Esence, Alpu

Tarihçe

Esence Köyü, Eskişehir’in Alpu ilçesi’ne bağlı olup, 1900’lü yılların başlarında Kırım’ın Akmescit ve Bahçesaray şehirlerinden gelenlerle, önce Kırım’dan Dobruca’ya oradan da Anadolu’ya göç eden Kırım Tatarları tarafından kurulmuştur. Mahallenin ilk kurucuları Benli Seyit Baydar, Abdülkayim Yeşilada, Safter Akay (İmrak), Hüseyin, Abkelâm ve Fahrettin isimli Kırım Tatarlarıdır.
Esence mahallesi, Alpu’ya 12 km. mesafededir. Köy, konum itibarıyla bölgede Kırım ve Nogay Tatarlarınca kurulan diğer köylerin ortasında yer alır. Çevredeki Uyuzhamam ve Yayıklı köyleri hariç, bütün diğer komşu köyleri Kırım ve Nogay Tatarlarınca kurulmuştur. Köy, kuzeyinde Eskişehir-Ankara demiryolu ve Yeşildon mahallesi, kuzey doğusunda Çardakbaşı mahallesi, güneyinde Uyuzhamam mahallesi, güney batısında Işıkören (Arapkuyusu) mahallesi, güney batısında Yayıklı mahallesi, doğusunda Güroluk (Kızılsuvat) ve Uzunburun ile batısında Aktepe (Rıfkiye) mahallesi ile komşudur.
Esence’nin kuruluş yeri devlet tarafından belirlenmiştir. Kırım’dan göç ederek gelip bu mahallesi kuranlar, ilk olarak taban araziye yerleşmişlerdir. Ancak ilk kuruluş yerinin su baskınına maruz kalmasıyla, daha yukarıdaki yamaç arazi yerleşim yeri olarak seçilmiştir. Köy Osmanlı Sultanı II. Mahmut’un vakıflar arazisi üzerine iskân edilmiştir. İlk adı Şefkatiye sonra Yellice olan mahallenin adı 1960 yılında “Esence” olarak değiştirildiyse de aradan 35 yıl geçmesine rağmen halen “Esence”den çok “Yellice” olarak bilinmektedir. Esence mahallesi halen 56 hanede 231 kadar nüfusa sahiptir.
Köy okulunun ilk öğretmeni “Bahaaddin Hoca” isminde birisidir. 70 yıl önce 20 civarında talebesi olan köy okulunda 1995'te 8 talebe ile eğitime devam edilirken, civardaki pek çok mahallede olduğu gibi, bu köy okulu da bugün kapanmıştır. Mahalleden çeşitli meslek gruplarına mensup (mühendis, öğretmen, subay gibi) üniversite mezunu birkaç kişi çıkmıştır.
Köy camii 1953'te yeniden inşa edilmiştir. Mahalleye 1971 yılında elektrik bağlanmış, su ise 1978-1979’da evlere dağıtılmıştır.
Köylünün genel ekonomik seviyesi orta olup, başlıca geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. Köy merası yaklaşık 9.000 dekardır. Tarım modern alet ve makinalar kullanılarak yapılmaktadır. Esence’de tarımda gübre kullanımı 1960’lı yıllarda başlamıştır. Sulanan alanlarda arpa-buğdaydan başka pancar da yetiştirilmektedir. Esence mahallesinde tarım yapılan araziler bulundukları mevkilere göre Alpuçayırı-Karaçayır, Bozançayırı, Akbayır mevkii, Darören, Bostan yeri gibi çeşitli isimlerle anılmaktadır. Mahallede hayvancılık 20 büyükbaş, 1.000 de küçükbaş hayvan ile giderek azalan bir sayıyla yapılmaktadır.

Kültür

Esence’de Kırım ve Nogay Tatar kültürüne ait devam ettirilen başlıca özellik yemeklerdir. Mahallede çibörek, qalaqay, köbete ve tavaloqum gibi Kırım Tatar yemek kültürünün başlıcaları sayılan hamur aşları hâlâ yapılmakta ve afiyetle yenmektedir. Mahallede ekmek, içi sıvalı yuvarlak ya da köşeli fırınlarda pişirilerek hazırlanmakla beraber, Alpu’dan şehir ekmeği de getirtilmektedir. Eskiden tandırda pişirilen “çöyün ötmegi” artık pişirilmemektedir.

Coğrafya

Eskişehir iline 53 km, Alpu ilçesine 13 km uzaklıktadır.

İklim

Mahallenin iklimi, karasal iklim etki alanı içerisindedir.

Ekonomi

Mahallenin ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır.

Muhtarlar

1-H.Şevket  BAYDAR     ....-....
2-Necati    ALÇIN      ....-1978
3-Şefik ARPAÇOĞLU     1978-2004
4- Mamadi  ALÇIN        2004-....

Altyapı Bilgileri

Mahallede, ilköğretim okulu vardır ancak kullanılamamasının yanı sıra taşımalı eğitimden yararlanılmaktadır. Mahallenin içme suyu şebekesi vardır ancak kanalizasyon şebekesi yoktur. PTT şubesi yoktur ancak PTT acentesi vardır. Sağlık ocağı ve sağlık evi yoktur. Mahalleye ulaşımı sağlayan yol asfalt olup mahallede elektrik ve sabit telefon vardır.