Güvenli Bölge (Suriye)

Güvenli Bölge, Türkiye hükûmeti tarafından Suriye'nin kuzeyinde Afrin kantonu ile Kobani kantonu arasında oluşturulması planlanan, IŞİD, YPG ve Suriye Silahlı Kuvvetleri'nin tamamının çıkarılmasının öngörüldüğü bölgedir.
Türkiye 24 Ağustos 2016 tarihinde Fırat Kalkanı Harekatı adı altında bahsi geçen bölgede kontrolü sağlamaya yönelik operasyon başlatmıştır.

Arka plan

Güvenli bölgeler zaman zaman iç savaşlarda uygulanmaya konulmuş planlardır. Körfez Savaşından sonra, koalisyon güçleri Irak'ta 36. paralelin kuzeyini ve 32. paralelin güneyini uçuşa yasak bölge ilan etmiştir. Burada amaç, Irak'taki Baas rejiminin kuzeydeki Kürtler ve güneydeki Şiilere karşı saldırı gerçekleştirmesini önlemek olmuştur. NATO, Bosna Savaşı sırasında 'güvenli bölge' oluşturma kararı almış ve 16 Nisan 1993'te çıkardığı 819 sayılı karar ile Srebrenica’yı, 6 Mayıs 1993'te çıkardığı 824 sayılı karar ile de Jepa, Tuzla, Saraybosna, Gorajde ve Bihaç’ı 'güvenli bölge' ilan etmiştir. Böylece Sırp güçlerinin, Bosnalı Müslümanlara saldırması engellenmeye çalışılmıştır. Irak Savaşı sırasında, ABD öncülüğündeki koalisyon Bağdat şehrinin içerisinde 'Yeşil Bölge' isimli bir güvenli bölge oluşturmuş ve Bağdat'ın şiddet dolu atmosferinden, koalisyon askerlerini korumuştur. 
Türkiye ve Suriye muhalefeti 2013 yılının başlarından beri Suriye'de 'uçuşa yasak bölge' uygulanmasını önermişlerdir.  Ancak, ABD başta olmak üzere Batı dünyası bu plana sıcak bakmamışlardır. IŞİD'in ilerlemesinden sonra da Türkiye ile ABD arasında bir takım görüşmeler olmuş, ABD güvenli bölge için olumlu sinyaller verse de, uçuşa yasak bölge planına soğuk bakmıştır.
Suriye'nin kuzey bölgeleri, Suriye İç Savaşı dolayısıyla Türkiye'ye göç eden yaklaşık iki milyon mültecinin göç yolu olmuştur. Kuzey Suriye'nin büyük bölümünü IŞİD'in ele geçirdiği süre zarfında Kürt ve Şiiler başta olmak üzere Hristiyanlar da Türkiye'ye kaçmak zorunda almışlardır. Türkiye'ye doğru yaşanan büyük göç dalgaları bir süre sonra hem Türkiye'yi hem de Avrupa ülkelerini tehdit eder hale gelmeye başlamıştır.

Güvenli bölge görüşmeleri

Suriye'de oluşturulması planlanan güvenli bölgenin tam olarak nasıl ve ne zaman uygulanacağı henüz karara bağlanmamıştır. Güvenli bölge oluşturulması konusunda Türkiye ile ABD arasında görüşmeler devam etmektedir. Güvenli bölgenin uygulanması konusunda en büyük engel olarak ABD ile Türkiye arasındaki görüş ayrılıkları gösterilmektedir. Türkiye, Suriye'de Beşşar Esad'in bir an önce gitmesi taraftarıdır ve IŞİD, El Nusra Cephesi ve PYD dışındaki Suriye muhalefetini desteklemektedir. ABD ise Esad'in gitmesi gibi bir önceliklerinin olmadığını belirtmiş ve esas amaçlarını IŞİD ile mücadele olarak tanımlamıştır. Bu görüş ayrılığı da Türkiye'nin bir an önce kurulmasını istediği 'güvenli bölge' konusunda ABD'nin isteksiz davranmasına yol açmıştır.
Güvenli bölgenin nasıl uygulanacağı da ABD ile Türkiye arasında görüş ayrılıklarına neden olmuştur. Türkiye, güvenli bölgenin uçuşa yasak bölgeyi de içermesi gerektiğini istemiştir. Bununla birlikte Türkiye'deki Suriyeli mültecilerin bir bölümünün buradaki güvenli bölgeye kaydırılması fikrini dile getirmiştir. Bununla beraber Suriye Türkmen Ordusu, İslami Cephe ve Şam Cephesi gibi grupların bölgede denetimi sağlaması görüşünü dile getirmiştir. Türkiye ayrıca sadece IŞİD'in değil, aynı zamanda bölgeye girecek olan YPG ve Suriye Ordusu güçlerinin de vurulabileceğini dile getirmiştir. ABD ise, uçuşa yasak bölge planına baştan beri soğuk bakmıştır. Bunun en büyük nedeni bölgedeki cihatçı örgütlerin Suriye Ordusu tarafından da hedef alınmasıdır. Buna göre; Suriye Ordusu'nun engelleneceği bir ortamda 'terörle mücadele' adındaki operasyonlar ABD için daha zor bir konuma gelecektir. ABD, güvenli bölgelerde hangi güçlerin aktif olacağı konusunda da endişelidir. ABD'ye göre Kuzey Suriye'de pek çok radikal İslamcı grup faaliyet göstermektedir ve bu güvenli bölgenin radikal gruplar için bir avantaj olabileceğinden korkmaktadır. ABD, Suriye'de IŞİD'e karşı en büyük müttefiki olarak adlandırılan YPG'nin güvenli bölgeden dışlanmasına da soğuk bakmaktadır.

Güvenli bölgenin isimlendirilmesi

Türkiye, IŞİD, Baas Partisi ve YPG'nin olmadığı bölge olarak adlandırma yaparken, ABD güvenli bölge konusunda bir anlaşma yapmadıklarını açıklamış, planı güvenli bölge diye adlandırmaktan ziyade sadece 'IŞİD'den temizlenmiş bölge' terimini kullanmıştır.