Đường lên đỉnh Olympia

Lịch sử chương trình

Năm 1998, sau những thành công và kinh nghiệm từ các sân chơi cho học sinh như “Bảy sắc cầu vồng”, VTV trăn trở tìm 1 loại hình Chương trình mới cho khán giả trẻ. Có cùng mong muốn được đóng góp cho xã hội, đặc biệt cho giới trẻ, Công ty điện tử LG của Hàn Quốc lúc đó đã hợp tác với Đài Truyền hình Việt Nam. Tập đoàn LG trên toàn cầu đã tổ chức các chương trình truyền hình tương tự tại 6 nước trên thế giới và đều gặt được thành công vang dội. Cuối năm 1998, chương trình thông báo tuyển sinh người chơi trên sóng VTV3 và bắt đầu tuyển sinh.
Tháng 3/1999, sau các chuyến đi tham quan, học kinh nghiệm tại Hàn Quốc, và sự chuẩn bị kỹ lưỡng, tuyển sinh & chọn lựa người chơi, ghi hình... Chương trình Đường lên đỉnh Olympia được phát sóng lần đầu tiên vào ngày 21/3/1999 trên VTV3.
Được sự quan tâm đặc biệt của Đài Truyền hình Việt Nam, và nhờ nỗ lực không ngừng của ê kíp chương trình, cùng với sự hỗ trợ nhiệt tình của nhà tài trợ LG, nay là THACO, chương trình được khán giả cả nước đón nhận nồng nhiệt. Những gương mặt học sinh THPT xuất sắc, những câu trả lời thông minh, hóc búa, những giây phút đăng quang trên đỉnh cao kiến thức, các vị cố vấn, đạo diễn, MC… để lại biết bao ấn tượng đẹp đẽ và sôi nổi. Chương trình thành công cũng nhờ vào sự cổ vũ của các bạn học sinh đến trường quay và luôn theo dõi chương trình qua màn ảnh nhỏ.

Tên gọi

Chương trình này lấy tên là Đường lên đỉnh Olympia (tên tiếng Anh là "Road to Mount Olympia" hoặc "Way to Olympia Peak") với ý tưởng 1 cuộc đua leo núi kiến thức dành cho các thí sinh mà người lên đỉnh núi đầu tiên sẽ nhận được vòng nguyệt quế. Có học giả cho là nếu cho đó là đỉnh núi để leo lên thì tựa phải là Đường lên đỉnh Olympus. Olympus là 1 dãy núi có đỉnh cao nhất Hy Lạp với độ cao 2.917m so với mực nước biển, nằm giữa 2 miền Macedonia và Thessaly thuộc phía Bắc Hy Lạp, còn Olympia chỉ là 1 đại hội thể thao, và là tên một thành phố thuộc tiểu bang Washington, Mỹ .
Nhà báo Tạ Bích Loan, một trong những người đầu tiên xây dựng nên chương trình, giải thích rằng: "...Trong cảm hứng về việc tạo ra 1 đỉnh núi trong ước mơ, trong tưởng tượng, một đỉnh núi mang tính biểu tượng thì cái tên cũng mang tính biểu tượng..." Như vậy đỉnh Olympia thực chất là một đỉnh núi mang tính tượng trưng, nó tồn tại trong "trí tưởng tượng... và trong cuộc thi" này.
Do hầu hết các quán quân sau khi học xong đều chọn phương án định cư tại Úc, chủ yếu là theo học tại đại học Kỹ thuật Swinburne nên cuộc thi còn bị gán ghép các biệt danh không chính thức và có phần phản cảm như "Đường lên đỉnh Ô-xtrây-li-a" hay "Tuyển chọn nhân tài cho nước Úc", "Tìm kiếm tài năng nước Úc".

Luật chơi (cập nhật năm thứ 20)

Qua nhiều năm phát sóng, cứ mỗi năm lại có thêm những cải tiến và những luật chơi mới. Sau đây là luật chơi của năm thứ 20.

Khởi động

Trong vòng 1 phút, mỗi học sinh khởi động với không giới hạn câu hỏi, thuộc các lĩnh vực: Toán, Lý, Hóa, Sinh, Văn, Sử, Địa, Tiếng Anh, Thể thao, Nghệ thuật, Hiểu biết chung, ... Mỗi câu trả lời đúng được 10 điểm. Trả lời sai không bị trừ điểm.

Về đích

Khác với các năm trước là thí sinh chọn gói câu hỏi có sẵn, trong năm thứ 20 các thí sinh được chọn mức điểm cho 3 câu hỏi trong gói bằng cách kết hợp các câu hỏi 10, 20, 30 điểm.
Mỗi gói đều có 3 câu hỏi với mức độ khó tương đương 10, 20 và 30 điểm, tương ứng với thời gian suy nghĩ 10, 15 và 20 giây.
Thí sinh đang trả lời gói câu hỏi của mình phải đưa ra câu trả lời trong thời gian quy định của chương trình. Với mỗi câu hỏi, nếu thí sinh trả lời sai hoặc không trả lời được câu hỏi thì chỉ một người nhấn chuông nhanh nhất giành được quyền trả lời. Trả lời đúng giành được điểm của câu hỏi đó từ người trả lời sai, trả lời sai bị trừ đi một nửa số điểm của câu hỏi.
Mỗi thí sinh được đặt ngôi sao hy vọng một lần cho một câu trong số các câu của gói đã chọn. Trả lời đúng câu hỏi có ngôi sao hy vọng được nhân đôi số điểm. Trả lời sai bị trừ đi số điểm của câu hỏi.
Điểm tối đa đạt được cho 1 thí sinh là 390 điểm khi cả 4 thí sinh chọn 3 câu 30 điểm, trong đó thí sinh nêu trên trả lời đúng cả 3 câu, trong đó 1 câu bất kì đã được thí sinh đặt Ngôi sao hi vọng và thí sinh đó cướp được điểm trong tất cả các câu của 3 bạn còn lại.

Cuộc thi tuần

Để được tham gia chương trình, thí sinh phải đang là học sinh học lớp 11, đạt học lực giỏi và hạnh kiểm tốt trong các học kỳ từ đầu cấp THPT đến thời điểm đăng ký. Nếu có thêm các giải thi học sinh giỏi cấp tỉnh/thành phố và giải quốc gia thì càng được ưu tiên. Có 36 cuộc thi tuần mỗi năm Olympia và mỗi cuộc có 4 thí sinh dự thi.

Cuộc thi tháng

Cuộc thi tháng là cuộc thi dành cho 4 học sinh, trong đó có 3 học sinh đạt giải nhất 3 tuần trong tháng và 1 học sinh có điểm nhì cao nhất. Nếu có 2 thí sinh trở lên đạt điểm nhì cao nhất, các thí sinh này sẽ phải trải qua câu hỏi phụ theo hình thức loại trực tiếp. Thí sinh nào trả lời đúng sẽ lọt vào vòng thi tháng. Nếu sau 3 câu hỏi mà không có thí sinh nào trả lời đúng, chương trình sẽ tổ chức bốc thăm để chọn 1 người may mắn hơn lọt vào vòng thi tháng. Trong 1 năm Olympia có 12 cuộc thi tháng.

Cuộc thi quý

Cuộc thi quý là cuộc thi dành cho 4 học sinh, trong đó có 3 học sinh đạt giải nhất 3 tháng trong quý và 1 học sinh có điểm nhì cao nhất. Nếu có 2 thí sinh trở lên đạt điểm nhì cao nhất, các thí sinh này sẽ phải trải qua câu hỏi phụ theo hình thức loại trực tiếp. Thí sinh nào trả lời đúng sẽ lọt vào vòng thi quý. Nếu sau 3 câu hỏi mà không có thí sinh nào trả lời đúng, chương trình sẽ tổ chức bốc thăm để chọn 1 người may mắn hơn lọt vào vòng thi quý.
Cuộc thi này được tổ chức ghi hình rồi phát sóng trên VTV3. Riêng với năm thứ 13, quý 1 và quý 2 được truyền hình trực tiếp trên VTV3 với 1 điểm cầu là trường quay S9 (quý 3 và quý 4 không được truyền hình trực tiếp vì chương trình cần rất nhiều thời gian để chuẩn bị cho trận chung kết diễn ra sau cuộc thi quý 3 có 3 tháng). Trong 1 năm Olympia có 4 cuộc thi quý.

Cuộc thi chung kết năm

Cuộc thi chung kết năm là cuộc thi dành cho 4 học sinh đã giành giải nhất của 4 quý (không chọn các thí sinh nhì). Cuộc thi này được truyền hình trực tiếp với 5 điểm cầu là trường quay S9 (1999-2012), trường quay S14 (2013 - nay) cùng 4 ngôi trường mà học sinh tham dự trận chung kết đang theo học (1999 - 2017), 4 khu rộng lớn (quảng trường, cung thể thao, bãi biển,...) (2018 - nay) tại địa phương nơi học sinh tham dự trận chung kết đang sống. Riêng trận chung kết năm thứ 9, vì lý do điểm số nên có 6 điểm cầu gồm 1 điểm cầu ở S9 và 5 điểm cầu ở 5 trường THPT có học sinh tham dự. Trong 1 năm, chương trình chỉ có 1 trận chung kết năm diễn ra vào cuối năm đó.

Nhạc chương trình

Chương trình sử dụng bài nhạc "Đường lên đỉnh núi" do nhạc sĩ Hoàng Vân soạn nhạc và viết lời. Bài hát đã được sử dụng xuyên suốt 19 năm tổ chức chương trình Đường lên đỉnh Olympia.
Bộ nhạc hiệu và nhạc nền (bao gồm nhạc nền câu hỏi, nhạc tính giờ, trả lời đúng...) của chương trình do nhạc sĩ Lưu Hà An sáng tác, biên soạn và hoà âm phối khí (kể từ năm thứ 7). Sau mỗi 1 năm của cuộc thi, nhạc nền được thay đổi cho phù hợp với luật chơi mới của năm kế tiếp.

Phiên bản nước ngoài

Cùng vào năm 1999, phiên bản Philippines của Đường lên đỉnh Olympia lên sóng kênh GMA Network với tên gọi Digital LG Quiz và cũng do LG tài trợ, độ tuổi thi cũng như của Việt Nam, tuy nhiên format này khá khác so với phiên bản Việt Nam và có 5 vòng thi:
Phần thi 1: Password
Phần thi 2: Picture Puzzle
Phần thi 3: Think-Tac-Toe
Phần thi 4: Blockbusters
Phần thi 5: Megabytes
Tuy nhiên, vì một lý do nào đó, phiên bản Digital LG Quiz đã không thể trụ lại được lâu như ở Đường lên đỉnh Olympia, chương trình đã kết thúc tuổi đời của mình vào năm 2004.
Ngoài ra phiên bản LG quiz còn có ở các nước như Nga, Urkaine, Hàn Quốc, Thái Lan, Indonesia, Azerbaijan, Kazakhstan...

Sự cố gây tranh cãi về điểm số trong trận chung kết Olympia 5

Chỉ kém nhà vô địch lần lượt 10 điểm, 20 điểm, hai thí sinh Nguyễn Nguyễn Thái Bảo (THPT Chuyên Quốc học Huế, Thừa Thiên - Huế) và Nguyễn Thị Ngọc Thơ (THPT Chuyên Kon Tum, Kon Tum) khiến cổ động viên không khỏi tiếc nuối. Nam sinh Nguyễn Trung Dũng (THPT Chu Văn An, Thái Nguyên) giành 140 điểm chung cuộc.
Cả 4 "nhà leo núi" tỏ ra ngang tài ngang sức khi bám đuổi nhau từng điểm số trong suốt 3 vòng thi Khởi động, Vượt chướng ngại vật và Tăng tốc. Cuộc đua trở nên quyết liệt, gay cấn khi các thí sinh bứt phá ở vòng thi Về đích.
Họ không ngại chọn câu hỏi 30 điểm để nâng cao quỹ điểm. Kết thúc lượt câu hỏi thứ nhất ở phần thi này, điểm số của Trung Dũng, Thái Bảo, Lâm Hoàng, Ngọc Thơ lần lượt là 170, 180, 190 và 170 điểm.
Ở lượt 2, Lâm Hoàng giành quyền trả lời câu hỏi thuộc lĩnh vực Văn học từ Trung Dũng và ghi thêm 30 điểm, tăng quỹ điểm lên 220. Điểm số này giúp nam sinh Sài thành chiến thắng, nhận học bổng du học 35.000 USD.
Sự cố không thống nhất ý kiến của MC Lưu Minh Vũ và ban cố vấn chương trình khi cho điểm thí sinh Lâm Hoàng ở câu hỏi Về đích gần cuối cũng gây tranh cãi vào thời điểm đó. Câu trả lời tự tin nhưng hơi dài dòng của Hoàng được MC Minh Vũ chấp nhận, cho 20 điểm, nhưng một lúc sau đó ban cố vấn mới đưa ra ý kiến ngược lại.
Lâm Hoàng khá "sốc" trước quyết định này, bởi Thái Bảo chỉ kém cậu đúng 10 điểm. Ban tổ chức thay câu hỏi khác cho Hoàng và nói đại ý nếu nam sinh trả lời đúng câu hỏi này sẽ được cộng 20 điểm vừa bị trừ ở câu trước.
Dù rất xúc động và mất bình tĩnh, Lâm Hoàng vẫn trả lời đúng câu hỏi sau thời gian suy nghĩ vừa vặn 30 giây để giành chiến thắng. Cổ động viên bức xúc khi cho rằng nếu không có sai sót từ chương trình, có thể Nguyễn Nguyễn Thái Bảo mới là nhà vô địch năm thứ 5.
Khán giả cổ vũ tại trường quay S9 của Đài THVN, cũng như theo dõi qua màn ảnh nhỏ đều công nhận đây là trận chung kết kịch tính và đáng nhớ nhất trong 5 năm đầu chương trình Đường lên đỉnh Olympia nhờ sự thông minh, bản lĩnh và tinh thần thi đấu đẹp của cả 4 thí sinh.

Đường lên đỉnh Olympia năm thứ 9 nghi dàn xếp kết quả

Trước khi phát sóng chương trình Đường lên đỉnh Olympia tháng 3, quý 3, năm thứ 9, trên mạng Internet xuất hiện một bài blog của thầy giáo Nguyễn Anh Tuấn - giáo viên dạy toán trường THPT Chuyên Bắc Giang về việc chương trình Đường lên đỉnh Olympia dàn xếp kết quả, xử ép các thí sinh tỉnh lẻ để thí sinh Hà Nội đạt giải nhất. Cụ thể, cuộc thi tháng 3, quý 3 diễn ra giữa các thí sinh Lưu Hoàng Hải (Hà Nội), Nguyễn Hoàng Hiệp (Bắc Giang), Chí Thiện (Bình Thuận) và Phạm Minh Ngọc Hảo (Phú Yên). Thầy giáo Tuấn khẳng định chương trình gian lận từ khâu trang trí (chưa tới dịp Tết nhưng xếp hoa đào và hoa mai quanh trường quay để chương trình phát vào thời điểm đó), tới câu hỏi (thí sinh Hoàng Hải trả lời sai nhưng MC Việt Khuê nói đó là câu đã hỏi từ tuần trước nên đổi câu hỏi khác), và việc bấm chuông trả lời chướng ngại vật (màn hình hiện tên Chí Thiện nhưng MC lại mời Hoàng Hải trả lời). Lần lượt rất nhiều các thí sinh đã từng dự thi Olympia đứng lên thanh minh cho chương trình. Ngay sau khi nhận được phản hồi, VTV và ekip Olympia đã tiến hành làm rõ, mời thầy giáo Tuấn đến trường quay và cho xem quy trình thực hiện một chương trình Olympia hoàn chỉnh và Đạo diễn chương trình - BTV Tùng Chi, cùng các kĩ thuật viên, MC giải thích cặn kẽ những nghi vấn xung quanh cuộc thi. Sau đó, thầy giáo Tuấn đã tiến hành xin lỗi VTV và gỡ bỏ bài blog xuống. Tuy nhiên, ảnh hưởng của nó đã khiến uy tín chương trình bị sụt giảm.

Trận chung kết "hy hữu" có 5 thí sinh

Theo luật của chương trình, một cuộc thi chỉ có 4 thí sinh được tham dự. Nhưng trong trận chung kết Đường lên đỉnh Olympia năm thứ 9 đã có 5 thí sinh. Lý do là vào trận thi quý 3, thí sinh Bạch Đình Thắng đứng trước câu hỏi 30 điểm cuối cùng và đang kém thí sinh dẫn đầu (Hồ Ngọc Hân) 60 điểm và quyết định chọn ngôi sao hi vọng. Câu hỏi dành cho Thắng là nêu 6 hệ cơ quan trong cơ thể người. Thí sinh này trả lời đúng 5 hệ (là hệ tuần hoàn, hệ tiêu hóa, hệ bài tiết, hệ thần kinh, hệ hô hấp) và thiếu hệ vận động. Còn hệ thứ 6 là nội tiết không được ban cố vấn chấp nhận. Do đó, Thắng bị trừ 30 điểm và không được vào trận chung kết. Sau một thời gian, Thắng đã tiếp tục gửi cho chương trình quyển sách giáo khoa sinh học lớp 8 do Bộ Giáo dục và Đào tạo phát hành có viết "Hệ nội tiết là hệ quan trọng trong cơ thể người". Trước bằng chứng này, VTV đã mời ban cố vấn sinh học cũng như người biên soạn sách giáo khoa để tranh luận, phản bác. Cả hai bên đều đưa ra lập luận khoa học riêng, không ai chấp nhận mình sai. Cuối cùng, VTV quyết định "thí sinh học thế nào thì trả lời thế ấy", chấp nhận câu trả lời này, dẫn đến Thắng không những không bị trừ điểm mà còn được cộng thêm 60 điểm, bằng số điểm của Hồ Ngọc Hân, và cả hai đã cùng được vào trận chung kết.

Phát âm sai vẫn vô địch Olympia 10

Trận chung kết Đường lên đỉnh Olympia năm thứ 10, trước câu hỏi cuối cùng của thí sinh Giang Thanh Tùng, người dẫn đầu là Phan Minh Đức đang hơn Đỗ Đức Hiếu (đứng thứ 2) 15 điểm. Câu hỏi của họ Giang là câu hỏi tiếng Anh về thợ sửa ống nước "plumber" nhưng họ Giang trả lời sai và Đức giành quyền trả lời rất tự tin "Câu trả lời của em là "pờ-lăm-bờ"". Sau đó, MC Tùng Chi yêu cầu thí sinh đánh vần lại. Đức đánh vần "p-l-u-m-p-e-r". Nếu trả lời đúng, Đức sẽ đạt 295 điểm và có vòng nguyệt quế còn nếu sai, thí sinh này sẽ bằng điểm với Đỗ Đức Hiếu (250 điểm). Người dẫn Tùng Chi chấp nhận đáp án của Đức. Tuy nhiên, cách phát âm của Đức có vấn đề (âm /b/ trong từ plumber là âm câm), cùng như cậu đánh vần sai, và nhiều khán giả không đồng ý với kết quả chung cuộc và nghĩ rằng thật thiệt thòi cho Đỗ Đức Hiếu. Sau cùng, cố vấn tiếng Anh đã khẳng định, câu trả lời của Đức không có vấn đề gì vì "hầu hết người châu Á đều dễ bị nhầm lẫn như vậy, còn phần đánh vần trong câu hỏi không yêu cầu". Cuối cùng kết quả Đức vẫn giành suất học bổng 35000 USD.

Nghi vấn lộ đề và câu hỏi sai trong chung kết Olympia 12

Tiếp tục một trận chung kết Olympia nữa bị đưa vào vòng tranh cãi. Cụ thể, trong phần thi vượt chướng ngại vật, sau khi hai ô hàng ngang đầu tiên không được lật mở, bất ngờ thí sinh Thái Hoàng bấm chuông xin trả lời chướng ngại vật trong sự ngỡ ngàng của tất cả mọi người vì đây là cuộc thi rất quan trọng vả lại chưa có một gợi ý nào được đưa ra. Đáp án của Thái Hoàng là "Tiếng Việt" và thí sinh này giành được 80 điểm, bỏ xa tất cả các thí sinh còn lại. Điều kì lạ hơn đó là MC Tùng Chi không hỏi lý do tại sao Hoàng đưa ra đáp án trong khi chưa có gợi ý mà tự mình dẫn các từ hàng ngang tới chướng ngại vật. Vụ việc dấy lên nghi ngờ chương trình lộ đề cho Thái Hoàng và ekip đã bị "mua chuộc". Nhiều trang web đã đưa ra những clip minh oan cho Hoàng khi thí sinh này đã trả lời được các chướng ngại vật ở các vòng trước một cách nhanh chóng và đi đến kết luận là không thể có chuyện lộ đề.
Tiếp tục, tại phần thi tăng tốc, trong câu hỏi IQ "Cần bao nhiêu mặt trời để cân thăng bằng", đáp án chương trình đưa ra là 6 mặt trời, cùng đáp án với Thái Hoàng và Lê Phương. Trong khi Lê Phương trả lời là "Em hi vọng vào sự may mắn của mình", Thái Hoàng tự tin trả lời "sau một hồi tính toán em đã giải ra đáp án như vậy". Hai thí sinh này được cộng điểm. Tuy nhiên, ngay sau khi cuộc thi kết thúc, khán giả xem đài phát hiện ra đáp án thực sự của câu hỏi này phải là 17/3 mặt trời. Như vậy, câu hỏi này không thí sinh nào đưa ra đáp án đúng, và Thái Hoàng bị trừ 30 điểm, kém người đạt giải nhì Ngọc Tĩnh 10 điểm và vòng nguyệt quế phải thuộc về Ngọc Tĩnh. Tuy nhiên việc trừ điểm này bị nhiều người chỉ trích rằng không công bằng, vì nếu bị trừ điểm thì Hoàng sẽ chọn gói điểm cao hơn ở phần về đích nên không thể khẳng định rằng Ngọc Tĩnh thắng cuộc.
Hàng loạt các trang Facebook được lập ra để ủng hộ cả Thân Ngọc Tĩnh và Đặng Thái Hoàng, fanpage của chương trình quá tải vì những lời đòi hỏi chương trình phải xử lý vụ việc thỏa đáng cũng như minh oan cho Thái Hoàng. Nhiều ý kiến trái chiều được đưa ra trong đó có quy định của ban tổ chức cuộc thi mà các thí sinh phải cam kết trước khi dự thi là: 'Mọi khiếu nại phải do chính thí sinh đưa ra và chỉ có hiệu lực trong thời gian ghi hình phần thi đó' nên cuộc thi không thể tổ chức lại.

Tranh cãi về đáp án trong trận chung kết Olympia 14

Trong trận chung kết Olympia 14, đứng trước câu hỏi "vì sao dung dịch muối có tính sát trùng", thí sinh Nguyễn Hoàng Bách đã trả lời: Vì dung dịch nước muối tạo môi trường ưu trương nên khi vi khuẩn ở trong dung dịch nước muối sẽ bị mất nước mà chết. Vì không giống với câu trả lời của chương trình, MC Tùng Chi mời ban cố vấn nhận xét. PGS.TS Vũ Quốc Trung, cố vấn chương trình, đã không chấp nhận câu trả lời này. MC Tùng Chi đọc đáp án chính thức: Dung dịch nước muối có nồng độ muối lớn hơn nồng độ muối trong tế bào của vi khuẩn. Cho nên do hiện tượng thẩm thấu thì muối đi vào tế bào làm nồng độ muối trong tế bào tăng lên đẩy nước từ trong tế bào ngược trở lại trong vi khuẩn làm cho quá trình nước trở lại tế bào từ vi khuẩn được đầy ra ngoài. Vi khuẩn vì vậy mất nước và bị tiêu diệt. Nếu được chấp nhận, Nguyễn Hoàng Bách sẽ bằng điểm với Nguyễn Trọng Nhân và hai thí sinh sẽ tiếp tục cuộc thi để quyết định ngôi vô địch. Tuy nhiên do mất điểm câu hỏi này, Nguyễn Hoàng Bách kém Nguyễn Trọng Nhân 20 điểm, đoạt giải nhì cuộc thi. Dư luận có nhiều ý kiến không đồng tình với quyết định trên của Ban Cố vấn. Tiến sĩ Phạm Văn Lập, chủ biên sách giáo khoa môn Sinh học lớp 10 và 12, cho rằng câu trả lời của Bách hoàn toàn chấp nhận được. Ban Cố vấn chương trình sau đó đã đưa ra lời giải thích chính thức vì sao Bách mất điểm, và bảo lưu kết quả cuộc thi.

Olympia 17 làm sai lệch kết quả của thí sinh

Trong cuộc thi Tuần 2 - Tháng 1 - Quý 3 Đường lên đỉnh Olympia năm thứ 17 phát sóng ngày 5/3/2017, chương trình đã cho điểm thí sinh Nhân Thanh Tùng - Trường THPT Ngọc Hồi, thành phố Hà Nội khi Thanh Tùng trả lời sai.
Cụ thể, ở câu hỏi Hóa học của thí sinh Trần Bảo Nhân - Trường THPT Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị, chương trình đã hỏi: "Người ta có thể bảo vệ vỏ tàu biển bằng thép bằng cách gắn những tấm kẽm vào phần vỏ tàu chìm trong nước biển (nước biển là dung dịch chất điện li). Tại sao lại như vậy?" Thanh Tùng đã bấm chuông xin trả lời: "Người ta thường gắn thép vào vỏ sắt của vỏ tàu biển vì khi đó sắt đóng vai trò là cực anot còn kẽm là catot. Khi đó kẽm sẽ bị gỉ thay cho sắt và sắt được bảo vệ." Ở đây, Thanh Tùng đã nói đúng khi nói rằng kẽm sẽ bị gỉ thay cho sắt và sắt được bảo vệ, nhưng trên thực tế, kẽm đóng vai trò là anot còn sắt là catot. Như vậy, Thanh Tùng đã nói ngược hai cực, và vì thế nên câu trả lời của Tùng là chưa chính xác.
Thứ hai, ở câu hỏi về đích Hóa học của Thanh Tùng, chương trình đã hỏi: "Đốt cháy que đóm và dây magie rồi lần lượt cho vào bình chứa khí CO2. Tại sao que đóm tắt ngay, còn magie cháy tiếp?" Thanh Tùng đã trả lời: "Bởi CO₂ là khí không duy trì sự cháy nên khi cho que đóm vào, nó sẽ tắt. Còn việc magie phát sáng là do đốt lên là sẽ có MgO và đó là chất phát ra khí cháy." Ở câu hỏi này, Tùng đã trả lời chưa chuẩn vế sau, vì chất cháy sáng chính là Mg khi cháy trong CO₂ chứ không phải MgO. Tuy nhiên, câu trả lời này vẫn được chương trình cho điểm. Nhờ hai câu trả lời này, Thanh Tùng đã vươn lên 225 điểm và giành chiến thắng, còn thí sinh Phạm Phú Vinh - Trường THPT Huỳnh Văn Nghệ, Bình Dương về nhì với 220 điểm, trong khi nếu không được công nhận ở hai câu hỏi trên, số điểm của Thanh Tùng sẽ là 175, còn của Bảo Nhân là 185 (Bảo Nhân bị lấy 20 điểm sang quỹ điểm của Thanh Tùng), như vậy Bảo Nhân mới là người giành được vị trí nhì cao nhất của tháng 1 - quý 3. Ngày 9/3/2017, chương trình đã chính thức lên tiếng về vụ việc trên và nhận lỗi vì sơ suất, đồng thời xin lỗi thí sinh Phạm Phú Vinh. Cùng ngày, chương trình đã quyết định dành tặng vòng nguyệt quế cho thí sinh Phú Vinh làm kỷ niệm. Tuy nhiên, theo luật của chương trình, kết quả của cuộc thi này không thay đổi.
Cũng trong trận thi này, ở phần thi Về đích của thí sinh Phú Vinh, chương trình đã hỏi: "Tại những nơi nào trên Trái Đất có thể nói giờ nào cũng đúng?" Phú Vinh chưa có câu trả lời và Bảo Nhân đã giành quyền, đáp án của thí sinh này là Bắc Cực và Nam Cực. MC Diệp Chi nói rằng Bảo Nhân đã hiểu đúng vấn đề, nhưng đáp án phải là cực Bắc và cực Nam. Tuy nhiên trước đó, ở cuộc thi Chung kết năm Đường lên đỉnh Olympia năm thứ 6, đây cũng là câu hỏi trong gói về đích của thí sinh Lê Vũ Hoàng - Trường THPT số 1 Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình, đồng thời là nhà vô địch của Đường lên đỉnh Olympia năm đó, thí sinh này cũng trả lời là Bắc Cực và Nam Cực và chương trình đã cho điểm. Điều này đã khiến khán giả băn khoăn tại sao Vũ Hoàng được điểm mà Bảo Nhân lại không.

Thí sinh không đạt điểm cuối chương trình

Thí sinh tham dự thi Đường lên đỉnh Olympia luôn được tuyển chọn rất kỹ lưỡng từ các trường THPT ở các địa phương. Tuy nhiên, vẫn có những thí sinh không may mắn đạt điểm (cụ thể là ở Đường lên đỉnh Olympia năm thứ 16 và Đường lên đỉnh Olympia năm thứ 18: Tuần 3 Tháng 3 Quý 2, Tuần 1 Tháng 2 Quý 3, Tuần 3 Tháng 2 Quý 3,...) sau cả bốn vòng dù có rất nhiều cơ hội ghi điểm và đề thi có mở rộng nhưng vẫn xoay quanh các kiến thức các thí sinh được học và tìm hiểu ở bậc phổ thông.

Bốc thăm để lựa chọn thí sinh chiến thắng

Theo luật của chương trình Đường lên đỉnh Olympia từ những năm đầu tiên, trong một trận đấu nếu có nhiều hơn một thí sinh có cùng điểm số cao nhất, hay trong một tháng hoặc một quý có nhiều thí sinh cùng điểm nhì cao nhất, để lựa chọn thí sinh giành chiến thắng và đi tiếp, MC sẽ đưa ra loạt 3 câu hỏi phụ. Thí sinh nào bấm chuông trả lời đúng trước thì sẽ giành chiến thắng. Nhưng sau 3 câu hỏi phụ nếu bất phân thắng bại, MC sẽ tổ chức bốc thăm cho các thí sinh. Trong tình huống này, thí sinh có được đi tiếp hay không hoàn toàn phụ thuộc 100% vào may mắn. Đây là tình huống hi hữu, tỉ lệ xảy ra rất thấp. Hơn 10 năm trước cũng đã có trận đấu phải làm thủ tục này.
Nhưng khi trận thi đấu tháng 2, quý 3 năm thứ 18 phát sóng và phải dùng thủ tục bốc thăm để chọn người có điểm nhì cao nhất tháng, cộng đồng mạng đã phản ứng rất gay gắt với ban tổ chức khi cho rằng bốc thăm là không hợp lý và bất công. Cộng đồng mạng cho rằng chương trình là một thi trí tuệ, không phải là một buổi quay xổ số hay bốc thăm trúng thưởng. Hơn nữa kho câu hỏi của chương trình cũng rất nhiều, không đến nỗi chỉ có 3 câu hỏi là hết. Việc bị loại chỉ vì bốc thăm sẽ mang tâm lý xấu cho thí sinh không may mắn, cũng như cảm giác không phục cho người thân, bạn bè, thầy cô của thí sinh đó và những khán giả theo dõi chương trình, đặc biệt nếu đó là một trận đấu rất quan trọng và có chất lượng chuyên môn cao như trận thi quý và chung kết năm.

Sở GD-ĐT không quan tâm thí sinh dự chung kết Olympia 19

Nhiều ngày qua, dư luận tại TP Cần Thơ và trên mạng xã hội đặt vấn đề, trong ngày diễn ra vòng chung kết cuộc thi "Đường lên đỉnh Olympia" vào ngày 15-9, Cần Thơ có 1 thí sinh góp mặt là em Nguyễn Bá Vinh (học sinh lớp 12C, Trường THPT Lý Tự Trọng) nhưng bà Trần Hồng Thắm, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Tp. Cần Thơ không tham dự. 
Trong khi đó, lãnh đạo TP, một số sở, ngành và khoảng 1.000 học sinh đã đội mưa cổ vũ cho Bá Vinh tại công viên Lưu Hữu Phước. Ngoài ra, khi Bá Vinh về đến sân bay Cần Thơ được một Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ ra đón và tặng hoa, còn bà Thắm không có mặt…
Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Chánh Văn phòng Sở Giáo dục và Đào tạo Tp. Cần Thơ, thông tin: "Sau khi nhận được chỉ đạo của UBND TP Cần Thơ, sở phối hợp với Đài Truyền hình Việt Nam về việc trực tiếp tại điểm cầu Cần Thơ vòng chung kết cuộc thi "Đường lên đỉnh Olympia", chị Thắm đã phân công anh em trong sở chuẩn bị đầy đủ". Theo đó, ngày hôm đó có một phó giám đốc sở, lãnh đạo các phòng ở sở, 60 giáo viên, hiệu trưởng cùng bí thư đoàn các trường đi tham dự và cổ vũ cho Vinh.
"Nói lãnh đạo sở không quan tâm đến thí sinh là không đúng vì hôm đó có một phó giám đốc sở đến dự. Vấn đề chị Thắm dự hay không, xét về mặt cá nhân tôi không nắm nhưng lãnh đạo sở có phân công với nhau, nếu chị ấy không dự thì đã phân công một phó giám đốc rồi. Ngày trước khi diễn ra vòng chung kết có mưa nên chúng tôi cũng lo hôm diễn ra chính thức mưa nữa thì học sinh chạy như "ong vỡ tổ" mà lại lên sóng trực tiếp nên cũng áp lực cho sở. Anh em cố gắng hoàn thành buổi hôm đó, chứ không phải là không quan tâm", ông Hùng thông tin.
Cũng theo lời ông Hùng, việc Bá Vinh về đến sân bay thì phía nhà trường không biết có thông tin lại cho phòng phong trào ở sở để nơi đây tham mưu cho lãnh đạo hay không? Về việc này, ông Hùng cho rằng mình không nhận được thông tin Vinh về đến sân bay Cần Thơ để tham mưu cho lãnh đạo đi đón.
Với thành tích xuất sắc tại cuộc thi "Đường lên đỉnh Olympia", Chủ tịch UBND TP Cần Thơ vừa ký quyết định tặng bằng khen cho em Nguyễn Bá Vinh.

Olympia Trung học cơ sở

Cuộc thi "Olympia dành cho học sinh Trung học cơ sở" là 1 sân chơi kiến thức mới dành cho các em học sinh từ 11-14 tuổi. Chương trình được thực hiện dưới hình thức gameshow, mỗi gameshow có 3 đội tham gia dự thi và các đội trả lời câu hỏi liên quan đến những nội dung kiến thức của chương trình Trung học cơ sở và kiến thức xã hội phù hợp với lứa tuổi.
Ở năm đầu tiên tổ chức thí điểm, chương trình được tổ chức với sự tham gia của đại diện 18 tỉnh thành trên toàn quốc, trải dài cả 3 miền Bắc, Trung, Nam. Chương trình bắt đầu từ tháng 10/2012 và kết thúc vào tháng 4/2013, trước khi kết thúc năm học 2012-2013, được phát sóng trên kênh truyền hình các địa phương.
"Olympia dành cho học sinh Trung học cơ sở" cũng có luật thi khá giống Đường lên đỉnh Olympia gồm 5 vòng chơi: xuất phát, leo núi, tiếp sức, bứt phá và chinh phục. Cặp MC dẫn chương trình "Olympia THCS" gồm Phí Nguyễn Thuỳ Linh đọc câu hỏi và Bùi Nguyên Bảo tương tác với khán giả.
Trận chung kết cuộc thi Olympia dành cho học sinh Trung học cơ sở năm thứ nhất được tổ chức vào ngày 31/3/2013 với chức vô địch thuộc về Trường THCS Nguyễn An Ninh, tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu.

Olympia dành cho sinh viên đại học

Sau cuộc thi đường lên đỉnh Olympia dành cho học sinh THPT, THCS, sáng ngày 24/10/2012, sân chơi Olympia cho sinh viên được ra mắt. Đây được xem là cơ hội cho sinh viên cả nước trổ tài nghiên cứu công trình khoa học.
Sinh viên có thể dự thi theo hình thức "đội", được gửi nhiều công trình cùng lúc, nhưng phải có xác nhận và đánh giá đạt tiêu chuẩn, ghi rõ thông tin tham khảo của giáo viên hướng dẫn. Bài thi được đánh máy trên giấy A4, tối đa 50 trang (không tính phụ lục, hình ảnh, số liệu). Những công trình đã đoạt giải nghiên cứu khoa học từ cấp thành phố trở lên không được tham gia.
"Olympia cho sinh viên" trải qua 3 vòng thi. Vòng sơ loại (24/10-24/11), Ban tổ chức và Hội đồng khoa học sẽ đánh giá và chọn ra 12 công trình xuất sắc nhất của 3 khu vực Bắc, Trung, Nam. Vòng bán kết      (1/2013) tổ chức tại Hà Nội (khu vực miền Bắc), Đà Nẵng (khu vực miền Trung) và thành phố Hồ Chí Minh (khu vực miền Nam).
Tại vòng bán kết, các đội sẽ trình bày đề tài nghiên cứu, trả lời các câu hỏi của khán giả tham dự chương trình và phản biện trước hội đồng khoa học. Hội đồng khoa học sẽ đánh giá và chọn 6 đội xuất sắc tham dự vòng chung kết toàn quốc.
Tại vòng chung kết, các đội sẽ trình bày đề tài nghiên cứu, trả lời các câu hỏi của khán giả tham dự chương trình và phản biện trước hội đồng khoa học, từ đó xếp hạng và trao giải.
Thành viên của 2 đội đoạt giải giải nhất sẽ lần lượt hùng biện trước hội đồng khoa học và ban tổ chức về chủ đề: Đất nước Hàn Quốc và Tập đoàn LG. Cá nhân xuất sắc nhất sẽ nhận được học bổng du học thạc sĩ tại Hàn Quốc trị giá 400 triệu đồng. Trường đại học có đội đoạt giải nhất được tặng tivi LG trị giá 10 triệu đồng.
Mỗi khối ngành sẽ trao 2 giải nhất, mỗi giải trị giá 60 triệu đồng gồm một chuyến du lịch Hàn Quốc trị giá 30 triệu đồng, một bộ sản phẩm LG trị giá 30 triệu đồng và cơ hội thực tập 2 tháng (có lương) tại LG Electronics Vietnam (dành cho sinh viên từ năm thứ 3). Hai giải nhì gồm một bộ sản phẩm LG trị giá 20 triệu đồng và 2 giải ba mỗi giải một bộ sản phẩm LG trị giá 10 triệu đồng.
Chương trình Olympia dành cho sinh viên đại học đã nhận được gần 100 công trình nghiên cứu khoa học từ hơn 17 trường đại học trong cả nước đăng ký tham gia. Theo đánh giá của ban tổ chức và hội đồng khoa học, nhiều công trình được đánh giá là độc đáo, mang tính ứng dụng cao, có thể ứng dụng giải quyết những vấn đề nảy sinh trong thực tiễn.
Ban tổ chức đã trao giải nhất khối ngành khoa học tự nhiên cho công trình "Ngôi nhà thông minh chống lũ" của sinh viên trường Đại học Tôn Đức Thắng, thành phố Hồ Chí Minh; giải nhất khối ngành kinh tế được trao cho công trình "Nghiên cứu các hoạt động truyền thông nhằm thay đổi hành vi tiêu dùng thực phẩm an toàn của người tiêu dùng Việt Nam" của các bạn sinh viên trường Đại học Kinh tế Quốc dân.
Ban tổ chức cũng chọn được cá nhân xuất sắc nhất là sinh viên Đặng Ngọc Dũng (trường Đại học Kinh tế Quốc dân) với một suất học bổng du học thạc sĩ tại Hàn Quốc trị giá 400 triệu đồng.