Buhar kapanı

Buhar kapanı veya kondenstop, buhar sistemlerinde yoğuşma sonucu oluşan kondensin sistemden dışarı atılması için kullanılan tesisat elemanlarıdır. Uzun yıllar, "kondenstop" olarak, dilimize yanlış bir isimlendirmeyle (kondensi, stop et veya durdur, gibi bir anlam taşıyor) girmiş ve bu yanlış isimlendirme, teknik uygulayıcılarda yanlış anlamalara sebebiyet vermiştir. Ancak günümüzde, "buhar kapanı" olarak ifade edilimi yaygınlaşmış ve Türkçemize doğru anlamı ile yerleşmeye başlamıştır.

Serbest Şamandıralı Buhar Kapanları

Bu tip mekanik buhar kapanlarında, orifisi açma-kapama görevini herhangi bir bağlantıya sahip olmayan serbest bir küre yapar. Açma-kapama görevini tam anlamıyla yerine getirebilmesi için, bu kürenin çok hassas ve kaliteli bir malzemeden imal edilmesi gereklidir. Bugün endüstride kullanılan Serbest Şamandıraların küresel toleransı 0,004'tür ve 316L paslanmaz çelikten imal edilirler.
Serbest-Şamandıralı Buhar Kapanları, dahili bir hava atıcı ile donatıldıklarından ve değişken yüklerde kendilerini rahatlıkla regüle edebildiklerinden; ana buhar hatları, proses ekipmanları için ideal buhar kapanlarıdır.

Kaldıraç-Şamandıralı Buhar Kapanları

Kaldıraç-Şamandıralı buhar kapanlarında açma-kapama işlemi, şamandıraya kaynaklanmış bir manivelanın ucundaki bilya yardımıyla gerçekleştirilir. Bu tip buhar kapanlarının ömrünü azaltan/arttıran en önemli etkenler; açma-kapama yapan bilya malzemesi, şamandıra-manivela kolu kaynağı ve iç bağlantıların sağlamlığıdır.
Bu tip buhar kapanları, dahili bir hava atıcı ile donatıldıklarından ve değişken yüklerde kendilerini regüle edebildiklerinden, proses ekipmanları için ideal buhar kapanlarıdır.

Ters Kovalı Buhar Kapanları

Bu tip buhar kapanlarında orifisi açma-kapama işlevini, bir bakıma Kaldıraç-Şamandralıya benzer şekilde, kovaya bağlanmış bir manivela ucundaki bilya yapar. Kovanın yukarı kalkmasıyla, orifis kapatılır, artan kondensle kovanın aşağıya inmesiyle orifis açılır. Ters-kovalı buhar kapanlarının da ömrünü azaltan/arttıran en önemli etkenler; açma-kapama yapan bilya malzemesi, kova-manivela ve diğer bağlantıların sağlamlığıdır.
Bu tip buhar kapanları, genellikle, dahili hava atıcıya sahip değildir ve değişken yüklerde kendini regüle etme özelliğine sahip değillerdir. Bu sebeple, proses ekipmanlarında kullanılmamalıdırlar.

Termostatik Buhar Kapanları

Termostatik kapanlar, kondensin sıcaklığının hissedilmesi prensibi ile çalışırlar. Buhar yoğuştukça, oluşan kondens buhar sıcaklığındadır, fakat bu kondens kapana doğru aktıkça sıcaklığını kaybeder. Bu sıcaklık, buhar sıcaklığının altında belirli bir değere düştüğünde, termostatik kapan kondensi tahliye etmek için açacaktır.
Bu tip buhar kapanları; refakat hatları, radyatör gibi, ısıtma için kondensin de sıcaklığından yararlanılmak istenildiği durumlarda kullanım için idealdirler.

Termodinamik Buhar Kapanları

Üçüncü kategori ise termodinamik tip kapanlardır. Bu tip kapanlar, bir yüzey üzerinde akan buhar ile, kondensin aynı yüzeydeki akışı arasındaki fark prensibi ile çalışırlar. Bir yüzey üzerinden akan bir gaz, buhar, bir düşük basınç alanı yaratır ve bu olay, termodinamik kapanlarda diskin valf oturma noktasına doğru hareket etmesini ve sonuçta kapatmasını sağlar.
Termodinamik buhar kapanları, kompakt ve hafif yapıları sebebiyle, en ucuz buhar kapanlarıdır. Çok geniş basınç aralığında kullanılabilirler. Ne var ki; diskle-sitin, geniş bir alanda, sürekli teması sebebiyle en kısa ömürlü buhar kapanlarıdır.
Bu üç ana kategoride, her birinin çalışma prensibi temelde aynı olsa da, değişik çalışma modlarında birçok buhar kapanı tipi mevcuttur. Ancak burada günümüz endüstrisinde en yoğun kullanıma sahip tipler açıklanmıştır.

Seçim Tabloları

Buhar Kapanı seçimi için basit bir kılavuz yapılacağı zaman, mümkün olabilecek tüm uygulamalar, tüm şartlar kapsanamaz. Bu sebeple, yandaki seçim tabloları kullanılmadan önce, buhar kapanlarının çalışma prensipleri iyi kavranmalıdır.
Aşağıda oluşturulan tablo, bir buhar kapanı seçiminin tamamlanmasından önce sorulması gereken tüm soruları içerir. Zaman içinde kullanıcılar, pratikteki gerçek tecrübeleri ile, kendileri için önemli faktörleri tespit etmelidirler.
Yanda verilen son tabloda ise, buhar kullanan çeşitli makinalar için uygun olabilecek buhar kapanı tipleri iki alternatif halinde verilmiştir. Bu tabloda verilenlerin tavsiye olduğu unutulmamalıdır. Kullanıcılar bu tür tabloları, kendi işletme şartları ve tecrübeleri ile birleştirmelidirler.