Minos Patlaması

Minos patlaması aynı zamanda Thera veya Santorini patlaması olarak da bilinir. Tarihte bilinen en geniş patlamalardan biridir. Thera Adası ve Minion yerleşiminde meydana gelmiştir. Girit kıyısındaki ada ve tarım alanlarını da kapsar.
Patlama konusunda kesin bilgiler yoktur ama Yunan mitolojisinde geçtiği söylenir. Mısır'daki gürültünün de bundan kaynaklandığı düşünülüyor. Platon'un Atlantis'inin de temel konularının bu patlamadan oluştuğu da iddia edilir.

Patlama

Jeolojik kanıtlar, Thera yanardağının birkaç yüz bin yılda sayısız kez patladığını gösterir. Yinelenen süreçte yanardağ şiddetle patlayacak, patlamadan sonra dağın üzerinde kaldera oluşumu başlayarak su birikmesi ve kaldera gölleri ortaya çıkmaktadır.
Bu felaket patlama, dağın hemen kuzeyinde bulunan Nea Kameni adası üzerine odaklanmıştı. Ada üzerine volkanik kül yağışı oldu.

Patlama Büyüklüğü

2006 yılında uluslararası bilim adamlarından oluşan bir ekip tarafından yapılan araştırmalar patlamanın bilinenden daha büyük olduğunu ortaya çıkardı. Patlama 39 km alanı karasal olarak etkiledi ve bu alanda karadaki her şey zarar gördü. Volkanik patlayabilirlik endeksi 7. olarak belirlenmiştir.

Jeomorfoloji

Çatlatma işlemi henüz bilinmemekle birlikte istatistiksel analizler gösteriyor ki patlamadan hemen sonra kaldera oluşumu başlamıştır. Patlama anında adanın güney ve doğu sahillerinde ki küçük alanlarda gerileme baş göstermiştir. Patlama anında bölgenin etrafındaki manzara pomza çökelleri tarafından örtülmüştür. Bazı yerlerde kıyı şeridi kalın tüf altında kaybolmuştur. Patlamanın ardından adanın jeomorfolojisi değişim göstermişti ve patlama sırasında adanın jeomorfolojisi yoğun bir erozyon fazı ile karakterize edildi.

Volkanoji

Bu "Pilinian" patlama tahmin edilenden çok daha yüksek değerlerde (30 – 35 km) sonuçlandı. Stratosferde kül bulutu oluştu. Buna ek olarak magma yanardağa yakın olan sığ denize temas ederek körfezde buhar patlaması yaşandı.
Patlama 115–492 ft yüksekliğe ulaşmıştı.Bu şiddetli patlamayla oluşan Tsunami adanın güney kıyılarını harap etti. Akdenizin başka bölgelerinde Thera patlamasıyla oluşan ponza yatakları vardır.

Patlama izleri

Arkeolojik tarihler ile çatışma ve zıt halde olan radyokarbon tarihleri Doğu Akdeniz kültürlerinin doğrulanmış kronolojisi için çok önemlidir. Minos Patlaması için önemli bir belirteç olan Tunç Çağı Ege ve Doğu Akdeniz'in, MÖ tüm kronolojisinin hizalanması için sabit bir nokta sağlar. Bu kanıtlara rağmen patlamanın kesin tarihini belirlemek zordur. Arkeologlar kabaca M.Ö 1500'ü patlamanın tarihi olarak göstermişlerdir. 2013 yılında arkeolog Kevin Walsh radyokarbon delillerini sunarak MÖ 1628 gibi olası bir tarih ortaya koymuştur.

Buzul karotları ve ağaç halkaları

Grönland buzul karotları Minos patlamasının MÖ 1642 yılında bir volkanik patlama olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte buz çekirdeğinden alınan volkanik kül Minos patlaması ile eşleşmiyor. Ancak bu volkanik kül örnekleriyle varılan sonuçlar tartışmalı olmuştur.
Patlama tarihini bulmak için diğer bir yöntem ise ağaç halkaları ile çalışılan Dendrokronoloji yöntemidir. Kuzey Amerikada ağaçların normal büyümesine engel olan bir olayın M.Ö 1629 -1628 sırasında oluştuğunu ağaç halkaları sayesinde öğrenilmiştir.
Gröndland buzul karotları ve patlama ile ağaç halkası arasındaki ilişkinin korelasyon delil yetersizliği nedeniyle tamamen savunulamamaktadır.

Minos Uygarlığı

Patlama yakınındaki yerleşim yeri Akrotiri tabakası içerisine gömülmüş oldu. Bu patlama ile Minos uygarlığının ciddi bir nüfus kaybı yaşadığı düşünülüyor. Sadece volkanizma değil volkanizma sonucu harekete gecen diğer doğal afet unsurları olan deprem, tsunami,heyelanlar da halkın zarar görmesine yol açmıştır

Çin kayıtları

Çin kayıtlarında MÖ 1618 tarihli yıllıklarda Shang Hanedanının bir patlama ile gelen çöküşünden bahsedilmektedir. Kayıtlarda geçen tabirler: "sarı sis", "loş bir güneş" patlamanın göstergesi olmaya çok yakındır.

Mısır tarihinin etkisi

Mısır yıllıklarında ise aynı yıllarda (MÖ 1500) ağır kum fırtınaları,kısa süreli iklim değişikliklerinden bahsedilmiştir.

Yunan Gelenekleri

Yunan kültüründe ise o dönemde yazılan yıllıklarda yaşanan bu olaylar tanrıların gazabı olarak yorumlanmış ve Zeus'un gökleri deldiği, yıldırım ve şimşekler gönderdiği tasvir edilmiştir.