İkizler (tıp)

İkizler aynı gebelikte doğmuş iki döldür. İkizler monozigotik ("tek yumurta"), yani tek zigotun bölünerek iki embriyo halinde gelişen, ya da dizigotik ("çift yumurta"), yani iki farklı yumurtanın ayrı spermlerle döllenmesinden oluşan biçimde olabilir.
Aksine, rahimde yalnız gelişen fetüse tekiz denir ve çoklu doğumun bir yavru için genel terimi çokludur.

İstatistikler

İkiz doğum oranı Amerika Birleşik Devletleri'nde 1980'den 2009'a her 1000 doğumda 18,9'dan 33,3'e 76% arttı. Yorubalar ikiz doğumda dünyanın en yüksek oranına sahiptir, her 1000 canlı doğumda 45-50 ikiz çifti (ya da 90-100 ikiz) doğar, muhtemelen her taraftan bir yumurta serbest bırakmak için yumurtalıkları uyaran doğal pitoestrojen içeren yamın belirli bir tipinin yüksek tüketiminden dolayıdır.
Orta Afrika'da her 1000 canlı doğumdan 18-30 ikiz çifti (ya da 36-60 ikiz) doğar. Latin Amerika, Güney Asya ve Güneydoğu Asya'da, en düşük oranlar görülmektedir; her 1000 canlı doğumda yalnızca 6–9 ikiz çifti doğar. Kuzey Amerika ve Avrupa orta dereceli oranlara sahiptir (her 1000 canlı doğumda 9–16 ikiz çifti).
Çoğul gebeliklerde tekil gebeliklere göre tam dönem hamilelik oranı daha azdır. Ortalamaya göre ikiz gebelikler yalnızca 37 haftada biter (tam dönemden 3 hafta kısa).
Çift yumurta ikizleriyle dolu aile geçmişi olan kadının çift yumurta ikizi doğurma şansı diğerlerine göre daha yüksektir çünkü hiper-ovülasyon için genetik bağlantılı eğilim vardır. Tek yumurta ikizlerindeki genetik bağlantılı eğilim bilinmemektedir. Bunun dışında annenin yaşının geç olması, doğurganlık ilaçları ve diğer doğurganlık tedavileri, beslenme ve önceki doğumlar çift yumurta ikizleri doğurma olasılığını arttırmaktadır.

Dizigotik (çift yumurta) ikizler

Dizigotik (DZ) ya da çift yumurta ikizleri ("tek yumurta olmayan ikizler", "benzer olmayan ikizler", "yalancı ikizler", ve, kızlar için, "sevecen ikizler" de denir) genellikle iki döllenmiş yumurta aynı zamanda uterus duvarında nakledilirken ortaya çıkarlar. İki yumurta iki farklı sperm hücresi tarafından bağımsızca döllenince çift yumurta ikizleri oluşur. İki yumurta, ya da ova, iki zigot formunda olduğu için dizigotik terimiyle söylenir. Çift yumurta ikizleri aslen iki sıradan kardeşin aynı anda doğmasıdır, onlar ortaya iki ayrı yumurtanın iki ayrı spermi döllemesinden ortaya çıkar, sıradan kardeşler gibi. Çift yumurta ikizi yerine, bu durum Ayrıca zaman zaman , bir kimerizme neden olabiliir, birisi halk dilinde kendi ikiz kardeşi olarak anlatılır.
Dizigotik ikizler, diğer kardeşlerinde olduğu gibi, çok küçük bir aynı kromozom profiline sahip olma şansı vardır. Aynı kromozom profiline sahip olsalar bile, mayoz sırasındaki parça değişimi yüzünden, kromozomlarda farklı genetik materyallere sahip olacaklardır. Başka kardeşler gibi, dizigotik ikizler birbirine benzeyebilir, özellikle aynı yaşta oldukları göz önüne alındığında. Ancak, dizigotik ikizler birbirinden çok farklı görünebilir. Diğer kardeşleri gibi aynı cinsiyette ya da farklı cinsiyetlerde olabilirler.
Çalışmalar show that there is a genetic basis for dizigotik ikizlilik için bir genetik temeli olduğunu belirtir. Ancak, sadece bu tür ikizleri sahip şansı üzerinde herhangi bir etkisi olan annedir; birden fazla yumurta salınmasına neden olmakta bir baba için bilinen bir mekanizma yoktur. Dizigotik ikizlilik Japonya'da her bin doğumda altı ikiz çift oranıyken (monozigotik ikizlerin oranına benzer) bazı Afrika ülkelerinde binde 14 ya da daha çoktur.
Yaşlı annelerin dizigotik ikizler doğurma olasılığı daha yüksektir, 35 yaşından sonra ikiz doğurma yüksekliği artar. Hamile kadınlara yardım etmek için teknolojilerin ve tekniklerin gelişiyle birlikte, çift yumurta ikizi doğurma oranı önemli ölçüde artmıştır.

Monozigotik (tek yumurta) ikizler

Monozigotik (MZ) ya da tek yumurta ikizleri tek bir yumurtanın döllenmesinden oluşan tek bir zigotken (bunun için, "monozigotik" denir) bölünerek iki ayrı embriyoyu oluşturur.

Mekanizma

Doğal monozigotik ikizlilik, Bir blastosistin esasen çökmesinden sonra , tek yumurta ikizlerinin oluşmasıyla yeni bir teori önermektedir, progenitor hücrelerin (vücudun temel genetik materyalini içeren hücre) yarısında bölünmesi, aynı genetik materyalin embriyonun zıt yönlerine doğru ikiye bölünmesi. Sonunda, iki ayrı fetüs gelişir. Zigotun doğal bölünmesiyle iki embriyo bir kalıtsal özellik olarak kabul edilmez, ama yerine kendiliğinden ya da bazı durumlarda rastgele bir olay olabilir.
Monozigotik ikizler embriyo bölünmesi tarafından yapay olarak oluşturulmuş olabilir. Bu embriyo transferi için mevcut olan embriyo sayısını artırmak için In vitro fertilizasyon'un genişlemesi olarak kullanılabilir.

Oran

Monozigotik ikizlilik dünya çapında her 1000 doğumda üç doğum oranıyla oluşur.
Tek yumurta ikizlerinin tek bir döllenmeyle sonuçlanma olasılığı dünyadaki tüm toplumlarda eşit dağıtılmaktadır. Bu dizigotik ikizlilik Japonya'da her bin doğumda altı ikiz çifti oranlıdır (yaklaşık 4-5 olan tek yumurta ikizleri oranına neredeyse benzer) Hindistan'ın bazı bölgelerinde bu oran binde onbeşten fazladır ve bazı Orta Afrika ülkelerinde binde yirmiye kadar çıkmaktadır. Bir zigot ya da embriyo bölünmesi için kesin neden bilinmemektedir.
İn vitro fertilizasyon (IVF) teknikleri dizigotik ikizleri oluşturmak için olasılığı arttırır. IVF doğumları için, her 1000 doğumda 21 ikiz çifti vardır.

Genetik ve epigenetik benzerlik

Monozigotik ikizler genetik olarak hemen hemen özdeştir ve eğer anne karnındaki gelişim sırasında mutasyon gerçekleşmediyse onlar her zaman aynı cinsiyettedir. Monozigotik ikizlerin çocukları genetik olarak kuzenden çok yarı kardeştir (eğer monozigotik ikizler başka bir çift monozigotik ikizlerle ya da tek bir kişiyle evlenirlerse çocukları genetik olarak tam kardeş olabilir). Tek yumurta ikizleri, anne karnının içindeki küçük bir alan yüzünden aynı parmak izlerine sahip değillerdir, insanlar çevrenin çeşitli bölümlerinde bağlantıya sahiptir, onların benzersiz yapımı, aynı dijital küçük varyasyonları içeren.  Tek yumurta ikizleri her zaman farklı fenotiplere sahiptir. Genellikle çevresel faktör ya da farklı X kromozomlarının dişi monozigotik ikizlerdeki etkisi, ve bazı son derece nadir durumlarda, anöplodi yüzünden, ikizler farklı cinsiyet fenotiplerini ifade edebilir, normalde XXY Klinefelter sendromu'ndan dolayı zigot dengesiz bölünebilir.
Monozigotik ikizler, genetik olarak birbirlerine çok benzemelerine rağmen, aynı değillerdir. Monozigotik ikizlerin 66 çiftinin beyaz kan hücrelerindeki DNA insan popülasyonlarında meydana bilinen 506,786 tek nükleotid polimorfizmleri için analiz edildi. Polimorfizmler 33 milyon karşılaştırmanın 2'sinden çıktı, önde gelen araştırmacılar yumurta ikizlerinin kan hücrelerinin bir DNA sekansı farkının sipariş üzerine olabileceğini tahmin etmektedir her 1.2 x 10⁷ nükleotit için, tüm genom boyunca farklılıkların yüzlercesini ima eden. Bu çalışmada tespit edilen farklılıklar üreten mutasyonlar  embriyonik hücre bölünmesi sırasında meydana geldi (döllenme noktasından sonra). Eğer onlar fetal gelişmede erken meydana gelirlerse, onların vücut hücrelerinin çok büyük bir kısmı mevcut olacaktır.
Monozigotik ikizler arasındaki farkın başka bir nedeni epigenetik modifikasyondur, hayatları boyunca gördükleri çevresel etkilerin farklılığının nedenidir. Epigenetikler herhangi belirli bir genin aktivitesi düzeyine değinmektedir. Bir gen açık, kapalı olabilir, ya da bir bireyde kısmen açık kısmen kapalı haline gelebilir. Bu epigenetik modifikasyon çevresel etkiler tarafından tetiklenir. Monozigotik ikizler farklı epigenetik profillere sahip olabilir. Yaşları üç ile 74 arasında değişen en az epigenetik farklılığın en genç çiftlerde olduğu keşfedildi. Epigenetik farklılık yaşla doğru orantılıdır. Kırk-beş yaşındaki ikizler üç yaşındaki ikizlerden üç kat daha fazla epigenetik farklılığa sahiptir. Ayrı hayatları yaşayan İkizler (böyle doğumda anne babaların, iki farklı set tarafından kabul edilmesi gibi) büyük farklara sahiptir. Ancak, kesin karakteristik özellikler ikizler yaşla daha benzer hale gelir, örneğin IQ ve kişilik. Bu olgu genetiğin İnsan özellikleri ve davranış yönünden birçok etkisini görüntülemektedir.
Ölen triploid XXX ikiz fetüsünün 1981 yılındaki çalışması kalp atışı olmadan geçti fetal gelişimin önerilmesine rağmen tek yumurta ikizi, diğer ikiziyle aynı plasentayı paylaşıyordu, testler muhtemelen bir kutuplu vücut ikizi olduğunu gösterdi. Yazarlar sağlıklı bir fetüsğn bir kutuplu vücut ikizliliği sonucu olabileceğini tahmin edemezdi. 2003'te, bir çalışma triploidliğin birçok durumda yarı aynı yumurta ikizliliğini ortaya çıkarabileceğini savundu. 2007'de, bir çalışma yaşayan bir çift ikizden birinin interseks diğerinin fenotipik erkek olduğu olgusunu savundu. İkizlerin ikisi de kimera olarak bulunmuştur ve annelerinin DNA'larının tamamını ama bablarının DNA'larının sadece yarısını paylaştıkları ortaya çıkmıştır. Döllenmenin tam mekanizması belirlenemedi ama çalışma kutuplu vücut ikizliliğinin muhtemel bir durum olduğunu belirtti.

Demografi

2006 yılındaki bir çalışmada İnsülin benzeri büyüme faktörü mevcut süt ürünleri dizigotik ikizlilik şansını arttırabileceği bulundu. Özellikle, çalışma vejetaryen annelerin (diyetlerine süt ürünü eklemeyen) vejetaryen veya omnivore anne olarak ikizleri olması beşte bir olasıdır, ve "Genotipler IGF lehine yükseltilmiştir ve diyetlere süt ürünleri de dahildir, özellikle sığıra büyüme hormonu verildiğinde, ovaryan stimulasyon yüzünden çoğul gebeliğin arttırır." durumu sonuçlandı
1980'den 1997'ye, Amerika Birleşik Devletleri'nde ikiz doğum oranı 52% yükseldi. Bu artış en azından kısmen bu IVF olarak Clomid ve prosedürler gibi Hangisinin daha sık yardımsız döllenmede daha çoklu doğum sonucu doğurganlık ilaçlarının artan popülaritesi isnat ettirebilir. Aynı zamanda, besinde büyüme hormonlarının artışına bağlı olabilir.

Yok olan ikizler

Araştırmacılar birçoğu gibi 8 hamilelikten birinin katlanarak giriştiğinden süphelenmektedir ama yalnızca bir fetüs tam döneme getirilir, çünkü diğeri hamilelik sırasında erkenden ölmüştür ve algılanamamış ya da kaydedilememiştir. Erken doğum ultrasonografi sınavları bazen gelişmekte başarısız olan ve gelişmek yerine parçalanıp kaybolan "fazladan" fetüsü açığa çıkarır. Bu kaybolan ikiz sendromu olarak bilinir. Ayrıca, bilinmeyen bir olay oranında, iki zigot döllenmeden kısa bir süre sonra kaynaştırılabilmektedir. Bu durum tek bir kimerik embriyoyu ve sonra fetüsü ortaya çıkarabilir.

Yapışık ikizler

Yapışık ikizler (ya da yaygın olarak söylenişiyle "siyam ikizleri") bedenlerinin gebelikte birleştiği monozigotik ikizlerdir. Bu döllenmeyi takip eden zigotun bölünmesinin 12. gününden sonra tam ayrılmada başarısızlıkla oluşur. Bu durum her 50.000 insan hamileliğinden birinde oluşur.
Yapışık ikizlerin çoğu şimdi ayrı fonksiyonel organları ayırma girişiminin ameliyatı için değerlendirildi. Eğer beyin, kalp ya da karaciğer gibi hayati bir organ ya da yapı ikizler arasında paylaşılırsa zorluk derecesi yükselir.

Kimerizm

Kimera bazı parçaların aslında kendi ikizinden ya da annesinden gelmesi haricinde sıradan bir kişi ya da hayvandır. Kimera monozigotik ikiz fetüslerinin (tespit etmek imkansız olur), ya da dizigotik ikiz fetüslerinin birleşmesinden ortaya çıkabilir, vücudun çeşitli bölümlerinin kromozomal karşılaştırmaları tarafından fark edilebilir. Her fetüs tarafından türetilen hücrelerin sayısı gövdesinin bir kısmından diğerine değişebilir, ve sık sık insan kimeraların cilt renginde karakteristik mozaikizm gösterir. Kimera erkek ikiz hücreleri ile dişi ikiz hücrelerinin birleşmesiyle interseks olabilir. Bir olayda DNA testi şaşırtıcı bir biçimde kadının, üç çocuktan ikisinin annesi olmadığını tespit eder; annenin kimera olduğu bulunmuştur ve test onun hücrelerin bu kaynaşmış ikizlerin birinde olduğunu elde etti, Çocukların diğer iki ikiz hücrelerden türetilmiş yumurta elde ederken anneleri oluşturan.

Parazitik ikizler

Bazen bir ikiz fetüsü tam gelişimde başarısız olur ve ikizin hayatta kalması için neden olan problemler devam eder. Bir fetüs diğerine doğru parazit olarak hareket eder.
Bazen parazitik ikizler diğerinin neredeyse ayırt edilemez bir parçası haline gelir, ve bazen tıbben tedaviyi gerektirebilir.

Kısmi öğütücü ikizler

Parazitik ikizliliğin çok nadir bir tipi Diğer zigot kanserli hale geldiğinde tek bir canlı ikizin tehlikede olduğu tek veya öğütücü ikizliliktir. Bu öğütücü zigotun fetüse gelen bir tümör sonucuyla  hücresel bölünmesinin kontrolsüz devam ettiği anlamına gelir. Genellikle, bu ya bir ikiz triploidi ya da tam baba uniparental dizomi varken sonucu olur, çok küçük ya da hiç olmayan fetüste ve üzüm salkımını andıran kanserli büyümüş plasenta ile sonuçlanır.

Düşük ikizler

Ara sıra, kadın henüz gebelik devam ediyorken erken gebelikte bir düşük yaşayabilir; bir ikiz düşük olabilir ama diğeri tüm dönem anne karnında kalabilir. Bu ortaya çıkış kaybolan ikiz sendromuna benzerdir ama genellikle ikizin emilmemesiyle sonradan ortaya çıkar.

Düşük doğum kilosu

İkizler genellikle düşük doğum kilosuyla doğar ve erken doğumun büyük olasılığı daha sık ve yüksek çoğul gebelikler ile ilişkilidir.

İkizden ikize transfüzyon sendromu

Aynı plasenteyı paylaşan monozigotik ikizler ikizden ikize transfüzyon sendromu ile gelişebilir. Bu durum bir ikizin kanının diğer ikize aktarıldığı anlamına geliyor. Bir ikiz, 'verici' ikiz, küçüktür ve kansızlık geçirmektedir, diğeri, 'alıcı' ikiz, büyüktür ve polisitemiktir. Bu durumda iki ikizin de canları tehlikededir.

Doğum yönetimi

Her iki ikizde de vajinal doğum denemesinin baş aşağı olduğu sağlıklı ikiz gebeliklerde aksi için 37 ile 38 hafta arasında tavsiye edilmiştir. Vajinal doğum bu durumda sezaryen ile karşılaştırıldığında bebek için sonucu daha da kötüye gitmez.  Doğumun en iyi yöntemi üzerinde tartışmalarda ilk ikiz baş aşağı doğuyor ve birinci ile ikincide bu yok. İlk ikiz baş aşağı doğmadığı zaman C-bölüm genellikle tavsiye edilir.  Bu 2008'de Amerika Birleşik Devletleri'nin sezaryen yöntemiyle doğurduğu ikiz hamileliklerinin 75%'inde tahmin edilmektedir. Karşılaştırmada, genel nüfustaki tüm hamileler için Sezaryen doğum oranı 14% ile 40% arasında değişir.

İkiz insan çalışmaları

İkiz çalışmaları çok belirli bir özelliğin genetik veya çevresel bir etkinin affedilebilir olduğu girişimini saptamak için kullanılmaktadır. Bu çalışmalar monozigotik ve dizigotik ikizleri tıp, genetik ve psikolojik karakterde epigenetikten genetik etki ve çevresel etkiyle karşılaştırmaktadır. İkizler hayatın erken döneminde ayrılmıştır ve bu çalışmalar için insan doğasını keşif olarak kullanılan ayrı evlerde büyümüştür.  Klasik ikiz çalışmaları günümüzde bireysel genleri tanımlayan moleküler genetik çalışmalarıyla takviye edilmektedir.

Olağandışı ikizlilikler

Dizigotik ikizler arasında, nadir durumlarda, yumurtalar iki ya da daha fazla cinsel ilişki eylemiyle farklı zamanlarda döllenmiş olabilir, ya bir adet döngüsü içinde (süperfekundasyon) ya da, gebelikten sonra daha seyrek (süperfetasyon). Bu, farklı babalardan çift yumurta ikizleri taşıyan bir kadının olması olasılığına yol açabilir (bunlar, yarı kardeştir). Bu olgu çok babalı süperfekundasyon olarak bilinir. 1992'deki bir çalışma dizigotik ikizler arasında çok babalı superfekundasyon sıklığını anne babalık davasının dahil edilmesiyle yaklaşık % 2.4 olduğu tahmin etmektedir; daha fazla detay için aşağıdaki kaynakça bölümüne bakınız.
Melez çiftlerden dizigotik ikizler bazen etnik ve ırksal özellik farklılıkları sergileyen karışık ikiz olabilir. Böyle bir eşleştirme 2008'de Almanya'da Almanya'dan beyaz baba ve Gana'dan siyah anne ile doğmuştur.
Heterotopik gebelik dizigotik ikizliliğin normal olarak rahim içinde bir ikiz naklettiği ve  diğer kalıntıların dış gebelik olarak fallop tüpünde olduğu nadir bir tipidir. Dış gebelikler çözülmüş olmak zorundadır çünkü onların hayatı anneleriyle tehdit altında olabilir. Ancak, çoğu durumda, intrauterin gebelik kurtarabilir.
Monozigotik ikizler, nadir durumlarda, farklı cinsiyetlerde (bir oğlan, bir kız) doğmuş olabilir. Monozigotik ikizlerin farklı cinsiyetlerde doğması kromozomal kusurlar yüzünden olmuştur. Eğer embriyonun cinsiyet geninde fazladan bir x kromozomu varsa (döllenmiş yumurta xxy olabilir) yumurtanın bölünmesinde, bir xx (kız) geni ve bir xy (oğlan) geniyle onlar monozigotik oğlan/kız ikizler olabilir. Bu nadirdir, ama olanaksız değildir. Rekorlar bu tip ikizlerden bilinen 10 çift ikiz olduğunu gösterdi.
Bunun olasılığı katlara sahip farklı cinsiyetler evrensel olarak kabul edilecek utero klinik tayini için sağlam bir temel olarak katları monozigotik olmayacak biçimde çok küçüktür.  
Farklı cinsiyetlerde tek yumurta ikizlerine neden olabilen başka bir anormallik yumurtanın erkek sperm tarafından döllenmesi ama hücre bölünmesi boyunca X kromozomunun duplike olabilmesidir. Bu sonuçlar bir sıradan erkek (XY) ve bir Turner sendromlu dişiyle oluşur (45,X).  Bu durumlarda,ikizler aynı yumurtadan döllenmiş olmasına rağmen, karyotipleri farklı olduğundan beri onları genetik özdeş olarak düşünmek yanlıştır.

Yarı aynı yumurta ikizleri

Monozigotik ikizler farklı genlerin açığa çıkması yüzünden farklı gelişebilir. Daha olağandışı durum "yarı aynı yumurta ikizleri"dir. Bu "yarı aynı yumurta ikizleri" iki özdeş bağlı ova içine döllenmemiş yumurtanın bölünmesi ve döllenme için geçerli olması varsayılmaktadır. Klonlanmış ovalar farklı spermler tarafından döllenir ve birleşmiş yumurta kimerik blastomer olarak gelişen ileri hücre yineleyerek geçer. Eper bu blastomer daha sonra bir eşleştirme etkinliği uğrarsa, iki embriyo babadan gelen farklı genler ve anneden gelen özdeş genler ile oluşturulur.
Bu sonuçlar anne tarafından aynı genler ile ikiz çiftine aittir, ama baba tarafından farklı genler gelmektedir. Hücreler her fetüste kimerizm ile sonuçlanabilecek sperm genleri taşır. Bu biçim spekülasyonlardı sadece yakın zamana batılı tıpta kaydedilene kadar.

Ayna görüntülü ikizler

Ayna görüntülü ikizler yumurta döllendikten sonra embriyonik evrede 9-12. gün civarında normal bir zamanlama ile sonuçlanır. Bu tip ikizlilik simetri ile zıt baskınlıklar vererek diş yapısı ya da organların (situs inversus) özelliklerini sergileyebilir. Eğer bölünme bu periyoddan sonra oluşursa, ikizler yapışık olma riski taşır. Eğer ikizler gerçekten ayna görünümlü ise bunu belirleyebilen hiçbir DNA bazlı zigosite test yoktur.

Dil gelişimi

Tek doğmuş çocuklara göre ikizlerin dil gelişimini vurgulayarak birçok çalışma olmuştur. Bu çalışmalar ikizlerin dil gelişiminde tek doğmuşlara göre daha büyük bir gecikme oranı olduğu kavramına yaklaştı.  Bu olgunun nedenleri hala söz konusudur; ancak, idioglossia ana neden olarak düşünüldü.  Idioglossia genellikle genç çocuklar, özellikle ikizler tarafından icat edilmiş özel bir dildir. İki ikiz arasındaki artmış odaklı iletişim onları çevreleyen sosyal çevreyle yalıtılabilir.  Idioglossia nadir bir olay olarak bulunmuştur ve bilim adamlarının dikkati bu düşünceden uzağa kaymıştır.  Şimdiki araştırma bu ikizler için dil gelişimini teşvik etmekte daha zengin bir sosyal çevre etkisinin gösteriyor.

Diğer hayvanlar

İkizler kediler, koyunlar, dağ gelincikleri, dev pandalar, köpekler, geyikler, cüce ipek maymunu, ve pembe maymunları kapsayan çeşitli hayvan türlerinde yaygındır. İkizlilik oranı sığırlarda 1–4% arasındadır ve araştırma eğer komplikasyonlar kaçınabilir veya idare edilebilirse damızlık için daha karlı olabilen ikizlilik oranını arttırmak için sürüyor. Dişi buzağı bir boğanın kısmen erilleştirilmiş ikizi haline gelir ve freemartin (genellikle sığırlarda erkek-dişi ikizliğinde ikizlerin dişi olanında meydana gelen doğuştan anomali çeşidi) olarak bilinir.