VI. Henry (İngiltere kralı)

Çocukluk ve gençliği

VI. Henry 26 Aralık 1421'de Winsdor Sarayı'nda İngiltere Kralı V. Henry'nin tek oğlu olarak doğdu. Annesi Fransa Kralı olan VI. Charles'ın kızı Catherine Valoislı idi. Babası V. Henry'nin 
31 Ağustos 1422'de Vincennes, Fransa'da dizanteri hastalığından birdenbire ölmesi ile VI. Henry daha 9 aylık bebek iken İngiltere Krallığı tahtına çıkartıldı. İki ay sonra 21 Ekim 1422'de anne tarafından  büyükbabası  olan Fransa Kralı VI. Charles da öldü. Fransa ile İngiltere arasında imzalanmış olan Troyes Antlaşması'na göre bebek VI. Henry hukuken (ama ismen) Fransa Kralı da oldu.
Bebek kralın annesi Catherine Valoislı 20 yaşında idi ve Fransız Kralı VI. Charles'in kızı olduğu için İngiltere'nin gerçek idarecisi olan İngiliz soylular tarafından gayet şüpheci bir tutumla İngiltere'nin idaresinden uzak tutulmaya çalışılmaktaydı. Bu nedenle annesinin VI. Henry'in yetişip eğitilmesinde hemen hemen hiç katkısı olmadı.
VI. Henry tahta getirildikten sonra 28 Eylül 1423'te İngiltere soyluları törenle VI. Henry'ye kral olarak biat ettiler ve ona devamlı sadık kalacaklarına yemin ettiler. Kralın adına idareci soylular yeni bir İngiltere Parlamentosu'nu topladılar ve Parlamento'nun kabulü ile kral VI. Henry  yetişkin yaşa gelinceye kadar ülkeyi kralın adına yönetmek üzere bir "Naipler Heyeti" kuruldu. Ölmüş V. Henry'in yaşayan iki oğlundan büyüğü olan 1. Bedford Dükü olan John Plantaganet Lancesterli Naipler Heyeti reisi seçildi. John Lancasterli'ye aynı zamanda Fransa'da devam edegelen (ve ta 1453'e kadar devam edecek olan) Yüz Yıl Savaşı'nda İngiliz ordusunu komuta etme görevi verildi. John Lancasterli Fransa'da askeri görevlerle uğraşırken İngiltere'nin idaresi yine Naipler Heyeti içinde bulunan ve ölmüş V. Henry'nin yaşayan ikinci küçük kardeşi olan 1. Gloucester Dükü olan ("Koruyucu" ve "Ülke Savuncucu" unvanları verilen) Humphrey Lancesterli  tarafından ifa edildi. Ölmüş kral V. Henry'nin yarı amcası olan "Winchester Başpiskoposu" (1426'dan sonra "Winchester Kardinalı") olan "Henry Beaufort" da bu "Naiplik Heyeti" içinde önemli rol oynamaktaydı. 1435'te Bedford Dükü John Lancasterli öldü. Kardeşi 1. Gloucester Dükü Humphery Lancasterli baş-naip olup tek başına taht naibi olmak istedi ama diğer soylular buna karşı oldukları için tek başına taht naibi olamadı. 1428'den itibaren eğitim çağına girdiği kabul edilen VI. Henry için baş eğitmen olarak (V. Henry'yi tahta getirmede büyük rol oynamış olan 12. Warwick Kontu'nun varisi ve oğlu olan)  13. Warwick Kontu olan Richard de Beauchamp seçildi.
VI. Henry'nin annesi Catherine Valoislı Londra'dan uzakta yarı tutsak bir şatoda oturtulmakta idi. Fakat gizlice asil Owen Tudor ile evlendi ve ondan "Edmond Tudor" ve "Jasper Tudor" adlarında,  iki oğlu oldu. VI. Henry, Owen Tudor ve iki üvey erkek kardeşine asalet rütbeleri verdi. Böylece Edmond Tudor 1. Richmond Kontu oldu. Edmond Tudor sonradan İngiltere kraliyet hanedanını olacak olan  ve VII. Henry Tudor'un babası olarak Tudor Hanedanı'nin ceddi olmuştur.
Fransa Krallığı'nın soylu idarecileri Troyes Antlaşması ile VI. Henry'in Fransa Kralı olmasını kabul etmediler. Troyes Antlaşması'ndan hemen önce Fransa Krallığı varisi olmaktan V. Henry lehine olarak atılmış olan dofin  
VII. Charles Valoisli kendini Fransa Kralı olarak kabul ettirdi. 17 Temmuz 1429'da Rheims Katedrali'nde Fransa Krallığı taç giyme töreni ile VII. Charles Valoisli Fransa Kralı oldu. Bunu kabul etmeyen İngiliz asilleri de daha 8 yaşında çocuk olan  Vİ. Henry için 6 Kasım 1429'da Londra Westminister Abbey'de bir İngiltere Krallığı taç giyme töreni yaptılar. Bunu takiben 16 Aralık 1431'de de Paris Notre Dame Katedrali'nde VI. Henry'ye Fransa Krallığı taç giyme töreni tertip edildi.

Yetişgenliğe erip devlet idaresini eline alması

1434'te VI. Henry bir oranda devlet idare otoritesi kazandı ve devlet buyrukları eskiden olduğu gibi "Özel Devlet (Privy) Konseyi"'nin bulunduğu Londra'da değil de VI. Henry'nin yaşadığı Cirencester'de hazırlandığı bildirilmeye başlandı. 13 Kasım 1437'de ise 16 yaşına hemen girmekte iken VI. Henry'nin yetişkin olduğu kabul edilip, "Naipler Heyeti"'nden devlet idaresini resmen kendi eline aldığı ilan edildi. Aynı yıl annesi Catherine Valoisli oldu.
Devlet idaresini eline alan VI. Henry'in gayet çekingen ve gayet dindardı ve kendine yakınlık gösteren dinsel kişilere karşı gayet saf olarak muamele eden bir şahsiyeti vardı. Kendini yetişkenliğine kadar İngiltere'de çok etkili idareci olan amcalari York Dükü Richard ve  Gloucester Dükü Humphreys'in takip ettikleri Fransa'ya karşı düşmanca politikalardan ayrılmaya karar verdi. Kardinal Baufort ve Suffolk Kontu William de Pole'in kliğinin tuttuğu, Fransa ile barış yapma politika hedefini uygulamaya başladı.
Bu politika hedefine uygun olarak  VI. Henry'nin Fransa Kralı VII. Charles'in yeğeni olan Catherine Anjoulu ile evlenmesi uygun görüldü. İki ülke arasında yapılan müzakerelerden sonra, bunu öngören ve "Maine ve Anjou Düklüğü" arazilerinin İngiliz idaresinden  Fransa'ya verilmesini kabul eden Tours Antlaşması imzalandı. Maine ve Anjou  Düklüğü arazilerinin İngiltere elinden çıkmasını kabul etme halktan ve hatta yüksek idareciülerden bile gizli tutuldu. Bunun İngiltere halkı tarafından iyi karşılanmayacağı bilinmekteydi. En yüksek soylulardan olan krallın amcaları olan York Dükü ve Gloucester Dükü tarafından da bu antlaşmanın kabul edilmeyeceği de beklenmekteydi. Fakat Kral VI. Henry ve yeni karısı ve danışmanları Suffolk Dükü Kardinal Beufort ve yeğeni 2. Somerset Dükü bu Tours Antlaşmasını bunları bilerek uyguladılar. Bu anlaşmaya karşı gelmesi beklenen Gloucester Dükü ve York Dükü'ne karşı tedbir almaya da kararlıydılar.
23 Nisan 1455'te daha 15 yaşına yeni girmiş iken  Margaret Anjoulu ile VI. Henry'nin nikah ve düğün töreni Titchfield Abbey'de yapıldı. Margaret Fransa'dan tüm hizmetçilerini İngiltere sarayına getirdi. 1453'te bir oğlan çocukları oldu. Bu da saray harcamalarının artmasına yol açtı. Yeni kraliçenin gayet yüksek saray harcamaları ortaya çıkarması İngiltere halkı tarafından iyi karşılanmadı.

Suffolk Kontu; yeğeni Somerset Kontu ve Fransa'daki İngiliz arazilerinin kaybedilmesi

1446'da Tours Antlaşması açıklanınca halkın ve yüksek asillerin aksi görüşleri gayet şiddetli oldu.
Kralın amcası olan 3. York Dükü Richard saraydan ve merkezi devlet idaresi iktidarından uzaklaştırılmak nedeni ile İrlanda Valiliği'ne gönderildi. VI. Henry tuttuğu kliğin başkanlarından Kardinal Besufort'a  Suffolk Dükü ve yeğeni Edmund Beaufort'a Somerset Dükü unvanları verdi. Bu olağanüstü bir gelişme idi çünkü dük unvanları o döneme kadar sadece Kralın en yakın akrabalarına verilmekte idi.
Kral VI. Henry ve yeni karısı bu aksi muhalefeti kırmak için Gloucester Dükü'nü devlete ihanet suçuyla Parlamento yüce divanı önünde yargılanması için tutuklamaya aldırdılar. Gloucester Dükü Bury St Edmonds'da tutuklanma altında iken ve daha Parlamento yüce divanı önüne çıkartılmadan, beklenmedikçe öldü. Bu ölümün bir kalp krizi sonucu olduğu çok muhtemeldi, ama cemiyetin her tabakası arasında bu ölümün bir zehirlenme sonucu olduğu dedikoduları ayyuka çıktı.
Somerset Dükü Edmund Beaufort Fransa'da bulunan İngiliz ordusu komutanlığına gönderildi. Halkın yüksek saray harcamalarına karşı aksi reaksıyonu; kral ve karısının Suffolk ve Somerset dükleri kliğini tutmaları; saray finansmanını desteklemek için kendi yandaşları olanlara devlet arazilerini bağışlayıp veya yok pahasına satmaları; ülke içinde hoşnutsuzluk; bunun dirlik ve düzenin bozulmasına yol açması;  sonradan da İngiliz ordusunun Fransa'da devamlı yenilgileri kralın devlet idaresine halkın gayet hoşnutsuz olmasına yol açmıştı. Bu hoşnutsuzluk kralın danışmanı olan Suffolk Dükü üzerinde teksif edilmekteydi. Bu 1447'de toplantı halinde olan Parlamento'da Suffolk Dükü aleyhine bir kampanya açılmasına ve Suffolk Dükü'nün Parlamento tarafından Yüce Divanda suçlanmasına yol açtı. Londra şehir halkı da Suffolk Dükü aleyhinde gösterilere başladı. Suffolk Dükü aleyhinde olan bu gelişmeler dolayısıyla hayatından korktuğunu krala şikayet olarak bildirdi. Bunun önüne geçemeyen VI. Henry Suffolk Dükü'nü deniz yoluyla Manş Denizi üzerinden Fransa'ya sürgüne göndermek zorunda kaldı. Fakat Suffolk Dükü gemi ile Manş Denizi üzerinden sürgüne giderken aleyhtarları bu gemiye bordolayarak onu öldürdüler. Suffolk Dükü'nün cesedi Dover sahilinde bulundu.
1449'da Somerset Dükü Fransa'da yeniden Fransa ile savaşa Normandiya'da başladı. Fakat İngiliz ordusu gayet kötü komuta edildiği için 1449 sonbaharında ordu bu bölgenin merkezi Caen'a doğru çekilmeye başladı. 1450'de V. Henry tarafından gayet büyük zorluklarla İngiltere eline geçmiş olan Normandiya tümüyle Fransa eline geçti.
İngiliz ordusunun yenik düştüğü bu savaştan geri dönen ve Fransa iken çok kere maaşları ödenmemiş olan İngiliz askerleri güney İngiltere'de büyük kanunsuzluk, eşkiyalık ve karışıklıklara neden oldular. 1450'da Kent Kontluğu'nda kendine "John Mortimer" adı veren; York Dükü'nün sempatizanı olan Jack Cade adli bir eskı asker Londra'nin hemen güneyinde Southwark'da  "White Hart" adlı bir handa bir isyan çıkarttığinı ilan etti. Bu hanin ismi "White Hart" (Beyaz Geyik), tahtından atılmış olan II. Richard'ın sembolü idi. VI. Henry ordusu ile Londra'dan bu hana geldi. Fakat Jack Cade ve isyancılar bu binadan kaçmışlardı. VI. Henry küçük bir birliği Jack Cade'i ve isyancıları  kovalamak için gönderdi. Bu küçük  birlik ile isyancılar "Sevenoaks" kasabasında muharebeye tutuştular. Jack Cade yine kaçmaya başladı ama bu bir taktik idi. Kralın birliğini "Solefields Muharebesi"'nde bir tuzağa düşürdü. Galip gelen Jack Cade ve isyancıları Londra'ya ilerleyip İngiltere'nin başkentini ellerine geçirdiler. Fakat isyancıların çapulculuk ve kanunsuzlukları Londra halkını gayet bıktırdı. Üç gün sonra halkın gayretleri ile isyancılar Londra'dan çıkartılıp darmadağın edildiler.
Bu sırada Fransa'da bulunan İngiliz ordusu yine yenilmeye devamdaydı. 1451 başında İngiliz kralı II. Henry döneminden beri İgıltere elinde bulunan "Guyenne Düklüğü" arazisi Fransa eline geçti. 2 Ekim 1451'de bir karşı taarruzla İngilizler Guyeenne'de tekrar ilerlediler ve Bordeaux liman şehri de İngiltere eline geçti. Fakat 1453'te yapılan çarpışmalarda İngiliz ordusu yine yenik düştü. Bordeaux ve Guyenne Düklüğüü arazileri yine Fransa eline geçti. Böylece Manş Denizi karşısında kıtasal Avrupa'da sadece Calais kalesi ve limanı İngiltere elinde kaldı.

Kralın deliliği ve York Dükünün devlet iktidar gücünü eline alması

1452'de Kral Vİ. Henry'nin amcası olan 3. York Dükü Richard devlet ilerigelenleri tarafından yapılan talepler  üzerine İrlanda'daki Ulster Valiliği'ni bıraktı ve kralın "kötü devlet idaresi"'ne son vermek için Londrs'ya döndü. York Dükü'nün dönüşü tartışmalı oldu ama bu popülerdi. Çok geçmeden York Dükü Shrewsbury'de kendine bağlı bir ordu geliştirdi. Onun aleyhinde olan Saraylılar kliği mensupları da benzer büyüklükte bir gücü Londra'da kurdular. Bu iki kliğin ordusu benzer güçte idiler ve birbirleyle yenişemedikleri için iki klik ordusu arasında Londra güneyinde çatışmalar bir "çıkmaza" girdi. York Dükü kliği krala bir istida göndererek bu kliğinin şikayetleri ve saraylılar kliği aleyhinde kral tarafından alınması istenen tebdirler bu istidada sıraladı. İstenilen bu tedbirler başında saraylılar kliği lideri olan 2. Somerset Dükü Edmund Baeufort'un devlet idaresinden atılması ve tutuklanması gelmekteydi. VI. Henry önce bu talepleri kabul etti ama karısı olan Margeret Anjoulu araya girerek Somerset Dükü'nün tutuklanmasını önledi. 1451'de Kral VI. Henry'nin itibarı ve iktidar gücü çok sağlamlaşmıştı. York Dükü ve kliği tekrar iktidar güçlerini kaybetmişlerdi. Saraylılar kliğinin güçlenmesini ortaya çıkaran önemli bir gelişme de Kraliçe Margeret Anjou'nun gebe kalıp bir çocuk beklediğinin ilanıydı. Eğer bu bebek erkek olursa bunun York Dükü'nün iktidar gücüne gayet ciddi bir darbe vuracağı gayet açıktı.
Fakat Ağustos 1453'te Bordeaux'nun Fransa Krallığı güçleri eline geçtiği ve İngiltere'nin bu şehri geri alma imkanı bulunmadığı haberi Londra'ya erişti. Bu haber Kral VI. Henry'ye birdenbire bir psikiyatrik şok tesiri yaptı. Kralın psikolojik ve aklı dengesi birden kayboldu. Kral kendisine söylenenleri anlayamayacak ve kendi fikirleri varsa bile bir iki cümleyi mantıkı olarak birbiri arkasına getiremez oldu. Kral dinsel varsanı (halüsinasyon) ve yanılsama (illüzyon)lar  görmeye başladı. Karısının yeni doğurduğu "Edward adı verilen oğluna ve onun tek varisi ve veliahtı olarak Westminster Katedral'inde vaftiz törenine karşı hiçbir rasyonel tutum göstermedi.  Kralın bu delirme durumu hakkında elde bulunan resmi belgeleri ve şahsi yazı ve hatıraları inceleyen modern doktorlar VI. Henry'nin kronik Şizofreni hastalığından müztarıp olduğudur. Tarihçiler VI. Henry'nin bu psikiyatrik hastalığının irsi olduğunu da iddia etmektedirler. VI. Henry'nin annesi tarafından büyükbabası olan Fransa Kralı VI. Charles zaman zaman pdsikiyatrik nöbetler geçirmiş ve ismi "Charles le Fou" (Deli Charles) olarak da bilinmektedir. Vİ. Charles'in annesi "Joanna Bourbon", Joanna'nın babası "Bourbon Dükü I. Peter", Joanna'nın baba tarafından büyük  babası "Bourbon Dükü I. Louis"'in de psikiyatrik kronik Şizofreni hastalığından müztarıp olduğu belgelidir. 
Kralın deliliği döneminde York Dükü, kendinden daha zengin olan ve politik bakimdan ülkedeki her politik kliğe önemli etkisi olan 16. Warwick Kontu Richard Neville ile yakın bağlantılar kurdu. 1454'te  3. York Dükü Richard "taht Naibi" oldu ve ona "Ülkenin Savunucusu" unvanı verildi ve İngiltere'nin idaresini eline geçirdi. Kraliçe Margeret Anjoulu ise tüm devlet işlerinden menedilip politik ve sosyal bakımlardan izole edildi.  2. Somerset Dükü Edmund Baeufort devlet görevlerinde azledilip Londra Kalesi'nde tutuklandı. York Dükü'nün bu devlet idaresi sırasında ilgisini ve yönetimini üzerine çeken diğer önemli politika problemi devletin ve sarayın devlet gelirinden çok daha yüksek yaptıkları harcamaları azaltma tedbirleri bulup uygulama oldu. Bu arada VI. Henry ve karısı Margeret Anjoulu hakkında dedikodular ülkeye yayıldı; Kraliçe Margeret'in doğurduğu (ve kral varisi ve veliahtı olan) çocuğun babasının VI. Henry olmayıp bu çocuğun Margeret Anjoulu ile Somerset Dükü Edmund Baeufort'un zinasından doğduğu söylentileri İngiltere'ye yayıldı. .

İkinci kez tahta geçirilmesi

Vi. Henry'nin karisi Kraliçe Margaret Anjoulu önce İskoçya'ya sürgüne gönderilmişti. Sonradan Fransa'ya sürgüne gitti. Tüm bu dönemde Kraliçe kocası VI. Henry için ve sonra oğlu veliaht Galler Prens Edward Westministerli için tahti tekrar eline geçirmek için yaptığı uğraşlardan vazgeçmemişti. İngiltere'de York hanedanından kral olan IV. Edward  babasının ve kendini en yakin yandaslarindan olan 16. Warwick Kontu Richard Neville ile onun genç erkek kardeşi olan Clarence Duku George ile araları acildi. Fransa kralı ve Margeret Anjoulu erkek kardeşi olan XI Louis'nin aracılığı ile Warwick Kontu ve Clearance Duku Margeret Anjoulu ile bir anlaşma yaptı. Warwick Kontu kızını VI. Henry ve Margaret Anjoulu'nun oğlu olan Edward Westminsterli ile evlendirdi.
1470'da Warwick Duku Fransa'dan topladığı bir ordu ile İngiltere'ye çıktı. York hanedanından olan Kral IV. Edward Londra'dan sürgüne kaçtı. Fakat bu sırada Lancasterli olan VI. Henry'nin psikolojik durumu yıllarca tutukluluk döneminde gittikçe kötüye gitmişti ve İngiltere devletini yönetme gücünü kaybetmişti. VI. Henry tahta getirilmekle beraber tek başına hüküm sürmekten acizdi. Warwick Kontu ve Clarence Duku George onun ismine devleti gerçekten yönetenler oldular.
Bu kez VI. Henry İngiltere kralı olarak ancak 6 aydan az hüküm sürebildi. Yonetme gücü elinde bulunan 16. Warwick Kontu İngiltere'nin gayet zor durumda olduğunu sanki unutarak Burgundi Duku'na karşı savaş açtı. Buna karşılık olamak üzere Burgundi Duku  Edward'a İngiltere Krallığı'ni tekrar geri almak için mali destek ve askeri yardım sağladı. Yorklu kral IVI. Edward  1471'de topladığı askerlerle İngiltere'ye çıktı. Küçük kardeşi olan Clarance Duku Goeorge ile arası iyileşmişti. Lancasterliler ordusu ile yapılan Barnet Muharebesi'nde Yorklu hanedan kralı IV. Edward galip geldi ve bu muharebede 16. Warwick Kontu olduruldu. Sonra Lancasterliler ordusu ile 4 Mayıs 1471'de yapılan "Tewkesbury Muharebesi" Lancasterlerin Yorklulara karşı kararlı mağlubiyeti ile sonuçlandı. Lancasterliler kralı VI. Henry'nin veliahti olan oğlu Galler Prensi Edward Westminsterli bu muharebede olduruldu.

Hapse atılması ve ölümü

Sabık kral VI. Henry Londra Kalesi'nde bulunan "Wakefield Kulesi"'nde bir hücrede hapse atıldı. Burada iken 221/22 Mayıs 1471 gecesinde öldü. O zamandan beri bu ölüm şüpheli görülmekte ve  bu konuda tartışmalar yapılmaktadır. Yorklu Kral IV. Edward'a yakın görüşlü olan resmi kronik tarih olan  Historie of the arrivall of Edward IV tarafından  bildirdiğine göre VI. Henry Tewksbuey Muharebesi'nde taraftarlarının yenilmeleri ve oğlu ve varisi olan Prens Edward Westminsterli'nin bu muharebede öldürüldüğü haberlerini aldıktan sonra melankoli krizi geçirip ölmüştür.
İngiliz tarihçilerinin büyük bir kısmına göre  VI. Henry'nin üstün kabiliyetli oğlu Prens Edward Westminsterli hayatta bulundukça ona karşı bir koz olarak kullanmak üzere VI. Henry Yorklular tarafından hayatta tutulmuştur. Ama Tewkesbury Muharebesi sonunda Prens Edward Westminsterli'nin öldürüldüğü öğrenilince VI. Henry'nin hayatta kalması gereği kalmamıştır. 23 Mayıs 1471'de IV. Edward'ın taç giyme töreninin yapıldığı gün olarak bilinmektedir. Çok muhtemelen taç giymeden önce IV. Edward, eski defterleri silme kabilinden, sabık VI. Henry'nin öldürülmesi emrini vermiştir. Sabık kralın öldüğü dönemlerde Londra'da dönen dedikodulara göre sabık kral VI. Henry 21 Mayıs 1274'te dua etmek için başını eğmiş iken ensesine indirilen ağır bir darbe ile öldürülmüştür. Sir Thomas Moore'un yazdığı "History of Richard III" adli tarih kitabında sabık kral Henry'ye bu ölümcül darbeyi indiren kişinin sonradan III. Richard adı ile İngiltere krallık tahtını gasp edip geçecek olan Gloucester Dükü Richard olduğu belirtilir.
VI. Henry'nin cesedi önce Cherstesy Manastır'ında gömülmüştür. 1485'te ise III. Richard VI. Henry'nin cesedinin buradan kaldırtmış ve birçok İngiliz kralının gömülü olduğu Windsor Kalesi St George Şapeli'ne taşıtmış ve mezarının üstüne, tipik bir İngiliz kralı mezarı gibi, taştan yatan Henry'nin bir anıt heykelini yaptırmıştır.