Yüz Gün

Elba Adası sürgünü

Napolyon sürgün edildiği Elba Adasında yaklaşık 9 ay kalacak ve siyasi gündemi takip edecektir. Sürmekte olan Viyana Kongresi kararlarınca Fransa’nın topraklarının küçülmesi Fransız halkında büyük bir tepki almaktaydı. Ayrıca Restorasyon döneminde Napolyon yanlılarına ve gazilere kötü davranıldığı haberleri de yeni rejime muhalefeti artırıyordu. Avrupa kıtasına şekil vermek isteyen galip devletler kongre sırasında birbirleriyle didişmekte, hatta anlaşmazlıklar nedeniyle silahlı çatışmanın eşiğine gelmekteydi. Durumu siyasi iktidarı almak için uygun gören Napolyon, halihazırdaki durumdan memnun olmayan halkın kendisini görünce ayaklanacağını öngörüyor, başta Rusya İmparatorluğu olmak üzere diğer galip devletlerin esir düşmüş Fransız askerlerini serbest bırakmasıyla savaşmaya hazır deneyimli bir orduya sahip olacağını düşünüyordu. Durumun farkına varan monarşi yanlıları Napolyon’u daha uzak bir yere sürgüne göndermeyi veya gizlice öldürmeyi bile düşünüyorlardı.

Fransa’ya dönüş

Müttefik devletler kendi aralarında anlaşmazlık içindeyken Napolyon kendisine has bir atılganlıkla sorununu çözer. 26 Şubat 1815 tarihinde Britanya ve Fransız gemileri yokken Elba Adasındaki Portoferraio kentinden 600 yandaşıyla kaçmış ve 1 Mart 1815 tarihinde Antibes yakınlarında karaya çıkmıştır. Monarşi yanlısı Provence hariç gittiği her yerde destek gören Napolyon, Bourbon iktidarına karşı ilerler. Özellikle Provence bölgesine uğramadan başkente doğru ilerlemeyi seçen Napolyon, bugün Napolyon Yolu olarak yol üzerinden güç kazanarak ilerler. Hiçbir direnişle karşılaşmayan Napolyon, küçük birliğini çığ gibi büyüyen bir ordu haline getirmeyi başarır. 5 Mart günü Napolyon’a saldırması için görevlendirilen 5. Piyade Alayı toplu olarak ona katılır. Ertesi gün 7. Piyade Alayı, komutanı Albay Charles-Angélique-François Huchet de la Bedoyère kendisine destek veren ilk önemli rütbeli olarak yine onun saflarına geçer. Önceden Napolyon karşıtı tutumuyla tanınan Mareşal Michel Ney 6 bin askeriyle Napolyon’a katılacaktır. Kırsal bölgede ilerlerken anaysal reform yapacağını ve meclis seçimlerini yenileyeceği propagandasını yapan Napolyon başkent Paris’e girince kral XVIII. Louis şehirden kaçar. Monarşi yanlılarının kurmaya çalıştıkları ordu daha savaşmadan eriyecek Napolyon için esas sorunu Vendée’deki monarşi yanlıları oluşturacaktır.

Savaş başlar

Napolyon’un yeniden iktidara gelmesinin ardından Viyana Kongresi ve dolayısıyla Avrupa’nın önde gelen devletleri olan Avusturya, Britanya, Prusya ve Rusya Napolyon’u yasadışı ilan ettiler. Ardından 13 Mart 1815 tarihindeki bu ilanın ardından Yedinci Koalisyon oluşmuş oldu. Artık savaş kaçınılmaz olmuştu.
Müttefik devletler kendi aralarında yaptıkları 25 Mart günkü görüşmelerde her ülkenin 150 bin askerle katkıda bulunmasına karar verdiler. Ancak diğer devletlere göre silahlı kuvvetleri daha az olan Britanya, bu sayının sağlanabilmesi için paralı asker kiralanması için mali destek verecektir.
Müttefik devletlerin seferberliğinin sürdüğü bir sırada Fransa’nın işgal edilmesi için 1 Temmuz 1815 tarihi hedef olarak saptanır. Wellington ve Blücher bu tarihin Haziran ayına çekilmesinde ısrarcı olsalar da oldukça uzakta bulunan Rusya ve Avusturya Ordularının gelmesi için bu tarihin beklenmesi önerilir. Bu sayede sayıca sütünlüğünü kullanacak olan müttefikler Napolyon’u kolayca bertaraf edecektir. Ancak savaş tarihinin ertelenmesiyle Napolyon zaman kazanmış, ordusunu güçlendirmiş ve sınırdaki mevzilerini kuvvetlendirme fırsatı yakalamıştır.
Napolyon, savunma veya saldırı savaşı verme şansının olduğunu biliyordu. Eğer savunma savaşı vermeyi seçerse 1814 yılında yaşanan muharebelerin bir devamı yaşanabilirdi, ancak bu kez elindeki asker sayısı o döneme göre daha çoktu. Ayrıca iki ordu tarafından savunulan ve müstahkem iki büyük şehir olan Paris ve Lyon direnebilir ve Fransa topraklarının derinliklerindeki müttefik ordular gerilla savaşıyla yıpratılabilirdi.
Ancak Napolyon saldırmayı seçer ve müttefik orduları birleşip kendisinden sayıca daha kalabalık olmadan onlara saldırmayı planlar. Belli başlı müttefik ordularını yenebilirse müttefikleri barış görüşmelerine zorlayabileceğini öngörür. Eğer barış görüşmeleri başlamaz veya sonuç vermezse diğer müttefik ordularını da yenmek zorunda kalacaktır.
Napolyon’un Belçika üzerinden saldırma tercihinin birden çok gerekçesi vardır. Bunlardan birincisi Britanya ve Prusya Ordularının birbirinden çok uzakta ve dağınık durumda olmalarıdır. Ayrıca Britanya Ordusunun elindeki birlikler Yarımada Savaşı deneyimi olan askerler değildir. Bu gerekçelerin dışında Belçika’da başarılı olacak bir Fransız Ordusu Hollanda’dan bağımsızlığını isteyen Fransızca konuşan Belçikalılar tarafından da desteklenebilecektir.

Fransız kuvvetleri

Napolyon tahta yeniden çıktığında elinde savaşabilir durumda yaklaşık 46 bin asker bulur. Mayıs ayı sonunda artık hızla büyüyen ordusunu yukarıda belirtildiği şekilde konuşlanmış,  İmparatorluk Muhafızları da Paris’te toplanmaya başlamıştır. Haziran ayına gelindiğinde yaklaşık 200 bin asker sayısına ulaşan Napolyon hızla savaşa hazırlanır.

Müttefik kuvvetler

1815 Haziran ayı başlarında Wellington ve Blücher’in kuvvetleri birbirinden ayrı durumdadır. Wellington komutasındaki Britanya ve müttefik orduları toplam 93 bin askerden oluşmakta ve Brüksel merkezinde yerleşmiştir. Namur’da merkezi olan Prusya Ordusu ise 116 bin askerden oluşmaktadır. Bugünkü Belçika boyunca yayılmış olan bu kuvvetlerin bir araya gelmesinin yaklaşık 6 gün süreceği tamin edilmekteydi.

Orduların harekâtı

Napolyon 128 bin kişilik Kuzey Ordusuyla Belçika sınırına doğru ilerler. Sol kanat Mareşal Ney, sağ kanat ise Mareşal Emmanuel de Grouchy komutasındadır. Seferde bizzat yer alan Napolyon aralarında imparatorluk muhafızlarının da yer aldığı yedeklere komuta eder. Birlikler birbirlerini destekleyerek ilerler.
Napolyon sınırı Charleroi yakınlarında 15 Haziran günü geçer. Müttefik ordularınının öncülerini geri çekilmek zorunda bırakan Napolyon iki ordunın birleşmesine izin vermeyecek şekilde yer almaya başlar. Charleroi’nın düştüğünü geç haber alan Wellington, Napolyon’un amacını anlayarak Quatre Bras’a doğru ilerler.
Prusya kurmay heyeti Napolyon’un hareket tarzını Britanya kurmay heyetine göre daha iyi tahmin etmiş ve ordu toplanmaya başlamıştır bile. Napolyon, esas tehlike olarak gördüğü Prusyalılara karşı ilk olarak hareket etmiş, Napolyon’un ilerleyişi Graf von Zieten’in başarılı savunma savaşıyla yavaşlatılmıştır. Napolyon tarafından Quatre Bras’yı ele geçirmekle görevlendirilen Mareşal Ney o gece bölgeye varacak, hızla oraya gelen Wellington ile karşılaşacaktır.

Bekleme dönemi

Prusyalıların yenilgisinin ardından daha uygun bir mevki arayan Wellington kuzeye ilerler. Quatre Bras’daki mevzileri sayesinde Prusyalıların kendi birliklerinden ayrılmadan geri çekilmesini sağlar. Napolyon’un müttefik ordulara ayrı ayrı saldırıp yenme planı işler görünse de planın başarılı olması için Britanya ve Prusya Ordu merkezlerinin farklı yönlere geri çekilmeleri gerekmekteydi.
Kuzey yönünde geri çekilen Prusya Ordusu Wavre kasbasına gelince tüm ordunun burada toplanmasına karar verilir. Fransızlar tarafından sürekli olarak baskı altına bulunan bölgede kargaşa hakimdir ve toplanmaya uygun değildir. I, II ve IV. Prusya Kolorduları Britanya Orduları ile birleşmek üzere doğuya dönerken III. Kolordu Fransız kuşatma saldırısına karşı bölgede kalmak durumundadır.
Quatre Bras’dan ayrılan Napolyon yedeklerle beraber ordunun sol kanadıyla Wellington’un peşine düşer ve Waterloo kasabası bölgesinde yığınak yapmaya başlar. Sağ kanattan ilerleyen Grouchy ise Napolyon’a Prusyalıların durumuyla ilgili bilgi verir. Wellington ile Prusya birliklerinin bir araya gelip gelemeyeceği çok belirleyici bir hale gelmiştir.

Napolyon teslim olur

Waterloo yenilgisinin ardından üç gün sonra başkente dönen Napolyon hala ulusal bir direniş örgütleme hayalleri kurmakta yenilgiyi kabullenememekteydi. Ancak kamuoyunun etkisi ve halkın muhalefeti buna engel oldu. Başkente doğru gelmekte olan müttefik ordularının etkisiyle Napolyon artık sonun geldiğini görecektir. 22 Haziran günü o sırada Avusturya’da bulunan 4 yaşındaki oğlu Napoléon Francis Joseph Charles Bonaparte lehine tahttan feragat eder. 25 Haziran günü oluşturulmuş olam geçici hükümet yetkililerin telkiniyle Paris’i terk eder. ABD’ye kaçmaya çalışsa da abluka altında olan Fransa’dan ayrılamaz. Sonunda Fransa’da kalamayacağını ve kaçamayacağını görerek Britanya savaş gemisi Bellerophon kaptanı Amiral Frederick Lewis Maitland’a teslim olur. Önce İngiltere’ye götürülen Napolyon, daha sonra 1821 yılında sürgünde öleceği Atlas Okyanusundaki Saint Helena Adasına gönderilir.

Diğer harekâtlar

Napolyon iktiadarı geri aldığında acil olarak gündeme aldığı Britanya ve Prusya Orduları dışında henüz muharebe alanına gelmemiş olan 150 bin kişilik Rusya İmparatorluğu Ordusu, Ren Nehrini geçmeye hazırlanan 210 bin kişilik Avusturya İmparatorluğu Ordusu ve seferberliğini tamamlamak üzere olan İspanyol Ordusu ile sonra hesaplaşmayı planlamıştı. Bu kuvvetlere karşı izleyeceği plan olası Waterloo zaferinden sonra gündemde olacaktı.

Fransa iç savaşı

Napolyon’un yeniden iktidara gelmesi üzerine Fransa’daki krallık yanlısı bölgelerden Bretagne, Provence’in ayaklanması beklenirken ayaklanma Vendée’de patlak verir. Bressuire ve Cholet’yi ele geçiren ayaklanmacılar 20 Haziran günü Jean Maximilien Lamarque komutasındaki Loire Ordusuna Rocheserviere Muharebesinde yenilecektir.

Ren bölgesi

Haziran ayının başlarında Fransız komutan Jean Rapp’ın Ren Ordusu 23 bin askerle Prusya Ordusunun ilerleyişini kesmek için hareket etse de Waterloo mağlubiyetinin haber alınması üzerine Strasbourg yönüne döner. Burada 28 Haziran günü La Suffel Muharebesinde ileride Württemberg kralı olacak  Wilhelm’i yener. Yüz Gün’ün son muharebesi ve son Fransız galibiyetinin ardından Strasbourg’a çekilen Rapp, daha sonra savaşa devam etmeyecek ve monarşiye boyun eğecektir.
Avusturya Ordusuna ait Bavyera Kolordusu Fransız sınırını aşacak ve 27 Haziran günü yerel direnişe rağmen Nancy ele geçirilecektir.
Güneyde ise Fransız General Lecourbe komutasındaki Jura Ordusu, bölgedeki Hieronymus Karl Graf von Colloredo-Mansfeld komutasındaki Avusturya Kolordusuna karşı başarıyla karşı koyacak, sonunda 11 Temmuz günü ateşkese razı olacaktır.

İtalya cephesi

Alpler Ordusu komutanı Suchet saldırıya geçerek 14 Haziran günü Savoya Dükalığını işgal eder. Karşısında 75 bin kişilik Avusturya-Sardinya Ordusu bulunmaktadır. Ancak saldırı Waterloo mağlubiyetinin haber alınmasıyla durdurulur. Suchet ateşkes ister ve Lyon’a çekilir. Şehri 12 Temmuz günü Avusturyalı komutan Johann Maria Philipp Frimont’a teslim eder.
Ligurya sahilini koruyan Fransız Var Ordusu komutanı Brune, karşısındaki Britanya, Sicilya, Sardinya ve Avusturya Orduları karşısında Toulon’a çekilir. Brune şehri ve şehirdeki çok önemli mühimmat depolarını 31 Temmuz gibi geç bir tarihe kadar elinde tutmayı başarır.

Rusya

Rus Ordusunun ana gövdesini oluşturan ve Mihail Bogdanoviç Barclay de Tolly komutasındaki yaklaşık 168 bin askerden oluşan kuvvet ilerleyişini sürdürerek 25 Haziran günü Mannheim’da Ren Nehrini geçer. Temmuz ayında Paris’e veren Rus birlikleri şehre gireceklerdir.