Fenerbahçe (kadın voleybol takımı)

İlk denemeler

1920'li yılların ikinci yarısında Türkiye'de kadınlararası ilk spor faaliyetlerinin Fenerbahçe Kulübü'nde başlamasıyla birlikte, atletizm, kürek ve teniste sarı-lacivertli kulübün ilk kadın sporcularının ortaya çıkması gecikmedi. Bu dönemde kadınlardan kurulu ilk voleybol takımı da 1927 yılında yine Fenerbahçe Kulübü'nde oluşturuldu. Fenerbahçe’nin 1927-29 yıllarında İstanbul şampiyonlukları kazanan erkek voleybol takımında başarı ile yer alan Yüksek Mühendis Sabiha Rıfat'ın kaptanlık ettiği bu kız takımının ömrü, rakipsizlik nedeniyle, iki yıldan fazla sürmedi ve takım dağıldı. Türkiye'de erkek takımlarda forma giyen ilk kadın sporcu olma özelliğini kazanan Sabiha Rıfat'a dönemin basını bu ilginç konuya şu şekilde eğilmektedir:
3 sene üst üste İstanbul Birinciliği'ni kazanan Fenerbahçe Voleybol Takımı bu seneki resmi müsabakalara bazı değişikliklerle iştirak etmiştir. Bu arada, Fenerbahçe Hanımlar Takımı Kaptanı Sabiha Rıfat hanım takıma dahil olmuştur. Memleketimiz sporunda ilk defa resmi müsabakalarda muhtelit (karma) takım çıkararak yenilik meydana getirdiğinden Fenerbahçe’yi tebrik ederiz.

İkinci kuruluş ve birinci altın devir

Doktor Selim Çapa'nın gayretleriyle 1954 yılında Çamlıca Kız Lisesi ile işbirliği yapılarak ortaya çıkarılan güçlü takım, 1955 yılında İÜSBK, Modaspor ve Galatasaray'ın da katılımıyla başlayan kadınlararası müsabakalarda uzun zaman şampiyonlukları elinde tuttu. Ayten Salih, Güneş Çapa, Sema Bora, Bercis Türkoğlu, Nazmiye Kor, Mahiru Akdağ, Seta Yağcıoğlu, İnci Önen, Seçkin Dinçer, Ayten Sunalp ve Meral’den kurulu kadro 1955 yılında ilk Teşvik Turnuvası'nı kazandıktan sonra 21 Ocak 1956 tarihinde Galatasaray'ı 2-0 yenerek ilk İstanbul şampiyonluğuna, 16 Şubat 1956'da da İÜSBK'yı 2-0 yenerek ilk Türkiye şampiyonluğuna ulaştı. 1956-57, 1957-58, 1958-59 ve 1960-61 İstanbul şampiyonluklarıyla 1957, 1958, 1959 ve 1960 Türkiye şampiyonluklarını yenilmeden kazanan bu kadro 1957'de kurulan ve 3-5 Mayıs 1957 tarihlerinde düzenlenen "Birinci İstanbul Enternasyonal Voleybol Turnuvası"nda ilk maçlarını yapan millî takıma Ayten Salih, Nazmiye Kor, Güneş Çapa ve Seta Yağcıoğlu'nu verdi. Takım kaptanı Ayten Salih'in 1960 yılında üniversiteden mezun olarak 16 Aralık 1960'ta bağımsız olan Kıbrıs Cumhuriyeti'ne gitmesiyle takım önemli ölçüde güç kaybetti ve 23-25 Mart 1961 tarihlerinde Ankara'da düzenlenen Türkiye Kadınlar Voleybol Şampiyonası'nda final maçında Galatasaray'a 3-2 yenilerek 1956 yılından beri beş sezondur koruduğu Türkiye şampiyonluğunu kaybetti.

İkinci altın devir

1962-1967 yıllarını Galatasaray ve dönemin güçlü ekibi Rasimpaşa'nın gerisinde ikincilik ve üçüncülüklerle geçiren sarı-lacivertli takım 1968'den sonra oluşturduğu ikinci kuşak güçlü kadro ile yeniden üstünlüğü ele geçirdi. Perihan Tangür, Alev Ercins, Sema Esinduy, Tomris Özpars, Şeniz Kaban, Aynur Örselenmez, Nida Erışık, Ayşe Ateşli, Ayşe Koç, Handan Mutluel, Tülay Yılmaz, İnci Dönmez, Manescu Predoleanu, Filiz Çoksakar, Ümran Yalçınpınar, Ceyda Turan ve Aydan Arat gibi değerlerden kurulu kadro, 1967-68, 1968-69, 1970-71, 1971-72 ve 1972-73 sezonlarında İstanbul, 1968, 1969 ve 1972 yıllarında Türkiye şampiyonu oldu. 1969-70 sezonunda üçüncü kez katıldığı Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası'nda ikinci turdaki rakibi Bulgar Akademik Sofya'nın çekilmesiyle tarihinde ilk kez çeyrek final oynayan Fenerbahçe, 1972-73 sezonunda yine aynı kupada Panathinaikos'u 5 Kasım 1972'de 3-1, 9 Aralık 1972'de ise 3-0 (hükmen) yenerek eledi ve kadınlar voleybolda ilk tur atlayan takım olarak çeyrek finale yükseldi. 1973-74 sezonunda ise Fenerbahçe Avrupa Kupa Galipleri Kupası'nda Portekiz'in Leixoes Porto takımını 3-2 ve 3-0'lık sonuçlarla eleyerek çeyrek finale çıkarken, Porto'da alınan 3-2'lik galibiyet de Türk takımlarının deplasmanda elde ettikleri ilk galibiyet oldu. 1973-77 arasında giderek güçlenen Eczacıbaşı'yla yoğun bir rekabet yaşayan Fenerbahçe, özellikle 1974 Türkiye Kadınlar Voleybol Şampiyonası'nda 15 Mart 1974 günü Eczacıbaşı'na 2-1'den 3-2 yenilerek (son set 16-18) Türkiye şampiyonluğunu kaybedince hüsran yaşadı.

Karanlık yıllar ve Türkiye Ligi'ne yükselme mücadelesi

Salonsuzluktan ve tahsisat yetersizliğinden dolayı 1977-78 sezonunda A takım düzeyinde salonlardan kaybolan Fenerbahçe (kadın voleybol takımı) faaliyetlerini daha ziyade altyapıya indirgedi. Yıldızlarda 1978-79 sezonunda alınan İstanbul şampiyonluğu ve 1979-80 sezonunda alınan Türkiye üçüncülüğü gelecek için umut verse de, kulübün maddi durumunun giderek artan müessese kulüpleriyle A takım düzeyinde rekabet etmek için yetersiz kalması, kadın voleybolundaki faaliyetlerin 1984 yılında tamamen durmasına yol açtı. 1987-88 sezonunda genç takım, 1988-89 sezonunda da A takım tekrar kurulduğunda ise mücadelesine İstanbul 3. Ligi'nden başlamak zorunda kaldı. 1990-91 sezonunda bu ligde, 1991-92 sezonunda da İstanbul İkinci Ligi'nde şampiyon olan takım, 1992-93 sezonunda İstanbul 1. Liginde şampiyon olarak terfi müsabakalarına katılmaya hak kazandı. Bolu’daki terfi grup maçlarında birinci olarak final grubuna kaldı. 21-25 Nisan 1993'te Kütahya'da düzenlenen Terfi müsabakalarında ilk ikiye girerek 2. Lig’e yükseldi. 1993-94 sezonunda ise Türkiye 2. Ligi'nde ilk dört sırada yer alarak tarihinde ilk kez Türkiye Kadınlar Voleybol Ligi'nde mücadele etmeye hak kazandı.
Fenerbahçe, Türkiye 1. Ligi'nde mücadele verdiği iki sezonda iddialı kadrolar kuramadı ve 1995-96 sezonu sonunda İkinci Lig'e düştü. Oysaki altyapı güçlendirilmiş, genç takım İstanbul şampiyonluğunun ardından, 16-20 Haziran 1995 tarihinde Zonguldak'ta düzenelenen Gençler Türkiye Şampiyonası'nda finalde Eczacıbaşı'nı yenerek tarihinde ilk kez bu kategoride Türkiye şampiyonluğuna ulaşmıştı. Sonraki dönemde kulübün voleybol şubesine ayırdığı bütçenin sadece erkek takımın orta sıralara oynamasına yetecek düzeyde olmasından dolayı, ilke olarak kadın takımının bir alt ligde mücadele vermesine karar verildi. Nitekim, Fenerbahçe kadın takımı 1997-98 sezonunda Çanakkale’de yapılan A2 Ligi yarı final maçlarında ilk sırayı alarak İzmit’te yapılan final müsabakalarına katılmaya hak kazandıysa da bu turnuvada set averajıyla 1. Lige yükselemedi. Aynı şekilde 1999-00 sezonunda da A2 Ligi şampiyonu olan takımın maddi nedenlerden ötürü A2 Ligi'nde kalmasına karar verildi. 2001-02 sezonundan itibaren tekrar 1. Lige çıkmayı hedefleyen takım, iki sezon arka arkaya bu başarıyı kıl payı kaçırdıktan sonra, 2003-04 sezonunda bu başarıya yenilgisiz ulaştı.