Thu Phương

1972-1985: Thời thơ ấu

Thu Phương sinh ngày 9 tháng 10 năm 1972 tại quận Kiến An, Hải Phòng trong thời kỳ gia đình cô đi sơ tán về đây. Một thời gian sau gia đình cô quay về lại nội thành tại căn nhà số 1, trên con ngõ nhỏ số 40, phố Chùa Hàng, quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng. Bố mẹ của Thu Phương đều là công nhân viên, bố cô là nhân viên của một công ty xây dựng, mẹ làm việc tại công ty dịch vụ ăn uống của Hải Phòng. Bố của Thu Phương là người truyền đam mê nghệ thuật sang cho cô trong giai đoạn tuổi thơ nhiều khó khăn. Theo Thu Phương, bố cô là người truyền cảm hứng, còn mẹ cô là người lặng lẽ đứng sau những niềm vui của cô, và cô luôn cố gắng sống như mẹ mình.
Thu Phương lên sân khấu lần đầu năm 12 tuổi với bài hát Chỉ có một trên đời của nhạc sĩ Trương Quang Lục. Ba tháng hè sau khi học xong cấp hai, năm 1984, Thu Phương đăng ký tham gia sinh hoạt, học múa và hát ở Cung Văn hóa Hữu nghị Việt Tiệp, Hải Phòng (tiền thân là Cung Văn hóa Thiếu nhi Hải Phòng).
Những năm cấp I và cấp II, Thu Phương học tập tại trường tiểu học Dư Hàng (Hồ Nam) và trường THCS Dư Hàng Kênh, quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng. Tại đây, cô đã trở thành cây văn nghệ của trường, đồng thời tham gia sôi nổi vào nhiều hoạt động ca hát khác.
Thu Phương từng là hạt nhân đội múa của Cung Hữu nghị Việt Tiệp, Hải Phòng, được các thầy cô cử đi dự tuyển học ở Liên Xô năm 1985. Việc học múa ở Cung đã giúp cô có sức khỏe dẻo dai và khả năng xử lý hình thể trên sân khấu sau này.
Thu Phương có anh trai là ca sĩ Nguyễn Quang Minh và em gái là Hoa khôi Thể thao đầu tiên của Việt Nam năm 1993 - Nguyễn Thị Kim Oanh. Thu Phương kể, ngày còn bé cả ba anh em cô đã biểu diễn từ những năm cô mới 6, 7 tuổi cho khách đến nhà xem. Em gái của cô Kim Oanh cho rằng, tính cách của Phương rất “sôi nổi”, “quyết liệt” và “thích thử thách” đúng “chất” Hải Phòng. Trong liveshow Mùa thu của Phương tháng 10/2013 và cuối tháng 9/2015, Thu Phương lần đầu tiên cùng anh em của mình lên sân khấu với màn hợp ca Thành phố Hoa phượng đỏ.

2001-2002: Như chưa bắt đầu và sự biến mất bí ẩn

Năm 2001, Thu Phương lần đầu tiên sang Mỹ biểu diễn, đi cùng với Lam Trường, Phương Thanh và Huy MC. Tại Mỹ, Thu Phương & Huy MC đồng thời kết hợp cho phát hành đĩa đơn Khúc xuân với 4 bản phối khác nhau của bài này tại Việt Nam và được đánh giá cao.
Cùng năm 2001, Phương kí hợp đồng với Kim Lợi Entertainment cho ra mắt đĩa đơn cover Bang Bang (Khi xưa ta bé).
Đầu năm 2002, Thu Phương mua độc quyền 7 ca khúc của các tác giả Đức Trí, Anh Quân, Huy Tuấn, Tường Văn và Việt Anh để thực hiện album Như chưa bắt đầu - đĩa nhạc cuối cùng của Phương tại Việt Nam. Album được Thu Phương & Huy MC đứng ra tự đầu tư và sản xuất âm nhạc, thực hiện tại phòng thu Anh Em của vợ chồng nhạc sĩ ca sĩ Anh Quân - Mỹ Linh, gồm các bài hit Như chưa bắt đầu, Thuyền giấy, Đánh rơi bên hồ và Khúc xuân (trước đó đã phát hành single).
Giữa tháng 9 năm 2002, tại lễ trao giải thưởng VTV Bài hát tôi yêu lần thứ I của Đài Truyền hình Việt Nam, Thu Phương chiến thắng ở cả hai hạng mục Top 10 ca sĩ được yêu thích nhất và ca khúc được yêu thích nhất cho video "Ngủ ngoan nhé ngày xưa". Ngoài ra, video của ca khúc này cũng nhận được giải xuất sắc nhất do hội đồng nghệ thuật bình chọn.
Trong năm 2002, báo chí Việt Nam đưa ra sáu cái tên cho việc chạy đua cho danh hiệu Diva Việt Nam trong đó bao gồm Thu Phương, Thanh Lam, Hồng Nhung, Mỹ Linh, Phương Thanh, Trần Thu Hà. Tuy nhiên, ngay sau đó, Phương đã tự động bị gạch tên khỏi danh sách vì không còn xuất hiện và hoạt động tại Việt Nam đã được hơn một năm.

2006-2007: Điều cuối cùng...đợi chờ và hậu bê bối

Năm 2007 Thu Phương và Việt Anh hợp tác làm album Điều cuối cùng...đợi chờ. Ca khúc chính của album, Chưa bao giờ được Việt Anh sáng tác năm 2006 khi từ New Zealand sang Mỹ để gặp cô.
Cũng trong năm 2007, Thu Phương trở về Việt Nam thăm người thân lần đầu từ khi sang Mỹ, cô cũng có bài phỏng vấn đầu tiên với BBC và khẳng định cô đã "trả giá cho tương lai" của mình.

Tiếp cận thị trường hải ngoại

Sau Đêm nằm mơ phố, Thu Phương đã cho ra đời 4 album bao gồm Như một lời chia tay (nhạc Trịnh), Em ra đi mùa thu (nhạc tiền chiến), Nỗi niềm (nhạc trữ tình giai đoạn 1975) với (Quang Minh), Lời của dòng sông (với nhóm Hướng Dương). Album Lời của dòng sông có giọng hát của Phương với bốn nhạc phẩm Có một giòng sông đã qua đời, Này em có nhớ, Rồi như đá ngây ngô và Tình sầu.
Bên cạnh nhạc thính phòng, Phương cũng cho phát hành album Thời gian ơi, một tuyển tập những bài hát thể loại nhạc trẻ và nhạc nước ngoài. Album có một số ca khúc Thu Phương mua độc quyền như Thời gian ơi, Chén đắng. Phương cũng lần đầu tiên hát lại hai bản hit của Duy Mạnh là Hãy về đây bên em và Kiếp đỏ đen. Ngoài ra, đĩa nhạc cũng có một số bài nhạc ngoại quốc lời Việt.
Thu Phương cũng xuất hiện trong các chương trình và  đêm nhạc của các tác giả tên tuổi tại hải ngoại như  Lam Phương, Trịnh Công Sơn, Đăng Khánh.  Đặc biệt, bài “Nghìn trùng xa cách” của Phạm Duy mà cô thể hiện tại hải ngoại đã được chính tác giả khen tặng.
Sự xuất hiện của Thu Phương những ngày đầu tại hải ngoại luôn gặp phải sự chống đối, được nhiều người ủng hộ, nhưng cũng có người bỏ về. Tờ BBC cho biết trong lúc nhiều truyền thông trong nước lên án cô bỏ ra hải ngoại và không muốn về, còn nhiều truyền thông hải ngoại ủng hộ quan điểm chống nghệ sĩ trong nước ra nước ngoài biểu diễn, thì ở ngay trên các sân khấu hải ngoại, có vẻ những đối nghịch đó bị đẩy lên đến đỉnh điểm.
Tại Mỹ, Thu Phương được thử sức với nhiều thể loại nhạc hơn, khán giả của Phương được mở rộng hơn so với khi ở Việt Nam. Có nhận xét rằng cô cùng với nam ca sĩ Bằng Kiều đã mang đến cho đời sống âm nhạc hải ngoại làn gió mới dù gặp khó khăn trong khi tiếp cận miền đất này.

Hợp tác với Thúy Nga Paris

Năm 2005 lần đầu tiên Thu Phương xuất hiện trên cuốn Paris by night 77 chủ đề 30 năm viễn xứ, từ đó cô thỉnh thoảng xuất hiện trên các cuốn Paris by night và chương trình của một số trung tâm như Hoa Biển, Vân Sơn, MFC. Sự xuất hiện của Thu Phương trong cuốn Paris By Night 77 đã bị chính quyền và giới quản lý văn hóa trong nước chỉ trích do những khác biệt về chính trị.
Trong các DVD Paris By Night, Thu Phương xuất hiện với các bài Trăng dưới chân mình, Hà Nội 12 mùa hoa, Dạ khúc cho tình nhân, Bài thơ không đoạn kết, Nghìn trùng xa cách, 10 & 20 tình cũ.
Ngoài ra, Thu Phương cũng thể hiện các màn mashup cũng như liên khúc: màn song ca LK: Định mệnh & Tình bơ vơ trong chương trình PBN VIP 106 (hát cùng Phạm Quốc Thái), Con ma, Liên khúc Tây Hồ, What child is this, Mùa giáng sinh hạnh phúc.
Thúy Nga cũng làm đơn vị đại diện phát hành cho các album Câu chuyện tình tôi (2008), Hà Nội & Tôi (2012) và Biển, Nỗi Nhớ...và Em (2013) của Phương. Tuy nhiên, Thu Phương không phải là ca sĩ độc quyền của trung tâm này.
Từ năm 2012 tới 2014, Thu Phương đảm nhận vai trò giám khảo chương trình VSTAR - Ngôi sao đêm nay, tìm kiếm tài năng ca hát tại hải ngoại.

2011: Lá khởi vàng chưa nhỉ? và Hà Nội & Tôi 2012

Năm 2008, lần đầu tiên Thu Phương được cấp phép về Việt Nam biểu diễn trong chương trình Duyên dáng Việt Nam 19. Sau lần trở về này, Thu Phương được tổ chức đêm nhạc riêng của mình vào năm 2011 thuộc series chương trình Không gian âm nhạc với chủ đề Lá khởi vàng chưa nhỉ? tại khán phòng Ngụy Như Kon Tum, Hà Nội.
Trở về Hoa Kỳ sau hai đêm diễn tại Việt Nam năm 2011, cuối năm 2012, Phương cho phát hành album Hà Nội & Tôi gồm một tuyển tập những ca khúc về Hà Nội.

2014: Phía nào đến chân trời

Ngày 9/10/2014, đúng ngày sinh nhật lần thứ 42 của Thu Phương, album Phía nào đến chân trời được phát hành chính thức trên các trang nghe nhạc trực tuyến tại Việt Nam. Album bao gồm 9 ca khúc (8 solo, 1 song ca với Hà Anh Tuấn), ngoài ra ca khúc Trở về dòng sông tuổi thơ làm bonus cho đĩa nhạc với ngoại cảnh quay tại đảo Cát Bà, thành phố Hải Phòng.

2016: Hoàng hôn mùa đông, 30 năm ca hát & những kết hợp khác

Ngày 9/1, Thu Phương xuất hiện với tư cách khách mời trong liveshow MTP Ambition - Chuyến bay đầu tiên của ca sĩ Sơn Tùng M-TP tại Sân vận động Hàng Đẫy, Hà Nội và tái hợp với ca sĩ này trong đêm cuối cùng của tour xuyên Việt Mùa hè không độ ngày 25/6 tại Vinh.
Ngày 1/2, Thu Phương cho phát hành trực tuyến mini album (EP) Hoàng hôn mùa đông, trong sản phẩm âm nhạc này cô kết hợp với ca sĩ Hoàng Dũng cùng một loạt các tên tuổi nghệ sĩ trẻ khác với vai trò sản xuất.
Năm 2016, Thu Phương cũng chính thức rời Thúy Nga Paris và dừng hợp tác với trung tâm này do những bất đồng nội bộ, cô quay trở lại kết hợp với các trung tâm tại Hải ngoại khác như Vân Sơn, Kim Lợi, MFC. Trả lời phỏng vấn trên tờ Vnexpress,Thu Phương cho biết việc cô chọn làm việc với trung tâm nào là do cô quyết định, bác bỏ tin đồn cô bị tẩy chay.

Hình ảnh tư liệu 30 năm ca hát (1986-2016)

Ngày 24/7, Thu Phương trở về Hải Phòng và xuất hiện trên Sân vận động Lạch Tray sau gần 20 năm, tại đây cô đã cất tiếng hát trên quê hương với bài “Bến Cảng quê hương tôi’’ nhằm cổ vũ cho một trận đấu của Câu lạc bộ bóng đá Hải Phòng trên sân nhà.
Ngày 29/7, Thu Phương tham gia với tư cách khách mời trong đêm nhạc Dòng sông lơ đãng - đánh dấu 20 năm sự nghiệp sáng tác của nhạc sĩ Việt Anh tại Nhà hát Hòa Bình, TPHCM.

Phong cách âm nhạc và hình tượng công chúng

Thời kỳ đầu của sự nghiệp đến trước thập niên 2000, hình ảnh của Thu Phương được nhận xét là tomboy, cá tính, năng động và không kém phần bốc lửa. Đặc biệt trong giai đoạn tách khỏi ban nhạc Tây Hồ và hát đôi với Huy MC, biểu diễn tại các vũ trường lớn của Hà Nội cuối thập niên 90, Phương luôn xuất hiện với hình ảnh tóc tém nhuộm vàng, áo thun đen ba lỗ cùng quần da bó sát.
Âm nhạc của Phương thời kỳ này ảnh hưởng mạnh mẽ từ nhạc trẻ quốc tế qua việc chọn cover nhạc ngoại cũng như các thể loại đang thịnh hành như slow-pop,disco và rap. Phong cách biểu diễn của Phương trên sân khấu cũng được cho là mang đậm dấu ấn cá nhân, điển hình là lối đưa tay khum khum từng được nghệ sĩ hài Đức Hải nhại lại trong một tiểu phẩm hài.
Sau khi sang Mỹ cư trú cũng như thay đổi thị trường âm nhạc, hình ảnh của Phương cũng thay đổi so với giai đoạn đầu. Thu Phương xuất hiện trước công chúng với mái tóc dài, với những bộ trang phục được thiết kế trẻ trung, tinh tế nhưng không kém phần sang trọng’’..
Không chỉ phong cách hát mà khán giả của Phương còn thấy được sự thay đổi về phong cách ngày càng nữ tính với hàng loạt bộ cánh trong các liveshow của cô. Ngoài ra, Phương cũng tạo dấu ấn mới trong phong cách trình diễn của mình với những động tác trên sân khấu cùng với một số động tác vũ đạo và cơ mặt mang phong cách Anh Mỹ.

Ảnh hưởng về âm nhạc

Trả lời phỏng vấn báo chí, Thu Phương nói cô chịu ảnh hưởng từ nhạc trẻ quốc tế những năm 90, đặc biệt là các giọng ca Whitney Houston, Celine Dion. Thu Phương cũng cho biết cô thích duy nhất một nữ ca sĩ Việt Nam khác là Bảo Yến.
Tuy nhiên, trong số đó, người được cho là có ảnh hưởng mạnh mẽ nhất đối với cô là nữ ca sĩ Toni Braxton. Sở hữu một dây thanh đới dày bẩm sinh với những âm sắc trầm, rền và vang như một nữ ca sĩ da màu, giọng hát của Phương từ những năm đầu thập niên 90 luôn khiến người nghe liên tưởng đến một Toni Braxton. Ngoài ra, hình ảnh những năm 1994 -1995 của Phương với mái tóc ngắn, áo ba lỗ và quần jean cũng bị ảnh hưởng rất nhiều từ Toni Braxton.

Bị vu khống về phim “nóng’’ tại hải ngoại

Giữa tháng 8 năm 2007, sau chuyến về Việt Nam thăm người thân lần đầu tiên, Thu Phương bị một tờ báo hải ngoại vu khống về chuyện đóng phim “đen” Nhật Bản. Sự việc này một lần nữa khiến Thu Phương lao đao và danh dự của cô bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Sau đó cô đã tổ chức họp báo đính chính và bác bỏ sự việc. Đến năm 2009, trang web đó bị đóng cửa và Thu Phương cũng được minh oan vì đây chỉ là một sản phẩm của sự dàn dựng.

Bị tố hậu Giọng hát Việt 2015

Đêm 20/9, sau khi Thu Phương có phần trình diễn ca khúc Giữ lại hạnh phúc tại Gala trao giải Giọng hát Việt 2015, người nhà của một thí sinh cho đăng một bức tâm thư trên mạng xã hội lấy tựa đề một câu hát trong bài Giữ lại hạnh phúc (Anh Tú) mà Thu Phương thể hiện. Trong bức thư và những bình luận trong bài đã đăng, vị này đã tố Thu Phương là một người ích kỷ, cái tôi quá lớn, chỉ biết nghĩ đến bản thân khi độc diễn trong đêm Gala trao giải thay vì xuất hiện bên cạnh các thành viên trong đội như các huấn luyện viên khác và cho rằng việc xây dựng sự gắn bó của đội Thu Phương là một màn kịch mà cô dựng lên để che giấu mục đích PR cho bản thân của mình. Tuy nhiên, Thu Phương không lên tiếng và giữ thái độ im lặng trên truyền thông về sự việc này. Hai thí sinh trong đội Thu Phương sau đó cũng lên tiếng tố Thu Phương trên các diễn đàn, tuy nhiên sự việc được giới trong nghề đánh giá là một chiêu PR của các thí sinh nhằm gây sự chú ý bằng cách tạo scandal với HLV. Cuối cùng, một thí sinh trong đội cũng chính thức gửi lời xin lỗi đến Thu Phương vì những lùm xùm.

Bị tố hát chui, diễn lậu và vi phạm bản quyền

Ngày 16/3 năm 2016, trong một buổi trình diễn tại TPHCM, Thu Phương có hát ca khúc "Nắm lấy tay anh" - đây là một sáng tác độc quyền của nam ca sĩ Tuấn Hưng. Ngay sau đó, nam ca sĩ đã đăng đàn trên mạng xã hội "tố" Thu Phương hát chui không phép ca khúc của anh. Về phía Thu Phương, cô bị dư luận và báo chí chỉ trích vì đã hát bài hát độc quyền của ca sĩ khác. Theo nam ca sĩ Tuấn Hưng thì Thu Phương đã gọi điện thoại xin lỗi anh. Trước đó, năm 2009, Thu Phương cũng bị tố "diễn lậu" khi chưa được cấp phép biểu diễn tại Việt Nam.

Hôn nhân với Huy MC và vụ ly hôn trước khi sang Mỹ

Năm 1993, hai người kết hôn, hai người có với nhau hai người con Duy Hải và Thanh Thảo. Trong nhiều ca khúc, hai người thường biểu diễn cùng nhau. Cuộc hôn nhân giữa Thu Phương và tay trống Huy MC (Quang Huy) từng được coi là biểu tượng tình yêu trong làng giải trí Việt thập niên 90.
Thu Phương đã nộp đơn xin ly hôn tại Tòa án quận Hai Bà Trưng, Hà Nội ngày 11-10-2002 và được giải quyết ly hôn ngày 15-1-2003,.

Kết hôn để ở lại Mỹ & đổ vỡ thật sự

Tháng 2 năm 2003 Thu Phương và Huy MC sang Mỹ trình diễn.
Tháng 6 năm 2003 Thu Phương làm hôn thú với Việt kiều Hoàng Xuân Lữ để ở lại Mỹ theo diện hôn thú. Huy MC cũng làm hôn thú với Nguyễn Ngọc Mai, bạn của Thu Phương.
Sở Di trú Mỹ đã sao lục hồ sơ, đối chiếu thấy thời điểm phỏng vấn xin visa xuất cảnh du lịch tại Lãnh sự quán Hoa Kỳ trong tư cách hai vợ chồng (2-2003) hoàn toàn không khớp với hồ sơ ly hôn của cô tại Việt Nam vì hai người đã ly hôn tháng 1-2003. Thu Phương bị ra lệnh trục xuất khỏi nước Mỹ, tuy nhiên sau đó, cô đã tổ chức họp báo tuyên bố định cư lâu dài tại Hoa Kỳ.
Thu Phương cho biết không còn tìm thấy điểm chung giữa hai người đồng thời những khác biệt về quan điểm sống cũng như mối quan hệ của Huy với người thứ 3 sau đó đã khiến hôn nhân của hai người đổ vỡ. Huy MC hiện tại đã kết hôn với một công chức Hoa Kỳ và có một người con trai tên Quang Huân.
Người được cho là người thứ 3 xen vào giữa Thu Phương & Huy MC là người mẫu Hồ Ngọc Hà, sự việc khiến ca sĩ  Phương Thanh lúc đó là bạn chơi với Thu Phương đã nhắn người mẫu Xuân Lan sẽ tát Hồ Ngọc Hà, tuy nhiên cô đã không thực sự ra tay.

Quan hệ tình cảm với Dũng Taylor

Sau khi chia tay Huy MC năm 2003, Thu Phương có mối quan hệ tình cảm với Clarence Dũng Taylor (tức Dũng đen), người quản lý của cô và có với nhau hai người con là Gia Bảo và Thanh Thủy. Tháng 12 năm 2012, Thu Phương đính hôn với Dũng Taylor. Năm 2008, Dũng Taylor thay mặt cô về Việt Nam đón con trai Duy Hải và con gái Thanh Thảo sang Mỹ đoàn tụ với mẹ sau hơn 5 năm xa cách. Năm 2010, Dũng Taylor tiếp tục làm thủ tục bảo lãnh hai bố mẹ của Phương sang Mỹ đoàn tụ với cô.