Rosie Malek-Yonan

Thời niên thiếu

Sinh tại Tehran, Iran, Rosie Malek-Yonan là hậu duệ của một trong các gia tộc người Assyria nổi tiếng, lâu đời nhất, bắt nguồn từ gần 11 thế kỷ trước. Gia tộc hoặc bộ lạc Malek xuất xứ từ làng Geogtapah, thuộc vùng Urmi (cũng gọi là Urmia), một vùng ở miền tây bắc Iran. Geogtapa là ngôi làng người Assyria Kitô giáo lớn nhất trong vùng và đa số dân làng đều thuộc gia tộc Malek-Yonan với khu đất lâu đời nhất trong nghĩa trang gia tộc từ khoảng năm 1.100 sau Công nguyên.
Cha của Rosie, George Malek-Yonan (sinh năm 1924), một luật sư quốc tế ở Iran, người chịu trách nhiệm cá nhân trong việc thương lượng giành một ghế cho người thiểu số Assyria Kitô giáo trong nghị viện Iran (Majlis of Iran). Đây là một thành tựu rất lớn cho một dân tộc đã không còn một quốc gia chính thức kể từ khi đế quốc Assyria bị sụp đổ.
Mẹ của Rosie, bà Lida Malek-Yonan (1928–2002) một nhà hoạt động theo chủ nghĩa nhân đạo, đều có ảnh hưởng trong việc đòi hỏi sự nhìn nhận quyền của phụ nữ Assyria ở Iran bằng việc thiết lập và làm chủ tịch "Tổ chức phụ nữ Assyria", một thành viên có đặc quyền chính thức được công nhận của "Hiệp hội phụ nữ Iran" cho tới khi chấm dứt triều đại Pahlavi.
Trong thời diệt chủng Assyria năm 1914–1918 (bởi đế quốc Ottoman), ông bà nội ngoại của Rosie phải rời bỏ quê cha đất tổ ở vùng Urmi, Iran. Gia tộc Malek-Yonan chạy tới vùng Lưỡng Hà nơi cha bà được sinh ra ở Baghdad (Iraq), trong khi bà ngoại của Rosie chạy sang Nga, nơi mẹ của Rosie được sinh ra ở Rostov. Các năm sau đó, cả hai gia đình nội ngoại đều trở về Tehran, nơi cha mẹ bà gặp nhau và kết hôn với nhau. Rosie có một người em gái tên Monica, cùng cộng tác mật thiết với bà trong phần lớn các dự án của bà.
Rosie sử dụng thành thạo 3 ngôn ngữ: tiếng Assyria, tiếng Ba Tư và tiếng Anh.

Sự nghiệp

Rosie Malek-Yonan là nhà soạn nhạc, nhạc sĩ dương cầm, nữ diễn viên, đạo diễn, nhà văn, người làm phim tài liệu và nhà hoạt động nhân quyền. Bà bắt đầu học chơi dương cầm từ khi 4 tuổi; khi ở tuổi thanh thiếu niên bà đã đua tài và đã thắng nhiều cuộc thi dương cầm quốc gia ở Iran và vào học ở nhạc viện Tehran. Năm 1972 sau khi đoạt giải dương cầm quốc gia ở Iran, bà đã được hoàng hậu Farah Pahlavi mời tới biểu diễn trong một cuộc trình diễn theo yêu cầu.
Khi đậu bằng L.C. tiếng Anh ở Đại học Cambridge, bà đã học chơi dương cầm cổ điển với Saul Joseph tại Nhạc viện San Francisco, và diễn xuất với Ray Reinhardt ở "Đoàn kịch nhạc viện Hoa Kỳ" (American Conservatory Theatre). Sau khi tốt nghiệp 2 bằng âm nhạc ở Đại học quốc gia San Francisco, bà được mời tới nghiên cứu kịch nghệ ở American Academy of Dramatic Arts (Học viện kịch nghệ Hoa Kỳ) và Pasadena Playhouse (Nhà diễn kịch ở Pasadena) lịch sử. Bà viết các kịch bản và được trình diễn trên sân khấu. Vở kịch do 1 phụ nữ độc diễn mang tên An Assyrian Exodus của Malek-Yonan năm 2008, được trình diễn để duyệt trước ở Hartford, Connecticut. Vở này dựa trên các nhật ký thực của gia đình được viết trong thời xuất hành ồ ạt khỏi Urmia, Iran năm 1918. Janey Golani của tờ The Assyrian Star đã viết về vở kịch "An Assyrian Exodus" này như sau: "... các diễn xuất của bà Rosie Malek-Yonan đã tạo cho các người tham dự nhiều cảm xúc tràn đầy, họ bị lôi cuốn bởi diễn xuất của bà".
Phê bình vai trò của Rosie Malek-Yonan như một diễn viên và một đạo diễn, Martin Hernandez của tờ LA Weekly viết như sau: "Được đạo diễn và diễn xuất tuyệt vời... Đạo diễn Rosie Malek-Yonan đã gọt giũa tác phẩm cho hoàn thiện, thậm chí tới cả việc lựa chọn các bài hát thích hợp cho những lúc chuyển cảnh và tạm nghỉ để chuyển cảnh".
Năm 1983 Malek-Yonan bắt đầu xuất hiện trên truyền hình ở loạt phim Dynasty của Aaron Spelling, tiếp theo là ở công ty AT&T nơi bà nói tiếng Assyria. Sau đó bà xuất hiện trên nhiều show truyền hình, phim và kịch nổi tiếng, đóng nhiều vai cặp với nhiều nam diễn viên hàng đầu của Hollywood. Bà đã xuất hiện trong Days of Our Lives, Chicago Hope, Beverly Hills, 90210, The Young and the Restless và năm 2008 bà tham gia diễn xuất vai Farah Mir trong General Hospital của hãng ABC. Trên Star Trek: Deep Space Nine bà là Tekoa. Bà cũng là diễn viên khách trong các show truyền hình như Generations, Seinfeld, Life và JAG. Bà đóng vai Nuru Il-Ebrahimi, đối diện với Reese Witherspoon trong phim Rendition của New Line Cinema được đạo diễn bởi Gavin Hood người đã từng đoạt giải Oscar. Phim này đã có suất chiếu ra mắt tại Liên hoan phim quốc tế Toronto năm 2008.

Hoạt động nhân quyền

Rosie Malek-Yonan là người cương quyết bênh vực các vấn đề liên quan tới dân tộc bà, đặc biệt làm cho dư luận chú ý tới vụ "diệt chủng Assyria" cũng như hoàn cảnh nguy hiểm hiện nay của người Assyrian ở Trung Đông từ khi Hoa Kỳ và Lực lượng Đồng minh mở Cuộc tấn công Iraq 2003.
Bà đã thẳng thắn chỉ trích Hoa Kỳ vì đã không che chở cho các Kitô hữu ở Iraq ngay từ khi bắt đầu cuộc tấn công Iraq năm 2003. Trong một cuộc phỏng vấn của tờ The New York Times Malek-Yonan nói rằng: "Mỗi lần các nước phương Tây mở cuộc chiến tranh ở Trung Đông, thì nó đều trở thành một cuộc chiến tranh tôn giáo... ". Trong cuộc phỏng vấn này, bà cũng cho rằng các vị chỉ huy người Kurd ở Iraq chịu trách nhiệm về việc "tước đoạt sự an ninh của các Kitô hữu trong một nỗ lực nhằm có lợi cho việc gia tăng dân số người Kurd. Kết quả mong đợi – bà nói - là một cuộc ra đi của hàng trăm ngàn Kitô hữu khỏi Iraq. Ít nhất cũng có hàng trăm người đã bị giết. Một linh mục đã bị phanh thây và bị chặt đầu".
Ngày 30.6.2006, Rosie Malek-Yonan, được mời tới đồi Capitol làm chứng trước một Ủy ban quốc hội Hoa Kỳ về tự do tôn giáo liên quan đến tội diệt chủng, các vụ thảm sát và bách hại người Assyria ở Iraq từ khi bắt đầu cuộc chiến Iraq năm 2003. Đọc từ cuốn sách lịch sử và anh hùng ca của mình, bà đã so sánh vụ diệt chủng Assyria 1914-1918, như được mô tả trong quyển "The Crimson Field", với cảnh ngộ nguy hiểm hiện nay của những Kitô hữu Assyria bản xứ ở Iraq. Lời khai làm chứng say mê kéo dài 30 phút và lời biện hộ của bà trước quốc hội Hoa Kỳ, cuối cùng đã khiến cho dân biểu Chris Smith (tiểu bang New Jersey) quyết định đi sang Iraq bị chiến tranh tàn phá để đích thân chứng kiến các vụ việc. Trong khi ở Iraq, sau cuộc gặp gỡ những người Assyria địa phương, ông đã trao bản báo cáo của Malek-Yonan cho các quan chức Hoa Kỳ ở Iraq. Một năm sau, một tiểu ban đặc biệt của quốc hội Hoa Kỳ đã bỏ phiếu chấp thuận gửi 10 triệu dollar Mỹ viện trợ cho những người Assyria ở Iraq. Toàn bộ bản sao lời ghi âm lưu trữ và webcast của Lời khai làm chứng trước Quốc hội Hoa Kỳ của Rosie hiện có thể truy cập tại trang web của Hạ viện Hoa Kỳ.
Cuốn phim tài liệu "My Assyrian Nation on the Edge" của Monica Malek-Yonan, căn cứ trên lời khai làm chứng trước quốc hội Hoa Kỳ của Rosie Malek-Yonan được phát hành trong tháng 9 năm 2006 (ISBN 0-9771873-0-6) bằng tiếng Anh. Phim này được phát hành ở châu Âu có các phụ đề bằng tiếng Pháp, tiếng Đức, tiếng Thụy Điển và tiếng Hà Lan (ISBN 978-0-9771873-31). Buổi chiếu ra mắt ở Úc là ngày 7.8.2008 tại Nghị viện Úc của tiểu bang New South Wales ở Sydney.
Năm 2008 Malek-Yonan đã nói truyện về những chủ đề hòa bình thế giới, tội diệt chủng - đặc biệt tội diệt chủng Assyria trong các báo cáo trước Thượng Nghị viện Vương quốc Anh ngày 12 tháng 3 và Hạ Nghị viện Vương quốc Anh ngày 24.4.
Ngày 5.10.2008, Malek-Yonan nói thay mặt cho dân tộc Assyria ở Iraq tại một cuộc biểu tình được tổ chức trước Tòa nhà liên bang ở Los Angeles để phản đối Luật bầu cử Iraq. Bà nói trước đám đông những người biểu tình và các phương tiện truyền thông bày tỏ sự phản đối của mình về việc loại bỏ Điều 50 và hậu quả của nó đối với các dân tộc thiểu số ở Iraq, đặc biệt là người Assyria: "Nền dân chủ ở Iraq sẽ thất bại nếu không đối xử bình đẳng với mọi thành viên trong xã hội của mình theo quy định của pháp luật". Bà nói tiếp: "Những người Assyria đã trả một giá đắt kể từ đầu cuộc chiến tranh Iraq. Việc giải phóng người Iraq phải bao gồm tất cả mọi công dân, trong đó có các người Assyria, chứ không chỉ người Hồi giáo Sunni, Shiite và người Kurd".
Malek-Yonan thường được phỏng vấn trong các chương trình truyền thanh và truyền hình trên khắp thế giới trong đó bà đưa ra đánh giá của mình về tình hình hiện nay của người Assyria ở Trung Đông cũng như thảo luận về chủ đề diệt chủng Assyria được tranh luận sôi nổi.
Các bài báo của Malek-Yonan đã được xuất bản trên toàn cầu và được dịch sang nhiều ngôn ngữ khác nhau. Bà là một phát ngôn viên của công chúng và thường được mời diễn thuyết về vấn đề diệt chủng Assyria. Ngày 24.2.2007, Malek-Yonan là phát ngôn viên chính tại diễn đàn mở rộng ở Anaheim, California, thảo luận về việc bách hại các tín hữu Copt cùng tình cảnh nguy hiểm của các Kitô hữu ở Trung Đông. Bà đã diễn thuyết ở Đại học California tại Berkeley, Đại học California tại Merced, và Đại học Woodbury.
Ngày 20.12.2010, Malek-Yonan được Trung tâm Simon Wiesenthal Museum of Tolerance mời dự một cuộc họp báo để nói về cuộc khủng hoảng leo thang và những vụ tấn công chết chóc vào những người Assyria ở Iraq. Sau đó, trong cuộc phỏng vấn của hãng "Fox News", Malek-Yonan đã mô tả việc đi tới nhà thờ của các Kitô hữu Assyria ở Iraq là một trò chơi roulette Nga. "Họ không hề biết khi nào họ sẽ đi nhà thờ, nếu đó là đi dâng lễ misa lần chót, giờ khắc cuối cùng trong cuộc đời họ". Cuộc họp báo này do vụ thảm sát ngày 31.10.2010 ở "Nhà thờ Đức Mẹ Cứu rỗi" (The Lady of Salvation Church) tại Baghdad gợi ra.

Công việc từ thiện

Rosie Malek-Yonan là thành viên sáng lập của Hội Văn hóa Nghệ thuật Assyria (Assyrian Cultural and Arts Society), một hội mà từ năm 2005 đã cấp các học bổng cho những sinh viên theo học Trường thiết kế của Đại học Woodbury (Woodbury University's Design School) thông qua cuộc thi thiết kế Assyria hàng năm.
Năm 2009 Malek-Yonan trở thành đại sứ cho tổ chức Người Assyria không biên giới (Assyrians Without Borders) có trụ sở ở Thụy Điển.