Falcon (roket ailesi)

Falcon (Türkçe: Şahin) roket ailesi; Space Exploration Technologies (SpaceX) şirketi tarafından geliştirilen ve işletilen bir dizi fırlatma aracıdır. Tamamen 21. yüzyılda tasarlanmış ilk yörüngesel fırlatma araçlarıdır.
Bu ailedeki araçlar arasında uçuş-testi-yapılmış Falcon 1 ve Falcon 9 bulunmaktadır. Falcon 1 ilk başarılı uçuşunu, başlangıçtaki birkaç başarısız girişimden sonra, 28 Eylül 2008 tarihinde yapmıştır.Daha büyük Evrilmiş Harcanabilir Fırlatma Aracı (EELV)-sınıfı Falcon 9 ise 4 Haziran 2010 tarihindeki ilk resmi uçuşunda yörüngeye başarıyla ulaşmıştır. Falcon 9'un zamanla tekrar-kullanılabilir bir fırlatma aracı olması amaçlanmaktadır. SpaceX şu sıralarda Falcon Heavy fırlatma sisteminin üretimini gerçekleştirmektedir. Daha ağır görev-yükleri kaldırabilecek olan hızlandırıcılar için başka tasarımlar şirket tarafından araştırılmaktadır ancak bu konuda netleşen herhangi bir tasarım duyurulmamıştır.

İsimlendirme

Elon Musk, SpaceX'in CEO'su,  Falcon roketlerinin, bu adı Star Wars film serisindeki Millennium Falcon isimli uzay gemisinden aldığını belirtmiştir.

Falcon 1e

Falcon 1e roketi, Falcon 1'in daha büyük görev-yükü kaplaması ile  daha çok görev-yükü miktarını taşıyabilecek olan yükseltilmiş uyarlamasıdır, ve  Falcon 1'den 6.1 metre (20 ft) daha uzundur. 2010 Aralık ayına gelindiğinde, Falcon 1e, SpaceX ürün listesindeki Falcon 1 hizmetlerinin yerini almıştı.
1e uyarlaması henüz hiç uçurulmadı ve takvimde belirlenmiş bir uçuşu bulunmamaktadır. Falcon 1/1e roketlerinin devamlı geliştirilmesi ve kullanılması, şirketin Falcon 9/Dragon programlarına yoğunlaşması sebebiyle durmuştur.

Falcon 9 v1.0

Falcon 9 fırlatma aracının ilk hali olan  Falcon 9 v1.0  2005–2010 yılları arasında geliştirildi, ve ilk defa 2010 yılında fırlatıldı. Falcon 9 v1.0 roketi 2010–2013 yılları arasında toplam 5 uçuş yaptıktan sonra kullanım dışı bırakıldı.

Pazar Rekabeti

SpaceX Falcon roketleri fırlatma sanayisine rekabeti hareketlendirecek fiyatlarla sunulmaktadır, bu durum SpaceX'in 2013 sonunda fırlatma listesini toplamda 50'den fazla fırlatma ile doldurabilmesine olanak vermiştir, bunların 3'te 2'sini, ABD hükümetinin uçuşlarının dışında kalan, ticari müşteriler oluşturmaktadır.
ABD fırlatma sanayinde,  SpaceX ürünlerinin fiyatlarını rakiplerine göre düşük vermektedir. Yine de, "bir şekilde beklenenin aksine, ana Amerikan rakibi olan, United Launch Alliance (ULA) şirketi, 2013 yılı başlarında hala yıllık olarak , pazarda tutunabilmesi için, büyük miktarda devlet desteğine ihtiyaç duyduğunu savunuyordu, kaldı ki ne SpaceX ne de Orbital Sciences şirketleri devletten destek alıyordu. Bunun sebebi olarak pazar fırsatlarının azlığını gösteriyordu ki bu pazarın gerçek durumuyla çelişiyordu ."
SpaceX ilk uydusunu (SES-8) yersabit yörüngeye 2013 Aralık ayında yollamıştır ve ardından 1 ay sonrasında ikinci uydusu olan Thaicom 6 uydusunu fırlatmıştır, ticari iletişim uydusu pazarında geçen yıllarda hakimiyet kurmuş olan Avrupalı ve Rus fırlatma hizmeti sağlayıcıları için de rekabet ortamını kızıştırmaya başlamıştır.
SpaceX fiyatları bu pazardaki iki ana rakibi olan Ariane 5 ve Proton üreticilerinin fiyatlarının çok altındadır,
ve SpaceX'in elinde en az 10 adet daha yersabit yörünge uçuşu anlaşması bulunmaktadır.
Dahası, SpaceX'in Falcon 9 ve Falcon Heavy  fiyatları Ariane 5 ME yükseltmesi ve ardılı olan Ariane 6 için öngörülen fiyatların çok altındadır, kaldı ki bahsi geçen Ariane ürünlerinin öngörülen, piyasaya çıkış tarihleri sırasıyla 2018 ve 2021.
ABD hükümetinin fırlatmaları için ek  olarak belirlenen gereksinimlerin sonucu olarak, SpaceX hükümet görevlerinin fiyatını benzer ticari görevlere göre biraz daha yüksek tutmaktadır, ama yine de bu artırılmış fiyatıyla bile  Falcon 9 hükümet görevleri (bazı görevler için  alınan 9 Milyon $ değerindeki özel güvenlik ücretleri dahil edilince bile) 100 milyon $ değerinin baya altında kalmaktadır  ki bu fiyatlandırma hükümet görevlerindeki aynı boyutlardaki  görev-yükleri için ULA tarafından verilen fiyatlar karşısında SpaceX şirketine çok iyi bir rekabet avantajı vermektedir.
ULA tarafından ABD hükümetine şu anki  Falcon 9- ve Falcon Heavy-sınıfı görev-yükleri için verilen fiyatlar  neredeyse 400 Milyon $ civarındadır.