Yamaçlı, Şavşat

Tarihçe

Eski adı Morohoz'dur. Morohoz ismi Mor ve Hoz kelimelerin birleşimden geldiği tahmin edilmektedir. Mor: Dağ çileği (Yaban çileği.)  Hoz: Boş arazi (Nadasa bırakılmış arazi) birleşimden "dağ çileği yetişen boş araziler" anlamı çıkartılmıştır. Köyün ismi öz be öz Türkçe' dir. Köyün tarihi hakkında pek bir bilgi yoktur. Eski dedelerin anlatımına göre Köyü, çevre köylerden ve Osmanlı Devleti zamanında çeşitli bölgelerden gelip yerleşen sülalelerin kurduğu bilinmektedir. Dil, örf ve adetler Ahıska (kuman/Kıpçak) Türkleri ile aynıdır . 1877/1878 (93 harbi) sırasında Köy halkı iki kere göç etmek (vayna=kaçakaçlık) zorunda kalmıştır. Bu göçler sırasında köy halkı başta Bursa olmak üzere Kocaeli, İstanbul v.b birçok ile muhcir olmuş ve buralara yerleşmişlerdir. 40 sene Rus idaresi altında kalan köy, Şavşat-Artvin bölgeleri tekrar Türkiye'ye katılmıştır. Köyde bir kilise olduğu bilinmektedir, fakat kilise günümüze kadar gelememiştir, tahrip olup yok olmuştur. Köyün Satip bölgesinde (Mağlisa yeri) eski bir yerleşim yeri olduğu ve bu yerleşimin kalıntıları günümüze kadar intikal etmiştir. Atalarımız buradan çatıya çıkan keçilerin simorohoz (dağ çeleği arazisi sonu) bölgesinde çatıdan aşağıya indiğini köyün eski zamanlarda kalabalık bir nüfusa sahip olduğunu ifade etmek için kullanmışlardır. Bu kalıntıların yanı sıra, bölgede başka medeniyetlerin yaşadığı da tahmin edilmektedir.

Kültür

Bu kıpçak Ordusu, Selçuklu Devletini ağır bir yenilgiye uğratarak, Tiflis' den attı (1123) ve kısa zamanda Gürcistan'ın sınırlarını iki buçuk katına çıkardı.
2. Göç : 1185 Yılında Annesi Kıpçak olan Kraliçe Tamar Döneminde Başbuğ Sevinç Han önderliğinde 40.000 Kıpçak ailesi Deşt-İ Kıpçak'dan Gürcistan'a göç etti. Bu yeni Kıpçaklar Kraliçe Tamar tarafından Trabzon İmparatorluğu sınırlarına kadar iskan edildi ve bir bakıma Batı sınırı garantiye alındı. Şaman olan savaşçı Kıpçaklar Trabzon Rum Devletini sık sık rahatsız etmelerine karşın Erzurum , Gümüşhane Bölgelerindeki Gürcü Beylikleri ile yakın ilişkiler kurmuşlardır. İlerleyen yıllarda Kuman/kıpçak Türkleri kendi özerk Devletini Kurmuş ve ismine ATABEY TÜRK DEVLETİ ismini vermişlerdir ve bu durum Islahat/Tanzimat Fermanları ilan edilinceye kadar sürmüştür. İşte bu tarihi derinlikten dolayı köydeki yer/arazi isimleri Türkçe olmakla beraber; bazı yer isimleri halen Gürcüce'dir. Ör. çiğaro (pınar) Gordikana (bayır tarla) Zedveka (yukarı düzlük) aho (yukarı) cuvar (otlak) naplat (arazi parçası) hinzan (üzüm sıkılan yer) satip (hasat yeri) tıkana (yüksek tarla) nahnev (sürülmüş toprak) naplat (arazi parçası) v.b
Köyde halen Kuman / Kıpçak şivesiyle konuşulmakta olup, Köyün gelenek, görenek ve yemekleri, Şavşat yöresinin gelenek, görenek ve yemek çeşitleriyle ile aynıdır.
Köyde yaşayanların kültürü Ahıska  (kuman/kıpçak) bölgesi olarak bilinen Posof, Hanak, Çıldır, Olur,Oltu, Ardahan, Şavşat, Ardanuç, Yusufeli , Tortum ilçelerinde yaşayan halk ile aynıdır.
Düğünler iki gün iki gece şeklinde yapılır. İlk gün gelini damat evine getirmek için makar (köyün ileri gelenlerinden oluşturulan grup) gelinin köyüne gider. O gece orada kalınır ve gelinin kına gecesi düzenlenir. Ertesi gün damadın köyüne gelmek için yola çıkılır. Gelinin geldiğini haber vermek için yarışma düzenlenir, bu at üstünde veya yaya olabilir. İlk haberi kim getirirse ona ödül verilir. Buna halk arasında "papağa gelmekte" denir. Oyunlarda ise Şavşat oyunlarının çoğu oynanır. Çalgılar, davul ve zurnadır.
Köy yemek çeşitleri; hınkal, mafiş, puçiko, kesme çorbaşı, kalacoş, cumor, harşo, peynirli ev makarnası, helle çorbası, cadi (mısır ekmeği), bişi, keteler (yayla ketesi, katmerli kete, cevizli kete,kulaklı kete, peynirli kete,cadi içli kete, papa(haşil), helle çorbası, gurmaka,Tatar böreği v.b.

Coğrafya

Rakımı ortalama 1300 metredir. Köyün en yüksek noktası olan Sığamlat'ın rakımı 1780 m'dir. Bu tepenin batısında bulunan Çavdarlı ve Otluca köyüne sınır bölge olan Satip denen yer, piknik alanı olarak kullanılmaktadır. Buranın manzarası çok güzeldir ve çevre köylerini yaklaşık 300 derecelik panoramik açıyla izleme imkânını sunar.
1997 verilerine göre köyün toplam tarım alanı 117 hektar olup, bunun 355 dekar bölümü ekili alan olarak kullanılmaktadır.
Köyün doğusunda Arpalı (Zendaba), güneyinde Ziyaret (Seslavur), batısında ise; Çavdarlı (Sorsel), Dalkırmaz (Ankliya), Otluca (Satapliya) ve kuzeyinde (Karşısında) Tepeköy (Ahaldaba) yer alır.
Eğimli bir arazi yapısına sahiptir. Bitki örtüsü olarak zengindir; iğne yapraklı orman ve çeşitli meyve ağaçları bol miktarda bulunur.
İçme suyu kaynakları bakımından fakir bir bölgededir.

İklim

Köyün iklimi, Karadeniz iklimi ve Karasal iklim etki alanı içerisindedir.
Kışları soğuk ve kar yağışlı, yazları sıcak ve kurak geçer. Fakat bu durum son yıllarda hissedilir derecede değişmiştir. Küresel ısınma ve baraj gölü, iklimin değişmesindeki faktörler olarak düşünülmektedir.

Ekonomi

Köy halkının başlıca geçim kaynağı tarım ve hayvancılık olmakla birlikte, bu durum son yıllarda değişmeye başlamıştır. Artık eskisine nazaran tarımsal üretim çok azalmıştır. Başlıca tarım ürünleri patates, mısır, fasulye ve kabaktır. Bunların yanında ayçiçeği, buğday, arpa ve nohut gibi tarımsal ürünler de yetişebilmektedir.
Son yıllarda iklimin barajlardan dolayı ılımanlaşması sonucu köyde yaşayan halk kendi ihtiyaçlarını karşılamak için seracılık işleri de yapmaktadır.
Hayvancılık ise neredeyse bitmiş durumdadır. Köyde çok az miktarda büyükbaş hayvan bulunmaktadır. Küçükbaş hayvancılık ise 1997 yılından itibaren yapılmamaktadır. Arpalı, Ziyaret,Susuz ve Yamaçlı köylerinin ortaklaşa kullandığı yaylası mevcuttur.Yaylanın elektrik ve su altyapısı vardır. Hayvancılık yapmak isteyenler için ideal mera alanları ve su bulunmaktadır. Son yıllarda Yamaçlı Köyü' nden yazları yaylaya hayvancılık yapmak için göçenler olmaktadır. Ayrıca köy halkından yaylada sayfiye amaçlı yayla evleri yapılmaya başlanmıştır.
Köyün yaşlı insanlarının temel ekomomik kazancı emekli maaşlarıdır. Genç nüfus ise köyde ekonomik kazanç sağlayamadığı için kentlere göç etmiştir.
Köyde ekilebilir alanların çok azı işlenmektedir. Köyde pek çok meyve ve sebze yetişebilmektedir fakat bunlar ticaret konusu olmayıp köy halkının kendi ihtiyacını karşılamaktadır. Tarlalarda Patates,mısır,buğday,arpa,nohut,fasulye ve kabak yetiştirilmektedir.Ekilemeyen arazilere son yıllarda ekonomik değeri yüksek olduğu için ceviz fidanı dikilmektedir.
Köy halkı kışlık yakacak ihtiyacını devlet kontrolünde, yılın belli zamanında ormandan karşılamaktadır.
Köyün yeşil alanının ve bitki örtüsünün zengin olması sebebiyle doğa turizmine elverişlidir. Yaban hayat ve kuş gözlemciliği yapılabilir.

Altyapı bilgileri

Köyde, ilköğretim okulu vardır ancak kullanılamamaktadır. Köyün içme suyu şebekesi vardır ancak kanalizasyon şebekesi yoktur. Kanalizasyon şebekesi çalışmaları başlamıştır. PTT şubesi ve PTT acentesi kapalıdır. Sağlık ocağı ve sağlık evi yoktur. Köyün camisi yeni ve ihtiyacı karşılayacak kadar büyüktür.
Köye ulaşımı sağlayan yol Arpalı Köyü'ne kadar beton+asfalt olup sonraki 3 km toprak stabilizedir. Köye Otluca Köyü tarafından da ulaşım sağanabilmektedir. Köyün elektrik şebekesi altyapısı 2009 yılında yenilenmiştir. Köyde sabit telefon vardır. Köyde cep telefonları çekmektedir; ayrıca bir GSM opretörü köyün yüksek tepesine baz istasyonu kurmuştur.Köyde 16mbps ADSL internet hizmeti vardır ve Ayrıca 3 GSM operatörünün de 3G şebekesi çekmektedir. 5 Nisan 2016 itibarıyla köyün yüksek tepelerinde, ilçe merkezindeki Turkcell 4.5g baz istasyonundan sinyal  alınabilmektedir.