Gökköy, Altıeylül

Köken bilimi

Cumhuriyet kurulmadan önce mahallenin adının aslı Gök olup, Karye-i Gök yani Gök Köyü şeklinde belirtilmektedir. Mahallenin adı, mahallenin kurucuları olan Gökçe Yörüklerden gelmektedir. Yörüklerin bir renk olarak kullandığı Gökçe kelimesi, gök rengi yani mavi anlamına gelmektedir.

Tarihçe

Mahallenin kurucuları Gökçe Yörüklerdir. Gökçe Yörükler, Oğuzların, Üç Oklar kolunun Gökhan grubuna bağlıdır. Oğuzların, Üç Oklar kolunun Teke Türkmenleri grubuna bağlı Gökçe adlı bir aşiret vardır. Köyü kuran Gökçe Yörükler bunlar olabilir. Çünkü Tekeliler eski tarihlerde Balıkesir yöresine gelmiştir. Mahallenin ne zaman kurulduğuna dair resmi bir belge yoktur. Mahallenin yaşlıları da köye kesinlik veren tarihi bilmiyorlardır. Mahallenin kuruluşundan beri kullanıldığı bilinen köy mezarlığındaki en eski mezar 1711 (Rumi 1123) tarihli mezardır. Gökçe Yörükler'den 3 hane 1050-1100 yılları arası Balıkesir'e gelmiştir. Ardından yine aynı tarihler arası Gökçe Yörükler, bugün Balıkesir'e bağlı Şamlı'nın bulunduğu mıntıkaya gelmişler ve üç gruba ayrılmışlardır. Bir grup Balya'ya bağlı Kayalar mahallesine, bir grup Havran'a bağlı Eseler mahallesine ve bir grup Gökköy yakınlarında bugün Balıkesir çöplüğü olarak kullanılan Koca Ağıl adlı mevkiye yerleşmiştir. Koca Ağıl'a yerleşen Gökçe Yörükler, Balıkesir'in Aygören Mahallesi'nde yaşayan Yunanlardan bağcılık ve çiftçiliği öğrenmişlerdir.
16. yüzyılda Osmanlı Devleti'nde çıkan isyanlardan dolayı Gökçe Yörükler, bugün mahallenin bulunduğu yer dağlar ile çevrili olduğu için "Bu dağların arasında kimse bizi göremez. Hayvanlarımı salarım kendileri otlanır gelir. Duman yakarım dağlardan görünmez. " diyerek buraya gelmişlerdir. Sürü ve çadırları ile gelen Gökçe Yörükler ilk önce Başpınar adlı çeşmenin bulunduğu mevkiye yerleşmişlerdir. Bu kişilerden biri, bir koyun kesip koyunun etini ağacın birine asmıştır. Çeşmenin bulunduğu mevki havadar olmadığı için koyunun eti zamanla kokuşmuştur. Ardından Gökçe Yörükler, bugünkü Caminin bulunduğu mevki havadar olduğu için buraya yerleşmiş ve yerleşik hayata geçmişlerdir. Gökçe Yörükler yerleşik hayata geçtikten sonra çadırlarda yaşamayı bırakıp yassı örtü evler yapmışlar ve Konar-Göçer yörüklerden ayırmak için Manav adıyla anılagelmişlerdir. Bir rivayete göre mahallesi kuran Gökçe Yörükler; Derviş Ali, Kır Oğlan, Hacı Osman ve Kara'dır. Bugün mahallenin nüfusunun, bu ailelerden çoğaldığı, halen bu ailelerin isimleriyle anılan sülaleler bulunmaktadır.
Gökköy, Balıkesir'de kurulan ilk mahalledir. Osmanlı Devleti döneminde mahallenin kuzey-doğudaki arazileri Balıkesir Göğüs Hastalıkları Hastanesi ile Çayırhisar'daki Kay Süt Fabrikası'na kadar, mahallenin arazi kullanım hakkı Savaştepe'den Balıkesir'deki Sülüklü Çeşmesi'ne kadardır. Eski zamanlarda, Balıkesir'in Çardaklı mevkiinde bulunan Sülüklü Çeşmesi'nin suyu Gökköy'den gelmiştir. Mahalleye ait Ören adlı tarlada Macar adlı yabancılar tarafından yapıldığı bilinen bir çeşme vardır. Yine bu tarlada köy halkı kiremit kullanmamasına rağmen eski yıllardan kalma kiremit kalıntıları vardır. Mahallenin içinde Gavur yapıları denilen yabancılar tarafından yapılma evler vardır.
1840 tarihli temettuat defterine göre mahalledeki toplam hane sayısı 103'tür. Bu zamanlarda mahallenin muhtarı Sepetçioğlu Hacı Halil, hatibi Mehmed Efendi, kahyası Köseoğlu Ahmed'tir. Köy halkından olan Molla Ali ise talebedir. Muhtar Hacı Halil rençber olup Gökköy’ün önde gelen ailelerinden Sepetçioğullarına mensuptur ve hacı olduğu bilinmektedir. Muhtar Hacı Halil'in yıllık geliri 5.043 kuruş, Gökköy cami-i hatibi Mehmet Efendi'nin yıllık geliri 1.198 kuruştur. 19. yüzyılda mahallede hatip bulunması nedeni ile Cuma namazı kılınan köylerden biridir. Hane sayısı yönünden Balıkesir'in üçüncü büyük mahallesidir. 1845 tarihinde Gökköy civarında, üçü de Çepni Cemaati'ne bağlı Hasan Kethüda Aşireti, Koca Alemdar Aşireti ve Topal Battal Aşireti yaşamaktadır. Hasan Kethüda Aşireti, Akçaköy mahalinde olup 10 haneden oluşmakta ve 30 erkek askere sahiptir. Koca Alemdar Aşireti, Karaman mahalinde olup 17 haneden oluşmakta ve 43 erkek askere sahiptir. Topal Battal Aşireti, Ortamandıra mahalinde olup 19 haneden oluşmakta ve 51 erkek askere sahiptir. 1862 tarihinde Osmanlı Devleti'nde çıkarılan bir kanun ile Çepnilerin yerleşik hayata geçmesi sağlanmıştır. Bu iskan hareketine göre Gökköy ve çevresine de Çepniler yerleşmiştir.
I. Dünya Savaşı'nda şehit düşen Gökköylüler vardır. Bulardan biri 5. Kolordu, 0. Fırka, 56. Alay, 3. Tabur, 9. Bölük'ten 1886 doğumlu 21 Şubat 1915 tarihinde Süngü Harbinde ölen Abdullah oğlu Er İlyas'dır. Diğeri 3. Kolordu, 7. Fırka, 21. Alay, 3. Tabur, 3. Bölük'ten 1886 doğumlu 5 Mart 1915 tarihinde Maltepe Hastahanesi'nde ölen Mustafa oğlu Piyade Er Ömer'dir. Yunan askerleri 30 Haziran 1920 tarihinde Balıkesir'i işgal etmiştir. Yunan askerleri Gökköy'ün dibindeki Savaştepe yolundan geçerken kalabalık oldukları için mahallenin tarlalarından geçmişlerdir. Yunan askerlerinin Gökköy halkı ile arasında kötü bir münasebet bulunmamıştır. Fakat Yunan askerleri köy halkının eşyalarını ve mallarını kullanmışlardır. Yunan askerlerinin saldırısından dolayı bütün Balıkesir halkı evlerinden dışarı çıkamamıştır. Ayrıca savaş sırasında köy halkından ve diğer köylerden bazı kişiler ortaklaşa mahallede eşkiyalık ve yağmalama yapmışlardır. Millî Mücadele'den sonra köy halkı bugünkü hale gelmiştir. 1940 yılından sonra köy halkı yassı örtü evler yerine kiremitli binaları kullanmaya başlamıştır. Bu evlerde zamanla gelişip bugünkü halini almıştır. 1960'lı yıllarda mahallenin asayişi bozulduğu için köye geçici olarak Jandarma kurulmuştur.
Mahalledeki ilk motorlu taşıt Talat Kurt isimli bir köylünün kamyonetidir. 1963 yılından önce köylüler, mahalleden şehre bu kamyonet aracılığı ile gelmiştir. 1963 yılında Talat Kurt'un oğlu, köy muhtarı Sabri Kurt, bir minibüs alıp şehre taşımacılık yapmıştır. Bu minibüsün güzergahı Gökköy-Çardaklı, Çardaklı-Gökköy'dür. Araba Çardaklı'ya geldiğinde Sülüklü Garajı'nda yolcu alıp indirmiştir. Bu minibüse köylüler Sabri'nin arabası demiştir. 1965-1966 yıllarında köye elektrik gelmiştir. Ayrıca köye uzun yıllar Balıkesir Merkez'den 17 numaralı otobüs kalkmıştır. Organize Sanayinin kurulmasıyla 17 numaralı otobüs kaldırılmıştır. 26 Ocak 1988 tarihinde eğitim uçuşu yapan bir F-104 tipi bir askeri uçağın Gökköy mevkiine düşmesi sonucu bir binbaşı ile bir üsteğmen şehit olmuştur. 17 Kasım 2007 tarihinde Ulaştırma Bakanı Binali Yıldırım, Tren Garı Kentsel Dönüşümü ve TCDD Gökköy Lojistik Köyü Projesi için mahallede inceleme yapmıştır.

Coğrafya ve iklim

Mahallenin iklimi, bozulmuş Akdeniz iklimi etki alanı içerisindedir. Mahallenin üç tarafı dağlar ile çevrili olup, dağlar arasındaki mevcut düzlüğe köy yerleşmiştir. Mahallenin etrafında üç tane dağ vardır. Bu dağlar büyükten küçüğe Gölgeli Dağı, Kovantaş Dağı ve Kobaklı Dağıdır. Mahallenin kuzeyi, batısı ve doğusu mera olarak kullanılmaktadır. Güney tarafı ovalık ve engebeli araziler ile kaplıdır. Mahallenin tarları, bir kısım tarla dışında verimsizdir. Mahallede düzgün bitki örtüsü olmamakla beraber yeterince su yoktur. Gölgeli Dağı taşlıktır.
Köy Merkeze 12 km'dir. Mahallenin tarlalarından demiryolu geçmektedir. Yazları sıcak ve kurak geçmektedir. Ocak ve Şubat ayları kar ve yağmur yağışlıdır. Bu aylarda ısı, sıfır dereceye kadar düşmektedir. Kışın zaman zaman ılık geçen günler olmaktadır. Köyü şehre bağlayan yol asfaltlı olmakla birlikte mahallesi Savaştepe Yolu'na bağlayan yol 2 km uzunluktadır. Mahallenin kuzeyinde Ortamandıra, güneyinde Dereçiftlik ve Kabaklı, güneybatısında Akçakaya, batısında Yeşilyurt ve Küpeler bulunmaktadır. Mahallenin resmi olmayan yedi mahallesi vardır. Bunlar;  mahallenin doğusu olan Tuzluk Mahallesi, Dere Mahallesi, Cami Altı Mahallesi, Kemrelik Mahallesi, Harmanlık Mahallesi, mezarlığın çevresi olan Kargacık Mahallesi ve Karaçaltı Mahallesi'dir.

Eğitim

Eski okul binası 1939 yılında köylüler tarafından duvarları yapılmış, fakat imkânsızlıklar nedeniyle tamamlanamamıştır. 1945 yılında devletin de yardımı ile okul tamamlanmıştır. 1945 yılına kadar köye stajyer denilen kişiler gelip eğitim ve öğretim vermiştir. Okulun yeni binası 1986-1987 arası açılmıştır. 1990 yılında eski bina yıkılmıştır. Gökköy İlköğretim Okulu'nun en son okul müdürü Kenan Ak'tır. 2005-2007 yılları arası okulun kapıları ve pencereleri yenilenmiştir. Okuldaki seçmeli dersler Takviye Etüt Çalışmaları, Bilişim Teknolojileri, Halk Oyunları, Resim ve Yabancı dil olarak İngilizce'dir. Okulun kodu 649141'dir. Okulda 7 adet derslik, depo, ambar ve arşiv bulunmaktadır. 6-8. sınıflar taşımalı kapsamındadır. taşımalı eğitim General Kemal Balıkesir İlköğretim Okulu'na yapılmaktadır.

Ekonomi

Mahallenin ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır. Tarım ürünleri buğday, nohut, bakla, susam, arpa, ayçiçeği, burçak, soğan, sarımsak, kurufasulye ve kabaktır. Mahallenin hayvan sürüleri fazladır. Hayvanlardan en çok beslenen koyun ve sığırdır. Köy halkı genellikle besi hayvancılığı ve sütçülük yapmaktadır. Mahallede peynir ve ekmek üretimi de fazladır. Köylü bütün mallarını Balıkesir'in zahire pazarında satmaktadır. Genellikle köy halkı Balıkesir'e Salı günleri gelmektedir. Mahalledeki Gökköy Köyü Tar. Kal. Koop. köylüye tarım amaçlı yardımda bulunmaktadır. Köy halkına diğer iş olanakları ise yeni kurulmaya başlayan minibüs kooperatifi, 1997 yılında kurulan Balıkesir Organize Sanayi Bölgesi ve mahallenin yakınlarındaki Set Italcementi Group'a ait Set Çimento San. ve Tic. A.Ş. Balıkesir Çimento Fabrikası'dır. Mahalleden şehre her gün minibüsler çalışmaktadır. 4 Eylül 2008 tarihinde toplanan Balıkesir Belediye Meclisi, Gökköy hattındaki toplu taşım ücretlerinde 1.75 YTL olan sivil bilet ücretini 2.00 YTL'ye, 1.25 YTL olan öğrenci bilet ücretini ise 1.40 YTL'ye yükseltmiştir.
Mahallede bakkallar vardır. 1989 yılında mahallenin ikinci bakkalı kurulmuştur. İlk defa köye ekmek 1990 yılında getirilmiştir. 2004 yılından sonra cumartesi günleri köye kurulan pazar gelişmiştir. Mahallede İnternet cafe vardır. Bir tane düğün salonu vardır ve tüm köye açıktır. Mahallenin topraklarının Savaştepe yoluna bakan kısmında Ateş Petrol Ticaret ve Sanayi Ltd.Şti. adında benzin istasyonu vardır. Bu benzin istasyonu Savaştepe yolundan Balıkesir'e 10 km uzaklıktadır.
1840 tarihli temettuat defterine göre hane sayısı 103, emlaklarının kıymeti 44944, hayvanlarının kıymeti 105615, toplam kıymet 150559, toplam gelirler 71475 ve toplam vergiler 16061'dir. Bu rakamlara göre mahallenin o tarihlerdeki geçim kaynağı hayvancılıktır ve büyük oranda tarım yapılmaktadır. Toplam gelirlerine göre vergi oranları %22.5'tir. Köy sınırları dahilinde Balyacı Hacı Yakup Ağa'nın yeğeni Osman Efendi'nin çiftliği bulunmaktadır. Çiftlik 150 dönümden ibaret olup harap haldedir. Bu sebeple sahibi tarafından ekilmeyip köylüye kira verilmektedir. Ayrıca mahallede eski bir dakik değirmen de mevcuttur.
Balıkesir Belediyesi, TCDD ile 17 Kasım 2007 tarihinde Tren Garı Kentsel Dönüşümü ve TCDD Gökköy Lojistik Köyü Projesi'ni imzalamıştır. Proje, Bakü-Tiflis-Kars demiryolu projesi ve Tekirdağ Bandırma Tren-Feri projesi ile paralel olarak tasarlanmıştır. Balıkesir Belediyesi bu proje ile mahalledeki 165.000 m²'lik alanı kamulaştırıp Lojistik Köy yapılması için TCDD'ye vermiştir. Lojistik Mahallenin 200.000 m²'lik alana kurulması planlanmıştır. Balıkesir Garı'ndan yılda 390.000 ton yük taşınırken, Gökköy Lojistik Köyü ile birlikte yılda 1.000.000 ton yük taşınması hedeflenmiştir. Bu proje sonucu mahalleden konteyner, sunta, mdf, mermer ürünleri, gıda maddesi olarak et ve süt, kuru gıda, kaolin, elyaf ve sentetik malzeme, içecek maddeleri, kömür, askeri yükler, demir cevheri, sanayi ürünleri taşıması yapılacaktır. Böylece mahalledeki tren garından yüklenen ürünler, Avrupa ve Orta Asya'ya kadar hiç durmadan gidebilecektir. TCDD Genel Müdürü Süleyman Karaman, Gökköy'ün lojistik köy olmasında 10 milyon 143 bin YTL yatırım yapılacağını bildirmiştir.

Altyapı bilgileri

Mahallede ilköğretim okulu ve faaldir. Okulun adı Gökköy İlköğretim Okulu'dur. Mahallenin  içme suyu şebekesi ve kanalizasyon şebekesi vardır. PTT şubesi ve PTT acentesi yoktur. Sağlık ocağı var ve faaldir. Bu Sağlık ocağı köylüler tarafından yapılmış, 1994 yılında hizmete açılmıştır. Bunun dışında Balıkesir'in Gazi Osman Paşa Mahallesi'ndeki 5 Nolu Albay Tayyar Oğuz Sağlık Ocağı da köye hizmet vermektedir. Mahalleye ulaşımı sağlayan yol asfalt olup mahallede elektrik ve sabit telefon vardır. Balıkesir'in eski telefon kodu 66, mahallenin eski telefon numaraları altı haneli olup 57 9XXX şeklindedir. Balıkesir'in yeni kodu 266, mahallenin yeni telefon numaraları yedi haneli olup 271 9XXX şeklindedir.