Heterokromi

Anatomide, heterokromi (Grekçe: ἕτερος, héteros, farklı + χρώμα, chróma, renk) farklı renklerin bulunmasıdır. Genellikle iriste görülür ama bazen saçta ve deride de görülebilir. Heterokromi melanin (pigment) fazlalığı ya da eksikliği sonucudur. Bu kalıtsal olabilir ya da genetik mozaizm, kimerizm, hastalık, travma gibi nedenlerden dolayı olabilir.
Gözün heterokromisinin (heterochromia iridis ya da heterochromia iridum; yaygın yanlış ad olan"heterochromia iridium" Latince doğru değildir) üç biçimi bulunmaktadır. Tam heterokromide, bir irisin rengi diğerininkinden farklıdır. Sektörel heterokromi, bir irisin farklı bölümlerinde iki farklı rengin bulunmasıdır ve son olarak "merkezi heterokromi" iç kısım ve dış kısmın farklı renklerde olmasından oluşmuştur.
Göz rengi, özellikle iris rengi, konsantrasyon ve melanin dağılımı ile belirlenir. Etkilenen göz hiperpigment (hiperkromik) ya da hipopigment (hipokromik) olabilir. İnsanlarda genellikle, aşırı melanin iris dokularının hiperplazını gösterir, tıpkı melanin eksikliğinde olduğu gibi.

Sınıflama

Heterokromi öncelikle genetik ya da edinilen olarak sınıflandırılır. Heterokromiler arasında sık sık bu ayrım yapılmış olmasına rağmen bir gözü tamamen ya da kısmen (sektörel heterokromi) etkiler, genellikle genetik (mozaizm ya da doğuştan olma yüzünden) ya da sonradan gelir, daha koyu ya da daha açık iris ya da bir kısmının etkilenmesi ile. Heterokromi vakalarının çoğu kalıtsal bir hastalıktan ya da sendromdan kaynaklanır ya da bir zarar yüzündendir. Bazen bir göz belirli hastalıkları ya da yaralanmaları takiben renk değiştirebilir.

Doğuştan gelen heterokromi

Doğuştan gelen heterokromi genellikle otozomal baskındır.

Sektörel Heterokromi

Eğer birisinin sektörel heterokromisi varsa iris aynı bölgede tamamen iki farklı renk içermektedir. Sektörel Heterokromi göz renginden farklı bir rengi olan bir nokta gibi görünüyor ve Orta Heterokromi gibi gözbebeği çevresinde tam bir nokta meydana gelmez.
Heterokromi en yaygın olarak kedilerde ve köpeklerde görülür . Sektörel Heterokromi insanlarda son derece nadir görülür, nüfusun yaklaşık 1%'inde bulunmaktadır..

Sonradan edinilen heterokromi

Sonradan edinilen heterokromi genellikle yaralanma , enflamasyon, iris, veya tümörlere zarar veren bir göz damlasının kullanımı gibi nedenlerle oluşabilir.

Merkezi heterokromi

Merkezi heterokromi tek bir gözün irisinde iki ayrı renk bulunmasından oluşur; irisin merkez (gözbebeği) bölgesi ile çevresel (kirpiksi) bölge farklı renklere sahiptir ve gerçek iris rengi dış renktir.
Göz rengi temel olarak konsantrasyon ve melanin dağılımı tarafından iris dokular içinde belirlenir. göz rengini belirleyen süreçler tam olarak anlaşılır olmamakla birlikte o kalıtsal göz rengi birden fazla gen tarafından belirlendiği bilinmektedir. Çevresel ya da sonradan edinilen faktörler bu kalıtsal özellikleri değiştirebilir.
İnsan irisinde çeşitli renklerde bir dizi görülebilir. İnsan gözünde dış görünümünü belirleyen üç gerçek renk vardır: kahverengi, sarı ve gri. Her bireyin renk miktarı göz renginin görünümünü belirler .
Merkezi heterokromi görüntüleyen gözler kedilerin çok renkli irisleri yüzünden genellikle "kedi gözü" olarak adlandırılır. Merkezi heterokromide düşük miktarda melanin içeren irisin yaygın olduğu görünüyor.
Baroness Rozsika Edle von Wertheimstein merkezi heterokromi bulunduran ünlü bir örnektir. Kızı onun içi şunları söyledi: "O çok güzel bir kadındı... O koyu gözlere sahipti ama her gözünde, koyu kahverengi gözlerinin etrafında çeyrek inç uzunlukta mor bir halka vardı."

Diğer organizmalar

İnsanlarda nadir görünmesine rağmen, hemen hemen her zaman bir mavi göz içeren tam heterokromi diğer türlerde daha sık görülür. Mavi göz cilt ve saçta melanin olmadığı zaman beyaz nokta içinde gerçekleşir. Bu türler özellikle kedi türlerinde Van kedisi, Ankara Kedisi, Khao Manee ve (nadiren) Japon Bobtail. Bunların tek gözü beyazdır ya da çoğunlukla beyazdır, bir normal göz ile (bakır, turuncu, sarı, yeşil), ve bir mavi göz. Köpekler arasında, tam heterokromi Sibirya Kurdu'nda ve birkaç diğer köpek türünde, genellikle Avustralya Çoban Köpeği ve Catahoula Leopar Köpeği'nde sıklıkla görülür. Atlar tam heterokromi ile bir kahverengi ve bir beyaz, gri ya da mavi göze sahiptir—tam heterokromi pinto renk ile atlarda daha fazla yaygındır.  Tam heterokromi sığırda ve hatta Asya mandasında bile bulunmaktadır. Ayrıca Waardenburg sendromu ile gelinciklerde görülebilir, göz rengi genellikle lacivert olduğu gibi zaman zaman söylemenin çok zor olmasına rağmen.
Sektörel heterokromi, genellikle sektörel hipokromi, köpeklerde sık görülür, özellikle belirli ırklarda. Bu ırklar Avustralya Çoban Köpeği, Border Collie, Collie, Shetland Çoban Köpeği, Korgi, Pirene Çoban Köpeği, Mudi, Beauceron,Catahoula Leopar Köpeği , Dunker, Danua, Dakhund ve Chihuahua. Aynı zamanda Sibirya kurdu olarak merle özellik taşımayan bazı ırklar ortaya çıkar.