Bünyan

Tarih

Bünyan tarihinin çok eski olduğuna dair kanıtlar ilçe yakınlarındaki köylerdeki mevcut mağara ve kalıntılardan anlaşılmaktadır. MÖ 4000-1200 yıllarından Hititlere dayandığı anlaşılmaktadır. İran, Asur ve Roma kültürlerini yaşamış Anadolu Selçuklu Devleti zamanında Türkleşmiştir. Bölge 1515 tarihinde Yavuz Sultan Selim tarafından Osmanlı İmparatorluğu topraklarına katıldı.
Eskiden adı Sarımsaklı olan ilçe, 1895 yılında Sivas ilinin Pınarbaşı (Aziziye) ilçesinden çıkartıldı ve Bünyan-ı Hamid adını kazanarak ilçe oldu. Bu isim "Hamid'in Yapısı" anlamına gelmektedir. 1908 yılında Meşrutiyet'in ilanı sonucu Osmanlı Padişahı II. Abdülhamid'in tahttan indirilmesi ile Hamid adı kaldırıldı ve ismi Bünyan olarak devam etti. 1912 yılında Sivas ilinden ayrılarak Kayseri iline bağlandı.
Bölgedeki tarihi eserler Hititler ve Selçuklular zamanından kalmıştır. Bu eserlerden bazıları Büyük Bürüngüz köyündeki Daniş Ali Bey Camii, Cami-i Kebir mahallesinki Bünyan Ulu Camii, Kayabaşı Mağaraları, Samağır köyündeki Abdurrahman Gazi Türbesi ve mağaralar, Doğanlar mahallesindeki Şammaspir Kilisesi, Karakaya kasabasındaki Seyit Halil Türbesi, Yenice mahallesindeki Papaz Çeşmesi, Sultanhanı köyündeki Sultan Hanı ve Karadayı köyündeki Karatay Hanı'dır.

Coğrafya

Bünyan merkezi, Koramaz Dağı'nın kuzey yamacına kurulmuştur. İl merkezine 40 km uzakta bulunan ilçenin toplam yüzölçümü 1306 km² olup ilçenin rakım değeri 1375 metredir.

Bulunduğu yer

36-37 Boylam ve 38-39 Enlem dereceleri arasında bulunan ilçe, doğuda Pınarbaşı, güneyde Tomarza ve Talas, batıda Kocasinan ve Melikgazi, kuzeyde Sarıoğlan, Akkışla ilçeleri ile komşudur. Erciyes Dağı'nın 40 km. kuzeydoğusunda yer almaktadır.

İklim

Karasal iklim hüküm sürer. Yazları sıcak ve kurak kışları soğuk ve kar yağışlı geçer. Yağmurlar genel olarak Nisan, Mayıs ve Ekim aylarında boldur. Kar ise Aralık, Ocak ve Şubat aylarında yağar. Yıllık ortalama yağış miktarı 35 santimetredir.  Yıllık ortalama sıcaklık 10° civarındadır. Gece ile gündüz arasındaki ısı farkı oldukça fazladır. Kış aylarında kuzeyden Poyraz, yazları doğudan Karayel, güneyden Lodos en çok esen rüzgarlardır. İlçe merkezinde daha çok doğudan batıya “Boğaz Yeli” denen soğuk rüzgar eser.

Bitki Örtüsü

Dağlarda yetişen bodur çalılıklara ve keven bitkisine rastlanmaktadır. Son yıllarda ilçe merkezinde ve köylerde bulunan su boylarında kavak ve söğüt ağaçları dikilmeye başlanmıştır. Meyveciliğe yönelik olarak ise meyve bahçeleri mevcuttur. İlçede kayısı, elma ve armut bol olarak yetişmektedir.

Ekonomik yapı

İlçe ekonomisini tarım, hayvancılık, mevsimlik inşaat işçiliği ve halıcılık oluşturur. İlçede bir adet fabrika bulunmaktadır. Bu fabrikada 50-55 civarında insan çalışmaktadır. 1970'li yıllarda halk iştiraki olarak kurulan ve çelik grit ve çelik bilye üreten Bünsa Döküm AŞ.'dir.

Tarım

Tarla tarımı köylerde ve ilçede en temel uğraş olup sadece hayvancılıkla geçinen köy bulunmamaktadır. Tarım ve hayvancılıkta istenen verime daha ulaşılamamıştır. Buğday ambarı bulunur. Buğday işleme fabrikaları vardır.Tarım hayvancılığa bakarak iyidir.
Gilaboru meyvesi (halk arasında Giraboğlu olarak söylenir) buranın önemli gelir kaynaklarından birisidir. Böbrek taşı problemleri ve idrar yolu rahatsızlıklarına faydalı olan bu meyvenin üretiminin büyük kısmı bu ilçede yapılmaktadır.

Halıcılık

Halıcılık ekonomiye katkı anlamında ilçe merkezi ve köylerde uğraşılan bir zanaat dalı olarak yerini korumaktadır. Fakat son 10 yıl içinde önemi ve kapsamı sürekli azalmaktadır. Her evde bir halı tezgâhı mevcut olup kadınlar tarafından halı dokunmaktadır. İlçenin adını ülke genelinde ve yurt dışında duyuran Bünyan halıcılığının ekonomik şartlara ve makine halıları üretimi ile rekabet etmesi günden güne zorlaşmaktadır.

Sosyal yapı

İlçe eğitime önem vermektedir.  Ancak Erciyes Üniversitesi'nin herhangi bir kolunun ilçede olmaması şaşırtıcıdır. Çok yaşlı kimselerin dışında okuma yazma bilmeyen sayısı çok azdır. Okuma yazma oranı %99’dur. İlçe genelindeki tüm okullarda “Tekli Eğitim” yapılmaktadır.
İlçede önemli bir eğlence merkezi yoktur. Ancak Bünyan Belediye Başkanlığı'nın kurmuş olduğu Kayaaltı Alabalık Üretme Çiftliği, Sarımsaklı Çayı’nın kaynağı olan Pınarbaşı ile Kayseri-Malatya yolu üzerinde bulunan Sultan Çiftliği Alabalık Tesisi piknik alanı olarak ilgi çekmekte, az da olsa eğlence sunmaktadır.

Mimari ve Tarihi Eserler

Eski konutlar birbirine yakın olarak toprak örtülü olarak yapılmış olup, hâlen mevcutları vardır. Yeni binalar ise betonarme ve çatılı olarak yapılmaktadır.
Tarihi değeri olan Konak adında bir bina vardır ve sahipleri tarafından konut olarak kullanılmaktadır. Yerleşim merkez ve köylerde toplu bir görünümdedir.
Mezra şeklinde dağınıklık yok denilebilir. Sadece Koyunabdal Kasabasında mezra bulunmaktadır. İlçe merkezinde ve Karahıdır köyünde birkaç çiftlik yerleşimi bulunmaktadır. Toplu yerleşim dolayısıyla devlet hizmetleri rahat götürülebilmektedir.
Ayrıca Sultanhanı, Karadayı ve B.Bürüngüz Köylerinde Selçuklulardan kalma tarihi binalar ve kervansaraylar mevcuttur.