Đảng Nhân dân Cách mạng Lào

Lịch sử

Đảng này có nguồn gốc từ Đảng Cộng sản Đông Dương do Hồ Chí Minh sáng lập năm 1930 (xem Đảng Cộng sản Việt Nam). Ban đầu, Đảng Cộng sản Đông Dương hoàn toàn là người Việt nhưng đã phát triển khắp Đông Dương thuộc Pháp và đã có thể thành lập một "bộ phận Lào" nhỏ vào năm 1936. Giữa thập niên 1940, một chiến dịch thu nhận người vào tổ chức của đảng đã được triển khai vào năm 1946 hoặc 1947, Kaysone Phomvihane, một sinh viên luật khoa tại Viện Đại học Đông Dương (tiền thân của Đại học Quốc gia Hà Nội hiện nay), đã được tuyển mộ cùng với Nouhak Phoumsavanh.
Tháng 2 năm 1951, Đại hội lần thứ II của Đảng Cộng sản Đông Dương đã ra nghị quyết giải tán đảng và thành lập 3 đảng riêng biệt tại 3 quốc gia trên bán đảo Đông Dương. Trên thực tế, người Việt chiếm đa số trong Đảng Cộng sản Đông Dương. Sau khi tách ra thành 3 đảng riêng biệt ở 3 quốc gia khác nhau người Việt vẫn có ảnh hưởng lớn đến 2 đảng cộng sản tại Campuchia và Lào. Một phong trào được gọi là Pathet Lào được thành lập và người Việt đã thuyết phục Hoàng thân Souphanouvong làm lãnh đạo tổ chức này. Về lý thuyết đây là một phong trào kháng chiến cộng sản chiến đấu sát cánh với Việt Minh chống lại Thực dân Pháp trong cuộc Chiến tranh Đông Dương thứ nhất. Tuy nhiên tổ chức này trên thực tế không bao giờ chiến đấu nhiều và nó hoạt động như một lực lượng hỗ trợ của Việt Minh tại Lào.
Ngày 22 tháng 3 năm 1955, tại Đại hội Đảng lần thứ nhất, Đảng Nhân dân Lào hoạt động bí mật đã được chính thức công bố. Đại hội đầu tiên có 25 đại biểu đại diện cho 300-400 đảng viên tham dự. Đại hội đảng đã được người Việt giám sát và tổ chức. Đảng Nhân dân Lào và kế nhiệm nó là Đảng Nhân dân Cách mạng Lào tiếp tục tồn tại bí mật cho đến năm 1975 công khai chỉ đạo các hoạt động thông qua các mặt trận như Pathet Lào.
Năm 1956 một cánh chính trị của Pathet Lào, Mặt trận Yêu nước Lào (Neo Lao Hak Xat), đã được thành lập và tham gia vào nhiều chính phủ liên hiệp. Thập niên 1960, Pathet Lào, được sự hỗ trợ của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, kiểm soát một số khu vực ở Lào. Pathet Lào đã tham gia trong cuộc chiến chống lại chính phủ Vương quốc Lào được Hoa Kỳ hậu thuẫn. Tuy không bao giờ trực tiếp tự mình giành được thắng lợi, lực lượng này vẫn giành được quyền lực gián tiếp nhờ sự giúp đỡ của Việt Nam ở các vùng phía Đông và phía Bắc của Lào. Phathet Lào chưa bao giờ là một lực lượng quân sự mạnh trừ khi được sự ủng hộ trực tiếp của quân đội miền Bắc Việt Nam.
Tháng 2 năm 1972, tại Đại hội Đảng lần thứ 2, tên Đảng được đổi từ Đảng Nhân dân Lào sang Đảng Nhân dân Cách mạng Lào.

Học thuyết

Đảng Nhân dân Cách mạng Lào áp dụng khuôn mẫu chủ nghĩa Mác-Lenin giống Đảng Cộng sản Việt Nam và chịu sự ảnh hưởng lớn từ Liên Xô và Đảng Cộng sản Liên Xô. Vào cuối những năm 80 của thế kỷ XX, đảng cố gắng thay đổi theo perestroika của Gorbachev bằng các biện pháp thị trường hóa, giảm doanh nghiệp quốc doanh, cũng như từ bỏ nông nghiệp tập thể. Những cải cách được mở rộng năm 1990. Tuy nhiên Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đã không áp dụng triệt để cải cách glasnost như Liên Xô và tránh được khả năng mất quyền lực của Đảng với Nhà nước. Đảng cho phép cải cách kinh tế ở mức độ tự do, nhưng không cho phép ai đòi hỏi nghi ngờ khả năng lãnh đạo của Đảng với đất nước.
Trong chuyến thăm của Tổng bí thư Choummaly Sayasone đến Trung Quốc năm 2011, ông tuyên bố Lào sẽ gia tăng quy mô hợp tác với Trung Quốc, tăng số sinh viên theo học tại Trung Quốc để bồi dưỡng kinh nghiệm từ Trung Quốc. Bởi áp dụng học thuyết Đặng Tiểu Bình, nền kinh tế Lào trên đà phát triển. Tăng trưởng GDP thực tế năm 2012 là 8,3%, trong khi tốc độ của Trung Quốc chỉ có 7,6%.

Tổ chức

Từ một đảng có số thành viên khi thành lập khoảng 200-300 đảng viên, cho tới năm 1965 đã tăng lên 11.000 đảng viên và tới năm 1972 tăng lên 21.000 đảng viên. Và cho tới Đại hội Đảng lần thứ 9 Đảng tuyên bố có hơn 191.700 đảng viên chiếm 1% dân số Lào.
Ban Chấp hành Trung ương Đảng vào năm 1975 có 21 ủy viên và 6 dự khuyết. Và cho tới năm 1986 có 51 ủy viên và 9 dự khuyết và năm 1991 có 59 ủy viên Trung ương.
Bộ Chính trị là có quan quyền lực tối cao của đảng, ủy viên Bộ Chính trị được lựa chọn từ Trung ương Đảng. Bộ Chính trị từ năm 1972 có 7 ủy viên đến 1993 có 11 ủy viên.
Tại đại hội Đảng lần thứ V, đảng đã bãi bỏ Ban Bí thư 9 người và thay đổi sự lựa chọn của người đứng đầu Đảng, từ Tổng Bí thư tới Chủ tịch. Cho đến khi bãi bỏ, Ban Bí thư có quyền lực thứ 2 sau Bộ Chính trị và được tái lập tại Đại hội lần thứ VIII.
Kaysone Phomvihan là Tổng Bí thư từ khi thành lập năm 1955 cho tới khi qua đời năm 1992, và được đổi là Chủ tịch Đảng từ năm 1991. Nouhak Phoumsavan là nhân vật quyền lực thứ 2 từ khi thành lập Đảng đến khi Tổng Bí thư Kaysone qua đời, ông trở thành lãnh đạo trên danh nghĩa của Đảng. 
Đảng Nhân dân Cách mạng Lào được dẫn dắt bởi Choummaly Sayasone từ năm 2006. Cựu lãnh đạo Khamtai Siphandon thay Nouhak Phoumsavan từ năm 1998. Các nhân vật lãnh đạo Đảng khác hiện nay là Sisavath Keobounphanh và Boungnang Vorachith. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Chủ tịch Quốc hội, Thủ tướng, Phó Chủ tịch nước hầu hết là các chức vụ quan trọng trong Bộ Chính trị.
Đảng hoạt động theo nguyên tắc tập trung dân chủ. Vì đảng hoạt động trong 2 thập kỷ bí mật nên cho vẫn tiếp tục nửa công khai nửa bí mật, và cho tới nay cởi mở hơn và ít bí mật hơn trong một số vấn đề.