Hertfordshire

Tarihçe

Hertfordshire 913'te Yaşlı Edward hükümdarlığı sırasında iken Hereford'da yapılan kaleye verilen malikane arazilerinden oluşmuştur. Hereford Anglo-Sakson dilinde "geyik akarsu geçiş yeri" anlamına gelen "heort ford" sözcüklerinden ortaya çıkartılmıştır. Hertfordshire Kontluğu için bu isim aslına atıfla kontluk bayrağında (armasında ve diğer kontluk senbollerinde) bir geyik bulunmaktadır.  Hertfordshire adı tarihsel belgelerde ilk defa 1011'de hazırlanan "Anglo-Sakson Kronikleri (Anglo-Saxon Chronicle)" bulunmaktadır.
Arkeolojik delillere göre Hertfordshire'da ilk insan  Mezolitik dönemde Orta Taş Çağı'nda yaşamıştır. Kontluk arazilerini ilk defa tarım için kullanılması Cilalı Taş Devri'nde olmuştur. Yine arkeolojik buluntulara göre Kontlukta ilk devamlı insanların yaşama yerleşkesi bronz çağı başlarında kurulmuştur. Hertfordshire'a insan kabilelerinin yerleşmeleri Demir Çağı'nin başından itibaren başlamış ve bu çağın tümünde bu kontluk arazilerine Kelt kabileler göç etmişlerdir.
M.Ö. 43'ten itibaren İngiltere'nin antik Romalılar tarafından istila edilip yerleşilmeye başlanması ile bu arazilerde bulunan önemli "Catuvellam" yerli kabilesi Romalılara hemen teslim olmuş ve Roma adet ve görgülerini ve yaşama tarzını kabul eden yerli halk arasında başta gelmiştir. Antik Romalı yaşam tarzını kabul eden yerli halk bu arazilerde birkaç yeni kasaba kurmuşlardır. Bunlar arasında en mühimi "Verulamıum" Romalı adlı St. Albans şehri olmuştur. St. Albans'da yaklaşık 230'da ilk İngiltere asıllı Hıristiyan şehidin öldürüldüğü kabul edilmektedir. Bir Britanya asıllı pagan Romalı asker olan "Evliya Alban"  idam edilecek olan bir Hıristiyan papazın yerine kendinin idamını talep etmiş ve Holywell Hill mevkinden kafası kesilerek idam edilmiş olduğu kilise belgelerine geçmiştir. Bunun için "Aziz Albans" önce kilisece resmen Hıristiyan şehidi ve sonra da "aziz" olarak ilan edilmiştir. Bu Hristiyan şehidinin cesedinin halka gösterilmek için çarmıha gerildiği de belgelidir. Hertfordshire kontluğunun tarihi bayrağı üzerindeki mavi dalgalar ve sarı renkli bir kalkan fon icine bir geyik ihtiva etmesi bu olaya atıfladır. Hertfordshire Kontluğu Evliya Alban'ı kontluğun evliya sembolü olarak kabul etmiştir.
5. yüzyılın başlarında antik Roma ordularının Britanya'dan ayrılıp Britanya'da Roma İmpatorluğu hükümü sona erince bu askeri savunmadan yoksun arazilere Almanya'dan Anglo-Saksonlar kavimi mensupları göç etmiş, bu arazileri istila edip bu arazilerde yaşayan Kelt asıllı halkı kendi arazilerinden kovup onların arazilerini gaspedip buralarda yerleşmişlerdir. 6. yüzyıla girilmekte iken modern kontluk arazilerinin hemen hepsi "Doğu Sakson Krallığı" idaresine girmiştir. Bu "Doğu Sakson Krallığı" fazla uzun sürmemiş ve 9. yüzyılda ortadan kalkmıştır. Bu krallığın arazileri ve bu arada Hertfordshire arazileri, doğu'da Doğu Anglia'da kurulmuş olan Mercia krallığı idaresi altına geçmiştir. Hertfordshire Kontluğu 10. yüzyılda "Batı Sakson Krallığı" ile "Mercia Kralliği"'nin birleşmesi ile ortaya çıkan "İngiltere Krallığı" içinde bir İngiltere yerel idare birimi "shire" olarak ortaya çıkmıştır.
1066'da Anglo-Saksonları Hasting Muharabesi'nden yenen Normandiya Dükü Giyom İngiltere'de bu savaşta hayatlarını kaybetmemiş bulunan önemli kilise papazları ve Anglo-Sakson soylularının resmen ülkelerinin teslim olaması ve yeni İngiltere Kralı'nın I. William olmasını kabul eden törensel toplantı Hertfordshire'da Berkhamsted'de yapılmıştır. I. William ancak bundan sonra başşehir olan Londra'ya hiç direniş görmeden girmiş ve Westminster Abbey'de kendi taç giyme törenine katılmıştır.
İngiltere'nin tümünün Normanlar idaresi altına geçtiği zaman Hertfordshire'de Bishop's Stortford'da; Kralının yaşaması yapılan bir saray bulunan Berkhamstead'de ve Londra ile Kral sarayının bulunduğu Berkhamstead arasında bir menzil olan Kings Langley'de yeniden taştan gayet korunaklı Norman kaleleri yaptırılmıştır.
Norman'ların yeni ellerine geçirdikleri arazilerde vergi tahsilatını sağlamak için hazırlanmış olan İngiltere'nin tüm arazilerinin ayrıntılı kayıda geçiren Doomsday Book kayıtlarına göre Hetfordshire Kontluğu 9 tane "hundred" adı verilen alt yerel bölgeden oluşmaktaydı: Bunlar Braughing, Broadwater, Cashio, Edwinstree, Hertford, Hitchin, Odsey ve (Tring ile Danis Corum birleşmesinden oluşan) Dacaorum idi.
Sonraki yıllarda İngiltere'nin başkenti Londra büyüdükçe Herfordshire'ın İngiltere başkentine yakın oluşu daha da önem kazandı. Kontluk arazilerine çoğu İngiltere soylularının eline geçmişti. Bu büyük arazi sahibi soylular hzimet istihdamı ve yaptıkları harcamalar dolayısıyla Herfordshire yerel ekonomisinin gayet refahlı olmasını ve gittikçe zenginleşmesini sağladılar. 18. yüzyıl sonundan itibaren İngiltere'de Sanayi Devrimi ortaya çıktıktan sonra Herfordshire ekonomisi tekrar güçlendi ve kontluk nüfusu büyük dramatik artış gösterdi.
1903'te Ebenezar Howard'in ortaya attığı fikirlere uyarak kuralan ilk "bahçeli evler"le dolu "Bahçe Şehri (Garden City)" Hertfordshire'da Letchworth olarak kuruldu. II. Dünya Savaşı sonunda Birleşik Krallığı yenileştirmek için hükümete gelen İşçi Partisi tarafından yapılan reformlar arasında bulunan "1946 Yeni Şehirler Kanunu (New Towns Act 1946)" ile kurulan ilk yeni şehir yine Hertfordshire'da Stevenage oldu.
Hertfordshire liberalizm doktrinlerine uyularak yapılan özelleştirme ve piyasaları kontrol etmeden bırakma politikalarının dramatik olarak eksiklik ve hatalarını ortaya çıkaran örnek gelişmelere ve olaylara da sahne olmuştur.
1920'den 1980li yılların sonlarına kadar Borehamwood Britanya film ve sonra televizyon program yapım stüdyoları kompleksinin bulunduğu şehir olmuştu. Bu film stüdyoları arasında "Elstree Stüdyoları", "  British National Stüdyoları", "Gate Stüdyo", "Danziger Stüdyoları" ve "MGM-British Stüdyoları" sayılabilir. 20. yüzyılın ikinci yarısında bu stüdyolarda seyirciler tarafından gayet popüler bulunan  sinema filmleri ve televizyon dizi filmleri yapılmıştır. O zamanlar bu şehre verilen "İngiltere'nin Hollywood"'u ismi gerçeklere gayet yakışmakta idi. Günümüzde piyasaları kontrol etmeden bırakma politikasi nedeniyle bunlardan ikisi hariç, hepsi kapanmış ve çoğu yıkılmıştır.
Efektif olarak 1994 başında özelleştirilmiş ve o dönemden sonra özel şirket taşeronluğu ile işletilen Britanya demiryolu sisteminin başı olan "Railtrack" şirketi hataları yüzünden 17 Ekim 2000'de  ortaya çıkan "Hatfield Tren Kazası"'ndan 4 kişi ölmüş ve 179 kişi yaralı olarak kurtulmuşlardır. Bundan sonra büyükçe yatırımlar yapilmis ve "Railtrack" şirketi yerini devletleştirmiş bir şirkete bırakmıştır. Aralık 2005 başında hiç resmi kontrol görmemiş "Hartfordshire Petrol Depolama Terminali"'ne ait petrol depolarında büyük patlamalar olmuştur. 10 Mayıs 2002 Potter Barr'da olan ikinci tren kazasında hızla giden tren raydan çıkıp havaya uçmuş ve bir vagonu istasyon platformu üzerinde epeyce kaydıktan sonra durmuş, 7 kişi ölmüş ve çok sayıda yaralı ortaya çıkmıştır.

Coğrafya

Hertfordshire coğrafi olarak Londra Havzası'nın kenarındadır.
Londra şehri 19. yüzyılda büyümeden kontluk  çoğunlukla kırsaldi. Fhkat Londra şehrinin büyümesi ve önce demiryolu ve şehirsel metro ulaşım sistemi gelişmesi ve sonra karayollarının otomobil trafigine açılması ile kontluğun bir kısmı Londra'nın varoşu ve banliyosu  haline dönüşmustür. Hertfordshire'da günümüzde şehirleşme devamlı kontrol altına alınmıştır ve Londra etrafında bulunan "Metropoliten Yeşil Saha" kemeri ile gayet sıkı olarak kontrol edilmektedir.
Kontluk arazilerine yükseklik etraftaki bölge için nisbetten kuzey-güney ekseninde yüksekçedir. Bu yüksek tepelik sırt arazi jeolojik bakımdan Kretase Dönemi  tebeşir taşından oluşmuştur. Bu tepelik sırt arazisinin bölgenin en yüksek rakımlı mevkii Tring etrafında bulunmaktadır. Tepelik sırt üzerinden günümüzde "Ridgeways" adli bir uzun yol yürüyüş patikası geçmektedir. Bu Ridgeway patikası üzerinde bulunan Hertfordshire'daki Tring yakınlarında Hastoe mevkii ile  Buckinghamshire'daki Drayton Beauchamp mevki arasında rakım 240m'ye ulaşmaktadır ve tepe Hertfortshire'ın en yüksek mevkii olmaktadır. Bu tepelik sırt arazide batıya gittikçe  "Chiltrens" adı verilen nispeten düşük rakımlı sıralık tepeler sistemine bağlanmaktadır. Kontluğun güneyinde bulunan araziler Londra Kili ile kaplıdır. Kontluğun doğusu ise Buzul Çağında buzla kaplı olduğu için bu çağ geçince küçük taşlar şekilde olan moren kili taşları bu arazilerin yüzeyini nispeten ince bir tabaka halinde kaplamaktadır.
Hertfortshire çok şehirleşme baskısına maruz kalmakla beraber kontluk arazisi günümüzde gayet kırsal görüntüsünü korumakta ve kırsal tarım arazisi olarak kullanılmaktadır.
Tebesir olan kayalar su tuttuğu için Hertfordshire'ın tebeşir kayası olan toprak altı tabakalarında iyi su tutan akiferler bulunmaktadır. Bunun bir sonucu gayet temiz iyi içimli şu kaynakları bulunmasıdır. Günümüzde hemen hemen sona ermiş olmakla beraber bu kaynaklardan sağlanan temiz ve yeterli su ile Hemel Hempstead ve Berkhamsted cıvarlarında su teresi tarımı yapılmakta idi. Bu kaynakların birinin ortaya çıkardığı "Ware Deresi" 1613'te Hugh Myddleton  adli bir girişimci tarafından açılan "New River" kanalı ile o tarihten itibaren Londra şehrine temiz içme suyu sağlamak için kullanılmakta idi.
Kontluk sınırı "Çolne Suyu" ve "Lea Suyu"'nun şu toplama havzalarında bulunmaktadır. Bu iki akarsu yanında açılmış olan insan yapısı kanallar ile birlikte kuzey yönünde akış göstermektedirler.
Kırsal olma niteliği ile gayet çeşitli vahşi hayvan ve bitkilere habitat sağlamaktadır. Bu arazide çok bulunan ama başka yerlerde nispeten nadir olan bir hayvan "Royston Kargası"'dir.
Hertforshire Kontluğu'nda bulunan tebeşir kayası kireç ocaklarında yakılıp kireçe dönüştürüp inşaatlarada ve gübre olarak tarımda kullanılabilmekta idi. Tebeşir kayası Hertfordshire'da 18. yüzyıl başlarından itibaren maden ocağı ve ocak tünelleri açılarak üretilmekte idi. Eskiden kazılmış olan tebeşir madeni tünelleri nerede olduğu tam olarak bilinmediği için zaman zaman bilinmeyen tünellerin beklenmedik zamanlarda çökmesi yıllarca Hertforshire Kontluğu'nda önemli bir riziko konusu olmuştur.

Nüfus

Bu kontluk içinde bulunan şu 4 kentin nüfusu 50,000 ile 10,000 kişi arasindadir: Hemel Hempstead, Stevenage, Watford, St Albans. Kontluğun merkez şehri olan Hertford 'un ortaçağlarda, bu kontluk İngiltere'de önemli bir tarım merkezi olduğu dönemlerde, kontluğun ana pazar kenti olmakla beraber günümüzde nüfusu kontluk yerleşimleri arasında 13. sıraya düşmüştür.
Kontlukta bulanan yerleşim merkezlerinde,  ortaçağlarda ve Tudor hanedanının hüküm sürdüğü dönemlerde yapımlanmış olup günümüzde bile kullanilan..eski tarihi yapılar sayısı İngiltere'nin eskiden beri başkenti olan Londra'da bulunan bu tipte yapılar sayısni aşmaktadır. Özellikle St. Albans kenti eski antik Roma döneminden kalan antik Verulamıum şehrinin kalıntı binalarını da ihtiva etmektedir. Bu antik Romalı kenti Britanya adasında öldürulen ve bu nedanle aziz olduğu kabul ilk Hristiyan dinsel şehid olma olayının 3. yüzyiilda ilk ortaya çıktığı Britanya yerleşkesi olduğu belgelidir.

Egitim

Hertfordshire'da 63 tane devlet tarafından finase edilen ve yerel idarece kontrol ediler ikinci derecede devlet okulu ve 26 tane de yıllık ücret alan özel ikinci derecede okul bulunmaktadır. Devlet tarafından finanse edilen okullardan ancak kontluğun güney ve güneybatısında Watford'da bulanan 7 tanesi ilkokullardan öğrecileri kısmı giriş imtihanı ile seçim ile almaktadırlar. Diğer ikinci derecede okullarda giriş imtihan veya diğer şekilde seçimle öğrenci alma uygulanmakatadır. Bu sisteme İngiltere'de "Kapsamlı Okul (Comprehensive Okul)" denilmektedir. Ayrıca İngiltere'de "GCSE O-level (Genel İkinci Derece Okul İmtihanmlarının Aşağı Derecesi)" eğitimi mecburi olmakta ama üniversitesler giriş için gerekli "A-level (İleri Seviye) imtihamanları" için çok az sayıda imtihan konusu ders öğrenci tarafından seçimlidir. Bazı okul eğitimi sağlayan yerel idare yönetimleri bu seviyeeğitim için "6. Form Koleji" adını verdikleri eğitim kurumları açmışlardır. Herefortshire'da bu dersler de devletçe finanse edilen ikinci derece okullarda verilmekte ve hiçbir "6. Form Koleji" bulunmamaktadır.
Okul dışında ileri derecede eğitime "Üçüncü Derece Eğitim (Tertiary Edugation") adı verilmektedir. Hertfordshire'da her birinin çoklu kampusu bulunan 4 tane  "Üçüncü Derece Eğitim Koleji" ("Hertford Regional College", "North Hertfordshire College", "Oaklands College" ve "West Herts College") bulunmaktadır.
Hertfordshire'da (1970-1992 döneminde Hatfield Politeknik adlı) Hertfordshire Üniversitesi bulunmaktadır. Bu üniversitenin kampüsü genellikle Hatfield'dedir. Bu üniversite okuyan yüksek eğitim ve üniversite diplomasi üstü eğitim için öğrenci sayısı 23.,000'i geçmektedir.