Váy thịt của Lady Gaga

Bối cảnh

Lady Gaga là nghệ sĩ giành nhiều đề cử nhất tại Giải Video âm nhạc của MTV năm 2010, với kỷ lục 13 đề cử, bao gồm 2 suất cho hạng mục "Video của năm" (nữ nghệ sĩ đầu tiên đạt thành tích này). Cô đến dự trong chiếc đầm Alexander McQueen và thay sang bộ cánh của Giorgio Armani, trước khi mặc trang phục thứ 3 và cuối cùng trong đêm: một chiếc váy, mũ, giày và bóp đầm làm bằng thịt sống. Gaga mặc bộ váy lúc nhận giải "Video của năm" cho "Bad Romance", do Cher trao tặng. Cô đùa rằng, "Tôi chưa bao giờ nghĩ sẽ nhờ Cher cầm hộ chiếc bóp làm bằng thịt của mình." Gaga tiếp tục mặc chiếc váy trong buổi chụp ảnh sau đêm trao giải và phỏng vấn trên chương trình The Ellen DeGeneres Show. Gaga giải thích cùng DeGeneres, "Nếu chúng ta không đấu tranh cho những gì mình tin tưởng và quyền lợi của bản thân[,] dần dần ta chỉ còn lại những đặc ân đơn giản như lớp thịt trên xương chúng ta mà thôi." Là một người ăn chay, DeGeneres sau này viết rằng, "Tôi yêu Lady Gaga, nhưng đối với một người yêu mến động vật, tôi thật sự gặp khó khăn khi ngồi cạnh Lady Gaga lúc mặc bộ trang phục ấy. Nhưng nó khiến tôi tự hỏi bản thân, có gì khác biệt giữa trang phục của cô ấy và một bộ trang phục làm bằng lông thú?"

Thiết kế

Từng thiết kế nhiều phụ kiện cho Gaga, bao gồm trang phục xuất hiện trong video âm nhạc "Bad Romance", Franc Fernandez liên lạc đến cộng sự Nicola Formichetti để sản xuất chiếc váy, với kế hoạch kéo dài hơn một tuần lễ, do Formichetti tạo mẫu. Chiếc váy không đối xứng và có cổ áo thụng. Fernandez muốn váy được cắt tỉa đặc biệt để giữ hình dạng tốt nhất. Thịt bụng bò là chất liệu làm nên váy, lấy từ cửa hàng thịt của gia đình nhà thiết kế. Gaga buộc phải khâu trang phục này ở sau cánh gà. Fernandez chia sẻ về thiết kế của mình, "Tôi biết chiếc váy là một trong những trang phục tuyệt vời mà Gaga mặc đêm đó. Nó được làm một cách tỉ mỉ và cô ấy mặc trông rất đẹp, cả trên ống kính lẫn ngoài đời thực. Chúng tôi không có cơ hội thử trước váy. Lần mà cô ấy mặc nó là đêm VMAs. Lúc thấy trên màn hình, tôi biết nó sẽ gây ấn tượng lớn." Trong một cuộc phỏng vấn, Fernandez xác nhận Gaga yêu thích mùi hương của chiếc váy.
Anh phát biểu về bộ váy sau buổi trao giải, "Chiếc váy sẽ được lưu trữ với những trang phục khác của cô ấy. Có thể là The Gaga Archives. Chiếc váy này sẽ không tồn tại lâu dài, đó là vẻ đẹp riêng của nó. Khi người ta nhắc đến nó lần nữa, tôi hy vọng họ sẽ có cái nhìn khách quan hơn, nó sẽ là một trang phục khác, đó là điều tốt nhất. Tôi thích ý tưởng chiếc váy này thay đổi và tương quan đến một vấn đề khác". Anh cũng giải thích váy sẽ được bảo quản và trở thành một loại khô bò trước khi lưu trữ.

Tiếp nhận

Dù là lần thay phục trang thứ ba của Gaga trong lễ trao giải, chiếc váy ngay lập tức được mô tả là "khoảnh khắc thời trang kỳ quặc nhất" trong đêm. Sau sự kiện này, nhiều trang truyền thông đưa ra phân tích về chiếc váy, với những lời gợi ý của BBC News trải dài từ chủ đề phản thời trang, chủ nghĩa nữ quyền, sự lão hóa và phân hủy, cũng như thái độ của xã hội đối với thịt. Đầu bếp Fergus Henderson giải thích "Người ta không muốn xem thịt giống như bản chất của nó. Họ muốn chúng được gói ngăn nắp trong giấy nhựa ở siêu thị." Hiệp hội People for the Ethical Treatment of Animals (PETA) đưa ra một thông cáo, cho rằng "mặc một chiếc váy làm từ thịt bò thôi đã là một hành động phản cảm, nhưng ai đó hãy nói với cô ấy rằng nhiều người còn giận dữ với sự tàn sát hơn là ấn tượng bởi nó." Hiệp hội Người ăn chay cũng chỉ trích bộ váy, với một thông điệp "Cho dù có đẹp mắt tới đâu, thịt từ một động vật bị sát hại vẫn là thịt từ một động vật bị sát hại. Rất nhiều động vật bị tàn sát để lấy thức ăn và chúng không nên bị giết hại để phục vụ cho những chiêu trò như thế này."
Nhiều tranh cãi khác tập trung vào nguồn gốc của váy. Brooks Barnes của The New York Times viết rằng trang phục này "bắt nguồn" từ Incarnation, một bức họa về một cô gái tóc trắng mặc chiếc váy thịt của họa sĩ Mark Ryden. Sharon Clott cũng nhận thấy sự tương đồng giữa váy của Gaga và bức vẽ của Ryden. Theo một báo cáo, Ryden giận dữ vì Gaga không thừa nhận đã lấy ý tưởng từ tác phẩm của ông. Một vài tờ báo nghệ thuật và thời trang chú ý đến những điểm giống nhau ở Vanitas: Flesh Dress for an Albino Anorectic, một chiếc váy thịt khác do nghệ nhân người Canada Jana Sterbak tạo nên vào năm 1987, gây nên nhiều tranh cãi khi trưng bày ở Thu viện Quốc gia Canada năm 1991. Karen Rosenberg từ The New York Times so sánh chiếc váy với chùm ảnh của Francis Bacon, khi đang tạo dáng với những lát thịt đính trên thân mình vào năm 1952, còn The Daily Telegraph lại nhìn thấy sự trùng lặp ở ảnh bìa album Yesterday and Today (1966) của The Beatles và All Wrapped Up (1983) của The Undertones, cho thấy một người mẫu nữ đang mặc một bộ váy và găng tay làm từ thịt hun khói, định hình bằng bao nhựa và trang sức làm bằng xúc xích. Kiến trúc sư Diller Scofidio + Renfro cũng thiết kế nên một bộ váy thịt vào năm 2006. Một thí nghiệm quần áo làm bằng thịt, tương tự như của Gaga, được mặc tại buổi triển lãm sau tốt nghiệp của Slade School of Art, diễn ra ở Luân Đôn, Anh vào tháng 7 năm 1979, khi nghệ sĩ Robert Connolly mặc một bộ quần áo hai mảnh làm từ xúc xích Ý.
Một vài tư liệu cho rằng bộ váy có thể ám chỉ thông điệp về việc chống ăn chay. Ca sĩ ăn chay Morrissey cảm thấy chiếc váy có thể chấp nhận được trong phạm vi tuyên bố xã hội hoặc chính trị, mà không phải chỉ là một "ý tưởng ngớ ngẩn", như khi nghệ sĩ Linder Sterling mặc một chiếc váy thịt vào năm 1982 để biểu tình cho những gì mà cô tin về sự nhận thức giữa phụ nữ và đàn ông và Ellen DeGeneres giới thiệu Gaga khi cô mặc một bộ bikini làm bằng rau củ trên chương trình đàm thoại của mình. Gaga cũng giải thích thêm về sự phản đối của cô trước chính sách Không hỏi, không nói trong quân đội Hoa Kỳ thông qua chiếc váy này.

Ảnh hưởng

Fernandez gọi trang phục này là bước ngoặt lớn trong sự nghiệp, "Tôi cảm thấy như mình giờ đây đã có tiếng nói của một nghệ sĩ lẫn nhà thiết kế". Anh tiếp tục sáng chế chiếc mũ mà Gaga đội đến lễ trao giải Grammy lần thứ 53 vào tháng 2 năm 2011. Một cuộc bầu chọn trên trang MyCelebrityFashion.co.uk gọi đây là trang phục nổi bật nhất năm 2010, đánh bại chiếc váy đính hôn của Kate Middleton. Trong danh sách tổng hợp năm 2010, Time bình chọn chiếc váy này là tuyên bố thời trang hàng đầu của năm. Gaga mặc lại chiếc váy này trên ảnh bìa tạp chí Vogue phiên bản ở Nhật Bản. Cô trình làng một phiên bản mới của bộ váy vào năm 2012 trong chuyến lưu diễn Born This Way Ball, lúc trình diễn "Americano" và "Poker Face", với chất liệu không phải bằng thịt thật. Trong một phiên bản châm biếm của bài hát "Born This Way", mang tên "Perform This Way", "Weird Al" Yankovic đề cập đến bộ váy thịt trong lời ca ("I strap prime rib to my feet / Cover myself with raw meat / I'll bet you've never seen a skirt steak worn this way") và có một vũ công mặc trang phục này trong video âm nhạc.
Trong mùa Halloween năm 2010, nhiều người hóa trang lại bộ váy thịt ở New York và năm 2011, một nhóm học sinh tại Đại học Cumbria tái tạo lại trang phục này với sự giúp đỡ của các cửa hàng thịt địa phương. Đại sảnh Danh vọng Rock and Roll chia trả 6.000 đô-la Mỹ cho Sergio Vigilato để bảo quản chiếc váy. Nó được đông lạnh sau 2 lần xuất hiện trên truyền hình, dù Vigilato tìm thấy nhiều dấu hiệu phân hủy trên váy và bốc mùi sau khi để đông. Trang phục được xử lý bằng chất tẩy trắng, formaldehyde và chất tẩy rửa để diệt vi khuẩn, rồi nhuộm màu đỏ thẫm để giữ nguyên hình dạng ban đầu. Dù vậy, sau cuộc bảo quản, nhiều miếng thịt bị cắt bỏ và không nằm trong thành phẩm cuối cùng. Bộ váy trưng bày tại bảo tàng của Đại sảnh Danh vọng Rock and Roll năm 2011 trong một cuộc triển lãm mang tên "Women Who Rock: Vision, Passion, Power".