Jacques Lipchitz

Yaşamı ve sanatı

Jacques Lipchitz o zaman Rus İmparatorluğu'na bağlı olan Druskininkai, Litvanya'da doğdu. Doğum adı Chaim Jacob Lipchitz idi. Babası bir ev yapma muteahhitti idi. Once babasının etkisiyle muhendislik eğitimi gördü. Fakat 1909'da annesinin manevi ve maddi desteği ile Paris, Fransa'ya güzel sanatlar eğitimi için gitti. Orada önce École des Beaux-Arts'te ve sonra da Académie Julian'da sanat eğitimine devam etti.
Paris'te Montmatre ve Montparnasse'de bulunan sanatçı grupları arasında yaşayarak kübizm akımına katkıları olan sanatçılar arasında sanatını geliştirdi. Bunlara arasında Juan Gris, Pablo Picasso ve çok yakın arkadaşı olan Amedeo Modigliani bulunmaktaydı.
Bu ortamda Lipchitz kübizm akımına uyan heykeller yapmaya başladı. 1910de La femme au serpent (Kadın ve yılan) ve La danseuse (Dansöz) heykellerini hazırladı. Kadın ve yılan eserindeki kadın bir sıra abstre soyut elemanları (örneğin bir koni) harmonik şekilde birleştirmektedir ve bir kubist asamble eser oldugu ilk görüşte anlaşılmaktadır. Dansöz'de ise daha az sayıda eğriler de içermekle beraber genellikle birbirine dikey açılı satıh elemanlarından oluşmaktadır. Bu iki eser Lipchitz'in Henri Matisse, Alexander Archipenko Juan Gris veya Henry Laurens gibi Paris ortamında tanıdiğı kubistlerden etkilendiğini açıkça ortaya çıkartmaktadır; ama o zaman iyi bilinen Umberto Boccioni, Raymond Duchamp-Villon, Pablo Picasso veya Constantin Brancusi gibi diğer kübist sanatçılardan sahsen veya eserlerinde ne kadar etkilendiği bilinmemektedir.
1912'de "Société Nationale des Beaux-Arts" salonundaki ve Salon d'Automnedaki sergilere katıldı.
1915'te sanat eserleri satıcısı Leonce Rosenberg ile ilk kontratını imzladı. Ayni yıl  Homme à la guitare (Gitarlı erkek) isimli eserini bitirdi. Bu eser çok abstre elemenlardan oluşmakta ve ilk bakışta erkeğin vücudunu oluşturan kısımlar tanınmamaktadır; ancak eserin elemanlarının tüm bileşiği içten gelen bir güçle bu eserin bir ustalık eseri olduğunu göstermektedir. Lipchitz bu eserle 24 yaşında usta sanatçı olduğunu açığa koymuş olmaktadır. 1918'de Berthe Kirosser ile evlendi.
1920li yıllarda Lipchitz sanatının zirvesinde ve diğer kubist sanatçıların da bu akıma katkılarının en önemli olduğu bir donemde saydam heykeller adını verdiği abstre şekillerle denemelere geçti. Daha sonra daha dinamik bir stil geliştirdi ve bu stilde bronz insan figürleri ve hayvan kompozisyonları eserleri verdi. 1924-25'te eşi Berthe Kirosser ile birlikte Fransa vatandaşlığına geçti. Bu arada daha sonraki kübizmden ayrılan eserlerine bir ornek olacak Le Sacrifice (Kurban) eskizini hazırladı ve bu eserde satıh pütürlü olup düzgün değildi ve satıhlar dikey aşılarla birbirleriyle kesişmemekte ve daha karmaşık şekiller almaktaydılar. 
1930'da Paris'te "Jeanne Bucher Galerisi"nde bir solo sergide 100 eserini gösterdi. 1935'te eserlerini ABD'de ilk defa olarak New York'ta sergiledi. Bu dönemde hazırladığı eserlerinde dikey açılarda kesişin satıhlar bir tarafa bırakılmıştı ve daha karmaşık eğriler ve satıhlar önem kazanmıştı; örneğin Le Harpiste (Arp çalan). 1930'lu yıllar sonlarında hazırlamış olduğu bazı eserlerinde ise eğrisel çıkıntılar ve yumrular görülmeye başlamıştır.
II. Dünya Savaşı'nda başında Nazi Almanya'sının Fransa'yı işgal etmesi ve Yahudi asıllıları elemine etme hedeflerini açıkça bildirmeleri dolayısıyla  Jacques Lipchitz Fransa'dan ayrılmak zorunda kaldı. Amerikan gazeteci Varian Fry yardımı ile Marsilya'dan ABD'ne kaçtı ve sonunda New Yok eyaletinde Hudson Nehri kıyısında ufak bir kasabaya yerleşip orada atölye açtı. 1946'da Paris'e dönmekle beraber, Fransa'nın sanat merkezi olmayı ABD'de kaptırdığını anlayıp orada tekrar yerleşmemeye karar verdi. Ama karısı bunu kabul etmeyip 18 yıllık evlilikten sonra ayrıldılar. 1948'de Lipschitz bir Amerikan heyketraşla (Yulla Halberstad) ikinci evliğini yaptı. 1949 yazında  Philadelphia Museum of Art'da yapılan "Üçüncü Uluslararasi Heykel Sergisi"ne 250 diğer heykeltras ile birlikte iştirak etti. Bu sergi hakkında  "Life" dergisinde çıkan bir fotograflı yazıya alınan 70 heykeltıraş arasına alındı.
1952'de atölyesinde çıkan bir yangın ABD'de hazırlamış ve hazırlamakta olduğu tüm plan, eskiz ve eserlerini tahrip etti. 1954'te New York'taki MOMA (Museum of Modern Art) Lipschitz'in eserlerinin retrospektifini sergiledi ve bu sergi "Walker Sanat Merkezi", Minneapolis'e de nakil edildi. 1958'de ABD vatandaşlığına kabul edildi ve o yıl Amsterdam'da eserlerinin retrospektifi sergilendi. O yıl mide kanseri teşhisi konuldu ama sanki bir mucize gibi iyileşip 1973'e kadar yaşamını sürdürdü.
1963'te başlayarak her yıl birkaç ayı Avrupa'da geçirmeye başladı. İtalya'da meşhur Carrera mermer yataklarına yakın bir şehirde çalışmalar yaptı. 1970-1971 yıllarında eserlerinin retrospektifini içeren büyük bir sergi Berlin'den başlayarak diğer önemli Avrupa şehirlerinde  ve İsrail'de gösterildi. 1972'de New York'ta MOMA tekrar bir retrospektif sergi açtı. Aynı yıl yazmış olduğu otobiyografisi yayınlandı.
Jacques Lipchitz 16 Mayıs 1973'te İtalya'da Kapri adasında hayatına gözlerine yumdu. Cenazesi Kudüs'te gömülmüştür.