Trần Đề

Nguồn gốc tên gọi

Trước khi chính quyền Chúa Nguyễn chính thức tiếp quản vùng đất này, năm 1739, từ Hà Tiên, Mạc Thiên Tứ khai thác tiến về phía sông Hậu, lập thêm bốn đạo, đặt tên là Long Xuyên, Kiên Giang, Trấn Giang và Trấn Di. Trong đó, Trấn Di thuộc đất Bassac, nguyên chữ Hán là 鎮夷. Do các sách in thời Nguyễn sắp chữ in nhầm thành 塡荑, vừa đọc là trấn di vừa đọc là trần đề (cùng mặt chữ nhưng 2 cách đọc khác nhau). Khi người Pháp đến Việt Nam ghi âm theo cách đọc của mình, trại ra thành Tranh Đề hay Trần Đề.

Đất đai

Diện tích Trần Đề rộng 378,7598 km². Tuy nhiên, đây là một huyện ven biển, phần lớn diện tích đất bị nhiễm mặn, với độ cao 1,0 – 1,2 m so với mặt nước biển, cao hơn trung bình của tỉnh Sóc Trăng. Có hệ thống rừng phòng hộ ven biển và một phần nhỏ đất giồng cát thích hợp với việc trồng màu. Huyện thường xuyên đối mặt với tình trạng khô hạn, thiếu nước ngọt vào mùa khô.

Sông ngòi

Trên địa bàn huyện Trần Đề có hai sông lớn là sông Hậu và sông Mỹ Thanh, đổ ra biển qua cửa Trần Đề và Mỹ Thanh.

Việt Nam Cộng hòa

Năm 1953, quận Lịch Hội Thượng được thành lập do tách đất từ quận Long Phú, trở thành một trong 5 quận của tỉnh Sóc Trăng (gồm Châu Thành, Kế Sách, Long Phú, Lịch Hội Thượng và Thạnh Trị). Sau năm 1956, chính quyền Việt Nam Cộng hòa đặt quận Lịch Hội Thượng thuộc tỉnh Ba Xuyên. Năm 1957, quận Lịch Hội Thượng có 8 xã, quận lỵ đặt tại xã Lịch Hội Thượng, gồm 2 tổng: Định Chí, Định Phước.
Ngày 13 tháng 1 năm 1958, quận Lịch Hội Thượng bị bãi bỏ, các xã được chia về các quận khác của tỉnh Ba Xuyên. Ngày 11 tháng 12 năm 1965, chính quyền Việt Nam Cộng hòa tái lập quận Lịch Hội Thượng thuộc tỉnh Ba Xuyên.

Chính quyền Cách mạng

Sau năm 1956, chính quyền Cách mạng vẫn đặt huyện Long Phú thuộc tỉnh Sóc Trăng. Tháng 8 năm 1966, chính quyền Cách mạng chia huyện Long Phú thành hai huyện: Long Phú và Lịch Hội Thượng cùng thuộc tỉnh Sóc Trăng.
Sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, chính quyền quân quản Cộng hòa miền Nam Việt Nam đã giải thể huyện Lịch Hội Thượng, sáp nhập trở lại vào huyện Long Phú và huyện Mỹ Xuyên cùng thuộc tỉnh Sóc Trăng. Lúc này, chính quyền Cách mạng cũng bỏ danh xưng "quận" có từ thời Pháp thuộc và lấy danh xưng "huyện" (quận và phường dành cho các đơn vị hành chánh tương đương khi đã đô thị hóa).

Quy hoạch

Trong tương lai theo quy hoạch thị trấn Trần Đề sẽ được nâng cấp lên đô thị loại IV. Cùng với đó thị trấn Lịch Hội Thượng sẽ được nâng cấp mở rộng theo hướng đô thị loại IV, xã Tài Văn, Đaị Ân 2 đặt tiêu chí đô thị loại V sẽ tạo tiền cho việc thành lập thị xã Trần Đề sau này.

Dân cư

Trần Đề có 130.077 người (theo kết quả điều tra ngày 01/01/2010) bao gồm các dân tộc Kinh, Khmer, Hoa trong đó người Khmer chiếm 48% người Kinh chiếm 47%, và người Hoa 4% và một số dân tộc khác chiếm 1%.

Văn hóa, lễ hội

Có nền văn hóa ba dân tộc: Kinh, Khmer, Hoa với những nét đặc trưng rất hấp dẫn.
Lễ hội Nghinh Ông được tổ chức vào ngày 21 - 03 âm lịch hằng năm.

Các dự án lớn đang triển khai trên địa bàn huyện

- Dự án đường đê bao ngăn nặn và an ninh quốc phòng, ứng cứu tàu thuyền ven biển (đường Mạc Đĩnh Chi nối thị trấn Trần Đề - tỉnh lộ 934B) Khởi công ngày 27/09/2014.
- Dự án Khu thương mại Kinh tế biển Trần Đề. Đã khởi công năm 2018 (đang thi công hạ tầng kỹ thuật).
- Dự án mở rộng Khu công nghiệp Trần Đề rộng 120ha.
- Dự án Khu dân cư thương mại TT Lịch Hội Thượng (rộng 30ha)
- Dự án Đường Lê Lợi nối dài TT Lịch Hội Thượng.
- Dự án bờ kè cặp Sông Gòi (TT Lịch Hội Thượng)
- Dự án nhà máy điện gió huyện Trần Đề.
- Dự án khu du lịch sinh thái Mỏ Ó (rộng 200 ha)
- Dự án Trường Dân tộc nội trú huyện Trần Đề (Đã hoàn thành tại TT Lịch Hội Thượng.)
- Dự án nâng cấp mở rộng Cảng cá Trần Đề giai đoạn 2.
- Dự án Bệnh viện đa khoa huyện Trần Đề. (Đã hoàn thành 2018, hoạt động vào ngày 22/02/2019.)
- Dự án Bến cá Mỏ Ó (đã hoàn thành 2018).
- Dự án Cảng nước sâu Trần Đề; điều chỉnh quy hoạch cảng biển Trần Đề - Sóc Trăng trong hệ thống cảng biển quốc gia là cảng biển đặc biệt (loại IA) với tổng số vốn đầu tư 4,1 tỷ USD được phân kỳ đầu tư theo các giai đoạn, có thể đón được tàu trọng tải 200.000 tấn (Bộ GTVT đang nghiên cứu đề xuất Thủ tướng Chính phủ).