2017 İstanbul gece kulübü saldırısı

Arka plan

Haziran 2015 Türkiye genel seçimlerinden iki gün önce Halkların Demokratik Partisi'nin bir mitingine düzenlenen saldırıyla başlayan Türkiye'deki silahlı veya bombalı saldırılar bu tarihten sonra hemen hemen her aya yayılarak gittikçe arttı. BBC Türkçe'ye göre bu ayı takip eden 18 ayın 13'ünde IŞİD, PKK veya TAK tarafından üstlenen ve can kaybının yaşandığı en az bir bombalı saldırı meydana geldi. Sonuç olarak resmî rakamlara göre 497 kişi hayatını kaybetti ve iki binden fazla kişi yaralandı. 2016'da defalarca kez saldırılara maruz kalan İstanbul'da son olarak Aralık'ta Beşiktaş'ta gerçekleşen saldırıda 45 kişi yaşamını yitirdi.
Saldırılar yüzünden ABD'nin Ankara Büyükelçiliği, 23 Aralık'ta bir açıklama yayımlayarak vatandaşlarının "Noel tatili ve yeni yıl kutlamaları için kalabalık yerlere giderken aşırılıkçı grupların saldırı düzenleme konusunda sürdürdüğü çabaları" göz önünde bulundurmaları ve "özellikle de Batılıların, turistlerin ve yabancıların sık gittiği bilinen restoran, ticari merkezler, ibadethane ve ulaşım merkezlerinden mümkün olduğunca kaçınmaları" gerektiğini duyurdu. Aynı sıralarda, özellikle ayın son haftasında ülke gündeminde "İslam'a uygun olmadığı için" yılbaşı kutlamasından kaçınılmasına ilişkin çeşitli gösteriler, haberler, açıklamalar ve afişler yayımlandı. Bu yayımlarda yılbaşı kutlayanların Müslüman olamayacağı, yılbaşı kutlamanın haram olduğu belirtilmiş ve temsili olarak yılbaşını kutlayan figürlere fiziki saldırılar yapılmıştır. Öte yandan Diyanet İşleri Başkanlığı bir hutbe yayınlayarak yılbaşı kutlamalarını "gayrimeşru davranış" olarak nitelendirmiştir. Saldırının yılbaşı gecesi yapılması basında, yılbaşı kutlamalarına karşı olan grupların yılbaşını kutlayan kişileri hedef gösterdiği ve bu durumun olayda payı olduğu yorumlarına neden olmuştur.

Kayıplar

Saldırıda biri aynı zamanda Belçika vatandaşı olan 12 Türk vatandaşı hayatını yitirdi. Bunların dışında, 7 tane Suudi Arabistan, üç tane Lübnan, en az üç tane Irak, ikişer tane Tunus, Fas ve Ürdün, birer tane Rusya, Kuveyt, Kanada, İsrail ve Suriye vatandaşı hayatını yitirdi. Yaşamını yitiren iki Hindistan vatandaşından biri olan film yapımcısı ve iş adamı Abis Rizvi'de saldırı günü gece kulübünde bulunmaktaydı. Hayatını kaybetmiş 39 kişiden birinin kimliği henüz tespit edilemedi; bazı kaynaklarda ölen Iraklı sayısının dört olduğu bildirilmektedir.
Saldırının ardından haber ajanslarına düşen ilk bilgiler biri polis iki kişinin hayatını kaybettiği yönündeydi. Olaydan yaklaşık bir buçuk saat sonra basına konuşan İstanbul Valisi Vasip Şahin, saldırının bir "terör saldırısı" olduğunu ve ilk belirlemelere göre 35 kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı. Daha sonra yeni bir açıklama yapan İçişleri Bakanı Süleyman Soylu, hayatını kaybeden kişi sayısının 39 olduğunu bildirdi. Sağlık Bakanı Recep Akdağ ise kimliği belirlenen 20 kişiden 15'inin yabancı uyruklu, 5'inin ise Türk olduğunu ve 4'ü ağır olmak üzere 65 kişinin yaralı olarak hastanelerde olduğunu duyurdu.

Failler

Reuters, saldırıyı IŞİD'in üstlendiğini duyurdu. Irak ve Şam İslam Devleti'nin resmî olmayan medya organı Amaq Haber Ajansı, Türkiye'yi "Hristiyanlık koruyucusu" diye nitelendirdiği bir bildiriyle saldırının IŞİD'e bağlı bir militan tarafından yapıldığını ve "Hristiyanların dinden çıkmış bayramlarını kutladığı en meşhur gece kulüplerinden birini vurduğunu" duyurdu.
4 Ocak'ta Türkiye Hükûmeti, saldırganın kimliğinin belirlendiğini açıkladı. Saldırganın kimliği 8 Ocak 2017 tarihinde İstanbul Emniyeti'nden alınan bilgi ile basın yayın organlarında duyuruldu; saldırgan Özbek asıllı, 2011 yılından beri Türkiye'de bulunan, Abdulkadir Mashapirov isimli bir IŞİD militanı. Saldırgan 17 Ocak 2017 tarihinde İstanbul Esenyurt'ta bir sitede güvenlik güçleri tarafından yapılan operasyonla ele geçirildi. Ayrıca saldırganın kaldığı daireden 3'ü kadın 4 kişi daha etkisiz hale getirildi. Ayrıca 197.000 ABD Doları, keşif yapmak amacıyla kullanıldığı tahmin edilen 2 Drone kamera, 2 Tabanca ve şarjörü ve sim kartlar bulundu.

Tepkiler

Saldırı hakkında Türkiye içinden ve dışından birçok kurum, kuruluş ve kişi açıklama yapmıştır.

Yayın yasağı

Önceki tüm saldırılara benzer şekilde RTÜK, İstanbul'daki saldırıya ilişkin tarafından geçici yayın kısıtlaması getirildiğini bildirdi. Yapılan yazılı açıklamada, 15/02/2011 tarihli ve 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın  Hizmetleri Hakkında Kanunun 7. maddesinde "milli güvenliğin açıkça gerekli  kıldığı hallerde veya kamu düzeninin ciddi şekilde bozulmasının muhtemel olduğu  durumlarda" geçici yayın yasağı getirilebileceğinin öngörüldüğü belirtilerek,  "01/01/2017 tarihinde İstanbul ilinde meydana gelen silahlı saldırının da anılan  hüküm çerçevesinde olduğu değerlendirildiğinden söz konusu olayla ilgili, geçici  yayın yasağı getirilmesi uygun görülmüştür." ifadelerine yer verildi.

Davalar

2 Ocak 2017'de Türkiye'deki çeşitli sivil toplum örgütlerinin oluşturduğu Laikliğe Çağrı Birlikteliği, 2016 sonunda Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından camilerde okutulan ve yılbaşı kutlamaları ile piyango çekilişlerini "gayrimeşru tutum ve davranışlar" olarak nitelendiren hutbenin yılbaşı kutlamalarını hedef gösterdiğini iddia ederek Diyanet İşleri Başkanı Mehmet Görmez hakkında "halkı kin ve düşmanlığa tahrik" gerekçesiyle suç duyurusunda bulundu.