Büyük sayıların adları

Büyük Sayıların Adlarını Kullanma

Milyon, bilyon ve trilyon gibi büyük sayı adlarından bazıları, çoğu kişinin bildiği gerçek referanslardır ve birçok alanda karşılaşılırlar. Zamanla büyük sayıların adları, aşırı enflasyonun sonucu olarak yaygın kullanılmaya başlandı. En büyük sayısal banknot 1 sekstilyon pengő (10²¹ veya 1 milyar bilpengő olarak basıldı) olarak Macaristan'da 1946'da basıldı. 2009'da, Zimbabve 100 trilyon (10¹⁴) Zimbabve doları banknot olarak basıldığında sadece 30 ABD dolarına eşitti.
Eğer sayı miktardan daha çok niceliği ifade ederse, "saniyenin katrilyonda biri" değil de SI öneklerinden olan "femtosaniye" kullanılabilir. Diğer taraftan çok yüksek ve çok düşük bazı önekler yerine 10'un katları kullanılabilir. Bazı durumlarda, gökbilimdeki parsek ve ışık yılı veya parçacık fiziğindeki barn gibi özelleştirilmiş birimler kullanılır.
Büyük adlar zihinsel cazibeye sahiptir ve matematiksel merak uyandırlar. Onları adlandırmak, insanların kavrayabileceği ve anlayabileceği biçime girmelerini sağlar.
Bunun örneklerinden biri, Arşimet'in büyük sayıları adlandırmak için oluşturduğu bir sistem olan Kum Sayıcıdır. Burada, bir mayrad mayrad'a (10⁸) olan büyük sayıları "birinci sayılar" olarak adlandırdı ve 10⁸ olarak yazdı. Bu da "ikinci sayıların birimi" oldu. Sonra bu birimin çarpımları "ikinci sayılar" oldu ve 10⁸·10⁸=10¹⁶ olarak yazdı. Bu kez bu "üçüncü sayıların birimi" oldu ve çarpımlar "üçüncü sayılar" oldu ve böylece devam eder. 10⁸-. sayıların mayrad mayrad kere birimi, örn,  şeklinde devam etti. Bu yapıyı 'e kadar olan sayılarda kalıp olarak kullandı. Sonra Arşimet bilinen evreni dolduracak kadar olan kum taneciklerin sayısını tahmin etti ve bunun  "sekizinci sayıların bin mayradı"ndan (10⁶³'den) büyük olamayacağını buldu.

"Standart Sözlük Sayıları" Kökeni

Bimilyon ve trimilyon kelimeleri ilk kez 1475'te Jehan Adam'ın elyazısında bulundu. Sonradan, Fransız matematikçi olan Nicolas Chuquet, kendi hayatı boyunca basılmayan, Triparty en la science des nombres adında bir kitap yazdı. Yine de kitabın büyük bir kısmı, hem hemşehrisi hem de meslektaşı olan Estienne de La Roche tarafından, 1520'de L'arismetique adında basıldı. Chuquet'in kitabı, büyük sayıları altı dijitlik gruplayarak gösterdiği şu şekilde bir paragraf içeriyor:
Ou qui veult le premier point peult signiffier million Le second point byllion Le tiers point tryllion Le quart quadrillion Le cinqᵉ quyllion Le sixᵉ sixlion Le sept.ᵉ septyllion Le huytᵉ ottyllion Le neufᵉ nonyllion et ainsi des ault'ˢ se plus oultre on vouloit preceder
(Veya eğer ilk işareti tercih ederseniz, o milyonu ifade eder, ikinci işaret byllion (bayilyon), üçüncü işaret tryllion (trayilyon), dördüncüsü quadrillion (katrilyon), beşincisi quyillion (kayilyon), altıncısı sixlion (siksilyon), yedincisi septyllion (septalyon), sekizincisi ottyllion (ottalyon), dokuzuncusu nonyllion (nonalyon) ve böylece diğerleriyle istediğiniz yere kadar devam eder).
Chuquet, adları milyon, bilyon, trilyon, katrilyon ve devam ederek düzenledi. Bu bir basitleştirmedir.
Milyon, Adam veya Chuquet tarafından bulunmadı. Milion, Eski İtalyan milioneden türetilen, Eski Fransız Milion kelimesidir ve milleyi (bini) kuvvetlendirir. Bir milyon, büyük bindir ve 1728'e eşittir.
Adam ve Chuquet kelimeleri kullanmalarından dolayı, bunların zaten var olan kelimeler üzerinde araştırma yaptıkları anlaşılabilir. Bariz bir ihtimal, bilyon ve trilyona benzer kelimelerin zaten biliniyor ve kullanılıyordu. Fakat üst almada uzman olan Chuquet, büyük kuvvetler için adlar türeterek ad şemasını genişletti.
Chuquet'in adları modern olanlara sadece benziyor, aynıları değilleridr.
Adam ve Chuquet, bir milyonun uzun ölçekli katlarını kullandı. Bu, 10¹²'ye denk gelen ve Adam'a göre bimilyondur (Chuquet'e göre byllion). 10¹⁸'e denk gelen ise Adam'a göre trimilliondur (Chuquet'e göre tryllion).

Beyin Fırtınası

Yukarıdaki sayıların değerlerini, kısa ölçekte bulmanın kolay bir yolu, sayıyı (bilyon yerine 2, katrilyon yerine 4, oktodesilyon yerine 18, vb.) öneklerini sayısal olarak belirtip 1 eklemek onu 3 ile çarpaktır. Örneğin, trilyondaki önek tridir o da 3 demektir. 3'e 1 eklersek 4 olur. 4'ü 3 ile çarparsak 12 elde ederiz. Bu da bilimsel gösterimde kısa ölçekli trilyon olan 10'un kuvvetidir: bir trilyon = 10¹². Diğer örnek; vigintilyonun öneki vigin20'dir. 1 eklersek 21 olur. 3 ile çarparsak 63 elde ederiz. Bu da bilimsel gösterimde kısa ölçekli vigintilyon olan 10'un kuvvetidir: bir vigintilyon = 10⁶³
Uzun ölçeklerde, 6 önekindeki sayıları çarpma basit olarak yapılır. Örneğin bilyonun öneki olan bi 2 anlamına gelir. 2'yi 6 ile çarparsak 12 elde ederiz. Bu da bilimsel gösterimde uzun ölçekli bilyon olan 10'un kuvvetidir: bir bilyon = 10¹². Orta değerler (bilyar, trilyar, vb.) de aynı şekilde çevrilir. Önekteki sayıya ½ eklenir sonra da 6 ile çarpılır. Örneğin, septilyarın öneki olan septin anlamı 7'dir. 7½ (yedi tam ikide bir veya yedi tam bir bölü iki diye okunur)'yi 6 ile çarparsak 45 elde edilir ve bir septilyar 10⁴⁵'e eşit olur. Çiftli öneklere ekleyip üç ile çarpma aynı sonucu verir.
Bunlar uzun ve kısa ölçeklerdeki tablodan elde edildi.

Yeni ad sistemi teklifleri

Kuzey Karolina Üniversitesinde Matematik ve Bilim Eğitimi Yöneticisi Russ Rowlett, karışıklığa meydan vermemek için Latin tabanlı kısa ölçek ve uzun ölçek sistemlerdeki, binin katları olan büyük sayıların adlandırılmasında, tam Yunan tabanlı sistem kullanmayı 2001'de önerdi.