Thụy Xuân

Lịch sử và sự hình thành đất đai

Thành lập năm 1956, trên cơ sở tách ra từ xã Xuân Trường(nay gồm hai xã Thụy Xuân và Thụy Trường), huyện Thụy Anh(nay là huyện Thái Thụy)
Trong quá trình hình thành và phát triển, xã Thụy Xuân đã trải qua nhiều thời kì lịch sử khác nhau. Căn cứ vào các tư liệu lịch sử chính thống của các triều đại phong kiến Việt Nam cùng các văn tự trên bia đá, sắc phong, thần tích trong các đền chùa, gia phả của các dòng họ, có thể xác định được rằng mảnh đất Thụy Xuân được hình thành từ hàng nghìn năm trước, nằm ngoài con đê cổ có tên Ngự Hàm (con đê được đắp từ thời Lí-Trần). Chính vì vậy, có thể hiểu sự hình thành tên đất, tên làng có từ thời Lí-Trần.
Mặt khác, căn cứ vào các sử liệu chính thống của các triều đại phong kiến, vào đầu thế kỷ XIX, thời vua Gia Long nhà Nguyễn, Thụy Xuân nằm trong tổng Vạn Xuân- huyện Thụy Anh- phủ Thái Bình- trấn Sơn Nam Hạ- nước Việt Nam. Năm Minh Mạng thứ 12 (tức năm1832), thành lập tỉnh Nam Định, sáp nhập các xã thuộc huyện Thụy Anh vào tỉnh này, trong đó có Thụy Xuân.Đến năm Thành Thái thứ 2(tức năm 1890), thành lập tỉnh Thái Bình, Thụy Anh thuộc về Thái Bình- nước Đại Nam
Trước Cách mạng tháng Tám,xã thuộc tổng Vạn Xuân- huyện Thụy Anh.Tháng 10 năm 1947, thực hiện nghị quyết của Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Bình, huyện Thụy Anh thành lập một liên xã mới gồm các làng Vạn Xuân, Phấn Vũ, Bình Lạng, Tam Tri, Chỉ Bồ và Lỗ Trường.
Năm 1956,tỉnh Thái Bình tiến hành cải cách ruộng đất, các xã thuộc huyện Thụy Anh được chia nhỏ, lấy chữ đầu của huyện thành chữ đầu của xã. Vì vậy xã Xuân Trường tách thành hai xã: Thụy Xuân và Thụy Trường. Từ đó đến tháng 4 năm 1976, Thụy Xuân gồm 11 xóm,3 thôn: Vạn Xuân, Phấn Vũ, Bình Lạng.Từ tháng 4 năm 1976 xã có 12 xóm từ xóm 1 đến xóm 12.Từ ngày 25 tháng 8 năm 2003 đến nay, xã gồm 8 thôn Bình Xuân, Bình An, Vạn Xuân Nam, Vạn Xuân Đông, Phấn Vũ Nam, Vũ Đông, Minh Vũ và Xuân Bàng.

Nguồn gốc dân cư

Từ thời xa xưa, cách nay khoảng 2000 năm, Thụy Xuân là vùng đất đầm lầy, bãi sú, bãi vẹt. Trải qua một quá trình lịch sử khai phá, từ đó xóm lành được tạo dựng cùng nhiều dân cư từ mọi miền đất nước về cư ngụ. Họ tới đây từ nhiều nguyên nhân.Tới vùng biển này,họ trụ lại làm nơi sinh cơ lập nghiệp, trong đó có những người thợ thủ công, buôn bán, đánh cá...
Hiện nay còn rất ít gia phả, tộc phả của các dòng họ ở Thụy Xuân.Chỉ biết rằng các dòng họ như:họ Nguyễn, chi họ Nguyễn Viết Vạn Xuân, họ Hoàng, họ Hà,họ Lê, họ Phạm đều chủ yếu từ Thanh Hóa ra. Trong đó,chi họ Nguyễn Viết thuộc làng Vạn Xuân, có từ đường ở thôn Vạn Xuân Đông có cụ tổ Thanh Hoa nguồn gốc ở Sầm Sơn-Thanh Hóa
Trong gia phả của dòng họ Hà xã Thụy Xuân có bài diễn Nôm:
Họ Hà tổ nghiệp lâu rồi 
Về đây khai phá đất bồi Thụy Xuân
Trải qua tới mấy trăm năm
Phát triển mạnh mẽ lớn dần mãi ra
Trở thành dòng họ Hà ta
Một thành viên lớn dân nhà Thụy Xuân.

Văn hóa tín ngưỡng

Qua những thần tích, sắc phong của các triều đại Việt Nam còn lưu lại ở các khu di tích, phần lớn các dòng họ ở Thụy Xuân đều có gốc làm nghề đánh cá đánh cá ở vùng biển Thanh Hóa- Nghệ Tĩnh với tín ngưỡng thờ Đức Nam Hải đại vương-vị thần của những người làm nghề sông biển.
Không những thế, Thụy Xuân còn nổi tiếng là nơi phát triển rực rỡ của tín ngưỡng thờ Mẫu Việt Nam tam phủ tứ phủ trong các đền, điện công đồng và tục thờ Đức Nam Hải Đại càn thánh mẫu(tức Đại càn quốc gia Nam Hải tứ vị vua bà).

Lễ hội

Bên cạnh các di tích lịch sử-văn hóa với những nét kiến trúc độc đáo,đặc sắc, ở Thụy Xuân còn có hình thức sinh hoạt hội làng.Điểm đặc biệt ở đây là sự cùng thời điểm diễn ra lễ hội của hai xã Thụy Xuân và Thụy Trường.Cứ đến tháng 7 âm lịch, dân hai xã Thụy Xuân và Thụy Trường lại mở lễ hội tại các đình, đền, chùa tại hai xã với đền mẫu Vạn Xuân, đền Tam Tòa...Tại hội làng ở Thụy Xuân, không những tập trung vào phần mang tính nghi lễ, mà còn tổ chức các trò chơi như:đá gà, tổ tôm điếm, đấu vật, hát chèo,hát văn...
Cứ 3 năm, mỗi làng sẽ tổ chức lễ rước kiệu từ đền về đình. Trong đó, chúng ta không khỏi ngạc nhiên trước sự vui mừng của dân làng, mong ước trước thánh thần về sự ấm no, hạnh phúc trong cuộc sống

Danh nhân-Khoa bảng

Ở Thụy Xuân, do đặc thù là đất ven biển, cửa sông nên dân cư nơi đây phải đối chọi với thiên nhiên khắc nghiệt để sinh sống. Cùng với tình trạng dân tụ cư từ nhiều nơi, nhiều thành phần tới đây lập nghiệp, tự mình vượt khó để kiếm sống, nên từ lâu, việc mở mang văn hóa thường đi liền với đời sống. 
Trải qua nhiều triều đại phong kiến, Thụy Xuân chưa có những bậc đỗ đại khoa nhưng cũng đã có người đỗ tú tài như cụ Vũ Năng Khiêm và một số người đỗ nhất, nhì trường.

Nhân vật lịch sử hiện đại

Thụy Xuân là quê hương của Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Bùi Quang Thận- người kéo cờ trên nóc Dinh Độc Lập vào lúc 11 giờ 30 phút ngày 30 tháng 4 năm 1975 báo hiệu sự toàn thắng của chiến dịch Hồ Chí Minh,giải phóng hoàn toàn miền Nam-Thống nhất đất nước. Ngoài ra, đây là quê hương của bà Nguyễn Thị Kiên, đại biểu Quốc hội khóa 3, người được vinh dự được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh trong phiên họp thứ nhất.

Sản vật

Từ lâu, những sản vật của quê biển Thụy Xuân được nhiều người, nhiều vùng biết đến như:Cá mực, nước mắm, mắm tôm, tôm He, tôm Vàng,gỏi nhệch, gỏi cá, muối, don biển,móng tay, móng bầu, día, cua biển,bề bề, sam...