Giáng Son

2006-2007: Giáng Son

Cuối năm 2005, Giáng Son đã có dự định thực hiện một album đầu tay của chính mình: "[...]hi vọng sẽ ra đĩa CD gồm những ca khúc của mình với sự cộng tác của những ca sĩ khác". Mặc dù theo kế hoạch đã định vào thời điểm sau Tết năm 2006, Son sẽ phát hành album nhưng cô thông báo rằng: "thời điểm này, hầu hết các nhạc sĩ hoà âm đều đang quá bận bịu nên có lẽ phải đến giữa năm mới hoàn tất được album" và cho biết mình sẽ không trực tiếp thu âm thể hiện trong một bài phỏng vấn tháng 1 năm 2006.
Tháng 8 cùng năm, Son di chuyển đến Thành phố Hồ Chí Minh để sản xuất đĩa nhạc. Cô thông báo rằng album sẽ được lên kệ đĩa vào cuối năm 2006. Tuy nhiên, sau đó đĩa nhạc vẫn chưa được ra mắt. Trả lời báo chí tháng 2 năm 2007, những công việc còn lại đang được hoàn thiện; vào tháng 4, Giáng Son giải thích: "[...]vì các nhạc sĩ phối khí bận rộn nên chẳng còn cách nào khác là phải chờ họ xong hợp đồng rồi đến lượt mình"; nhưng cô thông báo rằng công đoạn "[...]thu âm và mix đã xong chỉ cần chờ giấy phép là hoàn thành, hy vọng sẽ phát hành trước 30 tháng 4". Cuối tháng 5, do nhà thơ Vi Thùy Linh không đồng ý để Son chọn "Khát" là nhan đề album nên đĩa nhạc tới ngày ra mắt phải sửa, việc lựa chọn tên chính mình để thay thế cũng được tiết lộ.
Tháng 7 năm 2007, Giáng Son đã chính thức ra mắt album phòng thu mang tên chính mình, để giới thiệu khả năng sáng tác đã dạng trong nhiều phong cách âm nhạc, và đánh dấu rõ bước ngoặt trong vai trò là một nhạc sĩ. Giáng Son gồm 9 ca khúc được sáng tác từ năm 1999 đến năm 2006, trong đó là các ca khúc tiêu biểu trước đó đã tạo dựng thương hiệu "Cỏ và mưa", "Giấc mơ trưa", "Chút nắng vàng bay" và một số thành công sau này "Trôi trong gương", "I Love Music"; về phần phối khí trong album có sự cộng tác cùng nhạc sĩ Võ Thiện Thanh, Phan Cường, Minh Đạo theo thể loại pop chủ đạo xoay quanh blues jazz, dân gian đương đại, R&B, nhạc điện tử; qua phần thể hiện của Mỹ Lệ, Tùng Dương, Khánh Linh và Nguyên Thảo. Tại Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến lần thứ 3, Son vinh dự giành được 1 đề cử ở "Album của năm" và giúp cô trở thành nữ nhạc sĩ đầu tiên có album cá nhân xuất hiện trong hạng mục.
Tháng 12 năm 2006, các sáng tác của Giáng Son, Đỗ Bảo, Hồ Hoài Anh, Nguyễn Duy Hùng và Mạnh Quân được lựa chọn để đưa vào tuyển tập Bức thư tình đầu tiên, được phát hành bởi Nhà xuất bản Âm nhạc Dihavina và Huy Hoang Bookstore. Sau chuyến tham gia đoàn công tác động viên các chiến sĩ tại Trường Sa đầu năm 2013, Giáng Son đã sáng tác "Trường Sa trong tái tim tôi" theo thể loại nhạc semi-classical.

2017-nay

Trong hai ngày 22 và 23 tháng 7 năm 2017, vở kịch operetta Chuyện của dòng sông đỏ của họa sĩ Hoàng Hà Tùng có sự tham gia sáng tác của Giáng Son được công diễn. Ngày 30 tháng 8 cùng năm, Son tiếp tục tham biểu diễn qua sáng tác của chính cô trong chương trình Ngãi mẹ sinh thành 2 của nhóm Xẩm Hà Thành tại rạp Hồng Hà, Hà Nội. Năm 2018, Giáng Son tiếp tục tham gia 2 buổi biểu diễn của nhóm Xẩm Hà Thành trong dịp lễ Giỗ tổ nghề hát xẩm, được tổ chức vào ngày 7 tháng 4 tại tượng đài Vua Lê và đình Nam Hương Vua Lê, phố Lê Thái Tổ, khu phố đi bộ hồ Gươm; cùng ngày 30 tháng 9 chỉ ở tại tượng đài. Năm 2019, sau khi được chọn để phổ nhạc từ bài thơ của vị Trụ trì Đại Bảo tháp Mandala Tây Thiên, Son đã sáng tác "Tây Thiên ca" do Phương Nga trình bày và ca khúc cũng là chủ đề của chương trình nghệ thuật nhân Đại lễ cầu an Xuân Kỷ Hợi 2019 tại Bảo tháp Tây Thiên, Vĩnh Phúc.

Giám khảo

Giáng Son giữ vị trí giám khảo cho nhiều các cuộc thi về âm nhạc tại Việt Nam. Son lần đầu tiên giữ vai trò giám khảo trong hội đồng nghệ thuật của Sao Mai điểm hẹn 2008. Sau đó, lần lượt là vòng sơ khảo miền Trung cho Đồ Rê Mí 2009, Ngôi sao trẻ 2013, Giọng hát hay Hà Nội 2014, MMC 2016, Nhí tài năng 2016, CEG Music Festival 2017, Giọng ca vàng doanh nhân 2017, Ngày hội âm nhạc hè 2017 và đặc biệt lần đầu tiên tham gia chương trình truyền hình qua Bài hát hay nhất (mùa 1). Năm 2018, cô tiếp tục vai trò huấn luyện viên trong Bài hát hay nhất (mùa 2), Giọng hát hay Hà Nội và CEG Music Festival 2019.

Quan điểm âm nhạc

Âm nhạc Giáng Son phản ánh đúng con người và quan điểm sống trong cô: khát khao, nữ tính, thầm kín, giản dị song có lúc cũng bộc lộ cá tính. Lặng lặng, tình tứ, 'len lỏi' cũng là những từ ngữ cô nhận xét về mình. Lấy cảm xúc từ những trải nghiệm bản thân, đặc biệt ca từ theo logic suy nghĩ của phụ nữ vì Son: "tin rằng những gì xuất phát từ trái tim mới đến được trái tim". Mỗi lần hoàn thiện một ca khúc là khi cô đã giãi bày một câu chuyện nội tâm. Nhưng Giáng Son quan niệm: "nỗi buồn vẫn phải đẹp và không được bi kịch, như niềm hy vọng đóng cánh cửa này thì sẽ mở cánh cửa khác". Trong tất cả các sản phẩm của mình, cô luôn đặt 2 vấn đề song song lên đầu tiên, đó là chất lượng tác phẩm và định hướng thẩm mỹ cho giới trẻ. Theo đuổi phong cách lãng mạn, song ngoài đời cô là người thực tế.
Trong âm nhạc Giáng Son đặc biệt kỹ và khó tính, cô còn là một nhạc sĩ luôn đặt ra thử thách cũng như dám khai phá những điều mới mẻ. Điều quan trọng nhất đối với một nhạc sĩ theo Son là năng khiếu và "Khi sáng tác, điều đầu tiên chú ý chính là tác phẩm muốn nói tới điều gì. Và điều thứ hai quan trọng không kém chính là giai điệu của bài hát đó. Giai điệu hay thôi chưa đủ, mà còn phải gây được xúc cảm đối với người nghe. Có như vậy, xúc cảm mới từ trái tim mình đến với trái tim người khác được". Mặc dù được đào tạo bài bản chuyên ngành nhưng cô quan niệm rằng kỹ thuật sáng tác chỉ ra được một bài hát đúng mà chưa thể thành một ca khúc hay.
Giáng Son cẩn thận với công việc chuyên môn và đầu tư kỹ lưỡng, đặc biệt là những sản phẩm cá nhân. Cô sáng tác theo cảm hứng "viết cho chính mình, theo đuổi những mong ước của mình, những đỉnh núi mà mình muốn vượt qua" và ít bị chi phối bởi những giá trị giải trí không phù hợp. Trong một số sáng tác, Son đã hình dung ra ca sĩ thể hiện. Tuy nhiên, phần lớn các tác phẩm của cô đều được Tùng Dương thể hiện. Giáng Son cho rằng anh đến nhờ duyên số nhưng quan trọng hơn là các bên trân trọng và cảm nhận được nhau, có cùng tư tưởng.
Cảm xúc tùy thuộc vào từng giai đoạn sáng tác của Giáng Son, điều đó xuất phát từ cảm xúc chân phương để đến với trái tim khán giả. Để có được, một nhạc sĩ sáng tác chuyên nghiệp là người phải vượt qua thử thách bằng cách hóa thân vào nhân vật từ các thể loại khác nhau: "Khi hóa thân vào thì đó chính là cảm xúc rồi. Chứ nếu nói không có cảm xúc thì không thể nào viết được đâu. Nghề nghiệp mà. Nhưng vẫn phải biến hóa để kiểm soát được màu sắc và cá tính âm nhạc". Bên cạnh đó, người nhạc sĩ không thể thiếu tâm hồn lãng mạn và sự trong sáng khi làm nghệ thuật: "Theo tôi đã làm nghệ thuật là cống hiến không chút tính toán". Điều quan trọng cũng để đi đến thành công, theo Giáng Son là phải ra được tác phẩm hay và nhờ rèn luyện, không ngừng học hỏi và nỗ lực: "Tôi nghĩ mình là người gặp nhiều may mắn trong sự nghiệp, và cái giá của sự may mắn ấy là rất nhiều năm khổ luyện".
Giáng Son chọn phương thức phổ nhạc cho thơ. Đây là sở thích từ thuở nhỏ, mà cô đã bắt đầu theo đuổi trong thời gian học hệ trung cấp sáng tác tại trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội. Đến khi theo học hệ đại học tại Nhạc viện Hà Nội, Son tìm đến thơ nhiều hơn. Son quan niệm: "Phổ thơ rất khó, nếu phổ kém thì sẽ hát theo thơ. Câu thơ vốn đã mang sẵn những giai điệu, nên phổ nhạc phải thoát ra khỏi thơ" Ở một số bài hát, Giáng Son thường viết phần nhạc trước, sau đó mở lời đề nghị cùng một nhà thơ hay nhà báo cộng tác về phần lời. Trong số đó, Nguyễn Vĩnh Tiến là người đồng điệu nhất mà theo cô giải thích: "mọi người nghe đều cảm thấy giữa nhạc và thơ có sự “ăn xăm”, đồng điệu với nhau" và nhận định rằng anh là người mở khóa nhạc cho cô là phù hợp nhất.
Dù tính cách hiền nhưng Giáng Son là người thẳng thắn trong việc phê bình âm nhạc. Đã không ít lần cô bày tỏ quan điểm lên báo hay phê bình một nghệ sĩ. Thời gian đầu sau khi rời nhóm, Son đã có phát ngôn gay gắt về đàn ông Việt Nam, tuy nhiên sau đó sự việc đã được giải thích. Trong một bài phỏng vấn, nhà báo đã cố gắng gợi hỏi lí do cô không lựa chọn 5 Dòng Kẻ thu âm trong album đầu tay, Son đã gay gắt trả lời: "[...]tôi nghĩ cũng không cần thiết phải giải thích cho tất cả mọi người đều biết. Nó ra sao thì đã như vậy rồi. Mọi người chỉ biết rằng trong album này không có 5 Dòng Kẻ tham gia. Thế thôi!". Giáng Son còn góp ý sau khi chương trình Sao Mai điểm hẹn 2008 diễn ra, và thẳng thắn chỉ rõ các khuyết điểm trong khâu tổ chức như không gian sân khấu, âm thanh, ánh sáng, nhà tạo mẫu và chuyên gia trang điểm. Nhận định thực tiễn về tình trạng âm nhạc của giới trẻ Việt Nam vào năm 2010. Dù cho Tùng Dương là một người gắn bó phần lớn trong các tác phẩm của chính cô, nhưng Son vẫn nói rõ quan điểm với anh. Hay việc đưa ra lời chê với màn trình diễn "Độc ẩm" của Kiều Anh trong chương trình Bài hát yêu thích tháng 10 năm 2015, và đối với Trúc Nhân khi anh biểu diễn "Thu cạn" theo phong cách pop. Sau vụ việc phát ngôn của OnlyC và Phan Mạnh Quỳnh; Son lên tiếng: "Các nhạc sĩ trẻ cứ tuyên ngôn đi nhưng làm được hay không lại là chuyện khác", "nhiều bạn trẻ hiện nay, nổi tiếng nhanh nhưng thiếu phông nền văn hóa để ứng xử với sự nổi tiếng", "xù lông để bào chữa cho khuyết điểm của mình nhưng lại chưa đủ chín chắn dày dặn để thuyết phục được số đông", và quan điểm thất vọng đối với "Như cái lò" (Khắc Hưng), "Nắng cực" (Phạm Toàn Thắng). Tuy nhiên, cô vẫn bày tỏ sự yêu thích với một số các nhạc sĩ trẻ như Phạm Toàn Thắng, Tiên Tiên, Khắc Hưng và nhận xét họ là: "[...]trẻ trung, hiện đại và rất chịu khó cập nhật những xu hướng âm nhạc trên thế giới".

Đời sống cá nhân

Giáng Son kết hôn vào ngày 15 tháng 3 năm 2009 với Nick Veltre (sinh năm 1963) mang quốc tịch Mỹ, anh là một giảng viên ngành tài chính cho cán bộ của các tổ chức phi chính phủ tại Université de Lyon II. Tháng 10 năm 2008, cô gặp Nick khi được mời đến Ballad Saloon tại Đặng Văn Ngữ, Hà Nội để nghe ban nhạc của bạn Son. Tuy nhiên, vào năm 2014, Giáng Son đã chính thức ly hôn với Nick.
Trong cuộc sống, Giáng Son là người thâm trầm và kín đáo, ngoài ra cô cũng thẳng thắn và cá tính. Son có mối quan hệ thân thiết với Nguyễn Trọng Tạo, Nguyễn Vĩnh Tiến, Vi Thùy Linh, Khánh Linh, Hà Linh, Nguyễn Quang Long và Mai Tuyết Hoa (Nhóm Xẩm Hà Thành). Chủ yếu trong ngày, Son giành cho công việc giảng dạy tại trường. Thời gian còn lại, cô tham gia các công việc phụ cũng trong lĩnh vực âm nhạc. Ngoài ra, Son có sở thích đọc sách và trồng cây.

Ảnh hưởng

Ngay từ nhỏ, nhờ sinh ra trong một gia đình có nền tảng nghệ thuật dân tộc do đó Giáng Son sớm được tiếp xúc với các làn điệu chèo cổ. Một trong những kỷ niệm âm nhạc sơ khai của Son là cùng chị gái mình biểu diễn các trích đoạn chèo, tuồng và cải lương. Lên 5 tuổi, cô được mẹ dẫn vào trường Đại học Sân khấu và Điện ảnh Hà Nội để quan sát công việc giảng dạy. Khi chứng kiến cảnh sinh viên đóng vai Thị Mầu, cô say mê và bắt chước, thậm chí mẹ còn đưa cô ra làm mẫu cho sinh viên học. Từ đó, các làn điệu dân gian dần gắn bó trong ký ức tuổi thơ: "[...]tuổi thơ của tôi có điểm tựa vững chắc là bố mẹ những người tôi thần tượng và khâm phục".
Nhà giáo nhân dân Hoàng Kiều là người có ảnh hưởng lớn đến con đường âm nhạc của cô. Khi chính ông đã định hướng cô đến các giai đoạn trong sự nghiệp âm nhạc và còn là người hướng dẫn tập piano khi cô lên 5 tuổi. Từ định hướng của ông, niềm yêu thích của Son đã chuyển hướng sang nhạc cổ điển: "[...]từ nhỏ tôi đã rất thích chèo, tuồng nhưng bố mẹ lại muốn tôi làm quen với âm nhạc hiện đại, bắt đầu từ cây đàn piano. Mấy năm đầu, tôi ghét học piano lắm, nhưng càng lớn thì càng hiểu, càng ngấm. Nhất là sau này khi học khoa sáng tác trường nhạc viện Hà Nội, càng thấy sự lựa chọn của bố mẹ là đúng". Giáng Son cũng từng có thời gian tìm hiểu những công trình nghiên cứu bố cô để lại, điều đó đã giúp cho các sáng tác sau này luôn có tính dân tộc. Nhạc sĩ Đàm Linh cũng ảnh hưởng lớn tới các sáng tác của Son. 
Thời sinh viên, Son tiếp cận nhiều đến các nghệ sĩ quốc tế, bao gồm Scorpions, Nina Simone, Kurt Elling, Diana Krall, Norah Jones. Jazzy Dạ Lam là cái tên cũng được cô hâm mộ sau khi nghe album Trăng và em. Ngoài Scorpions, họ đều là nguồn cảm hứng sáng tác cho album phòng thu thứ hai của Son, Bóng tối Jazz. 
Nền nếp gia đình cũng ảnh hưởng tới lối sống của cô: "[...]Bố mẹ tôi vốn đều là nhà giáo. Tôi bị ảnh hưởng của họ bởi lối sống khiêm tốn, giản dị, mộc mạc. Có lẽ vì thế mà tôi rất khó để thay đổi hay chuyển sang một lối sống khác". Chọn cho mình lối sống thâm trầm và kín đáo, song cô cho rằng điều đó không ảnh hưởng đến cảm xúc sáng tác: "Sự khác thường của người nghệ sĩ cần thiết thể hiện trong tác phẩm chứ không phải trong cuộc sống thường ngày".

Thành tựu

Tại Việt Nam, không có quá nhiều nhạc sĩ nữ thành công trong lĩnh vực sáng tác. Mặc dù trước 1975 đã có Hương Huyền Trinh và Quỳnh Giao, nhưng hầu hết vai trò nhạc sĩ của họ đều không rõ nét. Nổi bật trong nước khi đó là Trương Tuyết Mai. Sau 1975 đã xuất hiện Khúc Lan; hay đầu thập niên 90 là Lê Khắc Thanh Hoài nhưng tác phẩm của các nhạc sĩ nữ này lại không phổ biến ở trong nước và hầu hết đều là nhạc sĩ hải ngoại. Ở trong nước cũng có Hoàng Điệp, Nguyễn Thị Nhung, Tú Hương, Thụy Loan nhưng đều là các nhà soạn nhạc và giảng viên nhạc viện.
Sự thành công của nhóm 5 Dòng Kẻ, trong đó đặc biệt là Giáng Son đã đóng góp rõ nét vào vai trò sáng tác của nữ giới và mở rộng biên độ của các nữ nhạc sĩ từ cuối thập niên 90–nay. Có thể tạm nói rằng cô đã trở thành người phụ nữ đầu tiên và thành công nhất trong vai trò là một nữ nhạc sĩ. Cụ thể, Giáng Son và những người thuộc cùng thế hệ như Ngọc Loan, Bảo Lan, Kim Ngọc, Lưu Thiên Hương hay đến khoảng năm 2005, vai trò nữ ca sĩ kiêm nhạc sĩ được mở rộng bởi Jazzy Dạ Lam, Tinna Tình, Minh Thư và Lưu Hương Giang. Năm 2007, vai trò được mở rộng mạnh mẽ điển hình là Lê Cát Trọng Lý và Sa Huỳnh. Đầu thập niên 2010, có thêm Mai Khôi và Đông Nhi. Đến nay, số lượng các nhạc sĩ nữ lần lượt dần được tăng lên.
Giáng Son cũng cùng thời (2002–2007) với Ngọc Đại, Niels Lan Doky, Lê Minh Sơn, An Thuyên, Trần Tiến, Nguyễn Vĩnh Tiến, Lưu Hà An, Bảo Lan, Ngô Hồng Quang mở đầu thập niên 2000 ở thể loại dân gian đương đại. Mặc dù thể loại nhạc này đã được một số nghệ sĩ khai phá trước đó vào thập niên 1990.
"Giấc mơ trưa" là một trong những ca khúc tiêu biểu và nổi tiếng nhất của cô. Ngày 24 tháng 10 năm 2008, "Giấc mơ trưa" đã được lựa chọn làm nhạc nền cho kịch hình thể Biến Vĩ của tình yêu; kịch bản của NSƯT Lê Chức, đạo diễn bởi NSND Lan Hương và chỉ đạo nghệ thuật bởi NSND Lê Hùng tại Nhà hát Tuổi trẻ. NSƯT Đặng Linh Nga cũng thường xuyên biểu diễn trong các sự kiện trọng đại như Cánh Diều Vàng 2009, APEC Việt Nam 2017, và chọn dạy cho học sinh Trung Quốc. "Giấc mơ trưa" liên tục được các khán giả thủ đô gửi tặng nhau qua các chương trình âm nhạc của đài phát thanh và truyền hình, hay nhiều đoàn múa trong nước đã tách phần nhạc rồi phối khí để dựng tiết mục múa. Năm 2014, Zing News còn liệt kê "Cỏ và mưa" và "Thu cạn" là hai trong số 5 ca khúc được săn đón nhất tại các cuộc thi âm nhạc, riêng "Cỏ và mưa" được bình phẩm: "Thật khó để đưa ra một con số cụ thể về số lần "Cỏ và mưa" xuất hiện trên sân khấu các cuộc thi âm nhạc cả chuyên lẫn không chuyên". Năm 2017, bộ sưu tập của nhà thiết kế Thủy Nguyễn trong bộ phim Cô Ba Sài Gòn được truyền cảm hứng từ ca khúc "Hà Nội 12 mùa hoa". Nhìn chung, một số các ca khúc do cô sáng tác đều là nguồn cảm hứng và được các thí sinh thường xuyên lựa chọn để thể hiện trong các cuộc thi âm nhạc phổ biến ngày nay như Sao Mai điểm hẹn, Vietnam Idol: Thần tượng Âm nhạc Việt Nam, Giọng hát Việt, Nhân tố bí ẩn, Hòa âm Ánh sáng.
Cùng với việc không đi theo một lối mòn vào thời gian đó, khi thị trường sôi động với các ca khúc nhạc ngoại lời Việt. 5 Dòng Kẻ đã chọn cho mình một con đường khó khăn khi đi ngược với số đông ở việc thể hiện các sáng tác của thành viên nhóm, mà chủ yếu giai đoạn đó là Giáng Son. Cô cùng nhóm trong thời gian đó còn khai phá phong cách hát a cappella vào trong các tác phẩm của Nguyễn Ánh 9, Trịnh Công Sơn.