Cú pháp ngôn ngữ C++

Biến đối tượng thông thường

Biến đối tượng có thể khai báo hay đôi khi còn gọi là thực thể hoá tùy theo cách xây dựng lớp của người lập trình. Thường quá trình xác lập này được tiến hành thông qua các hàm dựng. Dĩ nhiên, người ta có thể dùng ngay cả các phương thức thường dùng như là dùng tham chiếu (tức là dùng định nghĩa con trỏ), dùng mảng, dùng cấu trúc, hay phức tạp hơn (mảng tham chiếu chẳng hạn) để khai báo một biến đối tượng. (Xem thêm Cú pháp ngôn ngữ C.) Trong mọi trường hợp này thì kiểu của biến đối tượng được xem là lớp mà nó khai báo. Thí dụ:

  MyClass A10;                     //biến thông thường
  MyClass *A10ptr = new MyClasss;  //biến con trỏ
  &MyClassRef = A10;               //biến kiểu tham chiếu (ngược)
Lưu ý: người lập trình hoàn toàn có thể thực thể hoá một biến đối tượng mà không cần phải xây dựng một hàm dựng, trình dịch sẽ tự tạo ra một "hàm dựng mặc định". Tuy nhiên, một khi đã xây dựng bất kì một hàm dựng nào thì cách khai báo mặc định này sẽ không còn được trình dịch chấp thuận và sẽ báo lỗi. Thí dụ sau đây thể hiện cách tạo một lớp mà không cần hàm dựng:

 #include <iostream>
 using namespace str;
 class Number
 {
private:
int x;
public:
void setValue (int y) { x= y;}
void getValue () {cout << x << endl;}
 };
 int main ()
 {
        Number myNumber;
    myNumber.setValue(4);
        myNumber.getValue();
        return 0;
 }

Biến đối tượng là một hằng

Trường hợp khi thành lập một đối tượng hằng thì việc điều chỉnh trạng thái nội tại của nó là không hợp lệ do đó, chỉ có một cách duy nhất là gán cho nó một bộ giá trị (hay một trạng thái) ban đầu. Trong trường hợp này thì sau khi đã thực thể hóa, biến đối tượng chỉ có thể cho phép đọc các giá trị nào mà lớp tạo ra nó cho phép. (xem thí dụ)

Hàm dựng (còn gọi là cấu tử, Constructor)

Cấu tử là hàm thành viên đặc biệt, có tên trùng với tên của lớp, làm nhiệm vụ tạo lập đối tượng theo yêu cầu. Khi một đối tượng được khai báo thì cấu tử sẽ tự động thực hiện để tạo lập đối tượng trong bộ nhớ. Một lớp có thể có nhiều cấu tử (tải bội), cấu tử không có tham số là cấu tử mặc định. Nếu ta không định nghĩa một cấu tử nào thì cấu tử mặc định sẽ được sử dụng, trái lại sẽ không được sử dụng.

 
#include <iostream.h>
 class Point 
      { int x, y;
        public:
              Point(){x=0;y=0;}//Cấu tử mặc định
              Point(int a, int b=0){x=a;y=b;}
              void Display(){cout <<"Toa do: ("<<x<<','<<y<<')'<<endl};
      };int main(){ Point a, b(1), c(2,3);
  a.Display();b.Display();c.Display();
  return 0;
 }
Đối tượng a được tạo lập bởi cấu tử thứ nhất. Các đối tượng b và c được tạo lập bởi cấu tử thứ hai. Cấu tử thứ hai có một tham số mặc định, nếu ta đặt mặc định cho cả hai tham số thì phải bỏ đi cấu tử thứ nhất, vì nếu không, sẽ dẫn đến sự nhập nhằng khi khai báo Point a; (Ambiguity between 'Point::Point()' and 'Point::Point(int,int)').
Onminh (thảo luận) 18:16, ngày 28 tháng 9 năm 2009 (UTC)

Hàm hủy (còn gọi là huỷ tử, destructor)

Khi đối tượng không còn được sử dụng thì nên giải phóng nó khỏi bộ nhớ. Các hủy tử được sử dụng để làm việc này. Hủy tử cũng là hàm thành viên có tên trùng với tên của lớp, nhưng có thêm ký tự ~ ở trước. Nếu ta không định nghĩa, thì sử dụng hủy tử mặc định.Tất cả các hủy tử đều không có tham số. Trong ví dụ trên, ta có thể định nghĩa hủy tử như sau:

 ~Point(){}
Onminh (thảo luận) 18:15, ngày 28 tháng 9 năm 2009 (UTC)

Hàm hằng

Một hàm thành viên có thể được khai báo đẻ trở thành hàm hằng. Với khai báo này thì thành viên đó sẽ chỉ có giá trị đọc được mà không có hiệu lực thay đổi giá trị nội tại của một thực thể. Để khai báo thì từ khóa const phải được đặt ngay sau khai báo hàm và đứng trước khối mã xác lập hàm số đó nếu có.
Lưu ý: Trong trường hợp này thì hàm hằng được hiểu với ý nghĩa khác với ý nghĩa trong toán học (khi một hàm số là có giá trị không đổi)
// hàm hằng 
 class Time
 {
   public:
      Time(int h, int m, int s);
      int getHour() const;     //Hàm hằng chỉ đọc được 
      void setHour(int h);   // hàm này dùng để gán hay thay đổi giá trị nên không thể khai báo const
   private:
      int hour;
 };
 
 int Time::getHour() const  //khai báo hàm hằng
 {
   return hour;        // không thay đổi giá trị của bất kì thành viên nào
 }

 void Date::setHour(int h)
 {
   hour = h          // thay đổi giá trị của thành viên dữ liệu
 };

 int main()
 {
   Time MyTime(10,5,15);
   const Time MyNoon(12,0,0); // Khai báo một đối tượng (hay một thực thể) là hằng
   MyTime.setHour(5);         // OK
   Mytime.getHour();          // OK
   // MyNoon.setHour(2);      // lỗi dòng này vì việc cài giá trị mới lên hằng MyNoon
 }
Lưu ý: Việc khai báo một kiểu dữ liệu nói chung hay một thành viên của một lớp nói riêng là một hằng có thể có nhiều điểm phức tạp khi kết hợp với các kiểu tham chiếu hay con trỏ. (xem thêm Const Correctness in C++, The C++ 'const' Declaration: Why & How và en:Const correctness về cách sử dụng từ khóa const cho có hiệu quả)

Hàm ảo (virtual function)

Hàm ảo thường được định nghĩa ở lớp cơ sở và cho phép các lớp dẫn xuất từ nó được định nghĩa lại hàm ảo này. Giả sử FIGURE là lớp cơ sở, có sẵn phương thức Draw(). Lớp SQUARE và lớp CIRCLE cùng được dẫn xuất từ lớp FIGURE. Tất nhiên ta sẽ phải định nghĩa lại hai phương thức là SQUARE::Draw() và CIRCLE::Draw() của từng lớp cho phù hợp. Giả sử ptr là con trỏ trỏ đối tượng thuộc lớp FIGURE, s và c tương ứng là hai đối tượng thuộc lớp SQUARE và CIRCLE. Ta muốn rằng, khi cho ptr trỏ tới s thì lời gọi prt->Draw() sẽ vẽ ra hình vuông, còn khi cho ptr trỏ tới c thì lời gọi prt->Draw() sẽ vẽ ra hình tròn. Cách giải quyết của C++ là định nghĩa FIGURE::Draw() là hàm ảo. Ta xem ví dụ sau:
#include <iostream.h>#include <conio.h>class FIGURE 
      {  int Xc, Yc;
         public:
         FIGURE (int x=0, int y=0){Xc=x;Yc=y;}
         virtual void Draw(){ cout<<"Tam tai: ("<<Xc<<','<<Yc<<')'<<endl;}
      };class CIRCLE:public FIGURE
         { int  R;
           public:
                CIRCLE (int x=0, int y=0, int r): FIGURE(x,y) {R =r;}
                void Draw()
                    { cout <<"Ve hinh Tron:"<<endl;
                      FIGURE::Draw();
                      cout<<"Ban kinh: "<<R<<endl;
                    }
         };class SQUARE:public FIGURE
         { int  D; 
   public:
                SQUARE (int x=0, int y=0, int d): FIGURE(x,y) {D=d;}
                void Draw()
                    { cout <<"Ve hinh Vuong:"<<endl;
                      FIGURE::Draw();
                      cout<<"Do dai canh: "<<D<<endl;
                    }
         };int main(){   SQUARE s(20,20,40);
    CIRCLE c(30,30,50);
    FIGURE *ptr;
    ptr=&s; ptr->Draw();
    ptr=&c; ptr->Draw();
    getch();
    return 0;}
Không thể định nghĩa cấu tử là hàm ảo, vì chính cấu tử làm nhiệm vụ khởi tạo bảng phương thức ảo VMT (Virtual Methods Table). Tuy nhiên các hủy tử có thể là hàm ảo.

Hàm cơ bản trừu tượng (pure virtual function)

Hàm cơ bản trừu tượng được giới thiệu trong lớp nhưng không được định nghĩa; hàm này bắt buộc phải được định nghĩa lại trong lớp con (derived class).
Nguyên tắc viết một hàm cơ bản trừu tượng là thêm =0 khi giới thiệu hàm.
Thí du:


void chay() = 0; // = 0 có nghĩa đây là hàm cơ bản trừu tượng

friend

Hàm bạn không phải là hàm thành viên của lớp nhưng có thể thay đổi giá trị thành viên của lớp. Thí dụ:

class A {
friend void change(A &a)
private:
int b;
};
void change(A &a) { a. b++; } // thay đổi thành viên b trong lớp A

===

Nạp chồng hàm (function overloading)

Trong C++ có thể định nghĩa nhiều hàm trùng tên nhau, nhưng những hàm này phải có parameter khác nhau.
Thí dụ:
// Hàm này nhận 1 tham số là: "ia"int ham (int ia){ 
   return ia; 
}//=====================================================// Hàm này cùng tên với hàm trên và nhận 2 tham số là: "ia" và "ib"int ham (int ia, int ib){ 
   return ia + ib;}

Nạp chồng toán tử (operator overloading)

Nạp chồng toán tử cho phép định nghĩa lại một toán tử (thí dụ định nghĩa lại +, -, *, /, vân vân) cho một type định nghĩa bởi người dùng.
Thí dụ:

// hàm này định nghĩa lại toán tử * cho lớp PhanSo
PhanSo operator*(const PhanSo &a, const PhanSo &b) 
{
PhanSo c;
c. tu_so = a. tu_so * b. tu_so; // nhân tử số với nhau
c. mau_so = a. mau_so * b. mau_so; // nhân mẫu số với nhau
return c;
}