Carlisle

Tarihçe

Carlisle antik Romalıların Britanya'yı istilası sırasında İskoç'lara karşı kurdukları Hadrian Duvarı'ndaki kalelere destek sağlamak için kurulmuş bir Romalı yerleşkesi idi.
Ortaçağlarda İngiltere'nin bağımsız İskoçya Krallığı hücumlarından savunması için önemli bir savunma mevki oldu. Normanlar İngiltere'yi istila ettikten sonra 1082'de ikinci Norman Kralı William Rufus şehirde taştan iç kale binasını kurdurdu. Bu iç kale bir zamanlar İskoçya Kraliçesi Mary için bir hapishane olarak kullanıldı. Ortaçağlardan kalmış olan şehir surları Tudor döneminde 1541'de Moravyalı istihkam eksperi ve mimari olan  Stefan von Haschenperg tarafından 1541'de yapıldı.
Bu kale günümüze kadar gelmiştir ve günümüzde "Duke of Lancaster Alayı" ve "Border Alayı" askeri müzesi olarak kullanılmaktadır.
12. yy başlarında İngiltere Kralı I. Henry Carlisle'dea bir manastır kurulması için bir berat imazladı. 1121de Carlisle bir başpiskoposluk merkezi oldu. Bu başpiskoposluk için Çarlisle Katedral I. Henri iziniyle kurulan manastırın büyük binasıydı. Carlisle, katedrali bulunduğu için o dönemde bir şehir statüsü aldı.

Ekonomi

Carlisle bir tarım merkezi iken 18. yy ve 20. yy başlarında bir sanayi şehri olmaya başladı. Kentin "Caldew Vadisi" semtlerinden Denton Holme, Caldewgate ve Wapping semtlerinde birçok dokuma fabrikası açıldı; mühendislik sanayi gelişti; besin maddeleri sanayi ortaya çıkıp büyüdü. 19. yy başlarında Caldewgate semtini İrlanda Denizi üzerindeki liman olan Fort Carlisle'a bağlayan bir dar kanal açıldı ama 19. yüzyılda bu kanal doldurularak bir demiryolu hattına çevrildi. Fakat 20. yy ikinci yarısında şehir fabrikalarını kaybetmeye başlaşıp bir buhran içine girdi ve diğer sektörlerin geliştirilmesine başlanıldı.
19. yy ve 20. yy başları döneminde ortaya çıkan ve sonra kaybolan bir sanayi birimine örnek Denton Holme'da "Ferguson Printers" şirketine ait büyük bir dokuma emprime fabrikasıdir ve 19.yy kurulan  büyük fabrika 1990'li yıllarda kapatılmıştır. Carlisle'da önemli fabrikaları arasında önemlileri (şimdi "United Biscuits" Şirketine bağlı olan) "Carr's" biskuvi ve kek fabrikası; Kangol tekstil ve bere fabrikası; (şimdi "Crown Holdings" şirketine bağlı) Metal Box metal konserve kutusu fabrikası; "Cowans Sheldon" ve "Cavaghan ve Gray" besin maddesi sirketi fabrikaları vardı. "Carr's" ve "Metal Box" üretim merkezleri hala Carlisle'da bulunmaktadır. "Cowans Sheldon" 19.yyda kentte kurulup o yüzyılda dünyada önemli demiryolu ve gemicilik yapım şirketlerinden biri olmuştu ve 1987de Carlisle'daki üretim merkezini kapatmıştır. 2004e kadar Carlisle en büyük sayıda işçi çalıştıran "Northern Foods" şirketinin bir branşı olan "Cavaghan ve Gray" şirketinin iki fabrikası kentte bulunmakta idi ve bu fabrikalar süpermarketler için dondurulmuş besin maddeleri imal etmekteydiler; 2005de 600 işçi işsiz bırakılarak bu fabrikalardan biri kapatıldı ve üretim yeni işçi almadan diğerine geçirildi. İngiltere'de isim yapmış inşaat firmalarından olan "John Laihg" ile kamyon nakliyat ve lojistik firması olan "Eddy Stobart"'yta Carlisle'da kurulmuştu.
19. yy. Carlisle büyük bir demiryolu merkezi oldu. Merkezi "Citadel İstasyonu" kurulmadan Carlisle'da birçok değişik yerde değişik demiryolu firmaları hatları için değişik tren garları bulunmaktaydı. "Citadel İstasyonu" kurlduktan sonra 7 değişik demiryolu bu istasyonu kullanır oldu. Carlisle 'da Kinmoor mevkiinde Avrupa'nın en büyük marsandiz trenleri manevra garı bulunmaktaydı. Bu manevra garı halen  "Freightliner Heavy Haul", "DB Schenker Rail UK" ve "Direct Rail Services" firmaları tarafından kullanılmaktadır.
Carlisle'da şehir merkezine yakın eski sanayi fabrikalar yerine açılmış ve şehrin varoşlarında kurulmuş sanayi bölgeleri ve işletme merkezleri içinde çalışan çeşitli hafif sanayi şirketi bulunmaktadır.