Kimlik doğrulama

Kimlik doğrulama ( Modern Yunanca (1453-): αὐθεντικός authentikos, "gerçek, hakiki", αὐθέντης authentes, "yazar"), bir varlığın(kurum, kişi ya da sistem) doğruladığı bir veri parçasının doğruluğunun teyit edilmesidir. Kimlik tanıma(identification), bir kişinin veya bir şeyin kimliğini kanıtlayan veya gösteren bir eylemi tanımlamanın; kimlik doğrulama, bu kimliğin gerçekten doğrulanma sürecidir. Bu süreç, kişinin kimliğini, kimlik belgelerini doğrulanması, bir dijital sertifikayla internet sitesinin gerçekliğinin doğrulanması, bir yapının yaşının Radyokarbon tarihleme yöntemiyle belirlenmesi ya da bir ürünün ambalajına ve etiketine bakarak doğrulamasını içerir. Diğer bir ifadeyle, kimlik doğrulama, genellikle en az bir çeşit kimlik tanımının doğrulanmasını içerir.

Yöntemleri

Kimlik doğrulama birçok alan ile ilgilidir. Sanatta, antika eserlerde ve antropolojide, genel problem eserin kim tarafından, nerede ve ne zaman yapıldığının doğrulanmasıdır. Bilgisayar biliminde ise, gizli bilgi ya da sistemlere erişirken kişinin kimliğinin doğrulanması gerekir.
Kimlik doğrulama üç çeşide ayrılır:
İlk çeşit kimlik doğrulama türü, kimliğin orijinal olduğuna dair ilk elden kanıtlara sahip güvenilir bir kişi tarafından verilen kimlik kanıtını kabul etmektir. Sanatsal veya fiziki nesnelerin kimlik doğrulaması gerektiğinde, bu kanıt, arkadaş, aile üyesi ya da meslektaşın onaylaması ya da nesnenin yaratıcısının mülkiyetine şahitlik etmesidir. İmzalı spor hatıralarıyla, bu, imzalanan nesnenin imzalanmasına şahitlik edenlerin doğrulamasını içerebilir. Markalı ürünler satan bir satıcı, tedarik zincirinin her aşamasını doğrulamadan da ürünlerin gerçekliğini ifade eder.  Merkezi otorite temelli güven ilişkileri açık olarak bilinen sertifika yetkilileri aracılığıyla en güvenli internet iletişimini desteklemektedir. Örneğin, merkeziyetsiz eş-bazlı(peer-based) güven, web of trust olarak da bilinen, dosya veya mail(PGP, GNU Privacy Guard) gibi kişisel servisler için kullanılan ve güven birbirini bilenler tarafından birbirinin kriptografik anahtarlarından açık anahtarının imzalanmasıyla kurulur.
İkinci çeşit kimlik doğrulama, nesnenin niteliklerini, nesnenin kökeni hakkında bilinenler ile karşılaştırmadır. Örneğin, sanat uzmanı boyama şekli, imzanın yapısı ve yeri veya objeyi eski bir fotoğrafla karşılaştırarak benzerliklerine bakabilir. Diğer bir taraftan arkeolog, yapının yaşını Radyokarbon tarihleme yöntemiyle belirleyebilir ya da yapım tarzını veya dekorasyonunu aynı kökene sahip yapılarla karşılaştırabilir. Bilinen fiziksel bir çevredeki sesin ve ışığın fiziği, ses kayıtlarının, fotoğrafların veya videoların gerçekliğini incelemek için kullanılabilir. Dökümanlar mürekkep ile hazırlanmış olması veya hazırlandığı tarihten itibaren ulaşılabilir olmasıyla doğrulanabilir.
Öznitelik karşılaştırması sahteciliğe karşı savunmasız olabilir. Genel olarak, gerçeğinden ayırt edilemeyecek sahtesinin yapılması, uzman bilgisi gerektirir. Bundan dolayı kolaylıkla hata yapılır ve sahtecilikten elde edilecek kardan çok daha fazla emek gerektirir.
Sanat ve antikalarda, sertifikalar objelerin değerini ve önemini belirlemede büyük önem taşır. Yine de sertifikaların sahtesi yapılabilir. Örneğin, ünlü sanat taklitçisi Han van Meegeren'in oğlu, babasının çalışmaları ve kaynağı için sertifikasında sahtecilik yapmıştır. 
Dolandırıcılık, sahtecilik ve taklit etme, yakallanma riskine bağlı olarak caydırıcı suç ve cezai yaptırımlarla azaltılabilir.
Döviz ve diğer finansal araçlarda genellikle ikinci çeşit kimlik doğrulama yöntemi kullanılır. Senet, madeni para ve çeklerin sahtesinin üretilmesi oyma baskı veya dipnot, kendine özgü dokusu, filigran ve holografik resim gibi fiziksel özelliklerinden dolayı sahtesinin yapılması zordur ve kullanıcıların doğrulaması kolaydır.
Üçüncü çeşit kimlik doğrulama belgelere veya dış onaylara dayanır. Ceza mahkemelerinde, kanıt kuralları genellikle delil zinciri(chain of custody) oluşturmayı gerektirir. Bu zincir, yazılı kanıt kaydı veya polis ve adli tıp çalışanlarının ifadeleriyle kurulur. Bazı antikaların orijinalliklerini doğrulayan belgeleri bulunur. Bunun gibi dışarıdan gelen kayıtlarda yalan beyan veya sahtecilik problemi bulunur ve kayıtların objeden ayrılması ve kaybolmasına karşı savunmasızdır.
Bilgisayar bilimlerinde, kullanıcıya kullanıcı bilgilerinin doğruluğuna göre güvenli sistemlere erişim izni verilir. Ağ yöneticisi, kullanıcıya şifre, anahtar ya da cihaz vererek sisteme erişmesini sağlar. Bu durumda kimlik doğrulama kesin olmamakla beraber yapılır. 
Tıbbi ürünler, parfüm, giysi gibi tüketici ürünlerin sahtesi üretilerek markanın itibarı kullanılarak avantaj elde edilmesinin önüne geçmek için üç kimlik doğrulama yöntemi de kullanılabilir. Yukarıda belirtildiği gibi, saygın bir mağazada satışa yönelik bir ürüne sahip olmak, ilk kimlik doğrulama türü olan orijinal olma özelliğini doğrular. İkinci tip doğrulama, pahalı bir çantanın kalitesini ve işçiliğini orijinal ürünlerle karşılaştırmayı kapsar. Üçüncü kimlik doğrulama türü, yasal olarak korunan ticari marka isminin ürünün üzerinde bulunması ya da ürünün gerçekten o markanın ürünü olduğunu tanımlayacak işaretlerin bulunmasıdır. Yazılımla birlikte şirketler sahtecilikten korunmak için hologram, güvenlik şeridi ve renk kaydırmalı mürekkep ekleyerek büyük ilerleme kaydetmiştir.

Türler

Çevrimiçi kullanıcıların kimliğini doğrulamak için en sık kullanılan, kimlik doğrulaması için üç faktörden bir veya daha faktörü birleştirerek kullanılmasıyla farklı düzeylerde güvenlik sağlanır:

Tek Faktör Kimlik Doğrulama

En zayıf kimlik doğrulama seviyesidir, bir bireyin kimliğini doğrulamak için üç faktör kategorisinden yalnızca bir tanesi kullanılır. Sadece bir faktörün kullanılması yanlış kullanım ya da izinsiz girişe karşı fazla güvenlik sunmaz. Bu tip kimlik doğrulama finansal ya da kişisel işlemler için önerilmez.

İki Faktör Kimlik Doğrulama

Kimlik doğrulama için faktör kategorilerinden ikisinin kullanılması gerekir. Örneğin, banka kartı (sahip olunan faktör) ve PIN (bilgi faktörü)  beraber kullanılmasıdır. İş ağları kullanıcılardan şifre(bilgi faktörü) ve güvenlik anahtarından yalancı rastgele(pseudorandom) sayıla r(Sahiplik faktörü) sağlamasını gerektirebilir.Çok yüksek güvenlikli sistemlere erişim kilo, boy, yüzsel ve parmak izi kontrolü yapan mantrap (kalıtsal faktör) ve PIN ve günlük kod (bilgi faktörü) kullanılsa bile iki faktör kimlik doğrulama kategorisine girer.

Çok Faktör Kimlik Doğrulama

İki faktör yerine çoklu kimlik doğrulama faktörleri kullanarak güvenliğin artırılmasıdır.

Güçlü Kimlik Doğrulama (Strong Authentication)

Birleşik Devletler hükumetine bağlı National Information Assurance Glossary güçlü kimlik doğrulamayı şu şekilde tanımlar
Bir kaynak veya bilgi alıcısının kimliğini belirlemek için iki veya daha fazla yetkilendiriciye dayanan katmanlı kimlik doğrulama yaklaşımı.
Avrupa Merkez Bankası (ECB), güçlü kimlik doğrulamayı “üç doğrulama faktörünün iki veya daha fazlasına dayanan bir prosedür” olarak tanımlamıştır. Kullanılan faktörler birbirinden bağımsız olmalı ve en az bir faktörün, bir kalıtsal(öznitelik) faktör dışında, yeniden kullanılamaz ve tekrarlanamaz olması gerekir ve ayrıca internet üzerinden çalınamamalıdır. Avrupa'da da, ABD-Amerikan anlayışında olduğu gibi, güçlü kimlik doğrulaması çok faktörlü kimlik doğrulamaya veya 2FA'ya çok benzer, ancak daha sıkı gerekliliklere sahiptir.

Devamlı Kimlik Doğrulama (Continuous Authentication)

Geleneksel bilgisayar sistemleri, kullanıcıları yalnızca ilk oturum açma sırasında doğrular; bu da kritik bir güvenlik kusurunun nedeni olabilir. Bu sorunu çözmek için, sistemlerin bazı biyometrik özellikler temelinde sürekli olarak izlenmesi ve kimliği doğrulayan bir yönteme ihtiyaç vardır. Yapılan bir çalışmada, sürekli kimlik doğrulama yöntemi olarak yazma stillerini temel alan davranışsal biyometri kullanıldı.
Yakın zamanda yapılan araştırmalar, akıllı telefonların sensörlerini ve aksesuarlarını dokunma dinamiği, tuşlama dinamiği ve yürüyüş tanıma gibi bazı davranışsal özniteliklerin çıkarılması için kullanılabileceğini göstermiştir. Bu özellikler davranışsal biyometri olarak bilinir ve akıllı telefonlarda sürekli olarak kullanıcıları doğrulamak veya tanımlamak için kullanılabilir. Davranışsal biyometrik özelliklerine dayanarak oluşturulan kimlik doğrulama sistemleri, aktif veya sürekli kimlik doğrulama sistemleri olarak bilinir.

Ürün Kimlik Doğrulama

Taklit ürünler genellikle tüketicilere gerçekmiş gibi sunulmaktadır.  Elektronik, müzik, giyim ve sahte ilaçlar gibi taklit tüketim malları ürünleri meşru olarak satıldı. Tedarik zincirini kontrol etmek ve tüketicileri eğitmek gerçek ürün satılmasında ve kullanılmasında yardımcı olmuştur. Fakat, Paketler, etiketler ve isim levhaları üzerindeki güvenlik baskısı olmasına rağmen bunlar da sahteciliğe maruz kalabilir.
Tüketici elektroniğinde, ağ kimlik doğrulamasında, lisans yönetiminde, tedarik zinciri yönetiminde vb. kimlik doğrulama için güvenli biranahtar depolama aygıtı kullanılabilir. Genel olarak, doğrulanması gereken cihaz, bir ana sisteme veya bir ağa bir çeşit kablosuz veya kablolu dijital bağlantıya ihtiyaç duyar. Yine de, kimlik doğrulaması yapılan bileşenin, bir doğrulama çipinin konektör aracılığıyla mekanik olarak bağlanması ve bir sistem tarafından okunması gerekmez. Örneğin, bir yazıcıda kullanmak için kimliği doğrulanmış bir mürekkep tankı. Bu güvenli işlemcilerin uygulanabileceği ürün ve hizmetler için, diğer birçok seçeneğe göre taklit edilmesi daha zor bir çözüm sunarken aynı zamanda daha kolay doğrulanabilir.

Olgusal Doğrulama

Bir mesajdaki bilginin doğruluğunu veya gerçekliğini belirlemek genellikle kimlik doğrulamasından ayrı bir sorun olarak kabul edilir. Dedektiflik çalışmasından, gazeteciliğin gerçeğe uygunluğuna, bilimsel deneylere kadar geniş bir yelpazede teknikler kullanılabilir.

Video Kimlik Doğrulama

Adli yargılamalarda kanıt olarak kullanılan video kayıtlarının gerçekliğini doğrulamak bazen gerekli olabilir. Uygun gözetleme zinciri kayıtları ve güvenli depolama tesisleri, bir mahkeme tarafından dijital veya analog kayıtların kabul edilebilirliğini sağlamaya yardımcı olabilir.

Okuryazarlık ve edebiyat kimlik doğrulaması

Okuryazarlıkta kimlik doğrulaması, okuyucunun edebiyatın bir yönünün doğruluğunu sorgulama ve ardından bu soruları araştırma yoluyla doğrulama sürecidir. Edebiyatın doğrulanması için temel soru şu: - Biri buna inanıyor mu? Bununla bağlantılı olarak, bir kimlik doğrulama projesi, öğrencilerin ilgili araştırma sürecini belgeledikleri bir okuma ve yazma aktivitesidir.  Öğrencilerin eleştirel edebi kültürünü oluşturur. Literatürün belgeleri anlatı metinlerinin ötesine geçmekte ve muhtemelen bilgi metinlerini, birincil kaynakları ve multimedyayı içermektedir. Bu süreç internet ve kütüphane araştırmalarını içerir. Özellikle tarihsel kurguyu doğrularken okuyucular, belli başlı tarihsel olayların yanı sıra tasvir edilen kültürün (ör. Dil, giyim, yiyecek, toplumsal cinsiyet rolleri) dönem için inandırıcı olabileceğini dikkate alırlar.