Mühürlü Tren

Mühürlü Tren, I. Dünya Savaşı sırasında İsviçre’de sürgünde bulunan Rus Bolşevik lider Lenin ve beraberindekilerin 1917 yılı Şubat Devrimi ile birlikte yıkılan Çarlık rejiminden sonra Rusya’ya dönmelerini sağlayan çok taraflı organizasyonu anlatır. İsviçre sınırından sonra Almanya İmparatorluğu topraklarından geçen devrimcileri taşıyan tren, diplomatik olarak dokunulmaz olduğu ve yolcularının Almanya’da inmesi yasak olduğundan mühürlü tren ismi kullanılmıştır. Yolculuğun sonunda Lenin ve beraberindekiler İsviçre-Almanya-İsveç-Finlandiya üzerinden Sankt-Peterburg’a ulaşmışlardır. Lenin’in Rusya’ya gelişi Rus Devriminin kaderini etkilemiş ve gelir gelmez açıkladığı Nisan Tezleri ile Bolşevikleri iktidarın alınması doğrultusunda yeniden örgütlemiştir. Süreç sonunda Bolşevikler Ekim Devrimi ile iktidarı alacaklardır.

Arka planı

Çarlık rejiminin baskısı altında ülke dışına çıkmak durumunda kalan Bolşevik önderler siyasi sığınmacılar için uygun koşulların bulunduğu ve Rusya İmparatorluğu ile sınır komşusu olmayan İsviçre’de kalmayı tercih ederler. Burada yerel komünistler tarafından da desteklenirler. I. Dünya Savaşı’nın patlak vermesiyle Avrupa savaş halinde bulunan iki kampa ayrılır ve Bolşevikler tarafsız İsviçre’de sıkışırlar. 1917 yılı başında yaşanan Şubat Devrimi ile birlikte Çarlık rejimi devrilir. I. Dünya Savaşı Doğu Cephesinde Rusya ile savaşan Almanya İmparatorluğu çöken Çarlık rejimiyle savaşı sona erdirerek burada bulunan kuvvetlerini Batı Cephesine kaydırmak ister. Bunun için de iç siyasi ortamı karışık olan Rusya’ya radikal fikirleriyle tanınan Lenin’in Alman topraklarından geçerek gitmesine izin verilmesi gündeme gelir. Ülkesine yaşanmakta olan devrimci sürece ne pahasına olursa olsun dahil olmak isteyen Lenin ve beraberindeki Bolşevikler aracılar vasıtasıyla Almanya ile temasa geçerler.

Almanya ile uzlaşma

İsviçreli komünist Fritz Platten ile birlikte İsveçli komünistler Otto Grimlund, Ture Nerman, Carl Lindhagen ve Fredrik Ström yolculuk için çok çaba sarfetmişlerdir. Fritz Platten I. Dünya Savaşının çıkmasıyla etkisiz kalan ve savaş yanlısı hale gelen II. Enternasyonal’den ayrılmış ve 1915'te Lenin önderliğinde düzenlenen savaş karşıtı Zimmerwald ve Kienthal Konferanslarına katılmıştır. Bu konferanslarda Lenin’in savunduğu hattı benimsemiştir. Lenin savaşın emperyalist bir paylaşım savaşı olduğunu belirterek her ülke ordusunu oluşturan silah altındaki işçi ve köylülerin kendi savaş yanlısı hükümetlerini devirmelerini öneriyor ve bozgunculuğu savunuyordu.
Almanya İmparatorluğu ile ilk temas Fritz Platten aracılığıyla yapılır. Alman İmparatoru II. Wilhelm Çarlık rejimini çökmesinden sonra özellikle Doğu Cephesindeki düşmanı Rusya’nın içinde bulunduğu durumun daha da içinden çıkılmaz hale gelmesi ve Rus Ordusunun savaşamaz hale gelmesi fırsatını değerlendirmek istiyordu. Bu cepheden çekeceği birliklerle Batı Cephesinde üstünlüğü ele geçirebilecek ve belki de savaşın çehresi değişecekti. Almanya ile temas özellikle Aleksandr Parvus, Karl Radek ve Yakov Ganetski tarafından sağlanır.
Alman hükümetinde görev yapan filozof ve diplomat Kurt Riezler ise Lenin’in Rusya’ya gönderilmesi fikrinin kendisine ait olduğunu iddia eder. Riezler, Lenin’in elçileri görevindeki Aleksandr Parvus ve Karl Radek ile görüşmeleri Almanya adına bizzat yürütür.
Yolculuğun ayarlanmasındaki önemli bir isim ise Aleksandr Parvus’dur. Lenin ile yüz yüze görüştüklerine dair bir kaynak olmamasına rağmen Bolşeviklere mali yardım yapan Parvus’un Alman İmparatorluğu için ajanlık yaptığı düşünülmektedir.