Ali Sistani

Gençlik yılları

Sistani İran'ın Meşhed kentinde, geleneksel olarak din alimlerini yetiştiren bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Kendisine adını veren dedesi, Necef'te okumuş, tanınmış bir din bilginiydi. Sistani'nin ailesinin kökeni İsfahan'a dayanmaktadır. Safevi döneminde, atalarından olan Seyyid Muhammed, Safevi Şahı Hüseyin tarafından Sistan Eyaletinde Şeyhülislam görevine getirilmişti. Sistan'a seyahat edip ailesi ve çocukları ile birlikte günümüz İran'ın Sistan ve Belucistan Eyaleti'ne yerleşti. Torununun "El-Sistani" lakabı buradan gelmektedir.
Sistani dini eğitimine çocuk yaşta Meşhed'de başlamış ve daha sonra 1949 yılında Şiiler arasında kutsal sayılan İran'ın Kum şehrine göç etmiştir. Burada birkaç yıl geçirdikten sonra, 1951 yılında Ayetullah Ebu el-Kasım el-Hoy'un yanında okumak üzere Irak'ın Necef kentine gitmiştir. Sistani, Irak Cumhurbaşkanı Abdulkerim Kasım yönetimindeki askeri junta rejimi döneminde 1960 yılında Taklid Mercii unvanına ulaşmıştır. Sistani henüz 31 yaşındayken (1961 yılında), dini eğitimin son seviyesi olan müctehidlik derecesine ulaşarak, fetva verme yetkisine sahip olmuştur.

Ayetullah el-Uzma

Ayetullah Hoy 1992 yılında ölünce, Sistani geleneksel yöntemle, yani ilmi derecesinin diğer ulema tarafından tanınması yoluyla, Ayetullah el-Uzma derecesine terfi etmiştir. Ayetullah Hoy'un yerine halef olarak rolü, son derece saygın olan hocasının cenaze namazını kıldırması ile kesinleşmiştir. Böylece Ayetullah Hoy'un geriye bıraktığı geniş teşkilatı ve yandaşlarını miras alacağı da belli olmuştu. Başta Muhammed Muhammed Sadık El-Sadr olmak üzere Iraklı diğer önde gelen ayetullahların ölümü ile, Sistani Irak'ta en yüksek Şii din adamı olmuştur. Necef'teki önde gelen Ayetullah olarak, milyonlarca dollarla ifade edilen geliri olan bir teşkilata öncülük etmektedir. Sistani, takipçilerinin gelirlerinden vergi olarak ayırdıkları hums bedellerini, eğitim ve hayır amaçlarla kullanmaktadır. Sistani karargâhının verdiği bilgiye göre, İran'ın Kum kentinde 35 bin, Meşhed'de 10 bin, İsfahan'da 4 bin üniversite talebesi burs verilmektedir. Ayrıca onun görüşlerini Kerkük'ten Basra'ya kadar büyük ve küçük çapta, semt arasında, cami ve pazarlarda savunan vekillerden oluşan bir teşkilat yapısı vardır.
Şii İmamiye mezhebinde sahip olduğu 'Naib el-İmam' (İmam'ın vekili) unvanıyla tüm dünyadaki Şiilerin arasında hatırı sayılır bir takipçi kitlesine sahiptir. Özellikle Irak'ın Necef ve Kerbela şehirlerindeki kutsal türbelerin işgal sonrası İranlılara açılması nedeniyle, İran'da Kum şehrinin esnaf sınıfı 'Bazariler' arasında "büyük popülarite ve etkinliğe" sahiptir. Birçok İranlının Irak'taki kutsal yerleri ziyaretleri dönüşünde Sistani mukallidi oldukları söylenmektedir.

El-Cezire TV kanalının Sistani'ye karşı suçlamaları

Mayıs 2007'de, Basra ve Necef'te yüzlerce kızgın Şii vatandaş, TV sunucusu Ahmed Mansur ve Katar merkezli El-Cezire TV kanalı'nın Ayetullah Sistani'ye karşı iftirada bulundukları gerekçesiyle gösteri yaptı. "Sınırsız" (Bilâ Hudûd) TV şovunda sunucu Ahmed Mansur Sistani'nin liderlik yetenekleri hakkında şüphe edercesine konuşmalar yapmış ve İran doğumlu din adamı konuğu olan Şii Cevad El-Halsi'ye sorular yönetirken aşağılayıcı bir tavır takınmıştı.
Ahmed Mansur, yaşı 80'e yaklaşan Sistani'nin Irak'ta olup bitenlerden bihaber olduğunu ve fetvalarının yardımcıları tarafından yazılıp yayınlandığını ileri sürdü. Diğer bir konuyla ilgili, ABD'nin Irak'taki çıkarlarını gütmek için Sistani dahil olmak üzere Iraklı siyasetçileri kullanıp kullanmadığını sordu.

Sistani'nin İnternet Sitesinin Hacklenmesi

18 Eylül 2008 tarihinde, bir grup hackçı aralarında Şii İslam'ın en popüler sitesi olan Sistani'nin internet sitesinin de bulunduğu dünya çapında yüzlerce Şii internet sitesine saldırılar düzenledi. Birleşik Arap Emirlikleri kökenli 'group-xp' adlı hackçı grubu katı bir Sünnî İslamı savunan Selefi Müslümanlara bağlıdır. 300 internet sitesinin hacklendiği bu saldırıda Sistani'ye bağlı Küresel Ehl-i Beyt Bilgi Merkezi vakfının sitesi de hack edildi.
Hack edilen siteyi ziyaret edenler, kırmızı "group-xp" ibaresinin yanında Arap dilinde Şii inançlarını ve temsilcilerini yeren yazılar görmekteydi. Sistani'nin vaazını gösteren videonun yerine, Sistani'den ve Şiilere yaptığı liderlikle dalga geçen, Bill Maher adlı komedyene ait bir videoyu yerleştirdiler.

Velayet-i Fakih

Selefi Ayetullah El-Hoî gibi, Sistani müteveffa Ayetullah Humeyinî ve İran İslam Cumhuriyeti'nin şimdiki manevi lideri Hameney tarafından desteklenen, Velayet-i Fakih adı verilen, fakihlerin velayeti, yani fıkıh alimlerinin öncülüğü prensibini kabul etmemektedir. Yine de Velayet-i Fakih makamı hakkındaki görüşleri El-Hoî'den daha kapsamlıdır. Sistani ile İran'ın manevi rehberliğini yapan iki Ayetullah el-Uzmanın Velayet-i fakih hakkındaki görüşleri arasındaki tek fark, bir Ayetulllah el-Uzmanın İslam toplumunun yönetiminde sahip olcağı iktidar konusundur. Kişisel intrnet sitesinde verilen bilgiye göre, bir Ayetullah el-Uzmanın El-Hoî'ye göre daha fazla, ancak Humeynî'ye daha az yetkiye sahip olması gerektiğini savunuyor:
Soru : Ayetullah el-Uzma El-Sistanî'nin Velayet-i Fakih hakkındaki görüşleri nelerdir?
Cevap : Her Fakih, ihtilaflara konu olmayacak hususlarda velayet sahibidir. İhtilaflara konu olmayan hususlara 'el-umur ul-hesbiyye' denir. Toplumsal düzenle ilgili genel hususlarda, fakihin velayeti belli başlı koşullara bağlıdır ki, bunlardan birisi fakihin inananların çoğu tarafından kabul edilebilir olmasıdır.
İslam alimlerinin "Kuran Anayasası" terimine karşılık, Sistani'nin İslam'ın toplumdaki rolü konusunda Kuran'ın toplumsal düzenin genel değer ve yargılarını sağlayan bir "nizam el-mucema" anlayışını benimsediği ifade edilmektedir.
İran'ı yöneten ruhani liderlerle olan fikir ayrılıklarına rağmen hiçbir zaman Irak'ın dini merkezi Necef ile İran'ın dini Merkezi Kum şehri arasında bir rekabete girmemiş olması, siyasete müdahil olmak konusundaki çekintilerinin bir tezahürü sayılabilir. Kum'daki reformcu ve muhafazakar sesler ya da Lübnan'daki mullahların arasındaki çekişmelkeri daima yorumsuz bırakmıştır.

İnternet

The Aalulbayt (a.s.) Global Information Center, (Küresel Ehl-i Beyt (a.s.) Bilgilendirme Merkezi) kurulması ile beraber, Sistani için 'dijital Ayetullah' yakıştırmaları kullanılmaya başlandı.