Tashkent

Lịch sử

Trong suốt lịch sử lâu dài của thành phố, Tashkent đã có những thay đổi khác nhau trong tên gọi cũng như liên kết chính trị và tôn giáo.

Lịch sử ban đầu

Tashkent được người dân cổ đại định cư như một ốc đảo trên sông Chirchik, gần chân núi của dãy núi Tây Thiên Sơn. Trong thời cổ đại, khu vực này có tên là Beitian, có nghĩa là "kinh đô mùa hè" của liên minh Kangju. Một số học giả tin rằng có một tòa tháp bằng đá được nhắc bởi Claudius Ptolemaeus và các nguồn từ những người du mục khác trên con đường tơ lụa đã đề cập đến khu định cư này ("Tashkent" có nghĩa là "lâu đài bằng đá"). Tháp này được cho là đã đánh dấu ranh giới của châu Âu và Trung Quốc. Tuy nhiên, các học giả khác không đồng ý với nhận dạng này, mặc dù nó vẫn là một trong bốn địa điểm có thể xảy ra nhất đối với Tháp đá.

Thành phố Chach

Trong thời kỳ tiền Hồi giáo và đầu Hồi giáo, thị trấn và tỉnh này được gọi là Chach. Các Shahnameh của Ferdowsi cũng nhắc đến thành phố với cái tên Chach. Sau đó, thị xã được gọi là Chachkand / Chashkand, có nghĩa là "thành phố Chach". Nơi đây là trạm dừng chân của các thương nhân trên Con đường tơ lụa giao dịch các loại hàng hóa, trong đó nổi bật là đá bán quý, vì thế Chach được giới thương nhân đặt cho mệnh danh là “thế giới đá” hay “thành phố ngọc lam”
Triều đình Chach có một kinh đô hình vuông được xây dựng từ thế kỷ 5 đến 3 TCN, cách sông Syr Darya khoảng 8 km về phía nam. Vào thế kỷ thứ 7, Chach có hơn 30 thị trấn và mạng lưới hơn 50 kênh rạch, tạo thành một trung tâm thương mại giữa người Sogd và người Thổ Nhĩ Kỳ. Vị sư Xuánzàng 玄奘 (602/603? - 664 AD), người đã đi từ Trung Quốc đến Ấn Độ qua Trung Á, đề cập đến tên của thành phố là Zhěshí 赭 時. Biên niên sử Trung Quốc Suí shū 隋), Běi shǐ 北) và Táng shū 唐 書 ("Sách Táng"), đề cập đến một tên gọi là Shí 石 hoặc Zhěshí 赭 時với một thủ đô cùng tên kể từ thế kỷ thứ V sau công nguyên.
Vào đầu thế kỷ 8, khu vực này đã bị người Hồi giáo chinh phục.

Lịch sử thời kì Hồi giáo

Tên Thổ Nhĩ Kỳ hiện đại của Tashkent (Thành phố Đá) xuất phát từ luật Kara-Khanid vào thế kỷ thứ 10 ("Tash" theo tiếng Turkic có nghĩa là đá). Sau thế kỷ 16, tên này phát triển từ Chachkand / Chashkand đến Tashkand. Cách viết chữ hiện đại của "Tashkent" phản ánh chính tả của tiếng Nga và ảnh hưởng Xô viết của thế kỷ 20.

Mông Cổ chinh phục và hậu quả

Thành phố này đã bị phá hủy bởi Thành Cát Tư Hãn vào năm 1219 và mất đi phần lớn dân số do sự phá hủy của đế quốc Khwarezmid từ Mông Cổ vào năm 1220. Dưới triều đại Timurid và các triều đại Shaybanid, dân số và văn hoá của thành phố dần dần hồi sinh như là một trung tâm chiến lược nổi bật về thương mại dọc theo con đường tơ lụa.

Kokand khanate

Năm 1809, Tashkent được sát nhập vào hãn quốc Kokand. Vào thời điểm đó, Tashkent có dân số khoảng 100.000 người và được xem là thành phố giàu nhất ở Trung Á. Thành phố phát triển mạnh thông qua thương mại với Nga nhưng bị áp đặt dưới mức thuế cao của Kokand. Giáo sĩ Tashkent cũng ủng hộ hàng giáo sĩ của Bukhara hơn là của Kokand. Tuy nhiên, trước khi Emir của Bukhara có thể lợi dụng sự bất mãn này, quân đội Nga đã đến.

Thời kì thuộc Nga

Vào tháng 5 năm 1865, Mikhail Grigorevich Chernyayev (Cherniaev) âm mưu hành động chống lại lệnh của sa hoàng, đã tổ chức cuộc tấn công ban đêm táo bạo chống lại chính quyền thành phố với bức tường dài 25 cây số (16 dặm) với 11 cửa và 30.000 người bảo vệ. Trong khi một đội ngũ nhỏ đã tổ chức một cuộc tấn công khác, thì lực lượng chính đã xuyên thủng các bức tường, do một linh mục Giáo hội Chính thống giáo Nga chỉ trang bị một cây thánh giá. Mặc dù các đáp trả về quốc phòng gặp nhiều khó khăn, người Nga đã chiếm được thành phố này sau hai ngày chiến đấu vất vả khiến 25 người chết so với hàng nghìn vệ binh (bao gồm cả Alimqul, người cai trị hãn quốc Kokand). Chernyayev gọi là "Sư tử của Tashkent" từ các trưởng lão thành phố, tổ chức một chiến dịch "trái tim và lòng" để giành được lòng dân. Ông ta bãi bỏ thuế trong một năm, cưỡi ngựa qua đường phố và chợ trời để gặp gỡ, giúp đỡ những người dân thường và tự bổ nhiệm mình là "Thống đốc quân đội của Tashkent". Chernyayev đề xuất với sa hoàng Alexander II của Nga rằng thành phố sẽ được tạo thành một hãn quốc độc lập dưới sự bảo vệ của Nga.
Sa hoàng đã khen ngợi Chernyayev và những thuộc hạ của ông bằng những huy chương và tiền thưởng, nhưng coi tướng tổng quát là "súng đại bác" và nhanh chóng thay thế ông ta bằng Tướng Konstantin Petrovich von Kaufman. Không được độc lập, Tashkent trở thành thủ đô của vùng lãnh thổ mới của Nga Turkistan, với Kaufman là Thống đốc đầu tiên. Một căn cứ quân sự và khu định cư của người Nga đã được xây dựng trên kênh Ankhor từ khu phố cổ, người Nga và các thương gia đổ xô vào. Tashkent là một trung tâm của gián điệp trong cuộc chiến tranh Ván Cờ Lớn giữa Nga và Vương quốc Anh trên khu vực Trung Á. Quân đội Turkestan được thành lập như là một phần của các cuộc cải cách quân sự năm 1874. Tuyến đường sắt Trans-Caspian được xây dựng đến năm 1889, và các công nhân đường sắt xây dựng nó cũng định cư ở Tashkent, mang theo mầm mồng của chủ nghĩa Bolshevik.

Ảnh hưởng từ Cách mạng tháng Mười

Với sự sụp đổ của đế quốc Nga, Chính phủ Lâm thời Nga đã xóa bỏ tất cả các hạn chế dân sự dựa trên tôn giáo và quốc tịch, góp phần vào sự nhiệt tình của địa phương cho cuộc Cách mạng Tháng Hai. Viên chức của Liên Xô và Công nhân đã sớm thành lập, nhưng đại diện chủ yếu là cư dân Nga, chiếm khoảng một phần năm dân số Tashkent. Các nhà lãnh đạo Hồi giáo nhanh chóng thành lập Hội đồng Hồi giáo Tashkent (Tashkand Shura-yi-Islamiya) có trụ sở tại khu phố cổ. Ngày 10 tháng 3 năm 1917, có một cuộc diễu hành với các công nhân người Nga đi diễu hành với những lá cờ đỏ, lính Nga hát La Marseillaise cùng hàng ngàn người Trung Á ở địa phương. Sau nhiều bài phát biểu, Thống đốc Aleksey Kuropatkin đã kết thúc các sự kiện bằng chữ "Sự trường tồn là một nước Nga tự do".
Hội nghị Hồi giáo Turkestan đầu tiên được tổ chức tại Tashkent 16-20 tháng 4 năm 1917. Giống như Hội đồng Hồi giáo, nó bị chi phối bởi các nhà cải cách Hồi giáo Jadid. Một phe bảo thủ hơn xuất hiện ở Tashkent tập trung quanh Ulema. Phe này đã thành công hơn trong cuộc bầu cử địa phương vào tháng 7 năm 1917. Họ lập nên một liên minh với những người bảo thủ Nga, trong đó phe theo Liên Xô trở nên triệt để hơn. Nỗ lực của Liên Xô nắm quyền vào tháng 9 năm 1917 trở nên không thành công.
Tháng 4 năm 1918, Tashkent trở thành thủ đô của Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết tự trị Turkestan (Turkestan ASSR). Chế độ mới bị đe doạ bởi lực lượng từ Triều Tiên và Basmachi; cuộc nổi dậy từ bên trong, đã bị ra lệnh đàn áp từ Moskva. Năm 1930, Tashkent nằm trong biên giới của SSR Uzbek, và trở thành thủ phủ chính thức của SSR Uzbek, thay thế cho Samarkand.

Thời kì Xô viết

Thành phố bắt đầu được công nghiệp hóa vào những năm 1920 và 1930.
Vi phạm Hiệp ước Molotov-Ribbentrop, Đức Quốc xã đã xâm lược Liên Xô vào tháng 6 năm 1941. Chính phủ đã quyết định chuyển các nhà máy từ miền Tây nước Nga và Ukraine tới Tashkent để bảo vệ năng lực công nghiệp Xô viết. Điều này đã dẫn tới sự gia tăng lớn trong ngành công nghiệp của thành phố trong Chiến tranh Thế giới thứ hai.
Liên Xô cũng huy động di tản hầu hết các emigra của cộng sản Đức tới Tashkent. Dân số Nga ở thành phố tăng mạnh khi đến sơ tán từ các vùng chiến sự đã tăng tổng dân số Tashkent lên hơn một triệu người. Nga và Ukraina cuối cùng bao gồm hơn một nửa tổng số cư dân của Tashkent. Nhiều người tị nạn trước đây vẫn ở Tashkent để sống sau chiến tranh, thay vì trở về nhà cũ.
Trong thời kỳ hậu chiến, Liên Xô đã thành lập nhiều cơ sở khoa học và kỹ thuật tại Tashkent.
Vào ngày 10 tháng 1 năm 1966, Thủ tướng Ấn Độ Lal Bahadur Shastri và Tổng thống Pakistan Ayub Khan đã ký một hiệp ước ở Tashkent với Thủ tướng Xô viết Alexei Kosygin làm hòa giải viên. Vào ngày hôm sau, Shastri chết đột ngột, theo báo cáo là do một cơn đau tim. Người ta cho rằng Shastri đã bị giết chết vì bị hạ độc từ nước ông uống.
Vào ngày 26 tháng 4 năm 1966, phần lớn thành phố cũ bị phá hủy bởi trận động đất. Hơn 300.000 cư dân đã bị bỏ rơi vô gia cư. Khoảng 78.000 căn nhà thiết kế nghèo nàn đã bị phá hủy, chủ yếu ở những khu vực dày đặc của thành phố cổ, nơi mà ngôi nhà adobe truyền thống chiếm ưu thế. Các nước cộng hòa Xô viết, và một số nước khác như Phần Lan, đã gửi "tiểu đoàn các nước huynh đệ" và các nhà quy hoạch đô thị để giúp xây dựng lại Tashkent bị tàn phá. Họ đã tạo ra một thành phố mô hình của Liên Xô trên những con đường rộng lớn trồng cây che bóng, công viên, những quảng trường bao la cho những cuộc diễu hành, đài phun nước, tượng đài, và các khối nhà chung cư. Khoảng 100.000 ngôi nhà mới được xây dựng vào năm 1970, nhưng các nhà xây dựng đã chiếm nhiều người, chứ không phải là người vô gia cư ở Tashkent. Tiếp tục phát triển trong những năm tiếp theo tăng quy mô của thành phố với những phát triển mới lớn trong khu vực Chilonzor, phía đông bắc và đông nam của thành phố.
Vào thời điểm sự sụp đổ của Liên bang Xô viết năm 1991, Tashkent là thành phố lớn thứ tư của Liên Xô và là trung tâm nghiên cứu trong các lĩnh vực khoa học và kỹ thuật.
Do trận động đất tầm 7-8 độ richter ngày 26 tháng 4 năm 1966 và sự phát triển nhanh chóng của Liên Xô, ít di sản kiến ​​trúc trong lịch sử cổ đại của Tashkent vẫn còn tồn tại. Còn rất ít những kiến trúc đánh dấu tầm quan trọng của thành phố như một điểm giao dịch trên con đường Tơ lụa lịch sử.

Thủ đô của Uzbekistan

Tashkent là thủ đô và là thành phố quốc tế hóa nhất ở Uzbekistan. Thành phố được ghi nhận bởi những con phố nhiều cây xanh, nhiều đài phun nước, và những công viên, ít nhất là cho tới khi các chính sách địa phương bắt đầu có hiệu lực vào năm 2009
Từ năm 1991, thành phố đã thay đổi về mặt kinh tế, văn hoá và kiến ​​trúc. Sự phát triển mới đã thay thế các biểu tượng của thời kỳ Xô viết. Tượng của Lenin đã được thay thế bằng một quả địa cầu, có bản đồ địa lý của Uzbekistan. Các tòa nhà từ thời Liên Xô đã được thay thế bằng những tòa nhà hiện đại mới. Khu "Downtown Tashkent" bao gồm tòa nhà Ngân hàng NBU 22 tầng, khách sạn Intercontinental, Trung tâm Kinh doanh Quốc tế và Tòa nhà Plaza.
Quận kinh doanh Tashkent là một quận đặc biệt, được thành lập để phát triển các doanh nghiệp nhỏ, vừa và lớn ở Uzbekistan.
Năm 2007, Tashkent được báo Moscow News đặt tên là "thủ đô văn hoá của thế giới Hồi giáo" vì thành phố này có nhiều nhà thờ Hồi giáo lịch sử và các địa điểm quan trọng của Hồi giáo, bao gồm cả trường Đại học Hồi giáo. Tashkent có Samarkand Kufic Quran, một trong những bản sao bằng văn bản đầu tiên của kinh Koran, đã được đặt tại thành phố này từ năm 1924.

Nhân khẩu

Tính đến năm 1983, dân số Tashkent lên đến 1.902.000 người sống trong một khu vực thành phố có diện tích 256 km2 (99 sq mi). Đến năm 1991, (sau thời Liên bang Xô viết) số người thường trú tại thủ đô đã tăng lên khoảng 2.136.600 người. Tashkent là thành phố đông dân thứ tư của Liên Xô cũ, sau Moskva, Leningrad (St. Petersburg) và Kiev. Ngày nay, Tashkent vẫn là thành phố đông dân thứ tư ở các nước CIS và Baltic. Dân số của thành phố là 2.295.300 người vào năm 2004.
Vào năm 2008, cấu trúc nhân khẩu học của Tashkent như sau:
63,0% - người Uzbeks
20,0% - người Nga
4,5% - người Tatar
2,2% - người Triều Tiên
2,1% - người Tajiks
1,2% - người Duy Ngô Nhĩ
7,0% - nguồn gốc các dân tộc khác

Nguồn gốc của truyền hình

Cuộc trình diễn đầu tiên của một TV hoàn toàn điện tử được thiết lập cho công chúng và ủy ban đã được thực hiện tại Tashkent vào mùa hè năm 1928 bởi Boris Grabovsky và nhóm của ông. Trong phương pháp đã được cấp bằng sáng chế ở Saratov vào năm 1925, Boris Grabovsky đã đề xuất một nguyên tắc mới của hình ảnh TV dựa trên chùm tia điện tử dọc và ngang quét dưới điện áp cao. Ngày nay, nguyên tắc hình ảnh TV này được sử dụng thực tế trong tất cả các ống tia âm cực hiện đại. Nhà sử học và nhà dân tộc học, ông Vladimir Golender, trong một bài giảng bằng video, đã mô tả sự kiện này. Ngày trình diễn của TV hoàn toàn điện tử này là sớm nhất được biết đến cho đến nay. Mặc dù thực tế này, hầu hết các nhà sử học hiện đại đều tranh cãi coi Vladimir Zworykin và Philo Farnsworth là những người phát minh ra TV hoàn toàn điện tử đầu tiên. Năm 1964, sự đóng góp cho sự phát triển của truyền hình sớm của Grabovsky đã được chính phủ Uzbekistan thừa nhận chính thức và ông đã được trao bằng cấp uy tín "Nhà phát minh danh dự của Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết Uzbekistan".

Mua sắm và giải trí

Có một số trung tâm mua sắm ở Tashkent, nơi tốt cho cả giải trí và mua sắm. Chúng bao gồm các trung tâm mua sắm Next, Samarqand Darvoza và Kontinent.
Trung tâm mua sắm Next rất phổ biến cho các gia đình và nổi bật với Phòng thí nghiệm Khoa học dành cho trẻ em, bảo tàng khủng long, Ice Rink và rạp chiếu phim.
Samarqand Darvoza cung cấp một loạt các giải trí bao gồm cả sân chơi cho trẻ em, khu vực trò chơi, bowling và chỗ đậu xe nhiều lớp thuận tiện. Đây là một nơi tốt cho các bữa tiệc sinh nhật của trẻ em và nhu cầu giải trí cho gia đình.
Trung tâm mua sắm Kontinent Mall nằm ngay cạnh khách sạn Grand Mir. Đây là một nơi nhỏ hơn nhưng kết hợp nhiều lựa chọn ăn uống khác nhau như các khu thức ăn nhanh và quán cafe.

Thể thao

Bóng đá là môn thể thao phổ biến nhất ở Tashkent, với các câu lạc bộ bóng đá nổi bật nhất là FC Pakhtakor Tashkent và FC Bunyodkor, cả hai đều đang thi đấu ở giải bóng đá vô địch quốc gia Uzbekistan. Tashkent là quê hương của những cầu thủ bóng đá như Maksim Shatskikh, Peter Odemwingie và Vassilis Hatzipanagis.
Vận động viên xe đạp Djamolidine Abdoujaparov được sinh ra trong thành phố, trong khi tay vợt Denis Istomin từng được nuôi dưỡng ở đó. Akgul Amanmuradova và Iroda Tulyaganova là những tay vợt nữ đáng chú ý đến từ Tashkent.
Vận động viên thể dục dụng cụ Alina Kabayeva và điền kinh quốc tịch Israel Alexander Shatilov cũng sinh ra ở Tashkent.
Cựu vô địch thế giới và huy chương đồng Olympic của Israel trong sự kiện K-1 500 m Michael Kolganov cũng sinh ra tại Tashkent.