Rudolf Abel

Rodolf Ivanovich Abel, (Rusça: Рудольф Иванович Абель) gerçek adı Vilyam "Willie" Genrikhovich Fisher (Rusça:
Вильям "Вилли" Генрихович Фишер) olan (11 Temmuz 1903-5 Kasım 1971) Sovyet istihbarat subayıdır. 1957 yılında
Amerikan Federal Soruşturma Bürosu (FBI - Federal Bureau of Investigation) tarafından ajanlık gerekçesiyle
tutuklandığı zaman kullandığı takma adını daha sonraları benimsemiştir.
 
Birleşik Krallık'ta Rusya göçmeni bir ailede dünya'ya geldi. 1920'lerde Rusya'ya döndü ve 1920'lerin 
sonu ile 1930'ların başında Sovyet İstihbaratı'nda radyo operatörü olarak yurtdışı görevi üstlenmeden önce 
Sovyet Ordusu'nda görev yaptı.II. Dünya Savaşı sıralarında Almanlara karşı istihbarat operasyonlarının bir
parçası olmadan önce eğitim görevlerinde rol aldı.Savaş sonrasında, KGB (Komitet Gosudarstvennoy Bezopasnosti 
- Devlet Güvenlik Komitesi) için çalışmaya başladı ve Amerika'daki Sovyet istihbarat ağının ana üssü New York'ta görevlendirildi.
1957'de Amerikan Federal Mahkemesi onu Sovyet ajanı olarak New York'ta daha sonraları Hollow Nickel olayı 
olarak adlandırılacak olan gizli faaliyetlerin bir parçası olması nedeniyle 30 yıl hapse mahkûm etti ve 
Georgia'da bulunan Atlanta Federal Cezaevine konuldu. Amerikan U-2 pilotu Francis Gary Powers'ın Rusya'da
yakalanıp Abel ile tutuklu değişimi yapılmadan önce Abel cezasının yalnızca 4 yılını çekmiştir. Sovyetler 
Birliğine geri döndükten sonra, 1971 yılına (68 yaşına) kadar ölmeden önce deneyimlerini ders verdi.

Erken Dönem Hayatı

Fisher, (William August Fisher) 11 Temmuz 1903 tarihinde Heinrich ve Lyubov Fisher'ın ikici oğlu olarak 
Newcastle,İngiltere'de doğdu. Babası çarlık dönemi devricilerden Rus asıllı Alman ve annesi Rus kökenliydi. Fisher'ın babası Sankt-Peterburg Tekonoloji Enstitüsü'nde Vladimir Lenin propagandası yapmaktaydı ve 1896 
yılında halkı isyana teşvik etmek suçundan tutulanarak 3 yıl sürgün cezasına çarptırıldı. 1901 yılında Rus 
Devletine karşı işlediği suçların cezasını çekmekteyken, Almanyaya sınır dışı edilmek veya Rusya'da askerlik 
görevini yapmaktan kaçınmak suçundan hapsedilmek yerine İngiltere'ye kaçmaya zorlandı.  Aşırı derecede 
Bolşevik sempatizanı olan Fisher'ın babası İngilere'de yaşadığı dönemde, roletaryalara destek olmak amacıyla 
silah kaçakçılığı ve Kuzeydoğu kıyılarından Baltık ülkelerine yapılan mühimmat sevkiyatı işerinde yer almıştır.
Fisher ve ağabeyi Henry, Whitley Bay Lisesi ile Monkseaton Liselerinden burs kazandılar. Fisher ağabeyi 
kadar çalışkan olmasa da bilim, matematik, yabancı dil, sanat ve müzik alanında babasından gelen yeteneklerini 
gösterebiliyordu. Fisher'ın ailesi ona müzik sevgisi aşılamak amacıyla piano dersleri verdi ayrıca o gitar 
çalmayı da öğrendi.  Bu süre içinde Fisher'da ametör radyo, ilkel verici ve alıcılar konularında bir ilgi
ortaya çıktı.
Fisher, Wallsend'te bulunan Swan Hunter isimli gemi üretim şirketinde bir ressamın çırağı oldu ve 1920'de 
Londra Üniversitesine kabul olununcaya kadar Rutherford Koleji'nde akşam sınıfına kayıt oldu. Gerçi Fisher
üniversite için yeterliydi fakat maddi sebeler onun okumasına engel oldu. 1921'de Rus Devrimi'nden sonra
ailesiyle birlikte Newcastle'dan Moskova'ya geri döndü.

Erken Dönem Kariyeri

Fisher ailesiyle birlikte Moskova'ya dönmesine müteakiben İngilizce, Rusça, Almanca, Lehçe ve Yidiş, dillerini çok iyi bildiği için Komintern'de çevirmen olarak çalışmaya başladı. Telsiz operatörlüğü eğitimi
aldı ve Kızıl Ordu'da 1925 ve 26 yıllarında Kızıl Ordu Telsiz Taburunda görev yaptı.  Mayıs 1927 yılında KGB'nin
öncülü OGPU'da (Sovyet Gizli Polis Teşkilatı) işe girmeden önce kısa süre radyo araştırma enstitüsünde görev
yaptı. O yıl Moskova Konservatuvarında öğrenci olan Elana Lebedeva ile evlendi. 8 Ekim 1929'da Evelyn adında
bir kız çocukları oldu. OGPU ile görüşmeleri esnasında bir Rus ismi alması gerekti ve William August Fisher
ismi Vilyam Genrikhovich Fisher oldu. İşe girmesinden sonra, OGPU'da telsiz operatörü olarak Norveç, Türkiye,
Birleşik Krallık ve Fransa'da görev yaptı. 1939 senesinde Rusya'ya yerleşik ajanlar için telsiz operatörlüğü 
eğitimi veren okula müdür olarak geri döndü. Öğrencilerinden biri daha sonraları çoğunlukla "On yedi isimli
ajan" olarak anılacak olan Kitty Harris'ti.
Yutdışı doğumlu olması ve kayınbiraderinin bir Troçkist olmakla suçlanmasına rağmen Fisher, Büyük Temizlik'ten kıl payı kurtulmuştur. Ancak 1938 yılında 1934 yılında OGPU'nun yerine kurulan NKVD'den (İçişleri 
Halk Komiserliği) atıldı. II. Dünya Savaşı sıralarında Alman sınırlarında tekrar gizli telsiz operatörlüğü
görevi yürütmüştür. Ağustus 1944 yılında Pavel Sudoplatov'un onu himayesine almasıyla Scherhorn Operasyonu'nda 
(Операция Березино) görev almıştır. Daha sonraları Sudoplatov bu operasyonu "Savaş oyununun en iyi telsiz
aldatması" olarak nitelendirmiştir. Fisher bu operasyonda Amerikan istihbaratına verdiği mesajın üstleri 
tarafından kabul görmesi nedeniyle ödüllendirilir.

KGB görevi

1946 yılında KGB'ye tekrar katılmasının ardından, Amerika Birleşik Devletlerine sızma konusunda eğitim 
aldı. 1948 Ekim ayında Sovyet pasaportu kullanarak Leningradsky İstasyonu'ndan (Moskova) Varşova'ya gitmiştir.
Varşova'da Sovyet pasaportunu atmış ve Çekoslovakya ve İsviçre üzerinden Paris'e Amerikan pasaportuyla seyahat
etmiştir. Amerikan pasaportunda ilk sahte ismi olan Andrew Kayotis ismini aldı. Gerçek Andrew Kayotis Litvanya doğumlu ve Amerika'ya göç etmesinden sonra Amerikan vatandaşı olmuştur. Kayotis Sovyetler Birliği'ne gidebilmek 
için vize başvurusunda bulunmuştur fakat Ruslar onun pasaportuna el koymuş ve en sonunda Fisher tarafından
kullanılmıştır. Kayotis sağlığının kötü olması nedeniyle Vilnius şehrinde (Litvanya) akrabalarını ziyaret 
etmekteyken ölmüştür.  Fisher, Kayotis olarak RMS Scythia isimli gemiyle Le Havre'den (Fransa) Kuzey Amerika'ya
Quebec'e gitti. Yine Kayotis'in pasaportunu kullarak 17 Kasımda Amerika'ya giriş yaptı.
26 Kasımda Fisher Josef Romvoldovich Grigulevich (Kod ismi: "Maks" veya "Artur") ile buluştu. Grigulevich, hepsi Emil Robert Goldfus ismine kayıtlı gerçek bir doğum kartını, sahte askerlik kartını
ve sahte vergi sertifikasını bin dolar ile birlikte Kayotis'in pasaport ve belgelerini
geri vermesiyle Fisher Goldfus ismini aldı.Kod ismi "Mark"'tı. Gerçek Goldfus 2 Ağutos 1902'de New York'ta
doğmuş ve 14 ay önce ölmüştü. Goldfus'un doğum belgeleri İspanya İç Savaşı'nın sonlarında Merkez kimlik 
belgelerini Uluslararası Tugaylar'dan espiyonaj operasyonlarında kulanılmak üzere topladığı zamanda  NKVD 
tarafından elde edilmiştir.
Temmuz 1949'da, Sovyet Konsolosluğu'nda kalan ona para sağlayan "legal" bir KGB ajanıyla buluştu.Kısa bir 
süre sonra, Fisher'a ABD'nin nükleer sırlarını kaçıran gönüllü ağı tekrar devreye sokma görevi verildi.  Bu ağın üyeleri
Amerikanın Los Alamos'ta savaş sonrası güvenlik uygulamalarını sıkılaştırmasının ardından işbirliği yapmayı 
kesmişti. Lona Cohen (Kod Adı: "Lesle") ve kocası Morris Cohen (Kod Adı: "Luis" ve "Gönüllü") bu gönüllü ağ 
görevini yürütmekteydi ve ikisi de çok deneyimiliydiler. Fizikçi olan Theodore "Ted" Hall (Kod Adı: "Mlad") 
Los Alamos'tan nükleer sırların sızdırılmasında bu ağın en önemli ajanıydı. Gönüllü Ağı Theodore Hall ve 
"Silver" ile bağlantılı olan "Aden" ve "Serb"in de katılımlarıyla büyüdü. Fisher ilk yılının büyük bölümünü
bu ağı organize etmek için harcadı. Fisher'ın fark edilmeden önce nerelere gittiği ve neler yaptığı tam olarak
bilinmemekte fakat çalınan Manhattan Projesi'nin kayıp taslaklarını toplamak için New Mexico'da bulunan Santa Fe'ye gitti düşünülmektedir. Savaş sırasında Fisher'ın eski öğrencisi Kitty Harris, fizikçiden sırların alınarak ülkeye 
gönderilemesi işlerine bakması için bir yıllığına Santa Fe'ye gönderildi. Bu süre zarfında Fisher normalde sadece 
askeri personele verilen ve önemli Sovyet madalyalarından olan Kızıl Bayrak Nişanı ile ödüllendirildi.
1950 yılında, Fisher'ın illegal olarak ikamet ettiği ev, Lona Cohen'in kuryesi olduğu Ethel ve Julius Rosenberg'in tutuklanmasıyla tehlikeye girdi. Cohenler Moskova'ya hareket etmeden önce hemen Meksika'ya 
kaçtılar. Sonraları İngiltere'de Peter ve Helen Kroger olarak ortaya çıkacaklardır. Fisher Rosenberglerin 
hiçbir bilgiyi FBI'ya vermemesi üzerine rahatlamıştı fakat tutuklamalar onun kurduğu ağın ortaya çıkacağının
habercisiydi. 21 Ekim 1952 tarihinde Moskova'dan gelen talimatlar üzerine, Reino Häyhänen New York Central Park'ta bulunan panoya bir raptiye bıraktı. Bu Fisher'ın yeni yardımcısı olan Häyhänen'nin oraya vardığını 
simgeliyordu. Kod adı "VIK" olan Häyhänen New York'a RMS Queen Mary gemisiyle, Eugene Nikolai Maki ismiyle geldi. Gerçek Maki babası Finlandiya asıllı Amerikalı ve annesi New York'lu olan 1919 yılında Amerika'da doğan biriydi.
1927 yılında aile Estonya'ya göçmüştü. 1948 yılında KGB Häyhänen'e yeni görevini vermek amacıyla Moskova'ya 
çağırdı. 1949'da Häyhänen Maki'nin kimlik belgelerini kolayca elde etti ve Maki'nin kişiliğine bürünebilmek
için 3 yılını Finlandiya'da geçirdi.
New York'a gelişinden sonraki 2 yılını Häyhänen, rolünü oynamakla geçirdi. Bu süre zarfında üstlerinden 
Bronx ve Manhattan'da ölü mektup kutusu (İki kişi birbirini görmeden biri belli bir alana ileteceği şeyi 
bırakır, diğeri daha sonra o yerden iletilen şeyi alır) yöntemiyle para alabilmiştir. Çok içtiğinde ve 
Finlandiyalı karısı Hannah ile aralarında tartışma olduğunda, Häyhänen'ın daha fazla dikkat çektiği bilinmekteydi. Häyhänen 6 ay boyunca raptiyeleri kontrol etmişti fakat kimse onunla iletişime geçmemişti. Ayrıca hatırladığı
ölü mektup noktalarınıda kontrol ediyordu. Birisinde içi boş bir 5 cent buldu. Parayı açan Häyhänen onu yanlış
kapattı ve onu ya gazete almak ya da metro bileti için kullandı. İlerleyen 7 ay boyunca o para New York'ta
açılmadan dolaştı. Paranın bu yolculuğu 13 yaşında bir gazete satıcısının gazetelerini dağıtırken son buldu.
Çocuk parayı yanlışlıkla yere düşürmesiyle paranın içinde bulunan sayılardan oluşan mikrofotoğraf görünecek
şekilde ikiye ayrıldı. Çocuk parayı onu FBI'a götürecek olan dedektife verdi. 1953'ten 57'ye kadar FBI mikrofotoğrafın
sırrını çözmeye çalışsa da başaramadı.
1953'ün sonlarında, Fisher Brooklyn'e taşındı ve Hick Caddesinden bir ev kiraladı. Ayrıca Fulton Caddesinde bulunan
Ovington Stüdyoları binasından beşinci katta bir stüdyo kiraladı. Sanatçı ve fotoğrafçı kimliğine büründüğü için
düzensiz iş saatlerini veya sık sık ortadan kaybolmasını kimse sorgulamadı.  Bu arada tekniğini geliştirerek
iyi bir ressam oldu. Soyut sanatı sevmez daha çok geleneksel tarzı tercih ederdi. Fisher Rus ressam Isaak Levitan hayranı olduklarına şaşırdığı New York sanatçılarının arasına karıştı. Ancak onlarla Stalin'in Sosyalist 
gerçekçiliği üzerin tarışmamaya dikkat ediyordu.  Stüdyosunun tek ziyaretçileri ondan şüphelenmeyeceklerinden 
emin olduğu sanatçı arkadaşlarıydı. Özellikle Burton Silverman ile arkadaş oldu. Fisher önceki yaşamı ile ilgili
Boston'da muhasebeci olduğundan ve Pasifik Kuzeybatısı'te ormancılık yaptığı yalanını söylüyordu.
1954 senesinde Häyhänen, Fisher'ın yardımcısı olarak çalışmaya başladı. Häyhänen ölü mektup kutusuyla Birleşmiş Milletler personeli olan bir sovyet ajanına bir rapor iletti. Fakat rapor hiçbir zaman yerine ulaşmadı. Fisher, Häyhänen'in zayıf iş etiği ve alkol bağımlısı olmasından rahatsızdı. 1955 ilkbaharında Fisher ve Häyhänen Bear Mountain Park'a gittiler ve 1951'de otuz yıl hapis cezasına çarptırılan sovyet ajanı Morton Sobell'in eşi için
beş bin dolar gömdüler.
1955'te Fisher sürekli baskı altında olmaktan yoruldu ve altı aylığına dinlenmek için Moskova'ya geri döndü.
Bu süre zarfında sorumluluk Häyhänen'deydi. Moskova'da bulunduğu müddette Häyhänen'den duyduğu memnuniyetsizliği
üstlerine bildirdi. 1956 yılında New York'a geri dönmesi üzerine, yokluğunda dikkatlice oluşturduğu ağ dağılmıştı. Häyhänen'in telsizi rutin olarak aynı yerden yanlış radyo frekansını kullanarak yayın yaparken, Fisher ölü
mektup noktasını kontrol etti ve bulabildiği yalnızca birkaç ay önce bırakılmış bir mesajdı. KGB'nin Häyhänen'e
ağı ayakta tutması için gönderiği para Häyhänen tarafından alkol ve fahişelerle harcanmıştı.
Fisher'ın 1957 yılının başında sabrı tükendi ve Moskova'dan Häyhänen'nin 
geri çağrılmasını talep etti. Haziran 1957'de Häyhänen Moskova'dan Yarbay
rütbesine terfi etti yönünde mesaj aldı ve Sovyetler Birliğine geri dönmesi
istendi. Häyhänen haberi duyduğunda geri döndüğünde disiplin cezasına 
çarptırılacağından hatta idam edilebileceğinden dolayı korkuya kapıldı.
Häyhänen kendini haklı çıkarmak için Fisher'ın FBI tarafından RMS Queen Mary gemisinde kaçırıldığı yalanını uydurdu. Fisher hiçbir şeyden şüphelenmeden
Häyhänen'e Amerika'yı derhal terk etmesini tavsiye etti ve ona seyahati için
200 dolar verdi. Häyhänen ilk olarak Bear Mountain Park'a gömdükleri 5 bin
doları kendi için almak için gitti. Häyhänen 1 Mayıs İşçi Bayramı'nda La Liberté gemisiyle Amerika'dan Paris'e vardı. Burada KGB ile tekrar iletişime
geçerek seyahati için 200 dolar daha aldı. Dört gün sonra Paris'te Amerikan
Elçiliğine giderek, KGB ajanı olduğuna belirtti ve iltica talep etti.
Häyhänen 4 Mayıs'ta elçiliğe gittiğinde alkollüydü. Elçilikte bulunan CIA
yetkilileri Häyhänen'nın anlattığı hikâyeyi inandırıcı bulmadı. CIA yetkilileri, 
Oyuk 5 Fin markını onlara verene kadar onun Rus ajanı olduğuna inanmamışlardı.
Parayı açtıklarında içinde kare bir mikrofilm olduğunu gördüler. CIA 11 Mayıs'ta
onu Amerika'ya geri götürdü ve FBI'a teslim etti. Amerikan topraklarındaki
bir Sovyet istihbarat zincirinin bir parçası olarak, FBI onun hikâyesini soruşturdu
ve hikâyesini doğrulamaya başladı.
Amerikaya vardıktan sonra FBI Häyhänen'i sorgulamış ve Häyhänen'de onlarla
işbirliği yapmıştı. New York'taki ilk sovyet bağlantısının "Mikhail" olduğunu
itiraf etti ve onlara "Mikhail" kod isimli Mikhail Svirin'in fotoğraflarını
gösterdi. Bu arada Svirin iki yıl önce Moskova'ya geri dönmüştü. FBI bundan
sonra dikkatini Svirin'in yerini alan kişi üstünde yoğunlaştı. Häyhänen onlara
Fisher'ın sadece kod ismi "Mark" ismini ve dış görünümünü verdi. Häyhänen
FBI'a Fisher'ın stüdyosunun adresini verebilir ayrıca dört yıldır sırrı 
çözülemeyen oyuk paranın sırrını çözmelerinde yardımcı olabilirdi.
KGB Häyhänen Amerika'ya ilticasını Ağustos'a kadar tespit edemedi, ve Häyhänen'in
Moskova'ya dönmede başarısız olduğunu Fisher'a ilettiler. Önlem olarak Fisher'a
Amerika'dan ayrılma emri verildi. Kaçış biraz karışıktı çünkü "Mark" kimliği
Häyhänen tarafından tehlikeye atıldıysa Fisher'ın diğer bütün kimlikleride
tehlikede demekti. Yani Fisher ülkeden Martin Collins, Emil Goldfus ya da
uzun zamandır unutulmuş olan Andrew Kayotis olarak bile ülkeden ayrılazdı.
KGB Ottawa'daki ofisinin yardımıyla Fisher'a Robert Callan ve Vasili Dzogol
isimlerinde iki yeni pasaport sağlayacak fakat bu iş uzun zaman alacaktı. Kanada Komünist Partisi Fisher'a Robert Callan adında yeni pasaport sağlamayı
başarmıştı fakat Fisher yeni kimliğine adapte olup ülkeden ayrılana kadar
FBI tarafından tutuklandı.

Serbest kalması ve sonraki yaşamı

Fisher cezasının sadece dört yılını çekecekti. 10 Şubat 1962 yılında Sovyetler
Birliği semalarında vurularak düşürülen Amerikan U-2 pilotu Francis Gary Powers ile tutuklu takası yapıldı. Değişim soğuk savaş sıralarına casuslar
köprüsü olarak ünlenen Batı Berlin ile Postdam'ı bağlayan Glienicke Köprüsünde
gerçekleşti.  Aynı anda Batı Berlinde bulunan Amerikan askeri Charlie Kontrol Noktasında da Alman Stasi tarafından Frederic Pryor serbest bırakıldı. Fisher
eşi Elena ve kızı Evelyn ile evlerine uçtular. İtibarının verilmesi için KGB
Amerikada dokuz yıl fark edilmeden NKVD mensubu olarak görev yapmasını yeterli
buldu. Usta casus Rudolf Abel efsanesi yerine Fisher'ın illegal olarak görev
yaplası konuldu. Parti hiyerarşisi Fisher'ın gerçek manada hiçbir şey elde
edemediğini anlamadılar. Sekiz yıl boyunca illegal yaşamında işe yarar hiçbir
şey ya da tek bir potansiyel ajan gözükmemektedir.
Moskova'ya dönmesinden sonra, Fisher'a KGB Birinci Genel Direktörlüğü illegal
İşler Müdürlüğü tarafından iş verildi, istihbarat okulunda öğrencilere konuşmalar
ve dersler veriyordu. Fakat giderek hayal kırıklığına uğradı. Sovyet casus 
filmi Dead Season filmine önsözünü kayda değer hale getirmiş ayrıca filmin 
danışmanlığını yapmıştır.  Fisher sigara tiryakisiydi ve 15 Kasım 1971 yılında 
akciğer kanserinden öldü. Külleri Donskoy Manastırına gerçek adıyla gömülmüş ve
birkaç batılı muhabir asla gerçek kimliği bulunamayan casusunu gösterilmesi
için cenazeye çağrıldı.

Popüler Kültürde

Steven Spielberg'ün 2015 yapımı filmi Casuslar Köprüsü filminde Fisher/Abel
rolüyle Mark Rylance gösterdiği performansıyla En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu Akademi Ödülü ve BAFTA En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu Ödülünü kazandı.