Saptıran, Aşkale

Tarihçe

Mahalle Erzurum-Erzincan eski İpek Yolu'nun Bayburt kavşağında yer alması nedeniyle, özellikle yakında bulunan ve 17. yüzyılda kurulmuş olan Karasu Hanı'ndan çıkıp Bayburt'a gideceklere sapak olarak tarif edilen nokta olması sebebiyle bu ismi almıştır. İsminin, Kurtuluş Savaşı sırasında mhalle halkının düşmanları yanıltıp hedef şaşırtmalarından geldiği de söylenir. Diğer rivayet ise ismin katıksız Türk manasına gelen "Saf-Turan" veya "Sap-Kıran" kelimelerinden geldiğidir. Mahallenin geçmişi çok uzun değildir. 1800'lü yılların sonuna doğru iki kardeş tarafından kurulduğu rivayet edilir. Diğer bir rivayet ise mahallenin Romalılardan beri var olduğudur. Şu an mahallede yaşayan ailelerin en erken mahalleye yerleşeni en fazla dört nesil öncesine dayanmaktadır. Bu da yaklaşık 200-250 yıllık bir geçmiş eder ki yaklaşık 1800'lü yıllara denk gelmektedir. Ailelerden bir kısmının ise İspir tarafından geldiği rivayet edilir.
Mahalle Kop Dağının eteklerindedir. Mahallenin tam güney uzağında Meryem dağı bulunur ki, mahallede ve civarında namaz kılacaklar kıble belirlemede genelde bu dağı esas alır. Meryem Dağının arkasında Erzincan'ın Tercan ilçesi bulunmaktadır. Mahallenin hemen kuzeyinde Beşirin Dağı denen tepe bulunmaktadır. Mahallenin hemen batısında yükselen tepeye Karababa adı verilmiştir. Bu tepede etrafı taşlarla çevrili bir türbe bulunmaktadır. Kimi zaman bu türbenin yanında uyulduğunda rüyada bir kimse görüleceği, o kimsenin de uyuyana bir boncuk vereceği, uyandığında gerçekte de o boncuğu elinde göreceğin rivayet edilir. Karababa tepesinin 2–3 km batısında eski ve terk edilmiş yerleşim yerleri bulunmaktadır. Bu yerler define avcıları tarafından delik deşik edilmiştir.

Kültür

Türk gelenek ve görenekleri yaşanmaktadır. İnsanlar geleneklerine sahiptirler.
Mahalle kültürü Bayburt, Erzurum ve biraz da Erzincan kültürünün karışımıdır. Konuşmalar Erzurum ağzına daha yakındır. Akrabalık bağları oldukça güçlüdür.
Mahallenin muhitlerinin de farklı adları vardır. Mahalle meydanının bulunduğu yere "Gaski", şimdilerde ise "Şaban Ağa Durağı" ismi verilmektedir. Mahalle maçlarının yapıldığı yeşil sahanın adı da ekilmeyen ve biçilmeyen sulu yer anlamına gelen "Coj"dur.

Coğrafya

Erzurum iline 60 km, Aşkale ilçesine 17 km uzaklıktadır. Erzurum'un Aşkale ilçesinin Bayburt'a doğru 14 km kuzeybatısında, Kop Dağının eteklerinde yer alır. Mahalle merkezinin yaklaşık 3 km güneyinde mahallenin kendi tren istasyonu bulunmaktadır. Mahalle yaklaşık 80 hanedir. Göçler genelde İstanbul'a, İstanbul'da ise Haramidere bölgesine doğru olmaktadır.
Mahalle, Fırat'ın en büyük kollarından olan Karasu nehri ve buna dökülen çaylar nedeniyle sulak ve yeşillik bir araziye sahiptir. Soğuk su kaynakları bakımından da zengindir. Karagöze, Mühendis Pınarı ve Baltacı denilen ve mahalleye 4 km uzaklıktaki yerlerden ise her mevsim dondurucu soğuklukta kaynak suyu çıkar.

İklim

Mahallenin iklimi, karasal iklim etki alanı içerisindedir.

Ekonomi

Genelde şeker pancarı, yonca ve buğday yetiştirilir. Küçük ve büyükbaş, kümes hayvancılığı da vardır. Karadeniz Bölgesinden arıcılık yapmaya gelen kimseler de vardır. Krom madeni ve kum ocakları da mahallede yapılan işletmeciliklerdir. Eskiden mahalle halkının önemli bir kısmı Devlet Demiryolları'nda çalışırdı.

Altyapı bilgileri

Mahallede, ilköğretim okulu vardır ancak kullanılamamasının yanı sıra taşımalı eğitimden yararlanılmaktadır. Mahallenin hem içme suyu şebekesi hem kanalizasyon şebekesi vardır. PTT şubesi yoktur ancak PTT acentesi vardır. Mahalleye ulaşımı sağlayan yolun yaklaşık 10 km'si asfalt, kalan yaklaşık 5 km'si de stabilize olup mahallede elektrik ve sabit telefon vardır. Mahallede bir cami ve genelde bir ebenin bulunduğu sağlık ocağı bulunmaktadır. Mahallenin eski, yeni ve çocuk olmak üzere üç mezarlığı vardır.