Yakıp yıkma taktiği

Yakıp yıkma taktiği, işgal eden düşman ordusuna karşı geri çekilen ordu tarafından kullanılan ve düşmana faydalı olabilecek her şeyin tahrip edilip kullanılamaz hale getirilmesine dayanan askerî taktik. İlk başlarda işgalci düşman ordularına hasadın bırakılmaması için yakılmasını içeren terim sonradan tüm altyapı, ulaşım, iletişim ve sanayi tesislerinin imha edilmesini içerecek şekilde genişlemiştir. Taktiği gerçekleştiren ordu hem kendi topraklarında hem de yabancı topraklarda olabilir. Taktiğin en önemli uygulamaları Napolyon Savaşları sırasında Rus İmparatorluğu’na saldıran Napolyon Bonapart’ın Rusya Seferinde Ruslar, Kurtuluş Savaşı sırasında Mustafa Kemal Paşa tarafından Sakarya Meydan Muharebesinde Yunanlara karşı ve II. Dünya Savaşı sırasında Sovyetler Birliği’ne Barbarossa Harekatı ile saldıran Nazi Almanyası saldırısı karşısında Kızıl Ordu tarafından yapılan uygulamalardır.
Özellikle sivillerin yaşadıkları bölgelerde tarlaların ve yiyecek kaynaklarının tahrip edilmesi 1977 Cenevre Sözleşmelerinde yasaklansa da taktik hala uygulanmaktadır. Ayrıca bu sözleşmeyi imza etmemiş ülkeler hükümler tarafından bağlanmamaktadır. Bu kapsamda sözleşmeyi imzalamamış ülkeler arasında ABD, İsrail, İran, Pakistan, Türkiye ve Irak bulunmaktadır.

Roma dönemi

Roma Cumhuriyeti döneminde askeri seferler sırasında taşınmaz malların yakılıp yıkılması ve halkların esir edilmesine vastatio denirdi. Yakıp yıkma uygulaması Galya Savaşlarında yaşanmıştır. Keltlerden olan Helvet halkı Almanya ve İsviçre’deki topraklarını yaklaşan Cermen istilası yüzünden terk ederken bu taktiği kullanmıştır. Helvet halkı Romalılar ve Galyalılardan oluşan orduyu yenip ülkelerine geri döndüklerinde yakıp yıktıklarını yeniden oluşturmak durumunda kalmışlardır.

Vikingler

Yakıp yıkma taktiği İngiltere'de hüküm süren Anglosakson kral Büyük Alfred tarafından işgalci Viking lideri Hastein'a karşı 893 yılında kullanılmıştır. Mercia bölgesindeki Chester'daki bir kaleyi işgal eden Vikinglerin yalıtılması için bölgedeki tüm tarlalar yakılmış, büyükbaş hayvanlar öldürülmüştür.

Filipin-ABD savaşı

Filipin-Amerikan Savaşı sırasında ABD Silahlı Kuvvetleri Filipinli halka karşı yakıp yıkma taktiğinin yanı sıra çeşitli işkenceler uygulamış, toplama kamplarına zorla yerleştirerek Filipinli direnişçilerin desteğini kesmeye çalışmıştır.

Amerikan İç Savaşı

Amerikan İç Savaşı sırasında General William Tecumseh Sherman komutasındaki Amerika Birleşik Devletleri ordusu Amerika Konfedere Devletleri’ne karşı yürüttüğü 1864 kışındaki Savannah harekâtında yakıp yıkma taktiğini kullanmıştır. Geri çekilen Konfederasyon Ordusu da benzer taktiği kullanınca Güney Karolina’daki Columbia şehri yakılmıştır.

Kızılderili Savaşları

ABD Silahlı Kuvvetleri ile Kızılderililer arasındaki savaşlarda ABD tarafı yakıp yıkma taktiğini yoğun olarak kullanmıştır. Orduyla birlikte hareket eden maceracılardan Kit Carson Navaholara ait toprakları yakmış, büyükbaş hayvanlarını çalmış veya öldürmüştür. Ona bu saldırılar sırasında Navaholarla savaş halinde olan Uteler de yardım etmiştir. 1864 yılında mağlup olan Navaholar topraklarını bırakarak rezervasyon bölgesine gitmeye zorlanacaklar, Uzun Yürüyüş adı verilen bu zorlu yolculuk sırasında çok sayıda Navaho ölecektir.

I. Dünya Savaşı

24 Şubat 1917 tarihinde Almanya İmparatorluğu Ordusu Somme cephesinden Hindenburg Hattına cepheyi daraltmak için stratejik olarak geri çekilirken geride bıraktıkları toprakları yakıp yıkacaktır.

II. Çin-Japon Savaşı

İkinci Çin-Japonya Savaşı sırasında Japon  Ordusu yakıp yıkma taktiği kullanmış, devasa ölçülerde çevre felaketine yol açmıştır. Uygulama sırasında sayısız köy tamamen yokedilmiş, Nankin gibi bazı şehirlerin ise önemli kısmı yakılmıştır. Japon işgaline karşı direnen Kuomintang’a bağlı Çin Ordusu  Japon ilerleyişini durdurmak için barajları imha ederek sellere sebep olacaktır.

Vietnam Savaşı

Vietnam Savaşı sırasında ABD Hava Kuvvetleri tarafından yakıp yıkma taktiği kapsamında sivil halkın yaşadığı bölgelerde yoğun olarak kullanılan Agent Orange savaştan yıllar sonra bile hala insanların hayatını olumsuz etkilemeye devam etmektedir. Aynı savaşta ABD Vietkong gerillalarının saklandığı iddiasıyla çok geniş ormanlık alanları napalm bombalarıyla yakmıştır.

Körfez Savaşı

1990 yılında Kuveyt’I işgal ederek Körfez Savaşı’nın çıkmasına sebep olan Irak lideri Saddam Hüseyin, Kuveyt’ten çekilirken petrol kuyularının ateşe verilmesini emretmiş ve korkunç bir çevre felaketine sebep olmuştur.