I. Abdurrahman

Endülüs'te iktidarı eline geçirme mücadeleleri

Endülüs bölgesine Malaga yakınlarında karaya çıktığında Abdurrahman kendine biat etmiş olan "Ebu Osman" ve "İbni Halid" ile onlara refakat etmekte olan 300 kişilik bir süvari birliği tarafından karşılandı. Bu bölgede bulunan "Kaiyis" ve "Yaman" aşiretlerine ait Arap asıllıların arasında çıkmış olan büyük bir ihtilaf ve rekabetten faydalandı. Malaga'da kaldığı nispeten kısa bir dönemde çok çabuk olarak gayet büyük sayıda yerel taraftar toplamayı başardı. Kaybolmuş sanılan bir Emevi prensinin Endülüs'te ortaya çıkmasından etkilenen Arap asıllılar, özellikle Suriye'de yaşayan Arap aşiretlerinden olup Endülüs'e göç etmiş olan çok sayıda kişi ona biat etmek için dalga dalga Malaga'ya gelmeye başladılar.
Abdurrahman'ın İber yarımadasına çıkması haberi bu yarımadada gayet çabuk yayıldı. Bu sırada Endülüs valisi Emir El Fihri ve Suriyeli askeri komutan olan El Sumayil kendilerinin resmen idareleri altında bulunan bu arazilerde ortaya çıkan ve kendi yönetimlerini tehdit eden bu duruma nasıl hakim olabileceklerini düşünmekteydiler. Abdurrahman'ın kendi ailelerinden olan bir kadınla evlendirilmesine ve eğer bu evlilikten sonra Abdurrahman kendilerine karşı gelirse onun öldürülmesine karar verdiler. Fakat bu kararlarını tatbikata koymaya başlamadan önce Endülüs'ün kuzey sınır bölgesinde ciddi bir ayaklanma başladı. Bu ayaklanmacılar kendilerine ve önemli bir ticaret şehri olan ayaklanma merkezi Zaragoza'ya bağımsızlık verilmesini talep ettiler. El Fihri ve El Sumayni, bu ayaklanmayı bastırmak için ordularının başlarında Zaragoza ve civarı yörelerine yöneldiler. Bu Abdurrahman için Endülüs'te iktidar gücünü kazanmak için büyük bir fırsat oldu. Bu sırada Abdurrahman Endülüs'teki gücünün dayandığı Emevi aşiretliler ve Yemenli "jundlar" idi. Bunlara dayanan Abdurrahman Mart 736'da Sevilla şehrini pek az direniş görerek eline geçirdiler. Fazla çaba göstermeden Zaragoza merkezli ayaklanma girişimini de bastırmaya muvaffak oldular. Ama tam bu sırada Kurtuba'ya daha kuzeyde Bask ülkesinde bulunan Pamplona'da yeni bir ayaklanma çıktığı haberi geldi. Bu ayaklanmayı bastırmak için Yusuf bin Abdurrahman komutasında büyük bir askeri birlik Pamplona'ya gönderildi. Fakat ayaklanmacılar bu birliği mağlubiyete uğratıp tamamıyla imha ettiler. Bu vahim durum ortaya çıkmışken El-Fihri ordusu ile "düzmece hükümdar" olarak kabul ettiği Abdurrahman üzerine güneye yürümeye başladı. Endülüs'de kimin iktidarı ele alacağı bir iç savaş çıkmasına sebep oldu.
Bu iç savaşın ilk muharebesi Kurtuba şehri yakınında oldu. İki taraf bölgenin başkenti olan Kurtuba şehrinin hemen dışında bulunan Musarah ovasında akan Guadalquivir Nehri'nin iki sahilinde mevzi aldılar. Bu nehir o yıl uzun süren bir kuraklık döneminden sonra yağan yağmurlar nedeni ile olağan yatağından taşmıştı. Fakat önceki kuraklık dolayısıyla bölgede yiyecek sıkıntısı vardı. Abdurrahman'ın ordusu erzak sıkıntısı çekmeye başladı. El Fihri kendi ordusuna gayet iyi yiyecek ve erzak tedariki sağlamıştı. El Fihri ordusunun mensuplarını bu erzağı gayet gösterişli şekilde tüketmesini emretti. Böylece açlık çeken Abdurrahman ordusunun moralini yıkmaya gayret etti. Gelenek üzere ilk defa iki taraf arasında barış müzakereleri açıldı. Bu müzakerelerde büyük olasılıkla Abdurrahman'a El Fihri'nin kızı ile evlenmesi ve bu evlilik için büyük bir servetin çeyiz olarak getirmesi teklif edilmişti. Fakat Abdurrahman'ın emirliği tümüyle kendi yönetimi ve kontrolü altına alma talep etti. Bu kabul edilmediği için bu müzakerelerde barış sağlanamadı.
Daha gerçekçi çarpışmalar başlamadan önce Abdurrahman ordusundaki askerlerin hoşnutsuzluğu belli olmaktaydı. Emri altında bulunan Yemen asıllı Arap askerler ona çok güzel ve hızlı İspanyol atı verilmesinden ve onun bu ata binmesinden kuşkulanmaya başlamışlardı. Bu Yemenliler Abdurrahman'ın daha kendini hiçbir savaşta göstermemiş olmasından ve bu güzel hızlı atın Abdurrahman'a savaş meydanına kaçabilmek için çok iyi fırsat sağlamakta olduğundan kuşkulanmaktaydılar.
İyi bir komutan olan Abdurrahman ordu mensuplarının kendine karşı besledikleri bu şüphelerden haberdardı ve Yemenli Arap askerlerin kendine inancını tekrar kazanmak istemekteydi. Bunun için "Yıldırım" adlı bir katır üstüne binmiş bir şekilde savaşa gelmiş olan bir Yemenli komutana yaklaştı ve bindiği İspanyol atının kontrolünün çok zor olduğunu bunun için kendi atı ile "Yıldırım" adlı katırı değiştirebileceğini söyledi. Bu kabul olunca değiş tokuş yapılıp Abdurrahman savaşa bu katır üzerinde katılacağı ortaya çıktı. Bu Yemenli askerlerini kendine olan inancını ve moralini gayet yükseltti. Çok geçmeden iki ordu nehrin aynı yakasında karşılıklı düzene geçtiler. Abdurrahman'ın bir bayrağı olmadığı anlaşıldı. Giydiği yeşil renkli sarığını çıkardı ve bir mızrağın üzerine bir bayrak gibi açtı. Bundan sonra Kurtuba Emevi Emirliği'nin ve Endülüs Emeviler Devleti'nin bayrağı ve sembolü buna izafeten bir mızrağa takılmış ve yeşil renkli açık bir sarık kumaşına benzer olmuştur. Muharebenin ilk taarruzunu Abdurrahman süvarileri ile yaptı. El Sumayıl kendi süvari gücü ile bu taarruzunu durdurmak için bir karşı taarruza geçti. Bu iki süvari gücü arasında yapılan uzun süren ve gayet şiddetli çarpışmalar sonunda 
Abdurrahman bu muharebeden gayet kararlı olarak galip çıktı., Muharebe  meydanı düşmanlarının cesetleri ile dolmuştu. 
El Fihri ve El Sumayl ordularından kalan kısımları ile bu muharebe sahasından kaçmayı başardılar.
Abdurrahman galibiyetinden sonra Kurtuba şehrine girdi. Kurtuba Emeviler Emirliği devleti yönetimini kurdu.
Fakat muharebeden kaçmış olan El Fihri birlikte kaçtığı ordusu kalıntısını yeni askerlerle takviye etti. Çok geçmeden tekrar Abdurrahaman ile muharebeye girişmek için ordusu ile Kurtuba önlerine geldi. Geleneklere göre önce barış müzakereleri yapılmaya başlandı. Bu sefer müzakereler pozitif sonuç verdi. El Fihri'nin hayatı ve serveti bağışlandı ve Kurtuba şehri sınırları dışına çıkmadan o şehirde yaşamasına izin verildi. El Fihri'nin oğul ve kızları rehine olarak Abdurrahman'ın sarayında yaşamaları gerekti. Her gün Abdurrahman ile istişareye gelmesi şart koşularak şehirden kaçması önlendi. El Fihri bir müddet bu şartlara uydu. Fakat şehirde ve etrafındaki bölgede çok sayıda kendi taraftarları bulunmaktaydı ve bunlar kendisinin tekrar emirlik idaresini eline almasını istemekteydiler.
Çok geçmeden El Fihri Kurtuba şehrinden kaçtı ve kendini tutanların idarede olduğu bölgelerde yeni bir idare kurup yeni bir ordu toplamaya başladı. Abdurrahman'ın atadığı Sevilla Valisi bu yeni orduyu ortadan kaldırmak için faaliyete geçti. Nispeten küçük birkaç çarpışmadan sonra Al Fihri'nin yeni ordusunu mağlup edip elemine etmeyi başardı. El Fihri bundan sonra merkezi Endülüs'te bulunan eski Vizigot başkenti olan Toledo'ya kaçtı. Fakat bu şehirde yakalandı ve idam edildi. Kesik başı başkent Kurtuba'ya gönderildi. Bu kesik baş bu şehirde bulunan bir nehir köprüsü üzerine çakılarak halka gösterilmeye başlandı. Kurtuba'da zindanda bulunan El Sümeyil de bundan  çok geçmeden idam edildi.
Abdurrahman Endülüs Emeviler Emiri olarak Kurtuba'da hüküm sürmeye başladı.  Buna rağmen kuzey Endülüs bölgesi (Toledo, Zaragoza, Barcelona, vb.) onun doğrudan doğruya yönetimi altına girmediler. El Fihri'nin taraftarları Kurtuba'dan bağımsız olarak bölgede hüküm sürdüler. Bu bölge Kurtuba Emevi Emirliği idaresine ancak 779'da alınabildi.

Kuzey sınırlarında siyasi ve askeri sorunlar

Abdurrahman'in emiirliginin kurulus doneminin ortaya cikan ve bastirilan kargasaliktan sonra yine nispeten sulh ve sukun donemi ortaya cikmadi. Endulus de arka arkaya karisikliklar ortaya cikmataydı. Bunlaraan en cetini Endulus'un kuzey sinir eyaleti ve Zaragoza şehrinde zamana zaman cikan karisikliklar idi ve Zaragoza ve sinir eyaletinin yönetim zorlugu sadece Abdurrahman doneminde degil kendini takip eden Kurtuba Emevi Emirleri donemlerinde de gorulmuştur,
778-779 yıllarında Suleyman Ibni Yokdan El Arabi El Kalbi kendikendini Zarah]goza emiri ilan edi[p bu şehri ve sinir eyalati idaresini eline almisti. MUnlu Arap tarihcisi Ibni Esir'in bildirdığıne göre Franklar Krallığı Paderborn Diet'ine kuzey Ispanaya eyaletinde bulunan  Zaragoza, Girona, Barselona ve Huesca şehirleini bagimsiz musluman "Muladi" emirkeri temsilciler gorndermislardi. Bu emirler Kuzey Ispanay sinir eyaltini tumuyle eline gecirmek için caba gösteren Kutuba Emevi Emiri I. Abdurrakman ordularıan karsi kendi bagimziliklarını korumak için Pireneler kuzeyini ellerine gecirmis olan Hristiyan guc olan Franklar Krallığı'ndan destek ve yardim istemek için gelmislerdi.  Sarlman'in hristiyan ordusu bu musluman Arap Kuzey İspanya eyaleti liderlerine askeri destek sağlak uzerinde anlasmislardi. Bu sanki Sarlman'in orsusunun bu Kuzey Isapanya emirleri tarafından hukum ettikleri arazileri korumak için  bir parali ordu gibi kiralanmasına pek benzemektedir. Tabiidir ki Sarlman'in sadece bir ticari ordu olmak yanında bu arazileri eline gecirip imparatorluguna ve Hristiyanliga katma hedefleri olduğu da hic suphesiz bulunmakta idi. Bu anlasmadan hemen sonra 779'de Frankalrini Neustrai orduları batı Pioreneler gecirlerindne ve Austrasia, Lombardalar ve Burgunduililer ordularai da doğu Pireneler gecitklerinden gecip sonra Birleşip Zaragoza kalesi kapısına gelmislerdir. Bu Franklar ordusunu Zaragoza onune gelien kismi kale disında beklerken şehir emir olan Suleyman Ibni Yokdan Sarlman'a biat etmek için onunla gorustu. Fakat Suleyman Ibni Yokdan'in akli basina gelip bu Hristiyan ordularının kendinin şehrini ve idaresinin tehdit edebilecegi aklina geldi ve Franklar ordusunun Zaragoza'ya girmesini onledi. Mevsimin gec olmasi dolayisiyla ve Pireneler gecitlerinin soğuk aylarda Frankalrin Pamploana şehrii ellerine gecirmeleri nedeniyile kendine Franklara dusman olan Basklar tarafından tutalacagini bilen Sarlman Franklar ordusu ile Zaragoza onunde fazla kalmayip geri donmeye basladı..
Büyük Franklar ordusu Zaragoza onunden cekildikten sonra Abdurrahman Zaragoza'daki isyanal ugrasmaya basladı. 779'da Abdurrahmana Zaragoza emirligini Suleyman Ibni Yokdan'a yekin idareci Huseyin Ibni Yahya'ya vermeyi kabul etti. Huzyein Ibni Yahya Zaragoza Muladı emiri Suleyman Ibni Yokdan'i bir suikastla oldurdu ve Abrurrahman'a tabi Zaragoza valisi olarak tayin edildi. Fakat 771'de Huseyin Ibni Yahya Zaragoza'yi bagimsiz şehir devleti olarak ilan etti ve Abdulrrahman ile tum iliskilerini kesti. Fakat Abdurrahman Kuzey Ispanay sinir eyaletini ve Zaragoza'yi tekrar idaresi altina alma cabalarına devam etti. 783'te bir Kurtuba Emevi Emirligi ordusu ile Zaragoza onune geldi. Bu ordu onemli bir kusatma için hazırlikli idi ve 36 tane mancinik getirlmisti. Bu manciniklar Zaragoza'nin unlu beyaz  granit tasından yapılmış kale duvaralrina yaptıkları yayalim atisları sonunda kale duvarların da büyük gedikler acildi. Bu gedikelrden sehr e gire Kurtuba Emevi Emirleigi askerleri şehir ellerin gecirdiler.

Askeri ve sosyal gelişme

Hukumet suresi basında ayaklanmalar doneminden sonra Abdurrahman'in saltanat donemi Endulus'de nispeten baris donemi olmus ve Abdurrahman'in dikkatai Endulus'un ekonomik altyapisimni geliştirme faaliyetlerine sahit olmuştur. Bu donemde ulke kisimlarain bağlayan ana yolların yapılmasına onem verildi; şehirlere su getiren sukemerleri gelitirildi ve baziları yeniden yapıldı ve Kurtuba'da büyük bir camii yapılması için mali fonlar sağlandi. Kurtba için ulu camii olarak Kurtuba Camii'nin yapılmasına takriben 766 yılında baslandi.
Abdulrraman varisi olan ogluna ve sonra ahfadından olacak emirlere sulh sukun içinde ve refah içinde bir hayat yasatacak bir ulke birakmak istemekteydi. Ama Endulus hem içten hem de dıştan karisiklik ve saldiri altinda idi. Istegine erisebilmek için Abdurrahman Kurtuba Emirligi ve Endulus içinde gayet yetenekli bir yönetici kadrosu ve iyi yetismin bir profesyonel ordu kurmaya onem verdi.  Ozellikle hukumet ettigi arazilerde buluna Hristiyan ve yeniu yerleşmiş Musluman nüfustan merkezi devlet yönetimine sadik bir ordu kuramayacagini anlamisti. Bunun için kurduğu büyük bir profesyonel ordunun askerlerini çoğunluğunu Kuzey Afrika'dan Berber kavimından olup askerlik yapmak için Iber yarimadasina getirilmis olan parali profesyonellerden ve diğer bölgelerden memluk-kole olarak toplananlaradan olusmustu. Bu profesyonel ordunu mevcudu 40,000 kisi kadat olduğu tahmin edilmektedir.
I. Abdurrahman'in Iber yarimadasında Endulus'de kurduğu ve yeni Emeviler hanedani altında geliştirdiği devlet Sarlman'in Franklar Krallığı, Abbasiler, Berberler ve diğer Iber yarimadalilara karsi basarili olarak direnebilmis olduğu hic suphe goturmeyen bir tarihi gercektir. Fakat yine de tarihçiler bu basarisinin nedeninin eski "Emevi Hanedani" bir kolu olmasına mi yoksa Iber yarimadasında bulunan yeni Kurtuba Emirligi/Halifeligi olmasına bağlı olduğunu tartismaktadırlar.
Islam'in Dort Halife Donemi'nde yayilaması sırasında Yahudilere ve Hristiyanalara uygulanan toleransli tutum bunlara ozel"cizye vergisi" verildikten sonra Iber Yarimadasi'nda ve Avrupa kitasında o zamana kadar gorulmeyen dındas olmayanlara gösterilen tolerans Endulus'de de uygulanma gordu.
Bu donemde ulkenin nüfusunun gayet büyük birçoğunlugu Musluman olduğu bildirilmektedir. Bulliet adli bir tarihciye göre
Muslumanligi kabul edenlerin sayisi logaritmik olarak aratis gosterdi ve bu artis ististiksel sekilde bir lojistik trend egrisi ile gosterilebilir.
Bu musluman dinini kabul edilmesi en dusukten en yuksek tabakaya yayilmisti. Ornegin, Vizigot kralin Vittiza'nin kiztorunlaraında olan Sarah adli biri bir musluman ile evlenip iki cocugu olmustu ve bunlar buyuyunce ulkedeki Arapa ilerigelenelr basında gelmislerdri.
Bazi Avrupali tarihçiler buna itiraz etmekte ve ulkenin çoğunlugunun musluman olmasi ancak 10. yuzyil basında olduğunu iddia etmektedirler. Thomas F. Glick, Islamic and Christian Spain in the Early Middle Ages. Princeton, New Jersey:Princeton University Press), s.33–35</ref> Bazi Avrupali tarihçiler Musluman dininin her sınıftan halk için pozitif cekiciligini inkar etmektediler. Bunlara göre Endulus nüfusunun %80'inin musluman olmasi Abdurrahman doneminde cizye vergisinin nispeten yuksek olmasidir.

Ölümü

Abdurrahman olum tarihi tartismalar doğurmustur. Genellikle kabul edilen tarih  785-788 arasında olup çok muhtemelen  788 yılidi.  Kurtuba'da ölmustur ve  (gunumuzde katedrale dönüştürülmus Mezquita adli) Kurtuba Büyük Camii'nin kurulma mevkiene gomulmuştur. Yerine kendisinin tercih ettigi oglu olan oğlu I. Hişam Kurtuba Emevî Emiri olarak geçmiştir. Abdurrahman'in Endulus Emeviler sulalesi mensupları 929'a kadar Kurtuba Emevi Emiri olarak hukum suri=uslerdir ve 929'da bu sulaleden olan III. Abdurrahman kendini Endulus Emevi Halifesi ilan etmiştir ve bu devlet ise 1031'de III. Hisam tahttan indirilinceye kadar surmustur.