Kürt tarihi

Medler

Medler, Kürtlerin kurduğu iddia edilen ve birçok İrani halkı tek bayrak altında birleştiren, MÖ 625-549 yılları arasında Orta Doğu'da hüküm sürmüş bir devlettir.

Gutiler

Gutiler(Guti, Qurti) Zagros Dağlarında yaşayan antik halk. Gutiler hakkında Sümerler, Babiller ve uzun yıllar sonra Asurlular birbirleriyle çelişmeden, Zagros dağlarının Orta ve Kuzey bölgelerinde Guti ya da Qurti adında halkın yaşadiği ve ülkelerine de Gu-ti-um dendiğini yazmışlardır. Sümerler (MÖ 3. binyıl), Babiller (MÖ 2. binyıl), Asurlular (MÖ 1. binyıl) bu bilgiyi kayda geçmişledir.
Gutiler (Sümerce: Gu-ti-um) MÖ 3. binyılda Akkad İmparatorluğunu yıktılar (MÖ 2154 yılı). Ardından Zagros Dağlarından inerek Kuzey Mezopotamyada birkaç kuşak Sümer Hanedanliğina krallık yaptılar. Sümer tabletlerinde Gutiler'in, Zagros dağlarında yaşayan (Babil içinde Elam'ın kuzeyinde günümüz Irak ve İran'ın kesiştiği yerde) barbar bir halk oldukları yazılmıştır. Gutiler, Akkad'ı yıktıktan sonra Sümerliler'e hükmediyorlar ve bu sebeple Sümerler tarafından Sümer Kralları Listesi'ne yazılıyorlar. Uruk'ta vali olan ve daha sonra Gutiler'e karşı isyan başlatan Utu-Hengal tarafından son Guti kralı Tirigan mağlup edilerek Guti hükümdarlığına son veriliyor. İncil bilimcilerine göre Guti halkı Tanah'ta "Koa" ('Qoa) olarak geçiyor. Hezekiel Kitabı'nda ise "Koa" Filistin'in düşmanı olarak geçmektedir.

Adiabene

Adiabene,merkezi Erbil olan ve Kürt kökenli Hadhabani (Adiabani) aşireti tarafından kurulan Yahudi bir devletti. Başlangıçta kabaca Büyük Zap ve Küçük Zap nehirleri arasında kalan bölgeyi tanımlarken,sonradan doğrudan bitişik bölgeleride kapsamıştır. Zaman içerisinde politik olarak Asur topraklarının büyük bir kısmını kapsadığından bir süre sonra tüm Asur ülkesi için kullanılmaya başlanmıştır. En önemli yerleşim yeri modern Erbil kentiydi.

Karduya

Karduya, M.Ö 4. yüzyıl'da bügünkü Hakkâri tarafında kurulmuş bir Kürt devletidir. Ksenophon'un Anabasis kitabında Karduya bölgesinden bahsedilmiştir.

Kayusiler

Kayusiler veya Kâvusakân (Kürtçe:Hozi Kavusakan) günümüzün Kuzey Irak topraklarında 226-380 yılları arasında Sasanilere hüküm süren yarı bağımsız İrani krallık. Krallık, Kayus ailesi tarafından kuruldu ve yönetildi. Krallık bu yerel kralın ismini taşımaktadır ve krallığın adı Kavusakan yani Kayusun Evi anlamına gelir.

Kommagene Krallığı

Kommagene Krallığı, MS 17'de Roma İmparatorluğu'nun egemenliğine girene kadar varlığını sürdürdü. IV. Antiokhos'un ölümünden sonra, bölge Tiberius zamanında Romalılar'ın eline geçti. MS 72 yılında, Vespasianus döneminde Kommagene, Roma'nın Suriye Eyaleti'ne katıldı.

Mitanniler

M.Ö. 1500 ilâ M.Ö. 1300 yılları arasında Anadolu'da hüküm sürmüş bir Kürt devletidir. Başkentleri Vaşşukanni, Kürtçe 'Vaş' iyi ve 'kanni' kaynak demektir ve İyilik Kaynağı anlamına gelmektedir. Halk Hurrilerden oluşmaktayken, yönetici sınıf büyük oranda taşıdığı isimlerden dolayı Indo-Aryan olduğu düşünülen elitlerden oluşmaktaydı. Mitanni, Hititler'in yıkılışından sonra bölgesel bir güç oldu. Son krallarının adı II. Şattuara idi. Kayıp prens (veya kral) Jiar-Jiara (Mitanni kral listesinde adı geçmez ve II. Şattuara'nın oğludur), efsanevî bir kişiliğe sahiptir.

İslam dönemi

Ana madde: Kürtlerin İslam'a geçişi
Kürtler İslamiyet’in doğuşu yıllarında Bizans İmparatorluğu ve resmi dini Zerdüştlük olan Sasani İmparatorluğu arasında parçalanmış durumdaydılar.
Kürtlerin kitlesel olarak İslamiyet'le tanışmaları Halife Ömer döneminde olmuştur.
İslam ordusu Hicre'tin 18. yılında Kürdistan coğrafyasını fethetmesiyle çok azı hariç Kürtlerin büyük bir kısmı İslamiyeti kabul edip Müslüman olmuşlardır.