1896 Yaz Olimpiyatları

Oyunların kuruluşu

16. yüzyıldan itibaren Avrupa'da, antik Olimpiyat Oyunları'ndan esinlenilerek çeşitli küçük çaplı spor etkinlikleri gerçekleştirilmeye başlanmıştı. Antik Olimpiyat Oyunları'nın çıkış noktası olan Yunanistan'daki ilk benzer etkinlik 1859 yılında Yunan girişimci Evangelis Zappas tarafından Olimpiyatlar adıyla organize edildi. Fransız pedagog ve tarihçi Pierre de Coubertin, İngiliz William Penny Brookes'un çeşitli ulusların katılacağı bir çok sporlu etkinlik düzenleme fikrini uygulamak için harekete geçti. 15 Kasım 1892'de, Union des sociétés françaises de sports athlétiques tarafından Paris'te düzenlenen bir etkinlikte Olimpiyatları canlandırma fikrini ilk kez dile getirdi. 16-23 Haziran 1894 tarihleri arasında Sorbonne'da organize ettiği kongreye katılan 12 ülkeden gelen 79 delegeye, gerçekleştirmeyi düşündüğü planları sundu. Sunduğu teklifin kongrede kabul görmesiyle birlikte ilk modern Olimpiyat Oyunları için bir tarih belirlenmesi konusu gündeme geldi. Coubertin, 1900 yılında Paris'te gerçekleştirilecek olan Expo ile eş zamanlı olarak düzenlenmesi fikrini ortaya atsa da, etkinliğin altı yıl sonra gerçekleştirilmesi durumunda halkın ilgisinin kaybolabileceğini öne süren kongre üyeleri 1896 yılı konusunda anlaştı. Tarih konusunun belirlenmesinin ardından etkinliğin gerçekleştirileceği yer konusuna geçildi. Bazı kongre üyeleri Londra'yı önerse de Coubertin buna karşı çıktı. Kongre başkanlığını da yürüten Yunan Demetrius Vikelas ile Coubertin'in Atina konusunda fikir birliğine varması sonrasında Vikelas, etkinliğin Atina'da düzenlenmesi önerisini 23 Haziran günü kongreye sundu. Teklif kabul görürken aynı toplantı sırasında kurulan Uluslararası Olimpiyat Komitesi başkanlığına da Vikelas seçildi.

Organizasyon

Oyunların Yunanistan'da düzenleneceğinin belirlenmesinin ardından Başbakan Harilaos Trikupis ve Zappas Olimpiyat Komitesi Başkanı Stefanos Dragumis, yaşadıkları finansal ve siyasi sorunlar sebebiyle Yunanistan'ın bu etkinliğe ev sahipliği yapamayacağını belirtmişti. 1894 yılında kurulan Yunanistan Olimpiyat Komitesinin başkanı Stefanos Skuludis tarafından sunulan raporla, organizasyon maliyetinin Coubertin tarafından hesaplanandan üç kat fazla olacağı belirtildi. Raporda, Yunanistan'ın mevcut şartlar altında oyunları düzenleyemeyeceği ve ülkenin ev sahipliğinden çekilmesi gerektiği ifade edilmekteydi. Bu durumun ardından Skuludis ve ona katılan bazı komite üyeleri görevinden istifa etti. Ocak 1895'te Veliaht Prens Konstantin komitenin başkanlığına getirildi. Konstantin, bu göreve gelmesinden sonra etkinlik için maddi kaynaklar aramaya başladı. Organizasyonda kullanılmak amacıyla ülke halkından yaklaşık 300.000 drahmi bağışın yanı sıra, özel olarak hazırlanan posta pullarının satışlarından 400.000 drahmi, bilet satışlarından 200.000 drahmi toplandı. Evangelis Zappas ve kuzeni Konstantinos Zappas'ın mirası da organizasyon kapsamında kullanıldı. Panathinaiko Stadyumu'nun yenilenmesinin 920.000 drahminin üzerindeki maliyeti ise Georgios Averof'un yaptığı bağışla karşılanmıştı. Bu bağış karşılığında Averof'un stadyum dışına yapılan heykeli 5 Nisan 1896 tarihinde açıldı.
Uluslararası Olimpiyat Komitesi tarafından 1894 yılında oluşturulan yönetmelikle oyunlara yalnızca amatör sporcuların katılması karar altına alındı ve eskrimdeki bir kategori dışındaki tüm müsabakalarda amatör sporcular mücadele etti. Bu dönemde bazı spor dalları için uluslararası anlamda kabul gören kurallar bütünü bulunmadığından, organizasyon komitesi farklı kurumların oluşturduğu kuralları baz aldı. Öte yandan Prens Georgios baş hakemdi ve son karar yetkisi ona aitti. Bu durum için Coubertin "Kendisinin varlığı, hakem kararlarına otorite ve etkinlik kazandırdı." şeklinde bir değerlendirme yapmıştı.

Müsabakaların yapıldığı yerler

Atletizm, güreş, halter ve jimnastik müsabakalarına Panathinaiko Stadyumu ev sahipliği yaparken Maraton'da başlayan maraton koşusu Panathinaiko Stadyumu'nda sona erdi. Atıcılık etkinlikleri Kallithea'da, bisiklet etkinlikleri Neo Faliron Veledromu'nda -yol yarışı ise istisnai olarak Maraton ile Atina arasındaydı-, eskrim etkinlikleri Zappion'da, tenis etkinlikleri Athens Lawn Tennis Club'da, yüzme etkinlikleri ise Paşalimanı koyunda gerçekleştirildi.

Açılış töreni

6 Nisan günü (o dönem Yunanistan'da kullanılan Jülyen takvimine göre 25 Mart) oyunların açılışı resmî olarak gerçekleştirildi. 25 Mart günü aynı zamanda Yunanistan'ın bağımsızlığını elde ettiği gün kabul edilmekte ve ulusal bir bayram olarak kutlanmaktaydı. Açılışta stadyumda yaklaşık 80.000 kişinin yanı sıra Yunanistan Kralı I. Georgios, karısı Olga ve çocukları da yer almıştı. Katılan sporcuların çoğu sahada dizilmiş ve milletlerine göre ayrılmıştı. Organizasyon komitesi başkanı Veliaht Prens Konstantin'in yaptığı konuşmanın ardından, I. Georgios tarafından oyunların resmî açılışı gerçekleştirildi.
Açılışın ardından, sözleri şair Kostis Palamas tarafından yazılan ve Spiridon Samaras tarafından bestelenen Olimpiyat İlahisi, bir bandoya eşlik eden 150 kişilik koro tarafından seslendirildi. 1960 Yaz Olimpiyatları'na kadarki açılış törenlerinde müzikal yönden farklı uygulamalar yapılsa da, 1958 yılında Uluslararası Olimpiyat Komitesi tarafından alınan kararla, 1896 Olimpiyatları'nda icra edilen bu marş, oyunların resmî marşı olarak kabul edildi.

Kapanış töreni

Oyunların resmî kapanışının 14 Nisan (Jülyen takvimine göre 5 Nisan) günü yapılması planlansa da, aşırı yağmur sebebiyle kapanış töreni 15 Nisan'da gerçekleştirildi. Kraliyet ailesinin de yer aldığı tören, Yunanistan millî marşı ile Grekçe bir odun George S. Robertson tarafından okunmasıyla başladı. Sonrasında kral tarafından yarışmaları ilk iki sırada tamamlayan sporculara ödülleri takdim edildi. Günümüzün aksine yarışmaları ilk sırada tamamlayanlara birer gümüş madalya, zeytin dalından yapılan taç ve diploma, ikinci sırada tamamlayanlara ise birer bakır madalya, defne yaprağından yapılan taç ve diploma verilmişti. Madalyalar Jules Chaplain, diplomalar ise Nikolaos Gizis tarafından tasarlanmıştı. Katılan diğer sporculara ise Nikiforos Litras tarafından tasarlanan hatıra madalyası verilmişti. Coubertin'in arkadaşı Michel Bréal'den kupa alan Spyridon Louis gibi bazı sporcular ise ek ödüller aldı. Ödüllerin verilmesinin ardından Louis'in liderlik ettiği madalya sahipleri, çalınan Olimpiyat Marşı eşliğinde stadyumun çevresinde şeref turu attı. Kral Georgios, ilk Olimpiyatların sona erdiğini bildirmesinin ardından, Yunanistan millî marşı eşliğinde stadyumu terk etti. Aynı günün akşamı Hotel Grande Bretagne'da, sporcular ve diğer ülkelerden gelen muhabirler adına bir etkinlik düzenlendi.
Bundan sonraki oyunların da Atina'da düzenlenmesi gerektiğini savunan Kral Georgios'un bu fikrine yarışmalarda mücadele eden Amerikalı sporcuların çoğu destek vermiş ve bu düşünceyi belirten bir yazı hazırlayarak Veliaht Prens Konstantin'e sunmuştu. Bu düşünceye karşı olan Coubertin ise sonraki oyunların farklı yerlerde düzenlenmesi fikrini savunmaktaydı. Dört yıl sonra, 1900 yılında gerçekleştirilen II. Olimpiyat Oyunları da bu kapsamda Paris'te düzenlendi.

Popüler kültüre etkileri

1984'te NBC'de yayımlanan The First Olympics: Athens 1896 adlı iki bölümlük mini dizide oyunların kuruluşu, gerçekleştirilmesi ve oyunlara yapılan hazırlıklar konu edilmekteydi.