Rochdale

Tarihçe

Rochdale kenti ismini Roche Nehri'nden aldığı sanılmakla beraber bu ismini Eski İngilizcede "büyük ev" anlamına gelen "reced" sözcüğünden geldiği kabul edilmektedir.  "Reced" sözcüğünün değişerek Normanların arazi ve nüfus sayımını kayıt eden Domesday Kitabı'nda "Recedham" olarak kayıt edilmesine yol açmış ve zamanla "Rachedale" olmuş ve sonunda "Rochedale"'de karar kılınmıştır. Roche Nehri'nin sonradan Rochedale'e atıfla isimlendirildiği iddia edilmektedir.
Antik Romalılar idaresinde kuzey İngiltere'de öneml;i merkezler olan "Mançunium (Manchester)" ile "Eboracüm (York)" arasında buluna ana Romalı yolunun üzerinde büklünmaktaydı. Ama kentin mevkinden bir Roamlı yerleşkesi bulunmamakta ve mevkin önemi bu anayolun  bitkisiz bozkırlar giriş noktası olmasıydı.
Kuzeybatı İngiltere Romalılara çekildikten sonra Saksonların işgaline ve yerleşmelerine konu olmuştur. Vikinglerin ve Danimarkalıların kuzey İngiltere'ye Sakson'lara karşı hücumlarını önlemek amacı ile Saksonlar 10. ve 11. yüzyıllarda eski Romalı yoluna ve Rochdale civarına 12 kadar küçük kale kurmuşlardır. Bunlardan mitik isimlerin başka kalıntı bulunmamaktadır.
Normanların 1966'da İngiltere'yi ellerine geçirdiğinden Rochadale de "Gamel" adlı Sakson asıl elinde bulunan bir malikane bulunmakta idi. Norman sayım kayıtları olan "Doomsday Kitabı"'nda "Recedham Malikanesi" olarak geçmektedir. 121'den önce İngiltere'nin Norman asıllı kralı olan II. Henry bu malikane arazisini "Roger de Lacy" 91170–1211) adlı bir söylüya bağışlamıştı. Bu aile sülalesi bu malikaneye sahip olmuşlar ve sonra evlilikle malikane Lancaster Düklerine geçmiş ve 1399'da Kraliyet arazisi olmuştur.
1638'de malikane kraliyet tarafından 1. Byron Baronu John Byron'a satılmışdir. Bu aile malikane arazisine 1623'e kadar sahiplik yapmışlardır. Ama bu  malikane arazilerinden bir malikane konağı kurulmamıştır. Malikane arazisi 1823'te bu aile mensubu olan ünlü İngiliz şair Byron tarafından "Dearden" ailesine satılmıştır. Bu aile bu arazi üzerine tuğladan yapılma, "Orchard" adlı bir büyük evi 1745'te satın alıp "malikane konağı" kullanmıştır. Ama bu bina 1922'de yıktırılmıştır.  Bugüne kadar Dearden ailesi malikane arazisinin alt sahipliliğini elinde tutmaktadır.
Orta Çağ'da Rochdale küçük bir kasaba idi. Antik Rochedale kilise bölgesi Salford bölümünün bir kısmı idi ve İngiltere'de en büyük kilise bölgelerinden biri idi. 1250'de malikane sahibi Edmund de Lacy bu kasabada haftadabır bir pazar kurma ve yılda bir panayır kurmak için kraliyet beratı aldı. O zamandan itibaren Rochdale "pazar kasabası" saflarına dahil olmuştur. Rochedale'de pazar yeri kasaba kilisesinin hemen yanında "Konuşmacı Köşesi"  adı verilen bir mevkide kurulmaya başlamıştır.
Rochdale İngiltere Kralı VIII. Henry döneminden itibaren çuha gibi kalın dokuma ve ince yünlü kumaş dokumada önem kazandı. 18. yüzyıla kadar yünlü üretimi el dokuma makinalarında taşeronluk yapan ve birkaç çırak ve işçi istihdam eden ustalar tarafından yapılmakta idi. Rochedale'de bu taşeron ustalara iş sağlayan ve üretilen kumaşları satan pek çok tüccara bulunmaktaydı. 18. yüzyılda su değirmeni ile işleyen yavaş yavaş makinaleşmeye başlayan dokuma fabrikaları gelişti. 19. yüzyılda ise istim ile işleyen dokuma makinalarını kullanan büyük dokuma fabrikaları kentte önem kazandı. 19. yüzyılın ortalarında yünlü dokuma sanayi zorluklarla karşılaştı ve pamuklu dökümcilik önem kazandı. Özellikle pamuklu dokuma yeni geliştirilen iplik igme ve dokuma makineleri tekknolojilerinde önemli olarak yararalanıp büyük dokuma fabrikaları geliştirildi. Böylece Rochdale pamuklu iplik igme üzerinde dünya çapında ün yaptı. 19. yüzyıl sonlarında pamuk iplik igme ve pamuklu dokuma yanında Rochedale'de önemli yünlü dokuma, iplik beyazlaştırma ve boyama ve ipek kumaş dokuma fabrikalari da önemli endüstrilerdi.
İstim makineleri için geren kömür kent etrafında açılan kömür ocaklarından çıkartılmaktaydı. Kentin malikane hakların sahibi olan "Dearden" ailesi kömür madeni sahipleri de olup bu maden işletmelerinden büyük servet yaptılar.
18. yüzyıl sonlarına kadar Rochedale'e ulaşım yük atları ve atlı arabalar ile sağlanmaktaydı.   İngiltere'de ve özellikle Rochedale'de pamuk, yün ve kömür nakliyatının ucuzlatılması için kurulan kanal ağının içinde 1804'te açılan ve 92 "lök" ihtiva eden "Rochdale Kanalı" çok önemli rol oynamıştır. Ancak istim treni hatları ağının İngiltere'ye yayılması ve 1841'de Rochedale'e Manchester'den tren hattın bağlanması ile bu kanal siatemi önemini kaybetmiştir ve 1952'de tümüyle kapatılmıştır. Ancak 2003'te bu kanal hafta sonları boş vakitlerde mavnalar kullanılması için yeniden acilmistir.
Rochdale'de 19. yüzyıl önemli gelişmelerinden biri işçi hareketinin başlangıç şehirlerinden biri olmasıdır. Özellikle işçileri kalitessiz ve nispeten pahalı mal satan tüccarların elinden kurtamak için işçilere ucuz ve kaliteli mal satmak için kurulan  Kooperatif dükkanlarının ilki Rochdale'de açıldı.  1844'te kentte "Todd Lane" Sokağında açılan ilk koperatif dükkanı "Rochdale Pionneers (Rochdale Yolaçıcıları)" kooperatifinin ve İngiltere'de kooperatifçilik sistemin ilk dükkanı oldu. Bu koperatif grubunun kuruluş yasaları "Rochdale Principles (Rochdale Prensipleri)" koperatif sisteminin kurulma ve işletilme presiplerine kaynak oldu.  19. yüzyılda Kooperatif sistemi gittikçe büyüyüp İngiltere'nin en önemli perakandecilik grubu haline geldi.
19. yüzyılda İngiltere'de prostesto edici ve reform sağlayıcı politikacı olarak ün yapan ve sonra Avam Kamarası üyesi olan John Bright (1811-1889) Rochdale'de doğmuştu. Bu politikacı  19. yüzyılda İngiltere ticaretinin serbest ve açık olmasını sağlayan "Anti-Corn Law" kanunun kaldırılıp buğday ve zahirenin serbestçe, kontrol altında olmadan ve yüksek gümrük ödemeden ithalinin (ve işçi sınıfına ucua olarak satılmasını) sağlanması ile İngiltere'de isim yaptı.
20. yüzyıl İngiltere'nin dokuma sanayi ve bu sanayinin merkezinde bulunan Rochedale için felaket yılları olarak kabul edilebilir. Gittikçe derinleşen, büyük işsizlik ve çaresizlik yaratan sanayi buhranları sonucunda İngiltere'nin ve Rochedale'nin sanayi hemen hemen sıfıra indi.

Demografi

İngiltere'de 2011'de bir nüfus sayımı yapılmakla rağmen bu sayımı incelemek ve sonuçları basmakla görevlendirilen özel sektör şirketi daha bu görevi başaramamıştır. (3.5.2012) Bu nedenle eldeki demografi verileri çok eskidir ve 2001 nüfus sayımına aittir. Bu sayıma göre Rochdale nüfusu yaklaşık 95,796   kişi idi.