Étaples İsyanı

Etaples İsyanı, İngiltere İmparatorluğu birliklerinin I. Dünya Savaşı sırasında Fransa’da gerçekleştirdiği isyandır.

Arka plan

Étaples, Fransa'da Boulogne-sur-Mer kasabasının 24 km güneyinde askerlerin cepheye gitmeden önce kaldıkları kötü şöhretli bir kamptır. Çok kötü koşullar altında hem yeni askerler, hem de cepheden dönmüş tecrübeli askerler kampta yoğun eğitim alırlar. Bu eğitimler arasında kimyasal savaş, süngü ve çok uzun intikal yürüyüşleri sayılabilir. Etaples'de iki hafta kaldıktan sonra yaralı askerler iyileşmeden de olsa cepheye dönmekten mutludur. Kamptaki askeri hastanedeki durum içler acısıdır ve hastalarla askeri inzibat arasında sürekli tartışmalar yaşanmaktadır.
28 Ağustos 1916 tarihinde Avustralya Ordusuna bağlı Er Alexander Little, tıraş olurken su kesildiği için İngiliz bir astsubay ile tartışır. Üstleriyle tartıştığı için cezalandırılmak üzere götürülürken Little bu cezaya karşı gelir ve Avustralya ve Yeni Zelanda Ordusuna bağlı askerlerin de desteğini sağlar. Olayların yatışmasından sonra üstlerine karşı gelen askerlerden dört tanesi teşhis edilir ve isyan etmekten suçlu bulunarak ölüm cezasına mahkûm edilseler de üç tanesine verilen ceza hapis cezasına çevrilir. Diğer teşhis edilen Yeni Zelanda Ordusuna bağlı Er Jack Braithwaite’in önceden de benzer bir davranışı olduğu için affedilmez. Cezası General Douglas Haig tarafından onaylanır ve 29 Ekim günü kurşuna dizilerek öldürülür.

Büyük İsyan

Little’ın kurşuna dizilmesinden sonra kamptaki askeri personel ile komuta yönetimi arasında sorunlar giderek artar. Sorunlar 9 Eylül 1917 günü patlak verir.Yeni Zelandalı Er A. J. Healy’nin tutuklanması bardağı taşıran damla olur. Suçu askerlerin girmesi yasak olan komşu köye girmiş olması ve bu köye giren köprüdeki polis noktasını izinsiz geçmekti. Normalde askerle komşu köye gelgitin alçak zamanında yürüyerek gidip gelir işlerini halleder, ancak Healy biraz gecikince sular yükselmiş ve birliğine köprüden dönmek zorunda kalıp yakalanır. Arkadaşlarından birisinin bu gerekçeyle tutuklandığını haber alan Yeni Zelandalı askerler toplanmaya başlarlar ve hapishaneye doğru yürüyüşe başlarlar.
Kızgın ve kalabalık topluluk Healy serbest bırakılmadan dağılmayacaklarını bildirir. Bu olay sadece üst üste biriken sorunların sadece suyun üzerinde gözüken kısmı olduğu ve aslında her askerin kamptan farklı nedenlerle şikayetçi olduğu açıktır. Olay yerine askeri inzibatların gelmesi gerginliği artırır ve kavga başlar. Sonra aniden bir silah sesi duyulur, askeri inzibat Er H.Reeve silahını ateşlemiş ve Onbaşı W.B.Wood’u öldürür, orada bulunan bir Fransız kadını ise yaralar. Bu olaydan sonra askeri inzibatlar olay yerinden kaçarlar.
Çatışma haberi yıldırım hızıyla yayılır. Akşam saatlerinde Fransız köyü tarafına kaçmış olan askeri inzibatları takip etmek üzere binin üzerinde kızgın asker toplanmıştır. Topluluk köye doluşur ve buradaki askerlik bürosunu yağmalarlar, kamp komutanını tartaklarlar.
Ertesi sabah olayların devam etmesini önlemek için güvenlik tedbirleri artırılır ve köye giden köprülere polis barikatları kurulur. Buna rağmen akşamüstü saatlerinde askeler barikatları aşarak köye giderler ve burada toplantılar yapılır, gösteriler düzenlenir.
Salı günü olayların büyümesinden korkan kamp komutanı destek kuvvet ister. Bu sırada gösteriler artarak devam etmektedir.
12 Eylül Çarşamba günü kamptan ayrılmak kesin olarak yasak olmasına rağmen yaklaşık bin kişi kamptan çıkar ve köye gider. Gün içinde topçu birliklerinde görev yapan 400 subay kontrolü sağlamak için destek kuvvet olarak gelirler. Gelen destek kuvvet özellikle subaylardan seçilmiştir. Aralarında sıradan işçi ailelerden gelen kimse bulunmamaktadır ve askeri yönetimin sadakatinden hiç şüphe etmediği bir birliktir. Bu birliği desteklemek için süvari birliğinden de subaylar gelecek ve kontrol sağlanacaktır. Her şeye rağmen kamptan çıkmak isteyen 300 kişi dağıtılacak ve olaylar sona erecektir.

Monokllu İsyancı

Olayla ilgili olarak Monokllu İsyancı adlı bir kitap ve BBC tarafından çekilmiş televizyonu dizisi bulunmaktadır. Kitapta ve dizide isyan olayının liderlerinden birisinin ünlü kanun kaçağı Percy Toplis olduğu iddia edilmektedir. Toplis'in bağlı bulunduğu birlik, olaylar sırasında Hindistan yolunda olduğu için kendisinin olaylara dahil olup olmadığı kesin olarak bilinmemektedir.