Soğomon Tehliryan

Yaşamı

Soğomon Tehliryan, 2 Nisan 1896'da, Osmanlı İmparatorluğu'nun Erzurum Vilayetinde, Nerkin Bagarij köyünde (hy) (Բագառիճ) doğdu. Erzincan'da büyüdü.
Tehliryan'ın babası, ailesinin güvenliğini sağlamak için ülke değiştirmek amacıyla Sırbistan'a gitti. 1905'teki dönüşünden sonra tutuklandı ve altı ay hapis cezasına çarptırıldı. Bu sırada, Tehliryan ailesi Nerkin Bagarij'den Erzincan'a taşındı. Tehliryan ilk eğitimini Erzincan'daki Protestan ilkokulunda aldı. Konstantinopolis Getronagan (Merkez) Lisesi'nde mezun olduktan sonra, Sırbistan'da mühendislik okudu ve eğitimine Almanya'da devam etmeyi planlıyordu.

Tehcir

Haziran 1914'te Sırbistan'ın Valjevo şehrindeydi. O yılın sonbaharında, Tehliryan Rusya'ya doğru yola çıktı ve Kafkasya Cephesi'nde Türklere karşı savaşmak amacıyla gönüllü bir birimde hizmet etmek için orduya katıldı.
Tarihin Büyük Anlatılmamış Öyküleri: Dünyayı Değiştiren Yaşam Karakterlerinden ve Dramatik Olaylar a göre, 1915 Haziran'ında, Osmanlı yerel polisi, tüm Ermenilerin Erzincan'dan sınır dışı edilmesini emretti. Haziran 1915'te, Tehliryan, annesi, üç kız kardeşi, kız kardeşinin kocası ve iki yaşındaki yeğeni ile birlikte tehcir edildi. Ermeni Devrimci Federasyonuna katıldı. Tehliryan, 85 aile üyesini Ermeni Tehciri'nde kaybetti.
2016'da The Independent ile konuşan ancak adını açıklamayan Tahliryan'ın oğlu, Tahliryan'ın annesi ve ağabeyi Vasken'in tehcirde öldüğünü, ikincisinin tıp okuduğunu ve Beyrut'ta yaşadığını söyledi. Fakat bu, Tehliryan'ın kız kardeşi olmadığını babasının Rusya’daki savaşta savaştığını ve diğer iki kardeşinin de Sırbistan’da olduğunu söylemiştir.

Talat Paşa suikastı

Soğomon Tehliryan, 1921'de Ermeni Tehciri'nin mimarlarını hedef alan ve gizli bir suikast programı olan Nemesis Operasyonu'na katıldı.
Tahliryan'ın ana hedefi, Osmanlı İmparatorluğunu kontrol eden “Üç Paşa” olarak bilinen askeri zaferin bir üyesi olan Talât Paşa idi. Eski İçişleri ve sadrazam (başbakanlığa eşdeğer bir makam) ve Ermeni Tehciri'ndeki önemli rolüyle dikkat çekti. Talât Paşa'nın adresini Berlin'in Charlottenburg semtindeki 4 Hardenbergstraße'de bulduğu anda, Tehliryan evinin yakınında bir daire kiralayarak günlük rutin bir işte çalıştı.
Talât Paşa 15 Mart 1921 sabahı Hardenbergstraße'deki evinden ayrılırken, Tehliryan kimliğini doğrulamak için caddenin karşısına geçip onu karşıdan kaldırımdan görüp geçti. Ardından arkasına döndü ve silahını boynunun üstüne vurmak için nişan aldı. Talât paşa, bir Luger P08 tabancasından çıkan 9 mm tek bir kurşun ile vurularak yere düştü. Suikast, gün ışığında gerçekleşti ve olayın azmettiricileri Karekin Pastırmacıyan ve Şaan Natali tarafından suç mahallinden kaçmaması söylenen Tehliryan'ın Alman polisi tarafından derhal tutuklamasına yol açtı.

Sonraki yaşamı

Tehliryan suikastden sonra, Yugoslavya'ya taşındı ve 3 yıl sonra Erzincan'lı Anahit Tatikian ile evlendi. 1917'de ilk tanıştığı zaman 15 yaşındaydı. Sırbistan'da kaldığı günlerde, atış kulübünün bir üyesi oldu ve yetenekli bir nişancı olarak kabul edildi. Çift, Belgrad'a taşındı ve 1950 yılına kadar orada yaşadılar, ilk önce Kazablanka'ya, sonra Paris'e ve sonra da ABD'nin San Francisco kentine taşındılar. Orada posta görevlisi olarak çalıştı ve Saro Melikyan adı altında yaşadı.
Tehliryan 1960 yılında beyin kanamasından öldü ve Fresno, Kaliforniya'da, Ararat Mezarlığı'na gömüldü. Tehliryan'nın anıt mezarında altın kaplama kartal ve üstünde yılan figürü bulunan bir dikilitaş bulunmaktadır. Ermeni halkının adalet kolu olduğunu, yılan tarafından sembolize edilenin Talat Paşa" olduğu söylendiği bildirildi. Anıt, mezarlığın ortasında, selvi ağaçlarıyla çevrili kırmızı tuğladan yapılmış bir yürüyüş yolu ile ortalanmıştır.
Tehliryan'ın birkaç heykeli Ermenistan'da inşa edilmiştir. Ermenistan'da ilk heykeli Mastara köyünde 1990 yılında açıldı.