Özgürlük ve Dayanışma Partisi

Tarihçe

22 Ocak 1996'da kurulan parti, farklı mücadele ve örgütlenme geleneklerine sahip olan grupları kitlesel bir sol parti sloganı altında bir araya getiren bir yapılanma olmaya çalıştı. Kurucu Genel Başkan Ufuk Uras'tı. Ufuk Uras, Sadun Aren, eski BSP, TKP, TİP, TSİP üyeleri, THKP-C kökenli Ertuğrul Kürkçü, Sungur Savran, Metin Çulhaoğlu gibi isimler ve çevreler ÖDP içinde temel prensiplerde anlaşarak özerk bir şekilde siyaset yapmaya çalıştılar.
1997 yılında Susurluk Skandalı'nın teşhir ettiği karanlık ilişkileri protesto etmek için yapılan Sürekli Aydınlık İçin Bir Dakika Karanlık Eylemi'nin öncülerinden biri oldu.
1999 Türkiye genel seçimlerinde %0,8 oy aldı (250.000 oy).
2004 Türkiye yerel seçimlerinde Artvin'in Hopa ilçesinde ve Yozgat’ın Sorgun ilçesine bağlı Bahadın beldesinde belediye başkanlıkları kazandı. ÖDP, bu seçimlere DEHAP ve Sosyaldemokrat Halk Partisi koalisyonu ile girmişti.
2007 Türkiye genel seçimlerinde Bin Umut Adayları ittifakı içinde yer aldı. ÖDP, seçimlerde 0,15 oy alsa da dönemin parti genel başkanı Ufuk Uras bu bağımsız adaylık sayesinde meclise girebilmiştir.
2009 Türkiye yerel seçimlerinde Hatay'ın Samandağ ilçesinde ve Kırıkkale'nin Hasandede, Hatay’ın Aknehir ve Malatya’nın Ağılbaşı beldelerinde belediye başkanlıkları kazanmıştır.
2014 Türkiye yerel seçimlerinde Tunceli'nin Mazgirt ilçesinin belediye başkanlığını almıştır.

Parti içi akımlar

ÖDP'nin kuruluşunda solu birleştirme amacı olduğundan partide birkaç akım mevcuttu. Bunlar;
Dördüncü Enternasyonal taraftarı Yeni Yol, Hareket (EHP'yi kurdu. ), Kurtuluş Hareketi (SDP’ye geçti), Odakçılar  (SDP’ye geçti), Ekmek ve Gül (önce Sosyalist Emek Hareketi adıyla faaliyet yürüttü, daha sonra Sosyalist Gelecek Parti Hareketi'ni kurdu).
2007 yılına kadar partideki en etkin fraksiyon Özgürlükçü Sosyalizm Platformu’ydu 2007’de platform Ufuk Uras yandaşları (Özgürlükçü Sol Hareket) ve karşıtları (Devrimci Dayanışma) olarak bölündü.
2009'da Uras ve yandaşları partinin 6. Kongresi öncesi ayrıldılar. Özgürlükçü Sol Hareket daha sonra EDP’yi kurdu, Ufuk Uras ise bazı ÖDP üyeleri ile birlikte BDP’ye geçti.
2009’daki 6. Kongreden sonra partiye Devrimci Yol geleneğini sahiplenme iddiasında olan Devrimci Dayanışma grubu hakim olmuştur. Bu grubun içerisinden Alper Taş Genel Başkanlığa seçilmiştir.
2012'deki 7. olağan konferans/kongresinde Alper Taş'ın "partide bir kadın sesine de ihtiyaç olduğu" şeklinde ifade ettiği, ÖDP’de ilk defa uygulanan eş başkanlık sistemine geçilmiştir. Eş genel başkanlığa Alper Taş ve Bilge Seçkin Çetinkaya seçilmiştir.
2016 Mart ayında gerçekleştirilen 8. Olağan Kongre sonucunda eş başkanlık yerine, 5 kişilik Sözcülük oluşturuldu. Sözcüler Alper Taş, Önder İşleyen, Pelin Bektaş, Çiçek Çatalkaya, Sema Yazan Özçetin olarak tanıtıldı.

İdeoloji

ÖDP'nin istediği yönetim şekli emekçilerin egemenliğindeki yerel meclislere dayanan doğrudan demokrasi modelidir. Parti, özgürlük ve eşitlik mücadelesini birlikte yürütmeyi savunur. Siyasal ve toplumsal alanda devrimci bir değişimin, emekçileri temsil etme iddiasındaki bir partinin herhangi bir biçimde hükümet olmasıyla değil bizzat işçilerin ve emekçilerin kendilerini yönetmesiyle gerçekleşeceğine inanır. Bu nedenle emekçilerin daha bugünden, toplumsal yarar doğrultusundaki faaliyetlerini geliştirecekleri, eşitlikçi, dayanışmacı ve demokratik ilişkileri yaşamın her alanına yayacakları, siyasetin toplumsallaşması yönünde çaba ve girişimlerini sürdürecekleri, yaratıcılıklarını geliştirecekleri bir mücadele hattına ve siyaset tarzına sahip olmayı vazgeçilmez sayar. Devrim yapmaya değil devrim olmaya çalışır. ÖDP aynı nedenlerle kendini SSCB gibi bürokratik ve gerici reel sosyalizm deneyimlerinden ayırmak için özgürlükçü sosyalizm ve özyönetim terimlerini kullanır.
Gericilik ve muhafazakarlığa karşı laik ve bilimsel düşünceyi, ırkçılık ve milliyetçiliğe karşı bir arada yaşam kültürünü savunur. Eğitimin ve sağlık hizmetlerinin ücretsiz olmasını, sosyal güvenlik hakkı ve yurttaşlık gelirini, anadilde eğitimi, tarımın desteklenmesi ve geliştirilmesini, katılımcı yerel yönetimleri, kadın haklarını, çocuk haklarını, engelli haklarını savunur. Hem demokratik, hem sosyal hakların özgürce kullanılabileceği bir Türkiye‘yi kurmayı amaçlar.
Anti emperyalisttir. Uluslararası şirketler ve kurumlar aracılığıyla Dünya’ya dayatılan kapitalist küreselleşmeye karşıdır. Bu nedenle IMF, Dünya Bankası, AB, ABD ve İsrail başta olmak üzere birçok kapitalist-emperyalist kurum ve ülke yönetimlerine karşıdır. Kapitalist küreselleşmenin amacının insanlığa fayda sağlamak değil; zengin azınlığın kar amacı güderek daha da zenginleşmesi olarak görür ve bunu Marksist kuramdaki emperyalizm olarak kabul eder. Emperyalizmi önemsemeden kapitalizme karşı olunamayacağını savunduğu gibi ulusal sermayeye de dahil kapitalizme karşı olmadan bağımsızlıktan söz edilemeyeceğini savunur.
İçinde emekçileri, sendikaları, tarım üreticilerini, kadın ve çevre hareketlerini, savaş karşıtlarını, farklı kültür ve kimlik taleplerini, diğer bir deyişle küreselleşme mağdurlarını barındıran alternatif küreselleşme hareketini, 21. yüzyıl başı sistem karşıtı direnişin önemli bir olgusu olarak destekler.

Bölgesel ve küresel siyaset

Yunanistan ile Türkiye arasında Ege’de barışı sağlamak için ülkelerin karşılıklı askeri bütçeyi, silah alımını azaltması isteniyor. Karşılıklı silahlanmanın hem ülkelerdeki militarist ve şoven güçlerin yararına olacağı hem de ABD ve NATO’ya hizmet edeceği belirtiliyor.
Ermenistan ile sosyal ve kültürel ilişkileri geliştirmeyi ve her türlü ambargonun kaldırılmasını iki ülkenin yoksul halklarının iyiliği için savunur. Açılacak olan sınır kapısına öldürülen Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı Ermeni gazeteci Hrant Dink'in ismini uygun görür.
Kıbrıs Sorunu'nda çözümü "siyasi eşitliğe dayalı iki toplumlu iki bölgeli federatif bir devlet yapısı" olarak görüyor ve Yeni Kıbrıs Partisi'ni destekliyor.
ÖDP, NATO zirvesinde verilen İran'a karşı Türkiye'de füze kalkanı kurma projesine tepki gösterdi. Emperyalizme değil İran halkına, savaşa değil barışa kalkan ol konulu basın açıklaması yayınlamıştı.
ABD'nin Büyük Ortadoğu Projesi'ne ve onu sağlamak için yaptığı  Afganistan, Irak işgallerine, İsrail'in Filistin işgaline karşıdır. Yine NATO güçlerinin çeşitli bahanelerle Libya ve Suriye gibi ülkelerin iç işlerine karışmasına, Orta Doğu'daki çatışmaları kendi lehine manipule etmesine karşıdır. Hem neoliberal emperyalistlere hem de eski despotlara karşı sosyalist bir Ortadoğu'dan yanadır. Türkiye'nin Suriye siyaseti ve ÖSO destekçiliği de bu bağlam içinde kınanmakta, Suriye ile savaşa karşı çıkılmaktadır. AKP hükümetinin bölgede ABD emperyalizminin "aktif taşeronluğunu" yaptığı; bölgeyi ABD'nin desteğiyle neoliberalizmin güncel ihtiyaçlarına göre yeniden düzenleme görevini üstlediği söylenmektedir.
Ekonomik krizelerin halk üzerinden aşılmasına tepki olarak Avrupa ülkelerinde çıkan emekçi ve öğrenci isyanlarını destekler.
Latin Amerika'daki sol hareketleri, Hugo Chavez'in önderliğindeki Venezuela Birleşik Sosyalist Partisi'ni ve Küba'yı destekler.

Diğer parti ve örgütlerle ilişkiler

Halkevleri, TKP, EMEP ve ÖDP sık sık ortak hareket eder. Bazı eylem ve panelleri birlikte organize ederler.
BDP ile genelde Kürt sorunu konusunda tartışmalar yapılmakta, kimi noktalarda anlaşmaya varılmaktadır. Genel Başkan Alper Taş, DTK’nın ortaya attığı Demokratik Özerklik anlayışı ile ÖDP’nin yerel yönetim hedefinin aynı yere vurgu yaptığını söylemiştir. Parti, Demokratik Özerklik projesine genel olarak olumlu bakmaktadır. ÖDP, Emek, Demokrasi ve Özgürlük Bloku'nun devamı olan Çatı Partisi'nin programını yetersiz buluyor; Çatı Partisi'yle dayanışmayı bozmadan Birleşik Devrimci Merkez için çağrı yapıyor.
Parti, Sosyalist Demokrasi Partisi ve Toplumsal Özgürlük Platformu (TÖP) üyelerinin "Devrimci Karargâh Örgütü" ile bağlantılı olduğu iddiasıyla tutuklanmasına karşı çıktı. AKP'nin muhalif kesimleri "terörist" olarak yaftalayıp sindirmeye çalıştığını belirtti.

Uluslararası örgütlülük

Avrupa'da ve Avrupa Birliği'nde sosyalist ve komünist partilerin bir araya gelerek oluşturduğu Avrupa Solu Partisi birliğine üyedir. Ayrıca Avrupa Anti-Kapitalist Solu'nun kurucu üyelerindendir.
Yunanistan'daki radikal sol ve çevreci güçlerin koalisyon partisi SYRIZA ve SYRIZA'nın içindeki platformlardan Synaspismos ile dayanışma içindedir.

Mücadele Ekseni ve Eylem Planı

Özgürlük ve Dayanışma Partisi, insanın insanı sömürmesine, sermayenin emek, erkeğin kadın, zenginin yoksul üzerindeki hâkimiyetine, cinsiyet ayrımcılığına, baskıya, şiddet ve eşitsizliğe dayalı düzene son verilmesi için mücadele eder.
Üretenlerin yönettiği, sınıfların egemenliğinin son bulduğu, ezen ve ezilenin olmadığı, toplumun üzerindeki askeri, polisiye ve bürokratik baskı ve denetimin ortadan kalktığı, ekonomik karar ve planlama süreçlerinin çalışan ve üreten çoğunluğun iradesine dayandığı bir dünyayı amaçlar.
Kadınların ekonomik, siyasal ve toplumsal düzeyde ve gündelik hayatta erkeklerle eşit olduğu; insanlar arasında dil, etnik köken ve inanç farklılıklarına dayanan ayrımcılığın son bulduğu; uluslararasındaki düşmanlıkların sona erdiği; ulusların kendi kaderlerini özgürce tayin edebildiği; insanın kendisiyle ve doğayla barıştığı ve barışın kuşattığı bir toplumu hedefler.
Bu hedef doğrultusunda kapitalizmin sınırlarını bugünden aşmaya yönelen bir eylem ve mücadele planına sahiptir.