Chấn động (hiện tượng tự nhiên)

Chấn động là kết quả khi bề mặt của một hành tinh, mặt trăng hoặc ngôi sao bắt đầu rung chuyển, thường là hậu quả của việc giải phóng năng lượng đột ngột dưới dạng sóng địa chấn và có khả năng gây tổn hại lớn.
Các loại chấn động bao gồm:

Động đất

Một trận động đất là một hiện tượng mà kết quả từ việc phát hành đột ngột của năng lượng dự trữ trong lớp vỏ Trái đất tạo ra sóng địa chấn. Ở bề mặt Trái đất, động đất có thể tự biểu hiện bằng sự rung chuyển hoặc dịch chuyển mặt đất và đôi khi gây ra sóng thần, có thể dẫn đến mất mạng và hủy hoại tài sản. Một trận động đất được gây ra bởi các mảng kiến tạo (các phần của vỏ Trái đất) bị mắc kẹt và gây áp lực lên trên mặt đất. Áp lực trở nên lớn đến mức đá nhường đường và các đường đứt gãy xảy ra.

Chấn động sao Hỏa

Chấn động sao Hỏa là một trận động đất xảy ra trên hành tinh sao Hỏa. Một nghiên cứu năm 2012 cho thấy rằng chấn động sao Hỏa có thể xảy ra mỗi triệu năm. Gợi ý này có liên quan đến bằng chứng tìm thấy sau đó về ranh giới kiến tạo của Sao Hỏa. Một cơn chấn động được cho là một trận động đất có thể xảy ra lần đầu tiên được đo bởi tàu đổ bộ InSight của NASA vào ngày 6 tháng 4 năm 2019, đây là một trong những mục tiêu khoa học quan trọng của tàu đổ bộ.

Chấn động sao Kim

Chấn động sao Kim là một trận động đất xảy ra trên hành tinh Venus.
Chấn động sao Kim có thể đã gây ra một vết sẹo mới và một vụ lở đất hình thành. Một hình ảnh về các vụ lở đất đã được chụp vào tháng 11 năm 1990 trong chuyến bay đầu tiên quanh Sao Kim bằng tàu vũ trụ Magellan. Một hình ảnh khác được chụp vào ngày 23 tháng 7 năm 1991 khi Magellan xoay quanh Sao Kim lần thứ hai. Mỗi hình ảnh ngang 24 kilômét (15 mi) và dài 38 kilômét (24 mi) và tập trung ở vĩ độ nam 2° và kinh độ đông 74°. Cặp ảnh Magellan cho thấy một khu vực ở Aphrodite Terra, trong một thung lũng dốc đứng bị cắt đứt bởi nhiều vết nứt (đứt gãy).

Chấn động mặt trời

Chấn động mặt trời là một trận động đất xảy ra trên Mặt trời.
Sóng địa chấn được tạo ra bởi chấn động mặt trời xảy ra trong quyển sáng và có thể di chuyển với vận tốc 35.000 kilômét một giờ (22.000 mph) cho khoảng cách lên tới 400.000 kilômét (250.000 mi) trước khi biến mất.
Vào ngày 9 tháng 7 năm 1996, chấn động mặt trời được tạo ra bởi một ngọn lửa mặt trời lớp X2.6 và sự phóng đại khối tương ứng của nó. Theo các nhà nghiên cứu báo cáo sự kiện trong Nature, trận động đất này có thể so sánh với trận động đất mạnh 11,3 độ Richter. Điều đó thể hiện sự giải phóng năng lượng lớn hơn khoảng 40.000 lần so với trận động đất kinh hoàng năm 1906 ở San Francisco và lớn hơn nhiều so với bất kỳ trận động đất nào từng được ghi nhận. Một sự kiện như vậy chứa năng lượng của 100-110 tỷ tấn TNT hoặc 2 triệu quả bom hạt nhân có kích thước khiêm tốn. Không rõ làm thế nào một ngọn lửa tương đối khiêm tốn như vậy có thể giải phóng đủ năng lượng để tạo ra sóng địa chấn mạnh như vậy.
Các tàu vũ trụ ESA và NASA SOHO ghi nhận chấn động mặt trời như một phần của sứ mệnh của mình để nghiên cứu Mặt Trời

Chấn động sao

Chấn động sao là một hiện tượng vật lý thiên văn xảy ra khi lớp vỏ của một ngôi sao neutron trải qua một sự điều chỉnh đột ngột, tương tự như một trận động đất trên Trái đất. Chấn động sao được cho là kết quả từ hai cơ chế khác nhau. Một là những ứng suất rất lớn tác động lên bề mặt của sao neutron được tạo ra bởi các vòng xoắn trong từ trường bên trong cực mạnh. Một nguyên nhân thứ hai là kết quả của mô men động lượng. Khi ngôi sao neutron mất vận tốc góc do kéo hệ quy chiếu và do thất thoát năng lượng do nó là một lưỡng cực từ tính quay, lớp vỏ phát triển một lượng lớn ứng suất. Một khi vượt quá một mức nhất định, nó sẽ tự điều chỉnh thành một hình dạng gần với trạng thái cân bằng không quay: một hình cầu hoàn hảo. Sự thay đổi thực tế được cho là theo thứ tự micromet trở xuống, và xảy ra trong chưa đầy một phần triệu giây.
Chấn động sao lớn nhất được ghi nhận được phát hiện vào ngày 27 tháng 12 năm 2004 từ sao từ SGR 1806-20. Người ta đã tính toán rằng sự giải phóng năng lượng sẽ tương đương với một trận động đất mạnh 32 độ. Trận động đất, xảy ra cách Trái đất 50.000 năm ánh sáng, đã giải phóng các tia gamma tương đương 10³⁷ kW. Nếu nó xảy ra trong khoảng cách 10 năm ánh sáng từ Trái đất, trận động đất có thể đã gây ra sự tuyệt chủng hàng loạt.