google/wiki40b huggingface dataset:
Yersinia pestis

Tarihçe

Y. pestis, 1894 yılında Pasteur Enstitüsü'nden bakteriyolog Alexandre Yersin tarafından, Hong Kong'daki bir veba epidemisi sırasında keşfedilmiştir. Yersin, Pasteur düşünce okulunun bir üyesiydi. Aynı dönemlerde Koch metodolojisini kullanan Japon bakteriyolog Şibasaburo Kitasato da epidemiye neden olan ajanı aramaktaydı. Fakat veba ile Yersinia pestis arasındaki ilişkiyi kuran ve bulan Yersin'dir. Bakteri orijinal olarak Pasteurella pestis olarak adlandırılmış, ismi 1967'de Yersinia pestis olarak değiştirilmiştir.

Bulaşması

Y. pestis insanlara bit aracılığıyla bulaşır. Bit ısırığıyla, hastalık yapmaya yetecek miktarda bakteri geçişi olabilir. İnsanlarda ve özellikle fare ve sincap olmak üzere kemirgenlerde hastalık yapar. Fareden fareye ve fareden insana bit yoluyla, insandan insana ise  pirelerle geçer.

Patojenliği ve insanda bağışıklık

Y. pestis'in patojenliği  fagosite edilmesini engelleyen iki antijen sayesindedir: Hastalığın oluşması için mutlaka bulunması gereken faktörler olan F1 ve VW antijenleri bakteri tarafından 37 °C sıcaklıkta üretilirler. Bu yüzden bakterinin yaşam çemberinde önemli yer tutan bitte üretilmezler. Y.pestis  kanda bulunan  monositlerin içinde yaşayabilir ve antijenlerini üretebilir. Ancak  nötrofillerin içinde yaşayamaz. Doğal ya da edinilmiş bağışıklık antijenlerine karşı üretilen  opsonize edici  antikorlar yoluyladır.
Hastalık bulaşma riski yüksek yerlerdeki yetişkinler için  formaldehitle öldürülmüş bakterileri içeren bir aşı mevcuttur. Ancak sınırlı etkisi ve ileri derecedeki yangısal yanıtlar sebebiyle tercih edilmez. Antijenlere bağlı olarak genetik teknoloji yöntemleriyle üretilecek bir aşı için çalışmalar sürmekte ve umut vadetmektedir.

Genomu

Amerika Birleşik Devletleri'nde bir klinikte elde edilmiş örnekte bulunan CO92  suşunun genomu yakın zamanda çözülmüştür.  Kromozomu 4.653.728  baz çifti uzunluktadır. Kuzenleri Y. pseudotuberculosis ve Y. enterocolitica gibi Y.pestis de pCD1  plazmidine sahiptir. Y. pestis'de buna ilave olarak pPCP1 ve pMT1 plazmidleri de vardır. Bu plazmidler bir araya geldiklerinde HPI denen bir patojenlik adası oluştururlar. Bu özel gen durumu Y. pestis'in meşhur bulaşıcılığını sağlayan proteinleri kodlamaktadır. Bu faktörler, pek çok fonksiyonun yanında bakterinin konağa bağlanmasını, içsel proteinlerini konağa aktarmasını, bakterinin konağı istila etmesini ve  eritrositlerden almasını sağlarlar. Y. pestis'in Y. pseudotuberculosis'den geliştiği düşünülmektedir. İki türün arasında sadece bazı plazmid farkları vardır.

Duyarlıkları

Y. pestis birkaç  antibiyotiğe, özellikle de streptomisin ve kloramfenikol'e ileri derecede duyarlıdır.  Tetrasiklinler de bazen sinerjistik çalıştıkları streptomisinle beraber verilebilir. Ancak bu antibiyotiklerden birine, hatta ikisine birden dirençli suşlar da izole edilmiştir.
Tuncelispor

Tarihçe

1984-1985 sezonunda 3. Lig'in yeniden kurulmasıyla bu lige katılan kulüp, tarihinde ilk kez profesyonel liglerde mücadele etmeye başladı. İlk iki sezonunda da lig sonuncusu olmasına rağmen küme düşme uygulamasının olmaması sebebiyle ertesi sezonlar ligdeki mücadelesine devam etti. 1987-1988 sezonu sonunda 3. Lig 2. Grup'ta 15. sırada yer alıp küme düşen Pazarcık Aksuspor'un bir puan yukarısında kalarak küme düşmekten son anda kurtuldu. 1992-1993 sezonunda, 3. Lig 1. Grup'ta, 15. sırada yer alarak amatör kümeye düştü. küme düştükten sonra dağılan kulübün yerine 2009 yılında Dersimspor kuruldu.
Subaşı

Subaşı veya sübaşı, Türkçe bir sözcük olarak hemen hemen tüm Türk devletlerinde “komutan” anlamında kullanılagelmiştir. Türkçede "sü" asker, ordu anlamındadır. Orhun Yazıtları’nda "sü begi" olarak kullanılmıştır. Karahanlılar orduyu sevk ve idare için "sü başlamak" derlerdi. Kutadgu Bilig’de "sübaşlar er", "sübaşçısı" ve "sübaşlar kişi" olarak kullanılmaktadır. Karahanlılar, Gazneliler, Büyük Slçuklular, Anadolu Selçuklu ve Osmanlı İmparatorluğu, Arapça, Farsça “sahibü’l ceyş” ve “sipehsalar”, Türkçe olarak da “subaşı” sözcükleri kullanılmıştır. Selçuk Bey’in ünvanı da subaşıdır. Subaşı ve benzeri sözcüklerin kullanıldığı tüm Türk devletlerinde bu makam, devletin geleneklerine ve içinde bulunduğu şartlara göre değişmekle birlikte, subaşılık doğal olarak son derece önemli bir görevdir. Subaşı olarak atanacak kişide özel bir takım özellikler aranmıştır. Bunlar arasında askeri konularda, özellikle askeri taktiklerde deneyimli, atak, cesur, cömert, haysiyetli, alçak gönüllü, politik ve stratejik görüşe sahip, örfe bağlı, kalem, silah kullanmakta usta, ilim ve irfan sahibi olmak gibi çok çeşitli özellikler belirtilmektedir.
Osmanlı’nın ilk devirlerinde subaşılık, şehir muhafız kuvvetlerinin komutanı olarak, kadı ve dizdar atanmasıyla birlikte, bir kentin ele geçirilmesinin resmi hale getirilmesi olarak görülmüştür. II. Mehmet zamanında önemi azalmak ve görev alanları daraltılmakla birlikte görev alanları genişletilmiştir. Subaşılar, sancak beyi ve kadıdan sonraki makam olarak görülür olmuştur. Bu gelişmede Bizans kurumlarını benimsemenin etkisi olduğu ileri sürülür. Subaşılık, 15. yüzyıl ortalarından itibaren bölgelerinde daha çok asayişin sağlanmasından sorumlu görülmüşlerdir. Kazalarda sancak beyini temsil ederler. Genellikle kendilerine bir zeamet bağlanırdı.
Kaledibi, Olur

Tarihçe

Mahallenin adı kurulduğu yerdekı kaleye benzer devasa bir kayadan alır.

Kültür

TÜRK kültür gelenek ve görenekleri yaşanmaktadır. Geleneklerine sahiptirler.Akrabalık bağları oldukça güçlüdür.
Köy artvin kars karayolu üzerinde derin bir vadiye konuşlanmış bir köydür. Yayla olarak yalnızçamdaglarındaki uzun yaylayı kullanırlar
Köy halkı başta Bursa olmak üzere İstanbul ve Ankara'ya göç vermiştir. Erzurum Olur Barajı projesı kapsamına arazileryle birlikte dahil edilmıstır. Köy 4 Mahalleden Oluşmuştur. Uğrak Mahallesi Karayoluna 3 km. Mesafededir.

Coğrafya

Erzurum iline 158 km, Olur ilçesine 18 km uzaklıktadır.

İklim

Mahallenin iklimi, karasal iklim etki alanı içerisindedir.

Ekonomi

Mahallenin ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır. Mazgerek mahallesi sakinlerinden Sıtkı Yarar mahallenin büyük ekonomisini yürütmektedir. Kurbanlık zamanı Trabzon iline büyükbaş hayvan ihracatı yapmakta olup mahallenin kalkınmasına büyük yarar sağlamaktadır.

Altyapı bilgileri

Mahallede, ilköğretim okulu vardır. Mahallenin içme suyu şebekesi vardır ancak kanalizasyon şebekesi yoktur. PTT şubesi ve PTT acentesi yoktur. Sağlık ocağı ve sağlık evi yoktur. Mahalleye ulaşımı sağlayan yol asfalt olup mahallede elektrik ve sabit telefon vardır.
Kayalar, Balya

Coğrafya ve İklim

Mahallenin iklimi, bozulmuş Akdeniz İklimi etki alanı içerisindedir. Mahallede kuru tarım yapılmaktadır. Orman arazileri hızla kaçak kesimler ve yangınlar nedeniyle azalmaktadır. Mahallede şu anda binası kullanılmayan eski ilkokul 1938 yılında inşa edilmiştir. Köy ilkokulu 3 sınıflıdır.Taşımalı öğretime Balya ilçesinde öğretim devam etmektedir.

Ekonomi

Mahallenin ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır.
Türkiye Ekonomik ve Sosyal Etüdler Vakfı

Türkiye Ekonomik ve Sosyal Etüdler Vakfı (TESEV), merkezi İstanbul'da bulunan bir Sivil toplum kuruluşu'dur.
Yasal olarak 1994 yılında vakıf şeklinde kurulmuş olsa da, TESEV'in geçmişi 1961'te Dr. Nejat Eczacıbaşı tarafından kurulan Ekonomik ve Sosyal Etüdler Konferans Heyeti'ne kadar uzanmaktadır. Şu anki başkanı Prof. Dr. Yaşar Aydın Uğur'dur.
Kendi tanımıyla Türkiye Ekonomik ve Sosyal Etüdler Vakfı; "bilimsel araştırmalara dayalı bulgular ile politika kararları arasında bağ kurulması için araştırmalar yürütmek, özgür düşünce ve bilgi birikiminin en geniş anlamda yayılmasına yönelik konferans, açık oturum, yuvarlak masa toplantıları düzenlemek amacıyla kurulmuş bir düşünce üretim merkezidir".
TESEV'in yıllık bütçesi 2 milyon Amerikan doları civarında. Bunun 400.000 Amerikan doları Soros Vakfı tarafından karşılanıyor, geri kalanı yerli kaynaklardan temin ediliyor. TESEV ayrıca Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı, Dünya Bankası ve başka organizasyonlardan ödenekler alıyor.
2005 - 2007 yılları arası TESEV'e Dünya Bankası'ndan 159 bin 995 dolar, 136 bin 917.49 dolar ve 36 bin 648.25 YTL, Freedom House'tan 513.85 dolar, National Endowment Democracy'den 26 bin 650 dolar, DCAF'tan (Geneva Centre for the Democratic Control of Armed Forces) 16 bin 40 Euro, European İnstitute'den 2 bin 934 dolar, UNDP'den 20 bin ve 32 bin dolar, Center for International Private Enterprise'den 20 bin dolar ve Açık Toplum Enstitüsü'nden 18 bin 598 Euro geldi. Bu paraların hepsi, 'araştırma ve geliştirme faaliyetlerinde kullanılmak' üzere gönderildi.

Vakfın amacı

Akademisyenler, bürokratlar, iş adamları, yöneticiler, sanayiciler, gazeteciler, sendika liderleri ve çeşitli meslek sahiplerinden iki yüzü aşkın kişi tarafından kurulan TESEV'in amacı; toplumun karşı karşıya bulunduğu sorunları; sorunu birebir yaşayan halk kitlesinden öğrenerek, gerçek çözüm seçenekleri oluşturmak için çalışmalarını bilimsel yaklaşım ve yöntembilim araştırmaları ile yürüterek, akademik araştırmalar ile politik kararlar arasında bir düşünce olarak amaçlanmaktadır.
Acıyurt, Ulaş

Tarihçe

Acıyurt mahallesi bir bey mahallesidir ve bu beyin yaşantısı acılarla dolu olduğu için yaşadığı yere de bu ad verilmiştir.
Köy, vatana büyük hizmetler veren Mehrali Beyin Sultan II. Abdülhamit tarafından Miralay rütbesi verilerek Anadolu'ya daveti üzerine kurulmuştur. Mehralibey ya da Mihralibey büyük bir Türk Beyidir.O Yemen savunmasının ihtiyar delikanlısıdır. O II. Abdulhamitin deyimi ile yularsız bir aslandır.O Doğu cephesinde Ruslara karşı savaşan bir Kafkas beyidir. O Bağdat fatihidir. O Ahmet Muhtar paşanın övgüsüne mazhar olmuş beylerin piridir. O 65 yaşında dahi savaşmak için can atan bir mehmetciktir. O kendisine Adana Ceyhan verilmesine rağmen reddedip kurmaç dağı eteklerini kendisine yurt edinen, kahraman, gönlü zengin, fakir babası 20. yüzyılın Köroğlu'dur. O Atatürk'ün en çok sevdiği on türküden biri olan mehralibey ağıtının baş kahramanıdır. O Osmanlının miralayı,karapakların, terekemelerin ve tüm kafkasların türk beyi, o genç Türkiye'nin ulus devlet yapısının çimentosu, büyük komutan Atatürk'ün silah arkadaşı Rüştü beyin babasıdır.O ermeni zulmüne karşı Türk'ün umudu anadolunun kartalıdır. O Kırkıncı Hamidiye Süvari Alayının kurucusudur... Şimdi torunları ve onu sevenler onun yolunda vatanına ve milletine bağlı, cumhuriyetin ve vatan topraklarının her karışına aşık yeni nesiller yetişeceğine inanıyor ve güven için geleceğe umutla bakıyorlar. Çünkü bu vatanın şehit kanları üzerinde kurulduğunun farkındalar...

Kültür

Karapapak Türkleri gelenek ve görenekleri yaşanmaktadır.
Türk gelenek ve göreneklerini muhafaza eden Acıyurt Köyü; vatanına aşırı bağlı, milliyetçi ve maneviyatçı bir köydür. Acıyurt mahallesine büyük hürmet ve saygı gösterilir. Atatürk tarafından bu köye verilen önem Mehrali Bey ağıtının Atatürk tarafından sık sık dinlemesinden anlaşılmakta (Kültür bakanlığı sitesine bakabilirsiniz) ve kendisine sorulduğunda mehrali beyin büyük bir insan olduğunu vurgulayarak " Onun bakışlarında Türk'ün asilliği vardı" dediği rivayet edilir. Atatürk Acıyurt mahallesine osmanlı'dan gelen ayrıcalığın devamı emretmiş ve köy halkı 99 yıllığında vergi v.s muaf tutulmuştur. Zira bu köy milli mücadelede liderlik yapan bir köydür.
Tanınmış yemekleri olarak gırniş, haşıl, hangel, madımak, patatesli hangel, içli köfte, ekmek aşı, hasıta, kuymak, kete,içli kete, gösterilebilir.
KÖY KARAPAPAK mahallesidir.

Coğrafya ve ulaşım

Sivas iline 65 km., Ulaş ilçesine 24 km. uzaklıktadır.

Ekonomi

Mahallenin ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır. Köy nüfusunda okur yazarlık oranı Türkiye ortalamasının üzerindedir. %85'lik kısmı üniversite mezunudur.Çok göç veren bir köydür, zira gençlik okuma ve yazmaya yönlendirilir. Mahallenin yetiştirdiği birçok hakim(11),savcı(7), avukat(24), doktor(15), çeşitli kamu kurum ve kuruluşlarında görev alan müdür(42), genel müdürleri(18) vardır. Mahallede yaz aylarında nüfus yoğunluğu oluşur.

Altyapı bilgileri

Mahallede ilköğretim okulu vardır. Mahallenin hem içme suyu şebekesi hem kanalizasyon şebekesi vardır. PTT şubesi ve PTT acentesi yoktur. Sağlık ocağı ve sağlık evi yoktur. Mahalleye ulaşımı sağlayan yol asfalt olup mahallede elektrik ve sabit telefon vardır.
Ünal Alpuğan

İlk seneler

Almanya'da Türklerin yoğun olduğu Gelsenkirchen kentinde bir işçi ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen Ünal Alpuğan burada Westfalia Buer'nın altyapısında futbola başladı ve ardından SG Wattenscheid 09 altyapısında oynadı.

Kulüp takımları kariyeri

SG Wattenscheid 09'da altyapıdan rezerv takıma kadar yükseldi ve 22 yaşına kadar burada oynadı. 1994-95 sezonunda Regionalliga'da 20 kez SG Wattenscheid 09 II forması giydi. 1995 yılında Almanya'nın Aşağı Saksonya eyaletinde bir yöresel amatör takımı olan FC Rhade'ye transfer oldu.
FC Rhade'de iki sezon oynadıktan sonra Bundesliga'nın köklü ekiplerinden Schalke 04'nın ikinci takımı olan Schalke 04 II'ye transfer oldu. Üç sezon burada futbol oynadıktan sonra hem Schalke'nın yeni transferi Hami Mandıralı'ya tercüman olması hem de sakat oyuncuların yoğunluğu yüzünden oyuncu sıkıntısı çeken as takıma takviye olması için as takım kadrosuna dahil edildi. Burada düzgün kişiliğiyle ve antrenmanlarda gösterdiği özveriyle teknik direktör Huub Stevens'ın beğenisini kazandı ve 20 Şubat 1999 tarihinde VfB Stuttgart'ta karşı oynanan Bundesliga karşılaşmasında ilk Bundesliga maçına çıktı. Sezon sonu Hami Mandıralı Schalke'den ayrılsa da Ünal, Bundesliga'da üç sezon boyunca düzenli olarak forma giydi ve 2001-02 sezonunda Süper Lig ekiplerinden Çaykur Rizespor'a transfer oldu. Çaykur Rizespor'da beş sezon oynadıktan sonra 1. Lig ekiplerinden İstanbul Büyükşehir Belediyespor geçti. İstanbul BB'de iki sezon oynadıktan sonra Almanya'ya geri döndü ve bir Gelsenkirchen takımı olan YEG Hassel'de iki sezon oynadı. Ardından aktif futbol kariyerine noktaladı. YEG Hassel'deki son sezonunda takımda hem oyuncu olarak hem de oyuncu antrenörü olarak görev aldı.
I. Eumenis

I. Eumenēs (UFA: evmenis) (Yunanca: Εὐμένης), Pergamon Krallığı'nın ikinci yöneticisi. MÖ 263-241 yılları arasında beylik yapmıştır. Attalos Hanedanı'nın kurucusu Philetairos'un vârisi ve yeğenidir.
Babası, kurucu Philetairos'un kardeşi Eumenēs, annesi Satyra'dır. Pergamon bir krallık olacak kadar geniş alana yayılmadığından kral olarak değil bey (dynast) olarak adlandırılır. Hüküm sürdüğü dönemde, küçük bir kent devletçiği olan Pergamon'un çevresine tutunmasına, komşu kentlerle dostluğun gelişmesine çalışmıştır.
Orkestra şefi

Orkestra şefi, bestecilerin eserlerini seslendirip yorumlayan orkestrayı düzenleyip yönetebilecek yetenek ve bilgilere sahip müzik sanatçısıdır.
Orkestra şefi, elinde baget denilen ince ve küçük bir değnek olduğu halde, orkestrayı meydana getiren müzisyenler topluluğunu kesin bir otorite ile yönetir. İcra edilecek eserin yorumlanış tarzına karar verir, orkestrada yer alan her müzisyene gerekli gördüğü ritim ve nüansları empoze eder. Şef, müzik eserini çeşitli tonalite anahtarları (sol anahtarı, fa anahtarı, do anahtarı) içinde okumayı bilir. Orkestrasını yönetirken, ister telli, ister vurma, ister nefesli olsun, bütün çalgıların partisyonlarını ihtiva eden ve kondüktör denilen partisyondan yararlanır. Az sayıda icracının yer aldığı bir dans ya da caz orkestrasını yöneten bir şefin görevi nispeten hafiftir.
Çıtak, Karakoçan

Tarihçe

Kürtçe adı Citax' olan köye, anayasa değişikliği sonrası Citak adı verilmiştir.

Kültür

Sıtranların söylendiği, halayların kurulduğu ve ağıtların yakıldığı tipik bir Doğu Anadolu Köyüdür. Köy halkı arasında yöresel kıyafetleri tercih edenler bulunsa da, halkın geneli yeni ve popüler olanı benimsemiştir. Köy sakinleri birbirleriyle iletişim kurarken genellikle anadilleri olan Kürtçe dilini kullanmaktadırlar. Bununla birlikte resmi dil olan Türkçe de köylüler tarafından bilinmekte ve yer yer tercih edilmektedir. Buna ilave olarak, yaşamlarının bir kısmını Batı ülkelerinde geçirmiş olan birçok bireyin yaşadığı köyde, birkaç yabancı dili temel düzeyde bilenlerin sayısı oldukça fazladır. Köylülerin sahip olduğu bu dil yetkinlikleri, köyü ziyaret eden misafirlere, iletişim kurma konusunda büyük kolaylık sağlamaktadır.
Değişen dünya düzenine paralel olarak Köy halkının yaşam şekillerinde de farklılaşmalar gözlemlenmiştir. 1985 yılına kadar elektrik olmadığı için televizyonun bulunmadığı Köyde, yöresel oyunlar sıkça oynanmakta ve festivaller düzenlenmekteydi. Yaşanan değişimin ve yok olmaya yüz tutan değerlerin farkına varan köy halkı, gurbete uğurladıkları diğer Çıtaklılar la el ele vererek 2007 yılı itibarıyla festivalleri geleneksek hale getirme girişimi içerisine girmişlerdir. Netice olarak, takip edilen yıllarda da bu etkinlikler düzenlenmiştir.
Köyde okur yazar oranı düşüktür. Bu sorunun  sebep olacağı ileriki sıkıntıları hesaba katan Köy Halkı, köyde yaşayan çocukların iyi bir eğitim alabilmesi için geniş çaplı bir fon kurmak için çalışmalar başlatmıştır.

Coğrafya

Elâzığ il merkezine 130 Km., Karakoçan ilçesine 30 Km. uzaklıktadır.

İklim

Köyün iklimi karasal iklim olup; yazları sıcak ve kurak, kışları ise soğuk ve uzun geçer. Kışları karlı, ilkbahar ve Sonbahar aylarında ise yağmurludur.

Ekonomi

Köyün ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalı gibi algılanmaktadır. Ancak, özellikle 1980 sonrası konjonktür köyün yoğun göç vermesine sebep olmuştur. Buna bağlı olarak ekili alan ve beslenen hayvan sayılarında azalma meydana gelmiştir. Tüm bu hususlar neticesinde, mevcut köy nüfusunun büyük çoğunluğu geçimlerini sağlamak maksadıyla gurbetteki akrabalarından maddi destek görmektedirler.

Altyapı bilgileri

Köyün içme suyu şebekesi 2002'de faaliyete girmiştir. Kanalizasyon şebekesi yoktur. PTT şubesi yoktur ancak PTT acentesi vardır. Sağlık ocağı ve sağlık evi yoktur. Köye ulaşımı sağlayan yol asfalt olup köyde elektrik ve sabit telefon hattı mevcuttur.
Sogn og Fjordane

Tarihçe

Sogn og Fjordane, Orta çağda Gulating  egemenliğinde kurulmuş olan, Firdafylke (şimdiki Fjordane bölgesi) ve Sygnafylke (şimdiki Sogn bölgesi) tarihi bölgelerinden oluşmaktadır. Orta çağın sonlarında Hordafylke (şimdiki Hordaland ) ve Sunnmørafylke (şimdiki Sunnmøre) ile birleştirilerek Bergenhus len kurulmuştur. Bergenhus len Norveç'in dört leninden (bölgesinden) biriydi. Bergen'de bulunan 
Bergenhus Kalesi adını buradan almıştır.
19 Şubat 1662 tarihinde, kraliyet kararnamesi ile adı Bergenhus amt (valilik) olarak değiştirilmiştir. 1689 yılında Sunnmøre, Romsdal eyaletine bağlanmıştır. Daha sonra 1793'te Bergenhus amt Nordre Bergenhus ve Sondre Bergenhus olmak üzere, güney ve kuzey, iki ayrı eyalete bölünmüştür. 1 Ocak 1919 tarihinde, Nordre Bergenhus amt Sogn og Fjordane Fylke olarak değiştirilmiştir.

Adı ve arması

Sogn og Fjordane adı 1919 yılında oluşturulmuştur. Sogn akarsu anlamına gelir ve üç bölgesinden birinin adıdır. Fjordane ise fiyort kelimesinin çoğul halidir ve Nordfjord ile Sunnfjord bölgelerini kastetmektedir. Bu bağlamda eyaletin adı akarsu ve fiyortlar anlamına gelmektedir.
Arması, gümüş arka plan üzerinde üç mavi tepeden oluşmaktadır. Arma, arazi üzerindeki üç büyük fiyort ile eyaletin coğrafi durumunu gösterilmektedir. 23 Eylül 1983 tarihinde onaylanmıştır. Üç mavi tepe eyaletin üç önemli fiyordunu aynı zamanda üç bölgesini, Sogn, Sunnfjord ve Nordfjord'u simgelemektedir. Neredeyse tüm köy ve kasabalar bu fiyortların birinin üzerinde bulunmaktadır ve illerin adı fiyortlara dayanmaktadır.

Coğrafya

Norveç'in batısında yer alan eyalet, kuzeyde Møre og Romsdal, güneyde Bergen, doğuda Oppland ve güneydoğuda Buskerud ile komşudur. Fiyordları, adaları, şelaleleri ve dağlarıyla zengin bir coğrafyaya sahiptir. Sogn og Fjordane üç ana bölümden oluşmaktadır: “Sognefjord”, “Sunnfjord” ve “Nordfjord”. Bulandet, Bremanger ve Florø çevresinde birçok takımadalar vardır.
Batısında yer alan “Hurrungane” sıra dağları bölgenin en yüksek dağlarını oluşturmaktadır. 2,000 metrenin üzerinde 55 zirveleri vardır. “Sunnfjord” Norveç'in en uzun fiyordudur. Nordfjord yaklaşık 100 kilometre uzunluktadır. Ünlü Nærøyfjord eyaletin güneyinde yer alır. Bu UNESCO tarafından listelenmiş fiyort alanıdır.
Stryn Gölü kenarındaki Jostedalbreen Doğa Parkı'nda yaklaşık 500 km²’lik bir alan içinde Norveç’in en büyük buzulu olan “Briksdalsbreen” bulunmaktadır. Bu buzul 1900 yılından günümüze kadar bir miktar küçülmüş olsa da, kalınlığı halen 440 metre civarındadır. Ayrıca Jostedalsbreen buzulunun bir kolu olan Nigardsbreen Luster belediyesi sınırları içindedir.
Ayrıca eyalette şelaleler bölgesi bulunmaktadır. Jotunheim dağlarında yer alan Ramnefjellsfossen (daha önce Utigardfossen denirdi) Norveç'in en uzun, dünyanın üçüncü en uzun şelalesi ve Vettisfossen 275 metre (902 ft) ile Norveç en yüksek şelalelerinden biridir.
Germania Superior

Germania Superior ("Yukarı Germania"), Germania Inferior eyaletinin yukarı çığırında kaldığı için Yukarı Germania olarak adlandırılan Roma eyaleti. Eyalet aşağı yukarı günümüz İsviçre topraklarının batısını, Fransız topraklarında Jura ve Alsace bölgeleri ile Almanya'nın güney-batı topraklarını kapsardı. Önemli şehirleri arasında Besançon (Besontio), Strasbourg (Argentorate), Wiesbaden (Aquae Mattiacae) ve Germania Superior'un başkenti Mainz (Moguntiacum) sayılabilir.

Roma ilgisinin başlangıcı

"Yukarı Germania" ve "Aşağı Germania" terimlerine Jül Sezar'ın Galya savaşı tasvirlerinde, bölgede yaşayan kabileler çok iyi tasvir ettiği halde, rastlanmaz. Aşağı Germania, Belgic kabileler tarafından işgal edilmişti. Yukarı Germania ise aralarında Helvetler, Sequaniler, Leuciler ve Treverilerin bulunduğu Kelt kökenli kabileler tarafından işgal edilmişti ve Orta Ren'in batı kıyılarındaki Vesontio'yu geri almak isteyen Ariovistus komutasındaki Germenler Sezar tarafından M.Ö. 58 yılında yenilgiye uğratıldılar.
Bu tarihten sonra Romalılar bölgeden bir daha ayrılmadılar. Octavian Caesar tarafından isyan tehlikesi altında oldukları nedeniyle yöntimleri doğrudan kendisine bağlanan Senatoryal eyaletler arasında Yukarı Germania'da vardı. Açıkçası bu topraklar Cumhuriyetin sonlarına doğru eyalet olarak düzenlenmişti. Tacitus Yıllıklar (3.41, 4.73, 13.53) adlı eserinde bu eyaletten bahseder.

İmparatorluğun sınırı

Augustus tüm orta Germania bölgesini Germania Magna adında bir eyalet olarak düzenlemeyi planlamıştı. Bu plan Germenler tarafından Teutoburg Ormanı savaşı ile boşa çıkarıldı. Augustus İmparatorluğu Ren-Tuna hattında sınırlandırmaya karar verdi. Bu aşamadan sonra, hat boyunca Romalıların cezalandırma seferleri ve hattın savunma amaçlı tahkim edilmesi çalışmalarına ağırlık verildi.
M.Ö. 12 yılında Xanten (Castra Vetera) ve Mainz'da (Moguntiacum) büyük operasyonel üsler oluşturuldu. Bu merkezlerin etrafına bir sistem dahilinde tahkimatlar yapıldı. 69-70 yılları arasında Ren ve Tuna arasındaki tüm tahkimatlar Germen isyanları ve lejyonlar arasındaki iç savaş çatışmaları sırasında yok edildi. Ortalığın sakinleşmesinin ardından tüm tahkimatlar eskisinden daha güçlü olacak şekilde yeniden inşa edildi ve Mainz ve Augsburg'u bir birine bağlayan yeni bir yol yapıldı.
Takip eden barış yıllarıyla birlikte savunma tahkimatları geçici karakterlerini kaybettiler. Lejyon üsleri yakınlarında yeni yerleşim bölgeleri kuruldu. 150 yılından itibaren kuleler ve üsler taş kullanılarak yeniden inşa edildi. Artık askerler taştan inşa edilmiş ve içleri fresklerle dekore edilmiş barakalarda yaşıyorlardı. Germen kültürü de değişime uğramıştı. Sezar'ın çalı çırpıdan yapılan perişan kulübelerini yaktığı Suebiler, Chattiler ve Alamanniler artık Roma tarzında yapılmış rahat köylerde yaşıyorlardı.
Germania Superior 90 yılında, Gallia Lugdunensis topraklarının çoğunu alarak bir İmparatorluk eyaleti olarak yeniden düzenlendi. Eyaletin ilk ve en ünlü valilerinden biri olan geleceğin imparatoru Trajan, 96-98 yılları arasına bölgede görev yapmıştır. Helvetlerin yerleşim bölgeleri de Germania Superior eyaletinin bir parçası haline getirildi.