Forrest Gump

Senaryo

Forrest otobüs durağında beklerken, kendisiyle aynı bankta oturan yabancılara hayat hikayesini anlatmaya başlar. Hikayesi, Forrest henüz bir çocukken kambur olan sırtını düzeltmek için taktığı ve diğer çocukların zorbalık yapmalarına neden olan bacak aparatlarını anlatmasıyla başlar. Annesi Alabama’da Greenbow bölgesindeki  evlerini pansiyon olarak işletmektedir ve Forrest evlerininde bir müddet konaklayan Elvis Presley(Peter Dobson)’e "hip-swinging" dansını öğretir. Okul hayatının ilk gününde okul servisinde görür görmez aşık olduğu ve ileride de en iyi arkadaşı olacak olan Jenny’e rastlar. Kendisine zorbalık yapanlardan kurtulmaya çalıştığı bir gün, bacağındaki aparatlar kendiliğinden ayrılır ve orta seviyede ki  zekasına rağmen yüksek hızda koşabildiğini görür; bu sayede Alabama Üniversitesi'nden burs kazanır. Üniversite yıllarında, George Wallace’nin Stand in the School House Door (zencilerin okula girmemesi için okul kapısında bekleyerek gerçekleştirdiği eylem)’e tanıklık eder, Amerikan futbolu oynamaya başlayıp ün kazanır ve bu sayede Başkan John F. Kennedy ile tokalaşma imkanı bulur.
Forrest, üniversiteden mezun olduktan sonra, daha sonraları birlikte karides işine girmek üzere anlaştıkları Benjamin Buford Blue (Mykelti Williamson), yani “Bubba” ile arkadaş olacakları Birleşik Devletler Ordusuna katılır. Forrest ile Bubba birlikte o esnalarda savaşın hüküm sürdüğü Vietnam’a gönderilirler ve devriye gezdikleri bir gün pusuya düşürülürler. Forrest, müfreze komutanı teğmen Dan Taylor (Gary Sinise) ile birlikte dört kişiyi kurtarır; fakat Bubba ölür. Forrest ise bu esnada kalçasından vurulur ve üstün cesaretinden ötürü Başkan Lyndan B. Johnson’dan şeref madalyası alır. Tedavisi esnasında Forrest, aldığı yaralardan ötürü bacağı diz kapağının altından kesilen teğmen Dan ile tekrar karşılaşır. Teğmen Dan, kendisini kurtararak sakat kalmasına neden olduğu ve kaderinin önüne geçtiğini, kendisinin de ataları gibi savaşta ölmesi gerektiğini düşündüğü için, kendisini kurtaran Forrest’a kızgındır. Forrest, Washington’dayken National Mall’de savaş karşıtı bir gösteriye istemeden katılır ve orada Jenny ile karşılaşır. Birlikte tüm gece dolaşırlar fakat Jenny ertesi gün, kendisine şiddet uygulayan, ağzı bozuk erkek arkadaşına geri döner.
Forrest bir ara pinpon oynamadaki yeteneğini keşfeder ve Birleşik Devletler Ordu Takımında oynamaya başlar, hatta Çin takımına karşı oynanan bir dostluk maçında görev alır. Ardından Beyaz Saray'a tekrar çıkar ve Başkan Richard Nixon ile tekrar bir araya gelir. Başkan Gump’a Watergate Oteli’nde bir oda ayarlar, Gump burada Watergate Skandalı'nın ortaya çıkmasına farkında olmadan yardımcı olur. Elde ettiği sayısız başarıdan ötürü John Lennon ile birlikte The Dick Cavett Show’a katılır ve burada Lennon’un "Imagine" şarkısına esin kaynağı olur. Forrest hayattan umudunu kesmiş, içki müptelası haline gelen teğmen Dan ile tekrar karşılaşır. Dan, Forrest’ın karides işine girme planlarını küçümser ve bu işe girerse kendisinin ilk elemanı olacağına dair alaycı bir şekilde söz verir. Bu esnada Jenny kendi hayatını mahvedecek bir çizgide ilerlemektedir; sayısız erkekle zaman geçiren bir eroin bağımlısı haline gelmiştir hatta bir seferinde intihar etmeyi düşünür.
Forrest ordudan ayrıldıktan sonra pinpon reklamından kazandığı parayla Bubba’ya askerdeyken verdiği sözü tutarak bir karides teknesi alır ve tekneye Jenny adını verir. Teğmen Dan de sözünü tutarak Forrest’ın yanına gelir ve ilk çalışanı olur. Başlarda karides işinde şansları pek yaver gitmez; fakat Carmen kasırgasının diğer teknelere zarar verip rekabeti ortadan kaldırmasıyla birlikte Bubba Gump Karides Şirketi büyük bir başarı elde eder. Kasırga esnasında tanrıyla barışan teğmen Dan, sonunda Forrest’a hayatını kurtardığı için teşekkür eder. Daha sonra Forrest hastalanan annesi için eve geri döner ve bir süre sonra annesi vefat eder. Forrest şirketi Dan’in yönetimine bırakır ve o da daha sonraları tüm servetini kendilerini milyoner edecek bir "meyve şirketine" (Apple) yatırır. Forrest, Bubba’nın annesine, düşük ücretle çalıştığı işini bırakmasını sağlayacak hatırı sayılır bir miktar içeren çek verir.
Jenny, Forrest’ın yanına geri döner ve bir müddet onunla kalır. Forrest Jenny’e evlenme teklif eder fakat Jenny reddeder. Birlikte geçirdikleri gecenin ardından Jenny ertesi gün sessizce evden ayrılır. Forrest bir anda koşmaya karar verir fakat koşusu batı sahilinden doğu sahiline uzanan bir maratona dönüşür. Koşu esnasında Forrest’ın pek çok takipçisi olur ve iflas etmiş pek çok girişimciye de esin kaynağı olur. Bir gün koşmayı aniden bırakır ve evine döner. Jenny’den kendisini ziyaret etmesini isteyen ve hayatını bankta anlatmasına neden olan bir mektup alır. Buluştuktan kısa süre sonra, kendisi gibi Forrest adında bir oğlu (Haley Joel Osment) olduğunu öğrenir. Jenny ayrıca kendisine bilinmeyen bir virüsün bulaştığını ve tedavisinin mümkün olmadığını söyler. Bu sefer evlenme teklifini Jenny yapar, Forrest kabul eder; Alabama’ya küçük Forrest ile dönerler ve evlenirler. Düğün törenine protez bacak kullanmaya başlayan teğmen Dan de nişanlısı ile birlikte katılır. Jenny bir yıl kadar sonra, 37 yaşında ölür. Forrest, okulun ilk gününde küçük Forrest’ı okul servisine bindirmek için, kendisinin de okula ilk başladığında annesinin oturduğu ağaç kütüğünün üzerine oturarak bekler, bu esnada kitap ayracı olarak kullandığı kuş tüyünün rüzgarda uçuşmasını izler.

Prodüksiyon

Film, Winston Groom’un 1986 yılında piyasaya sürülen romanına dayanmaktadır. Gerek filmde gerekse romanda ana karakter Forrest Gump’tır. Ancak film genel olarak kitabın ilk on bir bölümünü içerir ve Bubba Gump Karides Şirketinin kurulması, filmin sonundaki Forrest’ın oğluyla buluşması sahnelerini atlar. Romandaki bazı bölümlerin atlanmasına rağmen, bacak destek aparatlarını kullanması ve Amerika Birleşik Devletleri'ni boydan boya koşarak geçmesi gibi bazı sahneler eklenmiştir. Filmde ayrıca Gump’ın ana karakter ve kişiliği de değiştirilmiştir. Robert Zemeckis yönetmen olarak seçilmeden önce iki yönetmene daha teklifte bulunulmuştur. Terry Gilliam teklifi direkt reddetmiştir. Barry Sonnenfeld başlarda teklifle ilgilenmiş ancak sonradan Addams Family Values filmini çekmek üzere ayrılmıştır.

Çekimler

Çekimler 1993 yılı Ağustos ayından, aynı yılın Aralık ayına kadar devam etmiştir. Her ne kadar film setinin çoğu Alabama’da kurulsa da, film çekimleri genelde Beaufort, Güney Carolina ile Virginia ve Kuzey Carolina’nın kıyı kesimlerinde, filmin koşu sahneleri ise Blue Ridge Parkway’de çekilmiştir. Filmdeki Greenbow kasabasının çarşı merkez çekimleri ise Güney Carolina’nın Varville bölgesinde gerçekleştirilmiştir. Forrest’ın çatışma anında koşarken ki görüntüleri ise Güney Carolina’daki Fripp Adasında çekilmiştir. Yine filmin bazı bölümleri Biltmore Estate, Ashaville’de, New York'ta ve New York yakınlarındaki Blue Ridge Parkway’de çekildi. Gump’ın film seti olarak kullanılan iki katlı beyaz evi “Gump House” ise, Güney Carolina’daki Combahee Nehri yakınlarında inşa edilirken, yine yakınlardaki bir alanda ise Curran’ın evi ve Vietnam ile ilgili sahneler çekildi. Savaş sahnelerinde, ortamı Vietnam’a daha çok benzetebilmek amacıyla yirmiden fazla palmiye ağacı kullanıldı. Forrest Gump hayat hikâyesini, Georgia Savannah’taki Chippewa Square’de, bir otobüs durağındaki banka oturarak anlatmaya başladı. Üniversite sahneleri ise Los Angeles’taki Güney Carolina Üniversitesinde çekilmiştir.

Görsel Efektler

Ken Ralston ve ekibi Indistrual Light&Magic şirketi, filmin görsel efektlerinden sorumluydu. Bazı sahnelerde CGI tekniğini kullanılarak, Gump’ın o anda hayatta olmayan kimselerle bir araya gelip, el sıkışması sağlandı. Tarihsel figürlerin seslerini kaydedebilmek için, seslendirme sanatçıları istihdam edilmiş ve yeni diyaloglardaki ağız ve yüz mimiklerini oluşturabilmek için özel efektler kullanılmıştır.  Eski televizyon görüntülerinin içine Tom Hanks’i yerleştirebilmek için, chrome key, image warping, morphing ve rotoscoping teknikleri kullanılmıştır.
Yine sahnelerden birinde, Gump, Bubba’yı arka planda napalm bombaları patlarken taşımaktadır. Bu sahnenin çekiminde önce dublörler kullanılmış, daha sonra Hanks ve Williamson’ın sahnesi çekilmiştir. Hanks’in Williamson’ı taşıyabilmesi için tel üzerinde kayan bir çengelli halat kullanılmıştır. Önce taşıma sahnesi çekilmiş, daha sonra ise patlama sahneleri çekilerek, patlama esnasında koşuyormuş gibi gösterilmiştir. Rol gereği Gary Sinise’nin kesilen bacaklarının görünmemesi için, bacakları mavi bir bezle sarılmış ve sonra Gary Sinise’nin göründüğü her sahnede bacak kısımları CGI tekniğiyle boyanmıştır.
Washington DC.’deki Lincoln Anıtı ve Reflecting Pool’da düzenlenen bir barış gösterisinde, Jenny ve Forrest’ın buluşma görüntülerinde ise, kalabalık oluşturabilmek için görsel efektler kullanılmıştır. İki günden fazla süren çekimlerde, 1500’ün üzerinde ekstragörüntü kullanılmış ve her çekimin ardından insanların yerleri değiştirilerek farklı kamera açıları ile tekrar çekim yapılmıştır. Bilgisayarların da yardımıyla bu görüntüler çoğaltıldı ve yüzbinlerce kişiden oluşan bir kalabalık oluşturuldu.

Eleştiriler

Film hakkında genelde pozitif görüş bildirilmiştir. Rotter Tomatoes, 63 kişiden %71’inin film hakkında pozitif geri bildirimde bulunduğunu belirtmiştir.Yine normalleştirilmiş oylama sistemi kullanan Metacritic ise 19 izleyiciden %82’sinin pozitif oy kulladığını söylemiştir.
Chicago Sun-Times’dan Roger Ebert, “Filmden önce Forrest Gump gibisiyle hiç karşılaşmadım ve hatta Forrest Gump gibi bir film hiç izlemedim. Aslında filmi açıklamaya çalışmak, onu olduğundan daha bilindik türden gösterebilir; ancak yine de bir şeyler söylemek gerekirse, bence film komedi türünde. Drama da olabilir, sadece bir hayal de. Eric Roth tarafından yazılan senaryo, modern kurgunun karmaşasını barındırıyor. Komedi ve hüzün arasında nefes kesici bir denge; insanı kahkaya boğacak ya da acı gerçeklerle yüzleştirecek bir senaryo…Ne fantastik bir film.”

Gişe Hasılatı

55 miyon dolarlık bir bütçe ile üretilen film, ülke içinde 1,595 salonda gösterime girdiği ilk hafta, 24,450,602 dolarlık bir hasıla üretti. Senaryo yazarı ve danışman Jeffry Hilton, filmin ilk kopyasını izledikten sonra, filmin tanıtım ve pazarlama bütçesinin iki katına çıkarılmasını önerdi. Bu tavsiye üzerine bütçe hemen iki kat artırıldı. Film ilk hafta sonu hasılatında yer edinerek, dört haftadır gösterimde bulunan The Lion King filmini az farkla geçti.
Gösterime girdiği ilk 10 haftada zirvedeki yerini bırakmadı. Film 42 hafta gösterimde kaldı ve Amerika Birleşik Devletleri ile Kanada’ da 329,7 milyon dolarlık hasılat üreterek zamanının en çok hasıla üreten dördüncü filmi oldu. 250 milyon dolarlık sınır 66 günde geçti ve 100, 200 ve 300 milyon dolar sınırını en kısa zamanda geçen film oldu. Film Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada’da toplam 329,694,499 dolar, dünya genelinde ise 347,693,217 milyon dolar ile genel toplamda 677,387,716 dolar gelir elde etti. Film bu kadar büyük hasıla üretmesine karşın, Paramount Yapım, dağıtımcılara ve gösterim salonlarına ödenen yüksek paylardan dolayı 62 milyon dolarlık hasıla kaybına uğradı ve bu durum yöneticilere anlaşma yaparken daha dikkatli olunması gerektiğini bir kez daha hatırlatmış oldu. Ancak bu durum masrafları kabartmak suretiyle şirketlerin daha az kar payı dağıtmasını sağlamak amacı güden Hollywood muhasebesinden kaynaklandığı da söylenebilir.

Ev Medyası

Forrest Gump ilk olarak 27 Nisan 1995’te VHS  kaset, 28 Nisan 1995’te de iki lazerdiskten oluşan ve “Forrest’ın Gözünden” isimli özel versiyonunu da içeren bir set ve 28 Ağustos 2001’de de iki diskten oluşan DVD seti şeklinde piyasaya sürüldü. Özel versiyon, yönetmen ve yapımcının yorumları, kısa metraj film ve deneme çekimlerini içeriyordu. 2009 yılı Kasım ayında da Blue-Ray versiyonu piyasaya sürüldü.

Ödüller

Film; En İyi Görüntü, Aktör, Yönetmen, Görsel Efekt, Uyarlanmış Senaryo ve En İyi Düzenleme dallarında 67. Akademi Ödülleri’ni kazanmıştır. Yine yedi dalda Altın Küre Ödüllerine aday gösterilen film; En İyi Aktör, Yönetmen ve Görüntü dallarında bu ödüllerden üçünü aldı. Film aynı zamanda altı dalda Saturn Ödülleri’ne aday gösterilmiş ve En İyi Fantezi ile En İyi Yardımcı Aktör dallarında ödül almıştır.
Aldığı çeşitli ödül ve adaylıkların yanı sıra Amerikan Film Enstitüsünün bazı derecelendirme listelerine de girmeyi başarmıştır. 100 Yıl…100 Alkış listesinde 37’nci, 100 Yıl…100 Film listesinde 71’inci, 100 Yıl…100 Film listesinin 10’uncu yıl yıldönümü özel lisel listesinde 76’ncı oldu. Yanı sıra, “Annem her zaman, hayat her zaman bir kutu çikolata gibidir Forrest; şansına ne çıkacağını asla bilemezsin, derdi.” repliği de; 100 Yıl…100 Replik listesinde 40’ıncı olmuştur. Film aynı zamanda, tüm zamanların En İyi 500 Filmi listesinde 240’ıncı sırada yer almıştır.

Uyuşmazlık

Yazar Winston Groom’a, film senaryosu romanına dayandığından telif hakları için 350,000 dolar ve filmden elde edilen net kardan yüzde üç pay ödenecekti. Fakat film yapımcıları ve Paramount Yapım, Hollywood muhasebe tekniklerini kullanarak masrafları fazla gösterip gişe rekoru kıran film için zarar gösterdiklerinden, Winston Groom’a kardan ödenmesi gereken payı ödemediler. Tom Hanks ve yönetmen Zemeckis ise sabit ücretle anlaşmak yerine brüt hasılat üzerinden anlaştıklarından, her biri yaklaşık 40 milyon dolar aldılar. Yanı sıra, Akademi Ödülleri'ndeki altı konuşmanın hiçbirinde yazar Groom’un adı yer almadı. Ancak yazarla olan uyuşmazlık sonradan çözüldü.

Kuş Tüyü

“Bu filmin, ‘içindeki çocuğu’ anlatan filmlerden biri olduğunu söylemek istemiyorum. Fakat hepimizin gözüne çarpan ilk şey, Forrest Gump’ın çocuksu masumiyeti. Gülersin ve ağlarsın, bu filmde diğer filmlerin yapmak istediği şeyi yapıyor: Kendini filmin içinde hisset." Yapımcı Wendy Finerman
Filmin başında ve sonunda yer alan kuş tüyü için pek çok açıklama getirildi. Hanks bu  kuş tüyünü şu şekilde açıkladı: ”Kaderimiz, hayatta karşılaştığımız şans elementlerini nasıl değerlendirdiğimizdir ve tüyün hayatımıza girerek somutlaşmasıdır. Sizin ayağınıza da düşebilir, başka yerlere de konabilir. Bu bazı İlahi şeylerin oldukça büyük bir göstergesi.” Sally Field ise kuş tüyü ile kaderi karşılaştırarak; ”Havada uçuşuyor ve burada ya da orada yere konuyor. Bu önceden planlanan bir şey mi yoksa sadece şans mı?”. Görsel efekt yönetmeni Ken Ralston ise kuş tüyünü soyut resim ile bağdaştırarak; “Pek çok insan için pek çok anlam barındırıyor.”
Kuş tüyünün arasına konduğu ve Forrest’ın en çok sevdiği, annesinin ona okuduğu ve filmi Forrest’ın 1940'lı yıllardaki çocukluğuna bağlayan kitabın adı ise “Curious George”tur. Tüyün arasına konduğu sayfada ise gergin bir ip üzerinde yürüyen maymun yer alıyor. Bunu bilinçli bir şekilde yapıp yapmadıkları bilinmiyor fakat oldukça sembolik olduğu bir gerçek. Kuş tüyü aynı zamanda daha bir çocukken babası tarafından taciz edilen ve bu durum kendisinde takıntı haline dönüşen Jenny’nin bir kuşa dönüşüp uçma dileğini de sembolize ediyor. Jenny filmde Forrest’a; “Köprüden atlarsam, uçabilir miyim?” diye soruyor ve sürekli uzaklara seyahat ediyor.

Fon Müzikleri

32 parçadan oluşan fon müziği albümü 6 Temmuz 1994’te piyasaya sürüldü. Alan Silvestri’nin filmin ana fon müziği haricinde olanlar; Elvis Presley, Fleetwood Mac,  Creedence Clearwater Revival, Aretha Franklin, Lynyrd Skynyrd, Three Dog Night, The Byrds, The Doors, Jimi Hendrix, The Mamas&the Papas, Aileen Quinn, The Doobie Brothers, Simon & Garfunkel, Bob Seger, Buffalo Springfield, ve Michael McDonald’a ait parçalar daha önce kendi albümlerinde piyasaya sürülmüştü.
Iki adet disten oluşan albüm 1950 ve 1960'lı yıllara ait ve Amerikalı sanatçılar tarafından söylenen parçalarından oluşuyor. Yönetmen Robert Zemeckis, filmde kullanılan tüm temaların Amerikan tarzında olmasını istemişti.
Fon müziği albümü piyasaya sürüldükten sonra Billboard Album Chart’ta en çok satılanlar listesinde ikinci sıraya yükselmişti. Yine 12 milyondan fazla kopya satarak Amerika’da en çok satılan albümler listesinde yer almıştı. Filmin ana fon müziği Alan Silvestri tarafından bestelendi ve 2 Ağustos 1994’te piyasaya sürüldü.

Filmin Muhtemel Devamı

Filmin devamı olması düşünülen senaryo 2001 yılında Eric Roth tarafından yazıldı. Senaryo, orijinal romanın devamı niteliğinde olan ve 1995 yılında Winston Groom tarafından yazılan  “Gump and Co.” romanına dayanıyordu. Roth’un senaryosu, Forrest’ın bir bankta oturup oğlunun okuldan dönmesini beklemesiyle başlıyordu. Fakat 11 Eylül 2001 saldırısından sonra, Roth, Zemeckis ve Hanks filmin pek de yerinde olmayacağını düşündüler. 2007 yılı Mart ayında ise Paramount yapım senaryoyla tekrar ilgilenmeye başladı.
Devam niteliğindeki romanın ilk sayfasında Forrest Gump okuyuculara “Asla birilerinin sizin hayat hikayenizi filme çevirmesine izin vermeyin, doğru veya yanlış anlamaları önemli değil.” der. Kitabın ilk bölümü, filmde anlatılan gerçekleşmiş olayların,  Forrest’ın öyküsüyle örtüştüğünü ve Forrest’ın sinema filmi sayesinde medyanın bayağı ilgisini çektiğini belirtir. Devam romanında Gump, Tom Hanks ile karşılaşır, romanın sonunda film gösterime çıkar ve Gump, The David Letterman Show ile Akademi Ödülleri'ne katılır.