Laurence Olivier

Hayatının ilk yılları

Olivier 1907'de Dorking, Surrey'de doğdu. Anglikan rahibi olan babası Gerard Kerr Olivier'in aile reisi olduğu katı, tutucu ve dindar bir ortamda büyüdü. Genç Laurence annesi, Agnes'de teselli buldu ve daha o 12 yaşındayken annesi  öldüğünde (48 yaşında) yıkıldı. Oxford'da St Edward's Okulu'nda öğrenim gördü ve 15 yaşında, okulunda sahnelenen Hırçın Kız'da Katherine rolünü oynadı. Abisi Richard'ın arkasından Hindistan'a gitti. Laurence'ın  — ya da ailesinin kullandığı isimle "Kim"— aktör olmasına babası karar verdi.

Kariyerinin ilk yılları

Olivier 17 yaşında Central School of Dramatic Art'a yazıldı. 1926'da, Birmingham Repertuar Tiyatrosu'na katıldı. Önceleri tiyatroda zili çalmak gibi önemsiz işler verildi. Zamanla daha önemli roller almaya başladı. 1937'de Hamlet ve Macbeth gibi roller oynuyordu. Kariyeri boyunca oyunculuğunun tamamen teknik olduğunu üsteledi ve çağdaşlarının Lee Strasberg tarafından yaygınlaştırılan "metod"u kullanmalarını eleştirdi. Olivier oyuncu Jill Esmond ile 1930 yılında tanıştı ve evlendi. Oğulları Tarquin 1936 yılında doğdu.
Ama başından beri bu evlilikten memnun değildi. Dindar yetiştirilme tarzıyla bastırılmış olan Olivier, otobiyografi'sinde düğün gecesi yaşadığı hayal kırıklıklarının cinsel açıdan başarısız olmasına neden olduğundan bahseder. Olivier sonsuza dek dini inkar etti. Kısa sürede karısıyla arası bozulmuş olmasına rağmen evlilikleri 10 yıl sürdü.
Filme girişi The Temporary Widow ile olmuştur ve ilk film başrolünü The Yellow Ticket ile almıştır. Ama filmi çok önemsememektedir. Sahne başarısı Noël Coward'ın 1930'daki Private Lives ve John Gielgud ile dönüşümlü olarak Mercutio ve Romeo'yu oynadıkları, 1935'teki Romeo ve Juliet ile gelmiştir. Olivier, Gielgud'ın Shakespeare oyunculuğunu beğenmemektedir  ve onun kendinden daha iyi yorumlar almasından hoşlanmamaktadır. Filmi sürekli eleştirmesine rağmen düzenli olarak Alexander Korda ile çalışmıştır. Yine de kendini en çok sahnede rahat hissetmiştir. İlk Shakespeare filmi, Paul Czinner ile yaptığı Size Nasıl Geliyorsa'yı Shakespeare'in filme uymadığını düşünerek beğenmemiştir. Daha sonra The Mask of Virtue adlı oyunu görmüş ve özellikle bir kişi dikkatini çekmiştir: Vivien Leigh.

Vivien Leigh

Olivier Leigh'ı performansından dolayı kutlar ve arkadaşlıkları başlar. Bir öğle yemeğinde arkadaşlıkları ilerler. Alexander Korda ikisini Fire Over England için başrole koyar ve film bittiğinde ilişkileri başlar. Beraber iki film de daha rol almışlardır: 21 Days ve  Olivier'in Lord Nelson'ı oynadığı Korda'nın epiği, That Hamilton Woman. Evlenmek istediler, ama hem Leigh'ın kocası hem de Olivier'in karısı boşanmayı reddetti. Sonunda önceki eşlerinden boşanarak 31 Ağustos 1940'ta, Santa Barbara, Kaliforniya'daki San Ysidro Çiftliği'nde evlendiler. Gelinin nedimesi olarak Katharine Hepburn düğüne katıldı.
Olivier ve Leigh New York'ta Romeo ve Juliet'i oynamak istediler. Çok harcama yapılan bir yapımdı ve ticari olarak başarısız oldu.

Uğultulu Tepeler

Olivier filmin sadece çabuk para kazanmak için kolay bir yol olduğunu iddia ederek sinemayı eleştirmeyi sürdürdü. Samuel Goldwyn'in Uğultulu Tepeler filmindeki Heathcliff rolüyle Hollywood'a girdi. Merle Oberon ile ikinci kez beraber çalışıyorlardı (ilki The Divorce of Lady X), ama ilk filmde birbilerine ne kadar tahammül etseler de Uğultulu Tepeler'de ortam gergindi. Buna neden olarak, Olivier'in rolün Leigh'a verilmesini istemesi ama Leigh'ın reddedilmesi varsayılabilir.
Yönetmen William Wyler, Olivier ile oyunculuğu hakkında birçok konuda anlaşamıyordu. Özellikle sürekli bağırması hoşuna gitmiyordu. Tiyatroda gerekli olan bu teknik sinemaya uymuyordu ve Olivier'i tarzını değiştirmeye zorluyordu. Olivier daha sonra bunu kabullendi ve performansı ona ilk Oscar adaylığını getirdi. Ama yine de mutsuzdu ve kendini sahnede daha rahat hissediyordu. Bu başarısı ona Alfred Hitchcock'un Rebecca filminde Maxim de Winter, ve MGM'in Gurur ve Önyargı filminde Bay Darcy gibi başka başroller de getirdi.

Savaş

II. Dünya Savaşı başladığında Olivier Hava Kuvvetleri'ne katılmayı düşündü ama başkalarıyla halen sözleşmesi vardı. Charles Laughton ve Cedric Hardwicke gibi savaş seferberliği için hayırsever kriket maçları düzenleyen aktörleri sevmiyordu. 200 saat kadar uçuş dersleri aldı. İki yıllık hizmetten sonra Deniz Kuvvetleri'nin Hava kolunda çavuş oldu ama hiç savaş görmedi.
Londra'ya ve sahneye döndüğünde insanlar onda bir değişiklik fark etti. Olivier'in tek cevabı: "Belki de yaşlanıyorumdur" oldu.

Shakespeare Üçlemesi

Sinemada popüler olan Olivier'e sahne yapımlarına dayanan Shakespeare filmleri yapmak için bazı yatırımcılar yanaştı (Filippo Del Giudice, Alexander Korda ve Joseph Arthur Rank). Olivier yönetmenliği denedi ve sonuç olarak oldukça başarılı üç film yaptı: V. Henry, Hamlet ve III. Richard.

The Entertainer

Olivier, İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesinden sonra, Shakespeare Üçlemesi dışında, çok az filmde göründü. 1950'lerin sonlarına doğru İngiliz tiyatrosu, "Angry Young Men"in yükselişiyle değişime uğramıştı. İngiliz tiyatrosunun II. Dünya Savaşı sonrası değişimine büyük etkisi olduğu kabul edilen "Öfke" adlı kitabın yazarı John Osborne, Olivier için The Entertainer diye bir oyun yazdı. Oyun modası geçmiş sahne komedyeni Archie Rice karakteri üzerineydi. Olivier daha sonraları, "Ben Archie Rice'ım. Hamlet değilim" demiştir. The Entertainer'ın provaları esnasında Olivier Joan Plowright ile tanıştı. Vivien Leigh'ı Plowright için terk eden Olivier, hayatının sonuna kadar bu kararından dolayı suçluluk duydu. Olivier Plowright ile 1961'de Aziz Patrick gününde evlendi. Leigh 1967'de öldü.

Ulusal Tiyatro

Olivier Ulusal Tiyatro'nun kurucularından biridir. Kurucu yönetmeni olmasına rağmen tiyatrodaki kariyeri ihanet ve trajediyle sona erdi.

Kariyerinin Sonraki Yılları

Olivier romantik imajını bırakarak, karakter rolleriyle beyaz perdede daha sık görünmeye başladı. Othello oyununun Ulusal Tiyatro yapımından uyarlanan filminde tanınamayacak kadar çok değişmişti. Ulusal Kraliyet Tiyatrosu'ndaki yönetmenliğinden zamanla uzaklaştırılınca ölümünden sonra ailesine kalacakları ön planda tutmaya başladı. Sonuç olarak 1973 ve 1986 yılları arasında, yani sağlığı bozuluncaya kadar, para getirecek birçok sinema ve televizyon projesinde çalıştı. Tek şartı, filmlerin tanıtımlarının onun tarafından yapılmamasıydı. Bu filmlerin bazılarından, örneğin Inchon, sonradan nefret ettiği bile söylenir.
1967'de  Olivier prostat kanseri için radyasyon tedavisi görmeye başladı. Aynı yıl zatürreden de hastaneye kaldırıldı. Hayatının sonuna kadar, bronşit, amnezi ve plörezi gibi farklı sağlık problemleriyle uğraşmak zorunda kaldı. 1974'te bir çeşit kas hastalığı teşhisi kondu ve bir sonraki yıl az kalsın ölüyordu. Fakat 10 yıl daha hastalıkla savaşıp para kazanmayı başardı.
Olivier'in en kalıcı başarılarından biri ne tiyatro ne de sinemayla alakalıydı. 1974'te İngiliz Thames Televizyon şirketi The World at War dizisini yayınladı. Bu oldukça detaylı, 26 bölümlük bir II. Dünya Savaşı belgeseliydi. Olivier, biraz gönülsüz de olsa, bu belgeseli seslendirdi. Anlatımı savaşın yarattığı yıkım karşısında derin bir yas tutan Tanrı'nın sesi oldu.
1985 yılında Oscar ödüllerini sunarken, En İyi Film Ödülünü adayları açıklamadan, sahneye çıkıp sadece "Amadeus" diyerek sundu. Oldukça unutkan olmuştu.
Olivier Sussex, İngiltere'de, 1989 yılında, 82 yaşında, polimiyozit hastalığından dolayı yaşamını yitirdi. Mezarı Londra'da Westminster Manastırı'nda Şairler Köşesi'nde bulunmaktadır. Bu onura sahip ikinci oyuncudur. (Birincisi David Garricktir.)

Onur Nişanları

Olivier Chichester Festival Tiyatrosu (1962–1966) ve Birleşik Krallık'ın Ulusal Kraliyet Tiyatrosu'nun kurucu yönetmeniydi (1962–1973). Bunlar için ömür boyu asilzade ilan edildi. 1947'de şövalyelik unvanı aldı. 1970'te Sussex bölgesindeki Brighton'ın Baron'u olarak asilzade ilan edildi. Bu onurun verildiği ilk aktördür. 1981'de Liyakat Nişanı verildi. Londra Tiyatro Birliği tarafından verilen ödüller 1984'te Laurence Olivier Ödülleri olarak yeniden adlandırıldı. Asilzade ilan edilmesi ve sektörün en saygı duyulan adamı olmasına rağmen insanların onu Lord ve Sör gibi unvanlarla değil "Larry" diye çağırmasını isterdi.
Ölümünden on beş yıl sonra tekrar bir filmin yıldızı olarak adı geçti. Bilgisayar grafikleri ve gençlik döneminden görüntüler 2004'te çekilen Sky Captain ve Yarının Dünyası'nda kullanıldı. Bu filmde Olivier kötü adamı "canlandırdı."

Ödülleri

Laurence Olivier'in kazandığı ve aday gösterildiği ödüller: