Polibios

Kayıp eserleri

Polibios'un yazdığı eserlerin çoğunluğu yüzyıllar gecçtikçe kaybolup günümüze kadar gelmemişlerdir. İlk eserlerinden birinin MÖ 253 – MÖ 183 döneminde yaşamış Yunan devlet adamı olan Philopoemen hakkındadır.  Polibios'un bu eseri kaybolmakla beraber bu eserin içeriğinin Plutarkhos'un  MS 2. yüzyıl sonunda yazmış olduğu Paralel Yaşamalar adlı tanınmış biyografi eserinde bulunan Philopoemen hayatına ait bölümün ana kaynağı olduğu kabul edilmektedir.
Polibios'un gayet ayrıntılı olarak işleyip "Taktikler" adını verdiği uzunca bir deneme eseri de kayıptır. Bu eserinde Polibios'un Antik Yunan ve Romalı ordularının kullandıkları askeri taktikleri hakkında uzun detaylı tasvirler yaptığı bilinmektedir. Bu eserin bir kısmının Polibios'un "Tarihler" adlı eseri içeriğinde bulunduğu; ama Tarihler eserinin bu kısmının da kayıp olduğu kabul edilmektedir.
Polibios'un diğer bir kayıp olmuş eseri bir tarihi monograf olan Romalıların İspanya'da  yaptıkları Kaltibriyan Savaşları'nın son safhasında Ebro Nehri kıyılarında yaşayan bir kabile ile yaptıkları Numentiyen Savaşı hakkında olduğu bilinmektedir.

Tarihler adlı eseri

Polibios'un en büyük ve en önemli eserinin adı Tarihler'dir. Bu eserin 40 cilt olduğu bilinmektedir. Fakat elimize tümüyle detaylı olarak sadece ilk beş kitap (Kitap I 'den Kitap V'e kadar) bulunmaktadır. Kitap VI'nın  bazı kayıp kısımları hariç önemli kısımları da elimize geçmiştir. Fakat diğer 34 kitapdan ancak kısa parçalar  gününüze gelebilmiş ve diğer parçalar kaybolmuştur.
Bununla beraber elimize geçen kısımlara dayanarak Polibios'un Roma tarihinin incelemesi ve analizinde, tarihçi Yaşlı Çato (MO 234-149) ile birlikte tarihçiliğin babası olduğu kabul edilmektedir. Polibios'un Tarihler eseri MÖ 264-MÖ 146 dönemini kapsamaktadır. Bu dönemin içinde eserinin teksif olduğu dönem MÖ 220 - MÖ 167'de Roma'nın baş düşmanı olarak kabul ettiği Kartaca ile yaptığı Pön Savaşları ve bu savaşlaşlarda etap etap Kartacalıları yenip Roma'nın Akdeniz'de en güçlü egemen devlet olması dönemidir.
Tarihler eserinin Kitap I ile Kitap  V bölümü Polibios'un yaşadığı dönemde Akdeniz'de kıyıları olan önemli devletlerin, bunlar arasında özellikle mevcut olan antik Yunan şehir devletleri ve Ptolemaios Hanedanı altında Mısır'ın, politikalarına devlet devlet ayrıntılarla hasredilmiştir ve bundan sonra bunların birbirleri ile olan "karşılıklı ilişkileri" ortaya çıkartılmaktadır. Polibios Kitap Vİ. da antik Romlıların en sonunda Akdeniz'de en güçlü egemen devlet olmayı başarmasına önemli neden olan politik, askeri ve moral kurumları ele almaktadır. Birinci Pön Savaşı ve İkinci Pön Savaşı'nı Polibios bu eserinde incelemektedir. Polibios Hannibal ile Publius Cornelius Scipio Africanus Major arasında yapılan  Ticinus Muharebesi, Trebia Muharebesi, Sağüntum Kuştaması,  Lilybaeum Muharebesi ve Ren Nehri Geçişi Muharebesi gibi askeri çatışmaları kronik olarak ele almıştır. Polibios'un Roma'nın Akdeniz'de tek egemen güç olması sonucunun meydana çıkamasını açıklaması Romalıların gelenekleri ve kurumları ile asil faaliyetlere önem vermeleri, erdemliliği sevmeleri; ailelerine ve yaşlilarına hürmet göstermeleri ve tanrılarından korkmaları olarak açıklamaktadır.
Kitap VII'dan ele geçen kısımlardan Polibios'un bu kitapta bir tarihçinin baş görevinin belgelerin analizi, coğrafi bilgilerin yararlı olanların tekrar gözden geçirilmesi ve siyasi tecrübelilik olarak tanımlamaktadır. Polibios tarihinde kronik olarak ele aldığı olayların ancak  bunlara katkıda bulunmuş olanların anlatıları ile teyit edilmesinden sonra yazıya geçirilebileceğini savunmakta idi. Böylece tarih yazmada tarihçinin aynı bir iyi ahlaklı gazeteci gibi ancak gerçekleri aksettirmesini savunanlardan ilki olmuştur. Polibios'un tarih yazdığı dönemde profesyonel bir tarihçinin gerçeği ve uydurmayı birbirinden ayrıma gücünü kazanmak için politika tecrübesi gerekmekte ve yine bir profesyonel tarihçinin olaylarımn doğruluğunu yargılayabilmesi için ele alınan konunun içinde geçtiği coğrafi mevkıleri iyi bilmesi gerektiğini ididia etmiştir. Bu prensiplere uyan Polibios'un şahsen siyaset ve askerlik tecrübeleri bulunmaktaydı ve geniş olarak Akdeniz havzasında seyahat etmişti.
Polibius tarihini yazmakta iken antik Yunan ve Romalı yazılı kaynakları da elden geçirip bunlaradn faydalandığını bildirmektedir. Ama faydalandığını iddia ettiği  bu kaynakları hazırlayanların isimleri eserinden bulunmamaktadır. Ancak Kitap Xİİ'den elimize geçen parçalarda kendinin ele aldığı dönemin tarihini ele alan Timaeus'un yazdığı eseri incelemektedir. Polibios Timeaus'un tarihinin Romalılara tarafında yanlı olduğunu ve doğruluğu şüpheli ve gerçeklere uymayan kısımlar ihtiva ettiğini iddia etmektedir.

Şifreleme

Antik Yunanistan'da askerî ve ticari bilginin güvenli bir şekilde iletimini sağlayabilmek için Yunanlar bazı şifreleme sistemleri geliştirdiler. Bugün Polybius damatahtası denen, bir cihaz kullanarak metin şifrelemenin temellerini ortaya koydu.

Polybius Damatahtası

Polybius damatahtasının, alfabenin harflerini içeren beşe beşlik bir ızgaradan oluştuğu bilinir. Ancak bu ızgara, kullanılan alfabenin, hatta şifrelenecek metnin içerdiği alfabe harfleri sayısına bağlı olarak istenen boyutta (n × m , n,m ) tasarlanabilir. Her harf, ilki harfin bulunduğu satır ve ikincisi de sütun olmak üzere iki sayıya dönüştürülür. A için 11, B harfi için 12 ve sonraki harfler için ilgili sayılar eşleşir.

Polybius şifrelemesinin zayıf yönleri

Polybius şifrelemesinde her sayı(ya da simge)tek bir harfi ifade ettiğinden, dilin yapısındanhareketle böyle bir şifreyi çözmek zor değildir. Şifreli metnin boyunun uzun olması da deşifrelemeyi kolaylaştırır. Daha büyük damatahtaları kullanılarak ve alfabe bitiminde alfabeyi yeni baştan yazılarak,aynı harfi birkaç sayıyla da gösterilerek, o zaman şifreyi çözmek daha zorlaştırılabilir. Dilbilim kurallarına uymayan ya da çok sık şifreleme hatası yapan birinin şifresini çözmek zaman
alabilir ama yine de metin çok uzunsa deşifrelemek zor değildir.