Bão Zeb (1998)

Chuẩn bị

Tại Philippines, trước khi bão đến, PAGASA đã ban hành Tín hiệu Cảnh báo Bão Công cộng mức 4, trong đó dự kiến những cơn gió với vận tốc trên 185 km/giờ (115 dặm/giờ) sẽ diễn ra trong vòng 12 giờ. Các khu vực được đặt dưới tình trạng cảnh báo là Batanes, Cagayan, Isabela, Quirino, và Bắc Aurora. Cảnh báo ở mức thấp hơn cũng được ban bố đến những địa điểm xa hơn về phía Nam như là Visayas, và mở rộng đến vùng đô thị Manila. Sau hai cơn bão gây thiệt hại trong tháng 9, chính phủ quốc gia này đã bắt đầu thực hiện những sự chuẩn bị trên diện rộng từ ngày 13 tháng 10 thông qua Hội đồng Điều phối Thảm họa Quốc gia. Các bến cảng bị đóng cửa còn những chuyến bay thì bị hủy bỏ. Trước thời điểm cơn bão tấn công mãnh liệt nhất, điện được cắt để để phòng tai nạn. Khoảng 103.000 người đã được di tản khỏi nơi ở, 6.325 trong số đó tránh trú tại 114 địa điểm do chính phủ thành lập nên. Hoạt động di tản diễn ra với phạm vi mở rộng về phía Nam đến tỉnh Camarines Sur.
Trong khi đó, Đài Quan sát Hồng Kông cũng ban hành tín hiệu cảnh báo chờ mức 1 do vị trí của cơn bão nằm sát Biển Đông.
Trước khi Zeb đi sượt dọc đường bờ biển phía Đông Đài Loan, một cảnh báo bão cuồng phong đã được đưa ra, khiến các trường học, tòa nhà chính phủ, và thị trường tài chính tại quốc gia này phải đóng cửa. Các chuyến bay và phà cũng bị gián đoạn. Đã có 183 người phải di tản đến những nơi trú ẩn, 50 trong số đó đến từ một viện dưỡng lão. Hàng trăm tàu cá của Trung Quốc đã tránh trú bão tại các cảng ở Đài Loan. Tại Nhật Bản, Zeb làm những chuyến phà bị trì hoãn và 271 chuyến bay nội địa bị hủy bỏ. Tại Kyushu, dịch vụ đường sắt cũng bị hủy bỏ vì cơn bão.

Philippines

Đổ bộ Philippines với cường độ tối đa, Zeb tác động đến hầu khắp các khu vực của đảo Luzon, bao gồm các vùng Ilocos, thung lũng Cagayan, và Trung Luzon. Vận tốc gió giật tại quốc gia này ước tính lên tới 296 km/giờ (184 dặm/giờ). Bên cạnh đó cơn bão còn trút xuống những cơn mưa rất lớn, đặc biệt tại vùng núi. Ở khu đô thị Bakun, lượng mưa đo được vượt quá 1000 mm, và tại địa điểm gần La Trinidad, lượng tính riêng trong ngày 14 tháng 10 lên tới 1116 mm. Tổng lượng mưa ước tính sau này được mô tả như là một sự kiện chỉ xảy ra một lần trong 1147 năm, dựa vào những giá trị lượng mưa từng ghi nhận trong lịch sử tại địa phương. Tại thành phố Baguio, lượng mưa đạt 994,6 mm, đủ để làm một số địa điểm ở đây ngập sâu tới 9 m. Hai con đập Binga và Ambuklao tại Benguet đã không thể chống đỡ được những trận mưa như trút từ cơn bão, nên buộc phải mở cửa xả dẫn đến ngập lụt ba thị trấn gần Pangasinan. Ngập lụt nhỏ trên đường phố cũng xảy ra tại những địa điểm dọc vùng duyên hải phía Tây gần Manila.
Trên toàn Luzon, những cơn mưa lớn gây ra lũ lụt, lở đất, khiến cho việc xây dựng một con đập ở Bakun phải tạm dừng. Được xem như là một trong những cơn bão mạnh nhất từng tấn công khu vực này trong lịch sử, Zen đã làm gãy đổ nhiều cây cối và làm hư hại hệ thống truyền tải điện, tàn phá nhiều tuyến đường khiến cho nhiều vùng bị cô lập. Những cơn gió mạnh đến mức đủ sức thổi bay một chiếc xe jeepney. Dọc theo quỹ đạo cơn bão, đã có 26.305 ngôi nhà bị phá hủy và 59.539 ngôi nhà khác bị hư hại, chủ yếu là những công trình có kết cấu yếu, xây dựng từ vật liệu chất lượng kém. Lũ trên các con sông gây thiệt hại nghiêm trọng đến mùa màng, cây trồng, với giá trị tổn thất ước tính 1,76 tỉ Peso (Peso 1998, 41,3 triệu USD). Cơn bão đã phá hỏng 181.630 tấn gạo tại vùng Ilocos và thung lũng Cagayan. Hầu hết thiệt hại xảy ra tại Luzon. Ngoài ra, Zeb còn phá hủy hệ thống cơ sở hạ tầng tại địa phương; những trận lở đất làm phong tỏa một tuyến đường cao tốc, cùng với việc một vài con đường khác và một cây cầu không thể thông qua dẫn đến những địa điểm phía Đông Bắc Luzon bị cô lập. Tổng cộng, Zeb khiến 83 người chết, 33 trong số đó là tại Vùng Hành chính Cordillera, và 63 người khác bị thương; hầu hết trường hợp thiệt mạng liên quan đến lở đất. Tổng thiệt hại vật chất ước tính 5,375 tỉ Peso (126 triệu USD), con số lớn thứ 5 tại thời điểm đó và lớn thứ 13 tại thời điểm năm 2011.

Hồng Kông

Sự tương tác giữa Zeb và đới gió mùa đã gây gió giật tại Hồng Kông, với vận tốc đạt 88 km/giờ (55 dặm/giờ) ở đảo Cheung Chau. Sóng cao đồng thời cũng được ghi nhận, dù vậy không có báo cáo về thiệt hại tại vùng lãnh thổ này.

Đài Loan

Tại Đài Loan, Zeb mang đến những cơn gió duy trì đạt vận tốc 155 km/giờ (96 dặm/giờ), gió giật lên tới 191 km/giờ (119 dặm/giờ). Cơn bão đã gây mưa như trút tại các vùng miền Bắc và Đông hòn đảo, với lượng tối đa trong một giờ đạt 42,1 mm. Một vài địa điểm khác ghi nhận lượng mưa vượt quá 400 mm. Những cơn mưa đã gây lũ nghiêm trọng dọc theo các con sông, lưu lượng dòng chảy tối đa đạt 3715 m³/s. Ngoài ra, mưa lớn còn buộc các công nhân tại đập Fei-tsui phải mở xả sau khi mực nước dâng cao đến 300 mm. Gần thủ đô Đài Bắc, những trận lở đất làm sụt lún những ngôi nhà, khiến ít nhất hai người bị mắc kẹt. Bên cạnh đó lở đất còn phong tỏa vài tuyến đường cao tốc, trong khi lũ lụt thì cuốn trôi vài cây cầu, dẫn đến mạng lưới giao thông bị cắt đứt. Lũ lụt cũng xảy ra ở vùng ngoại ô thủ đô Đài Bắc, còn những cơn gió thì đủ mạnh để khiến những tòa nhà chọc trời tại thành phố này phải chao đảo. Gió mạnh từ Zeb đã làm đổ cây, thổi bay các tấm biển quảng cáo, và làm hư hại hệ thống đường dây khiến 1,15 triệu người lâm vào tình cảnh không có điện. Những con sóng cao bằng tòa nhà hai tầng đã làm chết một ngư dân ở thành phố Đài Đông cuốn một con tàu chở hàng vào trong đất liền tại Đài Trung, và làm lật một chiếc thuyền tại quận Đạm Thủy, khiến một thuyền viên thiệt mạng. Năm người khác trên thuyền đã phải bơi liên tục trong vòng hai tiếng để vào được bờ. Tổn thất đến mùa màng, cây trồng là 57,6 triệu USD với việc hàng trăm mẫu Anh cây cối trên các cánh đồng ở miền Trung và Nam Đài Loan bị cơn bão tàn phá. Tổng thiệt hại ước tính 4,15 tỉ Tân Đài tệ (125 triệu USD), cùng với 31 trường hợp thiệt mạng và 19 người khác mất tích.

Nhật Bản

Khi di chuyển qua Nhật Bản, Zeb mang đến gió duy trì đạt vận tốc tối đa 130 km/giờ (81 dặm/giờ) tại tỉnh Kōchi trên đảo Shikoku. Lượng mưa lớn nhất là 586 mm tại núi Ontake ở Honshu. Mưa trên diện rộng đã tạo ra 332 trận lở đất, cùng với đó là lũ lụt cuốn trôi 7 cây cầu. Tại Nhật Bản, ban đầu Zeb tác động đến Miyako-jima khi nó di chuyển qua địa điểm cách hòn đảo này khoảng 180 km (110 dặm) về phía Tây Bắc. Gió mạnh ngắt điện đến 2.600 hộ dân và gây hư hại các tòa nhà công cộng. Tiếp theo, cơn bão di chuyển qua địa điểm cách tỉnh Okinawa khoảng 230 km (145 dặm) về phía Tây Bắc. Dọc theo quần đảo này ghi nhận gió giật đạt vận tốc 134 km/giờ (83 dặm/giờ) và những con sóng đạt chiều cao tối đa 13,7 m. Sóng đã cuốn trôi hai người ra biển, và cả hai đều thiệt mạng. Bên cạnh đó sóng cao còn gây hư hại một bến cảng tại khu vực Căn cứ Không quân Kadena cũng như những ngôi nhà ven biển. Sau đó Zeb di chuyển qua gần quần đảo Yaeyama gây gió mạnh, hủy hoại cây cối với nước biển mặn và làm hư hại một số công trình công cộng.
Tại Kyushu, Zeb gây thiệt hại cho những ngôi nhà, hủy hoại cây trồng, gây lũ trên các con sông. Cơn bão còn tạo ra lốc xoáy tại tỉnh Miyazaki làm hư hại hai ngôi nhà và một chiếc xe. Tại thị trấn Saganoseki, một tài xế đã thiệt mạng sau khi tuyến đường bị sụt lún khiến chiếc xe trôi xuống con sông gần đó. Tại Shikoku, Zeb phá hủy các con đường và đất nông nghiệp, đồng thời làm đất ven các con sông bị sạt lở, xói mòn. Đã có ba người chết do lở đất tại Matsuyama. Còn tại tỉnh Okayama, Zeb làm 6 người chết hoặc mất tích và là cơn bão gây tổn nhất lớn nhất kể từ bão Fran năm 1976. Lở đất cũng khiến 3 người thiệt mạng tại tỉnh Hiroshima. Cúp điện và lở đất đã xảy ra hầu khắp đảo lớn Honshu, trong khi gió mạnh hủy hoại nhiều cây trồng trên các cánh đồng. Một con tàu chở hàng bị mắc cạn giữa những con sóng lớn tại tỉnh Shizuoka khiến dầu bị rò rỉ và phải cần đến sự hỗ trợ từ lực lượng bảo vệ bờ biển. Sau cùng, Zeb tác động đến hòn đảo phía Bắc Hokkaido, gây ra một trận lở đất, làm hư hại 152 tòa nhà và khiến 152.000 trái táo bị rụng. Tổng cộng trên toàn Nhật Bản, Zeb phá hủy 770 ngôi nhà, làm ngập lụt 12.548 ngôi nhà khác, và khiến hàng ngàn người phải đi di tản khỏi nơi ở vì lũ lụt. Tổng cộng có 14 trường hợp thiệt mạng và 67 người khác bị thương, tổn thất ước tính là 335,5 triệu USD (USD 1996).

Hậu quả

Sau khi cơn bão đi qua, Tổng thống Philippines Joseph Estrada đã ban bố tình trạng khẩn cấp tại sáu tỉnh và phân bổ cho mỗi tỉnh 1 triệu peso từ quỹ khẩn cấp. Tổng thống đã không thể trở về Philippines sau chuyến đi đến Singapore bởi cơn bão. Quân đội được triển khai để tổ chức các hoạt động cứu trợ, họ huy động thuyền cao su và xe tải để di chuyển tới những vùng chịu thiệt hại nặng nhất khi nước lũ đã giảm bớt. Hội Chữ thập Đỏ Philippines và một vài tổ chức chính phủ khác cũng chung tay góp sức với quân đội. Hầu hết người dân đều trở về nhà khi cơn bão đã đi qua, mặc dù nhiều ngôi nhà đã bị hư hại. Các tình nguyện viên, quân đội, và công nhân cùng nhau dọn dẹp hậu quả do bão để lại. Chỉ 7 ngày sau khi Zeb đổ bộ, một cơn bão khác cũng tấn công vào một địa điểm gần tương tự, nhưng với cường độ yếu hơn, bão Babs. Sau hai cơn bão, Tổng cục Điện Quốc gia đã cung cấp khoản tiền 1,78 triệu peso đến Tập đoàn Điện lưới Batanes để khôi phục lại hệ thống đường dây. Nhờ đó, điện dần xuất hiện trở lại tại vùng Đông Bắc Luzon, cho phép liên lạc báo cáo về mức độ thiệt hại. Bộ Y tế Philippines đã phân phát số thuốc men trị giá 547.469 peso đến bốn tỉnh. Chính phủ cũng vận chuyển 3.000 bao hàng cứu trợ bằng đường không đến Cagayan, trong đó gồm gạo và thực phẩm đóng hộp. Sự tác động liên tiếp của những cơn bão khiến doanh số xuất khẩu dừa ước tính sụt giảm 30%. Giá thực phẩm tăng đáng kể, một số mặt hàng lên tới 400%, do hai cơn bão tàn phá mùa màng, cây trồng. Zeb còn làm trì hoãn việc vận chuyển đường (đường ăn) từ các nước láng giềng, dù vậy giá cả mặt hàng này được dự kiến sẽ giảm khi các chuyến tàu tới nơi. Đến tháng 12 năm 1998, mức giá tiêu dùng đã tăng 11,2% so với năm trước bởi thiệt hại từ các cơn bão.
Tại Đài Loan, khi cảnh báo bão được dỡ bỏ, các công nhân bắt đầu thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm và cứu nạn những người còn mất tích. Còn tại Nhật Bản, công nhân cũng ngay lập tức bắt tay vào việc sửa chữa các con đường bị hư hại khi cơn bão đi qua.