Orlando (opera)

Sahnelenmeler

Bu operanın prömiyer temsili 27 Ocak 1733'te Londra'da King's Theatre Tiyatrosu, Haymarket'de sahnelenmiştir. Bundan sonra bu eser 10 defa daha sahnelenmiştir ve sonra sahneden indirilmiştir. Bundan sonra bu eser, Handel'in diğer opera eserleri gibi  unutulmuştur. 1733'ten sonra 18. yüzyılda ve 19. yüzyılda Handel'in bu eseri hiç sahnelenmemiştir.
20. yüzyılın başlarında I,. Dünya Savaşı'ndan sonra Handel yine popüler olmaya başlamıştır. Bu eserinin Handel'in ölümünden sonra ilk sahnelenmesi Hande;in doğum yeri olan Halle'de 1922'de yapılmıştır. Anglo-Sakson ülkelerinde ise 20. yüzyılda ilk defa Birleşik Krallık'ta 1966'da Birmingham'da "Barber Güzel Sanatlar Enstitüsü"'nde yapımlanmış ve bu yapımda orkestra şefliğini  Anthony Lewis ve başrolü soprano "Janet Baker" üstlenmişlerdir. Aynı yıl, 200 yıldır ilk defa Londra'da Sadler Wells Tiyatrosu'nda bu eser yapımlanmıştır. ABD'de ise 18 Ocak 1981'de "(NYHS) New York Handel Cemiyeti" bu eseri "Carnegie Konser Salonu"'nda  bir konser olarak sunmuş ve başrolü soprano Rosalind Elias almıştır,.
"Operabase" istatistikleri 2009/10 ile 2013/14 arasındaki 5 sezonda dünya operaevlerinde yapımlanan toplam 2100 sayıda opera eserlerinin arasında değişik opera eserlerinin sayısını incelemektedir. .Bu istatistiklere göre aynı 5 sezonda operaevleri repratuvarlarında bulunan 57 Handel operasının 570 sayıda yapımı arasındaki sıralamada Orlando eseri 34 tane yapımla 5. sırayı almıştır.

I. Perde

Sihirbaz Zoroastro büyü yaparak gökleri tarar ve yıldızların durumundan öğrendiğine göre savaşçı Orlando tekrar cesaret ve yiğitlik gösterilerin ortaya çıkaran uğraşlara gireşecek ve Hitay prensesi Angelica'ya karşı aşırı tutkusundan kendini kurtaracktir. Ama Orlando şahsi aşk ile sosyal görev arasında seçim yapamayacak hale girdiği görüntüsünü vermektedir. Sihirbaz sihirli değneğini sağa sola  sallamaya başlar ve  ortaya çıkan büyülü ama gayet can sıkıcı görüntülerde antik kahramanların aşk tanrısı Eros'un ayağı altına yatmaları gözümlenmektedir. Zoroastro Orlando'ya artık aşk tanrıçası Venüs'ü takipten vazgeçmesini ve Savaş tanrısı Mars'ı tekrar takip etmesini arzu ettiğini bildirir (Arya:Lascia Amor).
Zoroastro'nun tavsiyeleri Orlando'da önce onlardan dolayı kendinden utanma duyguları uyandırır. Fakat bunlar üzerinde daha da derin düşünceye dalınca aşk ve sosyal görevin mutlak devamlı ve tek gerek olarak  birbirlerine karşılıklı çatışma doğurmayacağına karar verir. Örneğin Herakles'in  Kraliçe Omfale ile geçirdiği aşk macerası dolayısı ile kutsal bir kahraman olma şan ve şerefinden hiçbir şey kaybetmemmıştı. Şan ve şerefini kaybetmmeye diğer bir örnek de Akhilleus'un amacına varmak için kadın kıyafetine bile girmiş ve epey zaman bu kıyafeti çıkartmadan kadın gibi yaşamış olduğudur.  (Arya:Non fu già men forte)
Yanında bir çoban kulübesi bulunan ağaçlık grubu:
Kadın çoban Dorinda doğanın güzellikleri üzerinde düşünceye dalmıştır. Bu düşünceler eskisi gibi kendinde sükunet hisleri doğurmamaktadır.i. Dorinda bu ruhsal durumunun kendisinin birisine aşık olduğuna bir işaret olabileceğini düşünmeye başlamaktadır. Orlando yanındaki tehlikeden kurtadığı bir prenses olan İsebella ile birlikte hızla sahneden geçer. Dorinda bu davranışında onun kurtardığı kıza aşık olduğuna işaret olduğunu düşünür. (Arya:Ho un certo rossore) Dorinda yaşadığı kulübede prenses Angelica'ya bir barınacak yer sağlamıştır. Fakat Angelica Mağribi savaşçı Medoro'yu hemen hemen ölüme götürebilecek şekilde yaralı olarak yakınlardaki kırlarda bulmuş ve bu yaralıyı kadın çobanın kulübesine yaralarının iyileşmesini beklemek için getirmiştir. Dorındo, Medoro ile Angelica'nın birbirlerine aşık olmasını kıskanmakta ve bundan canı sıkılmaktadır. Çünkü kendisi de Modoro'ya aşık olmuştur. Modor Dorına'ya Angelica'nın bir akrabası olduğunu bildirir ve kendisine de Dorinda'nın kendi yaralı iken kendine gösterdiği şefkat ve ihtimamı hiçbir zaman unutamayacağını söyler. Fakat Dorinda onun gerçeği söylemediğine inanmıştır ama buna rağmen Medoro'yu gayet çekici bulduğu düşünceleriden vazgeçemez.(Arya:O care parolette).
Zoroastro Angelica'ya onun Medoro'ya aşık olduğunu bildiğini söyler ve onu özel olarak Orlando'unun kıskançlığından sakınması için uyarır.  Eğer Orlando,  Angelica ile Medoro'nun aşkından haber alırsa gayet tahmin edilmez ve hatta olasılıkla tehlikeli sonuçların ortaya çıkabilceğini Angelica'ya söyler. Angelica Orlando ile karşılaşınca onu kandırmak için onun Prenses Isabella'yı kurtarmasından kendinde kıskançlık duygularının doğduğunu yalancıktan söyler  ve bir kadın olarak kendine vefalı olamayacak bir adama karşı kendisinden de  sevgi göstermeyi  karşılik olarak istemenin kendisine hiç uygun görünmediğini de belirtir. (Arya: Se fedel vuoi ch’iö ti creda). Orlando  kendinin Angelica'dan başkasını kimseyi sevemiyeceğini ona bilidirir ve bu aşkını ona ispat etmeye devamlı hazır olduğunu ve hatta bu aşkı iugruna vahşi canavarlarla bile çatısmaya girişmeye hazır olduğunu ona söyler.(Aria:Fammı combattere). 
Orlando tam çıkmış iken Medoro sahneye girer ve Angelica'ya yanında kim bulundiuğunu sorar. Angelica'da yanında olanin Orlando olduğunu ve Orlando'nun gayet cesur ve kahraman savaşçı olduğunu; kendisine gayet sıkı aşık olduğunu bildirir. Onun gazaba gelmesinden korktuğu için birlikte doğuda bulunan krallığa kaçıp oraya sığınmanın gayet uygun bir davranış olacağını Medoro'ya açıklar. Dorinda Angelica ile Medoro'nun birbirlerine sarılmalarını görmüş ve bundan çok morali bozulmuştur. Fakat iki aşık ona bu kadar fazla etkilenmenin hiç gereği olmadığını ve gelecekte kendisinin de aşkına karşılık verecek bir ıyı sevgili bulacağını söyleyip onu teselli ederler. Angelica kendisine barınak sağladığı için teşekkürlelerini bildirmek için Dorinda'ya pırlantalı bir bilezik hediye verir.  (Üçlü:Consolatı o bella).

II. Perde

Dorinda, Medoro'yu kaybetmesi dolayısyla gayet üzgündür. Yakındaki ağaçtaki bir bülbülün  melankolik ötüşünü dinler ve bunun kendi hisleri ile uyuştuğunu kendine söyler.(Arioso:Quando spieghi tuoi tormenti). Orlando Dorinda'ya niye herkese kendisinin İsabella'ya aşık olduğunu söylediğini sorar. Dorinda böyle bir şey yaptığını inkar eder. İsabella ile Orlando'nun aşkı hakkında değil Medoro ile Angelica'nın aşkı hakkında konuşmalar yaptığını ona bildirir. Ona kendine hediye verilen bileziği gösterir ve bu bileziğin kendine Medoro tarafından verildiğini ve onun yüzünü her derede her cicekte gördüğünü de belirtir.  (Arya:Se mi rivolgo al prato) Orlando bu bileziği tanımıştır; onu Angelica'ya aşkını göstermek için hediye etmiştir. Angelica'nın kendi hediyesini başkasına hediye olarak vermesini kendisine vefasızlık olduğunu düşünür ve buna gayet kızar. Bu kızgınlıkla Angelica'yı yakalayıp öldüreceğine yemin eder ve o ölünce de intihar edip kendini oldüreceğini ve böylece yeraltı cehennemin de bile onu takip edeceğini düşünür, (Aria:Cielo! se tü il consenti).
'Bir tarafta defne ağaçları grubu; diğer tarafta bir mağara kapısı
Zoroastro Medoro ve Angelica'ya Orlando'nun gazabından kaçmalarını tavsiye eder. Onları bu kaçma seyahatinde koruyacağını onlara vadeder. Birlikte her zaman akıllı ve  mantıklı davranmaya çalişmalarını onlara nasihat eder. (Arya:Tra caligini profonde) Angelica ve Medoro birbirleri ile karşılaşıp aşık oldukları mevkii olan ormandan ayrılmaktan çok üzgündürler. Kendilerinden bir hatıra kalması için bir büyük ağaç gövdesine ikisinin ismini de kazarlar. (Arya:Tra caligini profonde) Angelica kendi hayatını ölümcül bir tehlikeden kurtardığı için Orlando'ya minnettardır. Ona yalan söylediği için kendini suçlu hisetmektedir. Fakat Orlando'nun da zamanla kendinin ve Medoro'ya birbirne aşık düşmesini, kendisi de aşık olmayı bildiği zaman, anlayacağını düşünmektedir,  (Arya:Non potrà dirmi ingrata).  Kendini ilk aşkını hissetmiş olduğu güzal ağaçlıklı koruya üzgünlük içinde elveda eder. (Aria:Verdi piante).
Orlando birden ortaya çıkıp Angelica'ya saldırıp onu katletmeye çalışır. Angelica boşuna Medoro'yu kendini kurtarmak için bağırarak yardımına çağırır. Zoroastro büyüye başvurur ve Angelica'yı bir bulut içine sararak oradan ne olduğunu Orlando anlamadan görünmeden kaçmasını sağlar. Orlando aklını kaybetmeye başlar ve kendinin ölü olduğunu ve bazı ruhların Angelica'yı bir bulut içinde kaçırdıklarını hayal etmeye başlar. Bir hayal  görerek nefret ettiği rakibini yeralti cehenneminin Kraliçesi olan Peroserpina'ya ile  bir mağara içind birlikte olup ona sarılmış olarak görür. Fakat bu sarılma sırasında Proserpina'nın gözlerinin yaşlı olduğunu hayal eder ve yeraltı cehennemi kraliçesine acı duymaya başlar. (Accompagnato:Ah! Stigie larve). Birden tekrar kızgısı artar. Orlando mağaraya saldırır. Fakat mağara birden ortadan bölünür ve bir uçan savaş at arabası içinde Zoroastro açığa çıkar. Zoroastro Orlando'yu at savaş arabası içine alıp oradan hızla ayrılır.

III. Perde

Orlando'nun çifte saldırısi sırasında çıkan hengamede Medoro Angelica'dan ayrılıp onu kaybetmiştir. Tekrar kendini saklayacak bir barınak bulmak için Dorinda'nın kulübesine gelir. Ona eğer imkan varsa kendini onu sevmesini mümkün olabileceğini ama kalbinin başkasına ait olduğu için bunu kabul etmediğini belirtir. (Arya:Vorrei poterti amar) Dorinda aşkın yarattığı şehvet fırtınası hakkında birkaç söz söyler. (Arya:Amore è qual vento). Orlando kulübeye gelir ve Dorinda'yı Venüs olarak adlandırak Venüs'üne olan aşkını ona açıklar. Dorinda Orlando'nun delirip aklının başına gelmediğini anlamıştır.  Bu delilik gayet açıktır çünkü Dorinda'yı biraz evvel çarpışma yaptığı bir erkek savaşçı ile karıştırmaya başlar. .
Zoroastra sahneye gelir. Kendine refakat eden ruhlara ağaçlığı bir karanlık mağaraya dönüştürme emri verir. Bu karanlık mağarada sihirbaz Orlando'nun aklını başına a getirmeyi düşünmektedir. Zorostro fırtınaların sonunda dindiğini ve sonunda her şeyin sükunete döneceğini bilmektedir. (Arya:Sorge infausta una procella).
Angelica gelir ve Dorinda'yı ağlamakta iken bulur. Dorinda Orlando'nun delilik sırasında Dorindo'nun kulübesini yaktığını ve bu kulübe içinde uyumakta olan Medoro'nun da kulübe ile birlikte yanıp öldüğünü açıklar. Angelica gayet büyük bir yeise düşer. Orlando tekra geldiğinde ona yalvarıp kendini de öldürmesi için ona yalvartir.( İkili:Finchè prendi ancora il sangue).
Orlando Angelica'yı yakalayarak mağara içine doğru fırlatır atar. Böylece dünyayı bütün canavarlardan kurtardığını zannetmektedir. Bundan sonra yere yatıp dinlemek isteyerek uykuya dalar. Zorostro Orlando'nun aklının ve mantığının geri getirilme zamanı geldiğini bildirir. Havadan bir sihirli kuş iner ve gagasında bir altından tüp tutmaktadır. Sihirbaz bu tüpü alır içinde bulunan  sıvıyı uyumakta olan Orlando'nun yüzüne ve vücuduna serper. Orlanda uyanır ve aklının başına geldiğini annar. Fakat etrafa bakınca kendisinin hem Medoro hem de Angelica'yı öldürmüş olduğu anlar ve bunun için kendinden nefret eder. Keninin de ölmesi için tanrılara yalvarmaya başlar. Fakat Zorostro Angelica ve Medoro'yu kurtarmıştır. Artık aklı başında olan Orlando herkesi de hayatta görmekten gayet büyük bir sevince kapılır ve ikisine mesut bir hayat diler. Dorindo da üzgünlüğünü unutmuştur ve daha büyük ve sağlam bir kır kulübesine herkesi eğlenmek için çağırir

Enstrümentasyon

"Orlando" operası için Handel'in orijinal partitür notaları ve kopyalarında bu operanın sahnelenmesi için gereken müziksel çalgılar ve sayıları şöyle verilmiştir: 2 blokflüt,  2 ahşap obua, 1 fagot, 2 valfsız Barok trompeti, telli çalgılar olarak Barok müzikte kullanılan "basso continuo" ensambli (genel olarak viyolonsel, lavta, klavsen) .