Elizabeth xứ York

Thân thế

Elizabeth sinh ra trong Cung điện Westminster ở Luân Đôn; là con gái đầu tiên và cũng là hậu duệ lớn nhất của Edward IV của Anh và Elizabeth Woodville. Edward IV là con trai lớn nhất của Richard Plantagenet, Công tước thứ ba của York và Cecily Neville, xuất thân từ dòng họ Neville danh giá của nước Anh. Còn mẹ bà, Elizabeth Woodville là con gái lớn của Richard Woodville, Bá tước Rivers thứ nhất và Jacquetta xứ Luxembourg, con gái của Peter I xứ Luxembourg và Margaret xứ Baux. Lễ rửa tội của bà diễn ra tại Tu viện Westminster, có sự hiện diện của bà ngoại bà Jacquetta và bà nội bà là Cecily Neville.
Vào năm 3 tuổi, Elizabeth đã được hứa hôn với George Neville, Công tước thứ nhất xứ Bedford. Sau đó, cha của George là John Neville, Hầu tước thứ nhất xứ Montagu lại ủng hộ sự nổi loạn của Richard Neville, Bá tước thứ 16 xứ Warwick, em họ theo bên mẹ của cha bà. Vì vậy hôn ước bị hủy bỏ ngay lập tức. Năm 1475, Louis XI của Pháp đồng ý việc hôn ước giữa Elizabeth - khi đó 9 tuổi - với người kế vị của ông, Charles VIII của Pháp. Nhưng vào năm 1482, Louis XI lại hủy hôn ước.
Ngày 9 tháng 4 năm 1483, Edward IV đột ngột qua đời, và em trai của bà là Edward kế vị, tức Edward V của Anh. Richard, Công tước Gloucester đã tự lập làm Bảo Hộ Công mặc cho sự phản đối của mẹ bà là Thái hậu Elizabeth. Richard sau đó ngăn cách Elizabeth cùng các người em khác khỏi sự kiểm soát của gia đình Woodville, và đón đầu Edward V đang từ Ludlow đến Luân Đôn để chuẩn bị cho việc lên ngôi, và đưa về Tháp Luân Đôn. Thái hậu Elizabeth cảm thấy sự đe dọa từ Richard, bèn đưa Elizabeth cùng các em đến hầm trú ẩn tại Tu viện Westminster. 
Hai tháng sau đó, ngày 22 tháng 6 năm 1483, Richard tuyên bố hôn nhân giữa Edward IV và Elizabeth Woodville là bất hợp pháp. Richard đưa ra rằng trước khi Edward IV kết hôn với Elizabeth, ông đã có hôn ước với Eleanor Talbot, và hội đồng Nghị viện đưa ra Titulus Regius để củng cố cáo buộc này. Cách này khiến Elizabeth cùng các em mình, kể cả Edward V, trở thành con bất hợp pháp và không có quyền thừa kế ngai vàng. Richard nhân đó lên ngôi, tức Richard III của Anh.

Hôn ước với Henry Tudor

Mẹ của Elizabeth, Elizabeth Woodville sau đó liên kết với Margaret Beaufort, mẹ của Henry Tudor, một người kế thừa ngai vàng nước Anh theo dòng họ Lancaster. Dù Henry Tudor có xuất thân là hậu duệ của Edward III của Anh, thông qua việc mẹ ông là chắt của John xứ Gaunt, Công tước Lancaster, nhưng khả nặng kế vị của ông rất yếu do một đạo luật từ thời Richard II của Anh, theo đó Hội đồng Nghị viện tước đi quyền thừa kế của dòng dõi Công tước John. Do đó, Elizabeth Woodville đã đồng ý rằng sẽ ủng hộ Henry Tudor lên ngôi, với điều kiện con gái bà là Công chúa Elizabeth sẽ trở thành Vương hậu. Tháng 12 năm 1483, Henry Tudor tại Rennes đã tuyên thệ sẽ thực hiện hôn ước và nhân đó chiêu binh để chống lại Richard III.
Năm 1484, công chúa Elizabeth cùng mẹ và các em quay trở về lại triều đình Luân Đôn sau khi Richard III chủ động hòa hợp lại với mẹ bà. Việc này khiến người ta tin rằng Elizabeth Woodville tin Richard III không giết hai con trai bà trong vụ án tháp Luân Đôn, và cũng có tin đồn rằng Richard III muốn cưới công chúa Elizabeth vì Anne Neville đang hấp hối và cả hai không có con thừa tự. Cuốn Croyland Chronicle nói rằng Richard III đã phải phủ nhận tin đồn đầy ghê tởm này. Ngay sau khi Anne Neville qua đời, Richard III gửi công chúa Elizabeth trở lại Sheriff Hutton và đề nghị với John II của Bồ Đào Nha về việc cưới em gái ông ta, Joanna, Công chúa Bồ Đào Nha, và đề nghị hôn ước giữa công chúa Elizabeth với Manuel I của Bồ Đào Nha.
Ngày 7 tháng 4 năm 1485, Henry Tudor dẫn quân đổ bộ lên nước Anh. Đến ngày 22 tháng 4, Henry và Richard đánh nhau tại Trận Bosworth, và Richard III bị giết ngay trong trận chiến này. Henry Tudor ngay sau đó tuyên bố quyền lực cai trị nước Anh một cách hợp pháp.

Vương hậu nước Anh

Với tư cách là người con gái lớn nhất của Edward IV, và việc không còn người thừa kế nam của dòng họ York, công chúa Elizabeth có quyền kế vị cao nhất cho ngai vàng nước Anh. Dù ban đầu Henry Tudor đã phải buộc tuyên thệ lấy bà vì lý do chính trị, song Henry muốn nhấn mạnh cuộc hôn nhân này sẽ thiết lập hòa bình giữa hai nhà, và làm yếu đi khả năng kế vị của những người thuộc dòng họ York khác. Ông không muốn nhường quyền lực của mình với Elizabeth, vì vậy ông đã quyết định đăng quang ngay ngày 30 tháng 10 năm 1485, trước khi hôn lễ của cả hai diễn ra vào ngày 18 tháng 1 năm 1486 dưới sự chứng kiến của Thomas Bourchier tại Tu viện Westminster. Henry cũng xóa bỏ Titulus Regius được ban dưới thời Richard III nhằm hợp thức hóa thân phận của bà.
Ngày 20 tháng 9 năm 1486, đứa con trai đầu lòng của hai người, Arthur, Vương công xứ Wales, được sinh ra. Và vào ngày 25 tháng 11 năm 1487, Elizabeth xứ York được chính thức được phong làm Vương hậu nước Anh. Sau đó, bà hạ sinh liên tục thêm 6 người con, trong đó phải kể đến: Margaret, Vương hậu xứ Scotland, Henry VIII của Anh và Mary Tudor, Vương hậu nước Pháp.
Dù là một cuộc hôn nhân chính trị ngay từ ban đầu, song các sử gia ghi nhận hai người có một cuộc sống hạnh phúc và hòa thuận cùng nhau. 
Elizabeth khi là Vương hậu không xen nhiều vào việc chính trị, vì lẽ mẹ của Henry VII là Margaret Beaufort đã nắm quyền hành. Thay vào đó, Elizabeth thường dành nhiều thời gian cho con cái tại Cung điện Eltham. Bà được mô tả có tính cách hiền dịu và đối xử với kẻ hầu người hạ rất có chừng mực. Năm 1502, tháng 8, Arthur, Vương công xứ Wales qua đời khi tuổi còn rất trẻ. Henry VII đã rất đau buồn vì chuyện này, Vương hậu Elizabeth được cho biết đã kiên cường gạt đi nỗi đau mất con và an ủi ông rất nhiều.
Năm 1503, ngày 2 tháng 2, Elizabeth hạ sinh đứa con cuối cùng, Katherine Tudor, nhưng đứa bé chết yểu sau đó vài ngày. Sang ngày 11 tháng 2, do hậu quả của bệnh hậu sản, Elizabeth qua đời khi 37 tuổi ngay ngày sinh nhật. Henry VII cùng các con đã thương tiếc bà rất nhiều. Theo một nguồn ghi nhận, Henry VII đã trốn đến một nơi yên tĩnh trong một thời gian, không ai dám đến gần ông. Sau khi Elizabeth qua đời, Henry VII cũng trở bệnh nặng, và ngoại trừ mẹ ông là Phu nhân Margaret, không ai dám đến gần chăm sóc ông cả. Hằng năm, cứ đến ngày mất của bà, Henry VII đều làm lễ cầu siêu, thắp 100 cây nến và rung chuông nhà thờ để tưởng nhớ bà.