần đi.
Với miếng da lừa, Raphaël có được điều mình mong muốn như quyền lực, cuộc sống sung túc, giàu sang, trả thù được tất cả mọi người và cưới Pauline. Nhưng mỗi khi Raphaël cảm thấy hạnh phúc thì miếng da lừa lại ngắn lại. Lo sợ trước cái chết và không sao phá được phép thiêng của tấm bùa mặc dù có sự tham gia của nhiều nhà khoa học, nhà vật lý, nhà hóa học... Raphaël tìm cách xa lánh mọi người, không ước mơ, không hy vọng.
Nhưng miếng da lừa cũng đã tới giới hạn cuối cùng của nó và trong cơn hoảng loạn, Raphaël đã ước mơ được ân ái với Pauline và chết trong tay nàng.