Müslüman Kardeşler

Tarihi süreci

Mısır'da 1938'den sonra siyasi nitelik kazanmaya başladı. 1940'ların sonunda Mısır'daki monarşi ve iktidardaki Vafd Partisi'ne karşı tehdit oluşturuyordu. 1952'deki Hür Subaylar Darbesi'nden sonra tüm partiler ile beraber kapatıldı (Ocak 1954). Bu sefer yeraltına çekilen Müslüman Kardeşler, öğrenciler arasında huzursuzluk çıkardığı gerekçesiyle tekrar kapatıldı. 1954'te Cemal Abdünnasır'a yönelik suikast girişiminden sonra, altı lideri vatana ihanet suçundan idam edildi ve hareket şiddet yoluyla bastırıldı. El-Ezher Üniversitesi, özel camiler, hayır kuruluşları ve vakıfların devlet tarafından kontrol altına alınmasıyla Müslüman Kardeşler çözülmeye başladı. 1980'lerden itibaren tekrar canlanma dönemine giren Müslüman Kardeşler Örgütü'nün şiddet yanlısı uzantıları Muhammed Hüsnü Mübarek yönetimince sert önlemlerle bastırıldıysa da, sivil kurumları giderek daha etkin olmaya başladı. En son siyasi olarak yasaklanmış olmasına rağmen bağımsız adaylarla katıldığı 2005 parlamento seçimlerinde 88 sandalye kazandı.
Zamanla Orta Doğu'nun diğer ülkelerinde değişik adlarla etkinliğini gösterdi. Müslüman Kardeşler'in Suriye'nin Hama kentinde Şubat 1982'de giriştiği ayaklanmanın Hafız Esad yönetimince bastırılması sırasında binlerce kişi öldürüldü. Günümüzde aynı adla Ürdün'de yasal durumdadır. Onun dışında Cezayir'de ve bazı ülkelerdeki farklı isimlerdeki kolları iktidara kadar yükselmişlerdir.
2010 yılında Tunus, 2011 yılında da Mısır ve Ürdün'de düzenlenen protesto gösterilerinde önemli rol oynamıştır.

Kuruluşu

Hasan el-Benna 1928 yılı Mart ayında Süveyş Kanalında çalışan Hafez Abdel-Hamid, Ahmad Al-Hossary, Fuad Ibrahim, Abder-Rahman Hasab-Allah, Ismael Ezz ve Zaki Al-Maghraby isimli 6 arkadaşı ile birlikte Mısır'ın İsmailiye kentinde İhvanı Müslimini bir sosyal toplum hareketi, siyasi hareket ve dinsel hareket adı altında kurdu. Hasan el-Benna'ya göre, "İslam Dünyası batı etkisinden dolayı sosyal hükmünü kaybetmiştir. Şeriat kanunları, geçmişte olduğu gibi Kur'an ve Sünnet üzere olmalı ve toplumun her kesimini; devlet işlerinden günlük problemlere değin her şeyi kapsamalıdır."
Hasan el-Benna işçilerin haklarını, zalim sömürgeci yabancı şirketlere karşı savunduğu için etrafına ün salmıştır. Birçok hastane, eczane okul gibi hizmet kurumunun kurulmasına vesile olmuştur. El-Benna, Kadın hakları, kadın eşitliği gibi konularda kadına karşı adil olunması yönünde son derece muhafazakar bir tutum içerisindeydi. Müslüman Kardeşler'in üye sayısı; 1936 yılında 800, 1938 yılında 200,000, 1948 yılında 500,000 kişiye ulaşmıştır.

İkinci Dünya Savaşı'ndan Sonra

Kasım 1948 yılında, birçok bombalama olaylarından ve suikast girişimden sonra, Mısır Hükumeti "Gerekçesi Gizli" adı altında Müslüman Kardeşler'in 32 yöneticisi göz altına alındı ve Müslüman Kardeşler yasaklandı. Bu arada Müslüman Kardeşler'in üye sayısı 500,000'i aştığı ve 2000 şubesi olduğu tahmin ediliyor. Sonraki aylarda Mısır'ın Başbakanı bir Müslüman Kardeşler üyesi tarafından suikasta uğradı bunun akabinde de Hasan El-Benna misilleme amaçlı suikasta uğradı.
1952 yılında, Müslüman Kardeşler, restoran, gece kulübü, tiyatro ve otelin bulunduğu uğrak bir mekanda da çıkan yangın sonucu biri İngiliz olmak üzere birkaç yabancının öldüğü ve 750 binanın hasar gördüğü Kahire Yangınında yer almak ile suçlandı.
1952 yılında, Mısır monarşisi ulusalcı askerler (Özgür Subaylar) ile alaşağı edildi. Ancak İhvanı Müslimin yeni yapılan laik anayasaya karşı çıktı ve 1954 yılında, bazı siyasetçiler Eski Mısır Cumhurbaşkanı Cemal Abdünnasır'a suikast yapmak suçu ile suçlamak istediler. (Bu girişimleri başarısız olmuştur) Yine de bu süre zarfında İhvanı Müslimin tekrar yasaklandı, binlerce üyesi tutuklandı ve toplama kamplarında ve hapishanelerde yıllarca işkenceye maruz kaldılar.
1970'lerden itibaren Mısırlı Müslüman Kardeşler Mısır siyasetinden dışlanmaya ve siyasete olan müdahalesi engellenmeye başladı. 2010 Arap Baharında tutuklu bulunan İhvanı Müslimin üyeleri serbest bırakıldı ve çeşitli düzeylerde yapılan tutuklamalar ve baskınlar iptal edildi.

Hüsnü Mübarek dönemi

2005 yılı parlamenter seçimlerinde, Müslüman Kardeşler'in yasaklı olması nedeniyle bağımsız aday olan Müslüman Kardeşler adayları mecliste 88 sandalye kazandı. (oyların %20'sine tekabül etmektedir.) Diğer muhalefet ise yalnızca 14 sandalye kazanabildi. Bu başarı Müslüman Kardeşler'in yüzlerce üyesinin tutuklanmasına rağmen gerçekleşmişti. Müslüman Kardeşler, "yürürlükte olan, İlk Modern Mısır muhalefeti" haline geldi.
2005 yılından itibaren Mısır'da, Müslüman Kardeşlere bazı Siber aktivistlerin katılması ile önemli bir noktaya geldi.
Müslüman Kardeşler koşullu ya da koşulsuz olsun 32 yıllık Mısır-İsrail barış anlaşmasını sonlandırmak istiyorlardı. Bu esnada Müslüman Kardeşler delegeleri: "Müslüman Kardeşler İsrail ile olan 32 yıllık barış anlaşmasını fes etmek istemektedir." demekteydi. Bir Müslüman Kardeşler sözcüsü Müslüman Kardeşler'in "İsrail Filistinlilere gelişmesi için fırsat tanıdığı müddetçe biz bu barış anlaşmasına sadık kalacağız açıklamasını yapmıştı.
Müslüman Kardeşler; İslami reform, demokratik sistem ve hayır adına çalışan gurupları savunan Mısır'daki en güçlü muhalefet durumundaydı. Eski Knesset (İsrail yasama organı) üyesi Uri Avney, Müslüman Kardeşler'in "Bir Arap ve Mısır partisi, Mısır tarihine kazınmış bir oluşum, Araplardan ve Mısırlılardan daha muhafazakar" olduklarını ve "Onlar asla tutucu değillerdir, tarihleri boyunca din öğretilerine sıkı sıkıya bağlı ve bu anlamda çalışan en büyük oluşumdur. Liderler yaygın yolsuzluk olaylarında alınları ak ve sosyal çalışma alanında herkesi kendilerine hayran bırakmıştır" demiştir.

2011 Devrimi ve Sonrası

2011 Mısır devrimi ve Hüsnü Mübarek'in devrilmesinin ardından, örgüt yasal hale geldi. Müslüman Kardeşler, 2011 yılındaki Mısırlı liberallerin karşı çıktığı ancak Mısır ordusu tarafından da desteklenen anayasal referandumu desteklediler. 30 Nisan 2011 tarihinde, Müslüman Kardeşler, 2011 Eylül seçimlerinde parlamentodaki sandalyelerin yarısını almaya programlı bir şekilde yeni bir parti kurdu ve adını da Özgürlük ve Adalet  Partisi koydu. Parti, 2011 Eylül seçimleri için Kıpti aday ya da bayan aday göstermedi. Devrimin ardından bazı yeni gruplarda bu arada ortaya çıkmaya başlamıştı.
30 Milyondan fazla insan seçimlerde Özgürlük ve Adalet partisine oy verdi. Bunların üç milyonundan fazlası Özgürlük ve Adalet partisinden daha çok Müslüman Kardeşler'in iş başına gelmesini isteyenlerdi. Parti; 127 sandalye, ve 108 bağımsız aday ile toplamda mecliste 235 sandalye kazandı. Parlamentoda 498 seçilmiş üye, 10 görevli toplam 508 sandalye vardı.
Müslüman Kardeşler'in delegeleri 2012 yılında Cumhurbaşkanı olarak Muhammed Mursi'yi seçti. Mısırlı rahip Safvet Higazi Müslüman Kardeşlere bu seçiminden dolayı tebrik etmiş ve Gazze'nin yasal devlet olabilmesi için Muhammed Mursi'ye güvendiğini söylemiştir. Buna ek olarak Birleşik Arap Devleti olmayı ve başkentinde Kudüs olmasını istemiştir.
Mübarek döneminden sonra ilk Mısır seçimlerinde, Müslüman Kardeşler'in üyeleri, Muhammed Mursi'yi yüzde %51.73 oy ile seçmişlerdi. Rakibi eski Hava Kuvvetleri Komutanı Ahmet Şefik ise % 48.27 oy almıştı.
Devrik lider Hüsnü Mübarek hakkındaki karar 2 Haziran 2012 tarihinde, protestocuları öldürmekten dolayı ömür boyu hapis olarak açıklandı. Müslüman Kardeşler; aktif eylem olarak gösteri yapan insanların haksız yere öldürüldükleri söyledi. Hüsnü Mübarek dönemi iç işleri bakanı da benzer konudan hüküm giydi. Ancak, başka bir yolsuzluk davasında Hüsnü Mübarek, iki oğlu, ve zengin iş adamı Hüseyin Selam suçsuz bulundu ve kefalet ile serbest bırakıldı. Kararın yayınlanması ile birlikte, Kahire'nin Tahrir Meydanı, Hakim Ahmed Rıfat'ın almış olduğu bu kararı sorgulamak için bir dizi gösteriye sahne oldu. Göstericiler aynı zamanda cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci turunun da adil yapılmadığı yönünde slogan attı. Ahmet Şefik, Hüsnü Mübarek döneminde yüksek dereceli hükumet adamlarından bir tanesi ve Mevcud Mısır toplumunda devrim karşıtı bir noktada kendini konumlandıran birisiydi. Halk arasından mahkeme kararına karşı ayaklananlar, aynı şekilde bunun mes'uliyetini Müslüman Kardeşlere yükledi. Müslüman Kardeşler'in son cumhurbaşkanı Muhammed Mursi, cumhurbaşkanı resmi delegesi Hamid Sabbahi, Abdul Münim, Abdu el-Futuh ve Halit Ali ile son gelişmeler ve seçim hakkında görüşmek üzere bir araya geldi. Müslüman Kardeşler'in temsilcisi, Muhammed Mursi adına bir sözcü endişesini dile getirerek şu açıklamayı yaptı: "Ceza 30 yıldan fazla bir süre önce ülkesine karşı işlemiş olduğundan hafifletilmiştir." Bu şekilde bir açıklama da seçimlerdeki tutumu dolayısıyla yaptı ve şöyle dedi:" Mısırlılar cumhurbaşkanlığı seçiminde bulunacaklar ve şehitlerinin kanının intikamını alacaklardır." Bu kararın akabinde Mısır'da yeni bir devrimin gerçekleşme olasılığı konusunda da uyarıda bulundu.
2012 Kasım ayının sonlarına doğru Müslüman Kardeşler'in şubeleri Muhammed Mursi'nin otoritesini kullanarak kanun dışı davrandığı suçlaması ile ateşe verildi.
3 Temmuz 2013 tarihinde Muhammed Mursi tutuklandı ve asker tarafından göz altına alındı. Milyonlarca Mısırlı, Mısır'ın bütünlüğününü tehlikeye soktuğu gerekçesi ile Muhammed Mursi'nin istifasını istedi. Bir yandan da binlerce gösterici Muhammed Mursi'nin Mısır cumhurbaşkanı olarak kalması için protestolar düzenledi. Protestocular arasında yaşanan çatışmalar dolayısıyla en az 500 kişi hayatını kaybetti.

Bahreyn

Bahreyn'de, Müslüman Kardeşler Islah hareketi ve onun siyasi kanadı olan el-Menber İslam Topluluğu tarafından başlatıldı. 2002 parlamenter seçimleri sonrası, el-Menber temsilciler meclisinde 40 sandalyeden 8 tanesini alarak en büyük parti haline geldi. Önemli üyeleri; Dr. Salih Abdurrahman, Dr. Salih Covder ve hareketin sözcüsü Muhammed Halit'dir. Parti ekonomik problemlerde hükumeti desteklemiştir. Ancak parti, Hükumetin Müslümanlara diğer dinden olan insanlara "öldürebilme" hakkı verdiğinde buna şiddetli bir şekilde karşı çıkmıştır.
Mart 2009 yılında, Şii grup İslami Aydınlanma Hareketi "Müslüman kesimler arasında farklılığı ortadan kaldırmaya yardımcı olma" adlı yıllık konferansını düzenlemiştir. Hareket Sünni ve Şii bilim adamlarını  ortak noktada buluşmaya davet etmiştir. Bahreynli bağımsız Selefi bilim adamları; Şeyh Salih el-Covder, Şeyh Raşid el- Muraiki ve Şia din adamı İsa Kasım, Abdullah el-Ğarafi mezhep işbirliği adına önemli konuşmalar yapmıştır. Buna benzer seminerler de ertesi yıllar devam etmiştir.
2010 yılında ABD el-Covder'in Şii din adamlarını ziyaretine destek olmuştur.

Suriye

Müslüman Kardeşler, Suriye'de 1930'lu yıllarda kuruldu (www.lexicorient.com'a göre) ya da Fransa'dan bağımsızlığını kazanmadan bir sene önce 1945 yılında kurulmuştur (Gazeteci Robin Wright'e göre). Suriye'nin bağımsızlığının ilk on yılında yasal muhalefetin bir parçası idi. 1961 parlamenter seçimlerinde 10 sandalye kazandı bu da oyların yaklaşık %5.8'ine tekabül ediyordu. Ancak 1963 darbesinden sonra Baas Partisi iktidara geldi ve Müslüman Kardeşler'in partisini yasakladı. Bu olay sekülarist, Pan-Arap Baas Partisi ile Sünni cenahın arasındaki çatışmalarda büyük rol oynadı. Bu çatışma 1982 yılında asker tarafından Hama Katliamı'nın gerçekleşmesi ile daha da alevlendi.
Suriye Müslüman Kardeşleri'ne üyelik, 1980 yılında yayınlanan kanun ile cezaya tabi tutuldu (2011 yılında iptal edildi). Ancak Filistinli grup Hamas ile bağlantılı Müslüman Kardeşler liderleri başkente yerleştirildi.
The Washington Post gazetesi, Esad rejimine karşı olan Müslüman Kardeşler, Suriye Sivil Savaşı esnasında kendini yeniden canlandırdığı ve sistemini tekrar kurmaya çalıştığı söyledi. Suriye cumhurbaşkanı Beşşar Esad Mısır'da Müslüman Kardeşler'in düşüşünü memnuniyet ile karşıladı ve şöyle dedi "Araplar, dini kendi siyasi politikalarına alet eden Müslüman Kardeşler'in Mısır'da düşüşünden sonra tekrar kendi özüne geri dönmüştür. Müslüman Kardeşler ve onun gibi olanlar dini bir maske olarak kullanıp avantaj elde etmek istemişlerdir. Onlar, eğer onları desteklemiyorsanız Allah'ın sizinle olmayacağını iddia ediyorlardı."

Ürdün

Ürdün'de Müslüman Kardeşler 1942 yılında kuruldu ve Ürdün siyasetinde güçlü bir aktör haline geldi. Hizb ut-Tahrir gibi birçok siyasi parti ve hareket uzun zaman yasaklanırken Müslüman Kardeşler, Ürdün Monarşisi tarafından işlemsel faaliyetlerini yapmaktan alıkoyulmamış ve izin verilmiştir. Ürdün Müslüman Kardeşleri, İslami Çalışma Cephesi adı altında, Ürdün Parlamentosunda en çok sandalye sahibi olan partiyi kurmuştur.

İran

İran, ağırlıklı olarak bir Şia Müslümanlarından oluşmasına ve Müslüman Kardeşler'in Sünni olmasına rağmen, Olga Davidson ve Muhammed Mahallati Müslüman Kardeşler'in İran'daki Şialıktan etkilendiğini söylemektedir.  İslam Fedaileri Örgütü kurucusu  Navab Safavi, Müslüman Kardeşlerden yüksek oranda etkilenmiştir. 1945 yılından 1951 yılına kadar Fedailer, bir üst düzey İranlı yöneticiye ve İslamsız düzen kurmaya inanan birçok personele suikast düzenlemiştir. Bunların arasında Kilise karşıtı yazar Ahmet Kasravi, Başbakan Hacı Ali Razmaza, Başbakan yardımcısı Abdulhüseyin Hazhir ve Eğitim ve Kültür bakanı Ahmet Zangeneh de bulunmaktaydı.
Aynı dönemde Navab Safavi, 1979 İran Devriminde baş aktör olan Ali Hamaney'nin düşmanlarına ve ona saldırı düzenleyenlere İngiltere de suikast düzenlemiştir.

Irak

Irak İslam Partisi Müslüman Kardeşler tarafından 1960 yılında kurulmuştur  ancak Abul Kerim Kasım döneminde 1961 yılında yasaklanmıştır. Şubat 1963 tarihinde Baas rejimi sırasında hükumet baskıları artmış ve örgüt yer altından faaliyetlerini sürdürmek zorunda kalmıştır. 2003 yılında Saddam Hüseyin'in düşüşünden sonra İslami Parti, Sünni kesimin temel savunucularından biri olarak tekrar ortaya çıkmıştır. İslami Parti, sert bir şekilde ABD yönetimini Irak'ta izledikleri yol nedeni ile eleştirmiş ancak siyasi yol haritasını uygun bulmuştur. Partinin lideri, eski başbakan yardımcısı Tahir el-Haşimi'dir.
Aynı şekilde, Kuzey Irak'ta Müslüman Kardeşler'in kurduğu birçok İslami hareket bulunmaktadır. Kürt İslami Birliği, Kürdistan Parlamentosunda sandalye kazanmış ve Kürdistan Yurtseverler Birliği ve Kürdistan Demokrat Partisi gibi seküler partilerle mevcut rejimde güçlü bir noktaya gelmiştir.

Suudi Arabistan

Suudi Arabisan'da hakim olan Vahhabilik düşüncesi ile, Müslüman Kardeşler'in düşüncesi bir birine zıt düşüncelerdir. Bu yüzden Müslüman Kardeşler Suudi Arabistan'da fazla bir güce sahip olamamışlardır. Buna rağmen varlıklarını sürdürmeye devam etmişlerdir. Washington Post'un yazısına göre, Suudi Arabistan İçişleri Bakanı Prens Nayef Müslüman Kardeşler'i "İnanan insanları kendisine köle yaptığı ve onları kullandığı" için suçlu görmüş ve onları "İslam Dünyasının bütün problemlerinin kaynağı" olarak tanımlamıştır.

Yemen

Müslüman Kardeşler, Günümüzde Islah hareketi olarak da bilinen Yemen Yenilik Hareketi ile ilişkilidir.

Umman

Umman kralı Qaboos bin Said al Said Müslüman Kardeşler'i eğitimsiz insanlardan destek alan bir örgüt olarak tanımlamıştır.

Amerika Birleşik Devletleri

Washington Post gazetesine göre, Amerikalı Müslüman Kardeşler taraftarı; Amerika İslami Toplumunun en örgütlü kuruluşudur. 1963 yılında Müslüman Kardeşler, Müslüman Öğrenciler Derneği (MSA) ile ilişki kurduktan sonra kurulmuştur. Amerikalı Müslüman Kardeşler'in destekçileri diğer örgütlerle şu tarihlerde birlik kurmuştur: Kuzey Amerika İslami Hareketi 1971, Kuzey Amerika İslam Toplumu 1981, Amerika Müslüman Konseyi 1990, Müslüman Amerika Toplumu 1992 ve Uluslararası İslami Düşünce Enstitüsü 1980.

İngiltere

1996 yılında, Mısırlı olan Kemal El-Helbawy Müslüman Kardeşler'in İngiltere sorumlusu şöyle demişti: "Burada çok fazla Müslüman Kardeşler üyesi yok ama Müslüman Kardeşler ile aynı doğrultuda çalışan birçok entelektüel Müslüman var."
1999 eylül ayında Müslüman Kardeşler Londra'da "Uluslararası Danışma Merkezi" açtı. Bir basın kurumu bu olayı " Müslüman Kardeşler görüşlerini yaymak için teşvik ile uzmanlaştırma" olarak tanımlıyordu.

Destekleyen ülkeler

 Türkiye
Adalet ve Kalkınma Partisi hükümeti ve Türkiye Cumhuriyeti 12. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan geçmişteki bir konuşmasında Müslüman Kardeşler'in terör örgütü olmadığını beyan etmiştir.
 Katar Libya Ürdün Filistin Sudan