Kozçeşme, Biga

Tarihçe

1884 yılı sonbahar aylarında Bulgaristan’ın Şumnu-Razgrat kasabası Karaveliler ile diğer komşu köylerin göç hazırlığı tamamlanıp anavatana göç ederler. Önce birkaç kişilik keşif grubu Balıklıçeşme tarafına gelerek araştırma yaparlar, daha sonra göç grupları bugünkü bölgeyi Sarıcaköylü Gemici Oğulları’ndan 60 hane olarak yerleşilir. Burada bol ceviz olup sulak yer olduğundan Kozçeşme ismi verilmiştir. (koz eski dilde ceviz demektir.) Kozlar,Kozalan da denildiği olmuştur.
Kozçeşme belde halkı rumi 1291, miladi 1875 tarihinde Bulgaristan’ın Şumnu vilayeti Razgat kasabası Karaveliler köyünden 60 hane olarak göç ederler. Halk arasında bumlara 93 muhacirleri denir. Bulgaristan’da savaş ve baskılara dayanamayıp göç etme kararı alırlar. Göçten iki yıl önce bölgeye Molla Hasan ve Bacak Kadir isimli şahısları keşif için gönderirler. Bunlar Eskibalıklı’da iki yıl kalarak yerleşim yeri ararlar. O tarihlerde çevrede sadece Hisarlı Köyü, Pekmezli Köyü ve Danişment Köyü bulunmaktadır. Köylüler muhacirler gelip yerleşecek diye su kaynaklarını ya söylemezler veya bir şekilde kapatırlar. Muhacirlerin buralara yerleşmesini istemezler. Molla Hasan ve Bacak Kadir Hisarlı Köyünden Çakır Ağa’nın çobanından bugünkü Belde meydanındaki çeşmenin yerini öğrenirler.
O zaman çeşmenin etrafında böğürtlenler ve koz ağaçları (ceviz ağacı) vardır. Daha sonra Bulgaristan’daki yakınlarına haber göndererek 60 hane olarak gelirler. Belde’nin yeri o gün Sarıca Köyü’nden Gemici Oğulları’na aittir. Yerleşim yerinin bedeli Gemici Oğullarına ürünlerini hasat ederek (yani orak biçerek) ödenir. Burada bol ceviz olup sulak yer olduğundan Kozçeşme ismi verilmiştir. (koz eski dilde ceviz demektir.) Kozlar, Kozalan da denildiği olmuştur. Son olarak KOZÇEŞME olarak kalmıştır. Kaynak: Engin Gürsu, Biga-Pegai, 18-09-2001, Biga Doğuş Gazetecilik, Matbaacılık, Yayıncılık Ltd. Şti.
Daha sonraları Kozçeşme’nin etrafına Selvi , Gündoğdu , Gürgendere, Arabakonağı, Kazmalı, Karaağaç,Çömlekçi ve Gürçeşme gibi köyler de yerleşir.
Kozçeşme; Karabiga ve Gümüşçay’dan sonra Biga’nın üçüncü beldesi olarak 1973 Aralık ayında belediye olmayı hak etmiştir. 6360 Sayılı Kanun uyarınca belediye teşkilatı kaldırılarak köy statüsünü almıştır.

Coğrafi konumu

Kozçeşme, Çanakkale ili Biga ilçesine bağlı, Biga’ya 25 Km., Lapseki ilçesine 42 Km., Çanakkale iline 77 Km. mesafededir. Kozçeşme Beldesi Biga-Lapseki arasında bulunan il karayolu üzerindedir. Beldemiz Ağaküy’den başlıyarak Pekmezli ve Gündoğdu köylerinden geçerek Kozçeşme’ye ulaşır, oradan Karaağaç, Beyçayır ve Şahinli köylerinden geçerek Lapseki’ye bağlanır. Beldemizin doğusunda Gündoğdu Köyü, kuzey doğusunda Selvi ve Hisarlı Köyleri, kuzey batısında Gürgendere ve Arabakonağı köyleri, batısında Kazmalı ve Karaağaç ve Çömlekçi köyleri, güneyde ise Gürçeşme ve Danişment köyleri bulunur.
Beldemizin arazisi yarı dağlık ve ormanlık olup arazi üzerinde küçük çay ve dereler vardır. Arazi büyüklüğü ortalama 10 bin dönüm ekilebilen, 10 bin dönüm de ormanlık alandan meydana gelmektedir. Beldemizin batı ve güney batı yönleri ormanlıktır. Ormanlar meşe türü ağaçlarla kaplıdır. Yine bu yönlerde Tahtatepe, Dedetepe, Kocatepe gibi ormanlık ve baltalık alanlar vardır. Kuzey batı yönünde Kozçeşme Çay’ı üzerinde 4.240.000 m³ kapasiteli Kozçeşme Göleti vardır,. kuzey doğu ve güney yönleri de mera ve tarlalarla çevrilidir. Göletin sulama kapasitesi 4000 dönümdür.
Köyde bulunan Kozçeşme Göleti’ni besleyen çay Kazmalı Köyü merasından doğar, Hisarlı ve Gündoğdu Köylerini geçerek Pekmezli Köyü civarında Atlı Çay ile birleşir. Ayrıca Beldemiz Teltarla mevkiinde doğan Gemici Dere’si de Danişment Köyünden geçerek Atlı Çay ile birleşir. Her iki dere Atlı Çay ile birleştikten sonra Güleç Köy altında Kacabaş Çay’ı ile birleşerek Karabiga Belde’si civarında Marmara Denizi’ne dökülür.
Beldemizin ormanlık alanlarında çimentoda katkı maddesi olarak kullanılan tras taşı madeni, süslemecilikte kullanılan yeşil taş madeni ve yine tünel sistemiyle daha önce çalışmış ve çalışabilir yüksek kalorili kömür ocakları vardır. Ancak kömür ocakları bugün itibarıyla bulunan rezerv yeterli bulunmadığından faal değillerdir.