Güroymak

Coğrafya

Güroymak, Doğu Anadolu Bölgesinde Yukarı Murat havzasının doğusuyla Van Gölü’nün batısında Muş Ovası’nın doğu ucunda, Doğu-Batı istikametinde uzanan iki dağ sırasının arasında ovada bulunan bir alan içinde yer almaktadır. 
İlçenin doğusunda yer alan Nemrut Dağı-Krater Gölü ve etekleri özellikle batıya doğru uzanarak ilçenin kuzeyini çevirir. Güneyde Yer alan Kilhar Dağı ise Doğu Torosların uzantısı olup, ilçenin batısına doğru hafif bir eğimle ovaya uzanır.
Güroymak iklim yapısı genelde Bitlis ilinin Akdeniz kara iklimi geçiş özelliğine benzemekle beraber önemli değişiklikler gösterir. Kışları ve baharları özellikle yoğun sis nedeniyle güneşli gün sayısı azdır. İlçenin doğusundaki Rahva düzlüğü doğal bir rüzgar koridoru olduğu için büyük tipi ve fırtınalara sahne olur. Kışlar soğuk ve yoğun kar yağışlı baharlar ise yağmurlu geçer. Yazlar kısa ve ılık bir özellik gösterir. İlçenin yüksek yerlerinde yetişen meşe ve kavak ağaçları tahrip edilip kesildiğinden dağlık arazisi çıplak, seyrek çalılarla kaplı otlaklıklar niteliğindedir. Ovadaki eski ormanlar tahrip olmuş yerinde sellerle kaplı bozkır mahiyetinde bir arazi yapısı ortaya çıkmıştır.  İlçenin deniz seviyesinden yüksekliği 1320 metre, köyler ile birlikte yüz ölçümü 650 km² dir.

Tarihçe

İlçenin bulunduğu topraklar tarih boyunca Muş Ovası ile aynı siyasi kaderi paylaşmış, 4. ila 9. yüzyıllarda Mamigonyan Ermeni beyliğine, 825-967 yılları arasında Bagratuni Ermeni krallığına tabi olmuş, 967 yılında Bizans egemenliğine girdikten kısa bir süre sonra Diyarbakır merkezli Mervani emirlerine boyun eğmiştir. Türk istilalarından sonra bir müddet Ahlat'ta hüküm süren Dilmaçoğlu ve Sökmenli beyliklerinin hakimiyetine giren Norşin, daha sonra Bitlis'teki Şerefhanoğlu beylerinin egemenliği altında kalmıştır. Bu süreçte ilçe ve çevresinin Ermeni olan eski nüfusunun peyderpey Kürtleştiği anlaşılmaktadır. 20. yüzyıl başlarında Norşin ve çevre köylerinin halkı yaklaşık üçte bir oranında Ermeni ve üçte iki oranında Kürt idi.
Norşin kasabası 1926 yılında "Çukur" adı verilen nahiyenin merkezi olmuştur. 1960 tarihinde Güroymak adını kazanan kasaba, 04.07.1987 gün ve 19507 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 3392 sayılı kanunla ilçe statüsü kazanmıştır.

Eğitim

Güroymak'ta her yeni bir günde eğitimin daha gelişip canlandığını söylemek mümkündür. Eski yıllara oranla son zamanlarda üniversite ve yüksekokul mezununun arttığını, bununla beraber yerli eğitimci ve memur sayısında artış görülmektedir. Her geçen gün tıp, hukuk, eğitim fakültesi mezunu artmaktadır. Ayrıca onlarca öğrencinin şehir dışında eğitimini tamamlamaya çalıştığını söylemek mümkün. Yakın zaman içerisinde bu oranın daha da artacağı, ilçemizin son yıllarda eğitim açısından gösterdiği performansından fark edilmektedir. İlçede toplamda 5 tane lise bulunmaktadır. Güroymak İMKB Anadolu Lisesi, Güroymak Mesleki Ve Teknik Anadolu Lisesi, İpekyolu Mesleki Ve Teknik Anadolu Lisesi, Selahattin- Rahime Dur Anadolu İmam Hatip Lisesi ve Güroymak Anadolu Lisesi.

İsim

1987'de ilçenin adı Güroymak olarak değiştirilmiştir. Nakşibendi tarikatıyla da ilgili olan Norşin, köken itibarıyla Ermenice bir sözcüktür. Nor-Şen/Şin-Yeni-Köy anlamına gelmektedir.
Yerli halk arasında "Norşin" adı daha çok tercih edilmektedir.
11. Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, 2009 Ağustos ayındaki ziyareti sırasında ilçeden Norşîn olarak bahsetti. Bu durum olumlu ve olumsuz birçok tepki aldı. Olmusuz tepkilerden birini ortaya koyan MHP Mersin milletvekili Behiç Çelik, Bitlis'in Güroymak ilçesi'ne bir grup bölücünün "Norşin" dediğini ileri sürdü. Olumlu tepkilerden biri de Güroymak'ın DTP'li belediye başkanı Mehmet Emin Özkan'dan geldi.