Bad Romance

Arka plan

Lady Gaga ve Nadir "RedOne" Khayat tarafından yazılan "Bad Romance"in prodüktörlüğü Khayat tarafından yapıldı. Şarkı, Lon Angeles'taki Record Plant Studios'ta ve Amesterdam'daki FC Walvisch Recording Media Studios'ta kaydedildi. Gaga'nın ilk albümü The Fame'i (2008) takip eden The Fame Monster (2009) EP'sinin çıkış single'ı olarak yayımlandı. Resmî olarak yayımlanmadan önce demo sürümü internete sızdı. Bunun üzerine Gaga, Twitter hesabı üzerinden "Şu sızan sıradaki single'ım kulaklarımı kanatıyor. Gerçek sürümü duyana kadar bekleyin." şeklinde bir yorum yaptı. 3 Ekim 2009'da Gaga, Saturday Night Live programına katıldı,  "Poker Face" ve "LoveGame" şarkılarıyla beraber "Bad Romance"i de seslendirdi. "Bad Romance"in son sürümünü ise 6 Ekim 2009'da moda tasarımcısı Alexander McQueen'in 2010 Paris Moda Haftası defilesinin finalinde söyledi, ardından EP'de yer alacak sürümünü 19 Ekim 2009'da yayımladı. Gaga, "Bad Romance"i 2009'daki turne dönemi sırasında yazdığını belirtti. Şarkının kompozisyonu, Gaga'nın turne sırasında yüzleştiği "canavar"lar—paranoya metaforları—hakkındadır. Bunlardan "aşk canavarı", "Bad Romance"in altında yatan canavardır. Gaga, ilişkileri sırasında genellikle yalnız hissettiğini açıkladı ve erkekler tarafından cezbedilmiş olduğu, romantizmin kimlerle olursa olsun hiçbir zaman dışarı çıkmadığı sonucuna vardı. Bu nedenle "Bad Romance", erkeklerle olan bu yalnız ilişkilerini ve kötü seçimlerini araştırdı.
Gaga, "Bad Romance"i Norveç'te turne otobüsündeyken yazdı. Grazia dergisine verdiği bir röportajda, şarkının yazım süreci ve altındaki ilhamı, "Önce Rusya'da, sonra Almanya'daydım, Doğu Avrupa'da çok fazla zaman geçirdim. Orada bu harika Alman house-tekno müziğinden bolca var. Böylelikle deneysel bir pop kaydı yapmak istedim. Seksenleri bir nebze terk etmek istedim ve nakarata doksanlar havası verdim. Şarkının söz yazımı sırasında şarkıya bir miktar viski karıştı. Şarkı, en yakın arkadaşa aşık olmak hakkında." sözleriyle açıkladı. "Bad Romance"in single kapağı 15 Ekim 2009'da yayımlandı. Kapakta Gaga, kırmızı bir elbise içinde başına aşağı doğru eğmiş şekilde, etrafı kırmızı kumaşlarla kaplı olarak görüldü.  About.com sitesinden Bill Lamb, kapağı överek "Gaga, bu yaratıcı imajla, müziğine ve sahne sunumuna bir katkıda daha bulunuyor." yorumunu yaptı.

Eleştiriler

"Bad Romance", müzik eleştirmenlerinden karışık geri dönüşler aldı. 2011 yılında yayımlandığı yazıda Rolling Stone, şarkıyı Gaga'nın diskografisindeki en iyi şarkı olarak ilan etti. Bill Lamb, The Fame Monster'ın en iyi şarkılarından biri olarak göstermesinin yanı sıra, Gaga'nın vokalinin en üst düzeyde olduğunu iddia etti. MTV'den Gil Kaufman, "Şarkının minimal ritimleri genel olarak yavaş yavaş kaynıyor [...] daha sonra mutlu edici bir şekilde artışa geçiyor, sonra da Erasure-ımtrak kalp atışlarıyla nakarata süs veriyor." yorumunu yaptı. The Guardian'dan Kitty Empire, "Bad Romance" tarzı şarkılarla, Gaga'nın Madonna'yla daha çok karşılaştırılabilir hale geldiğini belirtti.
Rolling Stone dergisinden Jon Dolan, Gaga'nın yükselen popüleritesine atıfta bulunarak, "Bad Romance"in, şarkıcının adını "Töton ilahileri" arasına yazdırdığını söyledi. Aynı dergi için yazan Daniel Kreps, şarkının internete ilk sızan demosu hakkında yorum yaparken, "Poker Face"e çok benzediğini, ancak diğer şarkılarıyla benzerlik göstermediğini belirtti. The Wall Street Journal gazetesinden Christopher John Farley, şarkıdaki akılda kalıcı ezgileri [hookları] överken, MusicOMH sitesinden Michael Hubbard, nakaratın Gaga'nın o zamana kadar yaptığı en iyi nakarat olduğunu belirtti. Pitchfork Media, 2009 yılının en iyi yüz şarkısını sıraladığı bir listede, şarkıyı "yapım bakımından destansı" olarak niteleyerek otuz dokuzuncu sıraya koydu. Benzer bir şekilde, USA Today'den Edna Gundersen'da şarkıyı "yırtıcı bir kulüp hiti" olarak tanımladı ve "pis bel altı içeriklerle" örüldüğünü ekledi. Boston Halk Sağlığı Komisyonu, 2009 sonunda hazırladığı "Sağlıksız İlişki İçerikli En İyi 10 Şarkı" listesinde "Bad Romance"i onuncu sıraya koydu.
Los Angeles Times'dan Mikale Wood, "Euro-soul" tarzındaki çıkış single'ının "turbo şarjlı" olduğunu yazarken, BBC eleştirmenlerinden Paul Lester sözleri "ucuz" olarak niteledi. Billboard dergi için yazan Monica Herrera, "Bad Romance"in, Gaga'nın önceki şarkıları gibi akılda kalıcı olmadığını, ancak yoğun olarak "yaramaz" cinsel cazibe içerdiğini söyledi. L Magazine'den Jon Blistein, şarkının organizasyonu hakkında yazdı. Ayrıca Rolling Stone, hazırladığı "2009'un En İyi 25 Şarkısı" listesinde "Bad Romance"e dokuzuncu sırada yer verdi. 13 Şubat 2011'de şarkı, En İyi Kadın Pop Vokal Performansı kategorisinde Grammy Ödülü kazandı.

Liste performansı

Amerika Birleşik Devletleri'nde "Bad Romance", 14 Kasım 2009 tarihli Billboard Hot 100 listesine dokuzuncu sıradan giriş yaparak Gaga'nın o zamana kadar bu listeye en yüksek sıradan giriş yapan şarkısı oldu. Yayımlandığı ilk haftasında 142.000 üzerinde kopya sattı. İki hafta sonrasında iki numaraya kadar yükseldi ve bu sıradan yukarıya çıkamadı. Bu sıradaki yerini Jay-Z ile Alicia Keys'in seslendirdiği "Empire State of Mind" ve Kesha'nın seslendirdiği "Tik Tok" şarkılarına kaptırsa da, ardışık olmayan yedi hafta boyunca ikinci sırada yer almaya devam etti. "Just Dance" ve "Poker Face" şarkılarından sonra, Gaga'nın Hot 100'daki en başarılı üçüncü single'ı oldu. Bir haftada 209,000 dijital kopya satışıyla, o haftanın dijital satışlarının %49'luk kısmını oluşturdu ve Hot Digital Songs listesinde bir numaraya yükseldi. Dört milyonun üzerinde single satışı sayesinde Amerika Kayıt Endüstrisi Birliği (RIAA) tarafından dört kez platin sertifika ile ödüllendirildi. Nielsen Soundscan verilerine göre, Ağustos 2013 itibarıyla Amerika'da 5,401,000 üzerinde dijital satış gerçekleştirdi ve bu durum Gaga'yı, dijital ortamda üç single'ı birden—diğer ikisi "Just Dance" ve "Poker Face"—beş milyon satış sınırını geçen ikinci şarkıcı yaptı. RIAA, sertifika verirken video akışını da esas almaya başladıktan sonra, satış ve akış rakamlarının toplamı on milyon oldu ve şarkı, elmas sertifika almaya hak kazandı. "Bad Romance", Pop Songs listesine otuz sekizinci sırasından listeye giriş yaptı ve bir numaraya kadar yükseldi, böylelikle Gaga'nın bu listede art arda bir numarada yer alan beşinci şarkısı oldu. Şarkı, ayrıca Hot Dance Club Songs listesinin de bir numarasına yükseldi. Nielsen Yayın Veri Sistemleri'ne göre, 130 radyoda 10,859 kez dinletilen "Bad Romance", Pop Songs listesinin on yedi senelik geçmişinde en çok dinlenen şarkı olma unvanını elde etti. Ancak bu rekor kısa bir süre sonra Kesha tarafından "Tik Tok" şarkısıyla kırıldı.
Şarkı, Avustralya Single Listesi'ne 16, Yeni Zelanda Single Listesi'ne 33 numaradan giriş yaptı. İkinci haftasında Avustralya'da üç numaraya sıçradı. Yedinci haftasında ise Avustralya'da iki, Yeni Zelanda'da üç numaraya yükseldi ve ilkinde bu sıranın üstüne çıkamadı. 280,000 üzerinde kopya satması üzerine Avustralya Kayıt Endüstrisi Birliği (ARIA) tarafından dört kez platin sertifika ile ödüllendirildi. "Bad Romance", 29 Ekim 2009 tarihli İrlanda Single Listesi'ne yirminci sıradan girdi ve yedi hafta sonra bir numara oturdu. Kanada'da yayımlanan Canadian Hot 100 listesine 58 numaradan giriş yaptı, ikinci haftasında bir numaraya yükselerek Gaga'nın bu listede bir numarada yer alan üçüncü şarkısı oldu. Zirvede bir hafta kaldıktan sonra yerini Kesha'nın "Tik Tok" şarkısına kaptırsa da, bu şarkının iki hafta bir numarada kalmasından sonra tekrar bir numaraya yerleşti. "Bad Romance", Kanada'da 280,000 kopya satması sayesinde Kanada Kayıt Endüstrisi Birliği (CRIA) tarafından yedi kez platin sertifika ile ödüllendirildi.
Birleşik Krallık'ta yayımlandıktan sonra "Bad Romance", ülkenin single listesine 14 numaradan giriş yaptı. Aralık 2009'da bir numaraya yükselerek Gaga'nın bu ülkede bir numaraya yükselen üçüncü şarkısı oldu. Bu durum, kendisini Birleşik Krallık'ta bir yıl içinde üç şarkısı birden bir numaraya yükselen ilk kadın yaptı. İki hafta sonra, 2010 yılının ilk haftasında tekrar bir numaraya yükselen "Bad Romance", Gaga'ya 21. yüzyılda Birleşik Krallık'ta iki ardışık olmayan hafta bir numaraya yükselen ikinci kadın unvanını da kazandırdı. 400,000 kopya satması sayesinde Britanya Fonogram Endüstrisi (BPI) tarafından altın sertifika ile ödüllendirildi. Ağustos 2013'te Gaga'nın üçüncü stüdyo albümü ARTPOP'ın ilk single'ı "Applause"un yayımlanmasıyla birlikte "Bad Romance"in Birleşik Krallık'taki satışlarında artış gözlemlendi ve satışlar bir milyon sınırını geçti. Böylece Gaga, ülkede birden fazla single'ı bir milyon satışı geçen on altıncı sanatçı oldu. İsveç'te "Bad Romance", üç numradan listeye girdi ve iki hafta sonra zirveye yükseldi. Avrupa ülkelerinden Avusturya, Belçika (Flanders ve Valonya), Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Finlandiya (2009 sonlarından 2011 başlarına kadar ilk 50 içinde 65 hafta boyunca kaldı), Hollanda, İsviçre ve Norveç ulusal listelerine giriş yaptı. Avrupa Hot 100 Single listesine kırkıncı sıradan dahil oldu ve 23 Ocak 2010'da bir numaraya yükselerek bu sırada iki hafta kaldı. Uluslararası Fonogram Endüstrisi Federasyonu'na göre "Bad Romance", dünya çapında 9,7 milyon kopya satışı gerçekleştirerek en çok satan single'lar arasında adını yazdırdı.

Gelişim

Rolling Stone dergisine verdiği bir röportajda Gaga, "Bad Romance" video klibinin Francis Lawrence tarafından yönetildiğini açıkladı ve klibin son halinden etkilendiğini belirtti. Konuyla ilgili olarak "[Lawrence'ın] yeteneğinin, benim yapabileceğimden çok daha fazla olduğunu biliyordum." yorumunu yaptı. Klibin sanat yönetmenliğini Gaga'nın imaj tasarım ekibi Haus of Gaga üstlendi, ve 10 Kasım 2009'da son sürüm gösterilmeye başlandı. Gaga, Lawrence ile yaptığı bu iş birliği hakkında şu yorumu yaptı:

Bir pop videosunun yapılışı hakkında derin bilgisi olan birini istiyordum, çünkü yönetmenlerle çalışırken yaşadığım en büyük sorun, benim yönetmen olmam, benim işlemleri ve moda tarzını yazmam ve konuyu belirleyenin yine ben olması. Sanatçının herhangi bir katkısını terk edecek yönetmen bulmak çok zor. [...] Ama Francis ve ben beraber çalıştık. [...] Her şey iş birliğine dayalıydı. O gerçek bir pop yönetmeni ve film yapımcısı. Ben Efsaneyim filmini yaptı ve ben büyük bir Will Smith hayranıyım. Bu yüzden ona verdiğim her tuhaf ve psikopat fikri doğru işleyip yansıtacağını biliyordum. [...] Ancak bunun izleyenlere hitap etmesi ve onlarla ilgili de olması gerekir. 
Video klibin konsepti, Gaga ve Lawrence iş birliği ile oluşturuldu. Başlangıçta, çekimler için New York'a gidilmesi ve açık hava dahil olmak üzere daha ayrıntılı setler kurulması planlandı. Ancak video için ayrılan bütçenin düşük olması ve ürün yerleştirmesinin olmaması sebebiyle fikir rafa kaldırıldı. Çekimler, Los Angeles'ta iki günlük bir süre içinde gerçekleştirildi. Lawrence, klip çekimi sırasında Gaga'nın iş ahlakını ve yaratıcılığını şöyle tarif etti: "O, video kliplerde sanatsal kalıpları seviyor ve gerçek bir yaratıcı ortağı, büyük fikirleri, çok güzel ve eşsiz zevkleri var. Hem de onun gerçekten olağanüstü olan bu giysilerini tasarlamak için çalıştığı büyük bir ekibi var. O çok çalışıyor [...] onunla çalışmak gerçekten eğlenceli oldu."
Gaga, video klip için bir adet jilet görünümlü gözlük tasarladı—bu tasvirin sert bir kadın imajı ortaya koyduğuna inanmaktadır—ve bu durumu "Bazı zorlu piliçleri ve bazı kız arkadaşlarımı tasarlamak istedim. [...] Ağızlarının içlerinde jilet taşıyordu bunlar. [...] Bu sert kadın imajı, göstermek istediğim şeylerden biriydi. Bunun anlamı şuydu: 'Bu benim kalkanım, bu benim silahım, bu benim şöhret ruhum, bu benim canavarım.'" sözleriyle açıkladı. Ayrıca videoda "eğlence sektöründe insan ticaretinin nasıl yapıldığının mecazi bir yolla" anlatıldığını söyledi. Klipteki beyaz kauçuk elbise, Arkadaşım Canavar filmindeki kurt kostümünden esinlenilerek üretildi. Ayrıca Gaga, tasarımcı Alexander McQueen'in 30 inç (300 mm) uzunluğundaki topuklu ayakkabılarını ve ünlü "Uzaylı" ayakkabısını da giydi.

Özet

Videonun ana teması, Gaga'yı uyuşturucu kullanıp Rus Mafyası'na satan süpermodeller üzerinde şekillenir. Mekân, floresan beyaz bir hamamdır. Video, Gaga'nın beyaz bir tahtta, altından yapılma kıyafetleri ve jiletli gözlükleriyle oturduğu sahneyle başlar. Gaga burada insanlarla ve bir çift Dalmaçyalı köpekle çevrilidir. Daha sonra elindeki elektronik cihazdan elini çeken Gaga, bu hamlesiyle şarkıyı başlatır. Bu sırada ışıklandırma görüntüleri yatay bir düzlemde takip edilir. Bu sıralarda "Bath Haus of GaGa" yazısı görüntülenir. Beyaz ve metalik görünümlü tabutlardan, gözleri kapalı parlak beyaz kıyafetli kadınlar çıkar. En ortada, üzerinde "Mons†er" yazılı tabuttan da Gaga çıkar ve bu grup dans etmeye başlar. Bu süreçte, aralıklarla siyah kıyafet, şapka ve güneş gözlükleriyle aynaya bakarak şarkı söyleyen Gaga da gösterilir.
Şarkının nakaratı başladığında, iki kadın Gaga'yı küvetten çıkararak onun üstünü yırtıp ona zorla bir şişe vodka içirirler. İkinci geçiş bölümü başladığında Gaga, elmas işlemeli kıyafeti ve tacıyla, satılacağı erkeklerin önünde kışkırtıcı biçimde dans eder. Ayrıca Gaga, Slovenyalı model Jurij Bradač'ın oynadığı müşteri adamın bacağına oturur. Bundan sonra bu müşteri, en yüksek teklifi vererek Gaga'yı satın alır. Nakaratın üçüncü kez başladığı süreçte, Gaga yapma bir kutup ayısı ceketi giyerek, yatakta oturup soyunan adama doğru yürürken görünür. Bu sırada kırmızı kıyafetli ve daha farklı makyajlı Gaga ve arkasındaki kadınların dans ettiği sahneler görüntülenir. Videonun sonunda, Gaga, bir iskeletin yanında sigara içerken görüntülenir. Yatağın üzerindeki her şey yanmış ve küllerle kaplanmıştır. Gaga'nınsa, göğsündeki parlak ışık saçan piroteknik sütyeni görünür.

Eleştiriler

Entertainment Weekly dergisinden Tim Stack, videodaki dans koreografilerinden bir kısmını, Michael Jackson'ın "Thriller"ı ile karşılaştırdı. Bu durum için Stack, şunları söyledi: "Gaga'nın daha soyunuk göründüğü yakın çekim görüntülerinden daha sevimli bir Gaga hatırlamıyorum." E! dergisinden Jennifer Cady de videodan etkilendiğini belirterek şu yorumu yaptı: "Bu müzik videosu, Gaga'nın pop müzik dünyasına getirdiği her şeye teşekkür etmemizi sağlıyor. Gaga'yı izlemek keyifli, süssüz ve basit. [...] Gaga gibi birinin bunu yapmasına ihtiyacımız vardı. Asıl görüşlerini ve özenini ürüne yansıtan, böylelikle ürünü canlı hissettiren biri." Rolling Stone dergisinden Daniel Kreps, videodaki sahnelerin, Stanley Kubrick'in işlerinden bir yansıma olduğunu öne sürdü. Buna ek olarak videonun, Gaga'nın en çılgın işi olduğunu belirtti. MTV'den Jocelyn Vena, videonun sembolik olduğuna inandığını belirterek, şu yoruma yer verdi: "Eski Gaga gitti, işte yepyeni bir Gaga: sınırları zorlamaktan zevk alan ve cinsel günahları keşfetmeye meyilli." Vena ayrıca videonun, Gaga'nın dehasına bir vasiyetname olduğunu öne sürdü ve şunları ekledi: "Yeni bir sanatçı olarak, videodaki sanatsal görünümü değiştirerek kendi sanatsal akışını değiştirdi." The Wall Street Journal, Gaga'yı 1980'lerdeki Madonna ve Michael Jackson'la karşılaştırarak; günümüzde gösterişi, modayı, koreografiyi hep bir arada anlayan sayılı pop şarkıcısından biri olarak gösterdi. About.com'dan Bill Lamb, "şarkı gibi video da tüm duyularınıza hitap ediyor ve bir süre sonra müzikal ve görsel bir güç içinde boğulduğunuzu hissediyorsunuz." şeklinde bir yorum yaptı. 3 Ağustos 2010'da video 2010 MTV Video Müzik Ödülleri kapsamında on dalda aday gösterildi: En İyi Sinematografi, En İyi Düzenleme, En İyi Sanat Yönetmenliği, En İyi Özel Efektler, En İyi Koreografi, En İyi Yönetmenlik, En İyi Dans Videosu, En İyi Pop Videosu, En İyi Kadın Videosu ve Yılın Videosu. Bu sayıyla beraber şarkı, Peter Gabriel'in "Sledgehammer" şarkısıyla beraber, tek bir şarkı için en çok dalda MTV VMA adayı gösterilen şarkı oldu.

Canlı performanslar

Şarkının bir kısmı 3 Ekim 2009'da Saturday Night Live'da seslendirildi. Gaga, Nasir Mazhar ve "Haus of Gaga" grubu tarafından tasarlanmış olan "The Orbit" adlı karmaşık bir kostüm giydi. Bu kostüm Gaga tarafından "moda tesisatı" adıyla nitelendirildi. Bunun yanında Gossip Girl dizisinin The Last Days of Disco Stick bölümünde şarkı Gaga tarafından seslendirildi. Gossip Girl'de yapımcı olan  Stephanie Savage, şarkıya diziye özel birkaç söz yerleştirildiğini belirtti.
"Bad Romance", bunun yanında 2009 Amerikan Müzik Ödülleri'nde, yine albümden bir diğer şarkı olan "Speechless" ile birlikte seslendirildi. The Jay Leno Show'da Gaga siyah güneş gözlükleriyle ve siyah ceketiyle beraber seslendirdi. Bu gösteride Gaga'nın arka plan dansçıları S&M esinli başlıklar giydi. Yine iki şarkı, The Ellen DeGeneres Show kapsamında 25 Kasım 2009'da canlı olarak seslendirildi. Gaga ayrıca şarkıyı İngiliz The X Factor programında 6 Aralık 2009'da seslendirdi. "Bad Romance", Gaga'nın The Monster Ball Tour kapsamında seslendirilen son şarkı olarak belirlendi.