Kỳ đà nước

Tập tính

Phân loài kỳ đà này thường sống ở vùng rừng rậm rạp cạnh sông suối, đầm lầy, làm tổ trong những hốc cây, kẽ đá hoặc đào hang Thường sống ở bờ sông, bờ suối trung du và miền núi hay các khu rừng ngập mặn cửa sông ven biển. Kỳ đà sống nhiều ở những vùng ẩm thấp, nơi có nhiều sông suối, nơi có nguồn thức ăn đa dạng và dồi dào, ở những vùng đất cao tương đối khô cằn như ở các khu rừng chồi miền Đông Nam bộ, cũng có kỳ đà sinh sống.
Chúng sống biệt lập với xóm làng, khu vực có đông dân cư sinh sống do cảnh giác trước sự săn bắt củà con người và đàn chó dữ. Trong tự nhiên hoang dã, kỳ đà hiếm khi xuất hiện vào ban ngày, tính nhát, chỉ sống chui rúc lẩn trốn trong rừng, trong núi, trong bụi bờ, thường kiếm ăn dọc theo bờ sông suối, trong trảng cỏ rậm, và sống cách biệt với con người. Chúng ẩn trong khe đá hay các hang hốc dưới các gốc cây hoặc trong các bờ bụi. Kỳ đà sống trong hang sâu tăm tối. Chúng thích làm tổ trong các bộng cây (cả cây khô lẫn cây tươi). Nếu không tìm ra bộng cây thì chúng sống trong những hốc đá, hốc đất.
Chúng cũng chọn những bộng cây ở độ cao cách xa mặt đất chừng vài ba mét trở lên để tự vệ. Các bộng cây có trổ một vài ngách phụ để khi gặp biến động nó thoát hiểm được dễ dàng, bằng cách leo tuốt lên ngọn cây cao, hay chuyền từ cành cây này sang cành cây khác trong rừng mà trốn chạy, khiến kẻ thù khó rượt bắt được nó. Ở vùng đồi núi có thế đất cao ráo, kỳ đà cũng biết tự đào hang để sống. Hang của chúng khá sâu, phía cửa hang chỉ đủ chỗ cho mình nó lọt vào, nhưng cuối hang dược khoét rộng ra đủ chỗ cho vài ba con nằm ngủ thoải mái. Hang nào cũng có cửa ngách để dễ thoát hiểm.
Tập tính sinh hoạt của chúng là vào ban đêm. Cứ đêm kỳ đà mới mò đi kiếm ăn, còn ngày thì ngủ lấy lại sức, chúng leo trèo cũng giỏi. Bắt đầu hoạt động vào buổi chiều cho tới hoàng hôn. Sau đó tìm về hang để trú đêm còn ngày thì ngủ lấy lại sức, Buổi trưa những ngày nắng nóng, chúng thường ẩn trong các hang hốc, trong bụi cây gần nước hoặc ngâm mình trong nước., chúng leo trèo cũng giỏi. Chúng có thể lặn lâu tới 20–30 phút. Chúng rất nhát nhưng bị dồn vào đường cùng không còn lối thoát, chúng trở nên hung dữ lạ thường. Những con trưởng thành, thân nặng chín, mười ký dám tấn công lại người và cả chó săn để thoát thân.

Tập tính ăn

Kỳ đà là loài bò sát ăn thịt. Chúng ăn cua, ếch, nhái, cá là những con mồi ưa thích. Ngoài ra chúng còn ăn cả trứng, chim non, thú nhỏ, thằn lằn, côn trùng cỡ lớn. Cá thể non ăn côn trùng. Khi nuôi, chúng thường ăn các loại sâu bọ, côn trùng như cánh cam, cào cào, chuồn chuồn, ong, bướm, gián, mối, ếch, nhái, chim chóc, gà vịt, có thể tập cho chúng ăn thêm tôm, cá, cua, thịt, trứng và nội tạng của gia súc, gia cầm. Cho kỳ đà ăn vào lúc chiều tối. Mỗi một con Kỳ Đà chỉ cần ăn khoảng 2–3 con ếch, nhái hay chuột là đủ dinh dưỡng cho cả ngày. Khi nuôi nhốt kỳ đà cũng biết ăn những thức ăn biến chế ra. Thứ thức ăn thích khẩu nhất đối với kỳ đà là xác động vật dã bốc mùi thối rữa.
Chúng thường bắt mồi vào ban ngày, sục sạo trong các bờ sông suối, những môi trường nước cạn và trong các bụi rậm. Chúng bắt mồi bằng cách rình mồi và vồ mồi, đôi khi nó dùng lưỡi đầu chẻ đôi để đánh hơi theo dấu vết của con mồi, nếu mồi quá to kì đà thường dùng răng và chi trước để xé mồi. Dù có ngoại hình nặng nề nhưng khi rượt đuổi con mồi, nó chạy rất nhanh. Tuy có thể bơi lội nhưng kỳ đà chỉ săn mồi dọc theo bờ bụi sông suối. Khi quá đói mà thiếu mồi chúng cũng mon men mò đến các chuồng gà vịt trong vườn nhà để bắt trộm.
Kỳ đà có khả năng nhịn đói nhiều ngày, chừng một vài tuần không chết, và trông nó vẫn khỏe mạnh, bình thường. Tuy nhiên, khi bắt được mồi, nó sẽ ăn ngấu nghiến để tích lũy cho những ngày không có thức ăn. Khi nuôi nhốt không nên cho ăn uống thất thường ảnh hưởng đến việc sinh trưởng và sinh sản của chúng. Cũng như loài lưỡng cư ếch nhái, mặc dù thị lực không kém như ếch nhái nhưng sở thích của kỳ đà là ăn mồi di động, tức con mồi còn sống chạy nhảy trước mặt nó. Nó thích vồ chụp con chuột chạy phía trước, thích rướn mình lên táp con bướm đang bay.

Sinh sản

Kỳ đà nước sinh trưởng và phát triển mạnh mẽ, đặc biệt là sau mỗi lần lột xác vào khoảng tháng 8 đến tháng 10 hằng năm. Sau khoảng 18 tháng, chúng sẽ đạt đến độ trưởng thành đủ để bước vào giai đoạn sinh sản mỗi năm một lứa, mỗi lứa để khoảng 15 đến 20 trứng nhưng chỉ có chưa đến 50% số trứng đó có khả năng nở thành con. Chúng vào mùa hè khoảng từ tháng 4, 5 đến tháng 7, 8. Đẻ trứng trong các hang hốc bên bờ sông hoặc trong các hang hốc trong các bờ bụi gần nước. Trứng có màu trắng bẩn, thuôn hai đầu, dài khoảng 5 cm. Tại những vùng đất trũng quanh năm ngập nước như Đồng Tháp Mười, những ụ đất cao là nơi kỳ đà đào hang để ở và đẻ. Nơi kỳ đà chọn làm hang ổ bao giờ cũng gần với nơi kiếm ăn của nó.