Tasmanya Soykırımı

Tasmanya Soykırımı (İngilizce Tasmanian Genocide ya da Tasmanian genocide, Tasmanian Aboriginal Genocide, Tasmanian Aborigine genocide, Palawa genocide), Avustralya kıtasının güneyinde eyalet olarak ona bağlı Tasmanya adasında yaşamış olan ve 48 kabileden oluşan avcı ve toplayıcı Tasmanya yerlilerine (Palawa, Parlevar) karşı 1803-1847 yıllarında Britanyalı yerleşimciler tarafından uygulanan soykırım. 1828-1832 yılları arasında yapılan Kara Savaş kaydedilen ilk modern soykırım örneğidir. Kara Savaş çatışmaları safkan Tasmanyalıları yok etmeye yönelik bir soykırımdır. Tasmanya olayı Avustralya'daki soykırımın bilinen tek örneğidir. Tasmanya olayları çağdaş Avustralyalılar için «soykırım» (genocide) yerine ondan daha ciddi olan «imha» (') biçiminde görülür. Türkçe kaynaklarda Tasmanya adasındakiler ile Avustralya adasındakiler (özellikle de Queensland eyaletindekiler) Aborjin Soykırımı adı altında da ele alınır.
Tasmanya'ya ilk Britanyalı yerleşimciler 1803 yılında gelmiştir. 1803 yılındaki yerli nüfusunun 4.000 ilâ 9.000 arasında olduğu tahmin ediliyor. Tasmanya'daki Britanyalıların nüfus artışı 1817-1830 yılları arasında  2.000 kişiden 23.000 kişiye ulaşmıştır. Tasmanya'ya geldikten sonra 75 yıl boyunca uygulanan Britanya politikası, çoğunluğu 1803-1847 yıllarında 4.000 ilâ 7.000 arasındaki Tasmanya yerlisinin imhasına yol açmıştır. 1835 yılında açıldığında sağ kalan son 300 Tasmanya yerlisinin konduğu ve etnik gulag olarak nitelendirilen Flinders Adası'ndaki toplama kampı 1847 yılında kapatıldığında yalnızca 46 yerli hayatta idi. En sonki "safkan" Tasmanya yerlisi erkek 1869 yılında ölen William Lanne, en sonki "safkan" Tasmanya yerlisi kadın ise 1876 yılında ölen Truganini'dir ve "Tasmanya yerlilerinin sonuncusu" olan Truganini'nin geride bir avuç "yarımkan" bırakarak ölmesiyle soykırım tamamlanmış oldu. Tasmanya dillerini akıcı biçimde konuşabilen son kişi ise "yarımkan" Fanny Cochrane Smith (1834–1905) olup ölümü üzerine Tasmanya dileri de tükenmiş oldu.
1803 yılındaki Britanya sömürgeleştirmesi öncesinde Tasmanya yerlilerinin nüfusu 3.000–15.000 arasında tahmin edilmektedir.
Bağışıklık sistemi Avrasya'nın bulaşıcı hastalıklarına karşı zayıf olan Tasmanya yerlilerinin kırılmasında bu salgın hastalıkların da çatışmalarla birlikte etkisi olmuştur.
Tasmanya Soykırımı, Polonyalı sosyolog Zygmunt Bauman'ın tanımladığı modern soykırımın bürokratik profiline uymaz. Yale Üniversitesi'nden soykırım tarihçisi Benjamin Madley'e göre, Avustralya'daki Tasmanya Soykırımı birçok yönden Amerika'daki Yuki Soykırımı ile güneybatı Afrika'daki Herero Soykırımına benzemektedir. Her üçünde de kendini human («insan») olarak vasıflandıran birçok Beyaz yerleşimci tarafından yerliler subhuman («insan-altı, alt-insan : insan olmayan, insanla aynı kategoride bulunmayan, insandan daha aşağıda bulunan») olarak görülmüştür. Sosyal Darwinizm insan evriminin en alt aşağı basamağında Tasmanya yerlilerini sınıflandırır. 19. yüzyılda yaygın biçimde Tasmanya yerlilerinin modern insan (Homo sapiens sapiens) ile onun primat ataları arasında bağlantı halkası olduğuna inanılırdı. Evrim (naturalistic evolution) varsayımları göz önüne alındığında, Tasmanya yerlileri genellikle insandan daha aşağıda görülmüş ve sonuç olarak birçok kişi onlara hayvanlar gibi davranmanın ahlaksız ve yanlış olmadığına kendini inandırmıştır.

Arka plan

Amerika'nın Britanya tarafından sömürgeleştirilmesi sürecinde Amerikan Bağımsızlık Savaşı sonrası 1783 yılında Amerika sömürgesini kaybeden Büyük Britanya'nın yeni hapishane yerleşimi olarak düşündüğü Avustralya'daki sümürgeleştirme hareketi esas olarak 1788 yılında başlamıştır ve bundan 15 yıl sonra da 1803 yılında Tasmanya'ya ilk Britanyalı yerleşimciler gelmiştir. Bu gelenler yeni bir tarım ceza kolonisi kurmak isteyen asker ve hükümlüler ile serbest kolonicilerden oluşuyordu.
Yerli halk ile göçmen yerleşimciler arasındaki çatışma genellikle birbirine bağlı iki ekonomik sorun etrafında döner: doğal kaynaklara erişim ve toprak kontrolü. Yerleşimcilerin ekonomik rekabeti yerli ekonomisini tehdit etmeye başlayınca yerliler de geleneksel üretim modlarını korumak için mücadeleye başlar. Britanyalılar geldikten kısa zaman sonra yerleşimcilerle yerliler arasındaki ekonomik çatışma başlamıştır.
İlk yıl boyunca Britanya'dan ve Hindistan'dan ithal edilen yiyecekler seyrek olarak adaya getirilir, gelenler de büyük ölçüde deniz suyundan bozulmuş, kurtlanmış tamamen yenilemez durumdaki tahıl ve tuzlama ettir. Böylece, 1803-1804 kışında Derwent Nehri'ndeki yerleşimde iskorbüt, ishal ve nezle (catarrh) görülmüştür. Bu durumu dönemin yetkilileri "neredeyse bir kıtlık tutarı" olarak anmışlardır. Hayatta kalmak için Britanyalı yerleşimciler yerel avlara yönelmiş ve emu (Dromaius novaehollandiae diemenensis), kara kuğu, valabi ve kanguru avlamaya başlamıştır. Açlık ve kıtlıkla mücadele eden ilk yerleşimcilerin hayatını büyük olasılıkla kanguru eti kurtarmıştır. 1808 yılında yerleşimin kurulu olduğu alanda kanguru ve diğer avların sayısı azalınca yerleşimciler içbölgeye uzanmaya başlamışlardır. Azalan avların rekabeti sonucu Britanyalılar ile yerliler arasındaki ilk şiddetli çatışmalar görülmüştür.
Britanyalıların 1820-1828 yıllarında kırlık alandaki yerleşimleri ekonomik gerilim yaratmış ve yerliler ile yerleşimcileri kaynama noktasına getirmiş, Beyaz nüfus 5.400 kişiden 18.128 kişiye ulaşmıştır. Beyazlarca Tasmanya'ya getirilen koyun sayısı 1816-1828 yıllarında 12 kat artarak 54.600 baştan 791,120 başa ulaşmıştır. Hükûmet yerleşimciler için geniş arazileri ayırmış ve adanın yaklaşık % 30 kadarı mera ya da tarım arazisi hâline getirilmiştir. Bu kamulaştırılan alanlar yerlilerin birincil avlaklarıdır ve 1828 yılında yerliler Britanyalılara karşı ayaklanırlar. Arazi kaybı ile birlikte yiyecek kaynaklarının da yok edilmesi yerli yaşamını tehdit eder duruma gelmiştir.

Katliamlar

Tasmanya'daki çatışmalarda taraflar üç kolda toplanır: 1. yerleşimciler, askerler, memurlar; 2. kır haydutları (bushranger); 3. Tasmanya yerlileri.
Tasmanya yerlilerinin erkekleri tüfeklerle vurulmuş, kadınlarına tecavüz edilmiş ya da işkence ve zehirli un verilerek öldürülmüş, çocukları ise çalıştırılmak üzere kaçırılmıştır. Kır haydutları kadınları için Tasmanya yerlilerine saldırmışlardır.
Çoğunlukla kaçak eski hükümlülerden oluşan soyguncu Tasmanya haydutlarının (Tasmanian bushrangers) yaptığı katliamların yalnızca bir tanesi kaydedilmiştir. 1807-8 yılında güney içbölgede (Southern interior) Lemon ve Brown adlı iki kır haydutu (bushranger) ikisi erkek üçü kadın beş Tasmanya yerlisini işkence ederek öldürmüştür

Risdon Cove Katliamı 1804

Risdon Cove Katliamı (İng. Risdon Cove Massacre, Risdon Cove massacre): Tasmanya'nın başkenti Hobart'ın 7 km kuzeyinde Derwent Nehri'nin doğu kıyısındaki Risdon Cove'de 3 Mayıs 1804 günü patlak veren bu katliam, Tasmanya'da Beyazlar tarafından yerlilere karşı düzenlenen ilk katliamdır. Mevsimlik göç sırasındaki bir kanguru av partisinde bir araya gelen Mumirimina kabilesinden çoğu kadın ve çocuktan oluşan 200 yerli Britanyalı yerleşimcilerin Risdon Cove'deki yerleşimine yaklaştıklarında, gündüz öğlene yakın saat 11 sıralarında askerler yerlilerin üzerine ateş açarlar. Katliamdan sonra yetim kalan bir çocuk Beyazlar tarafından kaçırılmıştır ve bu kayda geçmiş kaçırılan ilk çocuk olayıdır. Bir görgü tanığı «yerliler sonra evlerinden sürüldüler ve onların kadın ve çocukları sığırtmaçlar () tarafından çalındı» biçiminde anlatmıştır. Yerlilerle Beyazlar arasında cereyan eden bu olay tarihçilerce farklı farklı değerlendirilir. Avustralyalı yazar ve tarihçi Keith Windschuttle'a (d. 1942) göre bu olay bir katliam değil; tamamen yanlış anlamayla kendini savunma olayıdır, zira askerlerin önceden öldürme amacı yoktu ve taraflardan herhangi biri bu olaylardan sorumlu tutulamaz.
Oyster Bay boyunun on kabilesinden biri olan Mumirimina (Moomereriner, Moomairremener) kabilesinin işgal yıllarındaki nüfusu 800 kişidir. Oyster Bay boyunun toprakları Tasmanya'nın güneyindeki en iyi Doğu boz kangurusu (Macropus giganteus) avlağıdır. Burası erken işgal döneminde yerlilerle ciddi açlık sıkıntısı çeken Beyazlar arasında kanguru avı rekabetinin olduğu ve ırklararası çatışmaların görüldüğü alandır. 1808 yılında 100 yerli ve 20 Beyaz bu çatışmalarda hayatını kaybetmiştir. 1808 yılından sonra bölgede Mumirimina kabilesinden eser kalmamıştır.

Cape Grim Katliamı 1828

Cape Grim Katliamı (İng. Cape Grim massacre): Van Diemen's Land'ın (günümüzdeki Tasmanya'nın) kuzeybatı ucundaki Cape Grim burnunda 10 şubat 1828 günü misket tüfeği olan dört Beyaz çoban tarafından North West boyunun Pennemukeer kabilesinden yerlilere yapılan katliam. Pusuya düşürdükleri yerlilere tüfekle ateş açan çobanlar 30 yerliyi öldürüp cesetlerini 60 m yükseklikteki kayalık uçurumdan denize atmışlardır. Kurtulanların sayısı bilinmiyor ve çobanlar katliam yaptıkları tepeyi daha sonra «Zafer Tepesi/Dağı» (Victory Hill / Mount Victory) olarak adlandırmışlardır. Bu katliam, Van Diemen's Land Company tarafından yapılan son şiddet olaydır.
Öncesinde, 1827 Aralık ayında kadınlarını şirket çobanlarının taciz ve tecavüzünden korurken yerliler öldürülmüştür. Misilleme olarak bir yerli adam 118 koyunu yok etmiştir. Şirket de cezalandırma amacıyla Şubat 1828'de 12 yerliyi öldürmüş, son intikamı da 10 Şubat günü çobanlar yapmıştır.

Soykırım

Sosyal Darwinizm insan evriminin en alt aşağı basamağında Tasmanya yerlilerini sınıflandırır. Tasmanya yerlilerinin modern insan (Homo sapiens sapiens) ile onun primat ataları arasında bağlantı halkası olduğu inancı 19. yüzyılda oldukça yaygındı. Evrim (naturalistic evolution) varsayımları göz önüne alındığında, Tasmanya yerlileri genellikle insandan daha aşağıda görülmüş ve sonuç olarak birçok kişi onlara hayvanlar gibi davranmanın ahlaksız ve yanlış olmadığına kendini inandırmıştır. Tasmanya Soykırımı, modern çağda evrimsel natüralizmin (evolutionary naturalism) ürettiği çok sayıdaki trajedinin birçok örneğinden biridir. 1890 yılında Royal Society of Tasmania başkan yardımcısı James Barnard «imha süreci, evrim yasalarının bir aksiyomu ve en güçlünün hayatta kalmasıdır» (the process of extermination is an axiom of the law of evolution and survival of the fittest) biçiminde yazmıştır.
HMS Beagle gemisinin ikinci yolculuğunun sonuna doğru 1836 Şubat ayında (Flinders Adasındaki toplama kampı açıldıktan bir yıl sonra) Charles Darwin Tasmanya'ya uğramıştır:
Ocak sonunda Beagle Tasmanya'daki Hobart Limanı'na —altı günlük bir yolculuğa— doğru demir aldı. Hobart'ta Darwin, Wellington Dağı'na çıkma fırsatı buldu. Bunun için, kendisinin de kabul ettiği gibi, beş buçuk saat süren zor bir tırmanış ve tümüyle zor bir gün gerekti. Topraklarından atılıp Bass Boğazı'ndaki adaya sürülen yerlilere yapılanlar burada da onu çok üzdü: "Çok gaddarca bir davranış."
Darwin günlüğünde şöyle yazar:
The Aboriginal blacks are all removed & kept (in reality as prisoners) in a Promontory, the neck of which is guarded. I believe it was not possible to avoid this cruel step; although without doubt the misconduct of the Whites first led to the Necessity.
İngiliz bilimkurgu yazarı Herbert George Wells 1898 yılında yayımladığı Dünyaların Savaşı romanında önce şöyle demiş, tartışmalar üzerine bir sonraki sürümünde kaldırmıştır:
We must remember what ruthless and utter destruction our own species has wrought, not only upon animals such as the vanished bison and dodo, but also upon its own inferior races. The Tasmanians, in spite of their human likeness, were entirely swept out of existence in a war of extermination waged by European immigrants, in the space of fifty years.

Hayvan soykırımı

Tasmanya'da bazı Tasmanya hayvanları da soykırımdan (soy tükenmesi) kurtulamamıştır.
Tasmanya emusu (Dromaius novaehollandiae diemenensis) da 19. yüzyılın ortalarında 1850 civarında Beyazlar tarafından yok edilmiştir.
Tasmanya kurdu ya da Tasmanya kaplanı (Thylacinus cynocephalus): Tasmanya'da içbölgedeki ormanlık ve kıyıdaki fundalık alanı tercih eden Tasmanya kurdunun habitatı Britanyalı yerleşimcilerin sürüleri için elverişli ortam sağladığı için onların hedefi hâline gelmiştir. Beyazların ilk yerleşmeye başladığı dönemlerde Tasmanya kurdunun bulunduğu yöreler kuzeydoğu, kuzeybatı ve kuzey-orta bölgeleridir. İlkbaşlarda Beyazlarca nadiren karşılaşan kurtlar, daha sonra yavaş yavaş koyunlara saldırmaya başlayınca Beyazların dikkatini çekmiştir. Van Diemen's Land Company 1830 gibi erken dönemde kurtlar için ödül koymuş ve 1888-1909 yılları arasında da Tasmanya hükûmeti öldürülen her yetişkin kurt için 1 £ ve her yavru için de 10 şilin ödeme yapmıştır. 2.184 kurt için ödeme yapılmıştır, fakat gerçek sayının bundan daha fazla olduğu düşünülüyor. Neslinin tükenmesinde çiftçiler ile ödül avcılarının payı vardır. Bununla birlikte, yok olmasında birden fazla faktörün sebep olması muhtemeldir. Beyazların getirdiği vahşi köpekler ile rekabet de nihai tükenme sebebi olabildiği gibi, habitat kaybı ve av türlerinin eşzamanlı yok olumu da etken olabilir. 1920 lerin sonlarında vahşi doğada ender raslanır olmuştur. Vahşi doğadaki en son bireyi 1930 yılında vurulmuştur.

Tarih yazımı

Avustralya topraklarında soykırım yaşandığını Avustralyalıların çok az bir kısmı bilmektedir. Avustralya historiyografisi (tarih yazımı), özellikle de Britanya sömürge dönemindeki Avustralya yerli tarihi hararetli tarih savaşları'na (en:history wars) da konu olmakta ve kamuoyu tartışmaları sürmektedir.
Tasmanya Soykırımını kıtalararası benzer soykırımlarla (Amerika'daki Yuki Soykırımı ile güneybatı Afrika'daki Herero Soykırımı) karşılaştırma yaparak çalışan Yale Üniversitesi'nden soykırım tarihçisi Benjamin Madley'dir ve kendisi soykırımın olduğunu kabul etmektedir.
Yale Üniversitesi'nin «Soykırım Araştırmaları Projesi» (Genocide Studies Program) dahilinde Benjamin Madley'in çalışmaları yanında, Avustralyalı tarihçi Lyndall Ryan (d. 1943) da görülmekte ve Tasmanya yerlilerine yapılan katliamları araştırmaktadır. Ryan, esas olarak Tasmanya yerlilerine yapılan katliamlarla ilgilenmekte ve soykırımı kabul etmektedir.
Avustralyalı yazar ve tarihçi Keith Windschuttle soykırımı kabul etmeyenlerdendir ve kendisi ayrıca Risdon Cove Katliamını da katliam olarak nitelendirmez. Windschuttle'ın kitabı (The Fabrication of Aboriginal History, Volume One: Van Diemen's Land 1803-1847) adanın ilk Avrupalı yerleşimcileri tarafından Tasmanya yerlilerine karşı soykırım yapıldığı fikrini yok etme amacıyla kaleme alınmıştır ve kitabın yayımlanmasından sonra kendisi Holokost inkârcılarının Avustralya dengi (the Australian equivalent of the holocaust deniers) olarak görülmüştür.
Avustralya Melbourne'lü iş adamı ve serbest yazar John Dawson'a göre, Tasmanya Soykırımı tezinin canlandırılmasına yönelik tarihçilerin yaklaşımı cinayet-sır konulu Cluedo adlı popüler masa oyununu hatırlatmaktadır. Ona göre Tasmanya Soykırımı bir varsayımdır (assumption) ve Tasmanya'nın Van Diemen's Land olduğu sömürge döneminin, Windschuttle'ın çalışmasının yayımlanmasından sonra, artık "cezasız suç mahalli" olarak adlandırılamayacağını yazar.