Yerdeniz

Yerdeniz, Ursula K. Le Guin tarafından ilk olarak 1964 tarihli The Word of Unbinding isimli kısa öyküde ortaya çıkarılan, ancak daha sonra 1968'de ilk baskısı yapılan Yerdeniz Büyücüsü romanıyla ünlenen kurgusal evrendir. Bu evrende geçen olayları içeren Yerdeniz Büyücüsü, Atuan Mezarları, En Uzak Sahil, Tehanu, Yerdeniz Öyküleri ve Öteki Rüzgar kitapların tamamı Yerdeniz Serisi adıyla anılır. Yerdeniz'de geçen beş roman ile yedi hikâyenin beşi sayılan kitaplarda yer almıştır. Kitaplarda temel olarak Çevik Atmaca Ged'in hayatı anlatılır. Ancak öyküler daha önceki ve daha sonraki dönemlerde de geçer.

Irklar ve kültür

Yerdeniz kültürleri gerçek dünyadaki toplumları doğrudan temsil etmez, ancak endüstri öncesi okur yazar topluluklarla benzerlik gösterir. Teknolojik açıdan Yerdeniz toplumu, erken dönem Demir Çağı toplumlarına benzer. Demirin nadir bulunduğu yerlerde hâlâ bronz kullanımı yaygındır. (Serinin kahramını olan Ged'in babası da bir bronz ustasıdır.) Kullanılan silahlar arasında tahtadan ve kolay şekilenen diğer sert malzemelerden yapılanlar da bulunur.
Bire bir bağlantı kurulamasa da Yerdeniz kültürleri dünya kültürleri ile karşılaştırılabilir. Hayat, Pasifik adalarındaki ya da Akdeniz çevresindeki toplumlarda olduğu gibi, denizle olan ilişki üzerinde şekillenmiştir. Ancak yine de, Havnor, Gont veya Way gibi büyük adalarda tamamıyla karasal hayat süren topluluklar da bulunur.
Kargad adasında yaşayanlar haricinde tüm Yerdeniz kültürlerinde yazı kullanılır. Hardca rünlerinin kullanıldığı bu yazı sisteminin özellikleri çok belirli değildir. Alfabenin ismi Cermen rünik alfabesine benzese de birkaç bin rünün varlığı, Çince'deki logografik yazı sistemini akla getirir.

Etnik gruplar

Yerdeniz insanlarının ten rengi, Amerika yerlileri gibi "kırmızı-kahverengidir." Güney ve Doğu Uçyöreler ile Way adasında yaşayanlar, bazı Güney Asya ırkları gibi, daha koyu kahverengi tene ve düz siyah saçlara sahiptir. Osskil'deki ırk, yine koyu bir tene sahip olmakla birlikte orta ya da doğu Avrupa ırklarına benzer. Karglar ise kuzey Avrupalılar (ya da geçmişteki Vikingler) gibi sarışındır.
Le Guin, fantezi romanları hakkındaki genel bir kanı olan, ırkların beyaz olması ve Orta Çağ toplumlarına benzemesi gerektiği düşüncesini eleştirdiği için Yerdeniz'de bu tür bir ırk dağılımı kurgulamıştır. Ayrıca Tehanu'da, adada yaşayan erkekler Tenar'ın "her yerinin beyaz" olup olmadığını merak ederler. Bu durum, dünyada beyaz erkeklerin siyah kadınlar hakkındaki cinsel/ırksal şüphelerine yapılan eleştirel bir göndermedir.

Serinin kitapları

Le Guin, serinin birbiriyle ilişkili ilk üç kitabının her birinde bir temadan hareketle öyküyü oluşturmuştur. Serinin kitaplarıyla ilgili bu temaları arka kapak yazılarından çıkarmak mümkündür.
Serinin ilk kitabı "Yerdeniz Büyücüsü", Le Guin'e göre büyüme temasını işleyen bir romandır. Roman, gelecekte Yerdeniz'in en büyük büyücülerinden biri olacak olan Ged isimli bir çocuğun, ününü borçlu olduğu maceralarından önce başından geçen olayları anlatır.
Serinin ikinci kitabı "Atuan Mezarları", Le Guin'e göre cinsellik, doğum, yeniden doğum, yıkım ve özgürlük temalarını ele almaktadır. Yerdeniz'in Kargad Diyarı'nda geçen roman, İsimsizler'in Rahibesi olan Ölümsüz Arha'nın (Yutulmuş) Tenar adlı bir kızın bedeninde yeniden doğmasıyla başlar ve Tenar'ın kendi kimliği ile Arha'nın kimliği arasındaki mücadelesini konu alır.
Serinin üçüncü kitabı "En Uzak Sahil", Le Guin'e göre ölüm temasını işlemektedir.
Serinin dördüncü kitabı "Tehanu" ve beşinci kitabı "Öteki Rüzgar", uzun aralardan sonra yazılırlar. Le Guin, Yerdeniz ile hesaplaşmasını bitirememiş olacak ki, seriyi "Yerdeniz Öyküleri" ile devam ettirir.
Le Guin, "Öteki Rüzgar" kitabıyla 2002'de "Dünya En İyi Fantazi Roman" ödülü almıştır.

Diğer ortamlarda Yerdeniz

Le Guin'in Yerdeniz serisinden esinlenerek çekilmiş uzun metrajlı bir film, "Earthsea", bir de uzun metrajlı bir anime, "Tales from Earthsea" bulunmaktadır.