Đế quốc Akkad

Lịch sử nghiên cứu

Kinh thánh đề cập đến Akkad trong sách Sáng thế 10:10 và nói rằng vương quốc của Nimrod khởi nguồn từ vùng đất của Akkad. Tên tuổi thực sự của Nimrod vẫn chưa được xác định rõ, nhưng một số người đã so sánh ông ta với vị anh hùng truyền thuyết Gilgamesh, người đã sáng lập ra thành phố Uruk. Ngày nay, các nhà nghiên cứu đã thu thập được khoảng 7.000 văn bản có từ thời kỳ Akkad, chúng viết bằng cả tiếng Sumer và Akkad. Rất nhiều văn bản trong số này thuộc về các quốc gia kế tục của Assyria và Babylonia và cũng đã đề cập tới đế quốc Akkad.
Sự hiểu biết của chúng ta về đế quốc Akkad còn tiếp tục gặp trở ngại bởi thực tế đó là vị trí kinh đô Akkad của nó vẫn chưa được xác định chính xác, bất chấp rất nhiều nỗ lực . Việc xác định chính xác niên đại của các di chỉ khảo cổ học còn bị cản trở bởi thực tế đó là không có sự khác biệt rõ ràng giữa những đồ tạo tác mà được cho là thuộc về giai đoạn Sơ kỳ triều đại trước đó, với những thứ được cho là của người Akkad. Tương tự như vậy, những chất liệu được cho là của người Akkad vẫn tiếp tục được sử dụng vào thời kỳ vương triều thứ Ba của Ur.
Phần lớn những hiểu biết gần đây của chúng ta về Đế quốc Akkad đều bắt nguồn từ các cuộc khai quật ở khu vực Thượng Khabur thuộc khu vực đông bắc Syria ngày nay, khu vực này đã trở thành một phần của Assyria sau khi Akkad sụp đổ. Ví dụ, các cuộc khai quật tại Tell Mozan (Urkesh cổ đại) đã phát hiện ra một dấu niêm phong của Tar'am-Agade, một người con gái mà trước đây chưa hề được biết đến của Naram-Sin, bà có thể đã kết hôn với một endan (lãnh chúa) địa phương chưa rõ danh tính. Các nhà khai quật ở gần Tell Leilan (Shekhna / Shubat-Enlil cổ đại) đã sử dụng các kết quả từ cuộc khai quật của họ để lập luận rằng sự sụp đổ của Đế quốc Akkad là do một sự khô hạn đột ngột, nó còn được gọi là sự kiện 4,2 ngàn năm. Tác động của sự kiện biến đổi khí hậu này đối với khu vực Lưỡng Hà nói chung, và đặc biệt là đối với Đế chế Akkad nói riêng, vẫn đang tiếp tục được tranh luận một cách gay gắt.
Thông qua việc khai quật tại địa điểm ngày nay là Tell Brak, các nhà khảo cổ học đã đưa ra giả thuyết cho rằng người Akkad đã xây dựng lại một thành phố ("Brak" hoặc "Nagar") tại địa điểm này để sử dụng như là một trung tâm hành chính. Thành phố này gồm có hai tòa nhà lớn gồm cả một khu phức hợp với đền thờ, văn phòng, sân trong và cả những lò nướng lớn.

Niên đại

Thời kỳ Akkad thường được cho là có niên đại vào khoảng từ năm 2334 TCN - năm 2154 trước Công nguyên (dựa theo bảng niên biểu tầm trung của Cận Đông cổ đại), hoặc từ khoảng năm 2270 TCN - c. 2083 TCN (dựa theo bảng niên biểu ngắn của Cận Đông Cổ đại). Nó đã nối tiếp thời kỳ Tiền triều đại của Lưỡng Hà (ED) và kế tiếp sau đó là thời kỳ vương triều thứ Ba của Ur, mặc dù vậy cả hai quá trình chuyển tiếp này đều không rõ ràng. Ví dụ: Có khả năng là sự trỗi dậy của vua Sargon của Akkad đã diễn ra trùng với giai đoạn cuối của thời kỳ Tiền triều đại và những vị vua cuối cùng của Akkad đã cai trị một cách đồng thời với các vị vua Guti và song song với các vị vua ở cả hai thành phố Uruk và Lagash. Thời kỳ Akkad lại cùng thời với: giai đoạn EB IV (ở Israel), EB IVA và EJ IV (ở Syria), và EB IIIB (ở Thổ Nhĩ Kỳ).

Trước thời Sargon của Akkad

Đế chế Akkad lấy tên theo tên gọi của khu vực và thành phố Akkad, tên gọi của cả hai đã được bản địa hoá trở thành tên gọi chung cho khu vực hợp lưu của sông Tigris và sông Euphrates. Mặc dù vị trí của thành phố Akkad vẫn chưa được xác định rõ, thế nhưng chúng ta vẫn biết được nó thông qua các nguồn văn kiện khác nhau. Trong số này có ít nhất một văn bản có niên đại trước thời kỳ của Sargon. Cùng với thực tế đó là cái tên Akkad lại có nguồn gốc không phải từ tiếng Akkad, điều này cho thấy thành phố Akkad có thể đã bị chiếm đóng trong giai đoạn trước thời của Sargon .