Başpelit, Havza

Tarihçe

Başpelit Mahallesinin Cumhuriyetten önceki ismi Şerbelik olarak bilinmektedir. Şerbelik adının çok eskilerden beri kullanıldığı bilinmektedir . Şerbe, bir içim su anlamındadır. Şerbelik te suluk, suyu bol ve tatlı olan demektir. Mahallede çok eskiden beri çeşitli meyve ağaçlarının bolluğu bilinmektedir. Elma, armut, dut, ayva ağaçlarının yanında acuk denilen yabani elmaların bulunduğu bilinir.En çok da kiren de denilen kızıcık ağaçları. Mahallenin her tarafında bol miktarda bulunur. (Henüz Amerikaliların kolayı keşfinden yıllar önce bizim ekçi çalkamamız, kızılcık şerbetimiz vardı.)
Bu meyvelerden pekmez ve ekşi denilen çalkamalık yapılmaktadır. Güz mevsiminde toplanıp pişirilerek sıktaç denilen cenderelerde sıkılarak şıra elde edilmektedir. Bu şıralar pelit odunu ile çalkamalık kıvamına gelene kadar kaynatılır. Yemeklerde veya misafir geldiğinde çalkama olarak ikram edilir. Bu çalkama denilen meyve şerbetlerinin bolluğundan buraya şerbelik denilmiştir. Halk dilinde söylene söylene daha sonra da şerbetli-şerbetlik- şerbelik şekline dönüştüğü sanılmaktadır. Cumhuriyetten sonra Eskiden kullanılan köy isimlerinin değiştirilmesi veya düzeltilmesi çalışmalarında mahallesimüzdeki pelit ağaçlarının çokluğundan dolayı BAŞPELİT olarak değiştirilmiştir.
Mahallenin yerleşimi çok eski tarihlere dayanmaktadır. Bilinen bir araştırmanın olmaması arkeoloji tarihçilerinin orayı bilmemesinden dolayıdır. Gerçekten araştırma yapılırsa Şerbelik Mahallesinin M:Ö 4000 yıllara dayandığı görülecektir. Bunu nereden mi çıkarıyorum. Mahallenin şu an kullandığı mezarlıkta bazı mezar yerlerinden çömlek mezarları çıkmıştır. Ancak bu mezarlar yetkililere bildirilmemiştir. Aynı zamanda bu mezarda çıkan lahitlrin yönleri de müslüman mezarlarına göre terstir. Bu konuda araştırma yapmak isteyenler Recep Çakır'ın (Akman'ın Recep)mezarına bakabilirler. Bazı kaplar, çizgili ya da sığ oluk bezeme ile süslenmiştir. Bezemelerin içleri beyaz renkte bir dolgu maddesi ile doldurularak iyice belirgin hale getirilmiştir. Bilimsel araştırma sonuçları ile mezarlığın, dolayısıyla bu kapların, MÖ 4. bin yılın sonuna tarihlenmesi kesinleşmiştir.Ayrıca mahallenin güneyinde kunnaz adı verilen bölgede ören yerleri vardır.
Buralarda bulunan çanak, çömlek,tuğla ve kiremit parçalarının bulunduğu bilinmektedir. Köylülerin bu bölgelerde define aramaları sonucu birçok tuğla ve kiremit parçalarının varlığına şahit olunmuştur. Bekir Tepesi ve Aşkar tepesinde bulunan mağraların da yine çok eski yıllarda buraların yerleşim yerleri olduğu ip uçlarını vermektedir.
Mahallede bulunan bu kalıntıların ve cömlek mezarların ilk tunç çağı özellikleriyle (Antik çağ) örtüştükleri tespit edilmiştir. Havza Ladik çevresinin tarihi geçmişi incelenincede bu bilgiler doğrulanmaktadır. .

Coğrafya

Samsun iline 75 km, Havza ilçesine 11 km uzaklıktadır.

İklim

Mahallenin iklimi, Karadeniz iklimi etki alanı içerisindedir.

Ekonomi

Mahallenin ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır.

Altyapı bilgileri

Mahallede, ilköğretim okulu yoktur fakat taşımalı eğitimden yararlanılmaktadır. Mahallenin içme suyu şebekesi vardır ancak kanalizasyon şebekesi yoktur. PTT şubesi ve PTT acentesi yoktur. Sağlık ocağı ve sağlık evi yoktur. Mahalleye ulaşımı sağlayan yol asfalt olup mahallede elektrik ve sabit telefon vardır.