Quảng trường Concorde

Trước Cách mạng Pháp

Năm 1748, thành phố Paris quyết định xây dựng một quảng trường có đặt bức tượng vua Louis XV cưỡi ngựa để chào mừng sự hồi phục của nhà vua sau cơn bạo bệnh mắc phải tại Metz. Thời đó, quảng trường có tên là Quảng trường Louis XV.
Sau vài năm nghiên cứu, giải quyết các vấn đề về sở hữu đất, năm 1753, một cuộc thi dành cho các thành viên của Học viện Kiến trúc Hoàng gia đã được mở ra để tìm phương án quy hoạch cho quảng trường này. Ange-Jacques Gabriel - với tư cách là kiến trúc sư trưởng của nhà vua - đã đưa ra phương án cuối cùng có sử dụng những ý tưởng hay nhất và đồ án đã được chấp thuận vào năm 1755. Sau đó 3 năm, năm 1758, bản thỏa thuận giữa nhà vua, chính quyền thành phố Paris và những người có sở hữu đất thuộc quảng trường đã được ký kết.
Theo đồ án của Gabriel, quảng trường có hình dạng bát giác được bao quanh, trang trí bởi hào nước có lan can. Chính giữa quảng trường là bức tượng vua Louis XV cưỡi ngựa do 2 nhà điêu khắc Edme Bouchardon và Jean-Baptiste Pigalle thực hiện. Ngày 20 tháng 6 năm 1763, quảng trường được khánh thành và được chính thức đặt tên là Quảng trường Louis XV.
Ngày 30 tháng năm 1770, một thảm kịch đã diễn ra tại quảng trường: trong lễ bắn pháo hoa chào mừng đám cưới của hoàng tử Pháp Louis XVI và công chúa nước Áo Marie Antoinette, 133 người đã chết do ngạt thở và do bị giẫm đạp khi một quả pháo hoa rơi xuống và gây nên hoảng loạn.
Mãi tới năm 1772, quảng trường mới được hoàn thành toàn bộ với vài thay đổi so với đồ án. Năm 1776, khoảng không gian bên trong được chia ra làm 4 ô trồng cỏ.

Thời kỳ Cách mạng Pháp

Trong thời kỳ diễn ra Cách mạng Pháp, quảng trường trở thành một sân khấu đẫm máu khi máy chém được đặt tại đây. Cũng chính nơi đây, vua Louis XVI (21 tháng 1 năm 1793) và hoàng hậu Marie Antoinette (16 tháng 10 năm 1793) cùng nhiều người khác đã bị xử tử.
Ngày 12 tháng 7 năm 1789, đám đông biểu tình đã đụng độ với quân lính của hoàng tử Lambesc tại vườn Tuileries và ngày hôm sau đã tổ chức cướp phá kho bảo quản đồ đạc của hoàng gia (tòa nhà phía tây Bắc của quảng trường) để lấy khí giới đến cướp ngục Bastille.
Ngày 11 tháng 8 năm 1792, tượng đài vua Louis XV bị kéo đổ, đập tan, chỉ còn lại bệ đỡ và quảng trường Louis XV được đặt tên lại thành Quảng trường Cách mạng (Place de la Révolution).
Với việc máy chém được đặt tại đây để hành hình những người phạm tội, quảng trường này trở thành một trong những địa điểm đẫm máu nhất trong cuộc Cách mạng Pháp. Lần đầu, máy chém được đưa đến để dự định hành hình những tên trộm đồ trang sức tại kho bảo quản đồ hoàng gia. Ngày 21 tháng 1 năm 1793, nó xuất hiện lại tại quảng trường - ở khoảng giữa bệ tượng đài và đầu Đại lộ Champs-Élysées - để hành hình vua Louis XVI. Sau đó, ngày 11 tháng 5 năm 1793, máy chém được đặt cố định tại đây - khoảng giữa trung tâm quảng trường và cửa vào của Vườn Tuileries - cho đến 9 tháng 6 năm 1794. Trong tổng số 2.498 người bị hành hình ở Paris, có đến 1.119 người là bị chém đầu tại quảng trường này. Trong số đó, ngoài vua Louis XVI, còn có rất nhiều người nổi tiếng như Hoàng hậu Marie-Antoinette, Charlotte Corday, Manon Roland, nhóm Girondins, Công tước vùng Orléans Louis Philippe II, Nữ bá tước Barry, Georges-Jacques Danton, Malesherbes và Antoine Lavoisier. Chiếc máy chém, sau đó, được chuyển sang quảng trường Trône-Renversé (hiện nay là Quảng trường Nation) rồi quay trở lại một lần nữa để hành hình Maximilien de Robespierre và bạn bè của ông vào hai ngày 27 và 28 tháng 7 năm 1794.
Tháng 8 năm 1793, một bức tượng người bằng thạch cao - đầu đội mũ trùm đỏ, tay phải cầm tẩu, thể hiện cho sự tự do - đã thay vào chỗ của bức tượng vua Louis XV, song đến tháng 6 năm 1800, nó lại được phá dỡ đi. Ở ngay gần đó, đầu đại lộ Champs-Élysées, một tác phẩm điêu khắc của Guillaume Coustou - Đàn ngựa của Marly (Chevaux de Marly) - cũng đã được dựng lên năm 1795.

Sau Cách mạng Pháp đến nay

Trải qua một thời kỳ đẫm máu trong cuộc cách mạng và cùng với việc hành hình cả gia đình hoàng gia, quảng trường này lại trở thành một vấn đề chính trị trong của chính phủ suốt thế kỷ 19. Tượng đài Tự do bị kéo đổ dưới thời Đốc chính, dự án xây tượng đài Charlemagne, đài phun nước ở quảng trường bị lãng quên. Mãi sau đó, vua Louis XVIII dự định xây dựng giữa trung tâm quảng trường một tượng đài để tưởng nhớ đến anh trai của ông - vua Louis XVI: tượng đài một vì vua đã hy sinh vì lý tưởng cao cả... Charles X - vua nước Pháp từ 1824 đến 1830 sau Louis XVIII - đã cho khởi công dự án này tháng 3 năm 1826 và tên của quảng trường đã được đổi thành Quảng trường Louis XVI. Song bức tượng này đã không bao giờ có thể hoàn thành do xảy ra cuộc Cách mạng Tháng Bảy vào Ba ngày vinh quang (Trois glorieuses) 27, 28, 29 tháng 7 năm 1830 và một lần nữa quảng trường có tên mới: Quảng trường Concorde.
Năm 1831, vị phó vương Ai Cập - Muhammad Ali - đã biếu tặng cho nước Pháp hai chiếc cột đá Obélisque dưới thời vua Ramesses II của đền Luxortại Thebes, Ai Cập. Sau 2 năm rưỡi vận chuyển ròng rã, tháng 12 năm 1833, một chiếc đã được chở về đến Paris theo lệnh của vua Louis-Philippe I và ngày 25 tháng 10 năm 1836, dưới sự chỉ đạo của kỹ sư hàng hải Apollinaire Lebas, nó đã được làm lễ dựng lên giữa quảng trường trước sự chiêm ngưỡng của hơn 20.000 người. Nhà vua và hoàng thất, do chưa chắc chắn về sự thành công của việc thi công, ban đầu còn ngồi trong tòa nhà Garde - meuble. Chỉ cho đến khi chiếc cột đá đã hoàn toàn đứng thẳng, nhà vua mới xuất hiện trên ban công trong tiếng reo mừng của đám đông dân chúng.
Từ năm 1833 đến 1846, kiến trúc sư Jacques Ignace Hittorff đã tiếp tục trang trí, sửa đổi quảng trường nhưng vẫn giữ nguyên theo ý tưởng chính của Gabriel. Ông đã cho xây thêm hai đài phun nước tuyệt đẹp ở hai phía bên cạnh chiếc cột đá cùng những cột đèn trang trí hình các mũi tàu chiến xung quanh quảng trường. Hai đài phun nước - được khánh thành ngày 1 tháng 5 năm 1840 - được lấy tên là "Đài phun nước của đại dương và các dòng sông" (La fontaine des Mers và La fontaine des Fleuves) để tôn vinh thành tựu đạt được trong việc phát triển của giao thông đường thủy. Để tạo nên những bức tượng của hai đài phun nước này, nhiều nghệ sĩ tên tuổi đã tham gia quá trình xây dựng: Jean-François-Théodore Gechter, Honoré-Jean-Aristide Husson, François Lanno, Auguste-Hyacinthe Debay, Antoine Desboeufs, Jean-Jacques Feuchère, Antonin-Marie Moine, Jean-Jacques Elshoecht, Louis-Parfait Merlieux...
Jacques Hittorff cũng giữ nguyên hào nước của quảng trường, hào nước này tạo thành một hình bát giác, tại mỗi góc có đặt một bức tượng tượng trưng cho một thành phố lớn của nước Pháp. Tám thành phố này bao gồm Brest, Bordeaux, Lille, Nantes, Marseille, Lyon, Strasbourg và Rouen. Song, đến năm 1854, hào chứa nước này đã bị lấp đi để phục vụ cho việc giao thông của quảng trường.
Ngày 6 tháng 2 năm 1934, cuộc biểu tình của Liên minh cực hữu Pháp và các cựu chiến binh thuộc hiệp hội Chữ thập lửa (Croix-de-feu) đã xảy ra tại quảng trường để chống lại chính phủ Edouard Daladier khi chính phủ này bị cho là dính líu đến hàng loạt vụ tham nhũng. Nhóm biểu tình đã đụng độ với cảnh sát và kết quả là 16 người chết, hơn 500 người bị thương bên phía người biểu tình, 254 cảnh sát bị thương.
Ngày 14 tháng 7 năm 1979, Jean-Michel Jarre đã tổ chức một buổi hòa nhạc lớn tại đây. Ngày 1 tháng 12 năm 1993, nhân ngày Quốc tế phòng chống SIDA, tổ chức Act Up đã trùm lên cột đá obélisque một chiếc bao cao su khổng lồ dài tới 30 m và đã đổi tên một cách tượng trưng quảng trường này thành Quảng trường các nạn nhân của Sida. Năm 2000, Alain Robert, một chuyên gia leo các tòa tháp cao bằng tay không, đã leo đến đỉnh tháp đá obélisque bằng hai tay không cũng như không cần các phượng tiện bảo hiểm.
Ngày 6 tháng 5 năm 2007, quảng trường được sử dụng để tổ chức lễ ăn mừng chiến thắng trong cuộc tranh cử Tổng thống Pháp năm 2007 của Nicolas Sarkozy - vị tổng thống thứ năm của Đệ ngũ cộng hòa.

Các đài phun nước

Hai đài phun nước tại quảng trường, đã được thi công từ năm 1835 đến năm 1840 theo đồ án của Jacques Ignace Hittorff cùng sự tham gia của nhiều nghệ sĩ điêu khắc và tạo hình, là các tác phẩm được mô phỏng theo các đài phun của Quảng trường Saint-Pierre, thành phố Roma. Ngày 1 tháng 5 năm 1840, cả hai đài phun nước cùng được khánh thành bởi thị trưởng Rambuteau và được đặt tên là "Đài phun nước của đại dương và các dòng sông" - biểu tượng cho sự phát triển của sự khai thác tài nguyên và giao thông đường biển và đường sông.
Đài phun nước của các dòng sông (La fontaine des Fleuves) nằm ở phía bắc tượng trưng cho hai con sông lớn Rhin và Rhône và còn là biểu tượng cho sự bội thu lúa mì và nho. Đài phun nước của các đại dương (La fontaine des Mers) tại phía nam của quảng trường tượng trưng cho biển Địa Trung Hải, Đại Tây Dương và nghề đánh bắt cá biển. Bồn nước được làm bằng đá cẩm thạch mài bóng và đáy được trát một lớp xi măng roman. Phần đài phun, các bức tượng và họa tiết trang trí thì được làm từ gang đúc sẵn và được sơn theo phương pháp sơn mạ đồng mới. Lớp da của các bức tượng có màu nâu sẫm, quần áo màu xanh lá cây sẫm còn các vật dụng cũng như các họa tiết thì được mạ vàng. Tất cả các phần bằng kim loại này đều được chế tác tại nhà máy của ông Muet ở Fusey thuộc vùng Meuse. Những nghệ nhân tham gia vào việc xây dựng có: Jean-François-Théodore Gechter, Honoré-Jean-Aristide Husson, François Gaspard Aimé Lanno và Isidore-Hippolyte Brion hoàn thành phần đài chính giữa của Đài phun nước các dòng sông và Auguste-Hyacinthe Debay, Antoine Desboeufs, Jean-Jacques Feuchère hoàn thành phần này của Đài phun nước của các đại dương. Antonin-Marie Moine, Louis-Parfait Merlieux và Jean-Jacques Elshoecht hoàn thành các bức tượng Néréide và Triton phía xung quanh của cả hai đài phun.
Trong quá trình tồn tại, hai đài phun nước đã trải qua rất nhiều cuộc bảo dưỡng, tu bổ. Lớp sơn bị hỏng năm 1884 đã được sơn lại song lớp mạ vàng ở phần loe chính giữa của đài đã không còn giữ được. Sự phá hủy bởi quá trình ăn mòn kim loại đã khiến cho thành phố phải quyết định tháo dỡ đài phun nước xuống để bảo dưỡng bằng phương pháp điện hóa học năm 1861. Thời gian sau đó, do hư hỏng quá nặng, đài phun nước đại dương đã được tháo dỡ xuống một lần nữa để trùng tu, những phần bị vỡ hỏng đã được đúc làm lại năm 1871 và 1872. Lần này, cả hai đài phun được bảo quản theo phương pháp điện phân.
Song sau đó, do vấn đề tài chính cùng sự thiếu hụt những nhân công lành nghề, sự bảo dưỡng hàng năm đã bị ngừng lại năm 1914. Sự hư hỏng đã được ngụy trang bởi các lớp sơn. Ngày 23 tháng 8 năm 1937, hai đài phun này cùng với quảng trường đã được chính phủ xếp hạng di tích lịch sử. Trước đó, năm 1932, Các bức tượng Néréide và Triton bằng gang đã được thay thế bằng đồng và trong khoảng năm 1951 và 1955, phần phun nước giữa của cả hai đài cũng được trùng tu lại. Sau đó, phải đến năm 1998, Etienne Poncelet - kiến trúc sư trưởng về bảo tồn các công trình kiến trúc lịch sử - đã đưa ra dự án trùng tu toàn bộ hai đài phun nước và đã được thành phố phê chuẩn. Tổng chi phí cho quá trình trùng tu lên tới khoảng 3,35 triệu € và bắt đầu thi công năm 2000, hoàn thành năm 2002.