İzmir metrosu

Tarihçe

İzmir metrosunun inşaatı Eylül 1992'de sondaj çalışmalarıyla başladı ve temeli Aralık 1994'te atıldı. Çalışmalar kapsamında Nenehatun ve Ümmühan tünelleri inşa edildi. Ağustos 1996'da ilk tren setleri teslim edildi. Nisan 2000'de tamamlanan Üçyol-Bornova arasındaki on istasyonluk ilk aşama 22 Mayıs 2000'de hizmete girdi.
M1 hattının batı aksında yer alan altı istasyonlu Üçyol-Fahrettin Altay hattı için ilk ihale Mart 2005'te yapıldı ve üç ay sonra hattın temeli atıldı. İki yılda tamamlanması planlanan genişletmenin kazıları 5 Temmuz 2005'te başladı. İzmir Büyükşehir Belediyesi, 14 Şubat 2006'da yüklenici firmaya ihtar çektikten sonra aynı yılın Kasım ayında ihaleyi iptal etti. İkinci ihale 23 Ocak 2007'de yapıldı ve hattın 31 Ekim 2008'de tamamlanacağı duyuruldu. Yüklenici firmanın 15 aylık ek süre talep etmesinin ardından 13 Ağustos 2009'da ihale iptal edildi. Bunun üzerine İzmir Büyükşehir Belediyesi, kalan çalışmaları kendi olanakları ile tamamlamaya başladı. 18 Haziran 2012'de Üçyol-Fahrettin Altay hattındaki İzmirspor ve Hatay istasyonlarında deneme seferleri başlatıldı ve bu istasyonlar 29 Aralık 2012'de ulaşıma açıldı. Aynı hat üzerindeki Göztepe istasyonu 25 Mart 2014'te hizmete girdi. Bu hattaki son iki istasyon olan Poligon ve Fahrettin Altay, 27 Temmuz 2014'te açıldı. Bu iki istasyon arasında yer alan Güzelyalı istasyonu ise, bölgeden geçen yer altı deresi nedeniyle projeden çıkarıldı. M1 hattının doğu aksındaki üç istasyonlu Bornova-Bornova Merkez genişletmesi için çalışmalar 2007'de başladı ancak bir yıl sonra durdu. Yeniden ihaleye çıkıldıktan sonra hattın Evka 3 istasyonuna kadarki kısmında deneme seferleri 20 Mart 2012'de başladı ve 10 gün sonra hattaki Ege Üniversitesi ve Evka 3 istasyonları hizmete girdi.
M1 hattının batı aksındaki yedi istasyonlu Fahrettin Altay-Kaymakamlık genişletmesi için çalışmalar Haziran 2018'de başladı. Gelecekte yapılacak genişletmelerle mevcut tek hattın doğuda Bornova'nın merkezine ve batıda Güzelbahçe'ye uzatılması, Buca, Gaziemir, Kemalpaşa ve Menemen'e ise dört yeni hat inşa edilmesi planlanmaktadır.

M1: Fahrettin Altay-Kaymakamlık hattı

Mevcut hattın batıdaki son istasyonu olan Fahrettin Altay'dan Narlıdere Kaymakamlığı'na uzatılacak olan hattır. 7,2 km uzunluğunda olacak olan ve derin tünel ile yer altında inşa edilen hat üzerinde Balçova, Çağdaş, Dokuz Eylül Üniversitesi Hastane, Güzel Sanatlar Fakültesi, Narlıdere, Siteler ve Kaymakamlık olmak üzere yedi istasyon yer alacaktır. Yapımına 9 Haziran 2018'de başlanan hattın ₺1,027 milyar maliyetle Aralık 2021'de tamamlanması planlanmaktadır.

M1: Evka 3-Bornova Merkez hattı

Mevcut hattın doğudaki son istasyonu olan Evka 3 ile Bornova Cumhuriyet Meydanı'nda yapılacak olan Bornova Merkez istasyonu arasındaki 0,9 km'lik kısımdır. Proje kapsamında yapılması planlanan tünelde değişikliğe gidildi ve yeni ihale süreci 2014'te başladı.

M1: Kaymakamlık-Güzelbahçe hattı

Mevcut hattın batıda yapımı devam eden Kaymakamlık istasyonundan Güzelbahçe'ye kadar uzatılacağı duyuruldu. Bu hattın uzunluğunun 13,6 km olması ve on bir istasyon bulundurması planlanmaktadır.

M2: Bayraklı-Üçyol-Çamlıkule-İnkılap hattı

İlk aşaması mevcut Evka 3-Fahrettin Altay hattındaki Üçyol istasyonundan Çamlıkule'ye yapılacak olan metro hattıdır. Bu hat 13,5 km uzunluğunda olacak ve on bir yer altı istasyonundan oluşacaktır. Derin tünel olarak yapılması planlanan hattaki trenler sürücüsüz hizmet verecektir. İstasyonlar sırasıyla; Üçyol, Zafertepe, Bozyaka, General Asım Gündüz, Şirinyer, Buca Belediyesi, Kasaplar Meydanı, Hasanağa Bahçesi, Kredi Yurtlar Kurumu, Buca Koop. ve Çamlıkule olacaktır. İhale süreci 2015'te başlayan hattın yapım ihalesine 2020'de çıkılacağı duyuruldu.
Hattın kuzeyde Üçyol'dan itibaren Konak, Sevgi Yolu, Gündoğdu, Alsancak Garı, Nevvar Salih İşgören EML, Halkapınar, Stadyum ve Adliye'den geçecek şekilde Bayraklı'ya kadar 10,2 km uzatılması, güneyde de Çamlıkule'den başlayarak Çamlıpınar ve Yeşilbağlar üzerinden İZBAN'ın İnkılap istasyonuna kadar 2,1 km uzatılması planlanmaktadır. Bu çalışmalar ile toplamda 12,3 km uzayacak olan hatta on iki istasyon eklenecektir.

M3: Adnan Menderes Havalimanı-Stadyum hattı

Adnan Menderes Havalimanı Tren İstasyonu'ndan başlayacak olan hat, sırasıyla Sarnıç-Menderes, Sarnıç Sanayi, Sarnıç İZBAN, Gaziemir Devlet Hastanesi, Abdullah Arda Tolpan Meydanı, Gaziemir Kaymakamlık, Esbaş İZBAN, Fuar, Altan Aydın Caddesi, Atatürk Anadolu TML, Dostluk Bulvarı, Seniha Mayda İÖO, Eski İzmir, Bozyaka, Yağhaneler, Bayramyeri, Çankaya, Basmane, Kemer İZBAN, Tepecik Hastanesi, Gıda Çarşısı ve Fatih Caddesi güzergâhını izleyecek ve Stadyum'da son bulacaktır. Hattın 27,6 km uzunluğunda ve 24 istasyonlu olması planlanmaktadır. Sürücüsüz olarak hizmet vermesi planlanan hattın ihale süreci 2019'da başladı.

M4: Bornova Merkez-Menemen hattı

İki aşama hâlinde yapılması planlanan hattın ilk aşaması, mevcut Evka 3-Fahrettin Altay hattının son istasyonu olarak planlanan Bornova Merkez istasyonundan başlayacak, sırasıyla Bayraklı, Karşıyaka ve Çiğli'nin kuzeyinden geçerek İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi'nde son bulacaktır. İlk aşamada uzunluğu 21,6 km olacak olan hatta 21 istasyon yer alacaktır. İkinci aşamada ise hat, İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi'nden Menemen'e 14,2 km uzatılacak ve hatta 13 istasyon daha eklenecektir. Hattın toplam uzunluğu 35,8 km, istasyon sayısı ise 34 olacaktır.

M5: Halkapınar-Otogar-Kemalpaşa hattı

Mevcut Evka 3-Fahrettin Altay hattındaki Halkapınar istasyonundan Otogar'a ikiz tünel şeklinde yapılacak olan metro hattıdır. Bu hat 4,5 km uzunluğunda olacak ve 5 istasyondan oluşacaktır. 6 Aralık 2010'da Ulaştırma Bakanlığı tarafından yapılması için müracaatta bulunuldu. Daha sonra Ulaştırma Bakanlığı tarafından projenin yapımına onay verildi. İstasyonlar sırasıyla; Halkapınar, Vakıflar, Çamdibi, Altındağ ve Otogar olacaktır. Sonraki aşamada hattın önce Otogar'dan Pınarbaşı'na, sonra Pınarbaşı'ndan Kemalpaşa OSB ve Kemalpaşa'ya kadar uzatılması planlanmaktadır. Otogar-Pınarbaşı arası 4,4 km ve 5 istasyon, Pınarbaşı-Kemalpaşa arası ise 23,7 km ve 13 istasyon olacaktır.

Hizmetler

Sistem haftanın her günü son istasyonlardan sabah 6.00'da kalkan ilk trenden gece 00.20'de kalkan son trene kadar 3 ila 7,5 dakika arayla hizmet vermektedir. Cuma ve cumartesi günleri 00.40'ta ve 01.00 ile 05.00 arasında her saat başı ek seferler düzenlenmektedir. Evka 3-Fahrettin Altay arasında günlük yaklaşık 350.000 yolcu taşınmaktadır. 2018'de taşınan yolcu sayısı 120 milyon olarak gerçekleşti.
İzmir metrosu, şehirdeki diğer toplu taşıma sistemleriyle entegre durumdadır. Yolcular bir kez ücret ödedikten sonra 90 dakika boyunca tüm toplu ulaşım araçlarına ücretsiz aktarma yapabilmektedir. Ayrıca yolcular günün her saatinde bisikletleri ile trenlere binebilmektedir. Konak ve Üçyol istasyonlarında bebek bakım odaları bulunmaktadır.

Trenler

İzmir metrosu 2000'de açıldığında 45 vagonla hizmet veriliyordu. İlki 2011'de Çin'den gelen 32 vagondan oluşan 8 tren seti ile vagon sayısı 77'ye çıktı. 2015'te teslim alınan 10 vagon ile birlikte hizmet veren vagon sayısı 87'ye yükseldi. İlki Kasım 2016'da sefere başlayan 95 vagondan oluşan 19 tren seti 2017'de teslim edildi ve vagon sayısı 182'ye ulaştı. İzmir metrosunun tren setleri başlangıçta üç vagondan oluşurken bu sayı önce dörde sonra beşe çıkarıldı. Trenler ortalama 40 km/sa hızla çalışmaktadır ve Halkapınar Bakım Tesisi'nde depolanmaktadır.