İslam'da kölelik

İslam'da kölelik, tarih boyunca birbirinden farklı şekillerde ve görüşlerde ele alınmış bir konudur. Kölelik, İslam öncesi Arabistan'da yaygın bir kurum olmuş, Kur'an ve hadislerde de toplumun bir parçası olarak görülerek detaylı bir biçimde değinilmiştir. Buna rağmen kölelik kurumuna bu metinlerde çeşitli sınırlandırmalar getirilmiştir. Şeriat hukuku, köleliği yasaklamamakla birlikte, ancak Müslüman olmayan bir bireyin, Müslüman olmayan topraklarda tutsak edilmesi veya satın alınması, veya annesi veya babasının bir köle olması koşulları ile köleleştirilebileceğini belirlemiştir. Köleler, dini konularda özgür insanlar ile eşdeğer görülmüşlerdir.
Teorik olarak, İslami yasalar köleliği bir sınıf veya ırka göre ayırmamakla birlikte, pratikte genellikle böyle olmamıştır. Köleler, İslami devletlerde alt sınıf işlerden, Padişah'ın yanındaki üst sınıf işlere kadar çeşitli sosyal ve ekonomik rolleri üstlenmişlerdir. Buna ek olarak kölelerden orduda yararlanılmış, Gazneliler, Harezmşahlar, Delhi Sultanlığı ve Memlükler gibi devletler köleler tarafından kurulmuştur. Bazı durumlarda, kölelere davranılan kötü muameleden ötürü Zenc İsyanı gibi çeşiti ayaklanmalar meydana gelmiştir. Ülke içi köle nüfusu artan talebi karşılayamadığından ötürü, çeşitli devletler tarafından Müslüman olmayan bölgelerden köle ithalatı yapılmış, kölelerin tutsak edilmesi ve taşınması sırasında çok miktarda ölüm gerçekleşmiştir.
Arap köle ticareti, Batı Asya ile Kuzey ve Güneydoğu Afrika'da yoğunlaşmıştı. Tarihçilere göre Arap köle ticareti bin yıldan fazla sürmüştür. Bu zarfta Hint Okyanusu, Orta Doğu ve Kuzey Afrika'nın kıyı bölgelerine Arap tüccarlar tarafından yaklaşık 17 milyon köle taşınmıştır.
Birinci Dünya Savaşı sonrasında kölelik Müslüman bölgelerde, bölgeye genişleyen Fransa ve Birleşik Krallık gibi devletlerin baskı ve teşviği ile yasaklanmaya başlanmıştır. Suudi Arabistan, Yemen ile birlikte, Birleşik Krallık'ın baskısı altında köleliği 1962 yılında kaldırmıştır. Bunu 1970 yılında Oman takip etmiştir. Moritanya'da köleliğe karşı ilk yasa Fransızlar tarafından 1905'te çıkartılmış, ancak devlet daha sonra, 1981 yılında, köleliği yasaklayan son devlet olana kadar kölelik karşıtı bir yasa çıkarmamıştır. Moritanya'da köleliğe karşı herhangi bir yaptırım uygulan ilk yasa ise 2007 yılında çıkmıştır. Günümüzde Müslüman çoğunluğun yaşadığı Çad, Moritanya, Nijer, Mali ve Sudan gibi ülkelerde kölelik hala yaygın bir kurumdur.

Arkaplan

Kölelik, tarihin eski çağlarından beri bilinen bir kurumdur. Antik Yunanistan, Roma, Hint altkıtası, Antik Mısır ve Arabistan Yarımadası gibi dünyanın farklı bölgelerinde pek çok toplumda değişik biçimlerde köleliğin var olduğu görülür.
İslam öncesi ve sonrası devirde diğer coğrafyalarda olduğu gibi Araplarda da kölelik sistemi mevcuttu. İslam öncesi devirde hür bir kişi savaşta esir düşmesi sonucunda, adam öldürme ve zina gibi ağır suçların cezası olarak, borçlu olduğuna borcunu ödememesi ve aile babasının çocuklarını satması durumunda köle olabilirdi. 60'larda Suudi Arabistan’daki köle nüfusu 300,000 olarak tespit edilmiştir.

İslam'da kölelik

Muhammed'in, İslam'ı tebliğ etmeye başladığı miladi yedinci asrın başlarında, Hicaz bölgesinde de kölelik vardır. Orta Çağ geleneklerinden biri olan kölelik İslam Dini geldiğinde tüm dehşetiyle Hicaz'da devam eden sosyal ve ekonomik bir olaydır. İslam Dini köleliği kaldırmamış ancak kölelik ile ilgili kimi düzenlemelere gitmiştir. İslam Hukuku'nda köleliğin tek kaynağı "meşru" savaştır. Savaş sonunda esir edilen kişiler erkek veya kadın olsun ganimet olarak görülür  ve köle olarak kullanılabilir. Elde edilen kadın kölelere cariye adı verilir. Ancak İslam'da müslümanı köle yapmak yasaktır.
Kur'an'da hür kişilerin sahip oldukları haklara kölelerin de sahip olduğuna ve insanlık onurunu korumak adına kölelerin haklarına yer vermiştir.
"Bakın Allah size kendi hayatınızdan bir örnek getiriyor. Hiç elinizin altındaki köle ve hizmetçilerinizden size nasip ettiğimiz servette, onların payları da sizinkiyle eşit olacak derecede, kendinize ortak yaptığınız, kendinize itibar ettiğiniz kadar onlara da itibar ettiğiniz ortaklarınız var mıdır?"