Atça, Sultanhisar

Köken bilimi

Adı ile ilgili bazı görüşler bulunmaktadır. Şimdiki Atça'nın yerinde bulunan, atların otladığı bir at çayırı, at çayırlığı yerel söyleyişte değişerek Atça haline gelmiş olabileceği düşünülmektedir. Diğer görüşler ise atlara nal çakılan yer, atçak; bölgede yaşayan insanların ata meraklı olmasından dolayı, atçı.

Tarihçe

Bölgedeki bulunan kalıntılar Atça'nın Antik Romalılar döneminde kurulduğunu göstermektedir. Ayrıca Atça'da bulunmuş olan, Helenistik dönemde yapılmış bir Pan heykeli Aydın Arkeoloji Müzesi'nde sergilenmektedir.
1864'te yayımlanan Teşkil-i Vilâyet Nizamnâmesi ile Osmanlı'nın taşra yönetiminde değişiklikler yapılmıştır. Bu nizâmnameye paralel olarak 1867'de Aydın Sancağı'nın Nazilli kazasına bağlı bir nahiye olarak kurulmuştur. Atça Belediyesi ise bölgedeki ilk belediye teşkilatlarından birisi olarak 1879'da kurulmuştur. 1958 yılında Nazilli'nin diğer nahiyelerinden Sultanhisar'ın ilçe olmasıyla Sultanhisar'a bağlanmıştır. 12 Kasım 2012'de de TBMM'de kabul edilen 6360 sayılı kanun ile belde statüsü mahalleye dönüştürülmüştür.

İmar Planı

Atça, 27 Mayıs 1919'da uğradığı Yunan işgali'nden 5 Eylül 1922'de kurtulmuştur. Yenilen Yunan Ordusu kaçarken yakıp yıktığı virane bir görünümde iken Türkiye Cumhuriyeti'nin ilanıyla tekrar büyümeye başlamıştır. Uzun zaman Avrupa'da kalan ve Fransa'da şehir planlamacılığı konusunda eğitim alan Abdi Bey hayran olduğu Paris'in Şanzelize gibi ünlü caddelerinin birleştiği, ismi daha sonra Charles de Gaulle Meydanı olacak olan Etoile Meydanı'nı örnek alarak Atça'yı yeniden imar etmek üzere Osmanlı'nın son döneminde ve cumhuriyetin ilk yıllarında belediye başkanlığı yapan Maşacızade Hafız Mehmet Efendi'nin talebi üzerine görevlendirilmiştir. Abdi Bey de bu doğrultuda 1924 yılında Atça'yı tekrar planladı. Aynı meydanda bulunan Zafer Takı'nın bulunduğu yere de Atça Parkı'nı yerleştirdi. Etoile Meydanı'na bağlanan 12 caddeye karşılık Atça'ya da 45° açı ile 8 simetrik ana cadde ve bunları dik kesen yüzlerce düzenli sokaklar yerleştirdi. Beşyüzer metrelik sekiz ana caddenin kent merkezindeki Atça Parkı'nda birleştiği; çok katlı yapılaşmaya izin verilmeyen Atça, daha çok bahçe içindeki müstakil evlerle donatıldı. Türkiye'de bu şekilde tasarlanmış ilk ve tek yerleşim birimidir. Bu plan günümüzde de hâlâ korunmaktadır.

Coğrafya

Atça, Aydın Dağları ile Büyük Menderes Nehri arasında, Büyük Menderes Havzası'nın kuzeyinde konumlanmıştır. Ortalama deniz seviyesi 84 metre olan yerleşim verimli tarımsal alanlara ev sahipliği yapmaktadır.

Ulaşım

Günümüzde Atça'nın ulaşım altyapısı karayolu ve demiryolundan oluşmaktadır.

Karayolu

Atça, D 320 ( ) Devlet Yolu ve Avrupa E-yolu E87 (E E87)üzerinde yer almaktadır. Bu karayolu ile Efeler'e 30 km, Nazilli'ye ise 8 km uzaklıktadır. Karayolunda toplu ulaşım minibüsler ve Aydın Büyükşehir Belediyesi'nin halk otobüsleri ile sağlanmaktadır.

Demiryolu

Atça, Osmanlı İmparatorluğu döneminde, İngiliz Ottoman Railway Company tarafından 1856'da kurulan Anadolu'nun ilk demiryolu hattı olan İzmir - Aydın Demiryolu hattı üzerinde yer alır. 1881'de Aydın - Kuyucak arasındaki kısmın açılmasıyla birlikte Atça demiryolu ile tanışmış oldu. Günümüzde bir istasyonu ile TCDD tarafından işletilen hatta İzmir, Denizli ve Söke yönlerine karşılıklı seferler devam etmektedir.

Ekonomi

Atça'da halkın büyük bölümü çilek, karpuz, kavun, pamuk, zeytin, incir, üzüm, narenciye, şeftali ve sebzecilik işleriyle süt ve besi hayvancılığı yaparak geçimini sağlamaktadır. 1990'lı yılların başından itibaren çilek üretimi şehrin ana geçim kaynaklarından biri haline gelmiştir. Atça'da her yıl mayıs ayında çilek festivali de düzenlenmektedir.
Atça Sanayi Sitesi'nde 107 adet dükkân bulunmaktadır. Bunun yanında ihracat yapan 1 adet dişli fabrikası, 1 adet tekstil (brode) fabrikası, 4 adet zeytinyağı fabrikası, 3 adet narenciye mumlama fabrikası, 2 adet pamuk çırçırlama fabrikası, 1 adet kasa fabrikası, 1 adet deterjan fabrikası ve 1 adet su dolum tesisi faaliyet göstermektedir.

Eğitim

Atça'da okuma yazma oranı %97'dir. Bölgedeki ilk eğitim kurumu Yağdere köyünde 1923 yılında açılmıştır. 2007 yılında Adnan Menderes Üniversitesi'ne bağlı Atça Meslek Yüksekokulu'nun kurulması için protokol imzalanmış, inşaat tamamlanıp 2008-2009 eğitim-öğretim yılında açılmıştır. Yükseköğretim öğrencileri için de erkek yurdu ve kız yurdu olmak üzere 2 adet yurt tahsis edilmiştir.

Eğitim kurumları

Atça'da 1 adet anaokulu, 3 adet ilkokul, 2 adet ortaokul 1 adet endüstri meslek lisesi, 1 adet anadolu lisesi ve 1 adet meslek yüksekokulu bulunmaktadır. Atça'daki ilk ve orta dereceli okullarda yaklaşık olarak 100 adet öğretmen bulunmaktadır.