Triệu Đông (xã)

Triệu Đông là một xã của huyện Triệu Phong tỉnh Quảng Trị Việt Nam. Xã có 4 thôn bao gồm: Nại Cửu, Bích La Đông, Bích La Trung, Bích La Nam

Vị trí

Triệu Đông nằm bên bờ phía Đông của sông Vĩnh Định. Phía Bắc giáp xã Triệu Hòa, phía Tây giáp xã Triệu Long, phía Nam giáp xã Triệu Thành, phía Đông giáp xã Triệu Tài. Đường tỉnh lộ 576 từ thị xã Quảng Trị đi Cửa Việt, chạy theo hướng Nam-Bắc, (qua xã Triệu Thành) chạy cắt qua xã Triệu Đông.
Công trình cầu Triệu Đông được hoàn thành vào năm 2007 là cây cầu lớn nhất sông Vĩnh Định. Năm 2017 Triệu Đông cho xây dựng chợ [Cánh Tay] và Trạm Y tế Triệu Đông ngoài ra còn có bờ kè nối thẳng đến cầu [Ba Bến]. Những công trình trên đều là tiền thuế của dân và sẽ phải phục vụ lại dân. Đây cũng là quyết sách đúng đắn để Triệu Đông thực hiện các tiêu chí về xây dựng nông thôn mới.

Làng Bích La Đông

Làng Bích La Đông là ngôi làng nổi tiếng ở xã Triệu Đông, đây là một ngôi làng cổ có bề dày lịch sử và truyền thống văn hoá lâu đời, nơi được coi là vùng đất "địa linh nhân kiệt" vì đã sản sinh ra nhiều nhân tài cho đất nước. Làng Bích La được cho là: có nhiều người con của làng đỗ tiến sĩ, giữ nhiều chức vụ cao trong và ngoài nước. Một trong số những người con làm rạng danh quê hương làng Bích La có thể kể đến cố Tổng Bí thư Lê Duẩn. Bích La gồm bốn thôn: Bích La Đông, Bính La Trung, Bích La Nam. Hằng năm, làng Bích La có thêm hàng trăm học sinh thi đỗ vào các trường đại học, cao đẳng.
Theo bài báo Làng tiến sĩ Bích La Đông đăng trên báo điện tử Dân Trí ngày 3/2/2007 thì: "Dưới thời nhà Nguyễn, làng có rất nhiều người đỗ tiến sĩ. Tiến sĩ Lê Cảnh Diệu và tiến sĩ Lê Cảnh Phiên... là những người con đầu tiên của làng đỗ học vị cao nhất. Chỉ tính riêng họ tộc Lê Văn của cố Tổng Bí thư Lê Duẩn đã có 5 tiến sĩ. Những người đầu tiên của họ tộc Lê Văn đỗ đạt cao là tiến sĩ Lê Văn Nhượng, tiến sĩ Lê Văn Chân, tiến sĩ Lê Văn Nhiếp. Khoa thi cuối của triều Nguyễn có ông Lê Văn Tăng, bác ruột của cố Tổng Bí thư Lê Duẩn, đỗ phó bảng và ông Lê Văn Lương đỗ tiến sĩ." (Tiến sĩ Lê Văn Lương và Phó bảng Lê Văn Tăng đỗ khoa thi Kỷ Mùi (1919)).
Tuy nhiên tra trong các văn bia tại Văn miếu Huế, đề danh toàn bộ các tiến sĩ nho học triều nhà Nguyễn, thì không thấy có tên các tiến sĩ của làng Bích La: Lê Cảnh Diệu, Lê Cảnh Phiên, Lê Văn Nhượng, Lê Văn Nhiếp, Lê Văn Lương. Riêng vị Tiến sĩ Lê Văn Chân thì có tên trong văn bia khoa thi năm Ất Mùi, Minh Mạng thứ 16 (1835), nhưng lại không phải là người làng Bích La, cũng không phải là thuộc họ tộc Lê Văn của Tổng bí thư Lê Duẩn, mà lại là tiến sĩ Lê Văn Chân (黎文真) quê ấp Hội Phú phường Hội An xã Trà Lam tổng Trung Bình huyện Phù Mỹ phủ Hoài Nhơn tỉnh Bình Định (nay thuộc huyện Phù Mỹ tỉnh Bình Định) . Khoa thi cuối của triều nhà Nguyễn, là khoa thi năm Kỷ Mùi, Khải Định thứ 4 (1919), theo Quốc triều khoa bảng lục, tài liệu có đề danh cả Phó bảng, thì không thấy có tên phó bảng Lê Văn Tăng. Duy nhất chỉ có vị tiến sĩ năm 1875 Lê Thụy 黎瑞 (1842-?) đúng là người thôn Đông xã Bích La tổng Bích La huyện Thuận Xương tỉnh Quảng Trị (nay là làng Bích La), được ghi trong bia Văn miếu Huế, nhưng lại không thấy bài báo trên nói tới. Theo lời chú của Viện Nghiên cứu Hán Nôm về Văn bia khoa thi Ất Hợi, Tự Đức thứ 28 (1875) thì Lê Thụy từng giữ các chức quan: như Tuần phủ Thanh Hóa, Tham tri Bộ Hình, (có vẻ trùng với Tiến sĩ tham tri Lê Bá Thoại, người cũng được bài báo nói tới). Triệu Đông vào thế kỷ XXI đã không còn học hành nổi bật như xưa nữa, Education đã xếp Triệu Đông vào một trong các xã bỏ học nhiều nhất huyện Triệu Phong, hầu như năm nào cũng có học sinh bỏ học làm chảy máu chất xám rất nhiều, tỉ lệ học sinh đỗ vào các trường cao đẳng, đại học cũng giảm số lượng đáng kể vì họ không còn tư tưởng muốn học tiếp nữa thay vào đó họ đã thành công trong các dự án khởi nghiệp trên quê hương, theo báo cáo nghiên cứu của các nhà khoa học là bởi vì họ chưa đủ tố chất sinh tồn để có thể tồn tại công việc của họ trên đất khách quê người.
Lễ hội chợ đình Bích La được xem là một phiên chợ độc nhất vô nhị vì nó chỉ diễn ra một lần duy nhất trong năm vào lúc 1 giờ đêm mồng 3 tết để bán lộc, may và mong cho khách mua may. Dân làng làm lụng, chắt chiu cả năm và để dành lại những sản phẩm tốt nhất cho đêm hội này. Họ mang đến chợ đình những sản phẩm tốt nhất cho đêm hội, đó là một mớ cá tươi, buồng cau vừa hái xuống, mấy tệp trầu xanh vôi trắng hay mấy nắm chè mới hái còn đẫm sương đêm, rồi gạo, dưa, cà, thịt, muối… tất cả đều làm ra từ đồng ruộng hương hỏa của tổ tiên họ để lại. Nhưng đáng buồn thay là mỗi năm vào ngày ấy Chợ Đình Bích La Đông đều để xảy ra chuyện móc túi người qua đường. Hình ảnh Chợ Đình đang ngày một xấu đi vì người dân lợi dụng dịp tết để làm chiêu trò cờ bạc ở chợ và tăng giá bừa bãi các mặt hàng vô tội vạ, người dân đang bức xúc họ đang lên tiếng mong rằng các đơn vị cơ quan chức năng xoá đi những hình ảnh không đẹp này để những ngày tết thực sự sung túc.