TRT 1

2006-günümüz

2009 yılında TRT televizyon yayıncılığının 41. yıldönümü görkemli bir geceyle kutlandı. Aynı yıl dünyanın en çok izlenen spor dalları arasında yer alan Formula 1 yarışları 29 Mart 2009 tarihinde TRT 1 ekranlarında canlı olarak sunuldu. 17 etaplık sezonda yayınlar yaklaşık 600 ila 700 milyon “farklı” izleyiciye ulaştırıldı. 9 Şubat 2011 tarihinde kanalın tüm zamanların en iyi dizilerinden birisi olan Leyla ile Mecnun yayınlanmaya başlamıştır. Dizi çok tutmuştur ve dünya çapında izlenmeye kadar varmıştır. Dizi yayınlanmayan ülkelerde bile internetteki dizi siteleri tarafından altyazı konularak izlenilmiştir ve dünyanın gelmiş geçmiş en iyi 50 dizisi arasında giren ilk Türk dizisi olmuştur. 19 Mayıs 2012 tarihinde TRT 1 HD yayın yapmaya başlamıştır.

TRT 1 HD

TRT 1 HD, 19 Mayıs 2012'de kurulan, TRT 1 ve TRT 1 HD Avrupa kanalları ile eş zamanlı yayın yapan TRT 1'in yüksek çözünürlüklü kanalıdır.
Türksat 3A 11054 V 30000 3/4 frekansından, D-Smart 26. kanaldan, Digiturk 23. kanaldan, Filbox 20. Kanaldan, Türksat TKGS 1. kanaldan, KabloTV 22. kanaldan ve Tivibu 22. kanaldan da izlenebilmektedir. Logodan HD ibaresi kaldırılmıştır.

Özel

TRT 1'de özel olarak ödül törenleri, bağış günleri ve siyaset özel gibi programlar yayınlanır. 1974 yılından itibaren Altın Kelebek Ödülleri'ni canlı olarak yayınlamaya başladı. 1991 yılına kadar yayın haklarını elinde tuttuğu ödül töreni, 1992 yılında Show'a geçti. Aynı yıl FIFA Dünya Kupası canlı olarak yayınlanmaya başlandı ve büyük ilgi gördü. 1973 yılının sonundan itibaren TRT Yılbaşı Özel ekranlarda yayınlanmaya başlandı. Yılbaşında sanatçıların sahne aldığı ve diğer eğlencelerinde yer aldığı program çok büyük bir ilgi görmüştür ve her yıl yayınlanmaktadır. Peter Collinson'un yönettiği, Türk oyuncuların da yer aldığı 1970 yapımı Paralı Askerler adlı, o dönemde Türkiye'de yasaklanan film 2011 yılında gösterilmiş ve bu yasak delinmiştir.

Gündüz programları

TRT 1'de yayınlanmış ve yayınlanan gündüz programlarını kapsamaktadır. Bunlardan ekranda iz bırakanlardan en büyüğü ise Barış Manço'nun sunduğu içinde birden fazla programında yer aldığı 7'den 77'ye (1988-1998) adlı program olmuştur.
Ekranda uzun süre yer almış diğer programlar ise Gezelim Görelim (1984-günümüz), İşitme Engelliler Haber Bülteni (1982-1986), Pastane (2014-günümüz) gibi programlar ekranlarda uzun süre yer aldı ve bazıları halen yer almaktadır. TRT 1'de Bizim Eller (1989-1990), Hanımlar Sizler İçin (1983-1985) gibi birçok sabah programı da kısa süreli de olsa yayınlanmıştır.

Çocuk programları

Türkiye'de TRT 1 çocuk programları ve çizgi dizilerin yayınlanmasında öncü olmuştur. 1973 yılında, TRT 1'nin ilk büyük çocuk serisi Oyun Gemisi dönemin ilk büyük çocuk şovlarından birisi oldu. 1970'li yılların başından 2004 yılına kadar TRT 1'de yayınlanan çocuk programları birer klasik haline geldi. En çok ses getiren programlardan birisi de Idık ile Bıdık, Cumartesiden Cumartesiye adlı program oldu. Idık ile Bıdık, Korkuluk ile Kelebek, Rüzgar Gülü, Susam Sokağı, Yok Yok Televizyonu ve Benimle Oynarmısın? gibi programlar çok yoğun ilgi görmüştür. Kuşkusuz Türkiye'nin en iyi çocuk programları arasında birisi de Adile Naşit'in sunduğu Uykudan Önce adlı programdır. Akşam saatleri üzerinde yayınlanan program çok büyük ilgi görmüştür ve ekranlarda uzun süre yer almıştır. Bir diğer program ise Türkiye'de çocuk programı denilince akıla ilk gelen ve iz bırakmış olan Adam Olacak Çocuk programıdır. Barış Manço'nun sunduğu 7'den 77'ye adlı programın içinde yer alan program 1988-1998 yılları arasında ekranlarda yayınlanmıştır ve beraberinde iki-üç nesil birden bu programla büyümüştür. Pazar günlerinin vazgeçilmezi hale gelen programa 1982-1996 yılları arasında doğan çocuklara katılma hakkı doğmuştur. 1994 yılından itibaren programa "Adam Olmuş Çocuk" köşesi ile müzisyenlerde alınmaya başlanmıştır.
Çizgi dizi yapım aşamaları ilk olarak 1980'li yılların başlarında boy göstermiştir. Animasyon sanatçılarının isteği üzerine ekranlarda çizgi dizi gösterimleri başlayacaktı ve bunun için TRT ile anlaşmalar başladı. Başarılı olunan görüşmeler sonucunda 1983 yılında Derviş Pasin ve Ateş Benice'nin birlikte kurdukları animasyon stüdyosunda çalışmalar başladı. Ekranda gösterilen ilk çizgi dizi 1984 yılında başlayan Karınca Ailesi ve Orman olmuştur. Büyük bir başarı sağlamış ve tam dört yıl sürmüştür. 75 bölüm yapılan çizgi dizi dış ülkelere de satılmıştır. Bunların yanı sıra Can ile Tomtini, Ali ile Kütburun, Tekir Noktalama İşaretlerini Öğretiyor, Az Gittik Uz Gittik, Polis Amca ve Bay Burun gibi birçok klasik çizgi dizi 1980'li yıllara damgasını vurmuştur. Bazı çizgi diziler 1984-1988 yılları arasında yayınlanan efsane çocuk programları arasında yer alan "Cumartesiden Cumartesiye" adlı programın içinde verilmiştir. 1990'lı yıllarda TRT çizgi dizi sektörüne desteği azalttığı için ekranlarda yerli çizgi dizi yayınları çok azaldı. Yabancı çocuk programları ve çizgi diziler çok fazla yayınlanırdı. 1968 yılından itibaren yabancı klasikleşmiş çizgi diziler yayınlanırdı. Bunlardan en çok iz bırakanlardan 60'lar ve 70'lerde Ağaçkakan Woody, Ayı Yogi, Şeker Kız Candy, Temel Reis, Sevimli Hayalet Casper, Jetgiller, Taş Devri, Vikingler ve Tom ve Jerry. 1980'li yıllarda He-Man, Voltran, Clementine, Varyemez Amca, Superman, Redkit, Pembe Panter, Hayalet Avcıları, Ten Ten, Bugs Bunny ve Şirinler yayınlanmıştır. 1990-2005 yılları arasında da Disney'in Tenefüs Zili, Küçükler, Tılsımlı Gelinlik, Ay Savaşçısı, Atom Karınca ve Simpsonlar gibi çizgi diziler yer almıştır. Bu dönemlerde yayınlanan tüm çizgi diziler efsaneleşmiş birer klasik haline gelmiştir.

Yayın politikası

359 sayılı özel yasayla, özerk bir kamu tüzel kişiliğine sahip olarak kurulan ve günümüzde devlet bütçesinden yıllık yaklaşık 800 milyon lira kaynak ayrılan TRT, kurulduğundan beri hem politik tartışmalara, hem de “TRT sansürü” olarak literatüre geçecek denetim nedeniyle sanatçıların boykot ve protestolarına neden olmaktadır. Kurulmasının üzerinden 45 yılı aşkın bir süre geçmesine rağmen, çeşitli hükümetler döneminde TRT'nin kalıcı ve özerk bir yayın anlayışına sahip olamaması, kanalın en önemli eksikliği olarak görülmektedir. Elektrik faturalarından günümüzde %2 oranında alınan TRT payı, bağımsız yayın yapmadığı öne sürülen kanala ilişkin eleştirileri beraberinde getirmektedir. Bu nedenle son yıllarda kimi muhalif kesimler TRT payının kaldırılmasını gündeme getirirken, kimi muhalif kesimler ise TRT kurumunun tamamen kapatılması gerektiğini öne sürmüşlerdir. Bunlara örnek olarak, 2002 yılında Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği'nin, payın kaldırılması konusunda Bakanlar Kurulu'na verdiği teklif verilebilir. Yine 2012 yılında CHP milletvekili Osman Kaptan, 2013 yılında ise CHP milletvekilleri Rahmi Aşkın Türeli ve Ali Sarıbaş, TRT payının kaldırılmasına ilişkin yasa teklifleri vermişler, dönemin Enerji Bakanı Taner Yıldız ise payın gelecekte kaldırılabileceğini belirtmiştir. Ancak Yıldız'ın demeçleri de 2009 yılında dönemin Sanayi Bakanı Zafer Çağlayan'ın aynı yöndeki demeçleri gibi uygulamaya konmamıştır. Yine TRT 1'de yayınlanan ve Gezi protestoları sonrasında yayından kaldırılan Leyla ile Mecnun dizisinin 2012 yılında yayımlanan bir bölümünde, hayali karakter Erdal Bakkal, TRT 1 kanalını hiç izlemediğini belirterek yıllardır elektrik faturaları yoluyla ödediği TRT paylarının kendisine iade edilmesi gerektiğini öne sürmüş, bu yolla hem devlet bürokrasisinin önüne çıkardığı engelleri hem de taraflı yayın politikalarını eleştirmiştir.

Logo

TRT 1'in ilk logosu 1968 yılındaki düz yazı ile yazılımış olan "TRT" logosu idi. 1983 yılında yuvarlak bir çemberin içinde yazan "TRT" yazılı logo olarak değiştirilmiştir. 1985 yılında düz yazı ile "TV1" yazan bir logo olarak değiştirilmiştir. 1988 yılının ortasında düz yazı ile birleşik bir "TRT" yazısı olarak değiştirilmiştir. 1989 yılında birleşik bir yazı "TRT 1" yazan turuncu bir logo olarak değiştirilmiştir. 1992 yılında düz bir yazı ile "TRT 1" yazan bir logo olarak değiştirilmiştir. 1998 yılında beyaz ve mavi renkten oluşan bir logo olarak değiştirilmiştir ve bu logo uzun süreli olarak kullandığı ilk logo olmuştur. 2001 yılında mavi-kırmızı bir renkte logo tasarlanmıştır ve 2009 yılına kadar bu logoyu kullanmıştır. 2009 yılında kırmızı renkte etrafı şeffaf bir logo olarak değiştirilmiştir. 2012 yılında ise düz yazı ile "TRT 1" yazan logo olarak değiştirilmiştir. Gri olarak TRT, 1 ise kırmızı bir kutunun içinde yer almaktadır.