Bayburtlu Kara İbrahim Paşa

Hayatı

Türk asıllıdır. Gümüşhane'nin (günümüzde Kelkit kazasının) köylerinden birinde doğdu. Babasının adı "Katırcı Ahmet" idi. Gençliğinde "Celali Hasan" adlı bir isyancının yanında levendlik yaptı. Bu eşkıya tenkil edilince İran'a kaçtı.
Yakalanma tehlikesi geçince bir müddet sonra geri memleketine döndü. Sonra Mısır Valisi olan "Firari Mustafa Paşa" hizmetine katıldı. Bu görevde iken paşanın çuhadarı ve sonra kethudaşı oldu. Daha sonra Merzifonlu Kara Mustafa Paşa yanında göreve başladı. Kara Mustafa Paşa Silistre Valiliği yaptığı zaman onun kethudası ve sonra da büyük imrahoru oldu. Yanında görev aldığı "Kara Mustafa Paşa" devlet rütbelerinde ilerlemeğe başlayınca Kara İbrahim de devlet memuriyetinde ilerledi. Önce 1607'de üçüncü vezirliğe atanmıştır. Bu sırada İstanbul'da sedaret kaymakamlığı görevi yaptı. 
1677'de Seydizade Mehmet Paşa yerine Kaptan-ı Derya olarak 1678'e kadar bu görevde bulundu.
Yanında yetiştiği Sadrazam Merzifonlu Kara Mustafa Paşa serdar-ı ekrem olarak 1683'de Avusturya seferine çıktığı zaman yine İstanbul'da sedaret kaymakamlığı görevi yaptı. "Viyana Bozgunu" sonunda Kara Mustafa Paşa Belgrad'a çekildiği zaman, Bayburtlu Kara Mehmet Paşa velinimeti yerinde olan yenik sadrazam Kara Mustafa Paşa aleyhine döndü. Kara Mustafa Paşa'nın baş düşmanları olan kızlar ağası "Yusuf Ağa" ve o zaman büyük imrahor olan Sarı Süleyman Ağa sedaret kaymakamı olan Kara İbrahim Paşa'yı velinimeti aleyhinde tahrik ettiler. Kara İbrahim Paşa'nında bu gruba katılması ile Sultan Avcı Mehmet'ten sadrazamın azledilmesi ve katledilmesi için bir hatt-ı humayun aldılar. Böylece Kara İbrahim Paşa'nın ihaneti ile Merzifonlu Kara Mustafa Paşa 25 Aralık 1683'de Belgrad'da azil edilip idam edildi.
Kara İbrahim Paşa daha Belgrad'da Kara Mustafa Paşa idam edilmeden önce, sedarat mühr-ü humayunu daha Belgrat'ta Kara Mustafa Paşa elinde iken, 15 Aralık 1683'de Sultan Avcı Mehmet huzuruna çıkarak ondan sadrazamlık için hatt-ı hümayun  aldı. Hatt-ı Hümayun'u verirken Sultan IV. Mehmet
İbadullahin hizmetini sana ve seni Allah'a ısmarladım. Gözünü aç. Sonra da seni selefinden beter ederim.
diye Kara İbrahim Paşa'yı uyarmıştır.
Kara İbrahim Paşa'nın sedareti Osmanlı-Kutsal İttifak Savaşları'nın başında Osmanlı devletinin üç cephede (Avusturya, Lehistan ve Venedik) savaşlar yapmak zorunda kaldığı bir dönemde olmuştur. Kara İbrahim Paşa savaşın olduğu cephelere gitmemeye ve savaş işlerini de diğer devlet işleri gibi merkezden idare etme kararı almış ve bunu sedaret döneminde uygulamak istemiştir.
Bu dönemde Avusturya orduları Macaristan'da fetihler yapıp çok zayıf Osmanlı direnişi karşında 1684 ve 1685 yazlarında kuzey Macaristan'ın çoğunu ve Peşte kalesini ellerine geçirmişlerdi.  Macaristan'ın başkenti Budin kalesi önüne gelmişlerdi ve bu kale ancak Haziran 1686'da Budin Kuşatması ile Kara İbrahim Paşa'nın azledilmesinden sonra ellerine geçmişti. 1684 ile 1687'de Lehistan'ın Kazaklar desteği ile Moldavya'ya girme hücumları Osmanlı direnişi, Kirim Tatarları akınları ve Osmanlılarca başarı ile uygulanan geri çekilirken herşeyi yakıp yıkıp geride düşmana hiçbir şey bırakmama taktiği dolayısıyla başarısız kaldı. Lehistan cephesindeki bu nisbi başarı Lehistan serdari olan Sarı Süleyman Paşa'nın iyi hizmeti dolayısıyla oldu. Venedik cephesinde ise Venediklilerin Dalmaçya kıyısına asker çıkartıp Bosna'ya doğru ilerlemeleri Nisan 1685'te Sing Muharebesi'nde Osmanlıların galibiyeti ile Venedik ordusunun hezimeti ile sona erdi.
Kara İbrahim Paşa sadrazam olmasından hemen sonra bir hastalık geçirdi. Bu durumda ona vekalet etmek için Lehistan cephesinde serdar olan Sarı Süleyman Paşa Edirne'ye getirildi. Kara İbrahim Paşa bunu kendi sadrazamlığına bir tehdit olarak gördüğü için yeni vekilini serdar olarak Avusturya cephesine gönderip böylece başkentten uzaklaştırmak istedi. Fakat bu icraatında bir alt maksat oldiğü açıktı ve Aralık 1688'de sadrazamlıktan azledildi. Yerine Fazıl Ahmet Paşa'nın eski kethudası olan ve Lehistan cephesi serdari olarak başarıları görülen Sarı Süleyman Paşa'ya sadrazamlık görevi verildi.
Kara İbrahim Paşa sadrazamlıktan ayrıldıktan sonra hacca gitmek için devletten izin istedi. Önce bu izin verildi ve Kara İbrahim Paşa bunun için hazırlıklar yapmaya başladı. Bu arada yolda kendine muhafız olarak refakat etmek üzere askerlikten olan kişileri kendine muhafız yazdırmak için girişime başladı. Kendine aleyhtar olanlar bu özel asker yazdırmayı padişaha karşı bir ordu kurmak hedefle olduğunu padişaha jurnal ettiler. Bunun üzerine padişah onun yaklaşık 3.000 kese parasının müsadere edilmesine, kendisinin de Rodos adasına sürgüne gönderilmesi hakkında bir ferman çıkartıldı. Çok geçmeden 1687'de sürgünde bulunduğu Rodos Adası'nda boğdurularak idam edildi. Vefatında yaşı altmış sekiz idi.

Değerlendirme

Silahdar tarihinin değerlendirmesine göre Kara İbrahim Paşa 
ayyaş, tamahkar, kendisini ve kendi fikirleini beğenmiş, zalim, kibirli, aynı zamanda zengin ve hayırsız 
bir kişiydi.
"Hadikat ül Vüzera"'da ise
muktedir fakat haris ve kibirli
olarak nitelendirilir.