İzmir tramvayı

Tarihçe

19. yüzyılın sonlarında hizmet vermeye başlayan İzmir tramvay hatları 1954'te kaldırıldı. Otomobil trafiği, tramvay hatlarının seferden kaldırılmasını takip eden onlarca yıl içinde büyük ölçüde arttı ve 2000'li yılların başlarında, şehrin merkezi bölgelerinde trafik yoğunluğu rahatsız edici düzeylere ulaştı.
2009 yılında İzmir Büyükşehir Belediyesi, kent için genel bir ulaşım planı yayınladı. Plan, Konak, Karşıyaka ve Buca'da inşa edilecek üç yeni tramvay hattından oluşuyordu. Bu üç hat, kentin metro hattının yanı sıra iki banliyö demiryolu hattıyla da entegre olacaktı. İnşaat sürecinin 2011 sonunda başlaması bekleniyordu, ancak gecikmiş Çevresel Etki Değerlendirme Raporu nedeniyle bu tarih 2015'e kadar ertelendi. 2013 yılında, Belediye Kalkınma Bakanlığı'ndan gerekli finansmanı sağladı ve 2014 yılında nihai sistem planları tamamladı. Kesinleşen plandan, Ulaştırma Bakanlığı'ndan gelen baskı nedeniyle Buca Tramvay hattı kaldırıldı. İnşaat süreci, Nisan 2015'te Karşıyaka Tramvayı'nda ve Kasım 2015'te ise Konak Tramvayı'nda başladı.
İlk tramvay araçları 2016 yılında teslim edildi ve aynı yıl Ağustos ayında düzenlenen 85. İzmir Enternasyonal Fuarı'nda sergilendi. Araçların geri kalanı ise 2017 Şubat ayında teslim edildi.

Altyapı

Sistem kendine ait özel yolunda olduğu kadar araç yolunda da çalışmaktadır. Son dönemlerde daha az rağbet edilen 750 V DA katener ile elektriklendirilmiş olan hat, iletişim tabanlı tren kontrol (CBTC) sinyallemesi kullanmaktadır. Karşıyaka İskelesi ile Alaybey arasındaki kısa bir bölüm haricinde tramvay hattının tamamı çift yönlüdür. Raylar, 1,435 mm (4 ft 8 ¹/₂) ölçüsünde standart hat açıklığındadır. T1 (Karşıyaka tramvayı)'nın Mavişehir'de, T2 (Konak tramvayı)'nın ise Halkapınar'da depo ve bakım tesisi bulunmaktadır.
Her durak tekerlekli sandalye erişimine uygundur ve herhangi bir kaldırım veya caddeden ayrılan kendi platformundan oluşur. Bir sonraki tramvayın gerçek zamanlı durumunu gösteren bilgi panelleri tüm duraklarda kuruludur.

Hizmetler

Sistem haftanın her günü sabah 6.00'da kalkan ilk tramvaydan gece 00.20'de kalkan son tramvaya kadar 6 ila 10 dakika arayla hizmet vermektedir. Karşıyaka tramvayında çarşamba, cuma ve cumartesi günleri 00.45, 01.45 ve 02.45'te üç, Konak tramvayında ise cuma ve cumartesi günleri 00.30 ve 00.45'te iki ek sefer daha düzenlenmektedir. Sefer aralıklarının yoğun saatlerde 3 dakikaya, diğer saatlerde 4-5 dakikaya indirilmesi planlanmaktadır. İzmir tramvayında günlük yaklaşık 110.000 yolcu taşınmaktadır.
Tramvay hatları, şehirdeki diğer toplu taşıma sistemleriyle entegre durumdadır. Yolcular bir kez ücret ödedikten sonra 90 dakika boyunca tüm toplu ulaşım araçlarına ücretsiz aktarma yapabilmektedir. Tramvay hatlarının da içinde bulunduğu Entegre Yönetim Sistemi, Türk Standardları Enstitüsü tarafından verilen beş ayrı kalite belgesi aldı.

Araçlar

İzmir tramvayı; Karşıyaka hattında 17, Konak hattında 21 olmak üzere toplam 38 araçla hizmet vermektedir. Beş modülden oluşan araçlar, Güney Koreli Hyundai Rotem firması tarafından Adapazarı'nda üretildi. Çift uçlu beş modülden oluşan araçların her biri 32 metre uzunluğunda, 43,1 ton ağırlığında ve 285 kişi kapasitelidir. Servis hızı 24 km/s (15 mph), azami hız 70 km/s (43 mil) şeklindedir.