Atatürk Olimpiyat Stadyumu

İnşaat

2000 Olimpiyat oyunlarına aday olan ancak tesis yetersizliği, metro hattının olmaması ve trafik sorunları nedeniyle bu organizasyonu kazanamayan İstanbul için dünyadaki örnekleri gibi bir stadyum yapılması gerektiği bazı spor otoriteleri tarafından gündeme getirilmişti. Bu konuda stad inşası ile ilgili ilk girişim dönemin 1994 yılında İstanbul Büyükşehir Belediyesi başkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından başlatıldı. Arazi aramalarına başlanan stadyum için yerli yabancı bazı firmalarla fikir alışverişinde bulunuldu.
İlk olarak Küçükçekmece ve Büyükçekmece tarafındaki boş alanlarda incelemeler yapıldı. Stadın mümkün olduğunca şehirden uzak olması ama aynı zamanda toplu taşıma alanlarına yakın olması hedefleniyordu. Sinan Erdem başkanlığındaki Türkiye Millî Olimpiyat Komitesi ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin ortak çalışması sonrası şimdi Olimpiyat stadının bulunduğu alanda stad yapımı için karar kılındı. Seçilen arazi hem stadyum hem yan yol hem de Olimpiyat Parkı ve parkın içerisine kurulacak tesisler için yeterli yüzölçümüne sahipti.
1998 Kasım ayında yapılan Olimpiyat Stadyumu inşaatı ihalesini Tekfen İnşaat-Fransız Campenon Bernard S.A.E. International ortaklığı kazandı. Genelde konut ve plaza inşaat çalışmalarıyla dikkat çeken Tekfen'in geleneksel çizgisinin dışında gerçekleştirdiği projeler arasında yer alan Olimpiyat Stadı projesi 1999 yılının şubat ayında ilk hafriyat çalışmaları ile birlikte başlamış oldu. Projesi, Fransa Stadyumu'ın mimarları tarafından, tüm uluslararası mimarlık, güvenlik, yapı tekniği ve spor standartlarına uygun olarak tasarlanan stadın inşaatı hiç duraksamadan devam etti. İstanbul'un İkitelli bölgesinde 584 hektarlık alana kurulacak olan Olimpiyat Parkı'nın en büyük projesi olan ve Mimarlığını Michel Macary ve Aymeric Zublena’nın yaptığı stadyum inşaatı 2002 yılında yollar hariç tamamlanma aşamasına gelmiştir. İstanbul Atatürk Olimpiyat Stadı inşaatı bünyesindeki tüm boya ve sinyalizasyon işleri Benart Mimarlık tarafından gerçekleştirilmiştir.

Açılış

31 Temmuz 2002 tarihinde Galatasaray ile Yunanistan'ın Olympiakos takımları arasında oynanan karşılaşma ile açılmıştır. Maç öncesi Galatasaray ve Olympiakos takımları arasında 'olimpiyat Ateşkesi' anlaşması imzalanmıştır. O dönemlerde 2008 Avrupa şampiyonasına birlikte aday olan Türkiye ve Yunanistan'ın iki spor temsilcisi arasında Swiss otelde barış ve işbirliği toplantısı düzenlenmiştir. Törene Galatasaray Başkanı Özhan Canaydın, Olympiakos Başkanı Socrates Kokkalis, Teknik direktörler Fatih Terim ve Takis Lemonis ile kaptanlar Bülent ve Djordjeviç katılmışlardır. Törende Galatasaray ve Olympiakos takımları daha önce ABD eski başkanı Bill Clinton tarafından imzalananan Olimpiyatlardan 7 gün öncesinden 7 gün sonrasına kadar ülkeler arasındaki tüm anlaşmazlıkların durdurulmasını hedefleyen deklerasyonu imzalayan ilk spor kulüpleri olmuşlardır.
Açılış öncesi yolların tam olarak inşa edilememesi ve Olimpiyat komitesi heyetinin stat açılışına maksimum 50 bin kişi beklemesinden kaynaklanan organizasyon bozuklukları nedeniyle tarihi maç büyük sıkıntılara neden olmuştur.
İstanbul'un çeşitli bölgelerinden otobüslerle ve araçlarıyla stada hareket eden taraftarlar Olimpiyat Stadına Masko tarafından giden yolun gişeler kısmından sonraki alanda büyük sıkışıklıklara neden olmuşlar birçok taraftar arabasını TEM otoyolunda bırakarak stada yürümüş onlarca otobüs ise sıkışan trafikte kalmış birçoğu geri dönmüştür. Aynı sıkışıklıklar TEM yolunun Edirne yönündeki geliş istikametinde de yaşanmış meydana gelen trafik sıkışıklığı nedeniyle TEM yolu-Olimpiyat stadı ara yolunda maç öncesi büyük bir insan seli oluşmuş binlerce insan yaklaşık 1 km'lik yolu yürüyerek katetmiştir.
Temde oluşan yoğun trafik ve binlerce seyircinin stada yürüyerek gelmesi ve buna bağlı olarak bilet sahibi çok sayıda taraftarın maça yetişememesi ve aynı anda Galatasaraylı futbolcularında stada gelişte gecikmeleri nedeniyle daha önce 21:00'de oynanacağı açıklanan karşılaşma 21:30'a alınmıştır.
Karşılaşma öncesi Galatasaray ve Olympiakos takımları stada gelene kadar büyük sıkıntılar yaşamışlardır. Metin Oktay tesislerinden saat 18:30'dan çıkan sarı kırmızılı kafile Florya'da İkitelli'ye yoğun trafik nedeniyle 1,5 saatte gelebilmişlerdir.
Biletix tarafından internet üzerinden 75 bin bilet satıldığı bildirilen karşılaşmanın bilet fiyatları kapalı alt tribün 2 milyon , kapalı üst tribün 4 milyon, numaralı alt tribün 4 milyon, numaralı üst tribün 6 milyon lira olarak belirlenmişti.
Açılış karşılaşmanın ilk golünü 27. dakikada Berkant Göktan atmıştır. Aynı karşılaşmada Galatasaray'a 2-0 lık üstünlüğü getiren ikinci gol 90. dakikada Arif Erdem'den gelmiştir.
Bilet gişelerinin bağlı bulunduğu kartlı geçiş sisteminden alınan bilgilere göre karşılaşmaya toplam 79,414 seyirci girmiştir. Ancak maçı izlemeye gelen toplam seyirci adedinin yoğun trafiği geçemeyip geri dönenler ve maçın yarısında evine yetişmek için stadı terkedenlerin yerine gelenlerle birlikte yaklaşık 100 bin kişi civarında olduğu tahmin edilmektedir.
Açıldığı dönemde Balkanların ve Ortadoğu'nun en modern stadı olarak kabul edilen stadyumda maça gelen seyirciler dışında yüzlerce seyyar satıcı kaldırımların kapanmalarına neden olmuşlar bu nedenle Polis görevini yapmakta zorluk çekmiş birçok güvenlik aracı stadın bulunduğu alana girememiştir. 2000 yılında Galatasaray'a UEFA Kupası'nı kazandıran Fatih Terim iki yıl aradan sonra tekrar Galatasaray ile anlaşmış ve ilk defa bu maçta takımının başına geçmiştir.
Galatasaray ve Olympiakos arasında yapılan maç, Türkiye ve Yunanistan'ın 2008 Avrupa Futbol Şampiyonası'na ev sahipliği yapmak konusunda ortak adaylığı için de ayrı bir anlam taşımış, iki ülke takımları dostluk maçında stadın denemesinde karşı karşıya gelerek, tüm Avrupa'ya birlik mesajları vermişlerdir.
Açılış maçını 2001 yılında oynanan ve 4 Galatasaraylı oyuncunun kırmızı kart gördüğü Fenerbahçe - Galatasaray maçının hakemi olan Ali Aydın yönetmiştir. Karşılaşmanın yan hakemliklerini Murat Şahin ve Alpaslan Dedek yapmıştır.
Daha önce İstanbul’da bulunan 3 statta dar bir alanda görev yapan medya mensupları, bu stadyumda modern bir ortamda çalışma imkanı bulmuşlardır. Medya mensupları, Türkiye'de ilk defa dizayn edilen basın tribününde masalı ve monitörlü yerlerde oturup, karşılaşmayı televizyondan da takip edebilme imkanını yakalamışlardır.
Atatürk Olimpiyat Stadının açılış maçı sonrası Galatasaray Kulübü İkinci Başkanı Ali Dürüst şu açıklamaları yapmıştır: "Galatasaray olarak stadın dünya kamuoyu tarafından tanınmasına aracılık ettiğimizi düşünüyorum“Bu maçla diğer eksikleri göreceğiz. Bizim gördüğümüz kadarıyla en büyük sorun ulaşım. Henüz stada ulaşamayan taraftarlar olduğu için maçı geç başlattık. Burada maç yapıp yapmayacağımıza daha sonra karar vereceğiz. Henüz kesin bir karar yok."
Maç bitiminde aynı yoğunluk devam etmiş konuk takımın ve misafirlerin öncelikli stadı terk edebilmeleri amacıyla stadı otobüsle terk edecek seyirciler yaklaşık 1,5 saat kadar otobüslerde bekletilmiştir. Birçok seyirci TEM otoyoluna kadar stadı yürüyerek terk etmiş birçoğu ise stadın çevresinde bulunan tepelik alanları aşarak evlerine gidebilmişlerdir.
Açılış maçı nedeniyle saat 18:00'den itibaren saat 24:00'e kadar TEM otoyolu hem Trakya tarafından hem de Masko gidiş yönü tarafından tarihinin en yoğun gününü yaşamıştır. Aşırı trafik yoğunluğu nedeniyle birçok insan evine ancak sabah saatlerinde ulaşabilmiştir.

TFF'ye devri

Gençlik ve Spor Bakanı Suat Kılıç Olimpiyat Stadının Türkiye Futbol Federasyonuna devredileceğini bildirmiştir. Stadın Türkiye futbol Federasyonu'na devri ile birlikte millî maçların burada oynanması planlanmaktadır.

Yenileme projesi

Türkiye 2009 yılında, 2016 Avrupa Futbol Şampiyonası'nı düzenlemek için UEFA'ya adaylık başvurusunda bulundu. Bu şampiyonanın açılış ve final maçları dahil 8 maçının Atatürk Olimpiyat Stadyumu'nda oynanması planlandığı için stadyumu yenileme projesi geliştirildi.
Bu projeye göre stadyumun hilal biçiminde olan çatısında değişiklik yapılacak ve tüm tribünlerin üstü kapatılacaktı. Net ve brüt kapasiteyi sırasıyla 81.000 ve 90.000’in üzerine çıkarmak için zemin 2,15 metre alçaltılacaktı. Bu sayede yeni tribünler eklenecek ve tribünler sahaya yaklaştırılacaktı. Ayrıca VIP alanları genişletilecek ve yeni localar inşa edilecekti.
Türkiye'nin 2016 Avrupa Futbol Şampiyonası düzenleme hakkını bir oy farkla Fransa'ya kaptırması sonucu bu yenileme projesinin akıbeti belirsizleşmiştir.
2020 UEFA Şampiyonlar Ligi Finali'ne ev sahipliği yapacak olan stadyumda, etkinlik öncesinde yenileme çalışmaları başladı. Çalışmalar kapsamında atletizm pisti kaldırıldı, stadın kapasitesinin 92.208'e yükseltileceği duyuruldu.

Genel özellikler

Türkiye'nin en fazla seyirci kapasiteli stadı olan Atatürk Olimpiyat Stadı Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC), Uluslararası Amatör Atletizm Federasyonu (IAAF) ve Uluslararası Futbol Federasyonları Birliği (FIFA) kural ve koşullarını karşılayan Türkiye’deki üç stadyumdan biridir.
Karşılıklı 2 kapalı tribünü bulunan statta, batı tribünü 27 bin 763, doğu tribünü 26 bin 164 kişi, kale arkalarında yer alan kuzey ve güney tribünleri ise 13 bin 335’er kişi alıyor. Stat içinde engelli seyirciler için 400 kişilik bölüm, medya mensupları için de 2 bin koltuk ayrılmış durumdadır. 134 giriş, 148 de çıkış kapısı bulunan stadın, 12 dakikada tamamıyla boşaltılmaktadır. Stat bünyesinde açık ve kapalı olmak üzere toplam 18 bin 900 araçlık otopark alanı bulunmaktadır. Stat içinde erkekler için 100 tuvalet, 100 lavabo, bayanlar için 90 tuvalet, 60 lavabonun yanı sıra, engelli erkek ve bayanlar için de tuvalet ve lavabolar yer alıyor.
2004 yılında UEFA Stat ve Güvenlik Komitesi tarafından 5 yıldızlı stadyumlar listesine alındı. Olimpiyatlar düşünülerek inşa edilen Atatürk Olimiyat Stadyumu, Uluslararası Atletizm Federasyonları Birliği ve Uluslararası Olimpiyat Komitesi tarafından birinci sınıf atletizm sahası olarak kabul edilmektedir.
İstanbul Olimpiyat Oyunları Hazırlık ve Düzenleme Kurulu (İOOHDK) tarafından yapılan açıklamaya göre, İOOHDK tarafından yapımı gerçekleştirilen 80 bin kişi kapasiteli Atatürk Olimpiyat Stadı, UEFA Stat ve Güvenlik Komitesi tarafından yapılan inceleme ve değerlendirmeler sonucunda 5 yıldızlı statlar listesine dahil edilmiştir. Yapılan açıklamada, UEFA'nın 5 Kasım 2003 tarihinde Atatürk Olimpiyat Stadı'na yaptığı ziyaret sonrasında Türkiye Futbol Federasyonu'na gönderilen rapora göre 2004 yılı itibarıyla Avrupa'da bu kategoriye ulaşabilen toplam 20 stat bulunduğu bildirildi. Aynı raporda Atatürk Olimpiyat Stadı'nın, UEFA Stat ve Güvenlik Komitesi'nin değerlendirmede kıstas aldığı ve aralarında uluslararası ulaşım (hava alanı) imkanı da dahil olan toplam 20 maddelik istekleri tam anlamıyla karşıladığı ifade edilmiştir.

2005 UEFA Şampiyonlar Ligi Finali

UEFA tarafından 25 Mayıs 2005 tarihinde oynanacak Şampiyonlar Ligi Finali'ne ev sahipliği yapacağı bildirilmiştir. O dönemlerde Galatasaray'ın maçlarını oynadığı ve rüzgar sorunu nedeniyle Türkiye'de çok eleştiri alan stadyum, Fransa Stadyumu, Estadio do Dragao, Jose Alvalade, Işık Stadyumu ve Vicente Calderón Stadyumu'nu saf dışı bırakmıştır.
UEFA İcra Komitesi'nin, İsviçre'nin Nyon kentinde yaptığı toplantıda verdiği bu kararla balkanlarda ve Türkiye'de ilk defa Şampiyonlar ligi finali düzenlenmiştir. Stadyumun Şampiyonlar Ligi finali için seçilmesiyle ilgili dönemin UEFA Asbaşkanı Şenes Erzik şunları söylemiştir: "Tabii ki çalışmalar olmasa böyle bir kararın çıkması mümkün değildi. UEFA Genel Sekreterliği'ni de takdir etmek lazım. Geldiler, incelediler ve ülkeler arasında güzel bir kıyaslama yaptılar. Alternatifler vardı ama ne mutlu ki bizim teklifimiz kabul edildi."
2005 UEFA Şampiyonlar Ligi Finali, 25 Mayıs 2005 tarihinde İngiltere'nin Liverpool ve İtalya'nın AC Milan takımları arasında oynandı. Karşılaşmanın ilk yarısını 3-0 geride kapatan Liverpool, ikinci devrede bulduğu üç golle önce maçı uzatmaya taşımış ardından penaltı atışlarında rakibine üstünlük kurarak Şampiyonlar Ligi finalini kazanmıştır.

2020 UEFA Şampiyonlar Ligi Finali

Stadyum, 30 Mayıs tarihinde oynanacak olan 2020 UEFA Şampiyonlar Ligi Finali'ne ev sahipliği yapacaktır.

Ulaşım

İstanbul'un İkitelli bölgesinde bulunan Olimpiyat Köyü'nün maç günleri dışında pek toplu ulaşım imkanı bulunmamakla birlikte, planlamalarda İETT otobüsleri ile birçok merkezden ulaşım için çalışmalar yapılmaktadır. 2013 yılında ise Metro (M3 hattı) devreye girmiştir. Bu çalışmalar tamamlanana kadar İETT'nin Bahçeşehir - Yenikapı arasında bulunan 146-T hat numarası ile çalışan otobüsü ulaşım imkanı sağlanmıştır.
Ayrıca maç günleri İstanbul'un birçok merkezinden seferler ile İETT ulaşım hizmeti vermektedir.