Yaptırım

Hukukun herkes bakımından bağlayıcı olması gerekir. Kişiler bazen olması gereken gibi davranırlar bazen de bu düzeni bozarlar. Hukukun var oluş nedenlerinden biri de bu noktada başlar. Yani toplumun düzenini korunması durumu.Devreye giren hukuk , hukuku çiğneyen kişinin bu yanlış davranışlarına engel olur ve o kişiyi bu kurallara uymaya zorunlu kılar. Yaptırım(Müeyyide) bir hukuk kuralına aykırı davranılmasının sonucunda yol açılan zararın ortadan kaldırılmasını amaçlar. Kısaca yaptırım "Bir hukuk kuralına aykırı davranılması halinde hukuk düzenince öngörülen sonuç"tur.  Yaptırım bir hukuk kuralını diğer sosyal düzen kurallarından ayırır.

Cebri İcra

Borcunu ya da mükellefiyetini ödemeyen borçlunun devlet gücü aracılığıyla zorla borcunu yerine getirmeye  mecbur edilmesidir.  İki çeşit icra vardır.Bunlar bireysel icra ve toplu icralardır. Bireysel icrada alacaklının ya da alacaklıların talebi ile haciz yoluna gidilir. Borçlunun mallarına el koyularak satılır ve alacaklılara alacağı miktar ödenir para artarsa borçluya verilir. Toplu icrada ise alacaklılara tanınan ayrı bir yol kullanılır yani iflas yolu. Alacaklıların alacaklarını karşılayamayan borçlu muflis durumuna düşer ve eşyaları iflas masasına gider ve satışa çıkartılır. Borçlu ve alacaklı arasında mahkeme tarafından da onaylanan borcun miktarı ve ne şekilde ödeneceği gibi ayrıntıların var olduğu bir anlaşmaya konkordato  denir.

Tazminat

Bir kişinin bir hukuk kuralına veya yaptığı herhangi bir sözleşmeye uymama sonucunda sebep olduğu maddi zararı ödeme yükümüdür. Maddi tazminat , zarar gören kişinin mal varlığındaki irade dışı eksilmenin zarar veren tarafından ayni veya  nakdi olarak ödenmesi yükümlülüğüdür.(Bir kimsenin vücut tamlığına verilen zararın giderilmesi sadece nakdi yolla giderilebilir.)Manevi tazminat ise zarar görenin iradesi dışında meydana gelen eksilme sebebiyle çekilen manevi üzüntülerin, ıstırap ve acıların dindirilmesi ve telafisi için zarar veren tarafından ödenmesi gerekli bir miktar paradan ibaret bir tazmin şeklidir. Manevi tazminat toptan ödenir.

Geçersizlik

Kurulmuş olan bir hukuki işleme , kanun koyucunun tarafların istediği hüküm ve neticeleri bağlamamasıdır. Geçersizlik kavramı eksiklik , butlan  ve iptali içerir.Butlan en ağır yaptırım türüdür. Kamu yararı  düşüncesiyle hukuk  düzeni tarafından konulmuş  bir yaptırım türüdür.Bir sözleşmenin , emredici hukuk kurallarına veya ahlaka , kamu düzenine veya kişilik  haklarına aykırı bulunması halinde söz konusu olur. Ayırt etme gücü olamayanın yapmış olduğu sözleşme de butlanla sakattır. Butlan tam ve kısmi olarak ikiye ayrılır. Tam butlanda sözleşmenin tamamı geçersizken kısmi butlanda sözleşmenin ihtiva ettiği kısımlar için sakatlık söz konusudur.İptal menfaati korunan kişinin iradesiyle belli bir süre içinde istenmesi koşuluyla bir işlemin yapıldığı andan itibaren hüküm ifade etmemesine imkân veren bir  yaptırım şeklidir. Eksiklik de yapılan sözleşmede , sözleşmenin tüm gereklerinin yerine getirmemesi durumudur.

Ceza

Hukuk kurallarına aykırı davranışların bir kısmı suç sayılır. Bu davranışın yaptırımı kişilerin cezalandırılmasıdır. Suçların boyutlarına göre farklı cezalar mevcuttur.

Zoralım (Müsadere)

Suç işlenmesiyle ilişkisi olan eşyanın , suç işlenmesinde kullanılan ya da bu amaçla hazırlanan veya suçtan dolayı ortaya  çıkan suç ürünü olan eşyanın  mahkeme kararıyla Devlet hazinesine mal edilmesidir.

İdari işlemlerde İptal

Hukuk kurallarına aykırı olarak yapılmış bir idari işlem , bu yüzden menfaatleri zedelenen kişilerin talep etmesiyle görevli yargı makamlarınca ortadan kaldırılır. İdare aleyhinde açılacak davalar iki gurupta toplanır.Bunlar İptal ve Tam yargı davalarıdır.