google/wiki40b huggingface dataset:
Amenia (vợ của Horemheb)

Amenia là một phụ nữ quý tộc người Ai Cập, người vợ đầu tiên của Horemheb, người cai trị cuối cùng của Vương triều thứ mười tám.
Người ta biết rất ít về bà ấy, và bà ấy dường như đã chết trong triều đại của Ay  hoặc đầu triều đại Tutankhamun, trước khi Horemheb cai trị với tư cách là pharaoh.

An táng

Amenia được chôn cất trong lăng mộ Memphite của Horemheb trong phòng thượng tầng ở buồng IV, cùng với người vợ thứ hai Mutnedjmet.
Amenia ở trong ngôi mộ trong cả chữ khắc và những bức tượng. Bà có thể được miêu tả trong một cảnh trong sân lớn của ngôi mộ, và trong một cảnh ở lối vào nhà nguyện chính. Bà được thể hiện trong các bức tượng với Horemheb được tìm thấy trong hai trong số các nhà nguyện của ngôi mộ. Các cột trong Sân thứ hai cho thấy tên của bà là Amenia và cho thấy bà là một Thánh nữ của Amun.

Bảo tàng tượng đôi Anh EA 36

Vào năm 2009, người ta đã phát hiện ra rằng một bức tượng đôi chưa được xác định cho đến nay trong Bảo tàng Anh (EA 36) thực tế là một bức tượng của Horemheb và vợ Amenia. Bức tượng được Bảo tàng Anh mua lại vào năm 1837 từ bộ sưu tập Anastasi. Bức tượng đôi có phần khác biệt so với các bức tượng khác ở chỗ người vợ được cho thấy đang nắm tay chồng bằng cả hai tay. Ba bàn tay siết chặt đã vỡ ra. Năm 1976, ba bàn tay siết chặt đã được tìm thấy trong quá trình khai quật ngôi mộ của Horemheb. Vào năm 2009, một tấm thạch cao được làm bằng hai bàn tay nắm chặt và khuôn đã được sử dụng để cho thấy nó là một kết hợp hoàn hảo cho bức tượng đôi của Bảo tàng Anh, qua đó cho thấy bức tượng được liên kết với lăng mộ Saqqara của Horemheb.
Trận Dahaneh

Bối cảnh

Cuộc hành quân được khai diễn nhằm đẩy Taliban ra khỏi một cứ địa lâu năm và tái lập an ninh cho cuộc bầu cử tổng thống dự trù diễn ra trong vòng một tuần. Các đơn vị quân đội Hoa Kỳ, NATO và quân chính phủ Afghanistan cố thiết lập hàng rào an ninh để cử tri có thể tham dự cuộc bầu cử tổng thống, lần thứ nhì tổ chức tại quốc gia này. Cuộc hành quân, mang tên "Giải quyết Hướng đông 2" nhằm mục đích phá vỡ tình trạng dằng co kéo dài đã nhiều tháng trước đó trong khu vực thung lũng ở phía nam, nơi là cứ địa vững chắc của phiến quân. Khi chiếm đóng Dahaneh, phía TQLC hi vọng sẽ đẩy phiến quân vào vùng rừng núi, xa hẳn khu sinh sống của dân chúng.
Mục tiêu lúc này là cắt đường tiếp tế cho Taliban từ một hậu cứ lớn của họ và chiếm lại khu chợ trong thị trấn, với hy vọng sẽ tạo ảnh hưởng dây chuyền sang các làng mạc chung quanh, khuyến khích dân chúng hợp tác nhiều hơn với lực lượng NATO. Phía Taliban đánh thuế dân làng và lập các trạm kiểm soát ở Dahaneh, nơi là trạm buôn bán chính qua khu vực bắc tỉnh Helmand, vốn sản xuất khoảng 60 phần (????) số thuốc phiện của thế giới. Trong thời gian gần đó tổn thất của quân đội Hoa Kỳ và các quốc gia khác đã lên cao  khi mở thêm các cuộc hành quân nhằm ngăn chặn sự phát triển của lực lượng Taliban. Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama cũng quyết định đưa thêm 21.000 quân đến Afghanistan.

Ngày 1

Ngày 12/8/2009, 400 binh sĩ TQLC Hoa Kỳ và 100 lính Afghanistan, với sự yểm trợ của các phi cơ phản lực chiến đấu Harrier, được trực thăng vận vào một thị trấn do Taliban kiểm soát ở vùng nam Afghanistan vào lúc rạng sáng. Các binh sĩ Mĩ chạm súng dữ dội với phiến quân, bắn hạ ít nhất 7 người. Phóng viên AP đi trong đợt đổ quân đầu tiên vào trận địa nói đã gặp phải hỏa lực của Taliban gồm súng cá nhân, súng cối, súng phóng lựu sau khi trực thăng thả quân vào sau phòng tuyến địch. Cuộc giao tranh kéo dài hơn tám giờ đồng hồ trong lúc các chiến đấu cơ Harrier bay lượn trên trời và thả trái sáng thị uy.
Phía Taliban bắn trả dữ dội đến nỗi phía TQLC Hoa Kỳ nghi ngờ rằng phiến quân có thể đã biết trước về cuộc hành quân. Các đơn vị TQLC Hoa Kỳ khác cũng gặp sức kháng cự mạnh mẽ khi tìm cách chiếm các ngọn núi quanh thị trấn Dahaneh. Một đoàn xe chở TQLC tiến được vào nơi này dù gặp mìn bẫy và các vụ nổ súng lẻ tẻ dọc đường. Đây là lần đầu tiên lực lượng quân sự dưới quyền chỉ huy của NATO tiến vào Dahaneh sau nhiều năm do Taliban kiểm soát.
TQLC Hoa Kỳ bắn hạ từ 7 đến 10 phiến quân trong ngày đầu và tịch thu khoảng 30 ký lô thuốc phiện. "Tôi nghĩ cuộc hành quân này có thể là khởi đầu của sự thay đổi," theo lời đại úy Zachary Martin, đại đội trưởng đại đội Golf, tiểu đoàn 2, trung đoàn 3 TQLC, người chỉ huy cuộc đổ quân. Một số nữ quân nhân TQLC Hoa Kỳ cũng đi theo để tiếp xúc với phụ nữ Afghan trong cuộc lục soát từng nhà của lực lượng chính phủ.
Cổ Thạch

Cổ Thạch là một bãi biển ở xã Bình Thạnh, huyện Tuy Phong, tỉnh Bình Thuận, cách Thành phố Phan Thiết 90 km, và cách Thành phố Hồ Chí Minh 300 km.
Trên bãi biển còn mang vẻ hoang sơ, dân dã có nhiều bãi đá lung linh nhiều sắc màu với kích thước lớn nhỏ xếp chồng lên nhau một cách tự nhiên và được hình thành từ ngàn xưa (còn có tên là Cà Dược và được du khách ưu ái đặt cho tên gọi là bãi đá bảy màu), và đặc biệt vào giữa trung tuần tháng 3, khi toàn bộ đá được bao phủ một lớp rêu xanh. Bao quanh bãi đá này là bãi cát vàng mịn màng có tên gọi là Bãi Tiên.
Gần bãi biển cũng có những cảnh đẹp như chùa Hang (Chùa cổ hơn 100 năm tuổi và là di tích quốc gia), Gành Son (hay là Ghềnh Son), những đồi cát trắng, Lăng Ông Nam Hải (lăng cá voi),....
MIMAROPA

Lịch sử

Ngày 17/05/2002, vùng Nam Tagalog (Vùng IV) được phân chia thành hai vùng là CALABARZON (Vùng IV-A) và MIMAROPA (Vùng IV-B) để nâng cao hiệu quả quản lý hành chính, thúc đẩy phát triển xã hội, phát triển kinh tế và cải thiện các dịch vụ công cộng.
21776 Kryszczyńska

21776 Kryszczyńska (tên chỉ định: 1999 RE₂₂₁) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được khám phá thông qua Chương trình nghiên cứu đối tượng gần Trái Đất của đài thiên văn Lowell ở Anderson Mesa Station ở Coconino County, Arizona, ngày 5 tháng 9 năm 1999. Nó được đặt theo tên Agnieszka Kryszczyńska, a planetary scientist ở Adam Mickiewicz University ở Poznań, Ba Lan.
Lý Ngang (cầu thủ bóng đá)

Sự nghiệp câu lạc bộ

Năm 2014, Lý Ngang bắt đầu sự nghiệp bóng đá trong màu áo câu lạc bộ Giang Tô Tô Ninh sau khi thi đấu cho Giang Tô Youth trong suốt mùa giải 2011 và mùa giải 2012. Ngày 8 tháng 3 năm 2014, anh có trận đấu ra mắt cho câu lạc bộ trong trận hòa 0-0 trước Quý Châu Nhân Hòa. Ngày 11 tháng 5 năm 2014, anh ghi bàn thắng đầu tiên cho câu lạc bộ trong chiến thắng 1-0 trước Trường Xuân Á Thái.

Sự nghiệp quốc tế

Ngày 22 tháng 6 năm 2014, Lý Ngang có trận đấu ra mắt cho đội tuyển quốc gia Trung Quốc trong trận hòa 0-0 trước Macedonia.
Thỏa nguyện

Diễn viên

Vương Chí Văn vai Phương Ngôn
Giang San vai Đỗ Mai
Lưu Bội vai Giả Linh 
Triệu Lượng vai Phan Hựu Quân
Sử Khả vai Hàn Lệ Đình 
Lý Thành Nho vai Tiền Khang
Trương Hội Trung Vai Đổng Ngạn Bình 
Từ Dương vai Thạch Tĩnh
Chu Quốc Trị vai Chủ nhiệm
Thường Lan Thiên vai Hàng xóm
Ka Mate

"Ka Mate" là một điệu haka (nghi thức trước khi xung trận) của người Māori được sáng tạo bởi Te Rauparaha, một thủ lĩnh của bộ tộc Ngāti Toa tại Đảo Bắc của New Zealand.

Sử dụng trong môn bóng bầu dục

Vũ điệu haka "Ka Mate" được biết đến rộng rãi tại New Zealand và nhiều nơi khác bởi nó đã được thực hiện như một điệu nhảy truyền thống bởi đội bóng bầu dục như All Blacks - Đội bóng rugby union quốc gia New Zealand, cùng với đó là Kiwis - Đội tuyển rugby league Quốc gia New Zealand. Kể từ năm 2005 đội bóng All Blacks bắt đầu thường xuyện biểu diễn một điệu nhảy xung trận khác có tên là Kapa o Pango. Kể từ khi điệu haka "Kapa o Pango" được giới thiệu, chuỗi trận đấu dài nhất của All Blacks được bắt đầu bằng điệu haka "Ka Mate" là 9, diễn ra trong khoảng thời gian từ 22 tháng 8 năm 2009 đến 12 tháng 6 năm 2010.
Ngựa lùn Rustic Canada

Lịch sử

Ngựa Rustic Canada được phát triển bởi Tiến sĩ Peter Neufeld tại Manitoba, Canada. Các nhà lai tạo đã phát triển giống ngựa này bằng cách lai ngựa Heck được nuôi ở vườn thú Atlanta ở Atlanta, Georgia với ngựa giống cái thuộc giống lai ngựa Ả Rập - ngựa xứ Wales. Vào ngày 23 tháng 1 năm 1989, Hiệp hội Ngựa Rustic Canada được thành lập, được thành lập theo Đạo luật Động vật Liên bang Canada mới, còn được gọi là Bill C-67. Trước đó, kể từ năm 1978, ngựa lùn Rustic Canada đã được đăng ký thông qua một cơ quan đăng ký có trụ sở tại Hoa Kỳ, và tính đến tháng 9 năm 1989, 72 con ngựa thuộc giống ngựa đã được đăng ký tại Hoa Kỳ. Những con ngựa này đủ điều kiện để được đăng ký "kép" theo thỏa thuận của Canada và Hoa Kỳ, và nhiều người đã làm như vậy. Không có ngựa Rútic được tìm thấy bên ngoài Manitoba và Saskatchewan tính đến tháng 9 năm 1989, nhưng điều này được dự kiến ​​sẽ thay đổi khi nhiều nhà lai tạo đã biết đến được giống mới này.
Họ Cỏ roi ngựa

Đặc điểm

Họ này là những cây gỗ lớn, nhỡ, nhỏ hoặc cây bụi hay cây thân thảo. Lá thường mọc đối hoặc mọc vòng, hai cặp đối liên tiếp tạo thành hình chữ thập, lá hình trứng ngược, trứng trái xoan, hoặc trái xoan, không có lá kèm, thường đơn, đôi khi kép chân vịt hoặc kép lông chim. Cành khi non thường hình vuông. Hoa thường lưỡng tính (đôi khi đa tính); đài thường đều; tràng hơi không đều hoặc ít khi 2 môi với các thùy xếp lợp; nhị thường 4, đôi khi 5 hoặc 2, đỉnh trên ống tràng và xen kẽ với các thùy của tràng; lá noãn 2, hợp thành bầu thượng 2-4 ô; vòi thường dính ở đỉnh bầu. Quả thông thường là quả hạch, ít khi gồm 4 tiêu hạch khô hoặc quả nang chẻ ô.

Theo nghĩa rộng

Theo nghĩa rộng họ cỏ Roi ngựa bao gồm các chi nói trên cộng với các chi dưới đây mà về cơ bản APG II xếp sang họ Hoa môi.
Sebaste, Antique

Sebaste là một đô thị cấp năm ở tỉnh Antique, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2015, đô thị này có dân số 17.907 người trong.
S. R. Ranganathan

Tiểu sử

Ranganathan, sinh ngày 12 tháng 8 năm 1892 trong gia đình của Ramamrita, ở Siyali (nay là Sirkazhi) trong Ấn Độ thuộc Anh tại Tanjavoor (nay là, Nagapattinam), Tamil Nadu.
Ranganathan bắt đầu sự nghiệp với tư cách một nhà toán học; ông đã có bằng cử nhân và thạc sĩ về toán học tại Madras Christian College ở quê nhà của mình, và sau đó tiếp tục kiếm được giấy phép giảng dạy. Mục đích của ông là dạy toán học, và ông liên tục là thành viên của các khoa toán tại các trường đại học ở  Mangalore, Coimbatore và Madras). Là một giáo sư toán học, ông đã xuất bản các bài báo chủ yếu về lịch sử toán học. Sự nghiệp của ông là một nhà giáo dục đã bị cản trở bởi [stammering] (một khó khăn mà ông dần dần vượt qua trong cuộc sống nghề nghiệp của mình). Chính phủ Ấn Độ trao tặng Padmashri cho Tiến sĩ S.R. Ranganathan năm 1957 vì những đóng góp có giá trị cho Khoa học Thư viện
Lalramchullova

Sự nghiệp

Sinh ra ở Mizoram, Lalramchullova bắt đầu sự nghiệp với Aizawl. Anh có màn ra mắt cho Aizawl tại I-League ngày 9 tháng 1 năm 2016 trước đương kim vô địch, Mohun Bagan. Anh vào sân từ ghế dự bị ở phút 80 và Aizawl thất bại 3–1.
Hiện tại anh thi đấu cho gã khổng lồ của Kolkata là East Bengal và đóng vai trò quan trọng trong việc giành danh hiệu thứ 8 liên tiếp cho đội bóng.
Bách Trượng Hoài Hải

Thanh quy mới cho Thiền tông

Sư là người đầu tiên trong Thiền tông lập và kết tập những quy luật hành động hằng ngày của thiền sinh trong một thiền đường. Trước đó tất cả những thiền sinh chỉ là "khách" trong những chùa của tông phái khác - thường là Luật viện (Luật tông) - với những nghi quỹ họ phải tuân theo. Từ lúc sư lập ra quy luật mới, nhiều thiền đường được thành lập với những điều kiện thuận lợi đáp ứng nhu cầu của thiền sinh. sư nhấn mạnh sự kết hợp giữa thiền và các việc lao động trong và ngoài thiền viện như làm ruộng, cuốc đất trồng cây. Câu nói của sư "một ngày không làm, một ngày không ăn" (nhất nhật bất tác, nhất nhật bất thực 一日不作一日不食) đã gây ấn tượng đến ngày nay.
Theo quy luật mới, thiền sinh làm việc tự nuôi sống (các Tỉ-khâu thời Phật Thích-ca không được phép làm việc) nhưng song song với công việc hằng ngày, sư vẫn giữ lại truyền thống đi khất thực và cho đó là một phương tiện tu luyện tâm. Những quy luật mới này được ghi lại trong Bách Trượng thanh quy. Mặc dù nguyên bản của quyển sách này đã mất nhưng các quy luật này vẫn còn được tuân hành nghiêm chỉnh cho đến ngày nay.
Đời Đường niên hiệu Nguyên Hoà năm thứ 9 ngày 17 tháng giêng (814), sư quy tịch, thọ 95 tuổi. Vua ban hiệu là Đại Trí Thiền sư.
Vladislav Soromytko

Sự nghiệp câu lạc bộ

Anh có màn ra mắt tại Giải bóng đá chuyên nghiệp quốc gia Nga cho F.K. Smena Komsomolsk-na-Amure vào ngày 25 tháng 4 năm 2015 trong trận đấu với FC Tom-2 Tomsk.

Đời sống cá nhân

Anh là em trai của Ignat Soromytko.
Si Songkhram (huyện)

Địa lý

Các huyện giáp ranh (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ) là: Na Thom, Ban Phaeng, Tha Uthen, Phon Sawan và Na Wa của tỉnh Nakhon Phanom, và Akat Amnuai của tỉnh Sakon Nakhoni.
Nguồn nước chính ở huyện này là sông Songkhram.

Lịch sử

Khu vực này ban đầu thuộc Tha Uthen district. Ngày 1 tháng 4 năm 1926, khu vực này đã được tách ra để lập tiểu huyện (king amphoe) Akat Amnui (อากาศอำนวย) – nay là huyện Akat Amnui ở tỉnh Sakon Nakhon, và ban đầu thuộc Tha Uthen. Tiểu huyện lúc đó gồm 7 tambon Na Wa, Ban Kha, Ban Siao, Sam Phong, Ban Waeng, Na Thom và Ban Phaeng. Tiểu huyện đã được đổi tên to Si Songkhram năm 1939, và đã được nâng cấp thành huyện ngày 10 tháng 3 năm 1953.
Ceftobiprole

Dược lý

Ceftobiprole có một nhóm hoạt động dưới dạng tiền thuộc ceftobiprole medocaril và chỉ thích hợp cho tiêm tĩnh mạch. Liều khuyến cáo là 500 mg mỗi 2-giờ truyền mỗi 8 giờ. Nó được bài tiết chủ yếu qua thận. Cần điều chỉnh liều cho bệnh nhân tổn thương thận mức độ vừa đến nặng và những bệnh nhân bệnh thận giai đoạn cuối nhưng không cần điều chỉnh liều dựa theo giới tính, dân tộc, hoặc tuổi, ở bệnh nhân béo phì nặng hoặc với tổn thương gan.

Tác dụng

Ceftobiprole đã được chấp thuận điều trị cho bệnh nhân viêm phổi bệnh viện (ngoại trừ VAP) và viêm phổi cộng đồng ở 12 nước châu Âu, Canada và Switzerland.
Hòm Bia Giao Ước

Hòm Bia Giao Ước (tiếng Hebrew: אָרוֹן הַבְּרִית, Tiêu chuẩn Arōn Ha'brēt Tiberian ʾĀrôn Habbərîṯ) hoặc Hòm Chứng Ngôn là một chiếc rương bằng gỗ nạm vàng chứa hai tấm thạch bi khắc Mười Điều Răn, xuất hiện lần đầu trong Xuất hành kí và được coi như một trong những bảo vật cực thánh của các tín ngưỡng Abram.

Niên biểu

(trước Công Nguyên)
Duy thức tông

Duy thức tông (zh. 唯識宗, sa. vijñaptimātravādin, yogācārin, cittamātravādin) là tên gọi tại Đông Nam Á của một trường phái Phật giáo. Tại Ấn Độ và Tây Tạng, tông này được gọi là Thức tông, Thức học (sa.. vijñānavādin), hoặc Du-già hành tông (sa. yogācārin); tại Tây Tạng, người ta cũng gọi là Duy tâm tông (zh. 唯心宗, sa. cittamātrin). Đây là một trong hai trường phái chính của Phật giáo Đại thừa do hai Đại sư Vô Trước (zh. 無著, sa. asaṅga) và người em là Thế Thân (zh. 世親, sa. vasubandhu) sáng lập. Tương truyền rằng, chính Ứng thân (Tam thân) của Bồ Tát Di-lặc (zh. 彌勒, sa. maitreya) khởi xướng trường phái này ở thế kỉ thứ 4 Công nguyên. Các đại biểu khác của phái này là Bandhusri (Thân Thắng), Citrabhàna (Hỏa Biện), Gunamati (Ðức Tuệ), Dignàga (Trần Na), Sthiramati (An Tuệ), Dharmakīrti (Pháp Xứng, học trò của Dignàga), Silabhadra (Giới Hiền, học trò của Dharmapàla). Silabhadra tuyên bố rằng giáo nghĩa của Vô Trước và Thế Thân là "trung đạo giáo", là cao hơn giáo nghĩa nguyên thủy (Phật giáo Nguyên thủy) và "không giáo" của Long Thọ.
Khi sư Huyền Trang từ Ấn Độ trở về và phiên dịch các bộ luận chính của Duy thức tông ra tiếng Hán, phái Pháp tướng tông (phái tìm hiểu bản tính và hình dạng của các pháp) hình thành ở Trung Quốc và lan tỏa ra một số nước Đông Á.

Vai trò của Duy Thức Tông trong lịch sử

Duy thức tông phát triển mạnh nhất trong thế kỉ thứ 6 Công nguyên. Một trong những trung tâm quan trọng của Duy thức tông là Đại học Na-lan-đà (sa. nālandā) ở Bắc Ấn Độ. Nơi đó, Hộ pháp đã chủ trương một quan điểm duy thức tuyệt đối. Song song với Na-lan-đà cũng có một trung tâm khác không kém quan trọng tại Valabhi (valabhī), được một Đại luận sư khác của Duy thức tông là Đức Huệ (sa. guṇamati) sáng lập. Đại diện xuất sắc nhất của trường phái Duy thức này là An Huệ (sa. sthiramati), một môn đệ của Đức Huệ. Khác với Hộ pháp, An Huệ có cái nhìn tương đối hơn về duy thức, bắt cầu nối giữa quan điểm "Thật tướng" của Long Thụ (sa. nāgārjuna) và quan niệm "Nhất thiết duy tâm tạo." Sư dung hoà triết lý của Duy thức tông và tư tưởng thật tính của Trung quán tông. Trần-na (sa. dignāga) và Pháp Xứng (sa. dharmakīrti) kết hợp quan điểm Duy thức và Kinh lượng bộ (sa. sautrāntika) để sinh ra một nhánh của Duy thức là Nhân minh học (zh. 因明學, sa. hetuvidyā), cách tranh luận bằng logic.
Duy thức tông bị Trung quán tông phản bác mãnh liệt. Họ cho rằng Duy thức tông đã đưa vai trò của Thức lên quá cao, cho nó một tính chất trường tồn, đứng sau mọi hiện tượng (xem thêm Pháp tướng tông).
Paulo Bessa

Sự nghiệp câu lạc bộ

Anh ra mắt chuyên nghiệp tại Giải bóng đá hạng nhất quốc gia Bồ Đào Nha cho Penafiel vào ngày 14 tháng 5 năm 2016 trong trận đấu trước Famalicão.
Dương Thị Bí

Dương Thị Bí (楊氏賁, ? - ?) là một tì thiếp của hoàng đế Lê Thái Tông. Bà đã sinh hạ hoàng nam Lệ Đức hầu. Ban đầu bà được phong làm Phi (妃), sau vì thiên tư kiêu ngạo nên bị giáng làm Chiêu nghi (昭儀). Sau nữa tiếp tục bị giáng làm thứ nhân, giam vào lãnh cung. Cuối cùng bà và con trai Lê Nghi Dân bị lưu đày tới Lạng Sơn.

Tiểu sử

Lê Thái Tông có nhiều phi tần và có tổng cộng 4 người con trai và ba con gái. Trước khi sinh hoàng tử, Thái Tông đã có 2 bà phi là Nguyên phi Lê Ngọc Dao (黎玉瑤), con gái của Đại tư đồ Lê Sát và Huệ phi Lê Nhật Lệ (黎日厲), con gái của Tư khấu Lê Ngân. Khi Lê Sát và Lê Ngân bị xử tội năm 1437, hai người bị phế. Lê Ngọc Dao xuống làm thứ nhân, còn Lê Nhật Lệ xuống làm Tu dung (修容).
Sau đó, Thái Tông sủng hạnh Dương Thị Bí và sinh ra con trai trưởng là Lê Nghi Dân vào năm 1439, không lâu sau lập làm Hoàng thái tử. Dương phi vì có con làm Thái tử, bắt đầu ỷ sủng sinh kiêu, ức hiếp người trong cung, Thái Tông biết được có ý không vui.
Năm 1440, Thái Tông bắt đầu sủng ái bà Nguyễn Thị Anh, phong làm Thần phi (宸妃). Lấy cớ Dương phi kiêu ngạo, Thái Tông truất làm Chiêu nghi (昭儀). Một năm sau, người con trai thứ hai là Lê Khắc Xương (黎克昌) ra đời, nhưng mẹ là Quý nhân Bùi thị (貴人裴氏) không được Thái Tông yêu nên cũng thất sủng. Cùng năm đó Nguyễn Thần phi sinh được Hoàng tử thứ ba Lê Bang Cơ, Thái Tông liền truất Nghi Dân làm Lạng Sơn vương (諒山王) và lập Bang Cơ làm Hoàng thái tử.
Sau đó không thấy sử sách nhắc đến Dương Thị Bí, ngay cả khi Lê Nghi Dân giành được ngôi vua năm 1459.

An táng

Cuộc khai quật khảo cổ học ngôi mộ “Bà Chúa” phát hiện tại thôn Nhân Giả, huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng vào năm 1977 được các nhà sử học nhận định rằng có nhiều bằng chứng đó chính là bà phi Dương Thị Bí, mẹ của Lê Nghi Dân. Qua cách mai táng, quy mô và cấu trúc ngôi mộ và những đồ tuỳ táng bằng vải vóc, tượng hình nhân hay trang sức bằng vàng các nhà sử học nhận định rằng cuối đời người trong mộ vẫn được hưởng sự quyền quý.
Kim Thánh Thán

Kim Thánh Thán (phồn thể: 金聖歎; giản thể: 金圣叹; bính âm: Jīn Shèngtàn; Wade-Giles: Chin Shêng-t'an, sinh 1608-1610? - mất 17 tháng 8 năm 1661), tên thật Kim Vị (金喟), là một nhà văn, nhà phê bình văn học theo lối ấn tượng của Trung Quốc, được người đời sau mệnh danh là "Vua của thể loại văn bạch thoại Trung Quốc". Ông nổi tiếng là 1 người đọc rộng, uyên bác nhưng tính tình cuồng ngạo, dị kì, thường nói trong thiên hạ có 6 bộ sách tài tử (lục tài tử thư): Nam Hoa kinh, Ly Tao, Sử ký Tư Mã Thiên, thơ luật của Đỗ Phủ, Thủy hử và Tây sương ký.

Tiểu sử

Năm sinh của Kim Thánh Thán chưa được xác định, có người nói năm 1608, có người nói 1610,, chỉ biết vào khoảng cuối thời Minh, đầu thời Thanh, mất vào năm Thuận trị thứ 18 đời Thanh thế tổ (1661). Ông có tên khai sinh là Trương Thái, lớn lên mới đổi sang họ Kim. Ông là người Trường Châu, tỉnh Giang tô.
Thời thanh niên, ông bị hỏng trong kì thi tuế, lại đỗ đầu kì thi khoa sau khi đổi tên thành Nhân Thụy (人瑞). Nhưng lúc này nhà Minh đã mất, ông dứt bỏ ý định làm quan.
Kim Thánh Thán mất trong 1 trường hợp bi đát, bất ngờ:
Năm 1661, vua Thanh ra chiếu đến Giang tô, lệnh các quan từ chức tuần phủ trở xuống đều phải tới phủ trị. Nhân dịp này các học sinh đến tố cáo việc làm phi pháp của viên lệnh huyện họ Ngô. Tuần phủ Châu Quốc Trị bắt liền 5 học sinh. Hôm sau các học sinh lại đến quốc tử giám kêu khóc, bị bắt thêm 30 người, trong đó có Kim Thánh Thán. Nhân lúc vùng Giang Nam đang có giặc cướp, các học sinh trên liền bị khép vào tội phụ hội với giặc, kết án tử hình, tịch biên gia sản.
Trước khi thọ hình, ông than thở: "Chém đầu thì đau đớn lắm, tịch biên thì thê thảm lắm, thế mà ngờ đâu Thánh Thán lại gặp cảnh này, kì lạ lắm thay!". Rồi cười mà chịu chết.
Trương truyền ông có nhờ ngục tốt đem thư về cho vợ con trước khi bị xử. Ngục tốt trình lên quan. Ngờ trong thư có lời phỉ báng, quan mở ra xem thì bật cười vì thấy mấy dòng: "Gửi con: dưa muối mà ăn với đậu vàng thì có vị như là hồ đào, nếu phép này mà được lưu truyền thì ta chẳng còn hận chi nữa".

Tác phẩm

Kim Thánh Thán có sáng tác thơ, văn, hợp lại thành "Thánh Thán toàn tập". Nhờ những bài văn bạch thoại có giá trị suốt kim cổ, ông được tôn xưng là "Vua của văn bạch thoại Trung Quốc".
Ông còn là người hiệu đính sách tài giỏi, những cuốn "Tây sương ký", "Thủy hử" được ông hiệu đính lại và tự ý cắt bỏ những đoạn không có giá trị ("Thủy hử" bị ông cắt hết 30 phần sau, kể từ đoạn các hảo hán Lương Sơn Bạc quy phục triều đình), được người đời tôn xưng.
Nhưng thịnh hành nhất của ông có lẽ là những bài bình giảng.
Những sách "Tây sương ký", "Thủy hử"... khi in ra thường thêm phần bình giảng của ông, gọi là "Thánh Thán ngoại thư".
Ngoài ra còn có "Đường tài tử thi", "Tả Truyện" là những sách phê bình có giá trị.
Bao Đầu

Địa lý

Bao Đầu nằm trên bờ bắc sông Hoàng Hà tại khu vực vòng cung lớn của nó (chữ Hán: 河套; bính âm: hétào hay Hà Sáo). Tọa độ địa lý: từ 109°50' tới 111°25' kinh đông và từ 41°20' tới 42°40' vĩ bắc. Thành phố này nằm trên độ cao khoảng 1.050 m. Vào cuối năm 2006, Bao Đầu có 2,60 triệu dân cư có đăng ký (thường trú và tạm trú) so với 2,0802 triệu năm 2002. Thành phố này có dân số nội đô khoảng 1.317.680 và dân số trong khu vực vùng đô thị là 1.750.000 người.

Lịch sử

Khu vực ngày nay gọi là Bao Đầu đã được những người dân du cư chiếm lĩnh từ thời cổ đại, chủ yếu là người Mông Cổ. Gần cuối thời kỳ nhà Hán, Lã Bố, một trong những viên tướng hùng mạnh trong thời kỳ này, là người sinh ra ở đây. So với thủ phủ của khu tự trị, Hohhot, việc xây dựng của Bao Đầu để biến nó trở thành một đô thị diễn ra tương đối muộn hơn, với địa vị thị trấn có được vào năm 1809. Nơi đây được chọn vì có một vùng đất rộng có khả năng trồng trọt được thuộc khu vực Hà Sáo của Hoàng Hà.
Đường sắt từ Bắc Kinh tới được xây dựng trong giai đoạn 1925-1931, và thành phố này bắt đầu phát triển được một số cơ sở công nghiệp. Một liên doanh Đức-Trung năm 1934 đã xây dựng sân bay Bao Đầu và mở các chuyến bay mỗi tuần một lần tới Ninh Hạ và Lan Châu.
Khi Owen Lattimore tới Bao Đầu năm 1925, nó vẫn còn là "một thị trấn nhỏ vô giá trị trong một lớp vỏ rỗng lớn với các thành lũy bằng bùn đất, trong đó 2 đường phố bận rộn nhất là khu thương mại", nhưng đã là một ga đường sắt tiếp tế quan trọng. Len và da từ Thanh Hải và Cam Túc khi đó còn được chuyên chở theo sông Hoàng Hà bằng bè và thuyền từ Lan Châu tới Bao Đầu, sau đó vận chuyển theo tàu hỏa từ đây tới phía đông (cụ thể là tới Thiên Tân để xuất khẩu). Tuy nhiên, vận chuyển đường sông chỉ là một chiều, do dòng chảy nhanh không cho phép thuyền bè ngược dòng. Để đi từ Bao Đầu ngược trở về Lan Châu hay Ngân Xuyên, người ta phải dùng xe ngựa hay bằng lạc đà. Tại đây cũng có những con đường của khách lữ hành từ Bao Đầu tới Ordos và Alashan
Từ ngày 19 tháng 9 năm 1949 trở đi, Bao Đầu thuộc quyền quản lý của những người cộng sản. Chính quyền nhân dân được thành lập vào tháng 2 năm 1950. Trong những năm đầu tiên thuộc chính quyền mới, Bao Đầu là một trung tâm công nghiệp, với một tỷ lệ đáng kể trong kinh tế của thành phố là sản xuất thép và nó vẫn còn tiếp tục cho tới nay.

Giao thông

Sân bay Bao Đầu, cách trung tâm thành phố 23 km, có các chuyến bay tới Bắc Kinh, Thạch Gia Trang, Thượng Hải, Hàng Châu, Quảng Châu, Thành Đô, Thái Nguyên. Tại Bao Đầu có 2 nhà ga đường sắt là nhà ga Bao Đầu và nhà ga Bao Đầu Đông, nối thành phố này với Bắc Kinh, Thiên Tân, Tây An, Thượng Hải, Thạch Gia Trang, Ninh Ba, Hohhot. Đường bộ có đường cao tốc Hô-Bao nối Hohhot, Ngũ Nguyên với Bao Đầu.