Mars to Stay

Mars to Stay (kalmak üzere Mars) misyonları, Mars'a ilk defa gönderilecek olan astronotların orada kalmayı planlamasını teklif eder. İlk öncüler, Mars'ın kullanılmayan âcil dönüş araçlarını geri dönüştürerek yerleşim birimlerinin yapımında kullanılır. Mars to Stay misyonları hem masrafları düşürmek, hem de Mars'ta kalıcı yerleşimi kesinleştirmek için savunulur. Mars to Stay'i savunan dikkate değer kişilerden Buzz Aldrin özellikle açık sözlü olmuş, sayısız forumlarda "Forget the Moon, Let’s Head to Mars!" ("Ay'ı unutun, haydi Mars'a gidelim!") ve 13 Haziran 2013'te "Mars'ın Çağrısı"nda (İng. "The Call of Mars") Aldrin, "Mars'ı iskânıyla iki gezegenli tür olmak"tan (İng. "to homestead Mars and become a two-planet species") bahseder. Mars Underground, Mars Homestead Foundation, Mars One ve Mars Artists Community destekleme gruplar ve iş organizasyonları da Mars to Stay politika girişimlerini desteklemişlerdir.
Mars to Stay misyonu mimarisinin en erken formel tasarısı, 1996 yılında Mars VI Workshop incelemesinde George Herbert'in "One Way to Mars" (Tr. "Mars'a tek yön bilet") sunumunda verildi.

Yerleşim misyonları için iddialar

Astronotları Mars yüzeyinden geri getirmek, Mars misyonlarının en zor taraflarından olduğunden tek yönlü seyahat fikri birkaç defa teklif edildi. Mesela uzay eylemcisi Bruce Mackenzie, 1998'deki Uluslararası Uzay Geliştirme Konferansında "Tek Yönde Mars - İlk uçuşta kalıcı yerleşim" (İng. "One Way to Mars – a Permanent Settlement on the First Mission") adlı sunumunda misyonun astronotların Dünya'ya dönmemesi hâlinde daha kolay ve daha az masrafla yapılabileceğinden ilk uçuşun bir ziyaret yerine yerleşimi hedeflemesi gerektiğini iddia etti.
2004'te New York Times'te yazan Paul Davies, benzer görüşler ortaya koydu. Davies'in plânına göre ilk olarak küçük bir nükleer reaktör ve birkaç Mars roverle teçhiz edilmiş olan dört astronottan müteşekkil ilk koloni, kendi oksijenlerini ve yetiştirilmiş gıdalarını üretecek ve hatta orada bulunan malzemelerle inşaat projelerine başlayacaklardır. Gıda, tıbbî destek ve yenisiyle değiştirilmek üzere yollanacak olan alet kargolarıyla koloni, zamanla sınırlanmadan orada varlığını sürdürebilecektir.

Kalmaya gayret: Sadece acil dönüş

EarthLight Enstitüsü'nün NewSpace 2012'de "Mars Colony 2030" projesi ve Mars One'daki tebliğe cevap olarak Eric Machmer, kalma eğilimli kavuşum sınıfı misyonları (İng. conjunction-class mission) plânlamayı teklif eder (⅓ g, radyasyon ve başka faktörler, âcil dönüş faktörleri değildir), böylece her 550 günlük kavuşum periyodunun sonundaki fırlatma penceresinde sağlık problemleri tespit edilmemişse göçmenler, bir 550 günlük periyot daha araştırma ve inşâ çalışmalarına devam edeceklerdir. Bu arada ilave mürettebatlar ve mühimmat gelmeye devam ederken 550 günlük değerlendirme sürelerine başlayacaklar. Sağlık testleri, insan hayatının Mars'ta yaşayabilirliğini ispatlayana kadar takip eden 550 günlük periyotlardan sonra tekrar edilecektir. Göçmenler, bir kere insanların Mars'ta negatif etkilerin altında kalmadan yaşayabildiğini ispat edince âcil dönüş araçları geri dönüşümle kalıcı araştırma merkezlerine dönüştürülecek.

İlk ve kalıcı yerleşim

İlk kâşifler yörüngede ve iniş yerlerine hatırı sayılır mesafede malzeme bırakacaklardır. Bu yüzden takip eden misyonların daha kolay ve emin olacağı farz edilmektedir. Çünkü müteakip misyonlar, yörüngede ya da inişe geçerken meydana gelebilecek problemlerde mevcut yedek malzemelerden istifade edebilecektir.
Yüzeyaltında büyük, basınçlı havası olan yaşama yerlerinin inşası, insanların Mars'a yerleşmesindeki ilk adım olacaktır; Dr. Robert Zubrin'in Mars Direct adlı kitabındaki iddiasına göre bu yapılar, Roma stilinde avlu şeklinde dağlık bölgelerde veya yer altında kolayca yapılabilecek Mars tuğlalarıyla inşa edilebilecektir. Bu habitat inşalarıyla geçen ilk aşama ve sonrasında sert plastikten radyasyona ve aşınmaya dayanıklı jeodesik küreler, yaşama ve hububat yetiştirmede kullanmak üzere konuşlandırılacaktır. Orada oluşmaya başlayan endüstri, oraya ait kaynakları kullanabilir: plastik üretimi, seramikler ve cam Mars'taki kaynaklardan kolayca elde edilebilir.
Uzun vadeli olan Mars'ı dünyalaştırma sürecinde başta küresel ısınmayla oradaki regolitten atmosfere gaz çıkarma ve su döngüsüni başlatma işlemi şarttır. Zubrin tarafından küresel ısınma için üç metot tarif edilir ve ona göre bu metotların beraberce uygulanmalıdır. Yörüngesel aynalarla gezegenin yüzeyi ısıtılmalı, yerdeki fabrikalar atmosfere halokarbonlar vermeli, ayrıca azot, karbon ve suyu metabolizmalarında kullanarak amonyak ve metan üretebilen bakteriler yayılmalıdır (bu gazlar, küresel ısınmayı hızlandırır). Mars'ın dünyalaştırılması devam ederken sağlam yerleşime devam edilmelidir.
The Case for Mars, herhangi bir Mars kolonisinin yüzyıllarca Dünya'ya kısmen de olsa bağımlı kalacağını tasdik eder. Fakat Zubrin, Mars'ın iki sebepten dolayı kâr getirici olacağını ileri sürer. Evvela orada yoğunlaşmış ve en az gümüş kadar kıymetli metal kaynaklar olabilir. İkincisi de fevkalade pahalı ve hâlâ mevcut olmayan nükleer füzyon için yakıt olan döteryum kaynakları orada Dünya'dakinin beş misli fazladır. Mars'a göç eden insanlar, bu paradigma altında bir sanayiye sahip olacağı farzedilmektedir. Maaşların yüksek olmasıyla Mars, göçmenleri bir mıknatıs gibi çekecektir. Mars'ta beklenen işçi açığından ve bundan kaynaklanan yüksek maaşlardan dolayı Mars medeniyeti, her kişinin üretkenliğinde yaptığı artışla ilerideki teknolojik ve sosyal gelişmenin bir motoru hâline gelecektir.

Riskler

"Mars Direct"in beşinci bölümünde Zubrin, radyasyon ve sıfır çekimin çok tehlikeli olduğunu, Kanser oranının uzun süre uzayda kalmış astronotlar için marjinal olarak artacağını ileri sürer. Benzer şekilde sıfır çekimin bir problem olacağı bilinirken Mars'a yerleşmiş göçmenlerin kaslarının ve bağışıklık sistemlerinin canlılıklarına tamamen kavuşmasını bütün Mars to Stay misyon plânlayıcıları farzedilmektedir. Mars çekim biyo uydusu gibi birkaç deney, bu durumu denemek için ileri sürülmüştür. Fakat insanlar orada Mars çekimi altında yaşayana kadar (Dünya çekimini %38'i) insanların 1/3 g'de uzun süreli yaşayabilirliği bir faraziye kalacaktır. Gezegenler arası kirlenme, yani insanların muhtemel Mars virüslerini Dünya'ya getirmeleri, Mars'ta virüsleri taşıyan canlıların olmamasından dolayı "sırf hayal" olarak görülmektedir.
Aynı bölümde Zubrin, Ay'ın Mars yolunda bir durak ya da başlangıçta bir eğitim yeri olarak kullanılmasını reddeder. "Mars'a aşağı Dünya yörüngesinden yolculuk etmek, Ay'dan yola çıkmaktan neticede daha kolaydır. Ay'ı yolculuğun mola yeri olarak kullanmak, kaynakları gayesizce başka yere harcamak demektir." Ay, yüzeysel bakıldığında Mars'ın keşfini ve oraya yerleşme tekniklerini mükemmelleştirmek için iyi bir yer olarak görünmesine rağmen her iki gök cismi tamamen farklıdır. Ay'ın bir atmosferi ve Mars'a benzer bir jeolojisi yokken yüzeyindeki sıcaklık değişimi ve aydınlanma periyodu çok daha büyüktür. Antarktika'nın, Dünya'daki çöllerin ve NASA merkezlerine yapılmış hassasca kontrol edilebilen, soğutulmuş vakum odalarının daha düşük masrafta daha iyi alıştırma yapılacak yerler olduğu iddia edilmiştir.

Umumun idraki

Ay astronotu Buzz Aldrin, "Mars to Stay" teşebbüsündeki bir mülâkatta "Eğer Amerika Birleşik Devletleri uzay programıyla Mars'a misyon gönderirse o astronotlar orada kalmaya hazır olmalıdır" dedi. Mars'a astronot göndermek için harcanan zaman ve masraflar "kısa bir seyahatten daha fazlasını gerektirir. Böylece yola çıkanlar kendilerini öncü olarak görmelidir. Yeni Dünya'ya gelen göçmenler veya [ABD tarihinde] Vahşi Batı'ya doğru göç etmiş ailelerin yaptığı gibi onlar da geri dönmeyi plânlamamalıdırlar." Ay yolculuğu daha kısa, iki-üç günlük bir seyahattir; fakat Mars yanlılarınca pratik olarak bağımsız yerleşimler[e hazırlanmak] için bir potansiyeli yok. Diğer taraftan yapılmış çalışmalarla geniş buz rezervleri ve temel elementlerin hepsinin tespit edildiği bu gezegen, (Dünya'nın 1/6'i olan Ay'la kıyaslandığında takriben ⅓ g olan) kütle çekimi ve aydınlanması bakımından Dünya'ya daha çok benzer. "Orada Ay'a nispeten [hem] daha kolay geçinilir[, hem de] insanlara gerekli destek kolayca verilebilir." Bir muhabirle yaptığı mülakatta Ay'a ikinci olarak ayak basan insan, Mars'ın Dünya'nın uydusuna göre habitat yapmak için daha büyük potansiyele sahip olduğunu söyler.
Aldrin, "Birkaç kişiyi oraya bırakıp emniyetlerini garant altına aldıktan sonra bütün bu problemleri yeniden göğüsleyerek onları bir, bir buçuk sene sonra geri mi getireceksiniz?" diye sorar. "Oraya öncü yerleşimciler olduklarını psikolojik olarak bilen kişiler, birkaç sene sonra geriye dönüşü olan bir geleceğe bakmazlar" dedi.
Anlaşılır bir ifadeyle "Mars to Stay" için mantıklı bir açıklama Dr. Aldrin tarafından Mayıs 2009'da Popular Mechanics'de şöyle verilmiştir:

Ajansın şimdiki uzay araştırmaları vizyonu, on yıllar ve yüzlerce milyar dolar harcayarak 2020'de Ay'a ulaşmaya çalışır — 40 yıl önce yaptıklarımızın övgülü bir tekrarı... NASA'nın şimdiki Ay plânı, Mars'a [giden yolda] bir atlama taşı yerine bir sapaktır. Önümüzdeki iki onyıl boyunca para ve mühendislik yeteneklerini harcayarak Mars çabalarımızı raydan çıkarır. Eğer Mars'ta uzun vadeli insan varlığına talipsek — ve ben, yakın gelecekte bunun herşeyi kapsayan hedefimiz olması gerektiğine inanıyorum — odaklanmamızı büyük ölçüde değiştirmek zorundayız. Sırf keşif yapmak için olan çabalarımız, zaten altı defa ayak bastığımız bir yerden daha üstününü hedeflemelidir. Son yıllarda Mars kolonizasyonu felsefem gelişti. Artık Kızıl Gezegen'e giden ziyaretçilerin orada kalıcı olarak yerleşmeyi taahhüt etmesi gerektiğine inanıyorum. Mars'a tek biletli misyonlar, teknik olarak [oraya uçuşu] daha kolay ve ucuz hâle getirecek ve bizi oraya daha çabuk götürecektir. En mühimi orada ev yapanlar arttıkça Mars yerleşimimiz giderek büyüyecektir. Kâşif olarak tek biletle Mars'a giden yolcular, 21. yüzyılın muhacirleri olarak yeni bir hayat şekline öncülük edeceklerdir. Bu iş için özel bir insan türüne ihtiyaç var. Geleneksel pilot / bilim insanı / mühendis yerine Mars ev yapımcıları daha çok şahsiyetlerinden dolayı seçileceklerdir — esnek, buluşçu ve tahayyül edilememezlikler karşısında kararlı kişiler... Kısacası, hayatta kalanlar olacaklardır.
Mars Sanatçı Cemiyeti, Mars'ta kalmayı aslî politik girişimi olarak kabul etmiştir. 2009'da A.B.D. İnsanlı Uzay Uçuşları Plânlama Komitesi'nin açık celsesinde Dr. Robert Zubrin, "Mars Davası" adlı kitaptaki görüşlerin özetini sunarken onlarca "Mars Direct korkakları Ay'a dönüyor" pankartları Carnegie Enstitüsü'nün her yerine kondu. Uzay keşif savunucuları arasındaki olumlu ve eleştirel kargaşa, Mars Sanatçılar Topluluğu'nun "Hainler Dünya'ya Dönüyor" ve "Zheng He ne yapardı?" gibi sloganlardan sonra ortaya çıkan başka birkaç düzine tasarımın oluşmasına önayak oldu.
2009 Ekim'inde Houston Chronicle dergisinde Eric Berger, 'Mars to Stay' hakkında Amerika Birleşik Devletleri'nin uzay programını canlandırabilecek muhtemel tek program olduğunu ifade ediyor:
Eğer NASA uzay ajansı, on yıl içinde insanlı uzay uçuşları için yaptığı yıllık 10.000.000.000 $'dan az fazla parayla astronotları Mars'a indirse ne olur? Bu NASA'yı [...] Ay'ın çekiminin iki katından biraz fazla çekimi olan Mars'tan insanları geri getirecek yakıt ve roketleri oraya yollamaktan kurtarır ve masrafları bâzı tahminlere göre 10'da birine indirir.
Sert bilim kurgu yazarı Mike Brotherton, "Kalmak için Mars"ı  ekonomik ve güvenlik açısından çekici buluyor. Fakat daha fazlasının altını çizerek "insanlı uzay programımızın bize en azından felsefî ve uzun vadeli olarak başka dünyaları kolonileştirici bir adım" şeklinde nihâî görevimizi yerine getirilmemizi sağlayacağı ifade ediyor. Kendi Web sitesinde yaptığı bir ankette katılımcıların "misyon parametreleri iyi tanımlanmışsa" (intihar misyonu değilse) Mars'a tek biletle gitme konusuna üçte ikisinin ilgi duyduğunu haber verdi.
Haziran 2010'da Buzz Aldrin, Vanity Fair'in röportajında Mars to Stay'e yeniden temas ederek
Mayflower göçmenleri, Plymouth Kayası civarında oturup geri dönüşü mü beklediler? Onlar oraya yerleştiler.  Mars'ta yapmamız icap eden de budur. Mars'a giderseniz orada hep kalacağınızı kararlaştırmış olmalısınız. Orada ne kadar çok insanımız olursa o derece [yerleşmeyi]  destekleyici bir çevre olur. Ender istisnalar hariç Mars'a gitmiş insanlar geri dönmemeli. Bir kere yüzeye ayak bastınız mı artık oradasınız demektir.
"Mars'a İnsanlı Misyon. Kırmızı Gezegen'i kolonileştirme" (İng. "The Human Mission to Mars. Colonizing the Red Planet") adlı kitapta Dirk Schulze-Makuch (Washington Eyalet Üniversitesi) ve Paul Davies (Arizona Eyalet Üniversitesi) tarafından yazılmış bir makalede Mars to Stay için mantığı şöyle özetliyor:
[Mars to stay], Mars'ın düşük çekim çevresinde kaldıkları müddetçe söz konusu olmayacak olan 'dönen astronotların rehabilitasyonu' konusunu kapatır. Biz, Mars'ın keşfinin uzak yolculuklar bazında yapılması hâlinde uzun süre devam edeceğine inanıyoruz.
Kasım 2010'da Keith Olbermann, Philadelphia'da Franklin Enstitüsü'nde gökevi müdürü olan Derrick Pitts'le başladığı bir röportajda Dirk Schulze-Makuch ve Paul Davies'in makalesinden alıntı yaparak "Astronotlar, Mars'a orada kalıcı insan kolonisi kurmak ve hayatlarının geride kalan kısmını orada geçirmek üzere gideceklerdir" diye yazar. Olbermann'ın "yazarlar, Mars'a tek biletle gitmenin 1620'de Amerika'ya tek biletle gitmekten acayip olmadığını iddia eder" ifadesine cevaben Pitts, Mars to Stay girişimlerini "[oraya] kapıları bugüne kadar açılmamış bir şekilde açarak başlarlar" şeklinde savunur.
2011 Ocak'ındaki röportajda X Prize kurucusu Peter Diamandis, Mars to Stay araştırma yerleşimini niçin tercih ettiğini şöyle ifade eder:
"Özel olarak finanse edilmiş misyonlar, Mars'a gitmenin tek yoludur. Çünkü en iyi yolun "tek yönlü" kolonizasyon uçuşları olduğunu ve hiçbir hükûmetin böyle bir riske girmeyeceğini düşünüyorum. Bu iş için zamanlama gelecek 20 yıl içinde pekâlâ olabilir. Bu tür misyonlar, insanlık tarihine iz bırakmayı hedefleyen bir grup teknoloji milyarderinin işi olacak."
2011 Mart'ında Apollo 14'ün pilotu Edgar Mitchell ve Apollo 17'nin jeologu Harrison Schmitt, başka savunucular gibi Mars to Stay'in mimarîlerini "Mars'a tek yönlü misyon: Kırmızı Gezegen'i kolonileştirme" (İng. "A One Way Mission to Mars: Colonizing the Red Planet") adı altında yayınlarken yayıncının yorumu şöyledir:
Cevaplar, Dünya'da en uzman olanlar tarafından sağlanmaktadır. Mars'ta yaşamak neye benzer? Ne tehlikelerle yüzleşeceklerdir? Birinci elden bilgiyi sonuncu, vizyon sahibi bölümde Mars koloni hayatı hakkında bilgiyi Mars'ta doğmuş genç bir kadın olan Aurora'nın maceralarından öğreniriz. Bilinmeyene doğru seyahatler, keşif ve incelemeler, insan ruhunun bir parçasıdır. Uzayı kolonize etmek kaderimizdir. İnsanlık Tarihindeki En Büyük Macera bizi bekliyor. Haydi Mars'a!
Ağustos 2011'de professor Paul Davies, "Mars'a Tek Yönlü Misyon" başlığı altında 14. Yıllık Uluslararası Mars Derneği Sözleşmesi'nin açılış oturumunu konuşmasına Mars için münasip maliyetli insan misyonları planlarını bir genel kurul hedefi olarak verdi.

New York Times'ın görüş sahifeleri

"Mars to Stay", New York Times'ın iki görüş yorumu bölümlerinde açıkça teklif edilmiştir.
Buzz Aldrin'in görüşlerine benzer bir yol takip eden Lawrence Krauss, görüş yorumunda "Mars astronotlarını tekrar eve getirmek niçin biz bu kadar alakadar ediyor?" (İng. "Why are we so interested in bringing the Mars astronauts home again?"). Astronotları bir daha dönmemek üzere yukarı gönderme fikri ilk bakışta sarsıcı gelse de tek yönlü keşif ve yerleşme gezilerinin için tarihî ve pratik kökleri mevcuttur. Mesela koloniciler ve göçmenler, nadiren bir dönüş yolculuğu beklentisi ile Yeni Dünya'ya yola çıktı. Lawrence Krauss'un yazdığı gibi "cesaretle hiç kimsenin gitmediği bir yere gitmek, tekrar eve dönmeyi gerektirmez."

"Eğer astronotların asla dönmemek üzere yurtlarını terk etmeye istekli olacağını iddia etmek gerçekçi gelmiyorsa [...] ben ve birkaç arkadaşımın son zamanlarda yaptığı birkaç gayri resmî anket sonuçlarına bakınız. Arizona'daki akranlarımdan biri, son zamanlarda Jet Propulsion Laboratory'nin jeolojik bir anket yapan bilim insanları ve mühendislerden oluşan bir gruba eşlik etti. Ankette uzaya tek yönlü olarak yola çıkmaya kaç kişinin istekli olduğunu sordu. [Bunun üzerine] Grubun her üyesi elini kaldırdı."
Tek yönlü insanlı uzay keşif misyonları için ilave âcil ve pragmatik nedenler Krauss tarafından incelenmiştir. Mars'a yolculuk maliyetinin büyük bir kısmı Dünya'ya dönüş için harcanacağından geri dönmek için uzay gemisinde yakıt götürülse misyonun kütlesi hatırı sayılır şekilde artar ve böylece daha fazla yakıt gerektirir. Krauss'a göre "İnsanlı uzay yolculuğu çok pahalı ve çok tehlikeli" olduğundan "gerçekten gezegenimizin ötesinde insan uygarlığının yelpazesini genişletmek istiyorsak, yeni ve aşırı çözümlere ihtiyacımız var" diye yazıyor. İnsansız uzay araçları vasıtasıyla öncülere yiyecek ve malzeme göndermek, anında dönüş [opsiyonlu] yolcuktan daha ucuzdur.
2004'te New York Times'te yayınlanan bir görüş yorumunda Paul Davies, daha az pahalı, kalıcı "tek yönlü kalma seçeneği" için motivasyonun "Mars to Stay" savunuculuğunun ortak bir konusundan doğduğunu ileri sürerek şöyle der: "Mars, hayatın devam edebileceği Dünya ötesinde erişilebilir birkaç yerden biridir [... ve] kardeş gezegenler arasında yalnızca [burası] kalıcı insan varlığını mümkün kılar."
"Mars'a gitmek neden o kadar pahalı oluyor? [...] Mars'tan yola çıkarak geri gelmek çok yakıt ister. Eğer itici yakıt Dünya'dan oraya getirilecekse fırlatma maliyeti de fırlar.

Teknolojide bâzı radikal değişiklikler olmadan yakında Mars'a gidiş-dönüş bazında astronot göndermek pek mümkün değil. Dahası, Başkan'ın — ekipman montajı ve daha az pahalı bir Mars misyonu için yakıt üretecek bir yer olarak — Ay'ı bir üs olarak kullanma teklifi, pahalı bir gösteriye dönüşme potansiyeline sahiptir. Fakat maliyeti azaltıp Mars'ın erken insanlı keşifi için erişebilir yapmanın bariz yolu var. Bu da tek yönlü misyondur."
Davies, "bâzı insanların spor veya macera için neşeyle ölümle zar atışırken, tehlikeli şartlar altında ya da tehlikeli maddelere maruz kalarak ömürlerini kısaltabilen meslekler yaygınken" Mars to Stay mimarisini sıradışı görmememiz gerekir. "Bir yüzyıl önce kâşifler, ölebileceklerini bile bile Antarktika'yı geçerken başarılı olsalar da sağlıklarının geri dönüşü olmayacak şekilde zarar görebileceğini biliyordu. Fakat hükûmetler ve bilimsel topluluklar, bu girişimlerin gönüllü sponsorlarıydı." Davies, ondan sonra  "Bu neden bugün farklı olsun?" diye sorar.