Đồng Kỵ

Vị trí địa lý

Phường nằm cách trung tâm Hà Nội khoảng 20 km về phía Đông bắc, nằm trên đường Tỉnh lộ 232, nay đổi tên thành đường Nguyễn Văn Cừ và dựa trên con sông Ngũ Huyện Khê.

Lịch sử

Trước 1997 có tên nôm là làng Cời thuộc xã Đồng Quang (gồm 3 thôn Bính Hạ, Trang Liệt, Đồng Kỵ) huyện Tiên Sơn, tỉnh Hà Bắc.
Sau tái lập tỉnh, từ 1997 đến tháng 8/1999 thuộc Xã Đồng Quang, huyện Tiên Sơn, tỉnh Bắc Ninh.
Từ tháng 9/1999 thuộc xã Đồng Quang, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh.
Năm 2008, theo quyết định thành lập thị xã Từ Sơn, phường Đồng Kỵ được thành lập trên cơ sở thôn Đồng Kỵ của xã Đồng Quang.

Hành chính

Trước khi thành lập phường Đồng Kỵ, làng Đồng Kỵ gồm có 6 xóm: xóm Bằng, xóm Giếng, xóm Đột, xóm Tư, xóm Tân Thành, xóm Nghè.
Nay gồm có 7 khu phố chính: phố Thanh Bình (xóm Bằng), phố Đồng Tâm (xóm Tư), phố Đại Đình (xóm Đột), phố Nghè (xóm Nghè), phố Thanh Nhàn (xóm Giếng), phố Tân Thành, khu Đồng Tiến (Ba gò).
Hiện Đồng Kỵ có thêm một khu công nghiệp làng nghề, cùng với 2 khu dân cư nhỏ.

Dân cư

Đồng Kỵ là một làng có số dân khá lớn, khoảng 22.000 dân (năm 2016) cùng với tỉ lệ sinh khá cao, Đồng Kỵ đang diễn ra quá trình đô thị hóa nhanh chóng.

Nông nghiệp

Hiện nay số người làm nông nghiệp của làng hầu như rất nhỏ do người dân tập trung vào sản xuất thủ công nghiệp. Sản lượng nông nghiệp hầu như không đáng kể.

Thủ công nghiêp

Hiện thủ công nghiệp sản xuất đồ gỗ mĩ nghệ xuất khẩu đang là thế mạnh lớn của làng, với thu nhập hàng trăm tỷ đồng mỗi năm, sản xuất đồ gỗ mĩ nghệ không chỉ giải quyết được công ăn việc làm cho người dân trong làng mà còn thu hút hàng ngàn lao động bên ngoài. Với thu nhập cho người thợ tùy tay nghề và công việc khoảng từ 1,5 - 7 triệu/tháng (2009).
8 - 40 triệu/tháng (2018).
Làng Đồng Kỵ đang là một làng có nhiều giám đốc, nhiều xe hơi bậc nhất của tỉnh Bắc Ninh. Kinh tế gia đình rất phát triển.

Sản phẩm làng nghề

Hiện Làng Nghề cung cấp gần như đầy đủ các mặt hàng đồ gỗ mĩ nghệ cao cấp cho sinh hoạt, công việc, trang trí nội thất hay thờ cúng... cho thị trường trong nước và ngoài nước. SP chủ yếu được làm bằng gỗ gụ, gỗ hương, gỗ trắc, gỗ mun,gỗ cẩm lai, gỗ Nu, gỗ Sưa.
Đặc biệt, trong dịp Đại lễ kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội vừa qua, cả phường nghề Đồng Kỵ đã rất tự hào khi tác phẩm Chiếu dời đô khổng lồ có sự tham gia chế tác của các nghệ nhân Đồng Kỵ.

Phong tục văn hóa

Là làng quê Kinh Bắc cổ, nay vẫn giữ được các phong tục, lễ hội truyền thống nổi tiếng.

Hội pháo Đồng Kỵ

Diễn ra vào mồng 4-5-6 tết âm lịch. Hội dựa trên truyền thống đánh thủy quái của vị thành hoàng làng, và truyền thống chống ngoại xâm của 4 vị tướng của làng. Hàng năm, làng sẽ chọn 4 người đến tuổi 50 ở mỗi giáp làm 4 vị tướng xuất quân đánh giặc (quan đám đỏ). Mỗi vị tướng sẽ có trách nhiệm tổ chức quân cũng như làm ra một quả pháo từ nhỏ đến to, quả nhỏ (pháo tư) dài khoảng 5m, quả lớn nhất (pháo nhất) có thể đến 15m, hình quả pháo là hình trụ tròn, đường kính có thể lên tới hơn 1m. Ngày mồng 3 là lễ rước vua về làng. 20h tối giao thừa là lễ chạy quan đám, dựa theo cuộc tổng động viên quân lính đánh giặc xưa kia. Mồng 4 là lễ rước pháo ra đình để hội quân, sau lễ thờ thành hoàng làng là phần hấp dẫn nhất của lễ hội là đốt 4 quả pháo (để kích lệ tinh thần quân lính xưa kia). Do pháo quá lớn dễ gây nguy hiểm nên hiện nay theo quyết định của chính phủ về cấm đốt pháo năm 1994, các hình thức của lễ hội đã thay đổi ít nhiều, không còn hội đốt pháo nữa, pháo hiện tại cũng chỉ là pháo giả dùng cho lễ hội. Sau hội đốt pháo sẽ là lễ xuất quân (dô quan đám). Đây cũng là phần hấp dẫn của hội pháo. Các ông đám sẽ được công trên vai bởi những chàng trai đang độ sung sức làm động tác múa như muốn cổ động tinh thần quân lính và như chào tạm biệt nhân dân đi đánh giặc. Đây là một phong tục hay vẫn đang được duy trì và phát huy.