Julia Agrippina

Julia Agrippina; Genç Agrippina olarak da bilinir (Latince: IVLIA•AGRIPPINA; 50 yılından sonra IVLIA•AVGVSTA•AGRIPPINA olarak çağrılır, Yunanca: η Ιουλία Αγκιππίνη, d. 6 Kasım 15 - ö. 19-23 Mart 59), Roma İmparatoriçesi. İmparator Augustus'un çocuğunun torunu, İmparator Tiberius'un büyük yeğeni ve evlatlık edinilmiş torunu, İmparator Caligula'nın kız kardeşi, İmparator Claudius'un karısı ve İmparator Nero'nun annesidir.
Antik ve modern kaynaklar tarafından ‘acımasız, hırslı, sert ve otoriter’ birisi olarak tasvir edilir. Güzel ve seksi bir kadındır. Gaius Plinius Caecilius Secundus'a göre, iyi bir kaderin işereti olan köpek dişlerine sahipti. Agrippina, birçok antik tarihçi tarafından çok çeşitli hikâyelere rağmen İmparator Claudius'u zehirlemekle itham edilmiştir.

Sürgünden dönüşü

Claudius'un Agrippina ve Livilla'nın sürgün cezalarını kaldırdırmasının ardından Livilla kocasına dönerken Agrippina'da ayrı kaldığı çocuğuna kavuştu. Claudius ayrıca Lucius’un el konulan mirasını da iade etti. Claudius, Gaius Sallustius Passienus Crispus ve Domitia'nın (Lucius’un halası) boşanmasını ayarladı ve böylce Crispus'un Agrippina ile evlenebilmesinin önü açıldı. Agrippina döndüğünde geri dönmek için hiçbir şeyi yoktu. Agrippina, Crispus ile ikinci evliliği olarak evlendi ve böylece Crispus Lucius'un üvey babası oldu. Crispus iki defa Konsüllük yapmış dikkat çekici, etkili, esprili, varsıl ve güçlü bir adamdı. Tarihçi Sallust'un evlatlık torunu ve öz büyük büyük yeğeniydi.  İlişkileri hakkında çok az şey bilinir.
Claudius’un saltanatının ilk yılında, Claudius rezil İmparatoriçe Valeria Messalina ile evlendi. Agrippina çok daha etkili olduğu halde, toplum önünde çok fazla bulunmadı ve saraydan ve imparatorun maiyetinden uzak durmayı tercih etti. Messalina, Agrippina’nın baba tarafından ikinci derece kuzeniydi.
Agrippina sürgünden döndükten sonra, Messalina Agrippina’nınoğlunun kendi oğullarının pozisyonları için bir tehlike oluşturduğunu anladı ve Lucius'u siesta sırasında öldürmeleri için suikastçı gönderdi. Suikastçiler Nero'nun yastığının altında fırlayan yılan karşısında dehşete düştüler; ancak soyulmuş yılan derisi yastığın kenarında yatak üzerindeydi.
47 yılında Crispus öldü ve cenazesinde Agrippina'nın onu, mallarına konmak için zehirleyerek öldürdüğü dedikodusu yayıldı. İkinci defa dul kalan Agrippina artık çok zengindi. Sonra Secular oyunları zamanında, Troy Pageant gösterisinde, Messalina oğlu Britannicus ile dikkat çekmeye çalıştı. Agrippina 'da Lucius'la oradaydı. Agrippina ve Lucius, seyirciden etkinliklerine karşılık  Messalina ve Britannicus'dan daha fazla alkış aldılar. Birçok insan Agrippina'ya hayatını çalkantılı yapısı yüzünde daha fazla mehamet ve sempati göstermeye başladılar. Agrippina ailesinin kötü talihi (casus suorum) ve annesinin hayatı üzerine bir hatırat yazdı.

Güç olarak yükselişi

48 yılında Messalina ölünce, Claudius dördüncü defa evlenmeye karar verdi. Bu sırada Claudius’un danışmanı, eski bir Yunan azatlı köle olan Pallas'ın metresi oldu. Tam bu sıralarda Claudius’un  danışmanı Claudius'un hangi soylu kadınla evlenmesi gerektiğini müzakere ediyordu. Claudius'un karıları ve köleleri tarafından kolaylıkla kontrol edilebildiği şeklinde kötü bir ünü vardı.
Agrippina ve Claudius 49 yılında yeni yıl gününde evlendiler. Bu evlilik yaygın bir karşı koyuşa neden oldu. Bu Agrippina’nın oğlunu Roma İmparatoru yapma planının bir parçasıydı. Claudius'la olan evliliği aşk değil güç adınanydı. Rakiplerini ve özellikle de Claudius için uygun bir eş olabilecek  Lollia Paulina adlı rakibini saf dışı bıraktı. 49 yılında Agrippina Paulina'ya kara büyü yaptırdı. Paulina sağır olmuştu. Mülkü haczedildi,, İtalya'yı terk etti ve sonunda intihar etmek zorunda kaldı.
Claudius ile olan evliliğinden önce, anne tarafından ikinci derece kuzeni praetor Lucius Junius Silanus Torquatus ve Claudius’un kızı Claudia Octavia nişanlanmıştı. Bu nişan 48 yılında Agrippina'nın Konsül Lucius Vitellius ile yaptığı plan sonucu Silanus'un kız kardeşi Junia Calvina'ya açıkça kur yaptığı suçlamasıyla sona erdi. Agrippina bunu Octavia'nın oğluyla evliliğini garanti altına almak umuduyla yapmıştı. Bunun sonucu olarak Claudius nişan akdini bozdu ve Silanus'u kamu görevlerinden ayrılmaya zorladı. Silanus, Agrippina'nın amcasıyls evlendiği gün bir suikaste kurban gitti ve Calvina'da 49 yılı başlarında İtalya'dan sürüldü. (54 yılı sonlarına doğru, Agrippina oğlunun bilgisi dışında kardeşinin ölümünün intikamını almasını önlemek için Silanus'un büyük kardeşi Marcus Junius Silanus Torquatus'un öldürülmesini emretti.)

Roma İmparatoriçesi

Agrippina, Claudius'la üçüncü kocası olarak evlendiği gün İmparatoriçe ve İmparatorluktaki en güçlü kadın haline geldi. Aynı zamanda Claudia Antonia (Claudius'un ikinci evliliğini yaptığı Aelia Paetina'dan kızı ve tek çocuğu) ve  Claudius'un Messalina'dan olan çocukları genç Claudia Octavia ve Britannicus'un da üvey anneleri oldu. Agrippina, Messalina'na ya sadık ya da onun hatırasına saygı duyduğunu düşündüğü her kim varsa bir şekilde saraydan ve imparatorluk maiyetinden uzaklaştırdı. Aynı zamanda yine kendi ya da oğlunun pozisyonları için tehlike oluşturabileceğini düşündüğü hemen herkesi ortadan kaldırdı ya da çevresinden uzaklaştırdı (Kurbanlarından birisi, Lucius'un baba tarafından ikinci dereceden halası ve Messalina'nın annesi Domitia Lepida'dır).
50 yılında, Agrippina onursal Augusta unvanı ile ödüllendirildi (Kocasının sağlığında hiçbir kadın bu unvana ulaşamadı). O, bu unvanı alan üçüncü ve hayattayken alan ikinci Roma'lı kadındır. Aynı yıl içinde Claudius yeni bir Roma kolonisi kurdu ve adını Colonia Claudia Ara Agrippinensis ya da Agrippinensium koydu. 51 yılında ona kullanacağı bir carpentum verildi.  Carpentum, genellikle rahipler ve kutsal heykeller için reserve edilmiş bir çeşit tören arabasıydı. Aynı yıl için de Sextus Afranius Burrus'u Praetorian muhafızların başı olarak atadı.
Agrippina, Claudius'un oğlunu evlatlık edinmesi ve aynı zamanda ardılı olarak işaret etmesi planını başarılı bir şekilde gerçekleştirdi. Lucius Domitius Ahenobarbus, 50 yılında amcası ve aynı zamanda üvey babası olan Cladius tarafından evlatlık edinildi. Lucius’un adı Nero Claudius Caesar Drusus Germanicus olarak değiştirildi ve Claudius’un evlatlık oğlu olduktan sonra resmen mirasçısı ve ardılı ilan edildi. Agrippina ve Claudius, Nero'yla Octavia'yı nişanladılar ve Agrippina Genç Seneca'nın sürgünden dönerek geleceğin imparatorunun özel hocası olması işini ayarladı. Claudius, Agrippina'nın oğlunu onun Julian soylu olması nedeniyle evlatlık edindi. Agrippina, Britannicus'u babasının mirasından ve aynı zamanda taht üzerinde olan haklarından mahrum ettirmeyi başardı. 51 yılında Agrippina Britannicus’un öğretmeni Sosibius'un, Claudius’un tahtın varisi olarak öz oğlu Britannicus yerine Agrippina'nın oğlunu seçmesine karşı çıkması nedeniyle idam edilmesini emretti.
Nero ve Octavia 9 Haziran 53 tarihinde evlendiler. Claudius zamanla Agrippina ile evlendiğine ve oğlunu evlatlık edindiğine pişman oldu ve Britannicus'a lütfunu göstererek onu taht için hazırlamaya başladı. Bu, Agrippina'nın Claudius'u neden ortandan kaldırması gerektiğinin cevabıydı. Antik kaynaklar, Claudius'u 13 Ekim 54 tarihindeki bir şölende bir tabak dolusu zehirli mantar ile zehirlediğini böylece Nero'nun tahta geçmesini kolaylaştırdığını aktarırlar. Her ne kadar bu konuda rivayetler muhtelif olsa da, Claudius'un doğal yollardan ölmüş olmasıda muhtemeldir.

Güç kavgası

Agrippina, tanrılaştırılmış Claudius'a ait kültün bir rahibesi olarak adlandırıldı. Senato toplantılarını ziyaret edebiliyor, perdeler arkasından olan biteni görüp duyabiliyordu. Bu, onun gerçek güce sahip olduğunun bir kanıtıydı.
Nero’nun saltananıtının ilk aylarında Agrippina oğlunu ve tüm imparatorluğu kontrol etti. Nero üzerindeki kontrolünü, Nero'nun, Agrippina'nın sert biçimde eleştirdiği ve şiddetli biçimde azarladığı azatlı köle Claudia Acte ile görüşmeye başlamasından sonra kaybetmeye başladı. Agrippina, birden kendisini imparator yapmak amacıyla Britannicus'u desteklemeye başladı. Britannicus, 55 yılı Şubat ayında bir şölen sırasında Nero'nun emriyle gizlice zehirlendi. Agrippina ve oğlu arasındaki güç mücadelesi başlamıştı.
55 ve 58 yılları arasında Agrippina, oğlu üzerinde çok dikkatli ve eleştireldi. 55'te, Agrippina saraydan çıkartılarak İmparatorluk ikametgâhında oturmaya mecbur edildi. Nero onu tüm onursal unvalarından, gücünden ve hatta Romalı ve Germen muhafızlarında mahrum etti. Nero ayrıca onu, tahtan feragat ederek, yaşamak için Yunan adası Rodos'a gitmekle tehdit etti. Ayrıca Pallas'da imparatorluk maiyetinden kovuldu. Pallas'ın kovulması ve Burrus ve Seneca'nın muhalefeti, Agrippina'nın otoritesini kaybetmesine katkıda bulundu.
57 yılına doğru, Agrippina saraydan kovuldu ve yaşamak için Misenum'daki mülküne gitti.  Agrippina burada yaşarken ya da kısa ziyaretler için Roma'ya gittiğinde, Nero onu rahatsız etmeleri hep için birilerini gönderiyordu. Misenum'da yaşadığı halde hala çok meşhur, güçlü ve etkiliydi. Agrippina ve Nero birbirleriyle kısa ziyaretler aracılığı ile görüşüyorlardı.

Ölümü

Nero 58 yılında, adı kötüye çıkmış soylu bir kadın olan Poppaea Sabina'yı ikinci metresi olarak aldı. Sabina, birçok yönden Agrippina'yı seven soğuk ve güzel bir kadındı. Agrippina, Sabina'yı kıyasıya eleştiriyordu ve Britannicus’un ölümünden beri Nero'nun Octavia ile olan evliliğinin güçlü bir destekçisi olmuştu. Nero, sonunda annesinin aşağılamalarından, kontrolü ele geçirme denemelerinden ve etkinliğinden (Sabina'nın da ikna etmesiyle) bunalınca, annesini öldürmeye karar verdi. Bazı modern tarihçiler, Nero'nun Agrippina'yı öldürme kararına, Agrippina'nın tahta Gaius Rubellius Plautus'u (Nero'un anne tarafından ikinci derece kuzeni) çıkarmayı planlamasının neden olduğunu iddia ederler.
Nero, tam üç defa onu zehirlemeyi denediyse de Agrippina'nın panzehiri zamanında almasıyla başarısız oldu. Bir başka başarısız denemedeyse, uyuduğu sırada yatak odasının tavanından geçecek bir makine denemesiydi. Bu planın içindeki bir kişinin haber vermesi üzerine başarısız oldu. Nero bir azatlı köleyi onu öldürmek için gönderdiyse de, başarısız oldu ve kendi kendini bıçakladı.
Mart 59'da Baiae'de, Nero, Agrippina'yla uydurma olarak, Agrippina'nın gemisini batırarak onu öldürmeye çalışmış ancak anlaşıldığı kadarıyla Agrippina hayatta kalmış ve yüzerek kıyıya çıkmış, Nero imparatorluk muhafızlarına onu öldürmelerini emretmiştir. Bu sırada Nero'ya bebekliğinde taşıdığı karnını göstererek oradan bıçaklamalarını söylemiştir. Bir çokları, Agrippina'nın rahmininden bıçaklanmasını isteyerek, şeytani bir oğul duğurmanın sorumlusu ve suçlusunun kendisi olmadığını sembolize etmeye çalıştığına inanır. Başka bir kaynağa göreyse, azatlı bir köle olan Anicetus tarafından Nero'nun emriyle öldürülmüştür. Agrippina kendi evinin yatak odasında öldü.
Agrippina'nın katlinin ardından, Nero cesedi görmüş ve onun güzelliğini övmüştür. Vücudu hemen o gece bir yemek masası üzerinde yakılmıştır. O gece Nero, akılsız, sessiz ve korkmuş bir haldeydi.  Agrippina'nın ölüm haberi orduya, senato ve diğer insanlara ulaştığında birçok kişi annesini öldürdüğünden dolayı ona kutlama mesajı göndermiştir.
Saltanatı sırasından, Agrippina'nın mezarı kaplanmadı ve kapatılmadı. Ev eşrafı, ona Misenum yakınlarında mütevazı bir mezar yaptırdı. Nero annesinin ölümü yüzünden vicdan azabı duyuyordu. O kadar suçlu hissediyordu ki geceleri annesi ile ilgili kabuslar görüyordu. Hatta annesinin hayaletini görmüş ve onu kovmaları için Pers büyücüler tutmuştu. Ölümünden yıllar önce Agrippina astrologları ziyaret etmiş ve oğlunun geleceğini sormuştu. Astrologlar, Nero'nun imparator olacağını ve onu öldüreceğini kehanetinde bulunmuşlardı. Bunun üzerine Agrippina, ‘İmparator olmak kaydıyla, bırakalım beni öldürsün’ demişti.

Geç dönem yazınında Agrippina

Genç Agrippina'nın kurgusal hikâyeleri Handel'in operası Agrippina kaynaklıdır. Genç Agrippina karakteri birçok tv dizisi ve filmde farlı aktris tarafından canlandırılmıştır; 1956 tarihli Nero'nun Metresi adlı filmde Gloria Swanson, BBC TV serisi Ben, Claudius da (Agrippinilla adıyla) Barbara Young, 1985 tarihli epik mini seri Anno Domini adlı film de Ava Gardner ,  2003 tarihli Masterpiece Tiyatrosu yapımı Boudica adlı temsilde Frances Barber ve 2004 yapımı  mini TV serisi Imperium: Nero adlı filmde Laura Morante.

Antik

Oldukça fazla sayıda antik Roma kaynağı Genç Agrippina hakkında eleştirisel bir bakış açısına sahiptir çünkü muhafazakar Roma idealerinde Romalı kadının geleneksel rolünün dışına çıkmıştır.   
Tacitus: eleştirisel bakış, kusurlu taraflarına dikkat çeker ve politikadaki etkisi ve dişiliğini kullanması hakkında oldukça güçlü bir muhalefeti vardır. Antik kaynaklar içinde belki de en kapsamlı olanıdır. Diğerleri Suetonius ve Cassius Dio'dur.