Wight Adası

Fiziksel coğrafya

Yüzölçümü 384 km²; 2011 tahminine göre nüfusu 138,400 kişi ölüp; nüfus yoğunluğu 364/km² olmaktadır. Wight Adası, Britanya'nın en büyük alanlı ve en büyük nüfuslu adasıdır. Bu adanın doğu-batı yönünde en büyük eni 37 km ve kuzey güney yönünde eni 20 km olup takriben bir baklava dilimi dörtgen şeklindedir. En yakın anakara parçası Soiüzerinde olup Hampshire kıyıların 6 km uzaktadır. Adada 285² arazi tarım alanı, 52² arazi üzeri yapılaşmış arazidir. Ada etrafında 88 km kusur uzunluğunda sahil bulunmaktadır.
Wight Adası'nda bulunan arazilerin niteliği gayet çeşitlidir. Bu çeşitlilik dolayısula Wight Adasına "Minyatür İngiltere Adası" adı verilmiştir. Wight Adasının batısı genellikle kırsaldır. Adanın tümün ortasından tepelik bir arazi geçmektedir. Bu tebeşir kayaçlardan oluşan tepelik arazinin nispeten yüksek sırtı sahilden gayet iyice görülür manzaralar yaratmaktadır, Bu tepelik arazinin sırtı denize kadar ulaşmakta ve hatta "Neddles (İğneler)" adı verilen deniz içinde bulunan bir sıra sivri, ince yüksek kayalardan oluşan bir manzara yaratmaktadır. Wight Adası'na gelen turistler için bu deniz içinde kayalar manzarası gayet popüler olarak görülmekte ve fotoğrafı çekilmektedir. Adanın güney batı bölgesi kendine has nadir bulunan sosyal ve tarihi bulunan bir arazidir ve bunun için "Wight'ın Gerisi" olarak adlandırılmaktadır. Adanın en yüksek noktası zirvesi 231 m olan "St, Boniface Down" tepesidir. Adanın diğer taraflarında da çeşitli arazi şekilleri bulunmaktadır. Adanın ortasında doğu-batı yönünde uzanan eski kalkerden tepelik arazinin kuzeyinde arazi alçak rakımlı koruluklar ve meralar halindedir. Adanın güneyi Manş Denizi sahilleridir ve tebeşir kayalardan oluşan be nedenle yumuşak ufalanabilir kayalık olan yüksek sahil yarları doğa manzaraları ile çok sayıda turist çekmektedir. Bu yarlarda bulunan kuşlar, yuvaları ve diğer vahşi hayvanlar uluslararası korumaya tabidirler.
Adanın kuzeyine doğru araziyi yaran çok sayıda küçük akarsu bulunmaktadır. Bunlardan en büyüğü "Medina Nehri" adanın kuzeyine Solent'e akmaktadır. Diğer bir akarsu olan "Doğu Yar Çayı" hemen hemen kuzey-doğuya doğru akmakta ve adanın tam doğusunda bulunan Bambridge Limanı'nda deniz kavuşmaktadır. Bir diğer akarsu "Western Yar Çayı" ise batıda olup Freshwater Körfezi üstünden çıkıp kısa bir mesafe aldıktan sonra Yarmmouth'da bulunan nispeten büyük bir haliçte denize katılmaktadır.
Adanın alanının yarısından fazlasının doğası, özellikle Batı tarafı, "Wight Adası Üstün Doğal Güzellik Alanı" olarak nitelendirilmiştir ve bu bölgede herhangi bir insan yapısı faaliyeti özel koruma statütüye tabi olarak kontrol edilmektedir.

İklim

Wight Adası İngiltere adasının en güneyinde bulunduğu için İngiltere'nin diğer bölgeleinde daha ılıman bir alt-iklime sahiptir. Bunun için Wight Adası, özellikle adanın güneydoğusundaki yazlık tatil merkezleri ile, birkaç yüzyıldır popüler bir iç turizm ve yazlık tatil bölgesi olmuştur. Bu nispeten ılıman iklimi diğer bölgelere nazaran daha uzun bitkisel büyüme mevsimi sağlamakta ve İngiltere'de az görülen bitkisel tarım bu adada yapılabilmektedir.
Yılın tümüne bakılırsa yıllık ortalama ısı 13 °C ve Temmuz/Ağustos ortalama ısısı 18 °C olarak gözlemlenmiştir. Sahil yarları ile korunaklı olan bazı sahil mevkileri, örneğin "Ventnor", daha da sıcak mikro-iklim şartları göstermektedir. Wight Adası Birleşik Krallık ve Batı Avrupa'da bulunan birçok mevkilere nazaran daha çok sayıda güneşli günler görmektedir ve gözlemlenen yıllık açık havalı güneşli saatler ortalaması 1800-2000 saat arasındadır ve bu Wight Adası'nın Kuzey İspanya sahillerinden daha fazla güneşli havası olmasına işaret etmektedir. Gözlemlenen ortalama yıllık yağmur 76.6 cm'dir. En ıslak olan aylar olan Aralık ve Ocak ayları için aylık yağmur gözlem ortalaması 89 cm ve en düşük yağmur gözlem ortalaması ise 51 cm ile Temmuz ayındadır.

Jeolojik coğrafya

Ada gayet çeşitli orijinli jeolojik kayalardan oluşmuştur. Bunlar 127 milyon yıl önce oluşan mezozoik Zamanın kretase Dönemin başlarında oluşan kayalar ile yaklaşık 30 milyon yıl önce Senozoik Zaman'ın Paleojen Dönemi ortalarında oluşan kayalar arasında değişmektedir. Adanın kuzeyi genelikle Tersiyer dönemde ortaya çıkan killerden oluşmakta ve adanın güneyi ve ortasında bulunan kalkerden tepelik arazi ise "kratese" dönemde oluşan tebeşir kayalıklarla kaplıdır. Adadaki kayalar tümüyele Tortul kayaçlardir. Bu kayaclar içerisinde minerallar bulunduran kireç taşı, "çamur taşı" ve kumtaşsı'dan oluşan kayaclardır. Bunlar genellikle tabakalı olarak bulunurlar ve içerlerinde organizma kalıntıları (fosil) bulundururlar. Wight Adası kayaçlarında gayet zengin fosil yatakları bulunmaktadır. Adanın sahillerinde bulunan yarlar deniz tarafından erozyona uğratıldıkça bu fosiller ortaya çıkmaktadır. Bu yarlar ve yarlardan düşen kayalardan oluşan sahillerde, özellikle Whiteçliff Körfezi"'de bulunan ince linyit tabakaları içinde fosilleşmiş yumuşakçalar ve kabukları bulunmaktadır. Adadaki kıyı yarlarında, özellikle Yaverland Körfezi" ve "Compton Körfezi"'ndeki yarlarda ve sahillerde, çok sayıda dinozor fosil kemikleri ve fosilleşmiş dinozor ayak-izleri bulunmuştur. Bu nedenle Wight Adası "Dinozor Adası" olarak da nitelendirilmiştir. Adanın kuzey sahillerinde en genci takriben 30 milyon yıl eski, zengin fosilleşmiş kabuklu deniz hayvanları, timsahlar, kaplumbağalar ve memeliler kemikleri yatakları bulunmaktadır. Adanın güneyindeki tebeşir kayaları Buzul Çağında buz-karla kaplı olup buzullar gayet derin vadiler kazıp açmışlardır. Buzul Dönemi sonunda yaklaşık 10,000 yol önce araziyi kaplayan buz levhası eriyip deniz seviyesi yükseldiği zaman, deniz kenarından gayet dik (nerede ise 90 derece dik) tebeşir kayasından yüksek yarlar ortaya çıkmıştır. Bunlardan en dramatik görüşlü olanı adanın güneyinde bulunan "Needles" (İğneler)" adı verilen yerlerdir. Ada, İngiltere adasının anakarasından muhtemelen 7000 yıl önce ayrılmıştır.

Hapishaneler

Wight Adası'nın etrafının denizle kaplı olması ve anakaraya ancak feriler ile geçilebildiği için ve İngiltere'nin güneyinin yüksek nüfus yoğunluğu olan yerleşkelerine yakınlığı dolayısıyla Wight Adasında 2009'dan beri tek bir hapishane yönetimi altında olan iki önemli hapishane bulunmaktadır:"Albany" ve "Parkhurst". Bunlar eski ordu eğitim kışlalarının bulunduğu arazilerde kurulmuşlardı. 1990'i yıllara kadar bu iki hapishane en güvenceli ve en azılı mahkûmların konulduğu "A-Kategorili" hapishanelerdi ama günümüzde bu değişmiştir. Bu iki hapishane İngiltere'de mahkûmların kaçmalarının en zor olduğu ve gayet sıkı disiplin uygulanan hapishaneler olarak isim yapmışlardı. 2013'e kadar bunlara komşu olan "Camp Hill "adlı üçüncü bir hapishane de bulunmakta idi ama bu Mart 2013'te kapatılmıştır.