Elizabeth Taylor

Tiểu sử

Elizabeth Rosemond Taylor được sinh ra trong gia đình giàu có và có địa vị xã hội tại Heathwood, căn nhà của gia đình ở số 8 đường Wildwood, vùng ngoại ô Hampstead Garden, Luân Đôn. Cô bé mang hai quốc tịch Anh-Mỹ từ khi chào đời, cha là Francis Lenn Taylor (1897–1968), một nhà buôn tranh nghệ thuật và mẹ là Sara Sothern (nhũ danh Sara Viola Warmbrodt, 1895–1994), một nữ diễn viên kịch đã giải nghệ. Cha mẹ đều là những công dân Hoa Kỳ đến từ Arkansas City, Kansas. Gia đình chuyển tới Luân Đôn năm 1929 và mở một phòng tranh trên đường Bond Street; anh trai Howard của bà được sinh ra vào cùng năm.
Gia đình này trải qua một cuộc sống được nhận đặc quyền ở Luân Đôn trong suốt thời ấu thơ của Taylor. Vòng tròn mối quan hệ xã hội của họ bao gồm các nghệ sĩ như Augustus John và Laura Knight và các chính trị gia như Đại tá Victor Cazalet. Cazalet là cha đỡ đầu không chính thức của Taylor và có ảnh hưởng quan trọng trong những năm đầu đời của cô bé. Taylor được ghi danh vào Byron House, một ngôi trường theo phương pháp giáo dục Montessori ở Highgate, và được nuôi dưỡng theo đức tin vào Christian Science, tôn giáo của người mẹ và Cazalet.
Nhà Taylor quyết định trở lại Hoa Kỳ vào mùa xuân năm 1939 do tình hình chính trị căng thẳng ở châu Âu. Đại sứ Hoa Kỳ lúc đó là Joseph P. Kennedy cũng liên lạc với ông Francis và khuyến khích ông quay trở lại Hoa Kỳ cùng gia đình. Bà Sara và các con rời đi trước vào tháng 4 năm 1939 và chuyển đến sống với bà ngoại ở Pasadena, California. Ông Francis ở lại sau để đóng cửa phòng trưng bày tại Luân Đôn và đoàn tụ cả nhà vào tháng 12. Đầu năm 1940, ông mở một phòng trưng bày mới ở Los Angeles, sau đó một thời gian ngắn chuyển đến Pacific Palisades, Los Angeles, gia đình sau tới định cư tại Beverly Hills, nơi Taylor và anh trai vào học trường Hawthorne School.

Khởi đầu

Tại California, mẹ của Taylor thường được gợi ý đưa con gái đi thử vai cho các phim điện ảnh. Đôi mắt của Taylor luôn đặc biệt thu hút sự chú ý, với màu mắt xanh dương ánh tím cùng hàng lông mi kép sẫm màu từ một đột biến gen bẩm sinh có tên gọi Distichiasis.
Bà Sara ban đầu phản đối việc con gái tham gia đóng phim nhưng sau khi chiến tranh ở Châu Âu ngày càng dữ dội khiến hy vọng quay lại đó lụi tắt, bà bắt đầu coi ngành công nghiệp điện ảnh như một cách để hòa nhập với xã hội Mỹ. Phòng trưng bày nghệ thuật của ông Francis Taylor tại California thu hút khách hàng thuộc giới điện ảnh ngay khi mới mở cửa nhờ có sự hỗ trợ của nhà phê bình Hedda Hopper, một người bạn của nhà Cazalet. Thông qua một người khách hàng và một người bạn học của cha, cô bé tham gia thử vai cho cả hai hãng phim Universal Pictures và Metro-Goldwyn-Mayer vào đầu năm 1941. Cả hai hãng phim đều chào mời Taylor ký hợp đồng và gia đình quyết định chọn lời đề nghị của xưởng phim Universal.
Sự nghiệp đầu tay của Taylor là một vai phụ trong phim There’s one born every minute (1942) khi lên 10. Cô bé không nhận được vai nào khác và hợp đồng bị chấm dứt sau 1 năm. Giám đốc tuyển chọn của Universal khi đó giải thích lý do bà không thích Taylor, nói rằng: "đứa trẻ này chẳng có gì  ... mắt trông quá già, không có khuôn mặt của trẻ thơ". Nhà viết tiểu sử Alexander Walker đồng ý rằng cô bé Taylor trông khác với những ngôi sao nhí thời kì đó như Shirley Temple và Judy Garland, và chính Taylor cũng tự giải thích về sau rằng "dường như tôi từng sợ hãi việc lớn lên, vì tính cách  tôi hoàn toàn rạch ròi."
Taylor nhận được cơ hội khác vào cuối 1942, khi người quen của cha cô là nhà sản xuất của hãng phim MGM là Samuel Marx, đã sắp xếp cho cô bé thử vai cho một vai phụ nói được giọng Anh-Anh trong phim Lassie Come Home (1943). Sau một hợp đồng thử việc ba tháng, cô bé đã được ký hợp đồng 7 năm tiêu chuẩn vào tháng 1 năm 1943. Sau Lassie, cô xuất hiện qua các vai phụ không tên tuổi trong hai phim khác quay tại Anh là Jane Eyre (1943) và The White Cliffs of Dover (1944).
Năm 1944, khi 12 tuổi, Taylor lần đầu tiên tham gia vai chính trong phim điện ảnh National Velvet, vai cô bé "Velvet Brown" đam mê cưỡi ngựa, đóng cùng  với Mickey Rooney. Bộ phim cực kì thành công về mặt doanh thu, hơn 4 triệu USD và đã làm thay đổi cuộc đời Taylor. Từ đây cô bé trở thành ngôi sao nhí sáng giá của MGM và được ký hợp đồng dài hạn với mức lương được nâng lên 30,000$/năm. Năm 1945, Taylor không đóng một bộ phim nào, đến 1946 bà mới trở lại với điện ảnh bằng bộ phim Courage of Lassie. Do còn ít tuổi, Taylor không phải trải qua cường độ làm việc căng thẳng như các đồng nghiệp lớn.
Năm 1947, khi 15 tuổi, Taylor xuất hiện bên cạnh những cây đại thụ của điện ảnh như Willian Powell, Irene Dune và Zasu Pitts trong bộ phim Life with father. Một bộ phim nữa của bà trong năm 1947 là Cynthia

Trưởng thành

Năm 1949, 17 tuổi Taylor sang Anh đóng phim Conspirator, bộ phim đầu tiên bà tham gia với vai diễn trưởng thành, nam chính Robert Taylor. Bộ phim ngay lập tức trở thành bom tấn và được đánh giá tốt của giới phê bình.
Cuối năm 1949, bà lần nữa làm chấn động kinh đô Hollywood khi tham gia phim A Place In The Sun (1951) cùng với tài tử Montgomery Clift, mối tình đầu tiên của bà. Taylor tham gia thêm nhiều phim nữa dưới hợp đồng của MGM, và trong vai trò của một diễn viên trưởng thành thực thụ.
Năm 1954 là năm bận rộn nhất của bà với các vai lớn trong Rhapsody, Beau Brummell, The last time I saw Paris và Elephant walk. Năm 1955, Taylor còn đóng chung với James Dean trong bộ phim ăn khách Giant. Điều đáng buồn là James Dean không bao giờ xem được Giant, ông chết bất ngờ vì tai nạn xe cộ trước khi bộ phim được công chiếu

Đỉnh cao

Taylor bắt đầu trở thành siêu sao của MGM khi nhận được đề cử Oscar nữ chính trong một loạt phim như: Raintree County (1957) cùng Montgomery Clift; Cat on a Hot Tin Roof (1958) với Paul Newman; và Suddenly, Last Summer (1959) bên cạnh Montgomery Clift, Katharine Hepburn và Mercedes McCambridge.
Năm 1960, với vai chính một cô gái yêu một người đàn ông có vợ và chết vì tai nạn giao thông sau đó trong BUtterfield 8, lần đầu tiên Liz Taylor đoạt tượng vàng Oscar vai nữ chính, đưa sự nghiệp của bà tiến đến đỉnh cao.
Năm 1962, Taylor lập kỷ lục về giá cát-sê với mức thù lao lên đến 1 triệu USD cho vai nữ hoàng Cleopatra đầy quyền lực và quyến rũ trong bộ phim bom tấn cùng tên. Có thể nói, đây là mức cát-sê kỷ lục đầu tiên của Hollywood vào thời bấy giờ. Đây cũng là bộ phim giúp bà làm quen với người chồng thứ năm: Diễn viên Richard Burton (vai Marc Anthony). Đến năm 1966, Taylor lại lần thứ hai bước lên bục nhận giải Oscar nữa với vai diễn người phụ nữ đanh đá trong phim Who is Afraid of Virginia Woolf?.
Chính thức giã từ màn bạc đỉnh cao vào năm 1968 với phim Secret Ceremony, Taylor vẫn tiếp tục tham gia một số phim trong vai phụ và phim truyền hình. Cho đến nay, bà là một trong những diễn viên nổi tiếng với các hoạt động xã hội như các chiến dịch phòng chống AIDS.

Đời tư

Suốt những năm tháng trưởng thành, đời tư của Taylor và đặc biệt là tám cuộc hôn nhân của cô đã thu hút được nhiều sự chú ý của giới truyền thông và sự bất bình của công chúng. Theo nhà nghiên cứu tiểu sử Alexander Walker, "dù cô có thích hay không... thì hôn nhân là ma trận của huyền thoại bắt đầu xoay quanh Elizabeth Taylor từ [khi cô nàng 16 tuổi]".
Hãng MGM sắp đặt cho cô thiếu nữ 14 tuổi hẹn hò với nhà vô địch bóng bầu dục Glenn Davis năm 1946, năm sau thì đính hôn chóng vánh với William Pawley, Jr., con trai của Đại sứ Hoa kỳ William D. Pawley. Ông trùm phim Howard Hughes cũng muốn ngỏ lời cầu hôn và đề nghị trả cha mẹ bà một khoản tiền sáu con số nếu nhận lời làm vợ. Taylor đã khước từ đề nghị này, nhưng trái với khao khát kết hôn khi còn trẻ, do "đức tin và sự dạy dỗ hơi khắt khe" khiến cô tin rằng "tình yêu đồng nghĩa với hôn nhân". Taylor sau này mô tả bản thân thời điểm đó "xúc cảm non nớt" do thời thơ ấu được bao bọc và tin rằng cô có thể thoát khỏi cha mẹ và hãng MGM qua hôn nhân tự quyết.
Năm 18 tuổi, Taylor tổ chức hôn lễ với Conrad "Nicky" Hilton, Jr., người thừa kế chuỗi khách sạn Hilton tại nhà thờ Church of the Good Shepherd ở Beverly Hills vào ngày 6 tháng năm 1950. Hãng MGM đã đứng ra tổ chức đám cưới hoành tráng xa hoa trở thành sự kiện truyền thông trọng đại. Trong những tuần sau trăng mật, Taylor nhận ra cô đã mắc sai lầm, không chỉ việc hai người không hề có sở thích chung nào cùng mà chồng cô còn là kẻ bạo hành vợ và nghiện rượu nặng. Bà được công nhận ly hôn vào tháng 1 năm 1951, chỉ 8 tháng sau đám cưới.

Bệnh tật và cái chết

Taylor phải vật lộn với các vấn đề sức khoẻ trong suốt cuộc đời của mình. Bà sinh ra mắc chứng vẹo cột sống và bị gãy lưng trong khi quay phim National Velvet năm 1944. Vết gãy không được phát hiện trong nhiều năm mặc dù nó gây ra cho bà các vấn đề kinh niên về lưng. Năm 1956, bà trải qua một cuộc phẫu thuật trong đó một số đĩa đệm xương sống được loại bỏ và thay thế bằng xương hiến tặng. Taylor cũng là dễ mắc bệnh và các thương tích khác, thường phải phẫu thuật; năm 1961, bà sống sót sau một trận viêm phổi suýt chết yêu cầu phải phẫu thuật mở khí quản.
Ngoài ra bà còn nghiện rượu và phải trị liệu theo đơn. Bà được chữa trị trung tâm Betty Ford Center trong 7 tuần từ tháng 12 năm 1983 tới tháng 1 năm 1984, trở thành minh tinh đầu tiên công khai thừa nhận mình tới trung tâm cai nghiện chất. Bà đã tái nghiện sau đó trong thập niên 80 và hồi phục lại vào năm 1988
Taylor cũng phải vật lộn với vấn đề thừa cân trong suốt cuộc hôn nhân với thượng nghị sĩ John Warner và xuất bản một cuốn sách về trải nghiệm ăn kiêng  Elizabeth Takes Off (1988). Ngoài ra bà còn nghiện thuốc lá nặng cho đến khi trải qua một cơn viêm phổi nguy kịch năm 1990.
Sức khỏe của Taylor ngày càng giảm trong hai thập kỷ cuối cùng của cuộc đời mình, và bà hiếm khi tham dự sự kiện công khai trong những năm 2000. Bà phải dùng đến xe lăn do các vấn đề ở lưng và được chẩn đoán bị suy tim xung huyết năm 2004. Sáu tuần sau khi nhập viện, bà qua đời vì không qua khỏi ở tuổi 79 vào ngày 23 tháng 3 năm 2011 tại Trung tâm Y tế Cedars-Sinai Medical Center ở Los Angeles.
Tang lễ diễn ra vào ngày hôm sau tại công viên tưởng niệm Forest Lawn Memorial Park ở Glendale, California. Buổi lễ diễn ra riêng tư theo truyền thống Do Thái được chủ trì bởi Rabbi Jerome Cutler. Theo yêu cầu của Taylor, buổi lễ bắt đầu chậm hơn 15 phút so với lịch định sẵn, theo đại diện của bà, "bà ấy thậm chí vẫn muốn đến trễ trong đám tang của mình". Bà được chôn cất trong Great Mausoleum của nghĩa trang.