Mustafa Öztürk (ilahiyatçı)

Hayatı

1965'te Giresun'un Keşap ilçesine bağlı Kaşaltı köyünde doğdu. 1983'te Giresun İmam Hatip Lisesi'nden, 1987'de Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'nden mezun oldu. 1987-1999 yılları arasında İçel/Mersin ve Giresun'da öğretmen olarak görev yaptı.
1998'de Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü'nde Temel İslâm Bilimleri Bölümü tefsir anabilim dalında “Muvaffakuddîn el-Kevâşî: hayatı, eserleri ve tefsirdeki metodu” başlıklı teziyle yüksek lisansını tamamladı. 1999'da Ondokuz Mayıs Üniversitesi sosyal bilimler enstitüsüne araştırma görevlisi olarak atandı. 2001'de Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Tefsir Anabilim Dalı'nda araştırma görevlisi olarak göreve başladı. 2002'de Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Temel İslâm Bilimler Bölümü tefsir anabilim dalında “Tefsirde Bâtınîlik ve Bâtınî Te'vil Geleneği” isimli teziyle doktor ünvânı aldı ve bu çalışması Kitâbiyât Yayınları tarafından “Kur'an ve Aşırı Yorum” adıyla yayımlandı. 2003 yılında Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Tefsir anabilim dalına yardımcı doçent olarak atandı. 2005'te “Kur'an'ın Mu'tezilî Yorumu: Ebû Müslim el-İsfahânî Örneği” isimli eserini yayınlayarak doçent, 2011'de profesör oldu. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'nde Tefsir Anabilim Dalı ve Temel İslâm Bilimleri bölümü başkanı olarak görev yaptı. Şu anda Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi akademik kadrosundadır.
Star gazetesinde başladığı köşe yazarlığını hâlen Karar gazetesinde sürdürmektedir; 17-25 Aralık süreci, 15 Temmuz darbe girişimi ve FETÖ hakkında yazılar yazmıştır.

Görüşleri ve aldığı eleştiriler

İlahiyatçı Mustafa Öztürk, Kur'an'ın evrenselliği/tarihselliği konusunu tartışmaya açarak tarihselci bakış açısını ortaya atmıştır. Tarihselci görüşü savunan Fazlur Rahman Malik'in öğrencisi Ömer Özsoy'a benzer bir yaklaşımı vardır. Kur'an'da yer alan hükümlerin yer, zaman ve muhataplarından bağımsız olarak olarak değerlendirilmesine karşı çıkmaktadır. Kur'an'dan başka dinî kaynak kabul etmemeye karşıdır.
Kur'an'da yaratılışı anlatan âyetlerin 'bilgilendirici' değil, Allah'ın kudretini vurgulayıcı nitelikte olduğunu söyler. Geleneksel dinî görüşlerden farklı bir bakış açısı vardır. Din anlayışı kapsayıcı yorum denilen doğru inanç olarak görülen inanca bağlı olmayanların da kurtuluşa erebileceği  çerçevesindedir. Sahip olduğu görüş tenkit edilmiştir; iman sarsıcı olmakla, ikinci bir Yaşar Nuri Öztürk olmakla, Kur'an'ı tahrif etmekle/Kur'an'a saldırmakla suçlanmıştır. Piyasadaki meallerde hatalı kısımlar olduğunu savunan Öztürk, her Kur'an mealinin alıcı bulduğunu belirtir; kendi bağımsız Kur'an meâli çalışmasını da yapmış, fakat bu çalışması diğer meallerden farklı olması iddiasıyla eleştirilmiştir. Görüşlerini Kanal 24'te Mustafa Öztürk'le Sözden Öte programında açıklamıştır.
Türkiye dışında da reformcu görüşleri ilgi çekmiş, bilimsel tezler, çeşitli yayınlar ve ilahiyat dergilerinde tartışılmıştır.

Sünnet

Öztürk, Kur'an'dan başka dinî kaynak kabul etmemeyi eleştirerek, Peygamber'in (evden çıkmak gibi işler için) âyet gelmesini beklemeden karar verdiğini, Kur'an'ın sünnetin arkasından gelip onu onayladığını veya yanlış yere gittiğinde uyararak düzelttiğini iddia eder.

Kur'an ve bilim

Öztürk, Batı taklidi olarak değerlendirdiği Kur'an'da bilimsel mucize aramaya karşıdır. Bâzı ayetlerde bilimsel mucize olduğu iddialarını reddeder: Enbiya Suresi 30. ayeti kuraklık, Neml Suresi 88. ayeti de Kıyamet hakkındadır. Kur'an'ın evrenin, insanın ve diğer canlıların oluşumu hakkında bilgi vermediğini iddia etmekte, hem "Kur'an'da evrim yok", hem de "Kur'an evrimi bildirmiştir" görüşlerine karşı çıkarak ilgili âyetlerin yeniden dirilmeye işaret ettiğini belirtmektedir.

Allah nerededir?

Öztürk, Ahmed bin Hanbel'in "Allah her yerde diyen zındıktır, kâfirdir. Tövbeye davet edilmelidir. Tövbe etmezse öldürülmelidir" sözlerini alarak ilk dönemde Allah'ın gökte olduğuna inanıldığını, ama sonraki asırlarda yaşayan müfessir Fahreddin er-Râzî'nin "Allah'a mekân izafe edilemez. O, her yerde hâzır ve nâzırdır" dediğini söyler ve böylece Ehl-i Sünnet âlimlerinin 'Allah nerededir?' konusunda bile zaman içinde farklı görüşe sahip olabildiğini çıkarsar.

Zeyd-Zeynep meselesi

İslâm peygamberi Muhammed'in evlatlığıyla evli olan Zeynep bint Cahş ile evlenmesi konusundaki tartışmalar ona göre ahlâkın göreceliliği hakkında bir örnektir. Ahzâb Sûresi 37. âyetinin Taberî tefsirinde evliliğin etkilenmeye bağlanmasını ve Türk kökenli İmam Mâturîdî'nin Arap kökenli Tâberî'yi kınamasını nakleder ve bir âlimin "bal gibi de olmuş", diğerinin "olamaz, ahlâksızlık" demesini Arap ve Türk kültürlerindeki farklılığa bağlar.

Çocuk yaşta evlenme

Öztürk, çocuk yaşta evlenmeye karşı Aişe'nin ve sahabîlerden yaklaşık 60 kişinin erken yaşta evlenmesi gibi örneklerle bunun gelenekte olduğunu söyler. Talâk Sûresi'nin 4. âyetindeki "henüz âdet görmemiş olanların bekleme süresi üç aydır" ifadesinin modern çağa kadar "bir hastalıktan dolayı âdet göremeyenler" değil, "henüz ergenliğe girmeden dul kalanlar" olarak anlaşıldığını söyler. Çocuk yaşta evlenmeyi evrensel yasa olarak değil, dönemin Arap örfüne dayalı olarak görülmesi önleyecektir.

Cemaatler

Köşe yazarlığı da yapan Öztürk, masum imam olarak görüldüğü eleştirisini getirdiğiFethullah Gülen'in lideri olduğu cemaat için haşhaşi benzetmesini yapan ilk kişi olmuş ve ilahiyat fakültelerinde başta FETÖ olmak üzere dinî referanslı cemaatlerin etkinliğini eleştirmiştir.IŞİD gibi İslâm referanslı terörün arkasındaki ideolojiyi de eleştirmiştir. FETÖ araştırması yapan TBMM Darbe Komisyonu'na bilgi verirken diğer cemaatlerin oluşturabileceği tehlikeye dikkat çekmiştir.