Özgür Suriye Ordusu

Kuruluşu

Suriye Ordusu'nun sivillere ateş açması ve gösterileri zor kullanarak bastırmaya çalışması, pek çok asker ve subayın ordudan ayrılmasına yol açmıştır. Bazı siviller de silahlanarak direnişe katılmışlardır. Tüm bu gruplar 29 Temmuz 2012 tarihi öncesi dağınık haldeydi. Bu tarihte Suriye Hava Kuvvetleri albaylığından istifa eden Riyad el-Esad ve silah arkadaşları tüm milis-asker gruplarını tek çatıda birleştirmek amacıyla Özgür Suriye Ordusu'nu kurdular.

Hedefi

Özgür Suriye Ordusu resmi internet sitesine göre hedefleri "Esad rejiminin tiranlığından Suriye ve Suriyelilerin korunup kurtarılmasıdır".

Tarihçe

Mart 2011'de sivil ayaklanma olarak başlayan Suriye İç Savaşı'nın başlarında bir grup subay Suriye ordusundan ayrıldı ve Esad rejimini devirmek amacıyla Özgür Suriye Ordusu'nu kurdu. Komuta merkezini Türkiye'nin Hatay ili olarak ilan etti. Kamuoyunda oluşan tepkiler üzerine Eylül 2012'de komuta merkezini Suriye'de Şam'a taşıdığını açıkladı.
Örgüt 2011 sonunda Suriye genelinde aktif olmakla birlikte, en çok yoğunlaştığı bölgeler Hama ve Humus idi. 2011 Kasım ayında bir tür muhalifler koalisyonu olan ve barışçı yollarla rejimi devirmekten yana olduğunu ileri süren Suriye Ulusal Konsey'ini tanıdığını açıkladı.
CIA ve ABD'nin özel operasyon birimlerinin Suriyeli isyancıları Türkiye ve Ürdün'de eğitimden geçirdiği basında yazıldı. Washington Post, bunun için Türkiye'de bir Amerikan üssünün kullanıldığını yazdı. Özgür Suriye Ordusu'nun disiplinsiz, iç anlaşmazlıkları olan ve yolsuzluğu bulaşmış  olmasından dolayı bir miktar Özgür Suriye Ordusu militanının daha iyi donanmış, daha istekli ve finanse edilmiş olan El-Nusra saflarına geçtiği haberleri çıktı.

19 Şubat 2014'te ABD, Türkiye ve Özgür Suriye Ordusu arasında bir eğit-donat anlaşması yapıldı. 2 bin kişi Türkiye'de Türk ve Amerikalı askerler tarafından Kırşehir'de eğitilmek üzere seçilecekti. Ancak eğitilip Suriye'ye gönderilen 60 kişiden 18 kişilik bölümü El-Nusra Cephesi tarafından  alıkonuldu.  Eğitilip 18 Eylül 2014'te Suriye'ye gönderilen 62 kişilik ikinci grup da ABD tarafından kendilerine tahsis edilen 10 kadar araç ve havan topları ile birlikte El Nusra'ya katıldıklarını açıkladılar. Bunun üzerine ABD projeyi askıya aldığını duyurdu. 384 milyon dolara mal olan ve 6.000 personelin çalıştığı projede 60 Özgür Suriye Ordusu militanı eğitilebildi ve proje başarısız oldu.

Komuta heyeti

ÖSO'nun başkomutanı ve kurucusu Riyad el-Esad'dır.Bütün askeri hareketlerin koordinatör başıdır. Suriye Hava Kuvvetleri'nden istifa etmiş ve ÖSO'yu kurmuştur. Başkomutan yardımcısı olarak Albay Malik Kürdi, Kurmay Başkanı olarak da Albay Ahmet Hicazi ilan edilmiştir. Sonrasında 2014 te Yüksek Askeri KOnsey tarafından yapılan bir atama ile Özgür Suriye Ordusu (ÖSO) Yüksek Askeri Konseyi (YAK), ÖSO Genelkurmay Başkanı Tümgeneral Selim İdris'i görevden alarak yerine Tuğgeneral Abdulilah el-Beşir'i atadı.

Cephanelik

Özgür Suriye Ordusu'nun genellikle hafif silahlarla başlayan mücadelesi zaman içinde özellikle yurtdışından alınan ağır silahlarla desteklenmiştir. En son olarak bir yetkili tarafından yapılan açıklamada kimyasal silah yapabilecek kabiliyette oldukları açıklanmıştır.

Uluslararası destek

Wikileaks tarafından ortaya çıkartılan Amerika Birleşik Devletleri diplomatik belge sızıntısı belgelerine göre aralarında ABD, Fransa, İngiltere, Ürdün, İsrail ve Türkiye'nin olduğu ülkeler Suriye'ye gizli görevlerle silahlı personel göndermiştir. Bu iddianın halihazırda fiili olarak bir karşılığının olmadığı yönünde Suriye muhalefetinin ciddi eleştirileri bulunmaktadır. Hükümet tarafından ölü ele geçirilen kişiler arasında İspanyol bir kişinin bulunması, Suriye'de İspanyolların Suriye Arap Cumhuriyeti'ne karşı savaşta yer aldıklarını ortaya çıkartmıştır. ABD hükümeti tarafından verilen izin sayesinde Özgür Suriye Ordusu için ülke çapında mali yardım toplanmasına ve iletilmesine izin verilmiştir. Katar hükümetinin Suriye'nin elçilerine muhaliflerin saflarına geçmeleri için rüşvet teklif ettiği de ortaya çıkartılmıştır. Alman Deniz Kuvvetleri'ne ait Oker adlı savaş gemisinin muhaliflere istihbarat desteği verdiği iddia edilmiştir. Suriye'nin İsrail sınırındaki bir ileri karakola yönelik yaptığı silahlı saldırı sonucunda Özgür Suriye Ordusu'nun İsrail gizli servisleriyle eşgüdümlü olduğu iddialarını ortaya çıkartmıştır. Suriye-İsrail sınırındaki düzenli ordu birlik mevzilerine saldıran muhalifler İsrail tarafından desteklenmekte, yaralılar İsrail'de tedavi edilmektedir. Bu desteğin muhaliflerin iktidara gelmeleri durumunda Golan Tepeleri'ni İsrail'e bırakacaklarını açıklamaları karşılığında verildiği iddia edilmektedir.

Askeri ve lojistik destek

Suriye Ulusal Konseyi'nin açtığı Suriye Ulusal Konseyi Askeri Bürosu, muhalif güçlerle irtibatı, silah dağıtımında koordineyi ve istihbaratı sağlama amacıyla kurulmuştur. Suudi Arabistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri, Libya, ABD ve Türkiye  lojistik, silah ve istihbarat yardımı yapmaktadır. ABD hükümeti Özgür Suriye Ordusu ve diğer muhalif güçlere askeri destek verme kararını açıklamıştır, bu kapsamda muhaliflerin elinde iki düzine kadar karadan havaya füze olduğu iddia edilmiştir. Özgür Suriye Ordusu'na katılmak isteyenler Türkiye'nin Adana ilindeki gizli bir askeri kampta Türk eğitmenler tarafından silahlı eğitimden geçirilmektedir. 13 Ağustos 2012 tarihinde İstanbul'a gelerek temaslarda bulunan ABD Dışişleri Bakanı Hillary Clinton'un ziyaretinin ardından Özgür Suriye Ordusu'na ağır silahların verilmesine kara verilmiş ve bu kapsamda Katar tarafından satın alınmış olan 20 adet T-62 muharebe tankı İskenderun üzerinden teslim edilmiştir. Çatışmalarda yaralanan Özgür Suriye Ordusu mensupları Türkiye'deki Kilis ve Gaziantep başta olmak üzere çeşitli illerdeki hastanelerde tedavi edilmektedir. Bu hastanelere Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının alınmaması çeşitli acil vakalarda gündeme gelmiş ve eleştirilmiştir.

Kamplar ve durumları

Türkiye'deki çok sayıdaki Suriye mülteci kampında etkisi olduğu yolunda iddialar bulunmaktadır.

Hatay

Özgür Suriye Ordusu'na mensup kişilerin kaldığı Hatay'daki Apaydın mahallesi yakınlarındaki kampa girmek isteyen CHP'li vekiller kampa sokulmamıştır. Kampta bulunan kişilerin geceleri sınırdan Suriye'ye geçerek çeşitli eylemlerde bulundukları, daha sonra yeniden kampa döndükleri belirtilmektedir. Kamptaki kişilerin Hatay ilinde varlıkları ve davranışları yüzünden yerel halkla aralarında çok sayıda tartışma ve kavga çıktığı bilinmektedir. Kampın yoğun olarak gündeme gelmesi üzerine kampta inceleme yapan TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu'nun AKP ve MHP temsilcisi üyeleri kampı yanlarında sadece Anadolu Ajansı muhabirleri olduğu halde gezmiş, gezi sonrasında herhangi bir uygunsuzluk görmediklerini açıklamışlardır. Ancak buna rağmen kampın yabancı silahlı kuvvetleri barındırdığı için yasadışı olduğu CHP tarafından iddia edilmiştir. İlde savaş karşıtı etkinliklerin sayısının artması üzerine valilik tarafından yapılan açıklama uyarınca şehirde basın açıklaması, toplantı ve gösteri yapılması yasaklanmıştır. Yasak fiili olarak ilan edilen bir olağanüstü hal olarak nitelendirilmiştir.

Gaziantep

Özgür Suriye Ordusu mensubu kişilerin Gaziantep'te Suriye'de kullanmak üzere bomba imalatı yaptıkları, imalat sırasında yaşanan patlama sonucunda ortaya çıkmıştır.

Ürdün

Pentagon tarafından da onaylanan ve Der Spiegel ve The Guardian tarafından kamuoyuna sunulan bilgilere göre Özgür Suriye Ordusu üyelerine Ürdün'deki kamplarda ABD, İngiltere ve Fransa silahlı kuvvetlerinden askeri eğitmenler eğitim vermektedir.

Diğer muhaliflerle ilişkiler

Suriye İç Savaşı'nda Özgür Suriye Ordusu, Kobani kuşatma altındayken, Irak ve Şam İslam Devleti'ne karşı YPG ile ittifak yapmıştır. Ancak ilerleyen dönemlerde Halep ve Azez'de iki grup çatışmalara girmişlerdir. Günümüzde YPG, rejim ile çatışmasızlık halindedir. Rus hava desteğini alarak ÖSO'ya karşı saldırılar gerçekleştirmiştir.
Özgür Suriye Ordusu, Ahraruş Şam, Ceyşul İslam ve El Nusra Cephesi ile zaman zaman koordinasyon halinde olmaktadır. Ne var ki, ÖSO'nun laik bir yapıyı savunması dolayısıyla zaman zaman ÖSO ile İslamcı muhalifler arasında anlaşmazlık çıkmaktadır. 2013 yılında El Nusra Cephesi, ÖSO ile çatışmalara girmiş ve ÖSO'ya bağlı pek çok gruptan İdlip başta olmak üzere Kuzey Suriye'de pek çok bölgeyi almıştır. Mart 2016'da Maaret el Numan'da ÖSO'ya bağlı güçler ile El Nusra Cephesi çatışmalara girmiştir.
Özgür Suriye Ordusu'nun, Esad rejimine yönelik düzenlediği bazı saldırıların İsrail hava kuvvetleri ile koordineli şekilde planlandığına dair iddialar ortaya atılmıştır.

Çatışmadaki durum

Özgür Suriye Ordusu çatısı altındaki savaşçı sayısına dair kesin bilgi bulunmamaktadır. Ancak Özgür Suriye Ordusu'nun kendi websitesinden yapılan açıklamada 40,000 asker olarak tanımlanmıştır. Ağır silahları vardır, ancak az sayıdadır. Kuzey Suriye'de savunma ve zaman zaman saldırı (baskın) taktiği uygulanır. Güney bölgelerde ise ağır silahları çok bulunmadığından genel olarak gerilla ve vur-kaç taktiği uygulanır. Özgür Suriye Ordusu'na bağlı birliklerin genelde kontrol ettikleri yerler muhaliflerin kalesi konumundaki yerlerdir.

Katliam iddiaları

Komuta kademesinin bir kısmı Türkiye'de bulunan Özgür Suriye Ordusu'nun katliamlar işlediğine ilişkin iddialar mevcuttur. Ağustos ayında Halep'te yaşanan çatışmaların ardından ele geçirilen esirlerin sokak ortasında infaz edildiği tespit edilmiştir. Ayrıca öldürülen kişilerin öldükten sonra çeşitli uygunsuzluklara tabi tutuldukları ayrıca kafa kesme olaylarının yaşandığı iddia edilmektedir.
Esad rejimine destek için ülkede bulunan Hizbullah, Mehdi Ordusu gibi çeşitli oluşumlara karşı operasyonlar yapmıştır.
15 Ocak günü Halep'teki üniversite yurduna karşı yapılan ve patlama sonucu 82 kişinin öldüğü silahlı saldırıyı Özgür Suriye Ordusu'nun yaptığı iddia edilmektedir.

Adam kaçırma İddası

Özgür Suriye Ordusu, İran Devrim Muhafızı olduğu gerekçesiyle 48 İranlıyı kaçırmış olduğu iddia edilmektedir, İran tarafından yapılan açıklamada bu kişilerin asker olmadığı belirtilmiştir. İran ayrıca olayda sorumluluğun başta Türkiye olmak üzere kaçırma olayını gerçekleştirenlere destek verenlerde olduğunu açıkladı. Rehineler Suriye hükümetinin elindeki esir muhaliflerle değişim sağlanarak serbest kalmıştır.

Basın mensuplarına karşı tutum

14 Ağustos 2012 tarihinde Sınır Tanımayan Gazeteciler yöneticisi Christophe Deloire tarafından kamuoyuna açıklanan mektupta Özgür Suriye Ordusu başta olmak üzere Suriyeli muhaliflerden gazetecileri hedef almamaları ve ellerinde tutsak bulunan gazetecileri serbest bırakmaları istenmiştir. Açıklamaya göre Özgür Suriye Ordusu'nun elinde 10 Ağustos 2012 tarihinde kaçırılan Al-Ikhbariya televizyonu personeli bulunmaktadır.

Çocuk askerler

Birlik saflarında çocuk askerlerin kullanıldığına dair iddialar bulunmaktadır.

İşkence

Özgür Suriye Ordusu mensupları yakaladıkları Esad yanlılarına ve tarafsız sivillere işkence yapmakta olduğunu ileri süren iddiadır.

Kimyasal silah kullanımı

Özgür Suriye Ordusu, Ocak 2013'te kimyasal silah üretebilecek hammadde ve kapasiteye sahip olduğunu açıkladı. Mart 2013'te Suriye hükûmet medyası tarafından yapılan iddiaya göre, Özgür Suriye Ordusu mensupları tarafından Halep'e düzenlenen füze saldırısında kimyasal madde kullanıldı ve olayda çoğu sivil 15 kişi yaşamını yitirdi.

Denetimindeki yerlerdeki idare tarzı

Özgür Suriye Ordusu ve muhaliflerin denetimindeki yerlerde İslami şeriat kanunlarının uygulandığı bilinmektedir.

Kopuşlar

Daha önce Suriye Silahlı Kuvvetleri saflarından Özgür Suriye Ordusu saflarına geçmiş olan bir grup subay yeniden Suriye Silahlı Kuvvetleri saflarına döndüklerine ilişkin basın toplantısı yapmıştır.