Kurt Tucholsky

Kurt Tucholsky (d. 9 Ocak 1890, Berlin - ö. 21 Aralık 1935, Göteborg), Alman gazeteci ve yazar. Kaspar Hauser, Peter Panter, Theobald Tiger ve Ignaz Wrobel adlı takma adlarla da yazılar yazmıştır. Tucholsky Weimar Cumhuriyeti'nin en önemli gazeteci-yazarlarındandır. Politik bir gazeteci ve haftalık dergi "Die Weltbühne"nin yayıncılarından birisi olarak Heinrich Heine geleneğinde toplumcu-gerçekçi, toplumu eleştiren bir yazar olduğunu kanıtlamıştır. Aynı zamanda bir taşlama (hiciv) ustası, kabare yazarı, şarkı sözü yazarı, romancı ve şairdir. Kendisini demokrat, barışsever ve antimilitarist olarak tanımlayan Tucholsky, öncelikle politika, ordu ve yargı içindeki antidemokratik eğilimlere ve özellikle nasyonal sosyalizmin tehditlerine karşı uyarılarda bulunmuştur.

Benimsedikleri ve bakış açıları

Tucholsky, Weimar Cumhuriyeti'nin en çok aranan ve en iyi ücretlendirilen bir gazetecisiydi. 1925'li yıllarda yaklaşık 100 yayında, 1600 tanesi haftalık dergi Die Weltbühne'de olmak üzere  3000'den fazla makale yazdı. Sağlığında kısa metinler ve şiirlerden oluşan yedi antoloji yayınlandı. Bunların bir kısmı onlarca kez baskı yaptı. Bazı eserleri ve açıklamaları bugün bile kutuplaşmalara yol açmaktadır. Örneğin "Askerler katildir" sözü 1990'lı yıllarda çok tartışıldı. Politika, toplum, militarizm, hukuk ve edebiyat, hatta Alman Yahudiliği üzerine yaptığı eleştirileri hala itirazlara ve çelişkilere neden olmaktadır.

Edebiyat eleştirmeni ve şair

Kurt Tucholsky, edebiyat eleştirmeni olarak zamanının en etkili gazeteci yazarlarından birisiydi. Weltbühne 'deki birçok sayfadan oluşan "Auf dem Nachttisch" isimli köşesinde, her seferinde, genellikle yarım düzineye yakın kitap üzerine yazılar yazıyordu. Toplamda 500'ün üstünde edebi eserin eleştirisini yapmıştı. Ama Tucholsky, kitap eleştirilerinde, 'kraldan çok kralcı' olmamak için yoğun çaba gösteriyordu.
Bu konudaki başarılarından birisi de Franz Kafka'nın eserlerini tanıtan ilk kişilerden birisi olmasıdır. Kafka'nın yayınlanan ilk düzyazı kitabı Bakış (Betrachtung) için daha 1913 yılında "derin ve ince düşünce ile ve çok hassas parmaklarla yapılmış" diye yazmıştı. Romanımsı eser Dava (Der Process) için yaptığı eleştiride ise "Son yılların en güçlü ve korkunç kitabı" tanımını yapmıştı. Buna karşılık James Joyce 'ın eseri Ulysses 'i eleştirirken de şunları yazmıştı:"Ulysses 'in tüm bölümleri sıkıcı"
Şarkılara ve kantolara söz yazan bir şair olarak Alman dilinde, şarkı sözü yazarlığını geliştirmek istiyordu. Yazdığı "Kolayca, bir sihir gibi" başlıklı yazısında, " Alman diline kantoyu zorla da olsa sokmanın zahmeti, kantonun önemine oranla çok fazla" diye şikayet ediyordu. Ama kendisini şair olarak, "Asrın adamı" olarak nitelendirdiği Heinrich Heine 'nin yanında, sadece bir "yetenek" olarak görüyordu. 1929 yılında AIZ da yayınlanan şiiri "Annelerin Elleri" günlük sorunları dile getiren şiir türünün tipik bir örneğidir. Tucholsky, asıl temsilcisi Erich Kästner olan bu şiir akımını bir yazısında da anlatmıştı. Tucholsky'nin "Büyük Şehirdeki Gözler" ve "İdeal" şiirleri, okullardaki okuma kitaplarında yer almıştır.

Tucholsky ve Yahudilik

Tucholsky'nin Yahudiliğe karşı duruşunun değerlendirilmesinde görüş ayrılıkları ortaya çıkmıştı. Yahudi bilim adamı Gershom Scholem onu "en yetenekli ve can sıkıcı Yahudi aleyhtarı" olarak nitelendiriyordu.  Bu suçlamanın nedeni, diğer nedenlerin yanı sıra, Scholem'e göre Yahudi burjuvazisini, bütün çıplaklığı ile acımasızca tasvir eden "Wendriner" hikâyeleridir. Buna karşılık Tucholsky'nin "Bay Wendriner" karakterinde Yahudileri değil, ama burjuvaziyi rezil ettiği de ileri sürülmüştü. Tucholsky için önemli olan, ona göre, muhafazakâr Yahudi burjuvazisinin, ticari işlerine dokunulmadığı sürece, Nazilerin en çirkin aşağılamalarına katlanan bölümünün karaktersiz zihniyetini rezil etmekti.
Scholem'in eleştirisi daha dikkat çekiciydi. Çünkü Tucholsky, tutucu ve aşırı sağcıların eline - Alman milliyetçisi Yahudilere de - kendi aralarında bölünmüş Yahudi yazarları açık açık düşman olarak kendisi teslim etmişti. Tucholsky'nin Yahudi cemaatinden ayrılmış ve Protestanlığa geçmiş olması da bu eleştirmenler için önemli değildi. Bugün dahi Yahudilerin kendi açıklamaları yüzünden Yahudi düşmanlığını tahrik ettikleri iddiası, Tucholsky'ye karşı olmak için ortaya sürülmektedir. Josef Nadler, 1941 yılında yazdığı Alman Halkının Edebiyat Tarihi kitabında, Nazilerin ölmüş olanlara karşı da hala kin güttüklerini açıkça ortaya koyuyordu: "Yeryüzünde hiçbir halk, Tucholsky'nin Almanlara yaptığı gibi, kendi dili ile bu kadar hakarete uğramamıştır. "Son uzun mektubunu Tucholsky, hayret verici bir şekilde Alman Yahudiliği'nin içinde bulunduğu duruma ayırmıştı. Filistine göç eden Arnold Zweig'a şöyle yazıyordu:"Almanların yahudileştirildiği doğru değil. Alman Yahudileri Almanlaştırıldı."

Tucholsky ve kadınlar

Lisa Matthias'ın otobiyografisi "Ben Tucholsky'nin Metresiydim" yayınlandıktan sonra Tucholsky araştırmacılarının elinde, Tucholsky'nin kadınlara karşı davranışları ile ilgili, teoriler üretmeye yetecek kadar bilgi oluştu. Matthias anılarında Tucholsky'yi, bir sevgiliyi bile aynı anda birçok kadınla aldatan, kadınlara düşkün birisi olarak gösteriyordu. 1962 yılında yayınlanan bu anılar bir skandal olarak nitelendirildi. Çünkü edebiyat eleştirmenlerine göre, Matthias, Tucholsky'nin seks hayatını çok fazla ön plana çıkarmıştı. Onun Tucholsky'i, Walter Karsch'ın dediği gibi "neredeyse külotsuz" olarak göstermesi doğruyu yansıtmıyor. İlk karısı Else Weil de Tucholsky'nin sadakat konusunda çok da hassas olmadığını doğruluyordu. Onun şöyle bir cümlesinin olduğu söylenir: "Yatağıma gitmek için kadınların üstünden atlamak zorunda kaldığımda, boşandım". Buna karşılık Tucholsky'nin ikinci karısı Mary Gerold kocasının özel hayatından asla bahsetmedi.
Biyografi yazarları, Tucholsky'nin iki evliliğinin de boşanmayla sonuçlanmasını, genellikle annesiyle olan kötü ilişkilerine bağlarlar. Babasının erken ölümü sonucu Tucholsky, annesinin idaresi altında zor günler yaşamış ve acı çekmişti. Tucholsky ve iki kız kardeşi yazılarında, hemfikir olarak baskıcı bir tip olan annelerinden "yalnız yaşayan Megaire" olarak bahsederler. (Megaire, Yunan Mitolojisi 'nde kızgın kötü kadını temsil eder. Ç.N.). Bu durum onun bir kadınla sürekli yaşamaya katlanmasını olanaksız kılıyordu. Ölümünden kısa bir süre önce, Hedwig Müller ve Gertrude Meyer'le birlikte olduğu zamanlarda, tekrar ikinci karısına döndü ve onu tek mirasçısı yaptı. Ona yazdığı veda mektubunda Tucholsky kendisi hakkında şunları yazıyordu: "elinde bir altın külçesi vardı ve onu kıytırık bir kuruşa değiştirdi; anlamadı ve aptallıklar yaptı. Gerçi ihanet etmedi, ama aldattı ve anlamadı."
Gerhard Zwerenz kendi biyografisinde Tucholsky hakkında şu tezi ileri sürüyordu:" Kadınların aydın düşüncelere sahip olmalarını, onları bir erkek gibi görmeden, kabul edemiyordu." Bununla ilgili olarak da ileri sürdüğü kanıtlar, Tucholsky'nin şu konuşmalarıdır: "Frankfurt iki büyük adam (erkek) yetiştirmiştir: Goethe ve Gussy Holl" (Gussy Holl: 1920'li yılların bayan şarkıcısı olarak, Kurt Tucholsky ve Carl Zuckmayer gibi zamanın önemli edebiyatçıları ile çalışmıştır. Ç.N.), veya Mary Gerold'a yazdığı mektupların çoğunda, ona bir erkekmiş gibi hitap etmesi gerçeği. Sonuçta bu sonradan yapılan psikolojik değerlendirmeler bir kurgudan ve spekülasyondan öteye gitmez. Şurası kesin ki, Tucholsky Rheinberg ve Gripsholm Şatosu adlı öykülerinde o zamana göre çok ileri düşünceli kadınları destekleyerek anlatıyordu. "Prenses Claire" ve "Billie" karakterleri, seks hayatlarını kendi isteklerine göre yaşayan ve ahlaki kuralların boyunduruğu altına girmeyen özgür düşünceli kadınlardır. Bu durum hafif meşrep karakter "Lottchen" için de geçerlidir. Rheinsberg öyküsündeki Lissy Aachner karakteri ile de aseksüel aydın kadınlara olan antipatisini dile getirmiştir. Buna karşılık Gripsholm Şatosu öyküsündeki Çocuk Esirgeme Yurdu'nun kötü huylu müdiresi karakteri, Tucholsky'nin annesi Doris'e uymaktadır.