İbrahim

İbrahim, Abram veya Abraham (İbranice: אברהם), yaklaşık olarak MÖ 2. bin yılda yaşadığına inanılan İbranî inançsal kişilik. İbrahimi dinler sayılan dinlerden İslam'a göre bir peygamber, Musevilik ve Hristiyanlığa göre ise din büyüğüdür. İshak ve İsmail'in babası olduğuna; Yahudilerin İshak'ın soyundan geldiğine, İsmail'in ise İslam peygamberi Muhammed ve  Arapların atalarından olduğuna inanılır.
İbrahim, Abraham ve Brahma arasında bir bağ kurulur. Buna göre İbraniler Hindistan'dan batıya göçen topluluklardan oluşur ve İbrahim Brahma adı veya unvanını taşıyan bir rahiptir. Ne var ki bu bağ zaman içerisinde zayıflar ve bunlar ayrı kişilikler olarak kitlelerin hafızasına yerleşir. İbrahim ve Brahma'nın eşlerinin isimleri, her ikisinin de "halkın babası" olması, Brahma'nın binek kuşunun dört kollu olmasına karşılık İbrahim'in bir kuşu dörde bölüp dört bir yanda farklı tepelere bırakması ve çağırdığında kuşun parçalarının bir araya gelerek dirilmesi gibi benzerlikler dikkat çekici detaylardır.
Orhan Gökdemir'e göre İbrahim Harranlı bir Sabii idi. Tekvinde İbrahim'in atalarının isimleri olarak geçen isimler arkeolojik araştırmalara göre Harran'da yer isimleri olarak kullanılmıştır. Harran aynı zamanda Sin (Ay) tapınmasının merkezi olarak görülür. Yahudiliğin başlangıç noktası olarak Sin kültüne işaret eden bazı araştırmalar, İbrahim'le ilgili birtakım anlatıların Harraniler ve Sin kültü ile ilişkilerini açığa çıkartmıştır.

Etimoloji

Kelimenin türetilmesi ile ilgili değişik görüşler bulunmaktadır. Ab = "Baba;" Hir veya H'r = "Baş; Üst; Yüceltilmiş;" Am = "Halk." Dolayısıyla, Abhiram veya Abh'ram "Yüceltilmişlerin Babası" veya “halkın babası” anlamlarına gelmektedir. İbranice'de Rakham = "İlahi merhamet", Ab raham; merhametin veya "merhametlilerin babası" anlamlarına gelir. Diğer bir görüşe göre Sami dillerinde baba anlamına gelen "Ab" ve yüce anlamına gelen "Raam/Raham" kelimelerinin birleşiminden  “yüce baba” veya yüceltilmişlerin babası anlamı çıkmaktadır.
Yahudi ırkının Hindistan ile bağlantılı olduğunu savunan bazı araştırmalara göre; "Abraham" Brahma kelimesinin yanlış telaffuzundan başka bir şey değildir, dolayısıyla Brahma ve Abraham aynı kişilerdir. Keşmir dilinde "Ab" veya "Ap" baba, "Raham" ilahi merhamet anlamına gelmektedir. Dolayısıyla, Ab-Raham = İlahi merhametin babası anlamına gelir. Diğer bir teori; Çok tanrıcı "Brahm-Aryan" kültüne sırt çeviren bir rahibin "A-Brahm" (Gayri-Brahman) olarak nitelendirilmesiyle ismin türetildiğidir.
İhsan Eliaçık İbrahim konusunda “Bu kökten gelen kelimelerin eski dünya dillerinde meşhur ve yaygın olduğunu görüyoruz; Akadcada dölyatağı, rahîm (remu), merhamet eden tanrı (remânu), Aramice rahîm, merhamet (rhm), İbranîce rahîm, merhamet (raham), Hintçe iyilik tanrısı (Brahma) hep aynı kökten gelir. Sevginin ve merhametin babası anlamına gelen Eb-Raham’ın bütün Sami dillerinde ve hatta Hintçede bile kullanıldığını görülür. Buralardan evrilerek Arapçaya İbrahim olarak geldiği anlaşılıyor.” ifadelerini kullanmıştır. Bu yaklaşım diğer kaynaklarca da desteklenmektedir.

Eleştiriler

İbrahim anlatıları ile ilgili birçok eleştiriler yapılır. Bu eleştiriler onun gerçek bir tarihi kişilik olup olmadığı, nerede yaşadığı, anlatıların kaynakları ve inandırıcılıkları gibi konularla ilgilidir. Örneğin karısı Sara hikâyelerde 90 yaşında bir kralı tahrik edebilecek kadar güzel ve doğum yapabilecek yetenektedir. İbrahim Sara'nın 127 yaşında ölümünden sonra evlenir ve 6 oğul sahibi olur.