Çan, Çanakkale

Tarih

Çan ilçesinin kuruluş tarihi hakkında kesin bir bilgi yoktur. Tarihi kaynaklarda eski çağlarda adının Gergithes olduğu görülür. İlçe sınırları içinde bazı antik kalıntılar bulunması eski dönemlerden beri yerleşim yeri olduğunu gösterir. Etili yakınlarındaki antik kallikolone kentinin, üç tanrıça arasında güzellik yarışması yapılan yer olduğu söylenmektedir. Homeros’ta Ares’in Troyalıları bu tepeden saldırttığı yazar. Antik çağ tarihçilerinden Strabon ve Herodot “Gergisler” in yerini belirtirken Çan yöresini göstermiştir. Scliemann’ın Trova’da bulduğu bir yazıtta tüm Gergislerin MS 188 yılında Roma imparatorluğunun eline geçtiğini yazar. Çan 1897 yılında Bucak olarak Biga'ya bağlanmış ve 1 Ağustos 1945 yılında ilçe merkezi olmuştur. Kurtuluş savaşında 1921'de Yunan işgaline ve ağır bir yıkıma uğrayan Çan, işgalden 23 Eylül 1922’de kurtuldu. 1 Ağustos 1945'te çıkarılan bir yasa ile Biga ilçesinden ayrılmış, önceleri Bayramiç ilçesine bağlı olan Etili bucağı ile bugünkü Çan ilçesi oluşturulmuş ve daha sonra Çanakkale iline bağlanmıştır.

Doğal Özellikleri

887 kilometrekarelik bir alanı kaplayan Çan İlçesinin toprakları genellikle engebelidir.İlçenin en büyük yükseltisi AğıDağı (983 m)'dır.
En çukur yeri ise Kocabaş Çayı'nın (Tarihteki adı Granikos) Biga İlçesi topraklarına geçtiği yerdir. Ovalar, su kenarlarında ve tepeler arasındadır. Karakoca Ovası, Bahadırlı Ovası, Helvacı Ovası en önemli ovalarıdır.İlçenin belli başlı tek akarsuyu vardır. Tarihi adı Granikos olan Kocabaş Çayı 90 km uzunluğundadır. Bu çay İlçenin güney kısmındaki dağlık bölümde olan Türkmen deresinden doğar. Çan-Biga İlçelerinin topraklarını sulayarak Karabiga'dan Marmara Denizi'ne dökülür. Gölcük Deresi, Dereoba Deresi, Kaz Dere, İnceçay Deresi, Yuvalar Deresi, Soğuksu (Altıkulaç) Deresi önemli kollarıdır. İlçede genellikle Akdeniz İklimi ile Karadeniz İklimi arasında geçiş iklimi hakimdir. Kuzey rüzgarları daha etkilidir. Yıllık yağış miktarı 600 850 mm kadardır. Yağışlar daha çok sonbahar, kış, ilkbahar mevsiminde görülür. En yüksek sıcaklık +38,7 °C, en düşük -11,5 °C'dir. İlçenin %58'i ormanlıktır. İlçe sınırları içindeki ormanlarda daha çok akçam, karaçam, köknar, meşe, kayın, gürgen, kestane ağaçları görülür. Son yıllarda dikimlerle yeni orman alanları meydana getirmektedir.

Eğitim-öğretim

İlçe'de 1 okul öncesi,14 ilkokul, 7 ortaokul, 9 ortaöğretim, 2 özel eğitim ve Meslek Yüksek Okulu faaliyet göstermektedir.Ayrıca Çan Fen lisesi de bulunmaktadır
Yakın zamanda üniversite senatosundan geçen Çan Teknoloji Fakültesi'nin kurulması kararı ile birlikte ilçemiz eğitim-öğretim alanında daha da gelişecektir. Şu an da faal olan Çan Meslek Yüksek Okulunda 9 bölümde 23 programda 1302 (2012 verisi) önlisans öğrencisi öğrenim görmektedir.

Ulaşım

Biga-Çan Karayolunun 4–33 km'leri arasındaki Bölünmüş Yol Çalışması ile ilçemizin ulaşım imkanları daha da gelişecektir.
Bu sayede özellikle Bandırma Limanına ulaşım daha da kolaylaşacaktır. Bu Bölünmüş yol çalışması ile ilçemiz Bursa Otoyolu'na Entegre olmuştur.

Ekonomi

Çanakkale Seramik Fabrikaları-Kale Maden-Kalenakliyat
Türkiye Kömür İşletmeleri-Çan 18 Mart Termik Santrali
Etili Seramik-Pera Seramik
Ercem Mobilya-ve diğer mobilya üreticileri
Faruk Duman Çimento-Çan Beton
Çan Termal Otel-Kazdağı Termal Otel-Küçüktepeköy Termal Ilıca-Bardakçılar Termal Ilıca
Truva Şehirlerarası Yolcu Taşımacılığı Şirketi-Çan Birlik
HidroÇan Damper Sanayi
Kalfaoğlu Et
Özel Linyit Kömürü Şirketleri
Doğanbey Un Fabrikası