Sovyetler Sarayı

Tarihi

1922 Aralık tarihinde Sovyetler Birliği Komünist Partisi Kongresi'nde Sergei Kirov Ticaret Birliği Sarayı'nda toplanan delegelere partinin devrim için "Proleter iktidarının amblemi" olarak görkemli ve yepyeni bir saray inşa edeceğini duyurdu. Planlamalar Vladimir Lenin'in ölümünün ardından, 1924'te başladı fakat Merkez Komite Sovyetler Sarayı'nın tasarımı için bir yarışma açıldığını resmen ancak 1930'da ilan etti. Modernizmin ünlü temsilcisi Le Corbusier de dahil olmak üzere, 160 katılımcı vardı. Molotov'un başkanlığındaki bir yargıçlar komisyonu üç yıl sonra kimsenin kazanamadığına karar verdi; ancak Sovyet mimar Boris İofan'ın liderliğindeki bir ekibe, başvurularını bir kez daha gözden geçirmeleri için bir şans tanındı. Dev gibi bir düğün pastası şeklinde tasarladıkları bina modeli Stalin başkanlığında toplanan komite tarafından kabul edildi. Ayrıca Sovyetler Birliği Kahramanı ödülünü üç kere alan kişilerin heykellerinin birer sütün şeklinde Sovyet Sarayı projesi içinde yer alması düşünülmüştü.
Sovyetler Sarayı'nın proje yarışması o dönemde büyük yankılar yarattı. Okullu çocuklar, emekliler, işçilerle memurlar kendi ideleri ve taslaklarını gönderiyordu. Yabancı ülkeler de içinde, yerli mimar derneklerinin gönderdikleri proje sayısı 160 civarındaydı.
İnşaat iki yıl sonra, 1937'de Kremlin yakınlarında, Moskova'nın ortasında, yıkılan İsa Katedrali'nin arazisinde geniş ve hevesli temel atma çalışmalarıyla başladı.

Yapı hakkında

Sovyetler Sarayı, bitiş tarihi olarak planlanan 1942 yılında dünyanın en büyük binası olacaktı. 110.000 metrekarelik bir zemin alanı vardı. 420 metrelik yüksekliği, New York'taki inşası henüz tamamlanan Empire State Binası'ndan daha fazlaydı. Geniş giriş katında (kat öyle genişti ki, temel atmak için kullanılan beton SSCB'nin yıllık çimento üretiminin yüzde 16'sına mal olmuştu) birbiri üzerine yerleştirilmiş altı katmanlı kule bulunmaktaydı. Hepsinin üzerinde ise (New York'taki) Özgürlük Heykeli'nden üç kat daha büyük, yüksekliği 90 metreyi geçen anıtsal bir Lenin heykeli vardı. Devasa heykel 35 metrelik kolları ve 6 metrelik parmaklarıyla gökyüzüne uzanıyor, 60 kilometre öteden görülebiliyordu. Etkileyici sahte-klasik giriş holünden girilen saraysa bazı yerlerde genişliği 250 metreye varan, Moskova'nın merkezine dek uzanabilecek yepyeni bir yol gibiydi. İçeride, 100 metrelik bir kubbenin altında dünya sosyalizminin 25.000 delegesi için bir kongre salonu bulunuyordu. Yan bölümde ise 6.000 koltuklu bir salon daha bulunmaktaydı. Ayrıca binada 120 asansör, 60 yürüyen merdiven bulunacak, salonlar, kulüpler, galeriler, müzeler içerecek ve hükümet arşivlerine ev sahipliği yapacaktı. Bütün bunlar modernleşme öncesi bir çağdan kalan ideal şehir imajıyla, antik dünyanın yedi harikasıyla yarışabilecek yeni bir ütopik medeniyeti birleştirmeyi amaçlıyordu. Methiye yazarlarından biri "Binayı öyle inşa edeceğiz ki, eskimeden, sonsuza dek ayakta kalacak" diye yazmıştı.

İptali

Yapının çelik iskeleti 1941'de tamamlandı. Ancak Nazilerin Sovyetler Birliği'ne saldırması nedeniyle inşaat aniden kesildi. Binanın iskeleti ise sökülerek çeşitli güçlendirme çalışmalarında, demiryolu köprüleri yapımında ve savaşta kullanılmak üzere tanksavar istihkamlarının kurulmasında kullanıldı.

Günümüzde

1958-1960 yılları arasında saray alanı, büyük bir açık hava yüzme havuzuna dönüştürülmüş ve 1994 yılına kadar Moskova Havuzu olarak kullanılmıştır.