Lý Sư Đạo

Lý Sư Đạo (chữ Hán: 李師道, ? - 8 tháng 3 năm 819) là Tiết độ sứ Bình Lư(平盧) dưới thời nhà Đường trong lịch sử Trung Quốc. Ông kế nhiệm người anh trai của mình là Lý Sư Cổ, cai trị Bình Lư một cách độc lập với triều đình Đường, tham gia hỗ trợ các trấn tạo phản trong giai đoạn 806 - 817. Khi Tiết độ sứ Chương Nghĩa Ngô Nguyên Tế bị tiêu diệt, ông xin cắt đất 3 châu để tránh sự thảo phạt của nhà Đường, nhưng cuối cùng nuốt lời, vì thế Đường Hiến Tông cử quân thảo phạt Bình Lư. Năm 819, Lý Sư Đạo bị tướng dưới quyền Lưu Ngộ giết chết để đầu hàng triều đình.

Thân thế và cuộc sống ban đầu

Không rõ Lý Sư Đạo chào đời khi nào. Cha ông là Lý Nạp, giữ chức Tiết độ sứ Bình Lư giai đoạn 784 - 792. Gia tộc họ Lý ở Bình Lư kể từ cha Lý Nạp là Lý Chánh Kỉ năm 765. Chánh Kỉ kết thông gia với Tiết độ sứ Thành Đức Lý Bảo Thần, lấy con gái Bảo Thần cho Lý Nạp, sau đó sinh ra Lý Sư Đạo. Khi Lý Nạp chết vào năm 792, người anh khác mẹ của ông là Lý Sư Cổ lên làm Tiết độ sứ.
Lúc Lý Sư Cổ làm Tiết độ sứ thì Lý Sư Đạo bị cử làm quan lại địa phương và liên tục bị đổi đất trấn nhậm, tiền bạc chi dùng của Sư Đạo cũng bị cắt xén. Sư Cổ giải thích rằng ông làm như vậy cốt là để cho Sư Đạo thấu hiểu đối với nỗi khổ của trăm họ. Vào đầu năm 806, Lý Sư Cổ bệnh nặng, thì Lý Sư Đạo đang giữ chức thứ sử Mật châu. Sư Cổ hỏi ý các tướng dưới quyền là Cao Mộc và Lý Công Độ về người sẽ kế nhiệm mình, nhưng họ không trả lời. Sư Cổ đoán biết hai người này ủng hộ Sư Đạo, tỏ ý không đồng tình và cho rằng Sư Đạo là kẻ thiếu năng lực, suốt ngày chỉ lo chơi tranh và đá cầu. Không lâu sau Lý Sư Cổ qua đời, hưởng thọ 29 tuổi. Lý Công Độ và Cao Mộc làm trái di huấn của ông, cho đón Sư Đạo về Vận châu lập làm tiết độ lưu hậu.

Cai trị thời kì đầu

Sau khi Lý Sư Đạo lên nắm quyền, Đường Hiến Tông vẫn không ban chỉ dụ công nhận ngôi vị của ông. Sư Đạo hỏi ý các tướng dưới quyền, nhiều người xin cho quân cướp bóc các vùng lân cân để gây sức ép buộc triều đình công nhận. Cao Mộc không đồng tình và đề nghị Lý Sư Đạo đem số thuế mà Lý Sư Cổ giấu giếm không dâng nộp trước kia gửi về triều để thế hiện lòng trung thành, đồng thời giao quyền độc quyền muối và dâng một khoản triều cống. Tại triều đình, tể tướng Đỗ Hoàng Thường đề nghị ép Sư Đạo dâng đất để đổi lấy sứ công nhận, nhưng khi đó triều đình nhà Đường đang phải bận đối phó với Tiết độ sứ Lưu Tịch nên chưa muốn căng sức trên nhiều mặt trận. Do đó triều đình lấy Kiến vương Lý Thẩm làm Tiết độ sứ trên danh nghĩa, còn Lý Sư Đạo làm tiết độ lưu hậu. Cuối năm đó (tháng 10 ÂL), Lý Sư Đạo chính thức được phong làm Kiểm giáo Công bộ thượng thư, Vận châu đại đô đốc phủ trưởng sử, Bình Lư Tri Thanh tiết độ phó đại sứ, tri Tiết độ sứ, Quản nội chi độ doanh điền quan sát xử trí, Lục Vận hải vận áp Tân La Bột Hải lưỡng phiên đẳng sứ. Họ Lý kể từ Chánh Kỉ đến Sư Đạo cai trị gần 60 năm, quản lý 12 châu đất Tề (ban đầu là 15), lo sợ dân chúng bất phục nên dùng luật pháp hà khắc khiến dân chúng khổ sở. Đại tướng đóng quân ở ngoài thì thê thiếp con cháu không được đem theo, nếu tướng ấy phản mình hoặc quy hàng triều đình thì toàn gia tộc trong trấn lập tức thành quỷ không đầu, do đó không ai dám làm phản. Cũng do vậy mà có thể truyền nối lâu dài, không xảy ra việc chính biến như Ngụy, Triệu. Tháng 7 năm 810 ông đã là Kiểm giáo Thượng thư hữu phó xạ.
Năm 809, một sự kiện lớn xảy ra khi hậu duệ của tể tướng thời Đường Thái Tông Ngụy Trưng là Ngụy Trù lâm vào cảnh nợ nần và bán nhà tổ để trả nợ. Lý Sư Đạo xin quyên góp tiền trả nợ cho Ngụy Trù, ban đầu nhà vua chấp thuận, mệnh Bạch Cư Dị soạn thảo chiếu thư khen ngợi. Tuy nhiên Cư Dị tâu rằng việc này là việc của triều đình cần làm, Lý Sư Đạo chỉ là phiên trấn bên ngoài, làm việc này ắt là có mưu đồ gì đây, nên nhà vua bãi đề nghị của Sư Đạo và dùng ngân khố trả nợ cho họ Ngụy.
Cũng trong năm 809, Tiết độ sứ Thành Đức Vương Sĩ Chân qua đời. Vua Hiến Tông chấp thuận cho con là Vương Thừa Tông kế tập với điều kiện dâng nạp hai trong số sáu châu đất Triệu là Đức, Lệ; tuy nhiên rốt cục Thừa Tông nuốt lời. Đường Hiến Tông rất giận, lập tức hạ chiếu kể tội và tập hợp lực lượng thảo phạt. Tuy nhiên chiến dịch lần này tỏ ra kém hiệu quả,Lý Sư Đạo nhân đó xin triều đình xá tội cho Vương Thừa Tông; cuối cùng sang năm 810, vua Đường phải cho lui quân.

Chống lại triều đình

Cuối năm 817, quân Đường do Lý Tố chỉ huy tiến vào Thái châu - trị sở của Chương Nghĩa quân, bắt sống và xử tử Ngô Nguyên Tế. Tin tức này lan đi khắp nơi, khiến Lý Sư Đạo và Vương Thừa Tông sợ hãi. Vương Thừa Tông dâng biểu lên triều đình xin dâng nộp hai châu Đức, Lệ và gửi hai con là Tri Cảm, Tri Tín vào triều làm con tin để tỏ ý quy thuận, triều đình nhà Đường chấp thuận. Trong khi đó ở Tri Thanh, Sư Đạo chiếm giữ khu vực Tề-Lỗ gồm 12 châu là Tri, Thanh, Tề, Hải, Đăng, Lai, Nghi, Mật, Tào, Bộc, Duyện, Vận; Lý Công Độ và Lý Anh Đàm khuyên Sư Đạo cắt ba châu Nghi, Mật và Hải cho triều đình và gửi con là Lý Hoằng Phương vào triều làm túc vệ, Sư Đạo ban đầu đồng tình. Vua Hiến Tông chấp thuận đề nghị này và cử Lý Tốn đến Bình Lư để thủ dụ Lý Sư Đạo.
Tuy nhiên trong lúc này, Lý Sư Đạo chỉ bàn việc cơ mật với vợ là Ngụy thị cùng bọn Hồ Duy Kham, Vương Tự Ôn, Dương Tái Thăng cùng thị thiếp Nguyên thị. Ngụy phu nhân không muốn đưa Lý Hoằng Phương đến Trường An nên nói với Sư Đạo rằng nếu cắt ba châu thì thế lực của Bình Lư sẽ suy yếu đi rất nhiều, lúc đó nếu triều đình sẽ tấn công nữa thì cắt đất có được gì? Nhưng nếu không nộp đất thì quân triều đình sẽ tấn công Bình Lư, lúc đó cứ chiến đấu hết sức, nếu không đánh được thì mới tính lại chuyện dâng đất. Lý Sư Đạo nghe theo lời đó, và còn dự định giết Lý Công Độ. Tuy nhiên do sự cầu xin của Giả Trực Ngôn nên Sư Đạo chỉ nhốt Công Độ vào ngục nhưng vẫn giết Lý Anh Đàm.
Khi Lý Tốn đến Bình Lư, Sư Đạo thoái thác việc nạp đất nhưng hứa gửi con tin. Lý Tốn cũng đoán biết được Sư Đạo không thực tâm, nên khi về kinh đã khuyên Hiến Tông phải dùng biện pháp mạnh. Ngay lúc đó Sư Đạo gửi biểu lên triều đình, nói rằng quân sĩ trong trấn bức ép ông không được dâng đất và gửi con tin. Hiến Tông được tin, vô cùng tức giận, hạ chiếu tước quan tước của Lý Sư Đạo, tập hợp binh ở các trấn Tuyên Vũ, Ngụy Bác, Nghĩa Thành, Vũ Ninh, Hoành Hải cùng tấn công Bình Lư. Ban đầu lực lượng triều đình gặp một số trở ngại và bị đánh bại nhiều trận, nhưng đến mùa đông năm 818, khi Tiết độ sứ Ngụy Bác Điền Hoành Chánh cho quân vượt Hoàng Hà và áp sát Vận châu thì quyền chủ động trên chiến trường đã rơi vào tay liên quân. Tin thất bại lũ lượt bay về Vận châu, nhưng Lý Sư Đạo đều không muốn nghe. Tiết độ sứ Vũ Ninh Lý Tố chiếm được Kim Hương, các tướng sĩ dưới quyền không ai dám thông báo việc này cho Sư Đạo vì sợ bị giết, cho nên Sư Đạo đến lúc chết vẫn không biết là Kim Hương đã mất. Binh sĩ trong trấn cho rằng thất bại ngày hôm nay là do Lý Văn Hội mà ra, nên Sư Đạo đuổi Văn Hội ra khỏi phủ.