Lý Bảo Thần

Lý Bảo Thần (chữ Hán: 李寶臣, 718 - tháng 6 năm 781), nguyên quán ở Phạm Dương, tên thật là Trương Trung Chí (張忠誌), còn gọi là Trương Bảo Thần (張寶臣) hay An Trung Chí (安忠志),, tên tự là Vi Phụ (為輔), tước hiệu Lũng Tây vương (隴西王), là tiết độ sứ Thành Đức thời nhà Đường trong lịch sử Trung Quốc. Ông từng đi theo tướng phản loạn An Lộc Sơn chống lại nhà Đường, sau quy hàng triều đình, được giữ chức Tiết độ sứ ở Thành Đức. Trong thời gian tại trấn, ông ra sức củng cố thế lực riêng, từng bước li khai triều đình, mở đầu cho nạn phiên trấn cát cứ về sau mà ba trấn Thành Đức cùng Ngụy Bác và Lư Long là lớn mạnh nhất. Lúc sắp qua đời (781), ông tự ý truyền chức Tiết độ sứ cho con là Lý Duy Nhạc nhưng triều đình nhà Đường không công nhận và đem quân thảo phạt, dẫn đến loạn tứ trấn và đỉnh cao là Sự biến Phụng Thiên (784).

Trong loạn An Sử

Lý Bảo Thần nguyên là người dân tộc Hề, nhưng sử sách không nói rõ ràng về tổ tiên của ông. Lúc nhỏ, ông làm con nuôi của tướng Trương Sào Cao, vì thế lấy họ Trương, tên là Trung Chí. Ông được miêu tả là người giỏi cưỡi ngựa, bắn cung. An Lộc Sơn thấy tài năng của ông, liền bổ vào chức Xạ sanh quan. Giữa năm Thiên Bảo (742 - 756), trong một dịp An Lộc Sơn vào triều yết kiến hoàng đế Huyền Tông, Trương Trung Chí cũng đi theo và được Huyền Tông giữ lại trong cung làm túc vệ, tự do ra vào cung cấm.
Năm 755, An Lộc Sơn nổi dậy chống lại nhà Đường ở Phạm Dương, Trương Trung Chí từ Trường An bỏ trốn đến chỗ An Lộc Sơn. Lộc Sơn vui mừng, nhận ông là con, đổi họ của ông thành An (An Trung Chí). Sau đó Lộc Sơn cử ông dẫn 8000 binh tấn công phủ Thái Nguyên, bắt được Thái Nguyên Doãn Dương Quang Hối, đưa ông này ra khỏi Thái Nguyên. Hàng vạn binh Thái Nguyên đuổi theo nhưng không dám tới gần ông vì chủ tướng đang bị bắt làm con tin. Sau đó Lộc Sơn cho ông đóng quân ở các tuyến đường hành quân tại Thổ Môn.
Năm 756, An Lộc Sơn đánh bại quân Đường, chiếm kinh thành Trường An một thời gian nhưng lại bị con là An Khánh Tự giết để đoạt ngôi. Khánh Tự phong cho ông làm Hằng châu thứ sử. Năm 757, Đường Túc Tông tập hợp quân đội chín Tiết độ sứ cùng tấn công, bao vây An Khánh Tự ở Vệ châu, Trung Chí lo sợ bèn quy hàng nhà Đường, được Túc Tông vẫn giữ cho chức Hằng châu thứ sử. Lúc này tướng Sử Tư Minh cũng đầu hàng nhà Đường, Trung Chí trở thành tướng dưới quyền Sử Tư Minh. Không lâu sau, Tư Minh lại chống nhà Đường, thay thế An Khánh Tự làm vua nhà Đại Yên, phong cho ông làm Công bộ thượng thư, Hằng châu thứ sử, lĩnh tam vạn quân thủ Trường Sơn.
Năm 761, Sử Tư Minh bị con là Sử Triều Nghĩa giết, Trương Trung Chí không phục Sử Triều Nghĩa, liền mở đất ngôn lộ, xin nội thuộc nhà Đường. Khi Hà Sóc được bình định, Đường Đại Tông ban thưởng cho các tướng Yên về hàng, trong đó có Trương Trung Chí cùng Tiết Tung, Lý Hoài Tiên, Điền Thừa Tự. Ông đưa ban thiết khoán, cho phép truyền cho con cháu để được miễn chết nếu có phạm tội. Lại được phong chức Khai phủ nghi đồng tam ti, Kiểm giáo Lễ bộ thượng thư, Hằng châu thứ sử, thực phong 200 hộ. Sau đổi Hằng châu là Thành Đức quân, phong Trung Chí là Tiết độ sứ, đổi tên là Lý Bảo Thần.

Cuối đời

Năm 778, Lý Bảo Thần xin được đổi lại họ Trương như trước (Trương Bảo Thần). Nhưng một năm sau, do lo sợ ảnh hưởng xấu của việc bỏ họ quốc tính nên ông lại xin Đường Đại Tông cho đổi sang họ Lý. Tháng 2 năm 779, Điền Thừa Tự qua đời, cháu là Điền Duyệt tự xưng Ngụy Bác lưu hậu, Lý Bảo Thần thuyết phục triều đình công nhận.
Lúc này Lý Bảo Thần tuổi đã cao, cũng có ý nhường chức Tiết độ sứ cho con là Lý Duy Nhạc. Thấy Duy Nhạc yếu đuối, lo sợ con sẽ không thể khống chế được quân lính cấp dưới nên Lý Bảo Thần cho giết các tướng dưới quyền là Tân Trung Nghĩa, Lư Thực, Định châu thứ sử Trương Nam Dung, Triệu châu thứ sử Trương Bành Lão... tổng cộng hơn 20 người để trừ họa về sau. Chỉ có Vương Vũ Tuấn (thông gia với Lý Bảo Thần) và Trương Hiếu Trung làm thứ sử Dịch châu là thoát chết (vì ông ta không đến theo triệu tập của Lý Bảo Thần).
Khi về già, Lý Bảo Thần sinh ra tàn nhẫn khắc nghiệt, tin vào quỷ thần, muốn được sống lâu và còn có chí khác. Có bọn yêu nhân giả lời sấm nói rằng Lý Bảo Thần về sau sẽ có cả thiên hạ, do đó ông cho đúc ấn, lập đàn cầu cam lộ... tướng lại không ai dám có ý kiến. Vào năm 781, Yêu nhân lo sợ nếu Bảo Thần phát hiện chuyện dối trá của mình thì khó toàn mạng, nên bảo ông uống một lọ thuốc trường sinh, nhưng thực chất đó là thuốc độc. Ba ngày sau ông qua đời, hưởng thọ 64 tuổi. Đức Tông phế triều ba ngày, truy tặng Thái bảo. Có ba con là Duy Nhạc, Duy Giản, Duy Thành. Duy Nhạc được tướng sĩ ủng hộ làm lưu hậu ở Thành Đức, nhưng triều đình không công nhận. Lý Duy Nhạc bèn cùng Điền Duyệt, Lý Chính Kỉ cùng nhau làm phản, sử xưng loạn tứ trấn. Tuy nhiên Lý Duy Nhạc bị triều đình đánh bại rồi bị tướng dưới quyền Vương Vũ Tuấn giết chết. Vũ Tuấn lên nắm quyền ở Thành Đức. Loạn lạc không chấm dứt ở đó mà vẫn tiếp tục bùng phát, đỉnh cao là Sự biến Phụng Thiên (784).