Chùa Bà Đanh

Núi Ngọc

Núi Ngọc cách chùa Bà Đanh 100m về phía bắc. Từ thành phố Phủ Lý, ngược sông Đáy 7 km, tới bến Đanh, đi tiếp 100m là đến núi Ngọc.
Quả núi nằm sát mặt nước sông Đáy. Núi Ngọc là một ngọn núi đá vôi trong hệ thống núi đá kéo dài từ Hòa Bình xuống theo hướng Tây Bắc Đông Nam qua xã Tượng Lĩnh-Khả Phong-Liên Sơn của huyện Kim Bảng. Tuy nhiên núi Ngọc nằm tách riêng, ngăn cách vệt dãy núi kia bằng con sông Đáy.
Núi Ngọc không cao lắm. Ở đây cây cối mọc nhiều, cây to cây nhỏ mọc chen nhau cành lá xum xuê do dân địa phương có ý thức giữ gìn. Trên núi có một cây si cổ thụ, tương truyền có tới hàng trăm tuổi. Đứng trên ngọn núi, du khách có cảm tưởng như được tách riêng biệt khỏi sự ồn ào náo nhiệt của cuộc sống hiện đại để hòa mình vào sự yên tĩnh thuần khiết của thiên nhiên với núi, sông, cây cỏ. Ngay dưới chân núi có một ngôi đền cổ thờ một ông nghè có công với dân làng.
Nối giữa chùa Bà Đanh và núi Ngọc là một bãi rộng trồng cây lưu niên, chủ yếu là vải thiều, nhãn, tùy thời vụ có xen cả ngô lúa. Nằm hoàn toàn biệt lập với khu dân cư, trên núi, dưới sông, gần đền, gần chùa, núi Ngọc quả là một thắng cảnh của đất Kim Bảng, một địa điểm du lịch đầy hấp dẫn.

Chùa Bà Đanh trong kháng chiến

Năm 1930 Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời đã đánh dấu một bước ngoặt mới cho sự nghiệp các mạng ở nước ta. Sự kiện này đã tác động mạnh mẽ vào trong nhân dân, tạo điều kiện thúc đẩy sự phát triển của tổ chức Đảng ở địa phương.
Ngày 6/3/1930 chi bộ Đảng cộng sản đầu tiên của huyện Kim Bảng được thành lập ngay ở phố huyện. Chính vì vậy phong trào cách mạng ở xã Ngọc Sơn đã có một bước chuyển biến mới. Dưới sự lãnh đạo của chi bộ Đảng, quần chúng cách mạng ở nhiều nơi trong huyện tham gia dải truyền đơn giới thiệu sự ra đời của Đảng và kêu gọi quần chúng đấu tranh hưởng ứng ngày quốc tế lao động.
Tại xã Ngọc Sơn ngày 7/11/1930 nhân dân đã treo cờ Đảng trên cây gạo chùa Bà Đanh để kỉ niệm ngày cách mạng tháng 10 Nga. Lá cờ do ông Bùi Văn Siêu người thôn Đanh Xá trực tiếp treo lên. Việc tổ chức treo cờ Đảng cách trung tâm huyện lị trên 1 km là một đòn giáng mạnh vào cơ quan đầu não của địch. Sự việc trên không chỉ động viên, khích lệ phong trào cách mạng mà nó còn thể hiện lòng tin của quần chúng đối với Đảng.
Tháng 6/1931 nhân dân Đanh Xá đã cùng nhân dân Phương Khê, Yên Lạc, phố Quế kéo lên huyện đòi tri huyện Vũ Duy Cẩn thuốc thang đòi bồi thường cho một nông dân bị chúng đánh đập tàn nhẫn.
Năm 1935 tổ chức của Đảng dần được khôi phục, quần chúng cách mạng ở Đanh Xá, Phương Khê, Thụy Xuyên tổ chức các hội từ thiện để thu hút quần chúng, tuyên truyền sách báo cách mạng, chống áp bức bóc lột.
Đầu năm 1943 đồng chí Mai Văn Thái cán bộ huyện đã đến núi Ngọc ở Chùa Bà Đanh để đón đồng chí Lê Quang Tuấn ở TW cử về chỉ đạo phong trào cơ sở. Ngày 20/8/1945 cuộc khởi nghĩa giành chính quyền ở Huyện Kim Bảng giành thắng lợi. Khắp các thôn xóm ở Ngọc Sơn vui mừng chào đón ủy ban nhân dân cách mạng ra đời. Bên cạnh diệt giặc dốt, giặc đói, các địa phương đã chuẩn bị mọi mặt để chống giặc ngoại xâm. Các thôn chú trọng xây dựng lực lượng vũ trang và luyện tập quân sự. Thôn Đanh Xá đã quyên góp tiền mua súng trường để trang bị cho đội tự vệ. Ở Chùa Bà Đanh cũng như các sân rộng trong thôn, dân quân du kích luyện tập suốt ngày đêm.
Từ năm 1946 đến năm 1950 đóng trực tiếp tại chùa Bà Đanh là cơ quan sở bưu điện của liên khu III. Nhiều đồng chí lãnh đạo TW đã từng qua đây công tác và dừng chân nghỉ tại địa điểm này.
Năm 1950 thực dân Pháp đánh chiếm và đóng sáu bốt trên đất Kim Bảng trong đó có bốt Quế. Cơ sở Bưu điện đặt tại chùa Bà Đanh đã phải di chuyển. Ở xã Ngọc Sơn, xóm 1 thôn Thụy Xuyên được coi là chiến khu 1, tại nơi này các cơ quan như ủy ban kháng chiến, văn phòng, ban chỉ huy xã đội đều đóng tại đây để chỉ đạo phong trào. Bên cạnh đó xã còn thành lập chiến khu 2 đặt ngay cạnh Chùa Bà Đanh để bám sát cơ sở, hơn nữa là chỉ đạo cuộc chiến đấu. Từ năm 1953 trở đi, nơi này thành trung tâm, cơ quan đầu não của cuộc kháng chiến của xã. Để phục vụ cho chiến trường, đêm đêm hàng đoàn dân công tập trung ở chùa Bà Đanh vận chuyển thóc công lương qua sông Đáy vào Chi Nê-Đầm Đa. Lực lượng du kích và bộ đội chủ lực ở trên về thường xuyên đóng tại chùa, phối hợp chiến đấu và giải phóng quê hương.
Suốt chín năm kháng chiến trường kì chống thực dân Pháp, đặc biệt là bốn năm chúng chiếm đóng Ngọc Sơn (1950-1954) nhân dân thôn Đanh Xá đã huy động sức người, sức của cùng toàn dân tham gia đánh giặc giữ làng. Chùa Bà Đanh là một cơ sở tin cậy, một đầu mối giao thông quan trọng trong kháng chiến. Vì vậy, cụ Thích Tâm Ngọ trụ trì chùa này đã được vinh dự đón nhận tấm Huân chương kháng chiến hạng nhất vì những đóng góp tích cực của mình cho cuộc kháng chiến lâu dài, gian khổ của dân tộc ta đi đến thắng lợi hoàn toàn.

Lễ hội chùa Bà Đanh

Đã thành lệ bao đời, lễ hội chùa Bà Đanh được tổ chức vào tháng 2 âm lịch hàng năm nhằm tri ân đức thánh bà Pháp Vũ, một vị thần trong Tứ Pháp (Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Lôi, Pháp Điện). Đây là vị thần phù trợ cho việc sản xuất nông nghiệp được tốt tươi, đời sống nhân dân được no đủ. Đồng thời lễ hội cũng nhằm tôn vinh, cảm tạ ân đức của các vị thần phật được thờ ở trong chùa đã phù trợ cho cuộc sống của nhân dân. Tùy từng năm và dựa vào tình hình thời tiết, thời vụ của nhân dân trong vùng mà nhà chùa chọn ngày đẹp rồi báo cáo với ủy ban nhân dân huyện Kim Bảng. Khi đã ấn định được ngày diễn ra lễ hội rồi mới thông báo rộng dãi cho toàn thể dân chúng. Lễ hội thường được diễn ra trong ba ngày, có năm lấy ngày mồng 9-10-11 tháng 2 âm lịch, có năm lấy ngày 20-21-22 tháng 2, có năm là ngày 15-16-17 tháng 2 âm lịch để tổ chức lễ hội.
Đính chính
1) Chùa Quế Lâm thuộc thị trấn Quế.
2) Chùa Đặng, tên tự là Khánh Hưng, thờ Pháp Vũ (Đặng Xá - Văn Xá)