152-mm top-obüs M1937 (ML-20)

Tanımı

ML-20 resmi olarak obüs-top olarak sınıflandırılmıştır. Bunun sebebi silah hem obüs hem de top özelliklerini bir arada taşıyordu. Bu özelliği sayesinde farklı açılardan ateşlenen 13 farklı türde mermiyi atabiliyordu. Topun üzerinde hem direk hem de panoramik dürbün bulunuyordu. Bu sayede hem doğrudan atış hem de destek atışı sağlayabiliyordu. Balistik hesaplamaları ve meteorolojik şartlara göre düzenleyen bir mekanizması vardı. Kısaca meteobalistik toplama adı verilen bu cetvel hava durumuna göre ateşleme açısını veriyordu. II. Dünya Savaşı sonrasında birçok topta bu sistem kullanılmıştır.
Topun namlusu hem bütün hem de  parçalı olabiliyordu. Topun yumuşak geri tepmesinin en önemli nedeni namlu ağzındaki gaz susturucusu idi. Güvenlik sisteminden ötürü mermi tam yerleştirilip namlu kundağı kapatılmadan mermi ateşlenemiyordu. Yüksek açılı mermi atışlarında mermiyi yüklemek için yakalayan bir sistem bulunuyordu. Top trigyer kayışı çekilerek ateşleniyordu.
Geri tepme sistemi  hidrolik susturucudan oluşuyordu. Sistemde toplamda 22 litre sıvı bulunuyordu. Top ateşlendiğinde geri tepme sistemi 45 Atmosfer basıncı güce ulaşıyordu.
Çatal ayaklı taşıma sehpasının kalkanı ve sabitleme mekanizması bulunuyordu. Makas yaylı süspansiyonun yanında tekerlekleri lastik kaplıydı. Çekilmesi sırasında namlu geriye doğru bakmaktaydı. Namlu öne doğru olarak çekilebiliyordu ama çekme hızı saatte 4–5 km'ye düşüyordu. Normal çekme hızı 20 km/sti. 8 ila 10 dakika içerisinde top atışa hazır hale gelebiliyordu. Taşıma sehpası 52-L-504A ayrıca 122-mm top M1931/37 (A-19) modelinde de kullanılmıştır.

Üretim hikâyesi

Çarlık Rusya'sı Ordusundan Kızıl Orduya kalan topçu sınıfı silahlar içerisinde  Schneider firması tarafından geliştirilen 152-mm kuşatma topu M1910 da bulunuyordu. 1930'lu yıllarda iki defa modernize 152-mm top M1910/30 ve 152-mm top M1910/34 adında iki farklı modeli bulunuyordu. Buna rağmen topun hareketlilik, yükselme açısı ve yanal dönüş hızının arttırılması gerekiyordu.  1935 ile 1936 yıllarında Motovilikha  bulunan Fabrika  No. 172 (bilinen adı Perm Fabrikası) bünyesinde Ana Top Bölümünün isteği üzerinde modernleştirme çalışmasına başlandı.
Fabrika tasarım bölümünün kısa sürede ML-15 ve  ML-20 adında iki top geliştirdi. İki topta  M1910/34 topuna ait namlu ve geri tepme sistemini kullanıyordu. ML-20 bunların yanında M1910/34 e ait tekerlek, taşıma sehpası ve  süspansiyonları kullanıyordu.
ML-15 Nisan 1936 tarihinde başlayan deneme atışları yapılan değişikliklerin ardından Mart 1937 tarihinde yeniden başladı. ML-20 modeli ise  Kasım  1936 dan başlayan ve sonraki seneye kadar uzanan denemelere tabi tutuldu. Yapılan elemelerin ardından (en çok da taşıma sehpası ile ilgili sebeplerden)  ML-20 modeli seçildi. Üretimi 22 Eylül 1937 tarihinde başlanan topa resmi olarak  152-mm obüs-top model 1937 oldu. (Rusça152-мм гаубица-пушка образца 1937 года (МЛ-20)).
Neden ML-20 modelinin seçildiği tam bilinemiyor. ML-15 daha hafif (500 kg çatışma ve  600 kg taşıma ağırlığı daha azdı.) ve da iyi hareket kabiliyetine sahipti. (azami çekilme hızı 45 km/s).  ML-15'in olumsuz tarafı ise karmaşık taşıyıcı sehpasıydı.  (bununla beraber ML-20'nin son modellerinde ML-15'e ait sehpanın parçaları kullanıldı). Bazı kaynaklara göre bunun sebebi ML-20'nin daha ucuz olması ve  M1910/34 ile benzer özelliklerinden ötürü üretiminin kolay olasıydı.

Diğer kullanıldığı yerler

Büyük Vatanseverlik Savaşı'nın ilk dönemlerinde yüzlerce  ML-20 topu Wehrmacht tarafından ganimet alındı. Bu toplar Almanlar tarafından 15,2 cm KH.433/1(r) adıyla orduya adapte edildi. Şubat 1943 tarihinde Almanlar bu toplar için mühimmat üretmeye başladı.
Finlandiya Ordusu ise 1941 ile 1944 yılları arasında 27 Alman Ordusunda olmak üzere 37 adet top edindi.Bu toplara 152 H/37 adı verildi. Genellikle sevilen bir silah olmasına rağmen Fin ordusunun elinde  için bu büyüklükteki topları çekecek  araç bulunmuyordu.  Sonuçta bu toplar sabit korunaklar içerisinde ve sahil koruma amaçlı kullanıldı. İki tanesi Kızıl Ordu tarafından tekrar geri alındı. Bazı geliştirilmelerden geçirilen toplar hala ordu servisindedir.
Savaştan sonra  ML-20'ler geniş bir şekilde  Varşova Paktı müttefiklerine, birçok Asya ve Afrika ülkesine ihraç edildi. Mısır ve Suriye ordularında kullanılan toplar Arap İsrail Savaşı sırasında kullanıldı. 2002 yılında gösterilen  bir belgeselde SSCB tarafından Muhammed Necibullah döneminde Afganistana sağlanan ML-20lerin Taliban kuvvetlerine hükümet güçleri tarafından kullanılmasını gösteriyordu.

Sonuç

ML-20 topu Kızıl Ordu tarafından II. Dünya Savaşı sırasında kullanılan en başarılı topçu silahıdır. Silah klasik kısa menzilli havan topu ile uzun menzilli top özelliklerini aynı ayda taşıyordu. Eski toplar ile kıyaslandığında ML-20 daha iyi atış menzili (Alman yapımı 15 cm sFH 18 topunun  13.3 km menzili vardı), sayesinde düşman topçu ateşine maruz kalmadan karşı tarafa atış yapabiliyordu. Hareket yetersizliğine üretim adeti azlığına rağmen ağırlık bakımından avantajlı idi. Örneğin Laman yapımı 15 cm K.18 topunun 24.8 km menzili vardı ancak ağırlığı 12.5 tonde ve sadece 101 adet üretildi. Mükemmel denebilecek 17 cm K.18 Mrs.Laf (23,4 ton, 29,6 km) 338 adet üretildi. Daha hafif olan 10,5 cm K.18 topu (5,6 ton, 19,1 km) ise ML-20 ye en yakın 2,135 adet üretildi. Atabildiği 15 kg mermiler ML-20'nin attığı 44 kg mermiler yanında az tesirli kalıyordu. Almanların Shell ML-20 benzeri bir top yapma çalışmalar başarısızlıkla sonuçlandı. 15 cm s.F.H.40 tasarımı yapım hatalarından ötürü asla seri üretime geçemedi. 15 сm s.F.H.42 menzili kısa olduğundan sadece  46 adet üretildi. 1943 ve 1944'te Wehrmacht 15 santimetre çaplı obüs ihtiyacı olduğunu açıkladı ancak hiçbir tasarım üretilemedi.
Bu topa benzer özelliklerdeki Fransız yapımı 155 mm top  model 1917 ve 1918 modelleri uzun menzilliydi ancak  ML-20 ye göre 3.5 ton daha ağırdı. Çek yapımı  K4 obüsü ise (Almanlar 15 cm s.F.H.37(t) adı altında kullandı) ML-20 ye nazaran 2 ton hafifti ancak menzili 2 km daha kısaydı. Sadece 178 adet üretilebildi. İngiliz yapımı BL 5.5 inç (140 mm) top aynı şekilde kısa menzile sahipti.
ML-20 nin ana eksikliği ağırlığı ve hareket yetersizliğiydi. ML-15 tasarımı bundan ötürü hafif yapılmış ve bu sayede daha kolay taşınabiliyordu.  Namlu ağzında kullanılan gaz susturucu ise topun geri tepmesini azaltıyor ve daha hafif taşıma sehpası kullanımına imkân veriyorsa da atış anında çıkan gazların toprağı kaldırmasından ötürü topun yerini belli ediyordu. Ama ML-20'nin böyle tasarlandığı zamanlarda zaten aynı sınıfa ait tüm toplarda bundan kullanılıyordu.