Sungur, Sorgun

Tarihçe

14. yüzyılda Doğu Türkistan taraflarından gelen ve özellikle Fars Atabegliği'nin dağılmasından sonra bazı Türk toplulukları Orta Türkiye'ye yerleşmişlerdir. Moğol istilası sonrası gelen Türk toplulukları Eratna Beyliğini kurmuşlardı. Eratna Beyliğinde yönetim kademesinde Türk topluluklarından başka azınlık da olsa Moğollar da vardı.  Bölgede hakim olan Eratna Devleti dini yapısı da farklılık arz eder. Tek ilaha tapan ve tabiatı kutsal sayan Göktanrı dini ya da Avrupalıların adlandırmasıyla Şamanizm geniş Türk kitlelerinin inancı idi. Ayrıca Budizm dini de az olsa bile bölgede görülmüşse de sonradan İslamiyete geçiş süreci başladı. Bölgede en fazla tutulan din ise İslam dini olmuştur. Dil yapısı olarak Orta Asya Türkçesi özellikle Oğuz Türklerinin Bozok şivesi yaygındı. Orta Asya'dan İran coğrafyasında uzun süre kalıp sonradan bölgeye gelen Türk toplulukları ise Farsça'da bilmekte ve konuşmakta idi. Eretna veya Eratna Devleti'nden sonra Oğuzların Salur boyundan Kadı Burhaneddin Devleti bölgede hakim oldu. Yozgat ilinin Türkçe eski adı Bozok olup buradaki Türk toplulukları Oğuzların Bozok kolundan gelir. Kadı Burhaneddin Ahmed Devletinden sonra Osmanlı Devleti bu dolaya hakim olacaktır. Dulkadiroğulları Türkmen beyliği Halep, Maraş dolaylarından gelen Türkmen halkı 17. yüzyıldan itibaren Bozok bölgesine yerleşmeye başladılar. Zaten 16. yüzyılda bölge ismini Dülkadir (Zülkadir)-oğulları Devleti'nden yadigar olarak Zülkadriye Eyaleti'ne bağlı idi. Sungur ve çevresi (Bozok Sancağı(Yozgat ili) dahil  1827 yılında kurulan Ankara Eyaleti ve Ankara Vilayeti'ne dahil olundu.  
15. yüzyılda Orta Asya'daki Türk devleti olan Timurlu kaynaklarında Kara Tatar Türkmenleri adı ile geçen Türk topluluklarının Orta Türkiye'de yaygın olarak yaşadığı bilinmektedir. Kara Tatarların Cu'ankar (Çunkar, Sunkar, Sungar, Sungur) kolundan bazı aileler kalmıştır. Amasya, Sivas, Çorum, Yozgat dolaylarında karışık olarak yerleşmişlerdi. Bu bölgedeki kaynaklarda yanlışlıkla Moğollar zannedilen Türk soylu Kara Tatarlar Osmanlı Devletinin Balkanlara iskan politikası Orta Türkiye'den alınıp Balkanlara yerleştirilmiştir. Kara Tatar Türkleri arasında birkaç azınlık sülalenin Moğol olabileceği ve bunların İlhanlı Devleti'nden kalmış olabileceği düşünülmektedir. 15. asırda Bozok bölgesinden İran'a gidip yerleşen hatta Safevi Devletinin kurulmasına öncülük eden Alevi-Şii inancında bazı Türkmen toplulukları da olmuştur. Sungur ve dolayı 1520 yıllarında Osmanlı Devleti hakimiyetine geçmiştir. Boş kalan bu yerlere ise Halep ve Şam dolaylarından gelen Dulkadirli Türkmen aşiretleri yerleştiler.
Sungur köyünün eski adının Son köy veya son kurulan yer olduğu söylense de bu gerek tarih ve gerekse dil araştırmalarında doğruyu yansıtmamaktadır. Osmanlıca yazım şekli de son-kur ile bir bağlantısı yoktur. Sungur halkının dilinde de hiçbir zaman son-gur veya son-kur olarak söylenmemiştir. Bütün Türk İslam Dünyasında söylendiği ve ad verildiği gibi Eski Türkçedeki "Sungur" kelimesinden gelmiş ve günümüzde de bu adı muhafaza etmektedir.  
Köyün başlangıçta 7 aile tarafından kurulduğu söylenir. Tuzlacık köyünden gelen ve Sungur'a yerleşen aile Tuzlacık soyadını, eski zamanlarda deve ticareti yapan aile Deveci soyadını almıştır. Farklı soyadları bulunmakta olup her bir aile farklı coğrafi yerlerden gelip Sungur halkını oluşturmuştur. Her bir aileye bir takım denilmiştir. Gabıl takımı, Tuzlacık takımı, Hameşgiller v.b.
Macaristanda Eski Türklerden kalmış "Zongur" sülalesi de vardır. 
Köyün adının son kurulan köy  olduğundan Songur denmiş daha sonra değişime uğrayıp Sungur denilmiştir. Köyün bulunduğu yer önceden yerleşim yeri değildi. Önceleri yaylak yeri ve çobanların hayvanlarını otlattığı bir saha idi. Osmanlı döneminde birçok yerden göçler gerçekleşmiştir. Osmanlılar Kafkasya, Kırım ve Balkanlarda Ruslarla savaşlarda yenilince kuzey istikametinden bölgeye göçler gerçekleşti. Büyük Osmanlı ülkesinin güneyinde ise Yemen, Irak, Suriye, Arabistan taraflarında çok sayıda yaşayan Türk toplulukları, İngilizlerle savaşlar neticesi Türkiye'nin ortasına göç etmeyi tercih etmiştir. Osmanlı Devleti de göçler neticesi gelmiş Türk topluluklarını Türkiye'nin dört bir tarafına yerleştirmiştir. 
Sungur köyü çevresindeki köylerde önceleri Ermeniler de yaşamaktaydı. Ermeniler Türklerin köylerine saldırmaya başlayıp taşkınlıklarını artırınca soykırıma uğrayan bölgedeki Türkler de Ermenilere karşı kendilerini korumuşlardır.  Buradaki Ermenilerde başta Suriye olmak üzere Rusya, Fransa, Amerika gibi yerlere göç edip gitmişlerdir. Taşkınlık yapmayan Ermeniler ise İstanbulda Samatya tarafına göç etmiştir.
Türkiye'nin dört bir tarafında Sungur adlı köyler vardır. Van/Çaldıran/Sungur Köyü, Muğla/Sungur köyü, Gümüşhane/Sungur-beyli köyü, Edirne/Malkara/Hacı Sungur köyü v.b. 
Ayrıca Sungur adı ile Konya/Ilgın'da Mahmuthisar köyünün 4 km kuzeyinde, Ilgın ovasına hâkim bir tepede Sungur Bey Türbesi bulunmaktadır. Niğde/Küçükköy'de Vakf-ı Cami-i Sungur Ağa vardır.
Türkiye dışında da Türk Dünyası içinde birçok ülkede Sungur adında köy ve yer adlarını görmekteyiz. Rusya Federasyonunun işgali altındaki Türk toprağı olan Başkortostan Cumhuriyetinin Pervomayskiy'e 18 km uzaklıkta olan Sungur adlı köy vardır. Yine Başkortostanda Sterliytamak ilçesinde Sungur köyü bulunur. Rusyada Ulyanovskaya bölgesinde yine Sungur (nüfusu 1341 kişi) adlı yerleşim vardır ki buradaki halkın çoğu Rus olup önceleri Türklerin yerleşim yeri idi. Rus işgali ile buradaki Türkler soykırıma uğramışlardır.
Selçuklular İran coğrafyasını fethettikten sonra 1147 tarihinde, merkezi Şiraz'da yerleşen Türkmen boylarından biri de Salurlulardır. Bu beylik Salur Han'ın neslinden olan Sungur Atabek tarafından kurulmuştur. 1284 yılında yıkılmış, yerine İlhanlılar egemen olmuştur. Buradaki Türkmen halkının bir bölümü İç Anadolu'da Bozok yaylası içinde yer alan Çomak dağı etrafına yerleşmiş olabilir ve köy ismi bu liderden gelmiş olabilir.

Yöredeki Tarihi kalıntılar

Sungur köyü içinde henüz bir arkeolojik sit veya buluntu görülmemiştir. Fakat Sungur köyüne konuk gelen ziyaretçiler için yöredeki bazı tarihi kalıntıların bilinmesi önemlidir. En yakın ve en eski tarihi buluntu Alişar köyünün kuzeyinde bulunan Alişar Höyüğü'dür. Kayseri Kültepe'deki gibi Asurlu tüccarların Alişar dolayıdna ticaret yaptıkları ve Alişar'ın büyük bir yerleşim yeri olduğu düşünülmektedir. Daha sonra Hititlerin Alişar civarındaki ticari şehir merkezini yıktığı sanılmaktadır. Hititlerin merkezi ise şimdiki adı Boğazköy olan Hattuşaş idi. Alişar'ın veya İç Anadolu'da önemli bir merkez olan yerin adı Ankuva olarak geçer.
Hitit Devleti'nden sonra Frig Devleti Milattan önce 676-600 (milattan öncesi tarihler geriye doğrudur)  yılları arası bu bölgeye hakim olur. Sorgun'un köylerinden eski adı Gavurören olan Gözbaba köyü ile Şahmuratlı köyü arasındaki Kerkenes tarihi kalıntıları Friglere ait olduğu düşünülmektedir.  Ardından Türk topluluğu olduğu düşünülen Kimmerler dönemi görülür. Lidyalılar, İskender Krallığı, Galatlar dönemi, Roma İmparatorluğu dönemi, Doğu Roma veya Bizans İmparatorluğu dönemi görülür. Sonra bölge tamamen Türklerin denetimine geçer. İlk Türk Beylikleri, Türkiye Selçuklu Sultanlığı, İkinci Beylikler Dönemi de görülür. Son olarak Osmanlı Devleti ve Türkiye Cumhuriyeti bölgeye hakim olmuştur. Bu dönemlerle ilgili kalıntıların araştırılması devam etmektedir.

Din

Günümüzde Sungur köyü toplumu din yapısı olarak Müslüman'dır. Eski Türk inancı Göktanrı dininden gelen bazı batıl inanışlarda görülmektedir. Dilek ağacına çaput (bez) bağlama ki buna çalama denir, bazı tür hayvanların önden geçip veya yolda görülmesinin uğursuzluk veya bahtlılık olarak yorumlaması Eski Türk dininden kalmış inançlardır. Günümüzde bu inançlar bütün Türk Dünyası'nda, Altay Dağları, Tanrı Dağları, Sayan Dağları gibi yüksek yerlerde yaşayan Türk topluluklarında da görülmektedir.

Toponomi

Köyün bulunduğu bölgede bazı toponomik adlar bulunur. Bu yer adları halk dilinde biraz değişime uğramıştır.
Aşşağpuñar (Aşağı Pınar), Sultanguyusu (Sultan Kuyusu), Goğgaya (Gök kaya), Gızıltoprah (Kızıl Toprak), Olukguyusu(Oluk Kuyusu), Aydoğmuş , Gündoğdu , Asiyalinbağ (Asiye-gillerin bağı), Gubürören (Gübür Ören), Cinni Mezer (Cinli Mezar), Gannıtalla (Kanlı Tarla), Goruhlu (Koruklu), Garaçalının ora (Kara Çalının orası), Gulahsız (Kulaksız).
Bu yer adları yön veya bir bölge bildirmektedir. Mesela; Gogaya denilen yer Çomak dağının Bahadın Kasabası yoluna bakan tarafıdır. Goruhlu ise Söylemez köyü tarafına denir.

Coğrafya

Yozgat iline 63, Sorgun ilçesine 30 km. uzaklıktadır. Bölgenin en yüksek dağlarından Çomak Dağı eteğinde yerleşim olmuştur. Çomak Dağı üzerinde Radyolik istasyonu (PTT telefon aktarıcının) bulunmaktadır. Karabodu höyüğü ve art arda devam eden üç höyük ile çok dik duran Sivri Dağı önemli yükseltilerdir.
Kuzeyinde Bahadın Kasabası, Gümüşkavak köyü, Salur köyü; güney yönde Bağlıca köyü, Tuzlacık köyü, İnevi köyü, batı yönde Mansuroğlu köyü ile konumlanmıştır.
Çevresindeki öbür köyler ise Söylemez, Bebekköy, Karacalar, Küçükçalağıl, Alişar, Sivri, Çavuşköyü, Karaveli'dir.

Sungur Adının Geçtiği Yerler ve Özellikleri

Sungur Adı dünyanın birçok yerinde gerek ad gerekse yer olarak geçmektedir. Bunlar arasında İran'ın batı sınırlarına yakın Kirmanşah şehrinin, 70 km kuzey doğusunda Türklerin yaşadığı Sungur adlı bir şehir vardır. İran'daki bu Türk şehri olan Sungur şehrinin nüfusu yüzbine yakındır. Sungur Türklerinin dili olan Sungur Türkçesi ise Azerbaycan Türkçesine benzer. Sungur Türkleri soğuk yerine "soğuh, sovuk" , ileri yerine "irelu", demektedirler, ayrıca "geynemağ", ervad (arvad-kadın), çörey (ekmek), gulah (kulak), bulak (kaynak, pınar), aba (anne), gardaş (kardeş) v.b.
Rusya Federasyonu içinde Türklerin yoğun olarak yaşadığı Sterlitamak ilçesine 21 km mesafede Sungur köyü vardır. Köy halkı yerli Türklerden olup Rus işgalinde direnmişler Müslüman olmayı bırakmamışlardır. Ruslar Sungur Türkleri ve dolaydaki Türkleri diğer Türklerden ayırmak ve bölmek için halk arasında bir adlandırma olarak kullanılan Tatar adını millet gibi kabul ettirerek bölmeye çalışmıştır. Tatar, Kırgız, Oğuz gibi adlandırmalar bir ulus adı olmayıp Türklerin kendi aralarında kullandığı soyadlarıdır. Bu yerleşim yeri aynı zamanda Kazakistan'a da yakındır. İtil (veya İdil, Atıl, Edil, Rusçası Volga) akarsuyu boylarına yakın bazı yer adlarına bakınca Sungur köy adları göze çarpar. Ayrıca Tataristan Türk Cumhuriyeti ve Samara bölgesinde küçük bir akarsuyun adı da Sungur akarsuyudur. 
Eski yazma tarihler olan silsilenamelerde Osmanlı Devletinin kurucusu Osman Bey'in amcalarından birinin adı Sungur Tigin'dir. 
Niğde'de 1335 yılında Sungur Bey tarafından yaptırılmış olan Sungur Bey camii ve türbesi bulunmaktadır. Yine Niğde'de Emir-ül ümera Seyfeddin Sungur Ağa tarafından 1335 yılında yaptırılan  Sungurbey Kütüphanesi bulunmakta olup günümüzde Niğde İl Halk Kütüphanesi olarak adlandırılmıştır. Niğde'de Sungurbey Mahallesi de vardır. 
Çorum'un ilçelerinden birisi de Sungurlu'dur. 
Van'ın Çaldıran ilçesine bağlı bir yerleşim yeri, Muğla'nın Göktepe bucağına bağlı bir yerleşim yeri, Hatay'ın Kışlak bucağına bağlı bir yerleşim yeri "Sungur" olarak geçmektedir.
Sungur adı Kaşgarlı Mahmud'un Arap Dünyasına Türk dili öğretmek için yazmış olduğu Divânu Lügati't-Türk adlı yazma eserde Oğuz boylarında uran (arma, sembol, simge) olarak kullanılmıştır. 
Doğan türü kuşlar içinde Ak Sungur adlı kuşu Azerbaycan Türkçesinde "şunkar", Kazak Türkçesinde ise "Ak Sunkar" olarak bilinir.
Kartal, doğan, atmaca gibi yırtıcı kuşların ve alttürlerinin tamamı Eski Türk kültüründe önemli bir yere sahiptir. Sungur veya Sonkur ya da Şunkar veya Şumkar bu kuşlar arasında yer almaktadır. 
Türk Dil Kurumu Tarama Sözlüğü'nde sungur kelimesinin Osmanlı literatür kaynaklarına göre karşılığı olarak sunkur, sungar, suknur kelimelerini görmekteyiz ki akdoğan kuşu manasında kullanılmıştır.

İklim

Köyün iklimi, karasal iklim etki alanı içerisindedir. Dağ meltemi ile vadi meltemi görülür. Kışın sert geçer.yazın kurak geçer.iklimi çok serttir

Ekonomi

Köyün ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır.

Meşhur kişiler

Sungur köyü ilköğretimi 1969 yılında eğitim öğretime açılmış bir de gelen öğretmenler için lojman yapılmıştır. Köyün en iyi eğitim seviyesini 1985-1995 yılları arası yakalamıştır. O dönemdeki öğretmenlerin özel çabası da bunda etkilidir. Mezun olanlar arasında avukattan öğretmenine türlü meslek sahipleri vardır. 
Gazi Serdar Bıyık, 71/4 tertip olarak Şırnak Güçlü Konak köyünde askerlik yapmış ve PKK teröristleri ile savaşmış, fakat yaralanma neticesi sağ ayağı kesilmiştir.

Altyapı bilgileri

Köyde ilköğretim okulu vardır. Köyün içme suyu şebekesi vardır ancak kanalizasyon şebekesi yoktur. PTT şubesi ve PTT acentesi yoktur. Sağlık ocağı ve sağlık evi yoktur. Köye ulaşımı sağlayan yol asfalt olup köyde elektrik ve sabit telefon vardır.