Đài Á Châu Tự Do

Thập niên 1950

Đài Á Châu Tự Do nguyên gốc là một đài phát thanh tuyên truyền của chính phủ Mỹ được phát thanh bằng các thứ tiếng địa phương, phần lớn là các nước cộng sản tại Á châu. Ban đầu RFA được thành lập và tài trợ bởi Cục Tình báo Trung ương Hoa Kỳ vào năm 1950 qua một tổ chức tuyến đầu gọi là "Ủy ban cho Á châu Tự do" (Committee for Free Asia) như một hoạt động tuyên truyền chống cộng sản, phát thanh từ Manila ở Philippines, và Dacca và Karachi ở Pakistan (cũng có thể có những nơi khác nữa) đến năm 1961. Có vài văn phòng đặt tại Tokyo. Tổ chức mẹ có tên là Quỹ hội Á châu. Năm 1971 sự dính dáng của Cục Tình báo Trung ương Hoa Kỳ vào đài chấm dứt và tất cả trách nhiệm được chuyển sang Hội đồng Phát thanh Quốc tế (Board for International Broadcasting hay BIB) được Tổng thống Hoa Kỳ bổ nhiệm.

Hiện thời

Hiện nay, RFA được điều hành gián tiếp bởi chính phủ Hoa Kỳ. Bên cạnh đó, kinh phí hoạt động của RFA cũng do Quốc hội Hoa Kỳ cung cấp
Được tái lập lại như một tổ chức tư nhân vào tháng 3 năm 1996, Đài Á Châu Tự Do bắt đầu phát thanh trở lại từ tháng 9 năm 1996.
Hiện nay, Đài Á Châu Tự Do phát thanh bằng 9 thứ tiếng qua các sóng ngắn và mạng Internet. Lần phát thanh đầu tiên là bằng tiếng Quan thoại và đây là chương trình công phu nhất của Đài Á Châu Tự Do khi nó được phát thanh 12 tiếng mỗi ngày. Đài Á Châu Tự Do cũng phát thanh bằng tiếng Quảng Đông, tiếng Tây Tạng, tiếng Uyghur, tiếng Miến Điện, tiếng Việt, tiếng Lào, tiếng Khmer và tiếng Triều Tiên (đến Bắc Hàn).
Quan tâm chính trị tại Hoa Kỳ về việc phát thanh đến Á châu nảy sinh trở lại sau Biến cố Thiên An Môn năm 1989.
Đạo luật Phát thanh Quốc tế (International Broadcasting Act) được Quốc hội Hoa Kỳ thông qua năm 1994. Đài Á Châu Tự Do chính thức trở thành một tập đoàn tư nhân phi lợi nhuận. Đài Á Châu Tự Do được tài trợ bởi một quỹ hàng năm của liên bang do Hội đồng quản trị Phát thanh điều hành (Broadcasting Board of Governors hay BBG). Hội đồng quản trị này phục vụ như ban giám đốc của Đài Á Châu Tự Do, trao và giám sát quỹ cho Đài Á Châu Tự Do. BBG là một cơ quan của chính phủ Hoa Kỳ bắt đầu đi vào hoạt động từ tháng 10 năm 1999.
Sứ mệnh của RFA được BBG cũng như Chính phủ Hoa Kỳ phát biểu là nhằm "thúc đẩy và nâng đỡ tự do và dân chủ bằng phát thanh các thông tin và tin tức chính xác và khách quan về Hoa Kỳ và thế giới đến người nghe đài tại hải ngoại. [...] Đài Á Châu Tự Do phát thanh tin tức và thông tin đến người nghe đài ở Á châu mà những người này thiếu thông tin tường thuật đầy đủ và cân bằng từ truyền thông trong nước. Qua phát thanh và chương trình gọi điện thoại vào, Đài Á Châu Tự Do hướng mục tiêu là san lấp một lỗ hổng lớn trong đời sống của người dân khắp Á châu."

Phá sóng và ngăn mạng

Kể từ khi đài bắt đầu phát thanh năm 1996, chính phủ Trung Quốc đã liên tục phá sóng phát thanh của Đài Á Châu Tự Do.
Ba thông tín viên của Đài Á Châu Tự Do bị từ chối nhập cảnh vào Trung Quốc để tường trình về chuyến viếng thăm của Tổng thống Hoa Kỳ Bill Clinton vào tháng 6 năm 1998. Tòa Đại sứ Trung Quốc tại Washington D.C. ban đầu đã cấp thị thực nhập cảnh cho cả ba nhưng sau đó xét lại chỉ không lâu trước khi Tổng thống Clinton rời Washington trên đường đến Bắc Kinh. Nhà Trắng và Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ đã đưa ra lời than phiền với chính phủ Trung Quốc về vấn đề này nhưng cuối cùng thì các thông tín viên cũng không đi được.
Chương trình phát thanh của Đài Á Châu Tự Do vào Việt Nam cũng bị phá sóng từ khi bắt đầu. Quốc hội Hoa Kỳ đã để xuất ra nhiều đạo luật liên quan đến nhân quyền Việt Nam, nhằm tạo ngân quỹ để chống các biện pháp phá sóng Đài Á Châu Tự Do của chính phủ Việt Nam. Nghiên cứu của dự án OpenNet Initiative, chuyên quan sát việc kiểm soát Internet của các chính quyền trên Internet, cho thấy phần tiếng Việt của website Á châu Tự do bị cả hai nhà cung cấp dịch vụ Internet tại Việt Nam ngăn vào, trong khi phần tiếng Anh chỉ bị một nhà cung cấp cấm.
Để đối đầu với các hiện tượng này, Đài Á Châu Tự Do đã đưa thông tin cách tạo ăng ten chống phá sóng và cách truy cập dùng proxy server trên website chính thức của họ.

Chỉ trích

Catharin Dalpino thuộc Viện Brookings, từng phục vụ trong Bộ Ngoại giao của Clinton với tư cách phụ tá Phó Bộ trưởng đặc trách về nhân quyền, đã gọi Đài Á Châu Tự Do là "một sự lãng phí tiền bạc". Bà cũng nói "Bất cứ nơi đâu chúng ta cảm thấy có một kẻ thù tư tưởng, chúng ta sẽ có ngay một Đài Gì đó Tự do". Dalpino nói bà ta đã đọc qua các bài viết phát thanh của Đài Á Châu Tự Do và thấy cách tường thuật của đài là không cân bằng. "Họ dựa quá nặng vào các tường thuật bởi và về các người bất đồng chính kiến sống lưu vong. Nó không giống là tường thuật những gì đang xảy ra tại một quốc gia. Thường thường nó đọc giống như là một sách giáo khoa về dân chủ, điều đó cũng được đi, nhưng thậm chí đến cả một người Mỹ cũng nghĩ đó là tuyên truyền không hơn không kém."
Năm 2014, một bản tin của Đài Á Châu Tự Do loan báo Triều Tiên đang sử dụng một đạo luật ép buộc sinh viên phải cắt tóc giống nhà lãnh đạo Kim Jong-un. Tuy nhiên, hãng tin uy tín AP khẳng định đây chỉ là "tin đồn giàu tính tưởng tượng". Hãng tin này phỏng vấn hàng loạt du khách từng đặt chân đến Bình Nhưỡng, họ nói không hề có dấu hiệu 'kiểu tóc Kim Jong-un' bị bắt buộc ở đây. Hướng dẫn viên du lịch Simon Cockerell của Koryo Tours, chuyên đưa khách tham quan Triều Tiên nói "chắc chắn không có đạo luật nào như thế, đây là sự bịa đặt" khi trả lời phỏng vấn của AP. AP nói rằng câu chuyện kiểu tóc ở Triều Tiên, cũng giống như hàng loạt những chuyện kỳ quái về Triều Tiên được truyền thông phương Tây đồn thổi, là trái với sự thật.
Theo một bản báo cáo của Ban Nghiên cứu Quốc hội (Congressional Research Service) của chính phủ Hoa Kỳ, các tờ báo nhà nước của Trung Quốc đã có hàng loạt bài viết đưa tin rằng Đài Á Châu Tự Do là hoạt động phát thanh của Cục Tình báo Trung ương Hoa Kỳ.
Tháng 9/2015, đài RFA đã hủy hợp đồng với nhà báo, blogger người Việt hải ngoại Lê Diễn Đức, sau một số bình luận trên facebook của ông về thất bại của Việt Nam Cộng hòa và những nỗ lực khôi phục chế độ này. Trong bài viết, Lê Diễn Đức viết: "Cả hàng trăm ngàn quân lính trong tay, vũ khí xềnh xàng mà còn bị bộ đội Bắc Việt đánh cho tan tành, chạy chít chết, cuối cùng phải đầu hàng, thì vài chục người đi qua rừng núi Thái Lan dựng "chiến khu" với mục đích Đông Tiến, phục quốc chỉ là trò cười, ảo tưởng, chứ anh hùng cái nỗi gì". Bình luận của ông khiến đài RFA hủy hợp đồng và xóa mục bài của ông sau đó 1 ngày. Điều này gây nên những tranh luận về sự tự do ngôn luận mà RFA vẫn tuyên truyền. Thay vì khách quan đưa ra các mặt tốt và xấu song hành bên trong một quốc gia, RFA lại chỉ tập trung phản ánh và xoáy sâu từng chi tiết mang tính tiêu cực nhằm âm thầm tuyên truyền tư tưởng đả kích chính phủ Việt Nam hiện nay.