Sovyetler Birliği'nde LGBT tarihi

Kruşçev dönemi

Nikita Kruşçev'in Sovyetler Birliği Komünist Partisi Genel Sekreteri olmasının ardından Kruşçev yönetimi aynı cinsiyetteki cinsel ilişkiye karşı bir ceza kanunun bulunmadığına inanıyordu. Yönetime göre, cinsel faaliyetleri nedeniyle Stalin döneminde hapse atılıp destalinizasyon sürecinde serbest kalanlar arasında meydana gelen cinsel ilişkiler herhangi bir kovuşturmaya yol açmıyordu. Buna karşın Stalin hükümeti homoseksüelliğin suç olmasını pedofili konusu ile açıklarken, Kruşçev hükümeti erkek tutsaklar arasında "bazen zorla yapılan cinsel eylemler" olarak sınırlandırıyordu. 1950'lerin sonları ve 1960'ların başında, o zamanlar Sovyetler'de yabancı bir muhabir olan Aline Mosbi, Kruşçev hükümetinin kamuoyunda bazı eşcinsel çiftlerin gördüğü ve nadir olmadığı belirtmiştir. Bu değişim politikalarına karşın Mosby, 1958'de Sovyet İçişleri Bakanlığı, eşcinsellere dair ceza hukukunun uygulanmasını hızlandırmak için kolluk kuvvetlerine gizli bir direktif gönderdiğini ifade eder.
1964'te cinselliğe yönelik bir kitapçıkta şu ifadeler yer alır: "Homoseksüeller eşi benzeri olmayan tüm hilelerle, gençlerin güvenlerini kazanırlar. Sonra harekete geçerler. Hiçbir koşulda sana dokunmalarına izin verme. Bu insanlar derhal idare organlarına bildirilmelidir, ancak böylece toplumdan uzaklaştırılabilirler."

Brejnev dönemi

Erkeklerin eşcinsel cinsel ilişkisine yönelik hapis cezaları uygulamaları 1970'lerin başına kadar devam etti. 1973 yılında Venedikt Yerofeyev'in Moskova'da eşcinsellik hakkında kısa bir brifing vermesine izin verildi. Muhtemelen bu durum Stalin döneminden bu yana LGBT haklarının halka dair ilk anlatımı, dolaylı onay verilmesidir. Nitekim artık Sovyet Ceza Hukuku Ders Kitabı'nda yapılan 121. maddeye eleştiri getiren ve yürürlükten kaldırılmasını isteyen görüşler dile getiriliyordu. Yazar Vicktor Sosnora'ya, "Uçan Hollandalı Adam" adlı eserinde (1979) Leningrad'daki bir barda vahşice öldürülen yaşlı bir eşcinselin durumuna tanık olmasına dair anlatımlara izin verilmiştir. Ancak kitabın sadece Doğu Almanya'da yayınlanmasına izin verildi. Eğer bir yazar eşcinsel ise ve özellikle eşcinsel hakları desteklediği takdirde, sansür daha sert uygulanmaktaydı.
Rus gay yazar Yevgeni Karitonov 1970'li yıllarda yaşadığı eşcinsel deneyimleri yasa dışı olarak yayımlamıştır. Yazar Gennady Trifonov, eşcinsel içerikli şiirleri nedeniyle adli kovuşturmalara maruz kaldı. Serbest kaldıktan sonra şiirlerini yalnızca eşcinselliği tasvir etmekten ve atıf yapmaktan kaçınması koşuluyla yayımlatabildi. 1984'te bir grup Rus gay, bir eşcinsel hakları örgütü kurmak için bir araya gelmeye çalıştı ancak KGB tarafından derhal kapatıldı.

Gorbaçov dönemi

Glasnost ve Perestroyka politikalarının devreye sokulmasıyla birlikte, yetişkinler arasında rızalı eşcinsel ilişkilerin yeniden legalleştirilmesi konusunda kamusal tartışmaların yapılmasına izin verildi.
1989'da yapılan bir kapsamlı bir ankette, eşcinsellerin Rus toplumunda en çok nefret edilen grup olduğunu ve bu grupta bulunanların yüzde 30'u eşcinsellerin tasfiye edilmesi gerektiğini belirtmiştir. 1991 yılında Çelyabinsk'te yapılan bir kamuoyu araştırmasında, 16 ila 30 yaşlarındaki katılımcıların yüzde 30'u eşcinsellerin "toplumdan izole edilmelidir" görüşüne sahip olduğu, yüzde 5'i "direkt tasfiye edilmesi gerektiğini, yüzde 60'ın ise "olumsuz" bir tavır sergilediğini belirtti. 1989-1990'da Yevgeniya Debryanskaya liderliğindeki bir Moskova eşcinsel hakları örgütünün kurulmasına ve Roman Kalinin'e "Tema" adlı eşcinsel bir gazete yayınlama izni verildi. 121. madde uyarınca yargılanan kişilere dair SSCB tarihinde ilk resmi bilgilendirme 1988'de yayınlandı. Kesin olarak yargılanan kişi sayısı bilinmemekle birlikte bu verilere göre, 121. madde uyarınca hüküm giyen erkeklerin sayısı, Glasnost döneminde giderek azalmıştır. Buna göre 1987 yılında madde 121'e göre 831 erkek cezalandırıldı. Bu sayı 1989'da 539, 1990'da 497 ve 1991'de 462 idi.

Sovyetler Birliği ile ilgili görüşler

Sovyetler Birliği'ndeki LGBT ile ilgili görüşlerin ve politikaların dönemdeki bilimsel gelişmeler ile paralel olarak ilerlediği ifade edilmektedir. Nitekim Sovyetlerin görüşü diğer devletler ile karşılaştırıldığında, dünyanın o dönemde büyük oranda kabul ettiği "sapkın suç" görüşünün aksine SSCB yönetimi, eşcinselliğin psiko-seksüel bir bozukluk veya zihinsel bir rahatsızlık olduğunu ifade etmiştir. 1920'li yıllarda Almanya'da eşcinsel ilişkiler için 5 yıl, İngiltere’de ise ömür boyu hapis söz konusuydu. Aynı dönemde SSCB ile birlikte diğer süper güç olan Amerika Birleşik Devletleri'nde genel görüş, eşcinselliğin derhal cezalandırılması gereken bir sapkınlık olduğu idi. Nitekim Amerikan Psikoloji Derneği ancak 1975 yılında eşcinselliği ruhsal bir bozukluk olarak tanımlamıştır. Bunun yanında Nazi Almanyası'nda eşcinsellere pek çok katliam mevcuttu. Sovyetler Birliği'nin ilk kuruluş yıllarında Cinselbilim Enstitüsü ile birlikte çalışmalar yürütmesi, Nazilerin iktidara gelmesiyle birlikte bu enstitünün kapanına kadar devam etmiştir. Bunun yanında Sovyet yönetimi, özellikle Nazi Almanyası'ndaki faşistlerde birçok eşcinsel olduğunu düşünüyordu. Özellikle Sturmabteilung'un eşcinsellerden oluştuğuna dair görüşler yaygındı. Yeni kurulan sistemde Sovyet doktor ve psikiyatristler tarafından bu alanda birçok araştırma yapılıyordu. Eşcinsellik bir hastalık olarak değerlendiriliyordu ve hipnoz gibi yöntemlerle tedavi edebileceği düşünülüyordu.
Bununla birlikte kovuşturmaların sertleştiği Stalin dönemine tekabül eden dönemde insan cinselliğine yönelik bilimsel çalışmalar çok yeniydi. Nitekim Cinsel Devrim kavramının ortaya atılması ve yaygınlaşması bu dönemden sonraya tekabül etmektedir. Dikkat çeken başka bir nokta tutuklama sayısının azlığı (yaklaşık 200 milyonluk nüfusta yılda ortalama 1000) ve tutuklanma gerekçelerinin direkt eşcinsel olmalarından değil, pedofili olmasından kaynaklanmasıdır.
Eşcinselliğe yönelik en ileri çalışmalar Sovyetlerin etkisinin fazla olduğu Doğu Almanya'da gerçekleşmiştir. Nitekim 1987'de homoseksüellerin sivil haklarının diğer yurttaşlarınkiler gibi eşit olduğu yasalarla garanti altına alınmıştır.

Marksizm ile ilgili görüşler

Komünist liderlerin ve önde gelen Marksist yazarların LGBT konusunda pek çok farklı görüşü vardır ve bu konuda fikir birliği yoktur. Marksizmin kuramsal kurucuları olan Karl Marx ve Friedrich Engels yayınlanmış çalışmalarında LGBT konusuna dair çok az şey söylediler ve genel olarak cinselliğe nadiren yorum yaptılar. Bununla birlikte Engels'in erkek eşcinselliğini eleştirdiği ve bu durumu antik Yunan oğlancılığı ile ilişkilendirdiği yazıları mevcuttur.
Komünist hareketin güçlü olduğu Weimar Cumhuriyeti'ndeki Alman Komünist Partisi, yetişkinler arasındaki özel ve rızalı eşcinsel ilişkileri yasallaştırma çabalarını desteklemek amacıyla sosyal demokrat gruplarla bir araya gelmiştir.