Olukbaşı, Bozdoğan

Tarihçe

Köyün eski adı Biressedir. Köyün adının eski yerel halk diliyle ese(isa)'den yani isa'nın birleşmesinden geldiği söylenmektedir. Olukbaşı adının ise nereden geldiği ve geçmişi hakkında bilgi yoktur. Köyde tarihi eser niteliğinde iki su kemeri ve köy halkı arasında Meryem Ana türbesi olarak bilinen bir türbe bulunmaktadır. Bir rivayete göre; Köyün adı bir İsa’ dan gelmektedir. İsa dünyadan ayrılmasına yakın bir zamanlar yanında bulunan annesi ile St. Jean’ a dönerek “ Anne işte oğlun “ St. Jean’ da “ işte annen “ diyerek onları birbirine emanet etmişti. İncil’ e göre bundan sonra St. Jean, İsa’ nın annesini kendi himayesine aldı. I. yüzyılnın başlarında Kudüs’te ilk Hıristiyanlara yapılan korkunç işkenceler git gide artmaktaydı. Bu zulüm MS 36 havarilerin şakirtlerinden Stephanos’un taşlanarak öldürülmesi ile başladı ve ardından diğer olaylar geldi. MS 41 yıllarında krallığını ilan eden I. Agrippa, taraftarları arasında saygınlığını arttırmak üzere St. Jean’ ın kardeşi Yakup’ u öldürtüp St. Petros’ u hapsettirdi. Bu olaylar Hırisyiyanlar arasında karışıklığa yol açtı. Bunun üzerine, Juda ve Samiriye’ ye dağılmaya başladılar. Ama kardeşi St. Jakob’ un da kafasının kesilerek öldürülmesi üzerine Hıristiyan katliamı karşısında artık Kudüs’ te kalınmayacağını anlayan St. Jean inançlarına göre Azize Meryem’ i de yanına alarak Suriye ve Anadolu ‘ yu aşarak Efesos’ a geldi.
Meryem Ana’ nın Efes’ te yaşadığı ancak burada çıkan kargaşadan sonra orada yaralandığı yaralı halde Kudüs istikametine giderken bu köyde yaşamını yitirdiği ve gömüldüğü anlatılmaktadır. Bu yüzden köyde bulunan türbeyi Meryem Ana türbesi olarak tanımlayan köylüler köyüde bir İsa köyü olarak tanımlamışlardır. “ Bir İsa “ adı söylene söylene günümüzde biresse adını almıştır. Asker uğurlamalarında yağmur dualarında vb. bu turbede adak adamak, yöresel yemeklerden biri olan keşkek yapmak ve dağıtmak gelenek halini almıştır. Asar isimli bir tepede (isminin αξ αρης(aksi aris(değerli mars) dan geldiği söylenir.sonra buraya akhisar denmeye başlanmış devamında ise asar olarak anılmaya başlanmıştır) bulunan bir kayalığın eskiden kale olarak kullanıldığı ancak 1930 larda yapılan köy ilkokulunun yapımı için bu yıkılmış kalenin taşlarının kullanıldığı söylenmektedir. Bu yüzden eskiden kale olduğu söylenen bu yer bugun köye hakim bir yükseklikte sadece kayalık olarak bulunmaktadır.

Kültür

Kuzu çevirme kebabı meşhurdur. Tandır benzeri ancak tandırdan farklı olarak şişe geçirilmiş kuzunun ocak ateşinde iki destek üstünde çevrilmesi suretiyle hazırlanır. İki destek üstünde olduğu için pişerken altına konulan tepsilere damlayan yağ servis sırasında kebabın üstünde gezdirilerek kebaba ayrı bir lezzet katar ki bu da kuzu çevirmeyi tandır kebaptan ayıran en büyük özelliktir. Bunun haricinde bazı önemli günlerde,halk tarafından ya da muhtarlık tarafında organize edilen keşkek hayırları vardır. Keşkek, genellikle düğün ve bayramlarda yapılan, Anadolu'da yörelere göre farklılıklar göstermekle birlikte temel olarak yarma buğday ve etten oluşan geleneksel bir yemektir. Köy aynı zamanda eski bir Rum köyüdür ve Rum gelenekleriyle benzer özellikler bulunmaktadır.

Coğrafya

Aydın iline 101 km, Bozdoğan ilçesine 16 km uzaklıktadır.Nazilli'ye de 46 km uzaklıktadır.Köy Karıncalı dağının eteklerinde yer alır.

İklim

Köyün iklimi, Akdeniz iklimi etki alanı içerisindedir.Yazın sıcak ve kurak,kışın ılık ve yağışlı geçer.

Ekonomi

Köyün ekonomisi dokumacılığa, tarıma ve hayvancılığa dayalıdır. Geçim kaynağı olarak çoğunluk dokumacılık(penye yolluk,araba kılıfı) yapmaktadır. Ayrıca keçi kılından yörük çadırı imal edilerek ortodoğu ve arap ülkelerine ihraç edilir. Yörük çadırı, keçi kılının el tezgâhlarında işlenmesi suretiyle halkın geçim kaynağının önemli bir kısmını oluşturmaktayken, son yıllarda makineleşmeye geçilerek fabrika düzeninde üretim yapılmaktadır. Keçi kılı işleyen 2 fabrika mevcuttur. El tezgâhlarında dokunan kıl çadırının yerini günümüzde penye artıklarından üretilen yolluk almıştır. Bugün köyün önemli bir kısmı geçiminin tarım ve hayvancılığın yanında yolluk üretiminden sağlamaktadır. Tarım ürünü olarak incir ve zeytin çoğunlukla yetiştirilir.