Lực lượng Cảnh sát Hồng Kông

Lịch sử

Cảnh sát Hong Kong đã bắt đầu phục vụ không lâu sau khi hòn đảo này trở thành thuộc địa năm 1841. Ngày 30 tháng 4 năm 1841, hơn 3 tháng kể từ khi người Anh tới Hong Kong, Hạm trưởng Charles Elliot đã thành lập một lực lượng cảnh sát ở thuộc địa mới này. Vị cảnh sát trưởng đầu tiên là Đại uý William Caine, kiêm luôn chức Tổng Thẩm phán. Lực lượng cảnh sát được chính thức ra đời ngày 1/5/1844.
Thập niên 50 thế kỷ XX, Hong Kong bắt đầu thời kỳ rực rỡ trên toàn cầu suốt 40 năm, trong thời gian này Lực lượng Cảnh sát đã giải quyết nhiều vấn đề thách thức sự ổn định của Hong Kong. Từ năm 1949 đến 1989, Hong Kong đã đón nhận vài làn sóng nhập cư khổng lồ từ Trung Quốc đại lục, đáng chú ý nhất là năm 1958. Trong những năm 1970 và 1980, một lượng lớn thuyền nhân Việt Nam đã đến Hong Kong, đặt ra những thách thức, trước tiên cho Cảnh sát biển, thứ nhì là các sĩ quan quản lý hàng chục trại tỵ nạn trên lãnh thổ, và cuối cùng là những người chịu trách nhiệm cưỡng chế hồi hương. Cảnh sát Hong Kong đã được trao Hiến chương Hoàng gia năm 1969 vì thành công giải quyết vụ bạo loạn Hong Kong năm 1967, và được đổi tên thành: Lực lượng Cảnh sát Hoàng gia Hong Kong (Phồn thể: 皇家香港警務處).
Việc tuyển mộ người châu Âu vào cảnh sát chấm dứt năm 1994, và năm 1995, Cảnh sát Hoàng gia Hong Kong nhận trách nhiệm tuần tra biên giới với Trung Quốc. Trước năm 1995, Quân đội Anh chịu trách nhiệm tuần tra biên giới. Cảnh sát đã đóng vai trò nổi bật trong quá trình bàn giao chủ quyền vào năm 1997 và thực hiện nghi lễ chào cờ trong mỗi lễ kỷ niệm.
Trong thời gian gần đây, lực lượng cảnh sát đã đóng vai trò nổi bật trong việc xử lý các cuộc biểu tình ở Hong Kong năm 2014.

Huy hiệu và cờ

Huy hiệu cảnh sát hiện tại được chính thức sử dụng năm 1997 để từ bỏ các biểu tượng chủ quyền của Anh. Những thay đổi về huy hiệu bao gồm: Vương miện Thánh Edward thay thế bằng một bông hoa dương tử kinh; tên gọi chính thức đổi từ đơn ngữ "Royal Hong Kong Police" sang song ngữ "香港 Hong Kong Police 警察"; hình ảnh huy hiệu đã thay đổi từ hình vẽ mô tả một con tàu Anh ở cảng Victoria, sang hình ảnh hiện đại của đảo Hong Kong và khung cảnh các cao ốc (Toà nhà chính phủ Queensway, Cao ốc Ngân hàng Trung Quốc, Tòa thị chính, Cao ốc HSBC Hong Kong và Quảng trường Giao dịch).
Các thay đổi về cờ hiệu bao gồm thay thế lá cờ Blue Ensign có chứa huy hiệu cũ với một lá cờ màu xanh đơn giản có huy hiệu mới ở chính giữa.

Cấu trúc

Lực lượng cảnh sát do Xử trưởng Cảnh sát đứng đầu, bên dưới là 2 Phó Xử trưởng; một Phó Xử trưởng - chi Hành động giám sát tất cả những hành động và việc điều tra tội phạm, một Phó Xử trưởng - chi Quản lý chịu trách nhiệm chỉ đạo và điều phối quản lý, bao gồm những công việc nhân sự, huấn luyện và quản lý.
Về mặt thực thi pháp luật hàng ngày (chi Hành động), lực lượng cảnh sát chia làm 6 tổng khu: Đảo Hong Kong; Đông Cửu Long; Tây Cửu Long; Bắc Tân Giới; Nam Tân Giới; và Thuỷ cảnh. Tổng hành dinh gồm 5 xử (department): Hành động và Chi viện; Hình sự và Bảo an (thuộc chi Hành động); Nhân sự và Huấn luyện; Quản lý; Tài chính, Hành chính và Kế hoạch (thuộc chi Quản lý).
Các tổng khu khá tự chủ trong hành động và quản lý hàng ngày, mỗi tổng khu đều có tổng bộ riêng, bao gồm những cánh hành chính và hành động, các đội Xung phong, Cảnh sát giao thông và điều tra tội phạm. Mỗi tổng khu (region) được chia thành các cảnh khu (district) và các phân khu (division), tiểu khu (sub-division). Hiện tại có 23 cảnh khu. Hoạt động của cảnh sát ở Đảo Hong Kong, Cửu Long và các thị trấn chính ở Tân Giới cũng theo một mô hình tương tự. Cảnh khu Đường sắt chịu trách nhiệm về luật pháp và trật tự trên đường tàu điện ngầm MTR chạy qua hầu hết các cảnh khu.
Cảnh khu Đường sắt đặt trụ sở tại số 2 đường Triệu Nghiệp, Quan Đường, chịu trách nhiệm tuần tra trên đường tàu MTR.

Hành động và Chi viện (Tổng Cục 'A')

Các hành động của Lực lượng Cảnh sát được điều phối bởi Xử Hành động & Chi viện. Hành động trên bộ và Chi viện chia thành 6 tổng khu, còn các vấn đề hàng hải được quản lý bởi cảnh sát biển, tổ chức thành một Tổng khu Thuỷ cảnh duy nhất. Mỗi Tổng khu trên bộ bao gồm 2 cánh (wing), cánh Hành động và cánh Chi viện, và một tổng bộ cảnh sát giao thông (thuộc cánh Hành động). Bộ môn này chịu trách nhiệm xây dựng và thực hiện các chính sách, giám sát hoạt động và triển khai hiệu quả nhân sự và nguồn lực. Cánh Hành động chịu trách nhiệm chống khủng bố, an ninh nội bộ, các biện pháp chống nhập cư bất hợp pháp, xử lý bom và lập kế hoạch dự phòng cho thảm họa thiên nhiên, quản lý Đội cảnh khuyển.

Hành động

Cánh Hành động bao gồm 3 phần: Cục  Hành động, Cục  Cảnh sát Cơ động và Cục Xử lý Chất nổ.
Khoa Hành động bao gồm Tổ Hành động, Tổ Chống khủng bố và An ninh Nội bộ, Tổ Tìm kiếm và Trọng điểm (gồm Đội Cảnh sát Tìm kiếm và Đội cảnh khuyển). Khoa này thực hiện việc bố trí nhân sự cho các hành động, gồm đặt ra và phổ biến các mệnh lệnh Cảnh sát liên quan, an ninh biên giới, triển khai các nguồn lực và liên lạc với đơn vị đồn trú Hong Kong. Trung tâm Chỉ huy và Kiểm soát tổng khu thuộc Tổ Hành động cung cấp các phương tiện để thực hiện kiểm soát nguồn lực ở cả cấp tổng khu và cấp cảnh khu. Đây cũng là một trung tâm thông tin để truyền thông tin đến Tổng bộ CCC và các cơ quan khác. Được trang bị Hệ thống Điều khiển và Chỉ huy bằng Máy tính Nâng cao, mỗi Trung tâm nhận các cuộc gọi theo số 999 từ công chúng và cung cấp dịch vụ nhanh chóng và hiệu quả cho các nhân viên cảnh sát hành động. Nhiệm vụ của Đội Xung phong thuộc Tổ Hành động là phản ứng nhanh đối với các tình huống khẩn cấp như cuộc gọi 999, và hiện diện nhanh chóng tiếp thêm nhân lực mặc cảnh phục trên mặt đất để chống tội phạm. Một Đội Xung phong (EU) bao gồm một 1 tổng bộ chính và 4 trung đội trực luân phiên theo 3 ca.
Đội Cảnh sát Cơ động (PTU) cung cấp nhân lực dự bị tức thời trong trường hợp khẩn cấp quy mô lớn. Các đơn vị đại đội được chia đến tất cả các vùng trên bộ, họ luôn sẵn sàng cho an ninh nội bộ, kiểm soát đám đông, hành động chống tội phạm, ứng phó thảm họa và kiểm soát bạo loạn trên toàn thể Hong Kong. PTU cũng bao gồm Đội Phi Hổ (SDU) chuyên chống khủng bố và giải cứu con tin.
Khoa Xử lý Chất nổ (EODB) là một đơn vị độc lập đặc biệt trong cánh Hành động và Chi viện. Trách nhiệm chính của họ là xử lý bom cả trên cạn và dưới nước, đào tạo sĩ quan về các vấn đề liên quan đến chất nổ, kiểm tra việc lưu trữ đạn dược và chất nổ.
Còn lại bao gồm Trung tâm Phòng chống và Kiểm soát Nhập cư Bất hợp pháp, chịu trách nhiệm thu thập tình báo và giám sát các hành động liên quan đến người nhập cư bất hợp pháp từ Trung Quốc và Việt Nam. Đội ngũ Quản lý thực hiện các chính sách do Tổng Chỉ huy tổng khu đặt ra và chịu trách nhiệm quản lý chung trong tổng khu. Trách nhiệm của họ gồm quan hệ cộng đồng, quan hệ với nhân viên và thẩm phán. Đội ngũ Hình sự chịu trách nhiệm điều tra các tội phạm nghiêm trọng và liên cảnh khu. Ngoài ra, đội này còn thu thập, đối chiếu và đánh giá thông tin tình báo về tội phạm và hoạt động tội phạm trong tổng khu.

Chi viện

Mỗi Tổng khu có 1 cánh Chi viện riêng. Cánh Chi viện giám sát việc thực hiện và sắp xếp chi viện cho các hành động, bao gồm xây dựng chính sách cho cả cảnh sát chính quy và Lực lượng Cảnh sát Phụ trợ, cập nhật các dụng cụ và thiết bị. Cánh này cũng thực hiện chức năng cấp nhiều loại giấy phép khác nhau. Tất cả các hoạt động quan hệ công chúng được khoa Quan hệ công chúng của Cảnh sát sắp xếp.
Một cánh Chi viện bao gồm Tổng bộ Giao thông, khoa Chi viện và khoa Quan hệ Công chúng.
Tổng bộ Giao thông chịu trách nhiệm soạn thảo các chính sách và thủ tục về các vấn đề liên quan đến giao thông, phối hợp thực hiện và giám sát hiệu quả những quy định này ; xử lý tất cả các vụ truy tố về giao thông như xử lý giấy triệu tập giao thông và vé phạt cố định, thu thập và duy trì dữ liệu liên quan đến giao thông như giám sát các thay đổi trong luật giao thông. Tổng bộ Giao thông còn cố vấn cho các vấn đề về quản lý giao thông đường bộ, kiểm tra các mô hình giao thông địa phương và các dự án cơ sở hạ tầng lớn mới ; xây dựng, giám sát, điều phối và đánh giá an toàn đường bộ, các chương trình chấp pháp và kế hoạch quản lý giao thông ; chịu trách nhiệm quản lý lực lượng Điều tiết Giao thông - những người phụ trợ Cảnh sát trong việc kiểm soát giao thông và xử lý trường hợp đỗ xe trái phép. Tổng bộ Giao thông gồm khoa Quản lý Giao thông, khoa Truy tố Giao thông Trung ương và khoa Quản lý.

Hình sự và Bảo an ( Tổng Cục "B")

Xử Hình sự và Bảo an chịu trách nhiệm về an ninh và điều tra tội phạm. Cánh Hình sự gồm một số khoa hành động và các đội chuyên môn. Những khoa hành động chịu trách nhiệm trong những lĩnh vực đặc biệt về hoạt động tội phạm còn các đội chuyên môn chi viện cho những đội hành động, giải quyết nhiều vụ việc khác nhau như bạo hành trẻ em, bạo hành gia đình và bảo vệ nhân chứng. Cánh Bảo an bảo vệ nhân vật VIP và điều phối về an ninh, chống khủng bố.

Hình sự

Cục chống Xã hội đen và Tội phạm có tổ chức (OCTB hay O ký) điều tra những tội ác nghiêm trọng và có tổ chức, liên quan tới tất cả các loại tội phạm như ăn trộm / buôn lậu xe cộ, buôn người, buôn vũ khí, mại dâm, ma tuý, đòi nợ thuê, đánh bạc có tổ chức và tống tiền. Khoa này cũng điều tra các tổ chức xã hội đen và tội phạm có tổ chức.
Cục Tình báo Hình sự (CIB) là cơ quan trung tâm về tình báo liên quan tới tội phạm và hình sự. Sau khi phân tích và đánh giá, họ phổ biến tình báo đến các đơn vị điều tra tội phạm theo yêu cầu. Ngoài ra, CIB hợp tác chặt chẽ với OCTB và các cơ quan khác thuộc cánh Hình sự trong việc trấn áp xã hội đen và các tập đoàn tội phạm có tổ chức. Để tăng cường khả năng tình báo hình sự, CIB cũng tổ chức các khóa đào tạo và hội thảo liên quan cho điều tra viên. Phòng Điều tra Tội phạm (CID) là các phân ban đặt tại mỗi cảnh khu.
Cục  điều tra Tội phạm Thương nghiệp (CCB) điều tra các hành vi phạm pháp nghiêm trọng trong thương mại và kinh doanh, tội phạm liên quan đến máy tính, giả mạo các công cụ tài chính, thẻ căn cước và thẻ thanh toán, làm giả tiền tệ và tiền xu. Khoa này liên lạc chặt chẽ với các cơ quan chấp pháp quốc tế về trao đổi thông tin tình báo và yêu cầu điều tra hành vi tội phạm liên quan đến các giao dịch thương mại.
Cục điều tra Ma tuý (NB) điều tra các vụ án ma túy nghiêm trọng như nhập khẩu và sản xuất thuốc bất hợp pháp, thu thập thông tin tình báo liên quan đến các hoạt động ma túy ; tiến hành điều tra cùng các cơ quan chấp pháp ở nước ngoài khi việc buôn ma túy quốc tế có dính tới Hong Kong. Khoa này cũng điều tra tài chính bằng cách sử dụng các quyền hạn được ban hành theo Pháp lệnh buôn bán ma túy (Thu hồi tiền tố tụng), Pháp lệnh về tội phạm có tổ chức, Pháp lệnh Tội án nghiêm trọng và Pháp lệnh (Các biện pháp chống khủng bố) của Liên Hợp Quốc.
Nhóm Chi viện bao gồm những đơn vị phụ trợ về kỹ thuật và chuyên môn cho công tác điều tra như Khoa Ghi chép Hình sự (CRB), Khoa Giám chứng (IB), Khoa Giám định Vũ khí (FFED), Đội Chính sách Bảo vệ Trẻ em,... Nhóm này cũng chịu trách nhiệm liên lạc về các vấn đề pháp y và pháp chứng.

Cục Nhân sự

Cánh Nhân sự mang tất cả những chức năng quản lý nhân sự cơ bản, bao gồm tuyển dụng, thăng tiến, quan hệ với nhân viên và các vấn đề phúc lợi.
Những năm gần đây, Cánh Nhân sự cũng đã khẳng định gần như độc quyền trong việc xử lý các thủ tục khiếu nại kỷ luật đối với cấp Thanh tra và cấp Hạ sĩ quan..

Hệ thống Thông tin

Cánh này gồm hai nhánh nhỏ và 1 khoa, chịu trách nhiệm về liên lạc, công nghệ thông tin và kinh doanh.
Nhánh Liên lạc thiết kế, mua, kiểm tra và duy trì tất cả các mạng và thiết bị liên lạc gồm radio, video, thiết bị điều hướng, radar phát hiện tốc độ, điện thoại di động, máy nhắn tin, điện thoại văn phòng và thiết bị bắn mini. Nhánh Công nghệ Thông tin lập kế hoạch, phát triển, triển khai, vận hành và bảo trì các hệ thống công nghệ thông tin. Họ có hơn 10,000 thiết bị đầu cuối được cài đặt trên khắp Hong Kong để phụ trợ trong các lĩnh vực chỉ huy và kiểm soát, hồ sơ tội phạm, phân tích tình báo tội phạm, nhận dạng dấu vân tay, báo án, lập kế hoạch và quản lý nguồn nhân lực, quản lý vận tải, cấp phép và thư điện tử. Khoa Dịch vụ Kinh doanh giải quyết nhu cầu kinh doanh của 5 bộ môn trong Cảnh sát. Khoa này gồm Phòng Dịch vụ Kinh doanh, Phòng Cảnh sát điện tử và Phòng Hệ thống chính đóng vai trò là "Chủ sở hữu" của Hệ thống cho các hệ thống được sử dụng trên toàn Lực lượng Cảnh sát.

Chất lượng Dịch vụ

Cánh này chịu trách nhiệm cải thiện phục vụ của cảnh sát. Gồm ba nhánh: Đánh giá Hiệu suất, Nghiên cứu và Kiểm tra, Khiếu nại và Điều tra nội bộ (CII).

Tài chính, Hành chính và Kế hoạch (Tổng Cục  "E")

Cánh Tài chính chịu trách nhiệm quản lý tài chính, các cửa hàng và kiểm toán nội bộ của Cảnh sát. Cánh Hành chính chịu trách nhiệm về các nhân viên dân sự, các vấn đề thành lập lực lượng và quản lý Bảo tàng Cảnh sát.

Đồng phục đại lễ

Cả bộ complê trắng hoặc đen. Thiết kế thanh kiếm dựa trên mẫu kiếm của sĩ quan bộ binh Anh năm 1897, sử dụng trong những dịp trọng đại như diễn hành, nghi lễ. Cảnh sát còn được trang bị một chiếc còi đen trên túi áo phải và phù hiệu trên cổ áo đối với sĩ quan cao cấp, đeo thắt lưng Sam Browne.

Đồng phục hàng ngày

Đồng phục mùa hè: Sơmi ngắn tay bằng vải khaki xanh lục và quần tây hoặc quần soọc Bermuda, đeo thắt lưng Sam Browne đen. Nữ cảnh sát mặc sơmi mùa hè màu be với váy. Mẫu đồng phục này được áp dụng tới khoảng năm 2005 thì đổi thành một phiên bản hiện đại hơn của đồng phục mùa đông, mặc suốt cả năm. Mẫu đồng phục xanh lục chỉ còn xuất hiện trong một số phim Hong Kong và Hollywood xưa.
Đồng phục mùa đông: Sơmi màu xanh của hoa thanh cúc (sĩ quan cao cấp thì màu trắng), thắt càvạt đen, khoác áo măngtô màu xanh đen và đeo thắt lưng Sam Browne, quần tây xanh đen. Khi thời tiết nóng có thể cởi áo măngtô.
Trước năm 1998, tất cả sĩ quan đều mang dây còi, sợi dây đôi chạy từ vai trái (dưới cầu vai) gắn với còi cảnh sát đặt trong túi áo trái. Tất cả dây còi đều màu đen, nhưng nếu sĩ quan nào nhận được bằng khen của Xử trưởng Cảnh sát hay của Thống đốc Hong Kong, thì được đeo dây thắt xen kẽ 3 màu đen-vàng-đỏ (màu của lực lượng Cảnh sát) (nhận bằng khen của Xử trưởng) hoặc dây màu đỏ (nhận bằng khen của Thống đốc).

Phương tiện

Hầu hết xe cộ của cảnh sát có màu trắng, có sọc phản quang màu xanh dương và đỏ xung quanh thân xe và chữ "警 Police 察" màu trắng, ngoại trừ xe bọc thép chở quân đặc biệt dành cho Cảnh sát Cơ động (PTU) có màu xanh đen toàn bộ và chữ "警 Police 察" màu trắng trên nền xanh nhạt quanh thân xe. Hầu hết xe cảnh sát ở Hong Kong đều được trang bị đèn hiệu ưu tiên màu xanh dương và đỏ. Những xe chuyên làm nhiệm vụ ở Sân bay quốc tế Hồng Kông có thêm đèn báo khẩn cấp màu vàng. Tất cả xe cảnh sát đều là tài sản của chính phủ và mang bảng số xe bắt đầu bằng chữ "AM".
Từ năm 2008, Cảnh sát Hong Kong đã đưa vào sử dụng mẫu vạch Battenburg cho các xe cảnh sát mới thuộc Tổng bộ Giao thông. Ngoài ra, trên những xe mới này còn có huy hiệu Cảnh sát đặt trước đầu xe mà suốt 2 thập kỷ nay không sử dụng trong thiết kế xe cảnh sát.
Lực lượng Cảnh sát Hong Kong còn có xe thường (không dấu hiệu) để bắt tội phạm trong các hành động, bao gồm những chiếc xe kín đáo vào tốc độ cao như BMW M5 và các loại khác. Cảnh sát còn sử dụng xe thường để theo dõi và thu thập bằng chứng cho các hành vi phạm tội. Ngoài ra để bảo đảm an ninh, xe bọc thép thiết kế dành riêng cho Đội Bảo vệ Nhân vật VIP (WPU) và xe chiến đấu chống đạn dành riêng cho đội Phi Hổ cũng không có dấu hiệu của cảnh sát.
Cảnh sát Hong Kong đã đặt hàng 10 xe gắn máy chạy bằng điện mới để giảm ô nhiễm trong khu trung tâm Hong Kong. Sau đuôi xe hơi của Đội Xung phong (EU), Cảnh sát Cơ động (PTU) và Cảnh sát Giao thông đều có dấu hiệu nhận dạng (không có trên xe motor của Cảnh sát Giao thông), ví dụ như PTUD 1/3. Cụm này có nghĩa là Cảnh sát Cơ động, đội D, tổ 1, xe số 3. Còn của Đội Phan ứng nhanh (EU) theo mẫu như sau: EUKW 23. EU là Đội Xung phong, KW là Tây Cửu Long, 23 là xe số 23 của đội EU Cửu Long. Xe hơi của Cảnh sát Giao thông theo mẫu TKW 2. T là Cảnh sát Giao thông, KW là Tây Cửu Long, 2 là xe số 2 của đội CSGT Tây Cửu Long.