Latince deyişler listesi (P-Z)

P

Pacem in Terris

Dünyada barış..
Pacta sunt servanda

Ahde vefa.
Panem et circenses

Ekmek ve sirk oyunları (Roma plebini sakin tutan etmenler) (Juvénal)
Para bellum

Savaşa hazırlan. Harbe hazır ol. (Hazır ol cenge, ister isen sulh u salâh!) (Parabellum 9 mm.lik bir mermi çeşididir)
Parva leves capiunt animos

Küçük şeyler küçük ruhları esir alır. (Ovidius)
Pax melior est quam iustissimum bellum

Barış, en haklı savaştan daha iyidir.
Pecunia non olet

Paranın kokusu yoktur (Vespasien)
Peior est bello timor ipse belli

Savaşın korkusu savaşın kendisinden daha kötüdür.
Per aspera ad astra

Zorlu yollardan yıldızlara (Aynı anlamda: « Ad augusta per angusta » ve « Per ardua ad astra ».)
Per inania regna

Gölgeler imparatorluğunda
Per scientiam ad salutem ægroti

Hastanın iyileşmesinin yolu bilimdedir.
Perinde ac cadaver

Kadavra gibi (Cizvit disiplininden)
Persona non grata

İstenmeyen insan
Philosophum non facit barba

Sakal adamı filozof yapmaz.
Piscem natara doces

Balığa yüzme öğretiyorsunuz.
Piscis primum a capite foetet

Balık baştan kokar.
Plenus venter non studet libenter

Tok karna eğitim olmaz.
Plures crapula quam gladius perdidit

Sarhoşluk, kılıçtan daha çok kayba sebep oldu.
Plus ultra

Daha ötesi (İspanyol mottosu)
Poeta nascitur, non fit.

Şair olunmaz, doğulur.
Possunt quia posse videntur

Yapabilirler, çünkü yapabileceklerini düşünüyorlar.
Post cenam non stare sed mille passus meare

Yemekten sonra oturup kalma, hatta bir mil yürü.
Post Tenebras Lux

Karanlıktan aydınlığa
Post hoc ergo propter hoc

Bundan sonra öyleyse bu yüzden
Post hoc non est propter hoc

Bundan sonra ama bu yüzden değil (bkz. Sofizm: iki olayın üst üste gelmesi birbiriyle neden sonuç ilişkisine girmeleri anlamına gelmez anlamında)
Post mortem nihil est

Ölümden sonra hiçbir şey yok.
Post scriptum (P.S.)

Sonradan yazıldı (ek metin)
Potius sero quam numquam

Hiç olmamaktansa geç olsun.(Geç olsun güç olmasın)
Præsente medico nihil nocet

Doktor buradaysa tehlike yok demektir.
Primas sum, primatum nil a me alienum puto

Primatım ve primattan gelen hiçbir şey bana yabancı değildir.(Earnest Albert Hooton)
Primum non nocere

Öncelikle, zarar verme (hekimlik kuralı)
Primus inter pares

Eşitler arasında birinci
Pro tempore

Belli zaman için

Q

Quae nocent docent

Yaralayan şey öğreticidir.
Qualis artifex pereo !

Ne kadar güzel (sanatsal) ölüyorum! (Neron'un intihar etmeden önceki son sözleri)
Qualis pater, talis filius

Böyle babanın böyle oğlu
Qui audet vincit

Cesaret eden kazanır. 
Qui bene amat, bene castigat

Seven döver. (Tartışmalı konu: eğitimde ceza gerekli midir?)
Qui dormit non peccat

Uyuyan günah da işlemez.
Qui nescit dissimulare, nescit regnare

(Gerçekleri) Saklamayı bilmeyen yönetmeyi bilemez.
Qui non proficit, deficit

İleri gitmeyen geri kalır.
Qui rogat, non errat

Soru sormak hata değildir.
Qui scribit, bis legit

Yazan iki kere okumuş sayılır.
Qui tacet, consentire videtur

Sessiz kalan onaylıyor demektir.
Qui timide rogat docet negare

Çekinerek isteyen reddi çabuklaştırır.
Quia pulvis es et in pulverem reverteris

Çünkü sen tozsun ve toza geri döneceksin.
Quid me nutrit, me destruit

Beni besleyen şey aynı zamanda beni yok ediyor
Quid pro quo

Bir şey için bir şey (Sen benim için yaparsan ben de senin için yaparım)
Quidquid agis, prudenter agas, et respice finem !

Ne yaparsan yap, ihtiyatla yap ve sonunu gözden kaybetmeden.
Quidquid discis, tibi discis

Ne öğrenirsen kendin içindir.
Quidquid latine dictum sit, altum viditur

Latince söylenen kulağa derin gelir.
Quis custodiet ipsos custodes?

Koruyuculardan kim koruyacak? (Juvénal)
Quo fata ferunt

Kader nereye götürürse
Quo vadis?

Nereye gidiyorsun
Quod erat demonstrandum (Q.E.D.)

Tanıtlanması gereken de bu idi (Tanıtlamanın sonunda kullanılır)
Quod licet Iovis, non licet bovis

Jüpiter'e serbest olanın öküze de serbest olması gerekmez.
Quod medicina aliis, aliis est acre venenum 

Bazılarının ilacı kimileri için zehirdir.
Quod nocet, saepe docet

Zarar veren şey genelde öğretir de.
Quosque tandem abutere, Catilina, patientia nostra

Ne zamana kadar sabrımızı suistimal edeceksin Catalina? (Marcus Tullius Cicero)
Quot capita, tot sententiæ

Var olan insan kadar farklı fikir vardır.

R

Rebus sic stantibus
Koşullar değiştiği takdirde
Reddite ergo quæ Cæsaris sunt Cæsari et quæ Dei sunt Deo

Sezar'a Sezar'ın olanı, Tanrı'ya Tanrı'nın olanı verin. (Yuhanna İncili, İsa'nın sözü)
Radix malorum est cupiditas

Açgözlülük bütün kötülüklerin anasıdır.
Reddite ergo quae sunt Caesaris, Caesari

Sezar'ın hakkı Sezar'a.
Reductio ad absurdum

Olmayana ergi (mantıkta bir metod)
Rem acu tetigisti

Üzerine parmağınızı koydunuz (Tam üstüna bastınız, doğru tahmin anlamında)
Repetitio est mater studiorum

Tekrar öğrenmenin anasıdır.
Requiescat in pace (R.I.P.)

Barış (nur) içinde yatsın.
Res ipsa loquitur

Halin icabından anlaşılabileceği gibi (Hukuk terimi: yani bir şey söylemeye gerek yok, olay kendi kendini anlatacak kadar açık)
 Rigor mortis

Ölüm katılığı (Bütün dillerde adlî tıpta halen kullanılan bir terim)
 Roma die uno non aedificata est

Roma bir günde kurulmadı

S

Sæpe morborum gravium exitus incerti sunt

Çoğu zaman ağır hastalıkların sonucu belirsiz olur.
Salus ægroti suprema lex

Hastanın iyiliği en üstün yasadır.
Sapiens dominabitur astris

Bilge kişi yıldızlara hükmeder.
Sapientia est potentia

Bilgelik güçtür.
Scio me nihil scire

Bildiğim tek şey hiçbir şey bilmediğimdir.(Socrates)
Semper fidelis

Her zaman sadık (ABD Deniz Birlikleri dövizi) - çoğu zaman semper fi olarak kısaltılır
Senatus Populusque Romanus (S.P.Q.R.)

Senato ve Roma Halkı
Sine qua non

Olmazsa olmaz
Si tacuisses, philosophus mansisses

Eğer sessiz kalmış olsaydın, bir filozof olarak kalabilirdin.
'Si vales bene est, ego valeo

Sen iyi olursan,ben daha da iyi olurum.
Si vis amari, ama

Sevilmek istiyorsan önce sev.
Si vis pacem, para bellum

Eğer barış istiyorsan savaşa hazırlan.
Si vis pacem, para iustitiam

Eğer barış istiyorsan adalet hazırla (üsttekine gönderme)
Sic

Yani, böylece (basımda kullanıldığında dizgi hatası ya da yanlışlık olmadığını belirtir.)
Sic ad nauseam

Bıkana kadar böyle.
Sic et non

Böyle veya değil (evet ya da hayır)
Sic parvis magna

Büyük olaylar, küçük başlangıçlardan doğar.
Sic transit gloria mundi

İşte dünyanın ihtişamı böyle geçiyor. (yeni Papa ilan etme törenlerinde söylenir)
Silent leges inter arma

Savaş olduğunda kanunlar susar.
Similia similibus curantur

Benzer benzerini iyileştirir.
Sine die

Belli bir tarih belirtmeksizin.
Sine labore non erit panis in ore

Çalışmadan ağzında ekmek olmaz.
Sine scientia ars nihil est

Bilgi olmadan sanat bir hiçtir.
Si vis amari, ama

Sevilmek istiyorsan sev.
Solem lucerna non ostenderent

Güneş fenerle gösterilmez (bariz olaylar için)
Soli sol soli

Yeryüzünün tek güneşine (Louis XIV-Güneş Kral-'a ithafen)
Sotto voce

Alçak sesle
Spes salutis

Kurtuluş umudu
Spoliatis arma supersunt

Yağmalananın kalan tek şeyi silahlarıdır.
Status quo

Daha önce içinde bulunulan durum
Status quo ante bellum

Savaştan önce içinde bulunulan durum
Sui generis

Kendine özgü
Summum ius summa injuria.

Ne kadar çok kanun,o kadar az adalet (Cicero)
Summum jus, summa injuria

Aşırı doğruluk, aşırı haksızlık getirir.
Summum jus, summa injuria

Hukukun zirvesi, haksızlığın zirvesidir. (Kurallar çok katı uygulandığında söylenir)
Sursum corda!

Kalpler yukarı! (cesaretlendirme amacıyla söylenir)
Sutor, ne supra crepidam

Ayakkabıcı, ayakkabının daha yukarısı değil! (Bilmediğimiz şeyler hakkında konuşmamalıyız anlamında. Apelle (Yunan ressam) çizmekte olduğu ayakkabı hakkında bir ayakkabıcıya danışır. Ayakkabıcı resmin geri kalanı hakkında da yorum yapmaya başlayınca Apelle onu nazikçe sınırları aşmaması için uyarır)
Her zaman sadık (ABD Deniz Birlikleri dövizi) - çoğu zaman semper fi olarak kısaltılır
Senatus Populusque Romanus (S.P.Q.R.)

Senato ve Roma Halkı
Sine qua non

Olmazsa olmaz
Si tacuisses, philosophus mansisses

Eğer sessiz kalmış olsaydın, bir filozof olarak kalabilirdin.
Si vales, valeo

Sen iyiysen ben de iyiyim. 
Si vis amari, ama

Sevilmek istiyorsan önce sev.
Si vis pacem, para bellum

Eğer barış istiyorsan savaşa hazırlan.
Si vis pacem, para iustitiam

Eğer barış istiyorsan adalet hazırla (üsttekine gönderme)
Sic

Yani, böylece (basımda kullanıldığında dizgi hatası ya da yanlışlık olmadığını belirtir.)
Sic ad nauseam

Bıkana kadar böyle.
Sic transit gloria mundi

İşte dünyanın ihtişamı böyle geçiyor. (yeni Papa ilan etme törenlerinde söylenir)
Silent leges inter arma

Savaş olduğunda kanunlar susar.
Similia similibus curantur

Benzer benzerini iyileştirir.
Sine die

Belli bir tarih belirtmeksizin.
Sine labore non erit panis in ore

Çalışmadan ağzında ekmek olmaz.
Sine scientia ars nihil est

Bilgi olmadan sanat bir hiçtir.
Si vis amari, ama

Sevilmek istiyorsan sev.
Solem lucerna non ostenderent

Güneş fenerle gösterilmez (bariz olaylar için)
Soli sol soli

Yeryüzünün tek güneşine (Louis XIV-Güneş Kral-'a ithafen)
Sotto voce

Alçak sesle
Spes salutis

Kurtuluş umudu
Spoliatis arma supersunt

Yağmalananın kalan tek şeyi silahlarıdır.
Statu quo

Daha önce içinde bulunulan durum
Statu quo ante bellum

Savaştan önce içinde bulunulan durum
Sui generis

Kendine özgü
Summum ius summa inuria.

Ne kadar çok kanun,o kadar az adalet (Cicero)
Summum jus, summa injuria

Hukukun zirvesi, haksızlığın zirvesidir. (Kurallar çok katı uygulandığında söylenir)
Suum cuique

Herkes hak ettiğini bulur.

T

Tarde venientibus ossa

Geç kalanlara, kemikler. (Yemeğe geç kalanlar için söylenir.)
Tempora mutantur et nos mutamur in illis

Zaman hareket ediyor, biz de onunla birlikte değişiyoruz.
Tempori servire

Şartlara uyum sağlamak
Tempus fugit, aeternitas manet

Zaman uçar,sonsuzluk kalır.
Testis unus, testis nullus

Tek şahit, hiç şahit (tek şahit bir olayı kanıtlamak için yeterli olmaz anlamında)
Timendi causa est nescire

Korkunun sebebi cehalettir. (Seneca)
Timeo Danaos et dona ferentes

Yunanlar'dan korkuyorum, özellikle hediye getirdikleri zaman. (Virgile'in kitabından alıntı. Şehirdekilerin Truva Atı'nı şehre sokmak istemesi üzerine Laocoon tarafından söylenmiştir. İçten pazarlıklı birinin size belirgin bir sevgiyle yaklaşması durumunda söylenir.)
Timeo hominem unius libri

Tek kitabı olan insandan korkarım.
Tres faciunt collegium

Topluluk için üç kişi gerekir
Tu quoque mi fili

Sen de mi oğlum? (Shakespeare'den alıntı, Jül Sezar'ın Decimus Junius Brutus'ten yediği darbe ile düşmesi sırasında söylediği düşünülür)
Tu secanda marmora. Locas sub ipsum funus, et sepulchri. Immemor, struis domos

Ölüm karşına gelmiş. Sen mezarını düşünecek yerde mermer yontturup evler yaptırmaktasın. (Horatius)

U

Ubi bene, ibi patria

Neresi güzelse, orası vatandır.
Ubi concordia, ibi victoria

Nerede dirlik varsa orada zafer vardır.
Ubi fumus, ibi ignis

Duman varsa ateş de vardır. (Ateş olmayan yerden duman çıkmaz)
Ubi tu Gaius, ibi ego Gaia

Sen nerede olursan, Gaius, ben de Gaia, orada olacağım. (Romalıların evlilik sırasındaki ettiği bağlılık yemini)
Ultima cave

Sonuncuya hazırlıklı ol (Saatten bahsediyor. Güneş saatleri üzerine yazılan geleneksel yazı)
Ultima ratio regum

Kralların son çaresi (Cardinal de Richelieu tarafından silahların üzerine yazdırılmıştır)
Ultra posse nemo obligatur

Kimse yapabileceğinin ötesinde zorlanamaz.
Ulula cum lupis, cum quibus esse cupis

Kurtlarla dolaşan ulumayı öğrenir.
Unum castigabis, centum emendabis

Bir hatanın önüne geçmek yüz tanesini engellemektir.
Urbi et orbi

Şehir (Roma) için ve dünya için
Usus magister est optimus

Tecrübe (ya da pratik) en iyi öğretmendir. (Yani teorik olarak öğrenilen bir ders alıştırmalarla desteklenmelidir.)
Ut ameris, amabilis esto 

Sevilmek için sevecen ol.
Ut sis nocte levis, sit cena brevis

Eğer iyi bir gece geçirmek istiyorsan, akşam yemeğini kısa tut.
Ut supra

Yukarıdaki gibi
Uti, non abuti

Kullan ama suistimal etme

V

Vade mecum

Rehber kitapçık, el kitabı (Günümüzde "ilaç rehberi" anlamında kullanılıyor)
Vade retro satana

Geri çekil, şeytan!
Væ victis!

"Veyl mağluba!" (Anlamı: yenilenlere acımayın) (Brennus, Galya komutanı, Roma'yı aldıktan sonra)
Vasa vana plurimum sonant

En fazla sesi boş çanaklar çıkarır.
Veni vidi vici

Geldim, gördüm, fethettim (orijinali gibi kafiyeli olması için fethettim yerine yendim şeklinde çevrilir) (Jül Sezar)
Verba docent, exempla trahunt

Kelimeler öğretir, örnekler yol gösterir.
Verba volant, scripta manent

Söz uçar, yazı kalır.
Verbatim

Kelimesi kelimesine.
Veritas odium parit

Dürüstlükten nefret doğar. (her doğru söylenmek için uygun değildir anlamında)
Veritas odium parit, obsequium amicos

Dürüstlük düşmanları, yalakalık dostları doğurur.
Veritatem dies aperit

Zaman gerçeği açığa çıkarır.
Versus

..e doğru.(İngilizce'de yanlış olarak "karşısında" anlamında kullanılır.kısaltması: vs.)
Veto

Engelliyorum!
Vi Veri Veniversum Vivus Vici

Gerçeğin gücü evreni fethettirir.
Vice versa

Karşılıklı olarak
Vide supra 

Daha yukarsını gör.
Video meliora proboque deteriora sequor

İyi yolu görüyor ve takdir ediyorum, ancak kötü yolu seçiyorum. (Ovidius, Dönüşümler ; Médée'ye verilen söz)
Vinum aqua miscere

Şarabına su katmak
Vir prudens non contra ventum mingit

Akıllı adam rüzgara karşı işemez.
Vir sapit qui pauca loquitur

Geçek bilge az konuşandır.
Virtus post nummos

Erdemden önce para
Visita Interiora Tellus Rectifacando Inveniens Occultam Lapidem. (VITRIOL)

Dünyanın merkezini ziyaret et, orada gizli taşı bulacaksın (her insanın hakikati kendi içinde bulacağını anlatır)
Volens nolens

İsteniyor mu istenmiyor mu
Vox clamans in deserto

Çölde haykıran bir ses (Jean le Baptiste tarafından "Kimsin?" sorusuna cevaben söylenmiştir)
Vox populi vox dei

Halkın sesi tanrının sesidir.
V.S.L.M

«Votum Solvit Libens Merito »nun kısaltılmışı. Adağını yerine getirdi, isteyerek, ve olması gerektiği gibi.
Vulgum pecus

Ortalama/bayağı insanlar
Vulnerant omnes, ultima necat

Her geçen dakika yaralar, sonuncusu öldürür. (Saatten bahsediyor. Güneş saatleri üzerine yazılan geleneksel yazı)
Vulpes pilum mutat, non mores

Tilkinin derisi değişir huyu değişmez