Galya Savaşları

Arka planda siyasi durum

MÖ 59'da Roma'da konsüllük yapmak için gerekli mali yükleri karşılamak için Jül Sezar önemli meblağlarda borçlar altına girmiş ve bunları geri ödeyebilmek için yüksek yük altında kalmıştı. Fakat Roma'nın idaresini ele almak için, Jül Sezar, Marcus Licinius Crassus ve Pompey'den oluşan Birinci Triumvirlik adlı siyasi bir ittifak dolayısıyla Senato'an çıkartılan "Lex Vatinia" adlı bir kanunla beş yıl için Jül Sezar'ın Cisalpina Galya ve İlliricum adlı eyaletlerinin Prokonsül valiliğini garanti etmişti. Tam bu sırada Transalpina Galya eyaletinin valisi Metellus Celer beklenmedik bir şekilde öldü ve bu eyalet valiliği de bir "Senato Kararnamesi" ile Jül Sezar'a verildi. Yeni bir idari politika olarak prokonsüllük geleneksel bir yıl süreli iken Sezar'ın valilikler 5 yıla uzatılması kararı alındı. Sezar'ın komutasında önce deneyimli dört lejyon asker vardı: Lejyon VII Claudia, Lejyon VIII Augusta, Lejyon IX Hispana ve Lejyon X Equestris. Jül Sezar M.Ö. 61'de Hispania Ulterior eyaleti valisi olduğu dönemde burada bulunan lejyonlara komuta ederek Lusitanya'lılara karşı askeri seferler yaptığı için, bu lejyonların askerlerinin çoğunu (olasılıkla hepsini) şahsen tanımaktaydı. Jül Sezar aynı zamanda yeni asker toplayıp yeni lejyonlar ve "auxilia" birliklerini kendi isteğine bağlı olarak şahsi yetkisi ile kurmak için yasal yetkiler verilmişti.
Jül Sezar kendini büyük borç geri ödeme mali yükünden kurtarmak için bazı Roma Cumhuryeti'ne komşu olan arazileri fethetmek ve oraları yağma ederek büyük ganimet toplamak hırsı vardı. Sezar'ın bunun için orijinal hedefi Balkanlarda bulunan Daçya (günümüzdeki Romanya) toprakları olduğunu bazı tarihçiler belirtmişlerdir. Bu iddialar Sezar'ın kendine bağlı olan lejyonlardan üçünün Aquileia'da yerleştirmesine ve kendi valiliğine verilen iki eyaletin de bu bölgeye yakın olmasına bağlanmıştır.
O dönemde Galya'da bağımsız yaşayan kabileler gayet uygar ve zengin idiler. Hemen hepsinin Romalı tüccarlar vasıtası ile Romalılarla bağlantıları bulunmaktaydı. Bazıları, özellikle Aedular ve Helvetler adlı kabileler, Roma Cumhuriyeti vassallığını yüklenmişler ve geçmişte Roma ile istikrarlı politik müttefiklik kurmuşlardı.
Romalılar Galyalı kabilelere saygılı bulunmakta ve hatta onlardan korkmakta idiler. Sadece elli yıl önce, MÖ 109'da, İtalya kuzeyden Galliler tarafından hücuma uğramış ve tam olarak istila edilmekten Gaius Marius tarafından gayet kanlı ve masraflı savaşlar sonrasında ancak kurtarılmıştı.
Yaklaşık MÖ 62'de Romalılara tabi olan bir kabile olan Arvernler, Sekuanlar kabilesi ve Ren Nehri'nin doğu yakasında bulunan German asıllı Suebler bağımsız kabilesi ile bir gizli anlaşma yaparak Roma'nın güçlü bir müttefiki olan Aedular kabilesi üzerine bir saldırıya geçtiler. Romalılar bu komployu görmemezlikten geldi. Sekuanlar ve Arvernlar kabileleri Galli askeri komutan olan Ariovistus'dan yardım istediler ve Ariovistus komutalarında kabile orduları MÖ 63'te Magetotriga Muharebesi'nde Aedular'ı büyük bir mağlubiyete uğrattılar. Sekuanlar bu muharebedeki galibiyetten sonra elde edilen arazilerin büyük bir kısmını Ariovistus'a bağışladılar. Ariovistus da bu arazilere kendi kabilesinden olan 120,000 kişinin yerleşmesini sağladı. Bundan sonra Harudeler kabilesi de bu ittifaka dahil edildi. Ariovistus Sekuanlar'dan bu yeni müttefik kabile halkından 24,000 kişinin bu topraklarda yerleştirilmesi için ekstra arazi verilmesini talep etti.
Bu talep Romalıları "kuşkulandırdı". Eğer Ariovistus Sekuanlar'ın arazilerinin hepsini eline geçirebilecek bir duruma gelirlerse Galya'nın geride kalan taraflarına da saldırıp eline geçirebileceğinden şüphe etmeye başladılar. Romalılar kendileri bağımsız, bağlı tabi vassal ve müttefik kabileler arasında bir savaş çıkmasından kuşkulanmamakta idi. Fakat harp-taraftarı olan Ariovistus'un komutasında olan Süebler'in Aedular ve müttefiklerine karşı galip gelirse büyük bir halk göçmesi olacağından ve bunun Roma'ya olabilecek etkilerinden korkmakta idiler. Gerçekten Galya'yı altına üstüne getiren (MÖ 113-MÖ 101) döneminde olan Cimbri Savaşları'nın ortaya çıkartıldığı Roma ordularının bu savaşın ilk aşamasında yenilmesi gibi aksi etkilerinden ve sonra da büyük halk kitlelerinin göçmesinin kötülüklerinden ders almışlardı. Bu nedenle Romalılar Galya'yı korumak ve İtalya'yı büyük halk göçmelerinin aksi etkilerinden kurtarmak nedeniyle savaş etmeye hazır hale girdi.

Savaşların askeri gelişimi

Ana kaynak: Jul Sezar, Gallia Savaşı

Yıl MÖ 55 Savaşın başlaması - Helvetler ve Sueb'ler -

Ana kaynak: Jül Sezar, Gallia Savaşı Kitap I. Bölüm. 2-53

Suebler üzerine sefer

Ana kaynak: Jül Sezar, Gallia Savaşı Kitap I. Bölüm. 30-53 
M.Ö. 71 yılında Suebler kabilesi reisi ve bu Germen kabilesi Kralı olan Ariovistus bu kabilenin Doğu Germanya'dan Marne ve Ren Nehirleri bölgesine doğru yaptığı göçün liderliğini üzerine aldı. Bu göç Sekuanlar kabilesi arazilerini taciz etmekte idi. Buna rağmen Sekuanlar, Aedular kabilesi aleyhine olmak üzere Ariovistus'tan müttefiklik istediler. M.Ö. 61'de Ariovistus komutasındaki German Suebler ordusu Aedular'a karşı yaptığı Magetobriga Muharebesi'nde galip geldi.
Bu galibiyet üzerine Sekuanlar Ariovistus'a ve Suebler'e yeni araziler bağışladılar. Ariovistus bir grup Aedular savaşçısını da rehine olarak elinde tuttu. Ariovistus kendine bağışlanan arazilere kendi kabilesinden olan 120.000 kişinin yerleşmesini sağladı. Bu sırada Germen asıllı Harudlar kabilesinden 24.000 kişilik bir kısım da Suebler kabilesi ile müttefiklik bağlantısı sağladı. Ariovistus Sekuanlar'dan bu yeni müttefiklerini yerleştirmek için kendisine ek olarak yeni topraklar bağışlamalarını talep etti. Bu talep Romalıları "kuşkulandırdı". Romalılar, eğer Sekuanlar Ariovistus'un taleplerini karşılarlarsa Ariovistus'un Sekuanlar'ın tüm arazilerini zorla eline geçirmesinden ve hatta sonra da tüm Galya'yı eline geçirmek isteyeceğinden şüpheye düştüler
Sezar'ın Helvetler'e karşı kazandığı galibiyetten sonra Galyalıların büyük çoğunluğu Sezar'ı bu galibiyetinden dolayı kutladılar ve onun şerefine özel olarak toplanacak bir kabileler genel meclis toplantısına katılmaya davet ettiler. Bunun için Sezar'a gönderilen Galyalılar heyet başkanı ve Aedular kabilesi idarecilerinin başkanı olan Divicianus Sezar'la şahsen görüştü ve bu görüşmede diğer Galya kabilelerinin Ariovistus'un galibiyet ve toprak eline geçirmesinden ve eline rehineler geçirmesinde kuşkuları olduğunu Sezar'a ifade etti. Divicianus Sezar'dan Ariovistus'a saldırıp onu elimine etmesini ve böylece bir German istilasını önlemesini istedi. Eğer bu German istilası önlenmezse Galyalı kabilelerin arazilerini terk edip büyük bir göçe başlayacakları hakkında da Sezar'ı uyardı.
Sezar bu isteği karşılamayı kendisi ve Romalılar için bir büyük fırsat olarak gördü. Bu saldırı ile Aedular'la Romalıların uzun süredir yapıp uyguladıkları müttefiklik anlaşmalarının şartlarını karşılayabilecekti. Ayrıca Romalılar elindeki araziler büyüyecek; Romalılar arazileri sınırları daha iyi savunulabilecek hudutlara genişletecek ve emekli Romalı lejyonerlere yeni topraklara yerleşme fırsatları sağlanabilecekti. Sezar'ın Roma ordusunda prestiji yükselecek ve aynı zamanda Sezar ve Roma lejyonerleri çok ganimet toplayabileceklerdi. Sezar'ın Roma ordularına dış savaşlarda başarı ile komuta edecek bir komutan olduğu da açıkça ortaya çıkacaktı. Kendi komutasında olan Roma lejyonlarını kendine şahsen bağlı ve her emrini yerine getirmeye hazır bir askerler birliği olmasını sağlayabilecekti.
Ama M.Ö. 59'de Roma Senatosu Ariovistus'u "kral ve Roma halkının dostu" olarak ilan etmişti. Bu nedenle Sezar şahsen onun kabilesi olan Suebler'e savaş ilan etmesi imkansız görülmekte idi. Sezar kitabında Aedular'ın çektikleri acılara dayanamadığını ve bu nedenle Ariovistus'a bir ültimatom vererek hiçbir German göçmenin Ren Nehri'ni geçmemesini; Aedular'dan alınan rehinelerin geri verilmesini ve Aedular'a ve Romalıların dostu olan diğer Galyalı kabilelerin korunmasını istedi. Ariovistus Aedular rehinelerinin yıllık haraçlarını ödemeye devam etmeleri halinde hayatlarının emniyette olduğunu Sezar'a izah etti. Fakat Romalılar ve Suebler'in galip gelen fatih kavimler olduğunu bunun için Romalılar ve Suebler'in eşit hükümranlık hakları olduğunu ve Romalıların Suebler'in faaliyetleri ve hareketleri üzerine talepler yapmak için hiçbir hukuki hakları olmadığını iddia etti. Fakat tam bu sırada Suebler müttefiki olan Harudlar kabilesi Aedular kabilesi üzerine bir saldırıda bulundu ve Suebler kabilesine dahil olan yüzlerce klanın Ren Nehri'nin geçmiş olduğu haberleri Sezar'a ulaştı. Bunun üzerine M.Ö. 58'de Sezar Suebler'e ve kralları Ariovistus'a savaş açmak için bir bahane bulmuş oldu.
Sezar (günümüzdeki Alsas bölgesinde bulunan) Ariovistus'un Sekuanlar'ın en büyük kasabası olan "Vesionto (günümüzde Besançon)"'u eline geçirmek için bu kente karşı ordusu ile yürüyüşe geçtiği haberini aldı.
Sezar burada kalmadı; ertesi gün hemen Ariovistus üzerine yürüdü. Yedi gün süren bu yürüyüşten sonra Alsas'da Vosges'lar bölgesinde "Ochensfeld" adlı bir kasaba yakınlarında Sezar'in bir kesif birliği Suebler-Germenler ordusunun toplanmış olduğunu gördü ve bunun haberi Sezar'a iletildi. Emrindeki Roma lejyonları ile kendisi de bu kasaba üzerine yürümeye başladı. Burada bir Romalı lejyon ordugahı kurdular.
Sezar'ın ordusunda bulunan bazı subaylar rütbelerini ve orduda mevkilerini siyasi ve aile bağlantılarına dayanarak almışlardı ve savaşa katılmaya ne eğitimleri ne de niyetleri bulunmakta idi. Bu nedenle bu lejyon subayları bu büyük barbar Germen ordusunu görünce paniğe kapılıp büyük bir moral yoksunluğu içine girdiler. Sezar bu subayları ve komuta ettikleri lejyonları küçük düşürüp ve böylece onlara meydan okuyarak onların rekabet duygularına hitap ederek morallerini yükseltme stratejisini uyguladı. Kendine şahsen bağlı olan X. Lejyon haricinde hiçbir lejyona inanması imkan olmadığını açıkça bildirdi. Bu diğer lejyonların askerlerinin prestij hislerine dokundu ve Sezar'ı yalancı çıkartmak X. Lejyon'dan aşağı kalmamak için gayrete geldiler ve X. Lejyon'un yaptıklarından daha iyi olmaya çalıştılar.
Sezar kasaba önüne gelince orad bir Roma ordusu önce Sezar'a elçiler göndererek onunla şahsen görüşmeler talep etti. İki ordu komutanı kasabanın içinde bulunduğu ovada bulunan yüksekçe bir tepe üzerinde buluştular. Fakat Sezar, Germen süvarilerinin tepeye yaklaşıp kendine maiyet eden seçme atlı birliğe oklar ve taşlar attığını öğrenince ateşkesin ihlal edildiğini bildirerek görüşmeye son verdi.
İki gün sonra Ariovistus Sezar'la yeni bir şahsi görüşme talep etti. Sezar askeri subaylarını bu görüşmeye göndermekten çekindi ve kendini temsil etmek için yakın sivil arkadaşı olan Valerius Procillus ile Ariovistus'la ticari bağlantıları olan Romalı tacir Caius Mettius'u temsilci olarak gönderdi. Ariovistus böyle askeri rütbesi olmayan kişilerin Romalı temsilcisi olarak göndermesini kendine Sezar'ın yaptığı bir küçümseme olarak kabul edip çok sinirleri bozuldu. İki temsilciyi zincirlere vurdurdu. Ariovistus iki gün yürüyüş yaparak Sezar ordusunun arkasına geçti ve Sezar'dan iki mil geride bir askeri kamp kurarak Sezar'ın diğer müttefik Galli kabilelerinden erzak ve iaşe levazımatı almasını ve onlarla haberleşmeye geçmesini önledi. Ariovistus bu suretle Sezar'ın gücünü kıracağını kabul edip açıkta Romalı orduları ile bir muharebeye girmekten çekindi. Sezar Ariovistus'la bir muharebeye giremeyeceğini anlayınca Ariovistus'un mevzileri yakınlarında ikinci ama daha küçük bir Roma ordugahı hazırlattı. Bu küçük ordugah hazırlanıp bitirilince Sezar Ariovistus'a meydan okudu. Ariovistus buna karşılık olarak yeni küçük ordugaha hücuma geçti ve bu ordugahtaki Romalılar onu geri püskürttüler.
Ertesi sabah Sezar küçük ve büyük ordugahta yeterli sayıda koruma birlikleri bıraktı. İkinci küçük ordugah önünde Galli müttefiklerinin birliklerini göstermelik olarak savaş düzenine soktu. Kendi emrindeki Romalı lejyonları üç sıralı saf düzenine koyup yürüyüp ilerleyerek German Suebler üzerine bir taarruz başlattı. Sezar'a bağlı olan 5 legatus subayları ve kuestor (karargah genel subayı)nın her birini bir lejyon komutanı olarak görevlendirmiş ve bunlara lejyonlarının önünde ilerlemeleri emrini vermişti. Sezar düşmanın zayıf olduğunu hissettiği kanadına karşı olarak sağ kanata komuta etmekteydi. Ariovistos kendine bağlı yedi kabile grubunu eşit aralıklarla yan yana saf düzenine soktu. Romalılar hemen bunlara taarruz ettiler. Göğüs göğüse yakın çatışmalar sonunda Suebler'in sol kanadı püskürtülüp çekilmeye zorlandı. Ama sağ kanat Germanları Romalıların sol kanatına yüklenip bu kanatı geriletmeyi başardılar. Bu sırada Roma Cumhuriyeti merkezî trimüvir idarecilerinden olan Crasus'un oğlu olan "Publius Licinius Crassus"'un komutasındaki Roma süvarileri karşı taarruzu bu Romalı kanadının yeniden düzene girmesini sağladı. Lejyonların üçüncü sırada olan birlikleri de ilerlemesine de emir verildi. Bunun sonucunda Germanların savaş sıra düzeni bozuldu ve bazı German savaşçılar geriye kaçmaya başladılar. Böylece muharebede Sezar ve Romalılar galip geldi. Bu muharebeye Vosges Muharebesi (veya "Alsas Muharebesi" veya "Ochsenfeld Muharebesi" veya "Vesionto Muharebesi") adı verilmektedir. Bu muharebede Ariovistus'un toplamış olduğu 120.000 kişilik German ordu savaşçılarının çoğu öldürüldü.
Ariovistus ve kendine bağlı birlikler muharebe alanından kaçtılar; Ren Nehri'ni geçtiler ve bundan sonra hiç Romalılarla çatışmaya girişmediler. Ren Nehri kenarından göçe başlamak için kampta bulunan Suebler ise eski arazilerine geri döndüler ama bu geri dönüş sırasında Galli kabilelerin tacizlerine uğradılar. Bu Suebler'e karşı seferini de Jül Sezar galip olarak bitirdi.

Yıl M.Ö. 57 Belgalar

Ana kaynak: Jul Sezar, Gallia Savaşı Kitap II. Bölüm. 1-35

Atlas Okyanusu sahillerinin fethi

Ana kaynak: Jül Sezar, Gallia Savaşı Kitap II. Bölüm 34.
Sezar Belgalar ayaklanamasını bastırdıktan sonra Publius Crassus (triumvir Crassus'un oğlu) komutasında "Lejyon VII Claudia"'yı Armoriken (günümüzde Bretonya) yarımadasında bulunan Galyalı "Venetler", "Veneller", "Osismeller", "Koriosolitler", "Esuviler", "Avlerkler" ve "Redonlar"a karşı Romalılarin işgal ettiği Galya hudutlarını savunmak için gönderdi. Bu kabileler daha çok denizci Galyalılar olarak bilinmekte idiler. Özellikle Britanya adası ile deniz ticareti ile geçinmekte idiler ve bunun için çok organize olmuş gemi filoları bulunmakta idi. Bu lejyon (günümüzdeki Angers şehri yakınlarındaki) "Andecaves" şehrine gidip burada kışı geçirmek için korunaklı bir kışlık ordugah kurdu.

Alplerde çarpışmalar

Ana kaynak: Jül Sezar, Gallia Savaşı Kitap III. Bölüm 1-6
M.Ö.57 sonbaharında "preator" Servius Sulpicius Galba komutasında "Lejyon XII Fulminata" ve bir kısım süvari gücü ile Alplerde bir geçit sağlama hedefi ile Alplere sefere gönderildi. Bu Alplerde bu geçit Nantuatlar, Veragreler ve Sedunlar kabilelerinin arazilerinden geçmekte ve Genevre Gölü üzerinde bulunan Allobrogiler arazilerinden; Rhone Nehri'nden "Yüksek Alpler"'e kadar uzanmaktaydı. "Nantualar"'la yapılan birkaç başarılı çarpışma ve birkaç dağ kalesinin fethinden sonra bu kabile ile barış antlaşması imzalandı.
Galba bu yolu savunmak için bir "kohort" Roma birliğini bir korumalı ordugahta geride bırakıp Verganlar arazilerine ilerledi. "Oktadur (günümüzde Martigny)" kasabasına gelip burada yaşayan "Veragreler"i bu kasabayı ikiye bölen nehrin öte yakasında püskürttü. Bu vadide stratejik Sen Bernard Geçidi'ni tutan bu mevkide bir korunaklı ordugah kurarak burada kışı geçirmeye karar verdi. Fakat Romalılar bu ordugaha yerleştikten birkaç gün sonra bir baskın ile uyandılar. Bazı Verganlar ve müttefikleri olan Sedunlar savaşçıları ile vadinin yüksek dağlık kenarlarına tırmanıp buradan Roma ordugahını ok yayılıma tutmaya başlamışlardı ve nehrin öteki yanındaki Galyalılar ordugaha hücuma başlamışlardı. Altı saat süren bir savaştan sonra Romalı askerler çok yoruldular ve Verganlar da kasabayı ikiye ayıran nehri geçmeye başladılar. Romalılar ordugahlarından bir huruç hareketine başladılar. Bu harekat sırasında Romalılar 1000 kadar Galyalı savaşçı öldürüp Verganlar baskınını püskürttüler. Fakat onlar kaçmadan kasabadaki her evi yakıp yıkıp yerle bir ettiler. Bu muharebeye Oktadur Muharebesi adı verilmektedir. Fakat bundan sonra Galba yolda geride bıraktığı lejyon kısmını de kasabaya getirdi ve ordugah mevkii daha iyice tahkim etmek zorunda kaldı. Bu nedenle Sezar'ın kitabında karar verici bir muharebe olarak tasvir ettiği "Oktodur Muharebesi"'nin Romalılara pek üstünlük vermediği kabul edilmektedir.

Titurius Sabinus'un Veneller üzerine seferi

Ana kaynak: Jul Sezar, Gallia Savaşı Kitap III. Bölüm. 17-19 
Venetler'le savaş devam etmekte iken üç Romalı lejyonu ile komutanları "Quintus Sabinus Titurius" Veneller'in arazilerine (günümüzde Avrance şehri civarında Normandiya bölgesine) girdi. Venel'lerin reisi "Viridorix", müttefiki kabileler olan "Eburcicler" ve "Lezoviler" ile birlikte, Sezar ve Romalılar aleyhindeki büyük ayaklanmaya katılmıştı ve bu kabile ordusunu idare etmekte idi. Bu kabileler grubu savaşçıları büyük ordusu her gün Titurius'un hazırlamış olduğu büyük korunaklı ordugahın duvarlarına karşı bu duvarları eline geçirme hedefiyle hücum etmekte ve her gün de geri püskürtülmekte idi. Titurius en sonunda bir aldatmaca uygulamaya karar verdi. Ordugah içinde Sezar'ın komuta ettiği ordunun Venetler tarafından yenildiği; bu yenilgi haberi erişince ordugahta moralin düştüğü ve lejyonların savaş yapmaktan kaçınmaya karar verdikleri dedikodusu yayılmaya başladı. Bu Viridorix'e casusları tarafından ona yetiştirildi. Viridoix bunun üzerine tüm ordusu ile güya moralmen çökmüş olan Romalıların ordugahın duvarlarına hücum etti. Bunu bekleyen hazırlıklı Romalı birlikler gayet büyük moral ile bu hücuma karşı koymakla yetinmediler ve duvar kapısından bir huruc harekatı ile karşı hücuma geçip Viridorix ordusunu büyük bir mağlubiyete uğrattılar. Yenilen Veneller ve müttefikleri savaşçılar silah bırakıp teslim oldular. Veneller arazisi içinde bulunan tüm şehir ve kasabalar da Titurius'un Romalı ordusu tarafından hiç direnişsiz ele geçirildi.

Publius Crassus'un Akitanyalı'lar üzerine seferi

Ana kaynak: Jül Sezar, Gallia Savaşı Kitap III. Bölüm. 20-27
Galya'nın batısındaki Atlas Okyanusu sahilerinde bulunan ve o zamanki Galya'nın nüfus ve yüzölçümü bakımında 1/3ini oluşturan Akitanya'da Romalıların askeri harekatı ve politikası için "Publius Crasus" Sezar tarafından görevlendirilmişti. Bundan birkaç yıl önce benzer görevle prokonsül olarak Akitanya'ya gönderilmiş olan Romalı "Lucius Manlius"'in Galyalılarla yapılan çarpışmada mağlup düşmüş iken, general "Lucius Valerius" öldürülmüştü. Publius Crasus Akitanya'ya gitmekte iken askeri güçlerini ve levazım güçlerini takviye etmişti. Bu askeri güçle "Soiatlar" kabilesi arazilerine girdiği zaman bu kabile savaşçılarının bir sürpriz baskınına uğradı. Fakat temkinli olan Publius Crasus bu baskına karşı durup baskıncı kabile gücünü geri püskürtmeyi başardı. Bundan sonra Publius bu askeri üstünlük durumundan faydalanarak hiç vakit kaybetmeden baskını yapan kabilenin merkez kasabasına yürüdü ve kasabayı kuşattı. Kuşatılan kabile gücü bu kuşatmayı kırmak için birkaç huruc çıkış harekatı başlatmakla beraber bunların hiçbiri başarılı olmadı. Sonunda kabile kasaba ve askeri güçler teslim olmayı tercih ettiler.
Bu kabilenin silahlarını toplayıp ileride yeni ayaklamaları önlemek için rehineler alındıktan sonra Publius Crasus "Vasatlar" ve "Tarusatlar" kabileleri arazilerine karşı yürüyüşe geçti. Akuitanlar "Yukarı İspanya"'daki halklardan ve kabilelerden destek istedi. Fakat bu destek daha gelmeden ve tüm askeri güçler ile Publius Crasuss bu Galyalı kabilelerle çarpışmalara girişmek ve onları elimine etmek istemekteydi. Fakat bu kabileler de Romalılarla açıktan çatışmalara girmekten sakındılar. Kendilerine takviye güçlerin gelmesini ve bunlarla Roma lojistik desteğini yıkıp Romalıların savaş gücünü kırmak taktiğini uygulamak için korunaklı ordugahlarında beklemeye başladılar. Genç Romalı komutan elinde yeter sayıda asker olmamakla beraber bu korunaklı ordugaha hücum etmeye karar verdi. Hücuma geçen Romalı ordusunun büyük bir kısmı ordugahın engellerine takılıp ilerleyemediler. Fakat ordugahın arkasından değişik dolambaçlı bir yoldan ilerleyen nispeten küçük bir Romalı birliği bu yerli korunaklı kampa arkadan girmeye muvaffak oldu ve önden taarruz eden Romalılara karşı yerli savunma güçlerinin teksif olmasını önledi. Böylece Romalılar bu kasabayı ellerine geçirdiler.
Publius Crasus'un bu zaferinden sonra Akitanya bölgesinin hemen hemen hepsi Romalılar eline geçti. Romalılara tabi olmayı kabul eden Galli Akuitanlar kabilelerinin isimleri şunlardı: "Tarbelller", "Bigerrionler", "Ptianler", "Vasatlar", "Tarusatlar", "Elusatlar", "Gatlar", "Avsekler", "Garunlar", "Suburatlar" ve "Kokosatlar". Modern Fransiz tarihçisi Carcopino bu Roma'nın idaerecileri triumvirlerden olan Crasus'un genç oğlunun sadece 13 kohortluk Romalı ordusu ve diğer küçük yardımcı takviyelerle Akitanya'da bu kadar çok sayıda kabileyi Roma tabiliği altına almasını ve gayet büyük araziyi fethetemesini gayet üstün bir başarı olduğunu ifade etmektedir.

Menapiler ve Morenler üzerine sefer

Ana kaynak: Jül Sezar, Gallia Savaşı Kitap III. Bölüm. 28-29 
Yaz sonunda. "Publius Crassus" "Akuitanlar"'in ayaklanmasını bastırdıktan sonra Jül Sezar, sadece "Menape'ler" ve "Morin'ler" kabileleri hariç, tüm Galyalı kabileleri Romalılar idaresi altına almıştı. "Menape'ler" ve "Morin'ler" Romalılar tabiiliğine geçmeği arzu etmiyorlardı; ama Romalılarla açıktan çatışmalar da yapmak istememekteydiler. Böylece Sezar bu iki kabile üzerine üç veya dört Romalı lejyonu yöneltince bu kabileler Romalılarla doğrudan doğruya çatışmalar oluşturmayan yeni bir taktik uygulamaya başladılar. Kabile mensupları arazilerinde bulunan yoğun ormanlara ve bataklık arazilere çekildiler. Zaman zaman fırsat buldukça Romalılara buralardan baskın hücumlarda bulundular; ama bunlar da çok başarı kazanamadılar. Mevsimin geç oluşu Sezar'a bu saklanmış düşmanlarını sıkıca arayıp elemine etme kampanyasına girişmeye elvermedi. Sezar'ın lejyonları bu kabilelerin yaşadıkları arazilerin altını üstüne getirerek her yeri ve her şeyi tahrip ettiler. Fakat hava daha da bozulunca "Avlerk'ler", "Lexovi'ler" ve yakın zamanlarda Romaların tabiiyet altına aldıkları diğer kabilelerin topraklarında kışlık ordugahlar hazırladılar ve Romalı lejyonları kış mevsimini bu kışlık ordugahlarda geçirdiler.

Usipetler ve Tencterler üzerine sefer

Ana kaynak: Jül Sezar, Gallia Savaşı Kitap IV. Bölüm. 1-15 
Usipetler ve Tencterler German asıllı iki kabile idi. Germanya'da yerleşmiş oldukları topraklardan Suebler tarafından atılmışlar ve üç yıl süre ile Germanya arazilerinde göçebe olarak dolaşmışlar ve bu süre içinde (özellikle Tencterler) diğer Germen kabileler tarafından devamlı taciz edilmişlerdi. En sonunda aşağı Ren Nehri havzasında Menapiler'in yerleşik bulunduğu arazilere gelip; oradan Menapiler'i kovup; oraya yerleşmişlerdi.
Usipetler ve Tencterler'in hücumuna uğramadan önce "Menapiler" kabilesi German asıllı olmakla beraber yerleştikleri araziler Ren Nehri vadisinin iki yakasında bulunmaktaydı; böylece Ren Nehri'nin sağ yakasında olan arazileri Germanya ve sol yakasındaki arazileri Galya'da idi. Usipetler ve Tencterler'in süvari olan esas savaşçıları Menapiler'in orijinal arazilerine geldikleri zaman arazilerini savunmak isteyen Menapeler savaşçılarını muharebe düzeninde bulmuşlar ve bu güç gösterisinden kaçarmış gibi manevra yapıp Menapiler'i üzerlerine çekmişler ve bir kıskaç muharebesi ile onlara karşı galip gelmişlerdi. Usipetler ve Tencterler'in sivil göçmenleri de, kabileler süvarilerinin bu galibiyetinden sonra sadece Ren Nehri'nin sağ sahillerinde yerleşmişlerdi.
Jül Sezar fethedip idare ettiği Galya arazilerinin sınırlarında olan bu gelişmeden hiç hoşlanmamıştı. Sezar hemen hareketle Belcika Galya'sında bulunan Romalı lejyonlarının başına geçmiş ve bu Romalı ordusu ile Usipetler ve Tencterler'in Ren Nehri sağ sahillerinde ellerine geçirdikleri yeni arazilere doğru ilerlemiştir. Galya-Germanya sınırında yeni yerleşmiş olan bu yaklaşık (Sezar ve Appian'a göre) 430.000 kişiden oluşan bu iki German asıllı kabileyi bu arazilerden atıp yine eskisi gibi bu arazilerin Menapiler'e geri verilmesini istemiştir. Bunun için Menapiler'e destek sağlayacağını ilan etmiştir. Sezar'ın bu mütacaviz tutumuna verdiği bu bahanenin ne kadar doğru olduğu tartışmalıdır; çünkü birkaç ay önce Romalılar kendilerine tabi olmak istemeyen Menapiler'in arazilerine hücum edip bu arazileri tahrip etmişlerdi.
Romalılar ile Usipetler ve Tencterler arasında önce barış müzakereleri açılmıştır. Germanlar eğer kendilerine yerleşecek araziler verilirse barış içinde orada oturmayı garanti etmişlerdi. Jül Sezar ise Suebler tarafından tehdid edilen diğer bir German kabilesi olan "Ubiler"'e de buralarda araziler verilmesini istemişti. Sonunda müzakerelerde iki kabile bu şartları kabul ettiklerini bildirmişlerdi. Fakat müzakerelerin bitmesinden hemen sonra bir antlaşma daha imzalanmadan 4000 kişilik bir Romalı süvari birliği iki kabilenin 800 kişiden oluşan atlı savaşçılar birliğine hücum etmiş ve gayet üstün sayıda olduğu için bu atlı kabile süvarilerini hezimete uğratmıştır. Bu çarpışmayı haber alan Sezar emri altındaki Romalı lejyonlarını hemen üç hat halinde savaş düzenine geçirmiş ve bu şekilde düzenle ilerleyerek, her sulh isteğini redderek, başlarında kabile reisleri olmayan ve savaşçıları savaş düzenie geçmemiş olan iki kabile halkının üzerine yürümüştür. Bu ilerleyen Romalı ordusunu önünde bulduğu kaçamayan her kabile mensubu, erkek, kadın çoluk çocuk ayrımı yapmadan öldürüp elemine edilmiştir. Kaçabilenlenler Ren Nehri ve Meuse Nehri kavşağına doğru sürülmüştür. Çok az sayıda teslim olabilen ve esir alınan kabile mensupları ise sonradan salıverilmişlerdir.
M.Ö. birinci yüzyılda yaşamış olan "Canusius Geminus" adlı Romalı tarihçiyi kaynak gösteren antik Romalı tarihçi Appian'a göre, bu haberler Roma'ya erişince, Sezar'a düşman olan ve MÖ. 59 yılında Roma'da Konsüllük görevi yapan Cato ve ikinci konsül olan yandaşı "Marcus Calpurnius Bibulus" Roma Cumhuriyeti Senatosu'na verdikleri bir açıklamada Sezar'ın bu barbarlara karşı harekatının bir askeri manevra adı altında her yaşayan insanı öldürmek hedefli olduğunu gayet ciddi bir şekilde kınamış olduklarını bildirir.
Modern tarihçi Carcopino ise Sezar'ın hiçbir ateşkes ve barış yapma teklifini kabul etmeyerek Romalı süvari güçleri hücumuna karşı çok daha zayıf bir direniş gösteren (4000 Romalı süvariye karşı 800 atlı) çarpışmadan sonra German asıllı kabileler halklarına karşı bir etnik katliam uygulandığını; bunun kabahatinin şahsen Sezar'a ait olduğunu bildirmekte ve bu harekatı "iğrenç mezalim" olarak nitelendirmektedir.

Ren Nehri'ni geçiş

Ana kaynak: Jül Sezar, Gallia Savaşı Kitap IV. Bölüm. 16-19.
M.Ö. 55'te Sezar Ren Nehri'nin doğusunda yaşamaya başlayan "Suebler" uztüne bir sefer düzenledi. Bu sefer için German asıllı kabilelerle Romalılara ait araziler arasında bir doğal sınır olan Ren Nehri'nin geçmesi gerekti. Bu sefer Suebler'e karşı bir cezalandırıcı sefer olarak planlanmakla beraber Suebler Sezar'ın ordusu ile muharebeye girişmekten kaçındığı için bu seferde bir askeri muharebe ortaya çıkmadı.
Sezar'ın Ren Nehri'ni geçmeye ve bunun için bir köprü kurdurmaya karar vermesinin nedeninin Romalılar arasında çok hakim olan kendilerinin Germanya'ya girmekten korkularını ve bu nedenle Galya'nın Roma Cumhuriyet'ne bağlanmasının uygun olmadığı inanaçlarını yıkmak ve Roma Cumhuriyeti'nin bir kopru kurarak Ren Nehri'nin geçip Germanya içine ilerlemesini mümkün olduğunu pratik olarak ortaya koymaktı. Bunun yanında Roma Usipetler ve Tencterler'i yenip onları arazilerini yakıp yıkıp, tüm nüfusa yönelik katliam yapıp bu halkları elimine etme süreci içindeyken epeyce sayıda Usipetler ve Tencterler atlı savaşçıları Ren Nehri'nin geçip Germanya'ya geçmişler ve burada arazileri bulunan "Sugambreler" kabilesine katılmışlardı. Sezar Sugambreler'e bir mektup yazıp bu German asıllı Usipetler ve Tencterler sığınmacılarının Romalılara teslim edilmesini istedi. Sugambreler bu isteğe negatif cevap verip Sezar'ın hükümranlık bölgesinin Ren Nehri ile sınırlandığını ve Romalıların Germanya üzerinde hiçbir hukuk hakkı olmadığını ve Germanya halkı hakkında hiçbir hukuki hakka göre talep yapamayacığını da ona bildirdiler. Tam bu sırada daha önce Roma Senatosu tarafından "Romalılar'ın Dostu" unvanı verilen "Ubiler" kabilesi de en güçlü Germanya'lı kabilelerden olan Suebler'in kendilerini devamlı olarak taciz ettiğini ve bunlarla başa çıkmak için Sezar'dan kendilerine destek vermesini istediler.
Bu nedenlerle Sezar Ren Nehri üzerinde bir köprü kurmaya karar verdi. Bu tarihte Ren Nehri üzerinde kurulan köprü bu nehir üzerinde kurulduğu bilinen ilk köprü olarak bilinmektedir. O dönemde bu nehir üzerinde bir köprü kurmak nehrin eninden; derinliğinden ve akım hızindan dolayı gayet zor bir uğraş olacaktı. Sezar'ın istihkamcıları köprünün geçiş mevkii olarak nehrin nispeten geniş ama aynı nedenle gayet sığ olan ve özellikle nehrin akım hızının ve hacminin düşük olduğu bir mevkii seçtiler. Romalı mühendisler bir teknoloji üstünlüğü gösterip bu köprüyü 10 gün içinde yapıp tamamladılar.
Köprünün yapılması tamamlandıktan sonra Sezar köprünün her iki başına güçlü birer muhafız birliğini bırakıp ordusunun diğer birlikleri ile Germanya'ya girdi ve "Sugambreler" üzerine yürüdü. Bu sırada birçok küçük German kabilelerinden elçiler gelip barış ve dostluk teklifi yaptılar ve Sezar bunları rehineler verilirse kabul edeceğini bildirdi. Sezar'ın Ren Nehrini geçmesini bir sürpriz olarak karşılayan Sugambreler, Usipetler ve Tencterler yaşadıkları arazileri terk ettiler ve taşıyabildikleri erzak ve eşyalar ile ormanlar içine yerleşmeye ve oralarda gizlenmeye başladılar. Sezar bu kabilelerin arazilerine girdi; ekinlerini biçtirdi ve evlerini yaktırdı. Ubiler kabilesi de arazilerinden çekildiler. Sezar bu kabile arazisinden geçip Suebler üzerine yürümeye karar verdi. Suebler Ubiler kabilesi arazilerinin ortasına orduları ile gelmişler ve Romalılar'larla kesin bir muharebe etmek için orada mevzilenmişlerdi. Tam bu sırada Germanya arazilerinde yaptığı 18 gün süren seferin bu sefer için tayın ettiği objektif ve hedefleri yeterince sağladığını düşündü. Ordusunu bir meydan muharebesi yapmadan Germanya arazilerinden geri çekmeye karar verdi. Romalı ordusu Ren Nehri üzerinde kurulan köprüden Galya arazilerine geçmesinden sonra Sezar Ren Nehri üzerinde yaptırdığı köprünün yıkılmasına emir verdi. Sezar kendi kitabında Germanya'ya girip bu seferde savaş yapmadan geri çekilmesi için daha uygun bir açıklama yapmamıştır. Ama başka nedenin olup olmadığı Roma dönemi tarihçilerini çok ilgilendiren bir konu, hatta gizemli bir bilmece, olmuştur.

Britanya adası üzerine birinci sefer

Ana kaynak: Jül Sezar, Gallia Savaşı Kitap IV. Bölüm. 20-36
Yaz mevsimi sona ermekte olmakla berabar Sezar Britanya adasında yaşayanlara karşı bir askeri sefere gitmeye karar verdi. Sezar kitabında bu karara başlıca neden olarak bu adada yaşayanların çok defalar Romalıların düşmanı olan Gallilere destek ve askeri yardım vermelerini göstermiştir. Diğer tarihçiler Sezar'ın bu seferinin nedenin ne bu adayı ele geçirmek ne adada yaşayanların Galya'da askeri faaliyetleri olduğunu; fakat hakkında fazla bilgi bulunmayan bu adada neler olduğunu araştırmak Sezar'in istediğini bildirmişlerdir. Bu iddiaya mesnet olarak da Sezar'ın birinci Britanya seferinde mevsimin geç oluşunu ve bu Sezar'ın bu geç mevsimde bir askeri fetihte bulunmasının imkansız olduğunu bilmesi gerçeği verilmiştir.
Bu sefer için "Caius Volusenus" ve Atrapeler kralı "Commios" öncüler olarak doğrudan doğruya gemilerle Britanya adasına gönderildiler. Sezar ise emri altındaki Romalı lejyonlarla önce Fransa'da, Britanya adasına en yakın olan arazilerde yaşayan, Morinler kabilesi üzerine yürüdü ve bu kabilenin en büyük kasabası ve merkezi olan "Portus Itius" (veya "Gasoriacum")" adı taşıyan (günümüzde Boulogne-sur-Mer) limanına yöneldi. Morinler ve buralarda yaşayan daha küçük diğer Galyalı kabileler Sezar'a teslim oldular. Sezar Atlas Okyanusu kiyilarında çeşitli limanlarda dağınık olarak tuttuğu Romalı deniz filosunu bu limana getirtti. Aynı zamanda kendine yeni teslim olan Galyalı kabileleri Romalılar idaresi altında olmaları için Romalı temsilci/idarecileri bu kabilelere gönderdi. Daha Romalılara yeni teslim olan ve göreneklere göre Romalılara rehineler göndermeleri gerekirken bunu daha yapmaya zaman bulamamış olan kabilelerden, Menapiler'e Quintius Sabinus Titurius'u ve Morinler'e Lucius Cotta Aurunculeus Romalı temsilci/idareci olarak gönderildi. Publius Sulpicius Rufus ise Roma filosunun toplandığı limanın muhafız komutanı olarak görevlendirildi.
Sezar bundan sonra iki lejyonla (Lejyon VII Claudia ve Lejyon X Gemina) Romalı filosuna bindi. Manş Denizi'ni bu filo ile geçti. Bu gemilerle Britanya Adası'nda (günümüzde Dover kıyılarında bulunan) beyaz kayalık sahilleri önüne geldi. Fakat kayalık sahillerdeki yüksek arazilerde Britanyalı savaşçıların iyi bir düzenle Romalıları bekledikleri görüldü. Sezar gemilerle bu sahillerden biraz ilerde önünde biraz düzlük bulunan bir sahile geçti ve sahildeki ufak düzlüğe asker çıkartmaya başladı. Fakat Britanya adalılar hemen buralara yetiştiler ve daha yeni karaya çıkmaya başlayan Romalılara bir taarruza geçtiler. Birçok Romalı asker karaya çıkamadan deniz içinde çarpışmaya girişti. ve bu çarpışmalar Romalılar için bir felaket olma şeklini almakta idi. Fakat Sezar Romalıların beraberlerinde getirmekte olduğu mancınık gibi kuşatma makinelerini gemilerden sahildeki Britanya'lılara karşı kullanma emri verdi. Sonra çıkartma yapmakta olan Romalı birliklerinin başına geçip onlara moral verdi. Böylece Sezar'ın ordusu bir hezimetten zor kurtuldu. Çarpışmalarda Romalılar epeyce zayiat verdi. Ama sonunda Romalılar galip gelip karaya çıkmayı başardılar. Fakat karaya çıkan Romalılar ordusu piyade güçleri idi. Süvariler ve süvarilerin atları Roma filosunu biraz arkadan takip eden 18 özel at gemisinde kalmıştı. Bu gemiler ana Roma filosundan daha uzakta olan Galya'nın kuzeyinde bir limandan hareket etmişler ve geriden piyade güçlerinin gemilerini takip etmekte idiler.
Sezar'a yenik düşen Britanyalılar elçiler göndererek barış müzarekerelerine giriştiler ve Romalıların her istediklerini yapmaya ve rehineler vermeye hazır olduklarını bildirdiler. Sezar onlarla barış antlaşması olursa Romalılar'ın bir daha Britanya adasına askeri bir hücum yapmayacağına yemin etmeye hazır olduğunu bildirdi; ama buna karşılık çok sayıda Britanyalı rehine istedi. Bunda bir anlaşma sağlandı. Britanyalılar istenilen rehinelerinin bir kısmını Romalılar'a teslim ettiler.
Fakat tam bu sırada Manş Denizi'nde büyük bir fırtına çıktı. Sezar'ın denizde bulunan at gemilerine ve erzak ile tedarik taşıyan yük gemilerine büyük ziyan verdi. Sezar'ın Romalı ordusu süvari desteksiz kaldı. Daha ciddi olarak lejyon askerleri yeterli erzak taşımadıkları için, erzak ve iaşe olmadan açlık tehlikesi ortaya çıktı. Bu yeter değilmiş gibi, Britanya'daki Romalıların durumu daha da kötüleşti. Gelgit olayından pek haberli olmayan Romalı denizciler piyade taşıyan gemilerini güya emniyetli olarak karaya çekmişlerdi. Ama gel olayı ile deniz yükseldi ve çıkan fırtına bu sahilde çok az sayıda muhafız mürettebatla bırakılmış yüzen gemilere de büyük zayiat verdi. Gemileri tamir edecek malzeme Romalılar'ın ellerinde bulunmamaktaydı. Romalılar Britanya adasında yeter ve uygun askeri güç olmadan ve ellerinde erzak ve iaşe bulunmadan mahsur kalmışlardı. Fazla erzak ve malzeme stoku elinde bulunmadığı için Sezar iki Romalı lejyon için nispeten küçük sayılabilecek bir korunaklı ordugah inşa ettirdi.
Romalılar'la barış müzakereleri için birçok Britanya adalı kabilenin elçi ve temsilcileri bu ordugah/karargaha gelmişlerdi ve barış müzakereleri hemen bitmişti. Ama Romalılar deniz güçlerin zayiatlarından bu Britanya kabileler elçileri hemen haberdar oldular. Bunlar aralarında görüşerek yapılan yeni barış anlaşması şartlarına uymamaya; Sezar'ın ordularının adadan erzak, iaşe, kereste ve malzeme toplamalarına engel olmaya karar verdiler. Romalılar'ı kuşkulandırmadan elçiler küçük gruplar halinde çeşitli bahanelerle Romalılar karargâhından ayrılmaya başladılar. Romalılar'dan kaçan Britanyalı ileri gelenler Britanyalı kabilelere haberciler göndererek Romalıları adadan atmak üzere büyük bir ordu hazırlandığını bildirip buna katkı yapmalarını talep ettiler.
Sezar bu duruma göre tedbirlerini almıştı. Fazla erzak ve malzeme stoku elinde bulunmadığı için nispeten küçük sayılabilecek bir korunaklı ordugah inşa ettirmişti. Deniz üzerinden Galya'ya haberciler göndererek yeni gemiler yapılmaya biran evvel başlanmasını; erzak, iaşe malzemelerin ve gemi tamir edavatının gayet ivedilikle elde bulunan her türlü nakliye gemisi ile Britanya adasına gönderilmesini emretmişti.
Ordugahın yakınlarına lejyoner iaşe toplayıcı birlikleri göndererek bunları Romalılar için zahire toplamakla ve özellikle gemileri tamir için kereste bulmakla görevlendirdi. Bu görevle tüm Lejyon VII Claudia birliklerini toplama misyonu ile ordugah yakınlarında bulunan bir Britanyalılar koyüne gönderdiği zaman tekrar barış resmen bozuldu. Bu lejyoner birliği mensupları sistematik şekilde Britanyalılar'a ait bulunan tarlalara girip Romalılar'a bedava zahire sağlamak için ekinleri hasat etmeye başladılar. Britanya köylüleri yakında bulunan süvari ve at arabalı Britanyalı savaşçı birliklerini çağırdılar. Bu birlikler Romalı askerlere hücuma geçtiler ve Romalı birliğe önemli zayiat verdiler. Sezar bu durumdan hemen haberdar olunca tüm Romalı ordusu ile çarpışma yerine vardı. Ama Romalıların tüm ordusunu gören Britanyalılar bir meydan savaşına girmeyip geri çekilmeye karar verdiler. Sezar da Romalı birlikleri ile korunaklı ordugaha geri çekildi.
Britanyalı adalıların yerli ordusu gün be gün yeni katılan savaşçılarla büyümeye başladı. Britanyalılar ordusu idarecileri kabile liderleri Sezar'ın Romalı ordugahına hücum etmeye karar verdiler ve bu ordugah üzerine yürüyüşe geçtiler. Sezar ordusunu ordugahtan dışarı çıkardı ve gayet düzgün saflar halinde ordugah kapısı önünde harp düzenine soktu. Ordugah üzerine doğru ilerleyen Britanyalılar bu ihtişamlı ve düzgün Roma ordusunu bir muharebeye hazır bir şekilde görünce yine bir meydan muharebesine girmeme kararı aldılar ve geri çekildiler.
Yeni yapılan müzakerelerle yeni bir barış antlaşması imzalandı. Romalılar adına Jül Sezar Britanya adasına savaş için hücum etmeyeceklerine yemin etti. Britanyalı adalıların Romalılara vermesi gereken rehineler sayısı iki misline katlandı. Bu rehineler Avrupa kıtasına gönderildiler. En sonunda kış aylarının ortasında Romalılar önemli bir kısmının kaybettikleri gemilerinin zarar görmüş ama tamir edilebilir olanlarını tamir edip asker nakledebilir hale getirdikten sonra, Sezar tüm Romalılar ordusunu Britanya adasından çekip kıtasal Galya'ya geri getirdi.
Böylece Sezar'ın Britanya adasına birinci askeri seferi büyük bir bilgi noksanlığı, komutanının gayet temkinsizliği ve ordunun Britanya'ya sefer için gayet hazırlıksız olması dolayısıyla düşman güçlerinin yeteneklerini tahmin edilmemesi, gayet geç mevsimde hava şartlarının ve deniz geçişinin zorluklarının hiç planlara katılmaması yüzünden felaketin tam ucundan birkaç defa kurtulduktan sonra, belki de şans eseri olarak, Galya'da Romalıların ve Jül Sezar'ın tarihten silinmesi gerçekleşmeden sona ermiş oldu.

Menapiler ve Morinler üzerine sefer

Ana kaynak: Jül Sezar, Gallia Savaşı Kitap IV. Bölüm. 37-38
Manş Denizi karşısında bulunan Britanya Adası'na karşı yapılan birinci seferden sonra Romalılar ordusu gemilerle dönmekte iken 300 kadar Romalı asker taşıyan gemi çeşitli sebeplerle esas filodan ayrıldı. Bu birlik Galya'ya diğer birliklerden sonra geldiler ve kışlık ordugahlarına gitmeye koyuldular. Bu Romalı birlikten çok daha büyük sayıda savaşçıları olan Morinler kabilesi bu sayı üstünlüğünü fırsat bilip bu gecikmiş Romalı birliğine hücum etti. Bu gecikmiş birlik 4 saat kadar Morinler süvarilerine karşı koydu ve ancak Sezar'ın gönderdiği süvari birliği gelince Morinler'den kurtulabildiler. Fakat bu direnme sırasında birçok Romalı savunmacı asker öldü ve yaralandı ve bu çarpışma Romalılar için bir katliam oldu.
Bu hücum Sezar tarafından Morinler'in ayaklanması olarak kabul edildi. Merkezi Bretonya'da bulunan Romalı lejyonlar Titus Labienus komutası altına verilerek ona bu ayaklanmayı bastırma görevi verildi. Bir önceki yıl Sezar Morinler'i bastırmak için epeyce zorluklar çekmişti. Fakat bu sefer, mevsim kış olmasına rağmen, hava şartları askeri harekat için elverişli oldu ve Sezar'ın ikinci komutanı olan Titus Labienus Morinler ayaklanmasını kolayca bastırdı ve bu hücumu planlayıp organize edenleri yakalayıp cezalandırdı.
Labienus'ün Morinler'e karşı seferi sırasında Quintus Titurius Sabinus ve Lucius Aurunculeius Cotta onlara müttefik olan Menapiler üzerine gönderildiler ve bu sefer de başarı oldu. Böylece Jül Sezar kış mevsimi içinde bütün lejyonlarını nispeten barışçıl olan Belçika Galyası'nda kışlık ordugahlarda geçirmesini sağladı. Aynı zamanda Bretonya'da yerleşik olan ve devamlı başıbozukluk gösteren iki kabileyi de elinde birçok rehine tutarak kontrolü altına aldı.
O yıl Jül Sezar'ın askeri seferlerinde gösterdiği üstün başarılar dolayısıyla, yani ilk defa Ren Nehri'ni geçen bir askeri komutan olup bu nehrin her iki yakasındna yerleşik German asıllı kabileleri bastırması ile ve ilk defa Manş Denizi'ni geçip Britanya adasına ayak basan Romalı askeri komutan olarak, Roma'da bulunan [Roma Cumhuriyeti'nin en yüksek yasa organı olan Roma Senatosu, onun şerefine 20 gün sürecek etkinlikler yapılması için bir özel kanun çıkarttı.
Modern tarihçiler Sezar'ın bu iki "su geçişi"ne (yani Ren Nehri'ni kurduğu köprü ile geçişine ve Manş Denizi'nin kurduğu gemiler filosu ile geçişine) gayet tenkitçi görüşlerle bakmaktadırlar. Bu tarihçiler baş tenkit olarak Sezar'ın birçok araziyi kabile idarecilerinin elinden alıp Romalı idaresi altına geçirmekle beraber buralarda yaşayan kabile halklarının gönlünü kazanıp onların kendilerini Romalı olarak görmelerinin sağlamadığını vurgulamaktadırlar. Buna iyi bir örnek, Jül Sezar'ın hayatının en iyi modern Fransız tarihçisi olarak bilinen "Carcopino"'nun görüşüdür. Carcopino Sezar'a genel olarak tenkitçi gözlerle bakmaktadır. Carcopino'ya göre Sezar İtalyan yarımadası merkezli Roma dünyasının kendi başarılarından şaşırtıcı olarak etkilenmesini istemekte idi. Roma hukuku ve kanunları Sezar'a Galya arazilerini Romalılar adına fethetmeye ve bunun Galyalılar ülkesini devamlı harp atmosferine getirmesine hiçbir hukuki hak tanımamakta idi. Carcopino onun pratikte Galyalılara nispeten bağımsız idare bağışlaması onun Galyalıların savunmacısı olduğunu anlamına gelmediğine de işaret etmektedir. Sezar yine Galyalılara zarar veren bir Galya fatihi idi ve bu fetihler için Galyalılar Sezar'ın Roma lejyonlarının yaptıkları yüksek zarar ve harcamaları yüklenmeleri gerekmişti. Fakat Carcopino, yine de Sezar'ın bu askeri seferlerinin ve inanılmaz galibiyetlerinin kendi lejyoner askerlerinin Sezar'a karşı şahsi psikolojik bağlarını çok güçlendirdiğini kabul etmekte ve Sezar'ın bu dönmde kendi askerleriyle kurduğu bu bağların sonraki siyasal hayatında onun Roma diktatörü (hatta imparatoru) olmasına önemli şekilde etkide bulunduğunu belirtmektedir.
Jül Sezar o yıl sona ermeden sahil ve gemi işleyebilir nehirler kenarında kışlak ordugahlarda bulunan komutanlarına (o yıl (MO. 55) büyük emekler sarfederek yeni gemiler yapmalarına ve eski gemileri de devamlı bakım ve tamir ile istenirse hemen kullanılabilir bir halde tutmaları için emirler verdi. Bundan sonra Sezar önce her yıl yaptığı gibi Roma Cumhuriyeti'nin başkenti olan Roma'ya gitti. Orada bir müddet kaldıktan sonra İtalya'dan kendinin valisi olduğu "Cisalpina Galya" ve "İllirya" eyaletlerine geçti. İllirya'da iken Adriyatik Denizi sahillerini ve hatta Akdeniz'i kasıp kavuran korsanları kovalama ve yakalama ile uğraşması gerekti. Bu korsanları ortadan kaldırmaya çok önem vermişti. Bu uğraşta kendine ve Roma devletine devamlı karşı olan korsanları yakalatıp, astırıp öldürüldü ve kendinden aman ve özür dileyen korsanları ise af etti.

Triumvirliğin ve Sezar'ın idari ve askeri yetkilerinin uzatılması

MÖ 56'dan itibaren Roma Cumhuriyeti'nin en yüksek siyasi görevi olan konsüllük için aday olan Lucius Domitius Ahenobarbus, Senato'da ileri gelen üyelerden olan Genç Cato ve Marcus Tullius Cicero desteği ile Sezar'ın kendine verilen iki eyalet valiliği ve buralardaki lejyonlar komutanlığını içeren yüksek devlet görevinden azledilmesini ve yerine bir başkasının Senato tarafından tayin edilmesini içeren bir siyaset programı önermeye başladı. Görevleri Galya'da bulunan ve buralarda gayet iyi tutunmuş bulunan Sezar, Senato'da önemli hiziplerin liderleri olan ve böylece Roma Cumhuriyeti'nin idaresini ellerinde tutan Marcus Licinius Crassus ve Gnaeus Pompeius Magnus'la Lucca Konferansı'nda görüşüp "Birinci Triumvirliği" yenileyip birleşik desteklerini alıp bu önerilere karşı durmayı başardı.
Yenilenen Birinci Triumvirlik esasları, eski anlaşmaya da uygun olarak, Pompey ve Crassus MÖ 55'te tekrar Roma Konsüllüğüne namzet olup seçilmelerini ve Sezar'ın Galya valiliklerinin ve lejyon komutanlıklarının 5 yıl daha uzatılmasını önermekte idi. O konsüllük yılı sonunda Crassus çok siyasi önemi olan ve gayet büyük bir servet edinmesine yola açacak Suriye valiliğine atanacaktı ve bu valiliğin askeri ve vergi kaynaklarını kullanarak doğuda Part İmparatorluğu'nu eline geçirmesi için ona bir üs sağlayacaktı. Pompey ise Romalılar elinde bulunan İberik yarımadasındaki Hispania eyaletini orada bulunmadan idare edecek ve bu eyaletin kaynaklarını şahsen kontrolü altında bulunduracaktı.
Ünlü antik Romalı biyografiler yazarı Plutarkhos'un Paralel Yaşamlar adlı ünlü eserinin Pompey'in hayatı hakkındaki bölümünde bunu takip eden sonuçları şöyle açıklamaktadır:
".. Ahenobarbus ve Cato açık forum'da saldırılara maruz kaldılar ve siyasi kampanyalarına devam etmeleri imkansız oldu. Sezar'ın desteği ile MÖ. 55 yılı için Konsüllük seçimlerini Pompey ve Crassus kazandı ve ikinci kez konsüllük görevine atandılar.." 
Cicero'nun Pompey'e nakdi borçları bulunmaktaydı ve Pompey biraz ihtar ve biraz tehdit ile Cicero'yu kardeşi olan Quintus aracılığı ile bu borçları dolayısıyla kendine karşı olmaması gereğine uyardı. Böylece Cicero, Sezar'ın Galya'daki idari ve askeri yetkilerinin yeniden 5 yıl daha uzatmak için geçirilen kanuna Senato'da hiçbir itirazda bulunmadı.

Britanya'ya ikinci sefer için hazırlıklar

Ana kaynak': Jul Sezar, Gallia Savaşı Kitap V. Bölüm. 2-7
Sezar İllirya'da "Pirustes" ile ilgili sorunları hallettikten sonra tekrar Galya'ya geçerek Belçika Galyası'ndaki lejyonların ordugahlarına döndü. Burada Manş Denizi sahillerinde "Portus İtibus (günümüzde Boulogne)" limanında bulunan 600 parça irili ufaklı gemiden oluşan yeni Romalı deniz filosunu da gördü ve bu filo ile çok ilgilendi.
Romalılar tabiliğinden ayrılmaya karar vermiş olan Trevirler üzerine 4 Romalı lejyon ve 800 atlı süvari birliği ile yürümeye karar verdi. Bu kabile artık Sezar'ın gönderdiği emirleri uymamaya başlamıştı ve Sezar Galya'da yerleşik olan bu kabilenin Ren Nehri'nin karşı kıyısındaki German kabilelerden destek almış; hatta Ren Nehri'ni geçip savaşçılar ile takviye olduğundan çok şüphelenmekteydi. Bu kabilenin ileri gelenlerinden olan iki kişi, Indutiomaros ve "ingetorix, kabilenin Romalılardan bağımsız olmasını istemekte ve bunu sağlamak için daha fazla savaşçı desteği sağlamaya çalışmaktaydılar. Bunu öğrenen Sezar her ikisinden de kendine biat etmelerini istedi. Cingetorix Sezar'ın bu isteğini hemen kabul etti; ama Indutiomaros bağımsızlık için savaşçı toplamaya devam etti. Fakat sonunda o da Sezar'a biat etmeyi kabul etti. Trevirler Roma ordusunun harekata geçtiğini haber alır almaz Romalılara rehineler gönderip bir vasi kabile olduklarını kabul ettiler. Sezar Cingetorix'e bu kabilenin reisi olarak görev verdi. Ama bu rakibi olan Indutiomaros'u çok kıskandırdı ve onun yeni reisine düşman olmasına yol açtı.
Sezar Romalı ordusu ile yine Portus Itius'a döndü. Orada ordusuna çok değişik kabilenin genellikle soylu genç üyelerinden oluşan 4000 kadar Galyalı süvari katıldı. Bu sırada nerede ise bir aya yakın dönem uygun rüzgarların olmaması nedeni ile Romalı deniz filosu limanda kalmıştı. Galya'daki askeri ordugahlar bu sıralarda gayet sakin idi. Bu takviyeli ordu ile bu sefer Sezar, ayni bir ayaklanma çıkmasını önlemek için Bretonya'ya üzerine denizden gitmeye karar verdi. Sezar'a süvari olarak katılan Aedular arasında bulunan Dumnorix Galya dışında savaşmaktan çekinmekte idi. Sezar askerlerine gemilere yüklemeye başlayınca Dumnorix ve onun yandaşları Eduen'li süvariler Romalı ordugahından ayrılıp kendi kabilelerine geri dönme kararı aldılar. Fakat Sezar bunu verilen yemini bozarak askerlikten kaçma olarak değerlendirip bunları idam etmekle tehdit etti. Bunun üzerine Aedular kararların değiştirdiler.

Britanya'ya ikinci sefer

Ana kaynak: Jül Sezar, Gallia Savaşı Kitap V. Bölüm. 8-22
Aedular'le çatışmalar sona erdikten sonra Sezar, sulh sükunu korumak, limanları savunmak ve devamlı iaşe ve tedarik sağlamak üzere Titus Lebienus'u üç lejyon ve 2000 kişilik bir süvari birliği ile orada bıraktı. Sezar beraberindeki 5 lejyonu ve 2000 süvariyi gemilere bindirdi ve Büyük Britanya adası kıyılarına gitti. Britanya sahillerinde hiçbir direniş görülmedi. Sezar'in filosu bir nehre girdi. Sezar gemileri korumak için Quintus Atruius komutasında 10 kohort lejyoner ve 300 atlı süvariyi geride bırakıp kara içine yürüyüşe ve Britanyalılar'ı bir tepeye doğru kovalamaya başladı. Bu akarsu kıyısından Romalı süvari birliği Britanyalı piyade birliklerini ve savaşçı at arabalı birliğini su kenarına geriletti ve sonra geri çekilmeye başladı. Britanyalılar hazırlamış oldukları mevzilere çekilemediler. Romalı "Lejyon VII Claudia" askerlerinin kalkanları ile birbirini koruyan "kaplumbağa savunması (testudo)" düzeni ile karşılaşınca Britanyalılar geri çekildiler. Sezar geri çekilen Britanyalıları kovalamaktan kaçındı. Romalıların kurmuş olduğu korunaklı ordugahı pekiştirmek ile uğraşmayı tercih etti.
Ertesi gün Sezar piyade ve süvari birliklerini üçe ayırdı ve bu üç ayrı müfreze ile üç koldan kaçmış olan Britanyalılar'ı kovalamaya yöneldi.
Ama bu sırada Roma filosunu korumakla görevli olan Quintus Atrius'dan kötü bir haber Sezar'a erişti. Şiddetli bir fırtına bir ırmak kenarında demirlenmiş olan Sezar'ın filosuna büyük zarar vermişti. Sezar gemi filosuna olan bu zararlarının ya gemilerin tamir edilerek veya yeniden yapılarak telafi edilmesi emrini verdi ve bu görevi "Titüs Labienus"'a verdi. Bundan sonra filosunu daha korunaklı bir sahile çekilmesine emir verdi.
Korunaklı Roma kampına geri döndüğü zaman tüm Bretonyalıların, Britanya adasında Thames Nehri kuzeyindeki bir kabilenin lideri olan "Cassivellaunus"'un tek komutanlığı altında birleşmiş olduğu haberini aldı.
Romalı süvari birlikleri ile karşılarında bulunan ve devamlı olarak atlı harp arabaları tarafından takviyeli Britanyalılar birlikleri arasında çıkan yeni çatışmalar Romalılara yerel askeri üstünlük sağlamaktaydı. Ama Britanyalılar'ın kullandıkları taktikler Romalılar'a bir sürpriz olmakta idi. Britanyalılar birdenbire bir sürpriz baskın taarruzuna geçmekte ve aynı hızla geri çekilebilmekte idiler. Böylece bazı Romalı süvari birliklerini sürprize alarak onlara asker zayiatı vermekte ve Romalı büyük bir süvari birliği desteği gelince Britanyalılar muharebeden hemen çekilmekteydiler. Britanyalılar küçük müfrezeler halinde harekat yapmakta ve büyük birlikler olarak çatışmaya girişmemekteydiler. Ancak bir kere Britanyalılar tüm askeri birlikleri ile yemek ve dinlenme molası almakta olan Romalı lejyonuna taarruza geçmişler, ama bu pozisyonda bulanan Romalılara karşı tutunamayarak taarruzları şiddetli geri püskürtülmüştü.
Savaşmayı sona erdirmek için Sezar, Britanyalıların yeni tek komutanı olan Cassivellaunus'in kendi arazilerine hücumunu teksif etmeye karar verdi. Bu nedenle Thames Nehri'nden kuzeye geçmesi gerekmekte idi ve bu bölgede bu nehri yürüyerek ve atla geçecek tek sığ nehir geçişi bulunmakta idi. Bu nehir geçişi Romalılar için güç olmakla beraber bu geçişten sonra Romalı ordusu Britanyalıları bir muharebede tekrar hezimete uğrattı. Britanyalı savaşçı birliklerinin süvari desteğinde olan piyade lejyon birliklerine karşı çıkamayacağı bu sonuçtan iyice ortaya çıktı. Bir meydan muharebesinde Romalılara karşı duramuyacağını anlayan Cassivellaunus tekrar küçük müfrezelerle Romalılara baskınlar yapma; Sezar'a iaşe sağlamak için araziye yayılan küçük Romalı iaşe tedarik birliklerine hücumlara ve Sezar'ın geçebileceği her yörede zahire ve diğer ıaşe stoklarını tahrip etme taktiklerine geri döndü. Ama Britanyalılar arasında çıkan iç mücadeleler Romalıların iaşe eksikliğini ortadan kaldırdı. Çünkü Britanyalı Trinovantlar Romalılar biat etti ve onlara zahire ve hayat yemi sağladı. Bu kabileyi Cénimagneler, Segontiaklar, Ancalitler, Bibroklar ve Casslar da bu kabileyi takiben Romalılara biat edip Romalılara iaşe desteği sağlamaya geçtiler.
Cassivellaunus doğal olarak korunaklı ve kendi askerleri tarafından özel savunma mevzileri hazırlanmış olan bir savunme mevkiine çekildi. Fakat Britanyalı savaşçılar bu mevkiyi bile ilerleyen Roma ordusuna karşı savunamadılar ve bu korumalı mevki de Romalılar eline geçti.
Cassivellaunus, Manş Denizi'nin öte yakasında Bretonya sahillerinde bulunan, kabile reisleri "Cingetorix", "Carvilios", "Taximagulos" ve "Segovax" komutasi altında bulunan Galyalı savaşçılardan kendine destek vermelerini istedi. Fakat buralardan gelen sahillere gelen savaşçılardan oluşan bir büyük bir birlik Romalı filosunu muhafaza ile görevli olan Romalı kohortları tarafından geri püskürtüldüler. En nihayet Cassivellaunus ülkesinin arazilerinin Romalı lejyonları tarafından tamamıyla yakılıp yıkılıp tahrip edileceğinden korktuğu için "Commios" aracılığı ile Sezar'a biat edeceğini bildiren bir mesaj gönderdi. Sezar, Britanyalılar'ın verecekleri yüksek tazminat ve Romalılara gönderecekleri yüksek sayıda uygun rehineler karşılığında bir barış antlaşması isteklerini kabul edeceğini hemen bildirdi. Sezar kışın yaklaştığını görüp lejyonlarının Manş'ı geçip Galya'ya geri dönmesini çok istemesinden dolayı bu barışı gayet acele olarak kabul etmişti. Britanyalılar istenilen rehineleri gönderir göndermez Sezar hemen lejyonlarını filosunun gemilerinin bulunduğu sahillere çekti. Bu arada filonun gemilerine istenilen tamirat yapılmış ve su ve yiyecek kumanyaları hazırlanmıştı. Lejyonlar hemen hazır olan filo gemilerine doldurularak Manş Denizi üzerinden Galya'ya geçirildiler.
Sonuç olarak Jül Sezar Britanya adasına yaptığı bu ikinci seferde de Britanyayı fethedip işgal ederek Roma'nın bir eyaleti haline dönüştürmekten kaçınmıştı. Fakat yaptığı bu seferle Britanya'da yerleşik olan Kelt kavimlerine büyük gözdağı vermiş ve Britanyalılar'ın yaşadığı adanın Roma'nın etki alanı içinde olduğunu vurgulamıştı. Aynı zamanda bu sefer Romalı lejyonlarının Kuzey Denizi kıyılarında gayet büyük zaferler kazandığını açıkça göstermişti. Bu seferden sonra Britanyalılar ile Romalılar arasında gayet çoğalan diplomatik ve ticaret ilişkiler meydana çıkmış ve bu yakın bağlantılar MS 43'te Romalıların bu adanın fethetilmesini gayet kolaylaştırmıştır.

Menapiler ve Treverler

Ana kaynak: Jül Sezar, Gallia Savaşı Kitap VI. Bölüm. 1-8.
Jül Sezar ile birlikte Roma Cumhuriyeti'ni fiilen idare etmek için kurulan üçlü siyasi ittifak  olan "triumvirlik" idaresi MÖ 54 yılında biraz değişiklik gösterdi. Sezar yine önceki eyalet valiliklerini ve lejyon komutanlıklarınında görevlerinde devam etti ve Galya'yı Romalıların eline geçirme politisini uygulamakta devam etti. Diğer iki triumvurlik üyesi ise daha önceki yıl yaptıkları "konsüllük" görevinden sonra kendilerine verilmiş bölgeler üzerine eğildiler.  Diğer triumvirlik üyesi olan Crassus "Asya" eyaletini idare etmek için Anadolu'ya geçti. Bu eyaletten Güney Anadolu'dan İran ve Suriye üzerinde hüküm süren Partlar üzerine hücumlar yapıp; onları yenip; Suriye'yi fethedip orayı bir Roma eyaleti yapma planları ve istila hazırlıkları yapmaya başladı. Böylece Sezar'ın batıda Galya'da yaptığı fetihlere benzer zaferler kazanmayı hedef almıştı.
Pompey ise kendine verilmiş "Hispania" eyaletini ve "Romalı Afrika Eyaleti"ni idare etmeye, gönderdiği kendine yakından bağlı olan eyalet valileri ile devam etti. Kendisi Roma'da kalıp Roma Cumhuriyeti'nin iktidar merkezi olan başkentinde siyasi gelişmelerle yakından ilgilendi. Pompey emrine verilmiş olan 4 Romalı lejyonundan 2'sini  bir isyan çıkması ile Galya'yi idare etmekte zorlanıp ve takviye isteyen Jül Sezar'a gönderdi. Sezar Galya ile uğraşmak zorunda olduğu için Roma'da siyasi ve merkezi idareyi Pompey'in eline bırakmak zorunda kalmıştı. Bu arada şuna da dikkati çekmek gerekir ki triumvirlik rejimin kuruluşunda Pompey ile Sezar arasında siyasi bağlantılar Pompey'in Sezar'ın kızı Julia ile evlenmesi ile pekiştirilmişti. Ama Julia MO 54 yılında doğum yaparken öldü. Buna rağmen Pompey ile Sezar arasındaki politik bağlar gayet sıkı olarak kaldı ve Pompey Sezar'ın Galya'da çıkan genel isyanlar ile uğraşırken karşılaştığı zor durumlarda devamlı olarak desteğini esirgemedi.
MÖ 54 yılı kışında ortaya Galyalılar ayaklanmaları sonunda Sezar tüm bir Romalı Lejyonunu kaybetmiş ve diğer Romalı lejyonlarında da büyük zayiatlar olup bu lejyonların savaş güçlerinin zayıflaması gerçeği ortaya çıkmıştı. Ordusunda bu eksikleri telafi etmek için Sezar yeniden asker toplamaya başladı. Kaybettiği "VIII. Lejyon Gemma"'yi yeni askerle kurdu. Trimvur olan Pompey kendine bağlı olan iki Romalı lejyonunu ("XV. Lejyon Apollinaris" ile "İ. Lejyon Germanica") Sezar'ın emrine verdi. Boylece Sezar'ın zaten komutası altında bulunan üç lejyonu ile Sezar'in Romalı lejyoner askeri gücü, Aduatuca Muharebesi sırasındaki Roma lejyoner gücünün iki misline çıkartıldı. Böylece Sezar Galyalılar'a Romalılar'ın yeniden gayet hızla bir asker toplama gücünü olduğunu gayet pratik bir şekilde gösterdi ve böylece Galya'daki Romalılar idaresine karşı tedirgin olan Galyalılar'a bir gözdağı da vermiş oldu. Sezar bu gözdağını daha da pekiştirmek ve Galyaliların herhangi bir isyanını bastırma gücü olduğunu bir daha göstermek için ve iktidar insiyetifini eline almak niyetiyle kuzey Galya'da bir cezalandırıcı sefere de çıktı .
Titus Labienus'un uyguladığı plana göre İndutiomarus'un öldürülmesine rağmen "Treverler" isyankar tutumlarında devam ettiler. Treverler, ayaklanmalarına Galyalılar'ın katılmalarını sağlamak için Galyalı kabilelere haber gönderdikleri gibi, Ren Nehri karşısında yaşayan German kabilelerinden de destek istediler. German asıllı Ambiorix önce onlara katıldı ve German kabilelerden önce "Nerviler",  "Eduatuciler ve "Menapiler" sonra "Sénonlar" ile "Carnutlar" Treverler'e destek vermeyi kabul ettiler .
Jül Sezar kendine karşı yeni bir Galyalı ve German kabileler koalisyonun kurulmasını önlemek için daha yaz gelmeden bir askeri harekata başladı. MÖ 53 Mart'ında düşük rakımlı arazilerde yerleşik olan Nerviler üzerine yürüdü ve onların arazilerini tahrip etti. Nerviler Romalılar'a teslim oldular.
Her yıl bahar aylarında toplanan "Genel Galyalılar Meclisi" o yıl  Parisiler kabilesi merkezi  olan "Lütece"'de (günümüzde Paris)de  toplandı. Senonlar Parisiler kabilesinin yakın komşuları idi. Sezar da bu toplantıya katıldı. Fakat bu Galyalılar meclisi toplantısına Treverler"; "Senonlar" ve "Carnutlar" adlı Galyalı kabileler katılmamışlardı.  Bu katılmayan kabileler Romalıların Galya idaresine karşı olanlardı. Bu bir ayaklanmaya işaret etmekteydi. Bu üç kabilenin ayaklanaması Senon'ların "Acco" adlı kabile reisi komutası altında olduğu bilinmektedir. Sezar Nisan sonunda Romalılara daima sadık olan "Remiler" kabilesinin savaşçılarının desteği ile emrindeki tüm lejyonlarla Senonlar üzerine yürüdü. Senonlar ve müttefiki kabile olan "Aedular" Sezar'dan aman dileyip rehineler gönderdiler. Sezar sonra "Carnutlar" üzerine yöneldi ve onlar da aman dileyip Romalılar idaresini kabul ettiler.
Galyalı kabileler olan Senonlar ve müttefiklerinin ayaklanması bastırıldıktan sonra Sezar 5 lejyonu ile önde ve diğer Romalı ve muttefik Galyalı birlikleri ve ordu bagajı ile başlarında Sezar'ın ikinci komutanı olan Titüs Libenus Galyalılara destek veren Ambroix komutasındakı German kabileler olan Treverler, Menapiler ve Eburonlar üzerine yürüdü. Önce Menapiler arazisine giren Romalı ordusu bu arazileri yakıp tahrip etti. Menapiler Sezar'dan aman dileyip teslim oldular. Sezar teslim olan Menapiler'i Atrepeler asıllı "Commios" muhafızlığı altına koydu ve Romalı lejyoner ordusu ile Treverler üzerine yürüdü.
Treverler önceki kendi arazilerinde kışlık ordugahla ordusu ile kalmış olan ve bu seferde artçı birliklere komuta eden Sezar'ın ikinci komutanı  Titus Labienus'a karşı hücuma geçmeye karar verdiler. Labienus bir akarsu kenarında yürüyerek German kabilelerinden Treverler sağladığı destek birlikler gdaha gelmeden bir korunaklı ordugah kurmayı başardı. İki ordugahı ayrınan bir akarsu bulunmaktaydı. Libenüs ertesi gün bir aldatmaca yapmaya karar verdi. Emrindeki Romalı ve Galyalı ana Romalı ordusunun artçı birlikleri ile ordugahdan çıkarak akarsu kenarında yürüyüşe geçti. Treverler birlikleri onları takibe başladı. Bir nehir kavisinde takip eden Treverler birliklerinin ileri görüşü imkansız iken Labienus Romalı birliklerini geri döndürdü. Kavisi dönmekte olan ve pek ihtiyatlı ilerlemeyen Trevers'ler üzerine birden yüklendi. Bu beklenmedik taarruz üzerine dağılıp kaçmaya başlayan Treverler birliklerini üzerine Labienus Romalılara bağlı süvarilerle kovalamaya başladı. Trever'ler savaşçıları büyük zayiat verdiler ve birçoğu esir alındı. Bu muharebeden 10 gün sonra da ayaklanmacı Treverler Sezar'a teslim oldular. Sezar bu kabilenin reisi olarak Romalılar'a sadakatinden dolayıyla kabile reisliğinden atılmış olan "Cingetorix"'i tekrar kabile reisi olarak atadı ve onlara tekrar bağımsızlık sağladı.

İkinci defa Ren Nehri geçişi

Ana kaynak: Jül Sezar, Gallia Savaşı Kitap VI. Bölüm.  9-29.ı
İkinci komutanı olan "Titus Labienus"un  Treverler'e karşı zaferinden sonra Jül Sezar ikinci bir defa olarak Ren Nehri'ni geçerek orada bulunan German kabilelerine hücum etmeyi kararlaştırdı. Bu surette hem Galyalı isyancılara destek sağlayan German kabilelerini cezalandırmayı hem de tüm bir Romalı lejyonunun kaybına sebep olan muharebede düşman komutanı olan Ambiorix'den bu kaybın intikamına almayı hedeflenmişti. Önce Roomalı istikham subayları ilk defa Ren Nehri üzerinde inşa ettikleri köprünün bulunduğu aynı mevkide birkaç gün içinde yeni bir köprü inşa ettiler. Sezar köprüyü muhafaza etmek ıiçin köprünün her iki tarafında güçlü birer muhafız birliği yerleştirerk komutası altında bulunan lejyonlarla Ren Nehri'ni Treverler arazisinde bulunan Galya tarafından Germanya tarafına geçti. Komutası altında eskiden beri Romalılarin müttefiki olan ve bu bağları yenilemiş olan "Ubiler"'in tüm savaşçıları da bulunmaktaydı. Elde edilen haberlere göre "Süebler" Germanya'nın orta kısmında bulunan bir mevkide ordularını toplamışlardı.
Jül Sezar bunu öğrenince bilinmeyen arazilerden bu toplu Süeb'ler ordusu üzerine gitmenin hiç olmazsa iase ve levazım temin etme güçlüğü doğrucağını ve büyük olasılıkla düşmanın sürpriz baskınlar düzenleyeceğini; hatta bu baskınlarla ordusunun tümünü veye bir kısmını kaybedebileciğini düşündü. Bunların rizikosunu göze alamayacağına karar verdi. Bu nedenle ordusunu Germanya içine götürmekten sakınarak Ren Nehri kenarında yaptırdığı köprüye geri geldi. Tekrar Galya'ya geçip yaptırılan yeni köprüyü  yıktırdı. Bundan sonra Ren Nehri kenarlarında "Gaius Volcacius Tullus" komutası altında 12 kohorttan oluşan güçlü bir Romalı muhafız birliği bıraktı ve Galya tarafındaki nehir kenarına birçok korunma mevzii yaptırılması için emir verdi.

Ayaklanmanın başlaması ve Avaricum'un kuşatması ve fethi

Ana kaynak: Jül Sezar, Gallia Savaşı Kitap VII. Bölüm 1-33.
Jül Sezar tekrar İtalya'ya gitti. Burada taşra şehirlerinden yeni asker toplamaya koyuldu. Galya'da ise Galyalılar Sezar'ın Romalı idaresine karşı ayaklanmak üzere yeni bir kabileler koalisyonu kurmaya başladılar. Galyalıların bu yeni ayaklamasının ilk görüntüsü 23 Ocak'ta "Cenabum (günümüzde Orleans)" da Cotuatos ve Conconnetodumnos adlı reisleri altında Carnutlar'ın yaptığı bir pogrom ve katliam şeklinde oldu. Bu şehirde bulunan (ve çoğunluğu tüccar olan) tüm Roma tebalıların derhal şehri terk etmeleri istendi ve bunu hemen yerine getirmeyen tüm Roma tebaalılar öldürüldü.
Bunun haberi çok hızla tüm Galya'da yayılıp haber tüm Galya'yı isyankar hale soktu. Bu haber özellikle Arvernler in önemli bir ilerigelen genç soylu şavascı olan Vercingetorix etrafından birleşerek isyan etmelerine neden oldu. Senonlar, Parisiler, Piktonlar, Cadurklar, Turonlar, Avlerkler, Lemovicler, Andecavlar ve  Manş Denizi ve Atlas Okyanusu sahillerinde yaşayan diğer Galyalı Kelt kabilelerinin hepsi ayaklaamya katıldılar. Ayaklanamaya katılan kabileler kendilerin Romalılar karşı savaşa götürecek Büyük Lider olarak genç Vercingetorix'i seçtiler. Bitruglar bile, German asıllı Aedular'a tabi bir kabile olmakla beraber, bu ayaklanmaya katılmaya karar verdiler
Jül Sezar Galya'nın kuzeyinde bulunan Romalı güçleri başına gitmekten sakındı. Çünkü Galya'nın orta kesimlerinde ve daha başka kesimlerinde bulunan kabilelerin de Romalılar'a karşı sadakatlerinin şüpheli olduğunu ve fırsat bulurlarsa bunların da Galyalı ayaklanmacılara katılmaya hazır olduklarını  bilmekteydi. Bu arada daha güneyde bulunan Rutenler; Nitioibroglar ve Galaller ayaklanan kabileler koalisyonuna katılmışlardı ve bunlar Roma'nın Transalpin Galya eyaletini tehdit etmekteydiler. Sezar İtalya'dan topladığı yeni askerlerden oluşan ordusuyla önce Transalpin Galya'ya geçti. O eyalette yerleşik bulunan Vlok Testosalar, Tolosatlar ve Rutenler kabilelerinin tehditlerini önlemek için "Narbo Martius (günümüzde Narbon)"  şehrine gitti. Orada Romalı lejyon askerlerinin ordugahlarınında bulunduğu Helvetler arazilerine geçip bu lejyonların başına geçti. Vercingetorix Sezar'i Roma eyaletleri sınırları içinde tutmaya hedeflenmişti. Fakat orduları başında Sezar Helvetler arazilerinde bulunan "Cevenes" dağlık arazisinin sarp yollarından geçerek Arvenler kabilesi sınırlarına erişti. Bu dağlık arazinin ancak yaz mevsiminden geçilebileceği ve kış döneminde geçit vermeyeceği kabul edilmekteyken Sezar ordusu ile bu engebeli dağları geçip o zaman Romalılar müttefiki olan Aeduiler arazilerine girdi. Bu araziden geçip Lingonlar arazilerinde kışlık ordugahta bulunan Romalı Lejyonlara erişti. Böylece ayaklanmacı Gallilerin Sezar'ı ve lejyonlarını güneyde Roma sınırları içinde tutma planları suya düştü.
Sezar'ın Galya'daki lejyonlarının başına geçmesini önleme planları altüst olmasIna rağmen Vercingetorix hiç yılmadan Romalılar'a saldırı planları uygulamaya devam etti. Bituriglar, Boiler kabilesine tabi vasal Aedular kabilesinin şehirlerinden birine hücuma geçtiler. Kış devam etmekteydi ve Sezar bu müttefiklerine destek vermesi gayet zor olacaktı. Ama eğer destek sağlamazsa ayaklanamcılara yeni fırsatlar sağlayacağını düşünerek mevsime bakmadan askeri harekata geçti. Sezar emrinde bulunan 12 lejyon başına geçti. İki lejyonunu tüm Romalı ordusunun ağırlıklarının savunmasına bıraktı. Ordusuyla geri püskürtmek hedefiyle Vercingetorix ve Galyalı ordu üzerine hızla yürüyüşe başladı. Bu hızlı yürüyüşte Galyalı düşman birlikleri ile çarpışma yapmadan yanlarından geçerek ilerledi ve bu birliklerin Romalıların tedarik hatlarını sonradan kesebileceği rizikosunu yüklenmeyi göze aldı.
Sezar, Senonlar şehri olan Vellaunodunum'u üç günde eline geçirdi. Sonra Carnutlar'ın şehri olan "Cenabum (günümüzde Orleans)" üzerine hedeflendi. Bu şehir önüne Romalı ordusu ile geldiğinde şehirliler büyük bir sürprize uğradılar. Sezar bu şehri de bir sürpriz hücumla eline geçirdi. Bu şehirde yaşayıp Sezar'ın hücumundan kaçmaya çalışanlar da sürprize uğramıştı. Sezar ve Romalılar şehrin ahalisini büyük bir katliama maruz bıraktı. Galyalılara karşı sadece intikam hisleriyle ve "diğerlerine ders olması" şeklinde terör yaratmak için yapılan ve binlerce masum kişinin hayatına mal olan bu Cenabum katliami ancak yüzyıllar sonra Cengiz Han'ın Moğul ordularının şehir fetihlerinde uygulanmıştır. Sezar ordusuyla bu katliamdan sonra Loire Nehri'ni geçti ve Biturigler arazilerine girdi. Önce Biturigler şehri olan "Novidium (günümüzde Nevers"' doğru yöneldi. Fakat bu şehir kendini desteklemeye gelmekte olan Galyalılar ordusunun öncü süvari gücüne dayanarak, Sezar'ıın Romalı ordusuna karşı direnişe hazırlandı. Romalılar öncüsü olan Romalı süvari birlikleri önce Galyalılar'ın öncü  süvari birliği ile çarpışmaya hazır değillerdi. Ama pek bir zaman geçmeden 600 atlı bir Romalı takviye birliği de Roma süvarilerine katıldı. Bu gayet kısa bir zaman önce takviye almış olan Romalı süvarileri Galyalı süvarilerine karşı yapılan muharebede galip geldiler. Bu öncü süvari birlikleri çarpışmasında galip çıkan Romalılar Sezar'ın tüm ordusu gelince hemen "Novidium (günümüzde Nevers" şehrini ellerine geçirdiler. Sezar ordusu ile bundan sonra Bitruglar'ın en büyük şehri olan "Avaricum (günümüzde Bourges)" üstüne yürüdü.
Galyalılar'ın bu başarısızlıklardan sonra Vercingetorix yeni bir taktik olarak yakıp yıkma taktiği uygulamaya başladı. Jül Sezar'ın Romalı ordusuna iaşe ve lavazım tedarikini kesmek için bu ordunun en yakınında olan Galyalı kabilelerden Bitruglar kabilesine ait olan 20'den fazla şehir 1 gün içinde tümüyle tahrip edildi ve diğer birkaç aynı nitelikli Galyalı yerleşkeler de bu taktiğe uyularak yerle bir edildi. Sadece Galyalılar'ın çok değer verdikleri bir güzelliği olan Avericum şehri bu yakıp yıkma politikasından istina tutuldu. Bu nedenle Sezar'ın orduları kuşatma altına aldıkları Avericum önlerinde iaşe ve erzak yöklüğündan dolayı aç ve bitkin düşmeye başladılar. Romalılar müttefikleri olan  Aedular tarafından bulunan iaşe ve erzak  bir nezbe buna çare olmaktaydı. Vercingetorix kendine bağlı ordusuyla Romalılar tarafından kuşatılmış şehir dışında ama yakınında bir tepede ordugahta bulunmaktaydı. Bu düşman Galyalılar ordugahlarını Sezar bir baskınla çabucak ele geçirmek için planlar yaptırdı. Ama bu ordugah bir tepe üzerinde olduğu ve ele geçirmek için bitkin ve aç Romalı ordusunda bulunmayan gayet büyük gayret gerektireceği anlaşılınca bu planları uygulamaktan vazgeçti. Romalı askerlerden daha az gayret isteyen şehri kuşatma harekatına devam etti. Romalılar kuşatma makinaları olarak kullandıkları ytahtadan yüksek tekerlekli kuleleri şehir duvarlarının biraz ilerisinde kurdular ve bu büyük kuleleri tam şehir duvarlarına getirebilmek için bu duvarlara yönelmiş gayet özel teras yollar yaptılar. Avericum'da kuşatmaya alınan savunucular ise huruc hareketleri ile bunların inşasını onlemek için çeşitli hücumlarda bulundular. Romalıların ilk hücumlarında kullanmaya başladıkları birkaç kuştama kulesi tekrar tekrar savunucuların bu hücumlarında yakıldı ve Romalılar tarafından tamir edilip, yeniden yapılıp duvar önüne getirildiler. Savunuculara bu kulelerin üzerinde yürüdüğü teras ile yolları  ve Romalı savunma mevzilerini çökertmek için bunlar altına tüneller delmeye ve bu tünelleri çökertip kuleler ve mevzilerin yıkılmasına sebep olacak tedbirlere de başvurdular.
12 Romalı lejyonundan ve müttefik Galyalılar birliklerinden oluşan kuşatıcı Romalı ordusu yaklaşık 50.000 lejyoner ve 50,000 diğer savaşçıdan oluşmaktaydı. Bu büyük ordunun günlük iaşe ve erzak ihtiyacını karşılamak üzere orduya 500 ton levazım maddesi etraftan bulunup, topllanıp, kuşatıcılara nakledilip, dağıtılması gerekmekteydi. Şehrin dışında ama yakında bulunan bir tepede korunaklı bir ordugahta bulunan Vercingetorix süvari ve hafif piyade birliklerini kullanarak Romalı kuşatmaa ordusuna iaşe ve erzak sağlayan levazım araba konvoylarına zaman zaman baskınlar düzenleyip bunları tahrip edip kuşatıcı Romalı ordusuna erişmesini önledi.
Romalı lejyon orduları Avericum şehir duvarlarına en son hücumlarını gayet kötü bir hava olan bir günde devamlı sağanak halinde yağan yağmur altında yaptılar. Şehrin Galyalı savunucu güçleri bu kötü hava şartları altında tam bir güçle Romalı hücumu beklememekteydi. Bu hücum şehir savunucularına tam bir sürpriz olmuştu. Ayni zamanda havanın gayet fena olması savunucuların direnişini de zayıflatmıştı. Romalılar ordusu tüm gücüyle yaptığı bu hücumda şehre girmeyi başarıp Avericum şehrini eline geçirdi. Şehrin savunucuları ve şehirde kuşatma altında bulunan sivil halk Romalılar'dan ve şehirden kaçmaya çalıştılar. Romalı piyade lejyonerler şehir kapılarını tutmuştu ve şehrin hemen dışında Romalı süvariler bulunmaktaydı. Böylece gayet az sayıda savunucu şehirden kaçıp kendini kurtarabildi. Romalılar ordusu şehri yağmaya girişip savunucuları unutmaya başlamadı. Savunucular için daha kötü olarak, Romalı lejyonerler Cenabum'u ellerine geçirdikleri zaman Galyalıların uyguladıkları katliamın öcünü almaya kararlıydılar. Kuşatma altına iken Avericum şehrinde bulunmuş olan herkesi (Kelt savaşçıları, kadınları , yaşlıları ve çocukları hiç ayırt etmeden herkesi) öldürmeye başladılar. Şehre, Moğol Cengiz Han'ın uygulamaları gibi 12. yüzyıla kadar emsali görülmemiş, bir büyük bir katliam uygulandı. Kuşatma altında şehirde bulunmuş olan nüfusun 40.000 kişiyi aşmış olduğu kabul edilmektedir. Bunlardan 800'u hariç hepsi, Romalı askerler tarafından öldürüldü. Bu Avericum katliamı şehrin yakından bir tepede bulunan Galyalılar korunaklı  ordugahındaki Galyalı komutan Vercingetorix ve Galyalılar ordusu tarafından hiç çaresiz bir halde seyredildi.  
Fakat Vercingetorix bu Avericum katliamından ve şehrin Romalılarca elde edilip yıktırılmasından yılmadı ve moralini kaybetmedi. Bu katliamın haberini tüm Galyaya yayıp yeni kabile gruplarının Jül Sezar ve Romalılar aleyhine olarak kendine bağlanmasını sağladı ve yeni savaşçılar gruplar Galyalılar ordusuna katıldılar. Jül Sezar ise depolarının içinde hala yiyecek ve iaşe stokları kalmış bulunan Avaricum şehrinde kaldı. Romalı lejyonları yıktıkları bu şehirde dinlenmeye imkan buldular.
Kış mevsimi sona ermekte idi ve Romalılar yeni bir askeri sefere çıkma hazırlıklarına başladılar. Romalılar'ın müttefiki olan Aedular arasında kabile reisinin kim olacağı hakkında ortaya çıkan karışık durum Convictolitavis ve Cotos adlı ilerigelenlerin ortak olarak kabile reisliği yapması kabul edilmesi ile geçici olarak çözümlenmişti. Bu büyük kabile Galya ayaklaamasinin sonraki dönemlerinde de Romalılar ile müttefik olarak kalan çok az sayıda Galyalı kabilenin başında geleni idi. Ama tek kabile reisi olması sorunu Avericum ele geçmesinde sonra da yeniden ortaya çıktı.  Sezar Galyalılar lideri Vercingétorix'in  bu iki kişiden biri ile ittifaka geçebileceğinden korkmaktaydı ve sadece tek bir kabile reisi olmasını istemekteydi.  Bu nedenle Jül Sezar bu işe elini koydu;  Cotos ekarte ettirildi ve Aeudular'ın tek kabile reisi olarak Convictolitavis kaldı.

Senonlar, Parisiler ve Avlerklerin mağlup edilmesi

Ana kaynak: Jül Sezar, Gallia Savaşı Kitap VII. Bölüm 57-62.
Titus Labienus komutası altındaki 4 lejyonla (daha katî olarak mevkii bilinmeyen) Parisilerin Lütece şehrine hedefle yürüyüşe geçti. Ordunun tedarik ve iașe ağırlıklarını taşıyip savunan ve İtalya'dan yeni alınıp Galya'ya getirilmiş Romalı askerlerden oluşan kısımlarını "Agendium (günümüzde Sens, Yonne)" şehrinde geride bıraktı. Galliler ordularının komutanlığını Avlerkler kabilesinden Camulogenus'a vermişlerdi. Galyalılar komutanı savaşçılarını Sen Nehri kenarına düzenle yerleştirmişti ve böylece Romalı ordusunun bu nehri geçmesini önleyeceğini planlamaktaydı. Labienus ilerlerken Sen Nehri kıyısında bulunan bir bataklık araziye geldi ve bu araziyi ve nehri geçemiyeceğine karar vererek geri çekildi. Bu geri çekiliş "Metlosedum (günümüzde Melun)" şehrine kadar oldu ve bu şehre Romalılar ordusunun girmesi Galyalılara bir beklenmedik bir sürpriz baskın şeklinde oldu. Bu şehrin hemen kıyısından Romalılar Sen Nehri'ni geçmeyi başardılar. Melun şehrini kaybettikleri haberini alan Galyalılar Lutece şehrini ve Sen Nehrini geçen tüm köprüleri yıktılar. Böylece Labienus ordusu ile nehrin sol sahilinde mahsur kaldı ve ordusuna ait iaşe ve tedarik yükleri ve ordusunun ihtiyat güçleri nehrin sağ sahilinde geride kalmıştı. Buna ilaveten, Sezar'ın yardımcı komutanı olan Labienus'ün arkasında bulunan "Bellovac"'lar "Aedu"lerin kendilerine ihanet ettikleri öğrendikleri için, isyankar bir tavır takınıp bir ayaklanma başlatmak üzerinde idiler. Bunun üzerine Labienus tekrar "Agendicum"'a geri dönüp oradan da tekrar Sezar'ın ordusu ile buluşmaya karar verdi. Labienus emrindeki güçleri bir gecede küçük kayıklarla Sen Nehri'ni geçti. Fakat Galyalılar onun Sezar'la buluşmasını önlemeye gayret sarfetmektedirler ve Labienus'un ordusunun geri dönme yolunu kestiler. Camulogenus komutasında  Senonlar, Parisiler ve Avlerk Eburovic"'ler savaşçılarından oluşan Galyalı ordu bir savaş saf düzeninde beklemeye koyuldular. Labienus'un ordusunu önce geriye çekeceğini ve sonra da bu ordu ile organize şekilde kaçacağını tahmin etmekteydiler. 
Bu mevkide MÖ 53 tarihinde Lutece Muharebesi başladı. İlk şok Romalıların sağ kanadında bulunan Lejyon VII Claudia'nın hücum eden Galyalıları sol kanada doğru püskürtmesi ile oldu. Bu kanatta bulunan Lejyon XII Fulminta askerleri, kendilerine doğru itilen Galyalılara mızrak yağdırmaya başladılar. Fakat Galyalılar, komutanları olarak kendilerine moral ve emir veren Avlerc kabileli yaşlı kabile reisi Comolegonus tarafından  verilen cesaret verici emirlerle bu mızrak yağmurundan yılmayıp saf düzenlerini bozmadılar. Ama Roma askeri tribün komutanlarının emirlerine hemen uyan Lejyon VII Claudia  Galyalıların arkasına düştüler. Galyalilar ana ordusu iki taraftan sıkışmaya alınmış oldu ve çok eçmeden çembere alındılar.  Galyalıların ihtiyat olarak bıraktıkları birlikler bu çemberi kırmak hedefiyle ilerlemeye başladılar ve yakında bir tepeyi ellerine geçirdiler. Galyalı ihtiyatlarının bu taarruzu, Galyalılar ana ordusunu önünde ve arkasında bulunan Romalı lejyonlerin kurduğu tuzak baskısından kurtaramadı. Galyalılar ana ordusunun komutanları ile birlikte ölünceye kadar savaşmak veya kaçmak seçimi yapması gerekti. Kaçmayıp savaşanların tümü öldürüldü. Kaçabilen Galyalı savaşçılar ise Romalı süvariler tarafından kovalanıp büyük bir kısmı öldürüldü.
Büyük bir galibiyet aldığı bu muharebeden sonra Labienus ordusunun ağırlıklarını bıraktığı Agedicum'a geri döndü. Sonra da bütün ordusu ile birlikte Sezar ile buluşmaya gitti.

Vercingétorix'in Alesiya'da kuşatılması ve ayaklanmanın sona ermesi

Ana kaynak: Jül Sezar, Gallia Savaşı Kitap VII. Bölüm  63-90.
Aedular'ın taraf değiştirdikleri haberi muharabelerin uzamasına neden oldu. Galya kabilelerinin hemen tümü Bibrate'de Vercingetorix'e katıldı.  Buna üç istina bulunmaktaydı: Roma'nın uzun dönem sadık müttefikleri Remiler ve Lingonlar ve German asıllı kabileler tarafından devamlı tehdit altında yaşayan ve Roma'nın koruması elzem olan Trevirler. Galyalırin başkanı ve savaş komutanı Vercingetorix kendine katılan tüm kabilelere ilerleyen Romalılar karşısında, bu ordular gelmeden,  kendi evlerini yakmalarını; bütün zahire stoklarını ve tarladaki ekinlerini tahrip edip Romalı lejyonlara hiç iaşe ve tedarik geride bırakılmayıp onların kıtlıktan zayiat görmelerini sağlamak için kabilelere emirler gönderdi. Bundan başka Vercingetorix 15.000 kişiden oluşan süvari ordusunu Romalılara karşı baskınlar ve tecavüzler organize etmek için görevlendirdi. Allobrogenler ve sonra da Helvetler'in savaşa katılmalarına neden olup Romalilar'in gayet zayıfça savundukları "Transalpin Galya" eyaletine hücum edip onları tehdit etmelerini sağladı.
Vercingetorix Romalı lejyonların yenilip geri çekilmesini görünce yakıp yıkma taktiği uygulamasına son verdi ve Sezar Galya'ya geri gelip ordusunun başına geçemeden önce Galya'daki Romalı ordularını imha etme taktiğini uygulamaya koyuldu. Ağustos ortasında Romalılar'ı kovalamak için ordusunun süvarilerini üçe böldü ve üç koldan Romalı süvarilerine karşı hücuma geçti. Romalılar da süvarilerini üç kola bölüp bunu karşıladılar. Çarpışmalar başladı. Romalılar tarafından yeniden askere alınmış olan Germanyalı suvarileri bu sırada önemli rol oynadılar. Kelt Galyalı süvari orduları yenildiler; büyük zayiat verip geri itildiler. Üç Aedular kabileli soylu ele gecirildi. Bunlar Sezar'ın savaş başında kabile reislik görevinden ekarte etmiş olduğu Cotos, Litavicus'un yerine Aedular piyade savaşçılarına komuta eden  Cavarillos, ve Eporedorix idi. Süvarilerinın mağlup olduğunu öğrenen Vercingetorix Mendubiler kabilesi arazileri içinde bulunan Alesiya'ya çekildi. Fakat bu ricat sırasında yapılan dururma faaliyetleri sırasında 3000 zayiat verdi.
Jül Sezar'ın yazdığına göre Vercingetorix'in ordusu (15.000 süvari ve 80.000 piyade) toplam  95.000 savaşçıdan oluşmaktaydı ve bu ordunun 1 ay yetecek kadar iaşe ve tedariki yanlarında bulunmaktaydı. Yeni bir Galyalı takviye ordusunun Alesiya'ya gelip Romalı ordusunu  arkasından vurmasını beklemekteydi. Sezr'in emrinde 10 veya 12 lejyon askeri bulunmakta ve bunalrin sayısı 50-70 bin arasında olmaktaydı> Bu Romalı ordusunun merkezi karagahı Alesiya "kalesi (oppidum)"'de bulunmakta ve buradan Galya eyalketinleri kontrol edebilmekteydi. Böylece Alesiya Kuşatması başlamış oldu.
Jül Sezar yazdığı eserde Alesiya kalesinin iki ırmak arasında kalan bir tepe üzerinde konumlandığını bildirmektedir. Romalılar ordusu sayı bakımından daha üstünlük sağlayamaktaydı. Bu nedenle Sezar tüm ordusu ile hemen kaleye taarruza geçmekten sakındı. Bunun için antik Romalı istihkamcılık teknolojisinin en son kuşatma tekniklerini kullarak kaleyi kuşatama altına alarak kalede kapalı kalan Galyalılar ordusunu yiyeceksiz aç bırakarak direnişini kırmak ve onların teslim olmalarını sağlamayı hedef aldı. İçinde şehir olan kaleyi çevreleyen savunma surları 16 kilometreden biraz daha uzun idi. Sezar'ın istikhkamcıları bu surları tamamiyla saracak ve kaleyi tüm askeri abluka'ya alacak 
bir duvar siztemi ile sarıp şehirden yapılabilecek herhangi bir huruç harekatını önlemeye hedeflendiler. Diğer taraftan Romalılara dışarıdan kaleyi kurtaramak için gelebilecek bir destek ordusunun kuşatıcı Romalılara hücum etmesini önlemek üzere 22 km uzunluğunda bir savunma duvarlarını ilk savunma duvarınin hemen yakınında inşa ettiler. Bu iki kuşatıcı duvarını inşa etmek için Romalı istihkamcılar kalenin etrafındaki engebeli arazi şartlarını da göz önüne aldılar. İnsanların geçemiyeceği kadar kayalık ve sarp arazilerde duvarlar yapmadılar. Onun için Romalıların yaptıkları iki katlı kuşatma duvarları aralıklı olarak kesikli oldu.
Alesia kalesini kuşatmadan kurtarmak için bir Galyalı ordusu Eylül sonunda, kuşatma başladıktan 6 hafta sonra şehir ve şehri saran Romalılar mevzileri önüne geldi. Bu Galyalılar ordusu Atrebatlar'lı Commiuos, Aedular'lı Viridomarus ve Eporedorix ile (Vercingetorix'in kuzeni olan) Arvernler'li Vercassivellaunos komutası altında idi. Bu ordu Sezar'ın yazdığına 246,000 piyade ve 8,000 süvari savaşçıdan oluşmaktaydı. Bu Galyalılar ordusunu kurmak için değişik kabilelerden şu sayılards savaşçılar istenmişti:
Aedular'dan ve onlara tabi kabileleri Segiavlar, Ambivaretler, Aulerc Brannovicler, ve Blannoviler'den 35 bin kişi... Arvernler'den ve onlarla birlikte Eleunterler, Cadurclar, Cadallar ve daima Gaballar'ın hakimiyeti altında bulunan Vellviler'den aynı sayıda (35 bin) ... Seküanlar, Senonlar, Biturigler, Santonlar, Rutenler, Csrnutlar'ın her birinden 12 bin; Bellovaclar'dan 10 bin; Piktonlar, Toronlar, Parisiler ve Helvetler'den 8 bin; Suessionlar, AAmbianlar, Medıomatricler, Petrocoriler, Ner=viler, Morinler, Nitrobrigler'in her birinden 5 bin; bir de o kadar da Aulerc Cenomanlar'dan,; Atrabatlar'dan 4 bin; Rauraclar ve Boiler'den 2 bin; Okyanı=üs sahillerinde genel olarak Armoriç diye anılan bütün (kabile)lerden (yani Curiosolitler, Redonlar, Ambibariler, Caletler, Osismler, Venetler, Lemovicler, Veneller'den) 30 bin kişi istediler. .. Fakat Belolovaclar 2 bin kisi gonderdiler.

Jül Sezar, (çev. Hamit Dereli), Galya Savaşı, Kitap VII s.75  s.242
Bu tüm Galya Savaşları için karar verici muharebe olacağı zamanında bile bilinen savunma muharebesi için bir kale etrafında toplanan insan sayısı inanılmayacak kadar büyük idi. Maksimum Romalı ve  Galyalı savaşçı sayısı 400.000'i aşkın idi. Bunların yanında her iki ordu yanında bulunan çoğu ordulara ek savaş destek görevi yapan Romalı esirler, hizmetkarlar, diğer siviller ve kale-şehirde bulunan sivil halk da  eklenirse bu muharebe için ne kadar inanılmayacak kadar masif bir insangücünün teksif edildiği ortaya çıkmış olmaktadır.
Romalılar piyade güçleri iki yönde, yani kaleye doğru dönük abluka duvarı mevzileri ve dışa dönük savunma mevzilerinde düzen aldı. Sezar süvari güçlerini okçular; sapanla taş atıcılar ve Galyalı müttefiklerinin sağladığı hafif piyade güçleri ile  takviyeli olarak ayaklanmacı Galyalıların süvarileri ile çatışmalarda kullanmak için görevlendirdi. Galyalılar destek ordusunun gelişinden hemen sonra yapılan ilk çatışmalar öğle saatlerinden ta gün batımına kadar devam etti. En sonunda Sezar'ın German asıllı süvari birlikleri Galyalılar süvarilerine galip geldi. Galyalıları takviye eden çok sayıda Galyalı okçu öldürüldü ve kaçabilenler ise Galyalılara korunaklı ordugahına sığınabildiler. Ertesi gün dıştaki Galyalı destek ordusu merdivenler, ağdan geçitler, dövüş platformları ve zıpkınlar yapıp bunlarla  dışa bakan Romalı mevzilerine saldırmaya hazırlandı. Galyalılar sürpriz yapmak için gece yarısı bu dışa bakan mevzilere taarruza geçtiler. Mevziler duvarlarına tırmanmaya çalışan Galyalılara okçular ve taş atıcılar destek sağladı. Mevzileri korumaya çalışan Romalılar da mızraklarla ve sapanlardan atılan taşlarla savunma yaptılar. Muharebenin gece karanlığında yapılması her iki tarafta da ağır zayiat ortaya çıkardı. Her iki tarafta mancınıklar kullanarak düşman tarafına yağmur gibi iri taşlar yağdırdılar. Romalılar dışa bakan mevzilerde ortaya çıkan gedikleri içe bakan mevzilerden aldıkları malzemelerle kolayca pekiştirebilmekteydiler. Mevzileri aşabilen Galyalıları durdurmak için iki mevzi duvarı arasında tuzaklar hazırlanmıştı ve mevziyi aşabilen Galyalılar bu tuzaklardan epeyce zayiat gördü, Galyalıların bu hücumları gittikçe yavaşlamaya başladı ve Galyalı komutanların planladığından çok daha yavaş ilerlemeye başladı. Gün doğumu geldiği zaman Galyalılar sol kanatlarında bulunan Romalı piyadelerin bir çevirme hücumu yapabileceklerinden korkmaya başladılar ve destek ordusu Galyalılar hücumdan vazgeçip geri çekilmeye başladı. Kalede bulunan Vergingetorix dışa bakan mevzilere yapılmakta olan dıştan hücum eden Galyalılar arasında iletişim imkansızlığı dolayısıyla koordinasyon yapamamıştı. Kale içindeki Vergingertörix dış mevzilere yapılan hücumu ortaya çıkan savaş gürültülerinden öğrenmişti. Fakat şehirden genel bir huruç hareketine geçip Romalılar iç mevzilerine hücumda bulunmakta gecikti. Savunuculara ıce bakan mevziler ile kale arasında bulunan hendeğin doldurulması için gerekli olmayan işlerle zaman sarfettılar. Güneş doğmakta iken başlayan huruç hareketinde Vergingetorix bir köşeyi dönmekte iken dıştan yapılan hücumların durdurulup geri çekilme yapıldığını anlayıp kaleye geri çekilmek zorunda kaldı.
Bu iki başarıssız çarpışmadan sonra dkale dışından buluna Galyalılara ordusu en iyi savaşçılardan oluşan 60.000 kidilik bir elit taarruz birliği kurdu. Bu birlik komutası Vercingetorix'in bir kuzeni olan Vercassivellaunos'a verildi. Vercassivellaunos elit birliği ile bir uzun gece yürüyüşü ve sonra bir sabah bir dinlenme molasından sonra kalenin ve Romalı mevzilerinin kuzeyindeki dağlık araziden aşağıya doğru Romalı ordugahına doğru hücuma geçti.
Aynı zamanda Galyalılar süvarileri ovada bulunan Ramalılar disa bakan  mevzilerine taarruza başladı. Galyalıların elindeki diğer askeeler ise Galyalılar korunaklı kampı önünden Romalıların dışa bakan mevzilerine hücuma geçtiler. Kale içinde bulunan Vercingetorix ise Romalılar iç mevzilerine taarruza başladı. Galyalılar özellikle mevzilerde bulunan maniaları ortadan kaldırdıktan sonra Romalıları geri itip onlara karşı epey hızla ilerlemeye başladılar. Sezar ordugahın kuzeyindeki güçlerin dağdan aşağı hücum eden Galyalılara karşı zor bir duruma girdiğini görüp ikinci komutanı Titus Labienus altında takviye güçlerini ordugahın yukarı tarafına gönderdi. Fakat ova tarafından kaleden huruç yapıp  iç mevzilere geçen kuşatma altında olan Galyalılar Romalı ordugahına bir yokuştan çıkarak hücuma geçtiler. İç mevzilerdeki Romalı savunma külalerinden okçu ve taş atıcı ateşi altında mevziler önündeki hendeği doldurdular ve taşıdıkları kuşatma aletlerini kullanamaya başlayıp duvara çıkıp duvar üstündeki savunma mevkilerini ellerine geçirmeye çalıştılar ama Romalıların  direnişi dolayışiyla Galyalılar Romalı mevzilerine ancak tesir etmeye başladılar. Sezar bu mevzilere taze takviye güçleri gönderdi ve Galyalıların ilerlemesi gayet yavaşladı.
Fakat ordugahın kuzeyindeki Galyalılara hücumu çok ciddi olmaya başladı. Sezar şahsen  yukarı ordugaha mevzilerine giderek buraya  gönderdiği Titus Libenius'un 4 kohortu ve bir miktar süvari gücünün başına  mevzilere giderek komutayı üzerine aldı. Sezar ve lejyonları Galyalıların her iki taraftan yaptıkları hücumlara 4 gün büyük bir direnme gösterdiler. Dördüncü gün önce Labienus taarruzda bulunan Galyalılar arasında bir gedik açtı ama bu hemen Galyalılar tarafından kapatıldı. Sezar da aynı şekilde etrafında topladığı Romalı lejyonları ve German kabile askerleri ile Galyalıların hücumlarını teker teker geri püskürttü. Yine dördüncü gün sonuna doğru bir Romalı süvari grubu burada yapılan  çarpışmaların köşesinden Galyalıların gerisine geçmeyi başardı. Bu süvari birliği Galyalılarageriden taarruza başladı. Buraya gelmiş olan elit Galyalılar gücü önlerinden gelen Sezar kohortlarının hücumu sırasında geriden gelen süvari hücumunu fark edince paniğe kapılıp kaçmaya başladılar. Fakat geriden taarruz eden Romalı süvariler tarafından yolları kesilip çoğu elemine edildi. Galyalı elit birliğin komutanı Vercassivellaunos Romalılar tarafından esir alındı. Bu durumu gören Vercingetorix her taraftan Galyalılar ordusunun geri çekilmesi komutası verdi. Destek için gelmiş olan Galyalılar ordusu tümüyle dağıldı ve ordugahlarından kaçmaya yeltendiler. Romalı süvariler kaçanların çoğunu öldürdüler ve birçok Galyalı savaşçıyı esir olarak aldılar. Kaçmayı başaranlar bir düzenli bir ordu oluşturamadılar ve Galyalı savaşçılar kendi kabilelerine dağıldılar.
Ertesi gün Vercingetorix atında Sezar'ın önüne eğilerek silahlarını Sezar önüne atıp Romalılara teslim oldu. Modern tarihçi Carcopino Arvern kabile reisi olan Vercingetorix'in böylelikle bir Kelt dinsel geleneğini yerine getirdiğini ve direnişe devam edip Galyalıların büyük bir katliamına neden olacağına kendini düşmana teslim ederek kendisinin idam edilip öldürülmesini sağlamak istediğini bildirmiştir. Sezar'ın Galyalılar geleneklerini ve dinsel inançlarını hiçe sayarak  Vercingetorix'i zencire vurdurarak tutsak olarak hapse attırmıştır. Vercingetorix gayet kötü şartlar altında 6 yıl çeşitli Romalılar hapishanelerinde kalmıştır. Bu muharebeden sonra Roma Senatosu prokonsül Jül Sezar bu zaferinin  şerefine20 gün sürecek olan bir anma dönemi kutlanmasını kabul etmiştir.
Alesiya Muharebesi Galya'da Keltlerin Romalıra direnişlerinin zirvesi olmuştur. Alesiya'da savaşan kaleye destek için gelen Galyalı savaşçılardan kaçabilenlerin hepsi Romalılar tarafındna aranıp yakalanarak esir edildi. Bunlardan bir kısmı esir olarak Romalılar esir pazarlarında satıldılar. Diğerleri ise bu savaşa katılan Romalı lejyonerlere ganimet köle olarak verildiler. Ancak Romalılar tarafından önemli müttefik olarak kabul edilmiş olan Audiler ve Arvenler kabilelerine bağlı olan Galyalı savacılar politik nedenlerle esir veya köle olarak alınmadılar ve af edilip özgürlüğe kavuşturuldular.
Romalılar Sivil Savaşı'nin Jül Sezar tarafından kazanılıp onun diktartor ilan edilmesinden sonra Sezar adına Roma'da düzenlenen Zafer Alayı sonunda Roma ortasında Roma Forumu'nda bulunan "Carcere Mamertino veya Tullianum" hapishanesinde boğularak idam edildi.

Biturigler ve Bellovaclar üzerine seferler

Ana kaynak: Jül Sezar, Gallia Savaşı Kitap VIII. Bölüm. 1-25
Vercingetorix'in Alesiya'da kuşatmaya alınıp teslim olmasından sonra bu kuşatmaya katılmada bulunan tüm savaşçılar dahil hemen herkesin Romalı esir pazarlarında köle olarak satılmasına rağmen Galya'da Romalılar idaresi aleyhine Galyalılar arasında koalisyonlar kurulmaya devam etmekteydi. Sezar bunların yeni ayaklanmaların çıkmasına yol acmasini önlemek hedefiyle Lejyon XIII Gemina ile yürüyüşe geçti ve sonra Lejyon XI Claudia oana katıldı. Bu iki lejyon ile Sezar Bitürig'ler arazilerine girdi. Arazilerine Romalı lejyonlarının girmesinden, önce yılmayan Bitrugler Romalılarla bir savaşa hazırlanmaya devam ettiler. Ama kış döneminde büyük bir Romalı ordusunun birden gelmesi ve başlarında ünü Galya'da çok iyi bilinen Romalı general Sezar'ın bulunması, Roma işgali başlamasından bir ay sonra Bitruglar'ın teslim olmalarına yol açtı. Bibrate'ye geri dönen Sezar bu sefer Şubat'ta Lejyon XI Ferrata ve  Lejyon XIV Gemina  ile birlikte Carnutlar ve onların en önemli şehir olan "Cenabum (günümüzde Orleans)" üzerine yürüdü. Bu şehre giren Romalılar ordusu Carnutlar'a büyük zayiata verdirmeye başladı.
O yaz bu iki ayaklanma bastırmasından sonra, Sezar Bellovaclar ve müttefikleri kabilelerin, Bellovaclar kabile reisi "Correos" ve Atrebatlar reisi olan "Commios" komutasında, Seuessonlar'ın arazilerini istila etmeye hazırlık yapmaya başladıklarını öğrendi. Sezar Lejyon XI Claudia başında bunlara karşı yürüyüşe başladı. "Cenabum (günümüzde Orleans"'da burada kışlaları bulunan biri "Titus Labienus" komutasında olan iki diğer lejyon da Sezar'ın yürüyüşüne katıldı. Sezar Bellovaclar'ın sınırına ilerleyip burada bir korunaklı ordugah kurdu. Burada iken Bellovaclar arazilerinde Kelt Galyalı Bellovaclar yanında Ambienler, Aulerler, Caletler, Velıocalar; Atrebatlar savaşçılarından oluşan ve  ve diğer Germen kabileler orduların beklemekte olan büyük bir Kelt ordusunun hazır olduğunu öğrendi. Bu ordu Sezar üç Romalı lejyonu ile Bellovaclar arazilerine girerse onunla karşılıklı askeri muharaebeye girişmeye kararlı idi. Sezar ilerleyip bir tepe üzerinde düşük yamaçlarda mevzilenmiş olan Bellovac'lara ve müttefikleri ordusu karşısına gelip burada korunaklı bir ordugah kurdu. İki ordu karşı karşıyaydı ama küçük karakol çarpışmaları dışında bir askeri çarpışma başlamamıştı. Tam bu sırada Bellovaclar'a takviyeye gelen 500 süvariden oluşan bir Germen birliği de çarpışma mevkiine yetişti. Galyalılar bir baskın düzenleyip Roma müttefiklerinden olan Remiler süvari birliğine zayaiat vermişlerdi. Sezar da buna karşılık Keltlere takviyeye gelmekte olan Germen savaşçılarına karşi tuzak kurdu ve Germanlara zayiat verdirdi. Sezar üç Romalı lejyonu ile Bellovaclar'a karşı yürümeye başladı. Bellovaclar mevzilerinden çekilmeye karar verdiler. Bu geri çekilmelerini gizlemek için eski mevzilerini ateşe verdiler. Ama düşmana karşı daha yüksekte bulunma avantajlarını korumak maksadi ile tepenin daha yükseklerinde bulunan yeni mevzilere çekildiler.
Bellovaclar'ın kabile reisi olan "Correos" 6000 piyade ve 1000 süvariden oluşan savaşçı ordusu ile Romalı ordusuna bir tuzak kurma hazırlığına başladı. Fakat casusları vasıtası ile Sezar bu tuzağın haberini aldı. Kendi Romalı ordusu ile Bellovaclar'a karşı tuzak hazırladı. Romalı süvarisi Bellovac'ların tuzağına güya kapıldı. Fakat Bellovac ordusu suvarilere hcum etmekteyken büyük sayıda Romalı piyade lejyoner Bellovaclar'in tuzakçı ordüsünü sarma altına almayı başardılar. Sezar kendi piyade ordusunun komutasında sarılmış olan Bellovaclar'a karşı taarruzu yönetti. Bellovaclar ordusu  büyük zayiat verdi ve kabile reisi ve komutan olan Correos ölenlar arasındaydı.
Romalı ordusunun başarısı, mağlubiyetleri sırasında büyük zayiat veren, Bellovaclar'ın Sezar'dan aman dilemelerine neden oldu. Sezar bu teslim olmayı kabul etti. Fakat Atrebatlar kabile risi "Commios" kaçmayı başardı. "Titüs Labienüs" onunla yapılan bir teslim konuşmasi sırasında onu katletmek için bir Romalı subay göndermişti. Bunun için, bu suikasttan kurtulan "Commios" bir daha hiç Romalı yüzü görmemeye yemin ederek Germanya'da ortalıktan kayboldu,

Piktonlar'a karşı seferler

Ana kaynak: Jül Sezar, Gallia Savaşı Kitap VIII. Bölüm. 26-29.
Antik Akitanya'da Sezar'ın ikinci komutanı Caius Caninius Roma müttefiki olan ve kendi halkından Piktonlar'dan olan "Dumnancos" reisliği altında bulunan bir kısım Piktonlar ordusu tarafından "Lemonum (günümüzde Limoges)"'da kuşatmaya alınmış olan Galyalı "Duraios"un yardımına gitti, Fakat bu Romalı birlikte doğrudan doğruyan kuşatan orduya taarruz edecek kadar yeterli sayıda Roma askeri bulunmamaktaydı. Bu nedenle kuşatılan şehrin yakınlarında Caius Caninius ordusunu korunaklı mevzilere yerleştirdi. Bu taktikle kuşatmayı yapan Galyalıları üzerine çekmek ve böylece kuşatmayı zayıflatmak istemekteydi. Bu taktikte başarılı oldu; kuşattıcılar Romalı mevzilerine hücum ettiler ama hemen geri püskürtüldüler. Ama tekrar şehri kuşatmaya geri döndüler. Limoges kuşatması haberini alan Sezar ikinci yardımcısı "Gaius Fabius" komutası altındaki ekstra bir Romalı lejyon birliğini takviye olarak Limoges üzerine gönderdi. Kuşatıcılar komutanı "Dumnacos" Romalı takviye ordusunun geldiği haberini alınca kendi Piktonlar ordusuna hemen geri çekilme emri verdi. Fakat takviye birliği komutanı "Caius Fabius" hiç beklemeden hemen çekilmeye başlayan kuşatıcılara karşı hücuma geçti. Bu Romalı birliğine bağlı Romalı süvariler önce taarruza başladılar. Bunu piyade lejyonerler takip etti.  Bu nedenle kuşatıcı Piktonlar ordusu tümüyle hezimete uğratıldı. Piktonlar'ın geri çekilişi düzenli olmaktan çıkıp düzensiz bir kaçışa dönüştü. Piktonlar'ın zayiatının 12.000 kişiyi geçtiği bildirilmektedir.

Cadurclar ve Uxellodunum kuşatması

Ana kaynak: Jül Sezar, Gallia Savaşı Kitap VIII. Bölüm.30-44.
Pictonlar'ın büyük bir hezimete uğratılmasından sonra bu kabileye mensup olan 5.000 kadar kişi; Drappes komutanlığındaki grup Senonlar'a, kabilesine ve Lucterio komutanlığındaki grup ise Cadurclar kabilesine sığındılar. Bu iki kabile de Roma Cumhuriyeti'nin düşmanı ilan edilmişlerdi. Caius Cainius iki Romalı lejyonu ile bu iki kabile üzerine yürüyüşe geçti. Aynı zamanda Caius Fabius, Dumnatus'a destek sağlamış olan Carnutlar ve diğer kabileler üzerine askeri sefere başladı. Carnutlar üzerine olan Romalı seferi gayet hızla gelişti ve bu nedenle Carnutlar rehineler vererek hemen teslim oldular. Galya'nın en uzak sınırları üzerinde yaşayan Armoric denilen  kabileler de Caius Fabius arazilerine girince derhal Romalılara boyun eğmeyi kabul ettiler. Dumnatus kendi kabilesine ait arazilerden gizlice ayrılmaya mecbur oldu ve Galya'nın en uzak sınır bölgelerine saklanmaya başladı.
Drappes ve Lucterio'nun Cadurclar'ın arazilerinden dışında yerlere gitme kalmamıştı. Cais Caninus'un Romalı lejyonlarla üzerlerine geldiğini öğrenince Drappes ve Lucterio Cadurclar arazilerinde bulunan gayet korunaklı Uxellodunum kasabasının kalesine çekildiler.  Kasaba halkının elinde çok ağırlıkları bulunduğu için halkın çoğu kasabayı terk etmediler. Zaten kale, etrafı çok dik yamaçlı uçurumlarla çevrili bir tepe üzerinde kurulmuştu ve bu kasabanın kale depolarında gayet uzun bir kuşatmaya dayanmak için gayet fazla zahire ve diğer iaşe stoklanmıştı. Cais Caninus bu kale önüne geldiğinde bu kalenin hisarlarının dik kayalıklar üstünde olduğunu ve buralara tırmanmanın imkansız olduğunu anladı. Askerlerini üç gruba böldü ve yüksek arazide üç değişik ordugaha yerleştirdi. Bu ordugahlardan zaman zaman çıkan Romalı gaskerler elverişli zamanlarda hisarın etrafını çevirecek mevziler ve duvarlar yapmaya başladılar. Alesya kalesi kuşatmasının tarihini gayet iyi bilen bu kasaba halkı daha fazla yiyecek zahire tedarik ve stokları yapma için karar verdi. Bu kararda Alesya kuşatmasında fiilen yaşamış olan Lucrteio çok etkili oldu. Bu planı uygulama için bir gece Lucretio ve Drappes komutasında 2000 savaşçı zahire toplamak için gizlice kaleden ayrıldı. Bu birlik bol zahire topladıktan sonra kalenin 10 mil uzağına gelip yerleştiler. Hayvan yükleriyle Romalılara hiç görünmeden gizlice bu zahireyi buradan kale içine taşımaya karar verdiler. Lucretius bu taşıma işine memur edildi. Galyalılar Romalıların bilmedikleri yollardan zahireyi hayvanlarla kaleye götürmeyi planlamışlardı. Ama bu grubun zahireyi kaleye götürmek için ilk kafilesi Romalı nöbetçiler tarafından gözümlendi. Romalılar buna bir tuzak kurup Lucretius ve kafilesini darmadağın ettiler. Ne taşıyıcılar ne taşınan zahire ne de bunun reisi olan Lucterio kasabaya erişebildi ve bu kafilenin hemen tüm üyeleri ya öldürüldüler ya da yaralanıp esir oldular. Ancak kaçabilen birkaç savaşçı ile Lucretio oldu ama onlar da kale dışında zahire ıle bekleyen Galyalılara geri dönemediler. Romalılar komutanı esirlerden Drappes'in kaleye 10 mil yakında topladığı zahire ile bir kamp kurduğunu öğrendi. Bir  süvari Romalı birliği bir baskınla bunlar üzerine saldırdı. Galyalı birliği tamamiyle elimine edildi; topladıkları zahire Romalılar eline geçti ve komutanları Drappes de esir alındı.
Fakat bu başarısızlık kasaba halkının kuşatıcı Romalılara karşı direnişini durdurmadı ve özellikle 2000 kişilik askerin kasabayı terk edip geri gelememesi savunucuların erzak ve iaşe durumunu iyileştirdi.  Romalılar ise kasabayı çepçevre kuşatan mevziler ve duvarlar sistemini inşa etmeye koyuldular.
Jül Sezar bu sıralarda önce Belgalar tarafından mümkün olabilecek bir ayaklanmasını önlemek için bir güç gösterisi olarak Mark Antoni komutasındaki 12 kohortluk bir Romalı lejyon birliğini onların arazisine gönderdi. Lucterio ve Drappes yenilip Uxellodunum kalesine çekilmelerinin ve bu kasabanın inatla direnişinin haberini alınca Jül Sezar bir süvari birliği başında olarak Uxellodunum kalesi önüne geldi. Bu kuşatmanin komutasını eline aldı. Kasabanın depolarında uzun bir kuşatmaya direnecek kadar yeterli yiyecek maddesi bulunduğu önceden öğrenilmişti. Sezar bu sefer kuşatılan şehrin suyunu kesmeye karar verdi. Fakat şehrin bulunduğu tepenin etrafında derin bir vadide şehri hemen çevreleyan bir ırmak bulunmakta idi ve bunu ırmağın suyunu kesmenin imkanı bulunmamaktaydı. Yine de kasabanın suyunun sadece bir kısmı kasaba kenarından geçen bu ırmaktan temin edilmekte idi. Ayrıca kasabanın etrafında bulunan sarp uçurumlardan birinden gayet gür bir su kaynağı çıkmakta idi ve kasabalılar bu kaynağa yetişebilmekteydiler. Sezar kasaba halkının bu kalenin bulunduğu tepeden ırmak kenarına gelmelerini önlemek için irmağın diğer kenarına okçular ve sapanla taş atan birlikler yerleştirdi. Su kaynağınin da kullanılmasını önlemek için vadinin karşısında bir taraca yaptırıp bunun üzerine bir kule yaptırıp bu kaynağı kule tepesinde yerleştirilmiş okçuların menzili içine sokturdu. Böylece kasabalıların bu kaynaktan su alabilmek için hayatlarını tehlikeye sokma olasılığını gayet artırdı. Ama kasaba ahalisi ölüm tehlikesini göz önüne alarak kaynağı kullanmaya devam ettiler.  En sonunda Sezar lağımcılar kullanarak bu kaynağın suyunu kesmek için tüneller açtırdı ve bu tünellerden başka yerlere aktarılan sular dolayısıyla kaynağın suyu kesildi. Bunun üzerine kasabalılar Sezar'ın Romalı ordusuna teslim olmak zorunda kaldılar.
Sezar o zamana kadar kendine karşı ayaklanan alelade ahaliye karşı oldukça  merhametli davranmaktadaydı ve babrbarca cezaları ancak ayaklanma liderlerine uygulanmakta idi. Fakat bu son ayaklanmada Sezar ne kadar zalım ve acımasız bir kişi olabileceğini açıkça gösterdi. Başka Galyalıların isyan etmesini önlemek ve ibret olması için bahanelerini tekrarlayan Sezar teslim olan Uxellodunum kasabası halkından olup da eli silah tutabilecek herkesin, gayet küçük yaşta çocukların bile, ellerinin kesilmesini ceza olarak uygulattı. Modern Fransız tarihçisi Carcopino bu zalim cezanın affedilemiyecek bir canavarlık olduğunu yazmaktadır.  Carcopino'ya göre Sezar Roma senatosunun kendine 5 yıl için verdiği görev döneminin sonunun yaklaştığını bilmekte; bu sefer Senato'da yaptığı siyasi düşmanlarının ondan öç almak için kararlar vereceğine inanmakta ve döneminin geride kalan kısmında Galya'da hiçbir ayaklanmaya hiçbir surette izin vermemesi gereğini düşünmekte idi. Bu nedenle Roma Cumhuriyetinin iç politikasının bir gereği olduğunu bildiren modern tarihçi Sezar'ın bu iğrenç canavarlığını biraz olsun mahzur görmektedir