Achaea Ligi

Tarih

Birinci Achaea Ligi belgelere göre MÖ 5. yüzyılda bulunmaktadır. Antik tarihçi Herodotus'a göre bu müttefik şehirler federasyonu 12 şehirden oluşmaktaydı: Pellene, Egira, Vergina, Bouras, Helice, Aegium, Rhypes, Patras, Perez, Olenos, Dyme, Trite. Sonra Rhypes ve Aigeai bu şehirler federasyonu listesinden kaybolmaktadırlar ama bunların yerine Léontion ve Cerynee listeye girmektedirler. Bu federasyon üyeleri arasındaki bağlantılar hakkında bilgiler ve belgeler elimizde  bulunmamaktadır. Büyük olasılıkla bağlantıların fazla politik olmayıp daha çok dinsel olduğu belirtilmektedir. Birinci Achaea Ligi Helenistik dönemde Makedonya Kralları olan I. Demetrius Poliotcetes ile Cassandara Makedonyalı'nın dönemlerinde sona erdi. Bu krallar lig şehirlerinin çoğuna kendi adamlarını tiran-diktatör yetkilerle baş idareci olarak seçtirdiler ve birçok şehirlere de zorla Makedon askeri garnizonları yerleştirdiler. Bu nedenle şehir-devleti üyeleri ya Makedonya hegemonyasına geçtiler veya imkânları varsa federasyondan ayrıldılar. Birinci Achaea Ligi böylelikle sona erdi.
İkinci Achaea Ligi daha sıkı askeri ve idari bağlantılarla kurulmuştur. Buna nedenin bu yeni condefedarsayon üyesi şehirleini daha önceki ligin başarısızlığını önlemek için olduğu kabul edilmektedir. MÖ280'de  Makedonya Kral Demetrius Poliorcetes'in oğlu olan II. Antiganos Gonayas Makedonya'yı eline geçirmiş olan Ptolemius Ceraunus'dan tekrar krallığı eline geçirmek için mücadeleye girişmişti ve bu Makedonya Krallığı'nın Peloponez'de güçlerini ve etkilerini zayıflatmıştı. Merkeziyetçi Makedonya Krallığı'nın zayıflığından istifade etmek isteyen Achaea topraklarında bulunan  şehir-devletleri MÖ 280'de  şehirlerinde garnizonları olan Makedonyalıları ve Makedonyalılara dayanan tiran-diktatör idarecileri şehirlerinden çıkartıp atmayı başardılar. Bu şehirler ikinci "Achaea Ligi" kurdular. Bu lig önce Peloponez Yarımadası'nın kuzey doğusunda bulunan şehir devletleri arasında kurulup önce Dyme, Patras, Tritée ile Pharée'den oluşmaktaydı.
Bundan sonraki 30 yıl içinde birinci şehir devletleri grubuna  Aegium, Bura, Leontium, Égita, Pellène şehri-devletleri de katıldı. MÖ 244'te şehir-devleti olan Sicyon bu devletin idarecisi olan Arestes Sicyonlu ile Achaea Ligi'ne katıldı. Arestes Sicyonlu MÖ 244-MÖ 212 arasında 14 defa 2-yıllık dönem için Acaea Ligi Stretagos görevinde bulundu. Achaea Ligi hemen Makedonya Krallığı aleyhine büyümeye başladı ve Peleponez Yarımadası'nda bulunan şehir-devletlerini hepsini idaresi altına aldı. Lig Strategosu olan Arestes Sicyonlu Mısır'dan mali yardım aldı. MÖ 243'te yine bu idareci Korint şehri kalesindeki Makedonya askerleri garnizonun atılmasına neden oldu ve Korint MÖ 243'de Lige katıldı. Sonra Argopolis bölgesinde Epidarus, Tröezen ve Korint kıstağı üzerindeki Megara da  lige dahil oldular.? MÖ 239-MÖ 235 döneminde lig Makedonya Kralı ile anlamazlığa düşüp savaşa girme tehlikesi geçirdi. MÖ 235'te tiran Lydiadas'ın kararı ile  Megapolis gönüllü olarak lige katıldı. Lydiades bundan sonra tekrar tekrar ligin Stretagos'luk görevine seçildi. Bazen Lydiadas bazen Aratus Sicyonlu ile işbirliği yaptı bazen de ona rakip oldu. MÖ 229'da  Makedonya Kralı ile anlaşmazlık olduğu sırada MakedonYa Kralı Demetrius'un ölmesi Achaea Ligi'nin zirve noktasına erişmesine yol açtı. MÖ 237-238 de daha önce ligden ayrılmış olan Megara tekrar lige katıldı. [[Aegina]] ve tiran Aristomachos idaresindeki Argos MÖ 228'da Achaea Ligi'ne katıldılar.
Ligin büyümesi daha büyük vatandaş ordusu ve daha çok sayıda paralı asker tutabilmek için daha büyük bütçe sağladı. Fakat çok geçmeden Achaea Ligi aynı yarımadada yerleşik bulunan Sparta Kralı II. Cleomenes ile anlaşmazlığa düştü. O zaman Achaea Ligi strategosu olan Arates Synodlu, Makedonya Kralı  Antigonus Doson'dan destek istemek zorunda kaldı. Makedonyalıların desteği ile Sparta devletine karşı "Sellasia Muharebesi"ni kazandı. Fakat Makedonya Kralı Achaea  bölgesinde eski prestij ve gücünü tekrar kazanmış oldu. MÖ 220'de Achaea Lig'i Aetolia Ligi ile savaşa girdi ve "İkinci Müttefikler Savaşı" adı verilen bu savaş MÖ 220-217 döneminde sürdü. Genç Makedonya Kralı V. Philip Makedonyalı Achaea Ligi tarafini tutmakla beraber arabuluculuk için Korint'te bir Panhelenik Konferansı topladı ve bu konferansta Aetolian Ligini tenkit etti.
Bu ligin ünlü devlet adamı Aratus Sicyonlu bu sırada öldü. Ama Achaea Ligi politikacıları MÖ 215-205 Birinci Makedonya Savaşı sırasında Makedonya Kralı'nın Romalılara yenik düşmesinden faydalandılar. Strategos Philopemen idaresi altında "Nabiler Savaşı" dolayısıyla çok zayıflamış olan Sparta şehir-devletini eline geçirdiler. Böylece Achaea Ligi Peloponez yarımadasının tümünü  hükmü altına aldı.
Achaea Ligi'nin önemi uzun zaman devam etmedi. MÖ 171-168 döneminde Üçüncü Makedonya Savaşı için Lig Makedonya Kralı Persesus ile bir ittifak yapmayı düşündüğü için Romalılar tarafından cezalandırıldı.  Roma Cumhuriyeti  ligin Roma'ya daha uygun davranması için bazı ileri gelenleri  rehine olarak aldılar. Bunlar arasında ünlü Helenistik tarihçi olan ve Roma Cumhuriyeti'nin kuruluş ve yükselmesi hakkında ünlü tarih kitabını yazan Polybius da bulunmaktaydı.
Dördüncü Makedonya Savaşı'nda Romalılar tarafından MÖ 169'da feshedilen Makedonya Krallığı'na Andriscus adlı bir Grek Romalılar tarafından Makedonya Kralı Perseus'un oğlu olduğunu iddia edep hak iddia etti ama İkinci Pinda Muharebesi'nde yenilip Makedonya Krallığı tarihe karıştı. Ama bundan hemen sonra Achaea Ligi Romalılara savaş ilan etti. Romalı general "Lucius Mummius Achaicus" Achaea Ligi ordusunu MÖ 146'da Korint Muharebesi'nde darmadağın etti.
Roma Cumhuriyeti'nin o zamana kadar takip edilen stratejik ve taktik tutumu bundan sonra değiştirildi. Roma Cumhuriyeti eskisi gibi yörel devletleri tolere edeceğine Yunanistan'ı tamamen Roma Cumhuriyeti'ne ilhak etti. İdaresel olarak Achaea Ligi  arazileri "Achaea" adı verilen Romalı eyaleti olarak yönetilmeye başlandı.
Roma Cumhuriyeti'ne bağlı bir eyalet olarak Achaea Ligi ismi bu eyaletin ismi olarak devamla kullanılmıştır.

Devlet idaresi

İkinci "Achaea Ligi" olarak kurulan şehir-devletleri birliği için cumhuriyetçi konfederasyon devlet şekli, merkeziyetçi Helenistik krallıklara karşı durabilmek için en uygun bir devlet şekli olduğu belirtilmektedir. Bu lige katılan her şehir-devletinin birbirine eşit olduğu prensibi kabul edilmekteydi. Lige katıldıktan sonra diğer şehir-devletleri ile ayrı ayrı müzakerelere ve antlaşmalara girmemeyi ve tek bir konfederasyon olarak müzakerelere katılmayı kabul etmekteydiler. Lige katılanlar şehir-devletlerine politik tedbirler almada ne kadar otonomi tanınacağı kuvvet gösterisi olmayacağında anlaşılmıştı ve lige katılanlar bu sorunları bir "federal meclis"te dostça görüşmeyi ve her şehir-devletine esneklik tanımayı kabul ettiler.
MÖ 255-254'ten itibaren "Federasyon Meclisi" yılda dört "genel toplantı" ("synodos") veya olağanüstü özel toplantılar ("synketos") yapmaya başladı ve bu toplantılar sırasında "idare grubu" ile "halk meclisi"ni ("ecclesia") bir araya getirme imkânları doğdu.  Konfederasyonun günlük idare işleri için iki sene görev verilen ve her iki senede bir seçimle getirilen bir "general (stretagois)" görevlendirildi. Önce bu strategois'un ancak iki defa tekrar seçilebilmesi öngörüldü ama sonradan gayet iyi idareci olan Aratos Siçyonlu tekrar tekrar seçildi. Bu idareciye tavsiyeler vermek için bu stretegois kendine bağlı "idare grubu" kurulmakta idi.