Chilcot raporu

Kurulan komisyon ve faaliyetleri

İngiltere, ABD öncülüğündeki Irak Savaşı'na 30 binden fazla askerle katılmıştır. Bu savaşta 179 İngiliz askeri hayatını kaybetmiştir. Irak Savaşı'nın ardından dönemin muhalefet liderleri ve iktidarda bulunan İşçi Partisi'nden bazı milletvekilleri, İngiltere'nin Irak Savaşı'na katılım sürecinin soruşturulmasını talep etmiştir. İngiltere'nin savaşa katılmasına karar veren Tony Blair'in görevini bırakmasından sonra Gordon Brown İngiltere başbakanlığı görevine gelmiştir. Brown, göreve geldikten sonra beş kişiden oluşan bir soruşturma komisyonu oluşturmuştur. Komisyon başkanlığını ise John Chilcot yürütmüştür.  2001-2009 yılları arasındaki olayları inceleyen komisyonun faaliyetleri toplamda 10 milyon sterline mal olmuştur. Komisyon olayları incelerken eski başbakanlardan Tony Blair, Gordon Brown, bazı eski bakanlar ve dönemin üst düzey askeri ve istihbarat mensupları da dahil olmak üzere 150'den fazla kişinin ifadesini almış, 150 binden fazla resmi belgeyi ise incelemiştir. İlk başta raporun bir yıl içerisinde yayınlanacağı açıklanmıştır fakat bu süre toplamda yedi yıla kadar uzamıştır. Bu süreçte komisyonda görevli olan İngiliz tarihçi Martin Gilbert ise hayatını kaybetmiştir.  İngiltere Dışişleri Bakanlığı'nın Blair ile Bush arasındaki telefon konuşmalarının yayınlanmasına izin vermemesi raporun yayınlamasının beklenenden daha uzun sürmesi neden olmuştur.

Tepkiler

Blair'in eski İşçi Partisi genel başkanı olmasından dolayı raporun açıkladığında dönemde İşçi Partisi'nin başında olan Jeremy Corbyn kendi partisi adına özür diledi. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Hong Le, devletlerin uluslararası hukuk kurallarına uymaması durumunda bölgesel barış ve istikrarın bozulacağını belirterek, uluslararası hukuka saygı duyulması gerektiğini belirtti. İngiltere'nin eski Birleşmiş Milletler Büyükelçisi Jeremy Greenstock, açıklanan rapordan sonra Amerika Birleşik Devletleri'nin kendilerini Irak savaşına sürüklediğini iddia etti. Irak Savaşı'nda hayatını kaybeden İngiliz askerlerinin bazılarının aileleri ise Blair'in yargılanmasını istedi. Rapor sonrasında toplanan asker yakınlarından bazıları Blair'i dünyanın en büyük teröristi olarak ilan ederken bazıları ise Blair'in cinayet suçundan yargılanması gerektiğini ifade etti. İngiltere başbakanı David Cameron ise, bir ülkeyi savaşa sokmanın alternatif yolların tükenmesinden sonra her zaman son seçenek olması gerektiğini söyledi.

Raporun basına yansıması

6 Temmuz 2016 günü açıklanan rapor, 7 temmuz günü başta İngiltere basınında olmak üzere dünyadaki çeşitli basın kuruluşlarının da gündemlerinden biri haline geldi. İngiliz  The Guardian gazetesi, okuyucularına Chilcot raporuna dair özel bir ek verdi. The Guardian gazetesi, Tony Blair'in Bush'la olan ilişkisini "Blair, bir ülkeyi mahvederek, güveni yıkarak ve kendi itibarını çöpe atarak, kör göz Bush'un izinden gitti" başlığını kullanarak eleştirdi. Gazetenin verdiği ekte ise savaşın plansız bir şeklide yapıldığı yazıldı. The Times gazetesi ise "Blair'in özel savaşı" başlığını kullanarak ilerleyen dönemlerde yaşanabilecek hukuki süreç hakkında yorum ve analizlere yer verdi. Ayrıca The Times gazetesi raporun, verileri yeterince analiz edilmeden yazıldığını belirtti. The Daily Telegraph gazetesi ise Tony Blair'İn aynı şartlarda aynı kararı tekrar vereceğine dair sözlerini manşetine taşıdı.