Ninh Hòa

Hành chính

Thị xã Ninh Hòa có 27 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 7 phường: Ninh Đa, Ninh Diêm, Ninh Giang, Ninh Hà, Ninh Hải, Ninh Hiệp, Ninh Thủy và 20 xã: Ninh An, Ninh Bình, Ninh Đông, Ninh Hưng, Ninh Ích, Ninh Lộc, Ninh Phú, Ninh Phụng, Ninh Phước, Ninh Quang, Ninh Sim, Ninh Sơn, Ninh Tân, Ninh Tây, Ninh Thân, Ninh Thọ, Ninh Thượng, Ninh Trung, Ninh Vân, Ninh Xuân.

Lịch sử

Năm 1653, Chúa Nguyễn Phúc Tần đánh vua Chăm Pa là Bà Thấm, lập ra dinh Thái Khang, gồm có 2 phủ Diên Ninh và Thái Khang, có 5 huyện thuộc 2 phủ là Phước Điền, Hoa Châu, Vĩnh Xương, Tân Định và Quảng Phước trên vùng đất của Khánh Hòa ngày nay. Huyện Tân Định thuộc phủ Thái Khang, chính là tiền thân của huyện Ninh Hòa ngày nay, được hình thành có ranh giới từ đèo Rù Rì đến giữa sông Dinh.
Năm 1690, Chúa Nguyễn Phúc Trăn đổi tên Phủ Thái Khang thành Phủ Bình Khang. Kéo dài đến năm 1803 là 113 năm.
Năm 1803, Vua Gia Long đổi Phủ Bình Khang thành Phủ Bình Hòa. Kéo dài đến năm 1831 là 28 năm.
Năm 1831, Vua Minh Mạng đổi tên Phủ Bình Hòa thành Phủ Ninh Hòa. Kéo dài đến năm 1949 là 118 năm. (Đặc biệt, khoảng năm 1930-1931 chính phủ thực dân Pháp đổi phủ Ninh Hòa thành huyện Vạn Ninh, còn huyện Tân Định thì đổi thành phủ Ninh Hòa, theo Nguyễn Đình Tư).
Năm 1930 - 1931, sau khi Quốc lộ 26 hoàn thành, nối liền huyện Tân Định với Tây Nguyên, huyện Tân Định trở nên phồn thịnh, thực dân Pháp cắt 7 làng ở phía nam đèo Rọ Tượng cho huyện Vĩnh Xương và nhập 3 tổng của huyện Quảng Phước vào huyện Tân Định, đổi tên thành phủ Ninh Hòa, là thị xã Ninh Hòa ngày nay, còn phủ Ninh Hòa cũ đổi thành huyện Vạn Ninh ngày nay.
Năm 1976, hai huyện Ninh Hòa và Vạn Ninh hợp nhất thành huyện Khánh Ninh trực thuộc tỉnh Phú Khánh.
Ngày 23 tháng 10 năm 1978, Chính phủ ra Quyết định số 268-CP thành lập thị trấn Ninh Hòa, thị trấn huyện lỵ huyện Khánh Ninh.
Ngày 2 tháng 3 năm 1979, Chính phủ ra Quyết định số 74-CP cắt các thôn Quảng Cư, Mông Phú, Vĩnh Thạnh của xã Ninh Thượng, các thôn Phú Văn và Thạch Sơn của xã Ninh Đông lập một xã mới lấy tên là xã Ninh Trung.
Ngày 5 tháng 3 năm 1979, huyện Khánh Ninh lại được tách ra thành hai huyện Ninh Hòa và Van Ninh, có ranh giới như hiện nay. Huyện Ninh Hòa khi đó gồm thị trấn Ninh Hòa và 24 xã: Ninh An, Ninh Bình, Ninh Đa, Ninh Diêm, Ninh Đông, Ninh Giang, Ninh Hà, Ninh Hải, Ninh Hiệp, Ninh Hưng, Ninh Ích, Ninh Lộc, Ninh Phú, Ninh Phụng, Ninh Phước, Ninh Quang, Ninh Sim, Ninh Tân, Ninh Tây, Ninh Thân, Ninh Thọ, Ninh Thượng, Ninh Trung, Ninh Xuân.
Ngày 30 tháng 9 năm 1981, chia xã Ninh Diêm thành hai xã lấy tên là xã Ninh Diêm và xã Ninh Thủy; chia xã Ninh Phước thành hai xã lấy tên là xã Ninh Phước và xã Ninh Vân.
Ngày 27 tháng 3 năm 1989, sáp nhập xã Ninh Hiệp vào thị trấn Ninh Hòa.
Ngày 30 tháng 6 năm 1989, tái lập tỉnh Khánh Hòa từ tỉnh Phú Khánh, huyện Ninh Hòa trực thuộc tỉnh Khánh Hòa.
Ngày 19 tháng 11 năm 1998, thành lập xã Ninh Sơn trên cơ sở 17.175 ha diện tích tự nhiên và 6.267 nhân khẩu của xã Ninh An.
Đến cuối năm 2009, huyện Ninh Hòa có 27 đơn vị hành chính gồm thị trấn Ninh Hòa và 26 xã: Ninh An, Ninh Bình, Ninh Đa, Ninh Diêm, Ninh Đông, Ninh Giang, Ninh Hà, Ninh Hải, Ninh Hưng, Ninh Ích, Ninh Lộc, Ninh Phú, Ninh Phụng, Ninh Phước, Ninh Quang, Ninh Sim, Ninh Sơn, Ninh Tân, Ninh Tây, Ninh Thân, Ninh Thọ, Ninh Thượng, Ninh Thủy, Ninh Trung, Ninh Vân, Ninh Xuân.
Ngày 25 tháng 10 năm 2010, huyện Ninh Hòa được chuyển thành thị xã Ninh Hòa. Đồng thời, chuyển thị trấn Ninh Hoà thành phường Ninh Hiệp; chuyển 6 xã: Ninh Đa, Ninh Diêm, Ninh Giang, Ninh Hà, Ninh Hải, Ninh Thủy thành các phường có tên tương ứng.
Theo quy hoạch chung đô thị Khánh Hòa đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050, toàn bộ thị xã Ninh Hòa sẽ được nâng cấp lên thành thành phố Ninh Hòa, gồm 8 phường: Ninh Đa, Ninh Diêm, Ninh Giang, Ninh Hà, Ninh Hải, Ninh Hiệp, Ninh Thọ, Ninh Thủy và 3 xã: Ninh Phú, Ninh Phước, Ninh Vân.

Quy hoạch

Trong giai đoạn đầu, trụ sở làm việc của thị xã Ninh Hòa vẫn như hiện nay; dự kiến trong tương lai, trung tâm hành chính thị xã sẽ đặt tại khu đô thị mới Ninh Long (diện tích 27ha). Hướng phát triển kinh tế trọng điểm của thị xã Ninh Hòa vẫn là công nghiệp - dịch vụ với mức tăng trưởng bình quân hàng năm 12 - 13%; phấn đấu sớm đạt các tiêu chí về đô thị loại III. Đến năm 2020, tỷ trọng công nghiệp chiếm 81 - 82% trong cơ cấu kinh tế của địa phương, dịch vụ chiếm 10 - 11%, nông nghiệp chiếm 8 - 9%. Kinh tế biển được xác định là thế mạnh và ưu tiên số 1 của địa phương trong phát triển kinh tế và giữ vững an ninh quốc phòng...
Ngày 7/7/2015, HĐND tỉnh Khánh Hòa đã thông qua đề án điều chỉnh địa giới hành chính thị xã Ninh Hòa, theo đó thị xã Ninh Hòa sẽ tách thành hai đơn vị hành chính là thị xã Ninh Hòa mới và huyện Tân Định. Huyện Tân Định gồm 12 đơn vị hành chính cấp xã ở phía tây thị xã Ninh Hòa cũ gồm thị trấn Ninh Sim (huyện lỵ mới, dự kiến thành lập từ xã Ninh Sim) và 15 xã: Ninh An, Ninh Bình, Ninh Đông, Ninh Hưng, Ninh Ích, Ninh Lộc, Ninh Phụng, Ninh Quang, Ninh Sơn, Ninh Tân, Ninh Tây, Ninh Thân, Ninh Thượng, Ninh Trung, Ninh Xuân. Thị xã Ninh Hòa mới sẽ gồm 7 phường: Ninh Đa, Ninh Diêm, Ninh Giang, Ninh Hà, Ninh Hải, Ninh Hiệp, Ninh Thủy và 4 xã: Ninh Phú, Ninh Phước, Ninh Thọ, Ninh Vân.

Kinh tế

Thị xã Ninh Hoà, có nhiều địa danh nổi tiếng như chiến khu Đá Bàn, Hòn Hèo, căn cứ địa Cần Vương Hòn Khói -Đầm Vân, xã anh hùng Ninh An, Ninh Thọ; trên địa bàn huyện có nhiều danh lam thắng cảnh giá trị đã, đang và sẽ được khai thác phục vụ quốc kế dân sinh như Dốc Lết, Ba Hồ, hồ chứa nước Đá Bàn, suối nước nóng Trường Xuân, thác Bay (Ea - Crông- ru)...
Khoáng sản chủ yếu của Ninh Hòa là sét cao lanh, sét gạch ngói, sét Laterit, đá hoa cương phục vụ sản xuất vật liệu xây dựng tại địa phương, có mỏ nước khoáng Trường Xuân trữ lượng lớn đang chuẩn bị đưa vào khai thác.
Ninh Hòa có Khu Công nghiệp Ninh Thuỷ đã được Chính phủ Việt Nam cho chủ trương đầu tư với quy mô khoảng 206,4 ha với tổng vốn đầu tư khoảng 250 tỷ đồng.

Đặc sản

Thị xã Ninh Hòa có một số đặc sản ẩm thực như Nem, bún cá, Bánh ướt, Bánh canh, bánh căn, mắm ruốc,...