Vefa Lisesi

Kuruluş

Osmanlı İmparatorluğu'nda 18. yüzyıla kadar eğitim, mahalle mektebi, medrese gibi klâsik eğitim kurumlarında yapılmıştır. Ancak, 18. yüzyılda askeri yükseköğretim kurumlarıyla modern eğitim hayatı başlamıştır. 19. yüzyılda düzensiz bir biçimde ilköğretim alanında sıbyan mektepleri, ortaöğretim alanında rüşdiye (ortaokul), idadi (lise) ve sultanî (lise+yüksekokul) olmak üzere çeşitli modern eğitim kurumları kurulmuştur. Düzensiz olarak kurulan modern eğitim kurumları, 1869 yılında Maarif Nazırı Mehmed Esad Safvet Paşa döneminde hazırlanan Maarif-i Umumiye Nizamnamesi ile bir sisteme bağlanmıştır. Bu nizamnameye göre modern eğitim kurumları; ilköğretim, ortaöğretim ve yükseköğretim olmak üzere üç kademede yapılandırılmıştır. İlköğretim kurumları mahalle ve sıbyan mektepleri, yükseköğretim kurumu ise Darülfünun olarak belirlenmiştir. Ortaöğretim kurumları ise rüşdiye, idadi ve sultani olmak üzere üç türde yapılandırılmıştır.
Bugünkü lise türünün tam karşılığı olan okul türü, idadilerdir. "Ana dille öğretim yapılan ilk mülkiye lisesi (Sivil Lise)", 1872 yılında "Mekteb-i Mülkiye"nin bünyesinde idadi sınıfları olarak kurulan bugünün Vefa Lisesi'dir.

İdadi dönemi (1872-1914)

Mekteb-i Mülkiye'nin bünyesindeki idadi sınıfları, Mekteb-i Tıbbiye ve Mekteb-i Hukuk gibi yüksek öğretim kurumlarının bünyesindeki idadi sınıflarıyla birleşmiş ve 1872 yılında "Dersaadet İdadi-i Mülkiye-i Şâhâne" adıyla bağımsız bir okul haline gelmiştir. 1881 yılında okul, Maarif Nezareti'nce satın alınan Mütercim Rüştü Paşa'ya ait üç katlı konağa taşınmış ve İstanbul'un Türkçe eğitim veren ilk mülkiye idadisi olarak eğitim ve öğretime devam etmiştir. Okul, 1900 yılında bulunduğu semtten dolayı "Vefa İdadi-i Mülki-i Şahanesi" adını almıştır.

Sultani dönemi (1914-1924)

Okul, 1914 yılında "Vefa Mekteb-i Sultanisi" adıyla sultani statüsüne çıkarılmıştır. Bu dönemde okul, bünyesinde ilkokul, ortaokul ve lise bölümleri bulunan 12 yıl öğrenim sürekli bir eğitim kurumu haline gelmiştir.
1910 yılındaki büyük yangın sonrası Mütercim Rüştü Paşa Konağı ailelere verildiğinden, okul Vezneciler'deki Saffet Paşa Konağı'na taşınmıştır. 1912'deki Balkan Savaşı sırasında birçok öğrenci ve öğretmen gönüllü olarak cepheye gitmiş ve geri dönmemiştir. Bu sırada Mütercim Rüştü Paşa Konağı Hilâl-i Ahmer (Kızılay) Hastanesi olarak kullanılmıştır.
Çanakkale Savaşı patlak verdiğinde Vefa Sultanisi'nin 1915-1916 eğitim dönemindeki öğrencileri ve öğretmenleri, asker üniforması giyerek ve okulun bahçesinde toplanıp marşlar söyleyerek Şehzadebaşı'na çıkmışlardı. Meydanda toplanan İstanbullular, Vefalıları, alkışlar ve dualarla savaşa uğurlamıştı. Vefa Sultanisi son sınıf öğrencileri erken mezun edilerek bazı öğretmenleriyle birlikte gönüllü olarak cepheye gitmişlerdi. Bu yüzden sayıları azalan Vefa Sultanisi öğrencilerinin geride kalanları ise, İstanbul İnas Sultanisi -bugün Cağaloğlu Anadolu Lisesi- olarak kullanılan binaya taşınmıştır. Vefa Sultanisi, bu binanın öğretim için yetersiz kalması üzerine, 1917 yılında Vefa semtindeki kendi binasına taşınmıştır. Fakat, diğer orta öğretim kurumlarında olduğu gibi, çoğu geri gelemeyen öğrencileri sebebiyle Vefa Sultanisi, 1918 sonrasına kadar mezun verememiştir.

Lise dönemi (1924-1990)

1924 yılında Tevhid-i Tedrisat Kanunu‘nun kabulüyle, okul, diğer bütün idadi ve sultanilerle birlikte lise adını alarak "Vefa Erkek Lisesi" olmuştur. Okul 1925 yılından sonra bazı liselerle birlikte ortaokula dönüştürülmüş ve Kadırga’daki Eczacılık Okulu binasına taşınmıştır. Okul burada "Vefa Orta Mektebi" adıyla 1933′e kadar eğitim yapmıştır. 1933 yılında 300′ün üzerinde Vefa Lisesi mezununun girişimi ve yine Vefa mezunu o zamanki Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri Kemalettin Gedeleç'in desteğiyle okul yeniden lise statüsüne kavuşmuş ve Vefa’daki tarihi binasına dönerek "Vefa Erkek Lisesi" adıyla öğretimine devam etmiştir. Okulun bünyesinde, Anadolu lisesi statüsüne geçtiği 1990 yılına kadar, hem ortaokul, hem de lise kısmı yer almıştır.
Uzun süre sadece Mütercim Rüştü Paşa Konağı'nda öğretim yapan Vefa Lisesi 1937 yılında Yüksek Öğretmen Okulu binası olarak kullanılmaya başlanan üst bahçedeki binanın bu okulun 1949 yılında Çapa’ya taşınması üzerine devri ile kapasitesini arttırarak iki binada öğretime başlamıştır. Ayrıca alt bahçedeki pavyonlarda okulun spor, kültür etkinlikleri ile fen laboratuvarları yer almıştır. 1954-1961 yılları arasında Vefa Lisesi Müdürlüğü yapan Ziver Tezeren döneminde okulun mezunlarından Necip Akar, okul bahçesindeki Şehzade Mehmet Külliyesi'ne dahil olan Tabhane binalarında Fizik, Kimya, Biyoloji laboratuvarları kurularak hizmete sunulmuştur. Yüksek Öğretmen Okulundan devrolan binanın üst katında 1959 yılında Erkek Öğrenci Pansiyonu da açılmıştır. Bu pansiyonda öğrenci mevcudu zamanla 300′e kadar çıkmıştır. 1970'li yıllardaki olaylar nedeniyle Pansiyon 12 Eylül 1980′de kapatılmış, ancak 1984'te yeniden düzenlenerek Kız Öğrenci Pansiyonu olarak açılmıştır.

Akşam lisesi dönemi (1958-1978)

1958 yılında Vefa Lisesi’nin bünyesinde İstanbul’un ilk Akşam lisesi açılmıştır. "Vefa Akşam Lisesi" adıyla öğretim yapan bu lise Pertevniyal Lisesi’ne aktarıldığı 1978 tarihine kadar beş bin civarında mezun vermiştir. Bu mezunlar içinden bakan, milletvekili, sanatçı, bilim adamı ve işadamları yetişmiştir.
Okul binalarının yetersizliği nedeniyle alt bahçedeki pavyonlar kaldırılarak yerine 1967 yılında yeni bir okul binasının yapımına başlanmış ve iki yılda tamamlanan bu bina 1969-1970 öğretim yılında hizmete girmiştir. Bu arada harap duruma düşen Mütercim Rüştü Paşa Konağı öğretime kapatılmıştır. Bu bina, Vefa mezunlarının kurduğu Vefa Lions Kulübü tarafından onarıma alınmış ve 1984 yılında yeniden Vefa Lisesi’nin öğretimine kazandırılmıştır.

Binalar

Vefa Lisesi, 4481 metrekarelik hazineye ait bir alanda eğitim-öğretim yapmaktadır. Bu alanın 2000 metrekaresinde okul binaları, 2500 metrekaresinde de bahçe yer almaktadır. Okul binaları, biri pansiyon, ikisi eğitim-öğretim binası olmak üzere üç binadan ibarettir. Ayrıca okul bahçesinde Vakıflar Genel Müdürlüğü'ne ait Şehzade Mehmet Tabhanesi ve Şehit Ali Paşa Kütüphanesi yer almaktadır. Bu binalar, okulun eğitim-öğretim hizmetlerine tahsisli olup, Vefa Lisesi Eğitim Vakfı tarafından onarım çalışmaları sürdürülmektedir.

Ana Bina

Okul binalarının yetersiz kalması üzerine, dönemin okul müdürü Adil Teoman'ın girişimiyle ön bahçede 1908 yılında ilave edilen ve kütüphane, laboratuvar ve spor salonu olarak kullanılan iki bina yıktırılarak 17 Haziran 1968 tarihinde bugün "Ana Bina" olarak isimlendirilen ve bünyesinde Konferans Salonu ve Spor Salonu bulunan binanın temelleri atılmıştır. Bu bina, 1971 yılı başında tamamlanarak 22 Şubat 1971 tarihinde öğretime açılmıştır.
Okulun "Ana Bina" adı verilen yeni binasında; okul müdürlüğü, idari birimler ile 18 derslik, 3 Fen Laboratuvarı (Fizik, Kimya, Biyoloji), 2 Bilgisayar Laboratuvarı, 1 Ölçme-Değerlendirme Merkezi, Rehberlik Servisi, Resim Atölyesi, Okul Müzesi, Arşiv, Konferans Salonu, 2 Öğretmenler Odası, Okul Aile Birliği Odası, Sosyal Etkinlikler Kurulu Odası  ile Okul Kantini ve Çayocağı (Osman Amca'nın Yeri) yer almaktadır. Konferans Salonu 400 kişi kapasitelidir.

Orta Bina (Mütercim Rüştü Paşa Konağı)

1859-1878 yılları arasında farklı dönemlerde olmak üzere 5 kez sadrazamlık görevi yapan Mütercim Rüştü Paşa tarafından yaptırılan konak, 1881 yılında Maarif Nezareti tarafından satın alınmıştır.
Okulun "Orta Bina" adı verilen Mütercim Rüştü Paşa Konağı'nda 8 derslik, Müzik Dershanesi, Sinevizyon Salonu, Kütüphane, 1 Müdür Yardımcısı Odası, Rehberlik Servisi, Yabancı Diller Bölüm Başkanlığı ve Kurs Merkezi yer almaktadır. Sinevizyon Salonu 70 kişi, Kütüphane 50 kişi kapasitelidir.

Pansiyon Binası

Okulun bahçesinde bulunan ve bugün Vefa Lisesi Kız Öğrenci Pansiyonu olarak kullanılan bina, devrin ünlü mimarlarından Mimar Kemalettin tarafından yapılmış ve 1938 yılında tamamlanmıştır.
Pansiyon binasında ise bodrum katında 250 kişilik yemekhane, 1. katında ambar ve depolar, 2. ve 3. katında 10 yatakhane, 1 Televizyon Odası ve Belletmen Odaları bulunmaktadır. Pansiyon 112 öğrenci kapasitelidir.

Şehit Ali Paşa Kütüphanesi

Şehit Ali Paşa Kütüphanesi, 1715 yılında Şehit Ali Paşa tarafından yaptırılmıştır. Şehit Ali Paşa'nın kişisel kitap koleksiyonunu bulunduran kütüphane, 1894 Büyük İstanbul Depremi'nde zarar görmüş ve kütüphaneye ait koleksiyonlar 1933 yılında Süleymaniye Kütüphanesi'ne taşınmıştır.

Rozet Takma Töreni

Okula yeni kaydolan öğrencilere ve velilere kurumu tanıtmak ve benimsetmek, onlara kuruma aidiyet duygusunu kazandırmak amacıyla düzenlenmektedir. Törende okul yöneticileri okulun tarihi, amaçları, hedefleri, ilkeleri, işleyişi ve uyulması gereken kurallar; Yabancı Diller Bölüm Başkanı yabancı dil öğretimi hakkında bilgi verir. Yeni kaydolan öğrenciler adına (En Küçük Vefalı) duygularını ifade eden bir konuşma yapar ve sonrasında tüm öğrenciler tarafından Vefalılık Andı içilmektedir. Öğrenciler sınıf sınıf sahnedeki platformda yerlerini aldıktan sonra öğretmenler ve mezunlar tarafından yakalarına Vefa Lisesi rozeti takılmaktadır. Tören Okul Aile Birliği’nin kantinde verdiği ikramla sona ermektedir.

Fidan Dikim Günü

Alibeyköy Barajı havzasında DSİ tarafından 1974 yılında tahsis edilen Vefa Ormanı’na her yıl Nisan ayının ilk Pazar günü Vefalılarca fidan dikilir. Okul Müdürlüğü ve Vefalılar Derneği'nce ortaklaşa düzenlenen bu etkinliğe öğretmenler, öğrenciler, veliler ve mezunlar katılır. Dernek tarafından sağlanan fidanlar dikildikten sonra piknik yapılır.

Boza Günü ve Kültür Haftası

1876 yılından bu yana Vefa semtinde meşhur Vefa Bozası'nı üreten Vefa Bozacısı, Vefa Lisesi'nin oldukça yakınında bulunmaktadır. Vefa Lisesi mezunları, öğrencilik dönemlerini anmak için okullarında toplanmak üzere belirledikleri geleneksel mezunlar gününe Boza Günü adını vermişlerdir. Her Mayıs ayının ilk pazar günü düzenlenen Boza Günü'nde ziyaretçilere Vefa Bozası ikram edilir. Boza Günü’nü takip eden hafta ise Boza Kültür Haftası olarak konser, tiyatro, konferans, söyleşi, panel, sergi, dia gösterisi gibi çeşitli etkinliklerle kutlanır.

Bahar Festivali

2003 yılından bu yana düzenlenmekte olan Vefa Lisesi Bahar Festivali, Haziran ayının ilk on günü içinde üç gün süreli olarak, öğrencilerin yaşadığı sınav stresini üzerlerinden atmak, sevdikleri sanatçı ve gruplarla bir araya gelmelerini sağlamak, katıldıkları kültürel etkinliklerin sayısını ve çeşitliliğini artırmak ve en önemlisi, tüm öğrencilerin koşulsuz eğlenmelerini sağlamak amacıyla düzenlenmektedir. Festival boyunca Vefa Lisesi çeşitli müzik, kültür-sanat ve spor etkinliklerine ev sahipliği yapar.
Her yıl  Öğrenci Meclisi tarafından oluşturulan Festival Komitesinin organize ettiği festivalin ilk günü, tüm öğrencilerin katıldığı bir anket sonucunda seçilen sinema, müzik, tiyatro, edebiyat ve medya alanında başarılı kişilere Kemal Sunal Kültür ve Sanat Ödülleri dağıtılır. Diğer günlerde ise gençlik konserleri, söyleşi, panel ve dinleti gibi etkinlikler gerçekleştirilir.

Mezuniyet Töreni

Okul Müdürlüğü ve Okul Aile Birliği tarafından düzenlenen bu tören, ders yılının sona erdiği günü takip eden ilk hafta içinde belirlenen bir günde yapılır. Bu törene o yıl mezun olan öğrencilerle velileri ve Vefa Kuruluşlarının temsilcileri katılır. Törende Okul Müdürü, son sınıfların Müdür Yardımcısı, Okul Birincisi, Kuruluş temsilcileri duygularını ifade ederler. İlk üç dereceye giren mezunlar kuruluşlarca ödüllendirilir. Daha sonra Okul Birincisi yaş kütüğüne plaket çakar ve okul flamasını törenle Lise 2. sınıf birincisine teslim eder. Mezunlar keplerini attıktan sonra, Okul Aile Birliğince mezunlara ve konuklara ikramda bulunulur.

Kariyer Günü

ÖSYS takvimine göre her öğretim yılı Mart ya da Nisan ayında planlanan bir eğitim etkinliğidir. 12. sınıf öğrencileri başta olmak üzere diğer sınıfların da katıldığı ve gelecekte tercih etmeyi arzuladıkları mesleklerin öğretim üyeleri ve öğrencileri ile görüşme fırsatı buldukları bir eğitim etkinliğidir. Bu etkinlik her yıl 15-20 üniversiteden yaklaşık 60 akademisyenin katılımıyla gerçekleşmektedir.

Yeşil-Beyaz

Vefa Lisesi edebiyat öğretmenleri öncülüğünde lisenin öğrencileri tarafından yazılan ve yayına hazırlanan, ismini okulun ve spor kulübünün renklerinden alan dergidir. Başta edebiyat olmak üzere tarih, sanat, teknoloji ve genel kültür konularında yazılar yazılır. Yıllık olarak çıkarılır. Öğrencilere, öğretmenlere ve Vefalılar Derneği'ne dağıtılır.

Okullar: Geleceğin Ortakları (PASCH)

Vefa Lisesi 2013 yılından beri, Almanya'nın 2008 yılında "Okullar: Geleceğin Ortakları" (PASCH) adı altında hayata geçirdiği ve Türkiye genelinde belli kriterleri sağlayan okulların seçildiği bu girişiminin bir üyesidir. İlgili proje modern multimedya ders materyalleri, teknik donanımlar, eğitim seminerleri, branş geliştirme programları, öğrenci değişim programları, kardeş okul programları, eğitimciler ve öğrenciler için uzman danışmanlıkları gibi çok sayıda hizmetlerle okulları yurt içinde ve yurt dışında desteklemektedir. Öğrencilere yurt içinde veya yurt dışında yaz kursları, kamplar ve çeşitli proje ve yarışmalara katılım olanağı verilmekle birlikte, ileri seviyedeki öğrencilere Almanya’da yüksek öğrenim bursu alma olanakları mevcuttur.
Proje kapsamında Vefa Lisesi'nde Almanca tiyatro çalışmaları yapılmış, Almanya'ya değişim öğrencileri gönderilmiştir. 2013 yılında Bavyeralı Alman müzik grubu "Bavaturca", Vefa Lisesi'nde konser vermiştir. 2014 yılında Vefa Lisesi öğrencileri Almanya'da Münih yakınlarındaki Landsberg am Lech şehrinde Alman öğrencilerle birlikte "Stelzentheater" gösterisi sunmuştur.

Vefa Marşı

Vefa Marşı, 1953 yılında okulun edebiyat öğretmeni merhume Behice Kaplan tarafından yazılmış, okulun müzik öğretmeni merhum Şahap Öktem tarafından bestelenmiştir.

Vefalılık Andı

Vefa Lisesi'ne yeni katılan öğrencilerin "Vefalı" oldukları Rozet Takma Töreni'nde içtikleri anddır.
Biz Vefalı Gençler olarak;

Atatürk’ün ilke ve inkılaplarından ayrılmayacağımıza,

Türkiye Cumhuriyetini sonsuza kadar yaşatacağımıza,

Akıl, bilim ve çağdaş uygarlık yolundan sapmayacağımıza,

Sevgi ve hoşgörü ile tüm insanlığı kucaklayacağımıza,

Okulumuzu başarı ile temsil edeceğimize,

Namusumuz ve şerefimiz üzerine and içeriz.

Vefalılar Derneği

Vefa Lisesi mezunları, öğretmenleri ve mensupları tarafından kurulan ilk dernek, 21 Temmuz 1947 yılında faaliyete geçen "Vefa’dan Yetişenler Derneği"dir. Başlangıçta başarılı hizmetler veren "Vefa’dan Yetişenler Derneği"nin zaman içerisinde fonksiyonunu yitirmesi üzerine, bir devamı olarak 27.12.1973 tarihinde "Vefalılar Derneği" kurulmuştur.

Vefa Lisesi Eğitim Vakfı

Vefa Lisesi Eğitim Vakfı, 1989 yılında görev yapmakta olan Vefalılar Derneği Yönetim kurulu, Denetleme Kurulu ve Divan Kurulu üyelerinin ortak girişimiyle 41 kişilik kurucular kurulu oluşturularak 20 Haziran 1990 tarihinde "Vefa Vakfı" adıyla kurulmuş olup, ülkemize eğitim alanında katkı sağlamayı hedefleyen bir sivil toplum kuruluşudur. Vakfın adı 11 Nisan 2002 tarihinde "Vefa Lisesi Eğitim Vakfı" olarak tescil edilmiştir. Vefa Lisesi Eğitim Vakfı, Vefa Lisesi’nde okumuş, okutmuş, spor yapmış ve Yeşil-Beyazlı camiaya toplumsal veya sportif alanlarda katkıda bulunmuş olan Vefalıları çatısı altında toplamayı amaçlamıştır.

Popüler kültürde Vefa Lisesi

Taylan Biraderler'in yönetmenliğini yaptığı, 2004 yılında gösterime girmiş olan Okul filminin dış mekân çekimleri Vefa Lisesi'nde yapılmıştır. Filmin afişinde "Orta Bina" (Mütercim Rüştü Paşa Konağı) yer almaktadır.

Ulaşım

Vefa Lisesi, Tarihi Yarımada'nın Vefa semtinde, Şehzade Camii'nin hemen bitişiğinde yer almaktadır.
Unkapanı Atatürk Bulvarı üzerinde yer alan "Vefa" ya da "İstanbul Büyükşehir Belediyesi" İETT durakları ile Şehzadebaşı Caddesi üzerindeki "Şehzadebaşı" İETT durağından geçen otobüsler kullanılarak okula ulaşmak mümkündür.
M2 Yenikapı-Hacıosman metro hattının "Vezneciler" istasyonu okula yaklaşık 500 m uzaklıkta bulunmaktadır. T1 Bağcılar - Kabataş tramvay hattının "Laleli‐Üniversite" ve "Beyazıt-Kapalıçarşı" durakları da yaklaşık 1 km uzaklıkta bulunmaktadır.