Olympia (tablo)

Genel bilgi

1860'lara gelindiğinde Manet'nin ilgi alanı eski ustaların başyapıtlarıydı. Ressamın çocukluk arkadaşı ve daha sonra biyografisini yazacak olan Antonin Proust'un 1890 yılında anlattıklarına göre, ikili bir pazar günü Argenteuil'e giderek Seine Nehri'nin kenarına oturup beyaz filikaları izlemişlerdi. O gün Manet, Proust'a "Öyle görünüyor ki bir çıplak çizmeliyim. Evet, mutlaka bir tane yapacağım." dedi. Ardından önce Kırda Öğle Yemeği'ni, daha sonra ise Olympia'yı yaptı. İlk tablonun düzenlemesi Floransa'dan gelip Venedik'e doğru giderken ikincininki Venedik'ten gelip Floransa'ya doğru gidiyordu.
Ressamın İspanya seyahatinden hemen önce tamamladığı bu tabloda da tıpkı Kırda Öğle Yemeği'nde olduğu gibi figür ve natürmort yan yanaydı. On dokuzuncu yüzyıl Paris'inde burjuvazinin yükselişi ile cinsel bir devrim yaşanıyordu. Manet, çıplak bir Venüs'ün ideal fantezisi yerine çağdaş bir fahişenin tüketilebilir bedenini çizerek modern bir gerçekçilik anlayışı sergiledi. Modelin bakışları, pozu, güzelliği ve vücudu şüphe götürmeyecek kadar gerçekçidir. 1865 Paris Salonu'nda sergilenen tablo büyük bir skandala sebep oldu. Nemflerin, satirlerin ya da egzotik odalıkların betimlendiği tablolar ahlakla ilgili hiçbir soruyu akla getirmezken Olympia'nın çıplaklığını cesurca kabul edişi izleyicileri utandırmıştı. Bu skandalın ardından Manet, avangartın lideri oldu.
Olympia'daki çıplak, Manet'nin favori modeli Victorine Meurent idi. Ressam, bu tabloda Meurent'i sıska bir şekilde betimlemişti. Baudelaire bu konuyla ilgili şöyle dedi: "Onu büyüleyici yapan açık saçıklığındaki inceliktir. İncelik şişmanlığa nazaran daha sade olmasına rağmen daha edepsiz." 1860'larda Paris'teki hayat kadınlarının kendilerine imparatorun metresi Marguerite Bellanger'ı örnek aldığı bilinmekteydi ve Bellanger ortalama ölçülerin çok altında incelikte bir kadındı.

İçerik

Resmin merkezinde, yatakta uzanmış çıplak beyaz bir kadın vardır. Şık beyaz çarşafların üzerinde çiçek desenleriyle süslenmiş ve altın rengi püskülleri olan bir yatak örtüsü görünür. Çarşafın bir kısmı şiltenin görüneceği şekilde yukarı kalkmıştır. Yastıklar buruşmuştur. Modelin arka tarafında kâğıt kaplanmış bir duvar ya da bir bölme vardır ve bu bölümde kahverengi fon üzerinde çiçekler dikkat çeker. Yeşil bir perde ise asılı şekilde durmaktadır.
Modelin saçında kırmızı bir çiçek takılıdır. Bir madalyonun sarktığı kalın altın bir bileziği, şık küpeleri ve boynunda siyah kurdelesi vardır. Bazı yazarlar saçındaki çiçeğin bir orkide türü olduğunu söyler, fakat bu çiçek aslında amberdir. Normalde kızıl saçlı olan model Victorine Meurent'nin saç rengi resimde kahverengi olarak betimlenmiştir. Kadının saten, mavi ve altın rengi, orta yükseklikte topuklu terliklerinden biri ayağında, diğeri ise yatağın üstündedir. Terliklerin önü kapalıdır ve terliksiz ayağındaki tırnaklar diğer ayağındaki terlik tarafından kapatıldığından görünmemektedir. Kadın, elleriyle cinsel organını kapatmıştır.
Pembeye yakın beyaz renkte kıyafet giymiş siyahi hizmetçi, elinde bir buket çiçekle kadının arkasında durmaktadır. Buketteki çiçeklerin renkleri mavi, kırmızı ve beyazdır. Siyahi kadının kulağındaki küpe, modelin saçına takılı çiçek ve buketteki çiçek aynı renktedir. Hizmetçi, beyaz kadına bakmaktadır. Kara bir kedi modelin ayaklarının ucunda gerinerek durmaktadır. Hem kedi hem de model izleyiciye bakmaktadır.

Teknik

Tabloya ilk bakıldığında sadece iki renk tonu varmış gibi görünüyordu. Bu açık ve kapalı tonlar ise birbirlerine saldırır gibiydiler. Ressam, beyaz çarşaflar üzerinde uzanmış açık tenli bir kadın çizerek siyah arka plan üzerinde geniş solgun bir leke oluşturmuştu. Figürlerdeki detaylar ise kaybolmuş gibiydi. Örneğin, modelin dudakları iki pembe çizgi, gözleri ise birkaç siyah fırça darbesi ile şekillendirilmişti. Yakından incelendiğinde her şey basitleştirilmiş gibi görünürken, bütüne bakıldığında buketin tazeliği ilgi çekiyor, kadının gözlerindeki ifade ve yüzünün basitliği ayırt edilebiliyordu. Manet, büyük kütleler oluşturarak ve ışığı geniş alanlarda kullanarak doğal görünen bir tablo çizmeyi başarmıştı.
Manet'nin siyahi bir zenci ve kedi kullanmasının sebebi de bu renge ihtiyaç duyuyor olmasıydı. Olympia'nın çıplaklığı koyu fon üzerinde daha da belirginleşmektedir. Ressamın Olympia'da tonsal zıtlığa ulaşabilmek için ilk fikri, kadının yanına küçük bir Etiyopyalı köle yerleştirmekti.
Olympia'da, tıpkı Kırda Öğle Yemeği'nde olduğu gibi, figürler ve natürmort yan yanaydı. Paul Cézanne da tablodaki bukete odaklanmıştı. Ona göre bu buket natürmortu Manet'nin sanatının en saf haliydi. Ressam, tablolarında merkezdeki figürlerini önde çizmeyi ve tablonun dışına baktırtmayı tercih ederdi. Ayrıca, tüm figürlerini ya donmuş bir ifadeyle ya da izleyicinin gözlerinin içine bakarken çizerdi. Bu tabloda da Olympia izleyenlere "Beni seyrederken sizi seyrediyorum" der gibidir. Üç boyutlu yanılsamalara alışmış 1865 Salonu ziyaretçileri için, bu çok ağır bir durumdu. Gustave Courbet ise eserin iki boyutluluğu hakkında "Bir iskambil destesinden alınmış maça kızı banyodan henüz çıkmış gibi" yorumunu yaptı. Manet'nin tahmini, çalışmasının ileriki dönemlerde daha iyi anlaşılacağı yönündeydi. "Şu andan bir sonraki yüzyılda yaşayacak olanların görsel organları bizimkine göre çok daha gelişmiş olacak. Bizden daha iyi görecekler." diyerek bu konudaki fikrini açıkladı.
Manet'nin 1860'larda çizdiği tabloların çoğu gerçek boyutludur. Olympia boyut olarak Kırda Öğle Yemeği'nden daha küçüktür. Fakat, model Victorine Meurent 1,58 ya da 1,61 metreden daha kısaysa bu çalışma da gerçek boyutlu olabilir.

İkonografi

Manet, tablosundaki kadına tanrıça veya orman perisi gibi kimlikler yüklemeyerek resim sanatının geleneksel yapısına karşı gelmişti. Eserde, ticaretin önemli olduğu bir dünyada modern bir sokak kadını betimlenmişti. Hiçbir mitolojik gönderme içermeyen bu kadın, gerçek, doğal ve çıplaklığının farkında görünüyordu. Kadının bakışlarında meydan okuma vardı ve "Sunduğum kadarını (vücudumu) satın alabilirsiniz, fakat sadece ben vermeyi kabul edersem, çünkü kendimin tek sahibi benim" der gibiydi. Yatağın görüntüsündeki zenginlik, iyi giyimli uşak ve abartılı buket, kadının toplumdaki yeri hakkında ipucu veriyordu.
Olympia, sokaklarda fahişelik yapmıyordu, mekân kendisine aitti ve hizmetçi ile kedi onu tanıyordu. Hem aksesuarlar hem de hizmetçi geneleve değil, gösterişli bir burjuva evine ait gibidir. On dokuzuncu yüzyılda Paris'te zina yapılan evler, dışarıdan saygın görünmesi ve müşteri ile kadın bu evi paylaşıyormuş hissi vermesi için burjuva evleri gibi döşenirdi ve bu ev de onlardan biri olabilirdi. Olympia'nın odası burjuvazi zevkliliği ile genelevin adı çıkmışlığının arasına sıkışmış gibiydi.
Model gözlerini tablonun dışına dikerek izleyicilere izlendiğinin farkında olduğunu söylermişcesine uzanır. Çıplağın, tüm dikkatini kendisine yöneltmiş olan hizmetçiye değil de seyirciye bakıyor olması, tablonun bir hikâyesi olduğunun kanıtı gibidir. Kedinin de dışarıya bakması ve hizmetçinin bir çiçek buketi getirmiş olması, izleyiciyi müşteri pozisyonuna düşürür. Hizmetçi "Bu çiçekler yeni geldi. Bunları nereye koyayım?" diyormuş gibi bakar. Çiçeği kendisinin göndermediğini bilmekte olan izleyicide, ortamda bir başka izleyici daha olduğu duygusu uyanır. Bu diğer kişi bir sevgili, müşteri ya da hayran olabilir. Bu durumda bu randevunun asla söylenemeyeceği birileri vardır: bir eş, nişanlı, anne ya da büyük anne gibi.
Olympia'nın ressamın en "Baudelairevari" eseri olduğu ve Kötülük Çiçekleri'ndeki şiirleri anımsattığı kabul edilir. Walter Benjamin'in de belirttiği gibi kadının bakışındaki ifade Baudelaire'in mısralarını hatırlatır: "Bize bakan gözler ayna gibi bir boşluk içerir ve uzaktırlar. Kesinlikle bu yüzden bu gözler mesafe haricinde hiçbir şey bilmez. Bu gözler canlandığında vahşi bir hayvan gibi avlanacaktır." Baudelaire, modern üst sınıf hayat kadınlarının sadece kutsal varlıklar olarak çizilmemeleri gerektiğini, maddesel olarak da gösterilmelerinin daha doğru olduğunu söylemişti. Şair, bu açıdan fahişeler ve ressamların yakın olduğunu düşünüyordu. Ressamın vizyonu, dışarıdaki gerçeği anlatabilmesi, bir karakteri ifade edebilmesiydi. Olympia'nın elleri dikkati cinselliğine çeker ama yine de onu kapatmıştır. Ressam da hem gerçeği üretir, hem de onu izleyiciden uzaklaştırır. Bu sebeplerden Olympia Manet'nin alter egosu kabul edilir. Manet'nin tabloya "Manette" olarak seslenmesinin nedeni kızın içinde kendi kişiliğini görmesidir. Olympia'nın taktığı bileziğin ressamın annesine ait olması ve ressamın sakalından bir buklenin de tablo da çizilmesi bu iddiaları güçlendirmektedir.
Siyahi kadın da Baudelaire'in şiirlerindeki hayali, egzotik duyarlılığı temsil ediyordu. On dokuzuncu yüzyılın kültürel klişelerinden biri, siyah kadınların beyaz kadınlara göre daha sekse düşkün olduğuydu. Tabloda da iki figür birbirinin izdüşümü gibi görünmektedir ve siyah kadının vücudu ön plandaki beyaz kadının varlığını vurgular. Her ikisi de benzer aşağı sosyal statüye sahip bu kadınların, erkek fantezisine hitap etmek için çizildiği de iddia edilir.
Baudelaire, çok etkilendiği Edgar Allan Poe'nun Kara Kedi isimli hikâyesini Fransızca'ya 1857 yılında çevirmişti. Manet'nin okuma alışkanlıkları hakkında çok az bilgi olsa da, ressamın arkadaşının bu çevirisini okuduğu düşünülür. Bu yüzden de bu öyküde ima edildiği gibi kendi kedisini "kılık değiştirmiş bir büyücü" olarak çizmiş olabilirdi.
Dönemin en popüler teması kır/köy resimleriydi. Yeterli geliri olmayan, alt sınıf halkı çiziyor olmak ister istemez kapitalizme dokundurmayı gerektiriyordu. Hayat kadınlığı da burjuva toplumu için hassas bir konuydu. Hem cinselliği hem de paranın önemini içerdiğinden, "kapitalizmin doğasındaki menfaatle ilgili tedirgin edici bir duyguyu" kışkırtıyordu. Kır resimleri nasıl alt sınıfın burjuva olma özlemini dile getiriyorsa, Olympia da para özlemini ve sınıf ayrımının yarattığı gerginliği canlandırıyordu.

Benzer tablolar

Olympia'nın en çok karşılaştırıldığı eserlerin başında 1863 yılında Paris Salonu’nda sergilendiğinde büyük beğeni kazanan Alexandre Cabanel'in Venüs’ün Doğuşu (La naissance de Vénus) isimli tablosu gelir. Cabanel’in çıplağı Manet’ninkinin aksine idealize edilmiş, pastel renklerde ve pudralanmış gibi görünmektedir. Bu haliyle de parfüm ya da iç çamaşırı reklamlarında rastlanabilecek bir erotizme sahiptir.  Fakat, kadının baştan çıkartıcılığı ressamı tarafından tanrıçalığının ardına gizlendi. Oysa Manet, tablosunda hiçbir şeyi örtbas etmeye ya da gizlemeye çalışmamıştı. Alexandre Cabanel'in pürüzsüz ve düzgün çıplağının aksine Manet, çıplaklığını, vahşiliğini ortaya çıkarmış gerçek bir kadın çizmeyi tercih etti. Émile Zola, iki tabloyu karşılaştırarak, eğer Manet de Cabanel gibi çıplağının yüzünü ve göğüslerini pudralasaydı, genç kadının topluma sunulmasının bu kadar tepki alıp almayacağını sorguladı ve Manet'nin tek suçunun diğer ressamlar gibi resim yapmamak olduğunu söyledi.
Yapıldığı dönemde Olympia ile benzer ilgiyi çeken eser Rembrandt'ın Banyosunda Betşeba (1654) isimli tablosuydu. Hem Betşeba hem de Olympia ölümlülükleri izleyiciye sunulan sade kadınlardı. Fakat Manet, Rembrandt’ın aksine bu sadeliğe kışkırtıcılık da eklemişti.
Sahip ve onun emrindeki hizmetçisi konusuna ise resim tarihinde, özellikle de klasik, modern ya da İncil’i konu alan çalışmalarda sık sık rastlanıyordu. Joseph Vernet, Jean-Marc Nattier gibi ressamların beyaz çıplak kadın ve onun siyahi hizmetçisi temalı eserleri vardı. On sekizinci yüzyılın ortalarında ise bu konu odalık ve koyu tenli, müzik yapan yardımcısı olarak betimlenmeye başladı. Bu tarzın en tanınmış örneklerini veren isim Jean Auguste Dominique Ingres oldu. Ingres, Manet'ye ilham kaynağı olmadı fakat Manet'nin eğitmeni Thomas Couture'un eserlerinde ressamın cariye temalı çalışmalarının etkisi görülebilir. Olympia'ya en çok benzeyen odalık tablosu ise 1842 Salonu’nda sergilenen Jean Jallabert’e ait olandı. Çünkü bu eserde de zenci bir hizmetçi vardı.
On sekizinci yüzyılın şehvetli konulara düşkün olan ressamı, gerçekçilik akımının öncülerinden olan Gustave Courbet idi. Eserlerindeki çıplak kadınlar, Ingres ve Eugène Delacroix gibi klasik ve romantik ressamlarla karşılaştırıldığında idealleştirilmemiş gibi görünseler de, Courbet’nin nü resimler üzerinde çalışırken akademik ölçülerin dışına çıkmamaya özen gösterildiği biliniyordu. Gizli bir çalışma odası için yapılmış Le Sommeil (1866) isimli çalışmasında dahi erotizm kaba fırça darbeleriyle dondurulmuştu. Oysa Manet’nin tablosunda tüm gerçekliği ile çıplak bir kadın görülmekteydi.
Olympia ile aynı dönemde hayat kadınlığını konu edinen başka tablolar da vardı. Örneğin, Jean-Léon Gérôme'un Phryné devant l'Aréopage (1861) isimli çalışmasında ortaya yerleştirilmiş fahişeyi izleyen Parisliler, klasik Yunanlar gibi çizilmişti. Auguste-Barthélemy Glaize ise La Pourvoyeuse misere (1860) adlı tablosunda çıplak ya da yarı çıplak kadınları bir yolda yürürken betimledi. 1864 yılında, tüccar Paul Durand-Ruel Thomas Couture'a La Courtisane modern (Modern Fahişe) isminde bir tabloyu 25.000 franka ısmarladı. Bu tablo 1873 yılında tamamladı. Tüm bu eserlerin ortak özellikleri ise Olympia'nın aksine hayat kadınlarının idealize edilerek çizilmiş olmasıydı.

Ressamının diğer eserleriyle karşılaştırma

Manet'nin 1860'lardaki en önemli ve ünlü iki tablosu, Kırda Öğle Yemeği ve Olympia olarak kabul edilmektedir. Bu iki eser, cinsel içerikleri ve yenilikçi tarzlarıyla sanat dünyasında skandal yarattı. Ressam, her iki tabloda da bilinçli olarak bir öykü ya da düşünce anlatma fikrini reddetti. Ayrıca, sanatçının çizdiği sahnelere şahit olduğu gibi bir kanıt da yoktu. Bu iki tabloda da sanat tarihinin önemli eserlerine göndermeler ve bu eserlerle ilgili ironi vardı. Olympia'da, Titian'ın Urbino Venüsü'nden esinlenilmişti. Kırda Öğle Yemeği'nde ise hem Giorgione hem de Rafael'in etkileri vardı. Manet, her iki çalışmasında da avangart kültürün standart yöntemi olarak eski ustaların başyapıtlarının postmodern bir şekilde yeniden yapılmasını uygulamıştı.
Ressamın ilk nü tablosu, 1859 - 1860 yıllarında çizdiği Peri Kızının Şaşkınlığı idi. Bu çalışmada Manet'nin modeli, ileride eşi olacak Suzanne Leenhoff'tu. İki eserdeki çıplakların betimlenişinde farklar vardır. Suzanne vücudunu kibar bir şekilde saklamaya çalışıp utangaç bakışlarla izleyiciye bakar. Yüzünde kişisel hiçbir mimik yoktur ve sadece İncil'den bir hikâyenin betimlenebilmesi için çizilmiş gibidir. Peri Kızının Şaşkınlığı geleneksel tarzda çizilmiş bir tabloyken Manet, Olympia'da geleneklerden kopmuştur.
Manet'nin 1874 yılında yaptığı Portrait de Madame Edouard Manet sur un canapé bleu (Mavi Kanepedeki Madem Manet'nin Portresi) isimli tablo zaman zaman Olympia ile karşılaştırılır. Bu iki eserde modeller benzer şekillerde poz vermiş olsalar da çok farklı çizilmişlerdir. Olympia'nın küçük göğüsleri, düz karnı ve ince vücudu vardır. Suzanne Manet ise dışarı bakan ayakları, geniş vücudu, bedeni kadar ağır görünen elleri, kare şeklindeki şapkası ve şapkasının yanlarından sarkan kurdeleleri ile baştan çıkartıcılıktan çok uzaktır. Kaba bir şekilde koltukta uzanmış olan Madam Manet, bir bacağını diğerinin üzerine atamıyor gibidir. Manet'nin bu tabloyu çizerken ne yaptığını çok iyi bildiğine ve Olympia'nın bir parodisini oluşturduğuna inanılır. Beth Archer Brombert'e göre Manet, nasıl Titian'ın tanrıçasını üst sınıf bir hayat kadınına çevirdiyse Olympia'yı da fazla kilolu karısına çevirmişti.
Sanatçının 1877 yılında Paris Salonu'na gönderdiği ama ahlaksız bulunduğu için kabul edilmeyen Nana isimli tablosunun, Olympia'nın devamı olduğu düşünülür. Her ne kadar iki farklı dönemde iki farklı model poz vermiş olsa da tıpkı Francisco Goya'nın Çıplak Maya'nın ardından Giyinik Maya'yı çizmesi gibi Manet de bir ikili oluşturdu. Nana'ya eşlik eden siyahi bir hizmetçi değil, siyah top şapkalı bir erkekti ve kadın tıpkı Olympia gibi eşlikçisi ile değil izleyici ile etkileşim halindeydi. Yatağın ucundaki siyah kedinin yerini bu tabloda duvar kağıdındaki turna almıştır. Salon'a kabul edilmeyince Boulevard des Capucines üzerinde süs eşyaları satan bir dükkânın vitrininde sergilenen Nana'daki model de Olympia gibi seyircinin gözlerinin içine bakıyordu ve kadının flörtçülüğü, şıklık taslaması göze çarpıyordu. Modern dünyada güzelliğin simgesi olabilecek Nana'nın edebi alandaki benzerinin Émile Zola'nın 1870'lerde yazdığı romanlar olduğu düşünülür. Yaklaşık on sene önce çizilmiş Olympia ise Baudelaire'in şiirleriyle eş tutulur.
Hem Nana'da hem de ressamın diğer önemli eserleri arasında yer alan Folies-Bergere'de Bir Bar, Kırda Öğle Yemeği, Saint-Lazare Garı gibi tablolarda yer alan modeller tıpkı Olympia'da olduğu gibi izleyicinin gözlerinin içine bakarlar. İzleyicilerin gözleri modelle kesiştiğinde düşüncelerinin merkezine de bu kadınlar yerleşir. Öte yandan, Baudelaire'e ithaf edilmiş olan İspanyol Kıyafetleri İçindeki Genç Kadın (1862), Jeanne Duval'in Portresi (1862), Mavi Kanepedeki Madem Manet'nin Portresi gibi tablolardaki kadınların pozları ile Olympia'daki modelin pozu benzer olmasına rağmen her birinin izleyicinin üzerinde bıraktığı etki bambaşkaydı.
Manet, bu tabloda kullandığı siyah kediyi 1868 tarihinde yaptığı Atölyede Öğle Yemeği isimli çalışmasında da kullanmıştır.

Paris Salonu'nda sergilenişi

Manet, Olympia'yı Kırda Öğle Yemeği ile birlikte 1863 yılında tamamlamasına rağmen bu resimle Paris Salonu'na 1865 yılında başvurdu. Ressamın Olympia ile senelik olarak düzenlenen sergilerin iki tanesine başvurmamasının sebebi merak konusu oldu. Oğlu Leon Leenhoff'un hatıralarına göre sanatçıyı 1865 yılında başvurmaya ikna eden kişi, arkadaşı şair Charles Baudelaire'di. Öte yandan, Manet'nin yaşlılık günlerinde onunla arkadaş olan ressam Jacques-Emile Blanche, sanatçıyı karısı Suzanne'in ikna ettiğini öne sürdü. 1865 yılında ancak dört yaşında olan Blanche'ın güvenilir bir kaynak olmadığı düşünülür. İzin almadan eşinin atölyesine bile giremeyen Suzanne Manet'nin ressam üzerinde sanatsal bir etkisi olduğuna dair de hiçbir kanıt yoktur. Diğer taraftan Manet için Baudelaire'in düşüncelerinin önemi vardı. Manet'nin şaire 1865'te yazdığı iki mektup, Baudelaire'in Salon başvurusunun arkasındaki isim olduğu iddiasını destekler: "Sen bir bilgesin ve ben umutsuzluğa düşmekte haksızdım. Bu mektubu sana tablomun kabul edildiğini söylemek için yazıyorum. Bana ulaşan dedikodulara göre bu sene benim için hiç de kötü bir sene olmayacak."
Zengin ve muhafazakâr bir aileden gelen Manet, sanat kariyerinin ancak Salon'da kazanacağı bir popülarite ile gelişebileceğine inanıyor olabilirdi. Bu popülarite de tarihi göndermeler içeren modern bir resimle sağlanabilirdi. Ressamın, geleneksel bir türün çağdaş versiyonunu yaparak halkı kışkırtacağını düşünmüş olma olasılığı da vardır. Fakat, 1863 yılında Reddedilenler Salonu'nda yaşanan Kırda Öğle Yemeği skandalından sonra Manet'nin böyle bir yola girmek istemeyeceği düşünülür. Ressam, bir önceki sene düzenlenen sergide Boğalar Savaşının Öyküsü, İsa Mezarında Meleklerle gibi tehlikesiz tablolar sunmuştu. Antonin Proust ise arkadaşının, tekniğine ve bakış açısına olan özgüveninin artması sonucunda tabloyu seçmelere gönderdiğini açıkladı. Zacharie Astruc, eserden ilham alarak bir şiir yazmıştı. Manet'nin bu şiirden etkilenerek resmi sergilemeye karar verdiği de söylenir. Fakat, Baudelaire ve Stéphane Mallarmé gibi şairlerle dost olan, bu kişilerin tabloları uğruna şiirler yazdığı Manet'nin Kötülük Çiçekleri'ne özenilerek yazılmış bir aşk şiirinden şevke gelmiş olması çok olası değildir.
Toplam 3559 çalışmanın yer aldığı Salon'da Olympia, Manet'nin Askerlerin Hor Gördüğü İsa isimli tablosuyla birlikte sergilendi. Titian da ilk kez V. Karl'ın huzuruna davet edildiğinde krala iki resim sunmuştu. Bunlardan birincisi kırbaçlanmış ve dikenlerden bir taç giymiş İsa iken diğeri bir Venüs tablosuydu. Manet de benzer konulardaki iki tabloyu bir arada kendi toplumunun önde gelenlere sunarak Rönesans ustalarına saygısını göstermiş olabilir.
Askerlerin Hor Gördüğü İsa ve Olympia, temaları çok farklı tablolardı. Manet'nin, kadın vücudunu betimlemede olduğu kadar erkek vücudunu betimlemede ve modern resim kadar geleneksel resimde de başarılı olduğunu göstermek için böyle bir seçim yaptığına inanılır. Tabloların birinde yatay pozisyonda çıplak bir kadın, diğerinde ise dikey pozisyonda çıplak bir erkek vardı. Biri kutsal bir konuya değinen tarihi bir resimken diğeri dünyevi bir konuya değinen modern bir resimdi. Bu ikili beden, gelenek, modernlik ve cinsellikle ilgili sorgulamalara sebep oldular ve bu duruma batı sanatında daha önce rastlanmamıştı. Olympia'nın bedenini kabul etmiş ve ondan utanmaz hâli, İsa'nın her an incinebilir görüntüsüyle tezat oluşturur. Öte yandan ressam her iki tabloya da izleyicinin bakışlarını dahil etmiştir ve farklı sebeplerle olsa da iki esere de bakan izleyici utanır.
1865 yılında, Paris Salonu'nun gururu ise Jules Breton'un Ot Kurutan Kadınların Molası isimli çalışması oldu. Ressamın Prens Napolyon tarafından III. Napolyon'un kuzenlerinden birine hediye olarak alınan bu eseri hakkında dönemin eleştirmenlerinden Edmond About "Breton'un tablosu, hepimizin gözünde atalarımızın saygınlığını arttırdı." yorumunu yaptı.

Tepkiler

Olympia, 1863 yılında Reddedilenler Salonu'nda Kırda Öğle Yemeği'nin yarattığı skandaldan daha büyük bir skandala sebep oldu. 1865 yılında açılan Paris Salonu ile ilgili o günlerde yazılmış 85 makalenin 72 tanesi Olympia'dan bahsediyordu. Gelen tepkiler sebebiyle Salon yönetimi tabloyu koruması için adam tuttu ve eseri saldırı girişimleri olduğu için insanların erişemeyeceği kadar yükseğe astı.
Eleştirmenler ve halk resmi, fahişeliğin hayasızca savunulması olarak gördüler ve ona "Sarı Karınlı Cariye", "Kedili Venüs", "Bir Çeşit Dişi Goril" gibi adlar verdiler. Manet, "bulaşık fırçası ile yeşil kadınlar çizen bir zorba" olarak anılmaya başlandı ve genç kızlar ile hamile kadınların tablodan uzak durması istendi. Dönemin Paris savcısının eşi tabloyu gördüğünde şoke olduğunu açıkladı. Bir eleştirmen "Bilmiyorum, acaba Fransız estetik sözlüğünde bu kadını tanımlayacak bir söz var mı? Aptal bir yüz, pörsümüş bir cilt." yorumunu yaptı. O günlerde gazetelerde çıkan eleştirilere "Temel öğeler çocukça bir cahillikle çizilmiş. Ressamın bu davranışı akıl almaz bir kabalık", "Kim bu sarı göbekli cariye? Nereden geldiği bilinmeyen rastgele bulunmuş, rezil biri. Olympia'yı kim resmetmiş? Olympia? Ne Olympia'sı? Şüphesiz bir fahişe!", "Bu kumral kadın çok çirkin. Suratı aptal, teni kadavra gibi. Renklerin uyuşmazlığı ise sersemletici." gibi cümleler örnek olarak verilebilir. Olympia ile birlikte sergide yer alan Askerler tarafından hor görülen İsa'yla ilgili olarak ise tablonun daha ziyade ressam tarafından hor görüldüğü iddia edildi.
Eserin bu kadar eleştirilmesinin sebebi Manet'nin bir tabuyu yıkmasıydı. Olympia, geleneksel bir çıplak değildi. Vahşi gözleri, utanmaz ifadesi ve cesur tavırlarıyla izleyiciyle aynı odada gibiydi. Ayrıca, eser üzerinde X-ışınları ile yapılan incelemede siyah kedinin sergiye gönderilmeden kısa bir süre önce (tablo yapıldıktan bir sene sonra) eklendiği ortaya çıktı. Bu da Manet'nin ilgi çekme arzusunun kanıtı olarak kabul edilmektedir.
Halk ve eleştirmenlerin büyük bir kısmı eserin içerdiği sanatsal göndermelerle ilgilenmedi. Fakat kimse bir kadın olarak Olympia'nın aslında nereye ait olduğunu ve tablonun neyi anlatmak istediğini anlayamamıştı. Eleştirmenler kadını Paris'in gündelik hayatının içine yerleştirmeye çalıştılar ama başarılı olamadılar. Bir yüzyıl sonra George Hamilton, "Olympia, çarşafa yayılmış sıska bir modeldi ve bir zenci ile bir kedi de hemen oradaydı. Hepsi bu. Onları açıklamayı gerektiren bir durum yok. Açıklamak da zaten imkânsız. Bir tablonun ihtiyacı oldukları dışında söylenebilecek başka bir şey yok." açıklamasını yaptı. Eleştirmenler ise bu skandaldan sonra Manet'nin ismini Francisco Goya, Edgar Allan Poe ve Charles Baudelaire ile birlikte anmaya başladılar.
Sergiden sonra oluşan genel kanı Manet'nin hak ettiğini aldığı yönündeydi. Başvurduğu iki tablosunu sergiye kabul etmek, reddetmekten daha bilgece bir hareketti. Böylece bu tabloların değersizliği, Fransız geleneği karşısında ezilmesi ve Fransız halkı tarafından küçük görülmesi sağlanmıştı. Olympia'nın üzerine bu kadar gelinmesinin esas sebeplerinden biri de modelin asıl kimliğinin biliniyor olmasıydı. Tablo yapıldığında Victorine Meurent, Manet'nin sanatında ayırt edilebilir bir yerdeydi.
Manet, tüm bu eleştirilere çok kırıldı ve "Bana yöneltilen saldırılar, yaşamın gidişi içinde beni yıktı. Sürekli hakarete uğramanın ne demek olduğunu kimse bilemez. Bu öyle bir şeydir ki, insanın hevesini kırar, mahvolursun." dedi.

Sonraki sergilenişleri

İlk kez 1865 Salonu'nda tanıtılan Olympia bu serginin ardından 24 Mayıs 1867'deki Paris Salonu'nun açılmasından altı hafta, Gustave Courbet'nin kişisel retrospektifinin açılmasından beş gün önce, Manet'nin Place de l'Alma'da açtığı "Exposition Particulière" isimli kişisel sergisinde yer buldu. Bu tarihten sonra tablo ressamın atölyesinden ancak o öldükten sonra çıkabildi. 1884 yılında ressamın anısına düzenlenen sergide gösterildi. Bir yıl sonra atölyedeki eserlerin satışında değer biçilen fiyata alıcı çıkmayınca Manet'nin eşine kaldı. 1889 senesindeki Dünya Fuarı'nda sanatçının 14 çalışmasıyla birlikte sergilendi. Tablo bu tarihten sonra 1932, 1952, 1983, 1994'te Paris'te muhtelif sergilerde yer aldı.
1889'daki sergiden sonra eseri bir Amerikalı'nın alacağı dedikoduları yayıldı. Bunun üzerine 1890 yılında, Claude Monet tabloyu Suzanne Manet'den satın alıp Louvre Müzesi'ne bağışlamak için bir kampanya başlattı. Bağışta bulunan katılımcılar arasında ressamlar, sanatçılar, koleksiyoncular, yazarlar ve hatta ressama büyük eleştirilerde bulunmuş eleştirmenler dahi vardı. Manet'nin büyük destekçisi ve yakın arkadaşı Émile Zola ise bu girişimi desteklemeyi reddetti ve sebebini şu şekilde açıkladı: "Manet'yi kalemimle destekledim ama zaferi için pazarlık yapamam. Manet, Louvre'a girecek ama bu kendi kendine, yeteneği ve ünü ülkede yayıldıkça olmalı. Bir armağanmış gibi verilmemeli." Sanatçının yakın arkadaşlarından Stéphane Mallarmé ise kampanyaya katılmayı tercih etti. Diğer katılımcılar arasında Edgar Degas, Henri Fantin-Latour, Alexandre Millerand, Antonin Proust, Camille Pissarro, Pierre-Auguste Renoir gibi isimler vardı. Monet, 19.415 frank topladı ve tabloyu satın aldı. Daha sonra ise o dönemin çağdaş sanat eserlerinin sergilendiği Lüksemburg Müzesi'ne bağışladı, çünkü Louvre'a bir ressamın çalışmaları vefatından en az on sene sonra kabul ediliyordu.
1890 yılından 1907 yılına kadar Lüksemburg Müzesi'nde sergilenen tablo bu tarihte Louvre Müzesi'ne nakledildi ve Ingres'in Büyük Odalık'ının yanına asıldı. 1986 yılına kadar Louvre'un farklı galerilerinde sergilendi. 1986 yılında Orsay Müzesi'nin kurulmasıyla birlikte döneminin diğer önde gelen çalışmalarıyla birlikte bu müzedeki yerini alan Olympia, 19 numaralı odanın sağ tarafında asılıdır.

Etkileri

Manet'den etkilenerek kendi Kırda Öğle Yemeği'ni (1869-1870) çizen Paul Cézanne, 1873 yılında ise Olympia'dan ilham alarak barok tarzda Modern Bir Olympia isimli tabloyu yaptı. Cézanne'nın tablosunda Olympia'ya dışarıdan baktığı kabul edilen erkek de tuvalin içindedir ve ressam bu erkek olarak kendisini çizmiştir. Tablodaki erkeğin pozu ise Kırda Öğle Yemeği'ndeki erkek modellerin pozunu andırır.
Manet'nin aynı zamanda yakın arkadaşı olan ressam Henri Fantin-Latour, 1883 yılında büyük ihtimalle sanatçının vefatından sonra yazılan bir anma yazısı için Olympia kopyası çizdi. Bu çalışmasında şekillerin sert hatlarını yumuşatan, kuvvetli ton tezatlarını ortadan kaldıran, kadın, zenci hizmetçi ve kediyi bulanıklaştırarak eserin dramatik etkisini yok eden Fantin-Latour, Olympia'yı bir Ingres odalığı gibi idealize ederek resmin vahşi ve hayvansı havasına son verdi.
1896 yılında Paul Gauguin, Siyahi Olympia ismini verdiği bir tablo yaptı.  Manet'ye büyük hayranlık duyan Gauguin, Olympia'nın kopyasını da yapmıştı ve Markiz Adaları'ndaki kulübesinde bir Olympia oyması da vardı. 1901’de ise Pablo Picasso bir Olympia parodisi çizdi. Bu çalışmasında Picasso, uzanan ince beyaz modeli, şişman bir siyahi modelle değiştirdi ve yan tarafına meyve sepeti taşıyan bir adam oturttu. Diğer yöne ise kadına bakan bir başka bir adam yerleştirdi. Ressam, böylece tablodaki kişilerin sosyal statüleri ve ırksal rollerini değiştirmiş oldu.
1950 yılında Jean Dubuffet, Corps de Dame serisinin bir parçası olarak Olympia'nın ilginç bir yorumlanışını çizdi. Bu tablodaki kadının geniş ve hoş olmayan vücudu, Manet’nin çıplağının tezadı gibiydi. İlk sergilendiğinde tıpkı Olympia gibi itici ve çirkin bulunan bu eser, İkinci Dünya Savaşı sonrası yaşanan toplumsal karışıklığı yansıtıyordu.
Amerikalı minimalist sanatçı Robert Morris, 1965 yılında gerçekleştirdiği Site isimli performans gösterisinin bir kısmında maske takıp, beyaz çarşaflar üzerinde oturarak Olympia pozu verdi. Soyut dışavurumculuğun önde gelen isimlerinden Larry Rivers ise 1970 tarihli I like Olympia in Blackface (Olympia'yı Siyah Yüzlü Seviyorum) isimli çalışmasında hayat kadını ile hizmetçinin yerlerini değiştirdi ve siyahi çıplak hayat kadını, beyaz bir hizmetçi ve beyaz bir kadın betimledi. Çalışmanın üst tarafında ise eserin aslının bir kopyası duruyordu.
Jean-Michel Basquiat ise batı sanatında görsel farklılıkları algılamayı sağlamak adına nasıl ırkçılık yapıldığını göstermek için Manet'nin Olympia'sını seçti. 1982 yılında yaptığı Three Quarters of Olympia without the Servant isimli çalışmasında Basquiat, Olympia’yı siyahi hizmetçi olmadan çizdi. Böylece hem Olympia'ya saygı gösteren modern geleneğin yanında yer aldı, hem de ırkçılığa tepkisini dile getirdi. Manet, modelinin bir hayat kadını olduğunu gösteren dağınık yatak, gerdanlık, terlikler gibi pek çok ipucu kullanmıştı. Fakat bu ipuçlarının en önemlisi siyahi bir hizmetçiydi. Feminist sanat tarihinde tablo, on dokuzuncu yüzyıl Fransa’sında kadının yeri ve modernizmde kadının temsili açısından çok önemsenmişti. Sander Gilman’a göre o dönemin sanat eserlerinde  siyahi kadınlar seks objesi olarak betimlenmez, aksine bozulmuş ya da hastalanmış kadınları anlatmak için kullanılırlardı. Manet’nin Olympia’sındaki siyahi hizmetçi de rahatsızlığın amblemi olmuştu. Hizmetçi figürü ırkçılık ve bozulmuşluğun öne çıkan belirtisiydi. Basquait de bu bakış açısıyla yaklaşarak, Manet'nin ırkçı denklemini reddetmişti.