Homo Faber (roman)

Homo faber Max Frisch'in 1957 yılına ait en önemli eserlerinden bir tanesidir . Roman zamanının keskin bir dille eleştirisidir. Kendi doğasına yabancılaşmış zamane teknoloji insanının ironik ve şaşırtıcı yaşamı hakkındadır.

Teması

Walter Faber adındaki ana kahraman 50 yaşında bir mühendistir. Kendisi duygularla ilgili olan her şeyi reddeden ve gözle görülebilen dışsal somut gerçekleri kısa ve birbirine benzeyen cümle yapılarıyla okuyucuya aktaran, kendisine teknik dünya görüsünü benimsemiş ve bu dünya görüşünün sembolik olarak karşılık bulduğu "Amerika yaşam tarzı" ya da "American way of life" ı örnek almış bir bireydir.
Kitapta temel olarak iki dünya görüşü iki ana karakterde temsil edilmiştir. Biri romanın anlatıcısı "mühendis" Walter Faber ya da Hanna'nın onu adlandırdığı haliyle " Homo faber" ( türkçeye en basit haliyle "teknik insan" olarak çevrilebilir), bir diğeriyse "sanat tarihçi" Walter Faber'in eski sevgilisi Hanna Landsberg, ya da Walter'ın onu adlandırdığı gibi "Sanat perisi".
Romanda zamane insanının durumu sorgulanmıştır. Teknik ilerlemeler bütün alışılageldik ve sevilen değerlerin yerini almaya başlamıştır. Sorgulama alanıysa zıt kavramlar üzerinde yoğunlaştırılmıştır: "Teknik-Doğa", "Bilim-Sanat", "Akıl-Duygu", "Kader-Rastlantı", "Dişi- Erkek", "Amerika-Yunanistan"...
Bununla birlikte kitabın yoğunlaştığı sorular arasında şunlar vardır: " Hayattaki her şeyi konrol altına almak mümkün müdür, daha da ötesinde insan böyle bir şeyi ne kadar uygulamaya çalışmalıdır? Gelecekle ilgili endişeye kapılmadan bütün olacak olayları istatistik, teknik ve matematik yardımıyla hesaplayıp bu "olasılıklar bütünü" yanında kendimizi güvende hissedebilir miyiz? Ve sonra bütün bu hesaplamalarımız varken kader diye bir güç tarafından hayatımız beklemediğimiz bir hal alma riskinden kendini koruyabilir mi? Duyguları sürekli bastırmak ve yok saymak hatta alçaltarak kendi özüne yabancılaşmak ne kadar doğrudur?

Karakter analizi ve yorum

Walter Faber "American way of life" 'ın bir ürünü olarak doğayı ikinci elden yaşamayı seçer; güneşin batışını izlemez, aksine onu daha sonra izlemek üzere filme çeker. Her fırsatta kendisini insanlardan uzak tutmaya çalışır; bir gemi yolculuğu sırasında onu en çok merakını cezbeden geminin çalışma motorudur. Faber sembolik olarak kör Oidipus ile özdeşlestirilir. Amerika'da başlayan eser Yunanistan'da son bulur. Bir anlamda bu teknik amerikan yaşam tarzından antik Yunanistan'a uzanan bir yolculuktur. Tipik bir regresyon örneğidir burada görülen geçiş.
Hanna Landsberg Piper Walter Faber'e karşı karakter olarak yer alır. Sanat tarihçi Hanna tam anlamıyla bağımsızlığına düşkün bir kadın olarak, birkaç ilişkisine rağmen yalnız yaşamayı kendisine uygun gören ve kızını sadece kendi kızı olarak tanımlayan, başarılı bir iş yaşamı olan ve bütün bu yönleriyle Walter'in beynindeki kalıplaşmış kadın imajına ters düşen biridir. Hanna'ya göre bir çocuğun babaya ihtiyacı yoktur. Hanna erkekler tarafından anlaşılmayı beklemenin en büyük hatası olduğunu ve bu sebepten dolayı hayatını başarısız olarak değerlendirirken Walter iş hayatındaki başarılarını örnek gösterek Hanna'ya karşı çıkar.
Elisabeth Piper Walter ve Hanna'nın kızı olarak, Walter'in teknik dünya görüşünü değiştirmesinde etkili olabilen iki kadından biridir. Çok pozitif ve mutlu bir portre çizer ve sanata, maceraya olan düşkünlüğüyle Hanna'ya benzer karakterdedir.
Ivy Walter Faber'in yüzeysel ve basit bir doğaya sahip olarak tanımladığı sevgilisidir. Walter kadınlarla ilgili yaptığı hemen hemen bütün alçaltıcı cümlelerde kendisini örnek olarak göstermektedir.