Sarılar, Amasya

Tarihçe

Köyün adının nereden geldiği ve geçmişi hakkında kesin bilgi yoktur. Ermeni ayaklanmasından önce köyde çok sayıda ermeni yaşadığı rivayet edilir.Bu zamanlardan kalma bir isim olan "dragup" un Ermenice'den geldiğine inanılmaktadır. Bu isim halen köy halkı tarafından "drabut" şeklinde kullanılmaktadır.Ermeni ayaklanmasından sonra köyde yaşayan Ermeniler köyü terk etmek zorunda kalmıştır.Ermenilerden kalma evler ve bir kilise halen köyün bahçelerinde ayakta durmaktadır.Köyün ismi daha sonraları Yeniköy olarak anılmaya başlamıştır. Bu isimlerim tümü günümüzde halen kullanılmaktadır.

Kültür

Kız verildiginde persembe günü kız evinde şerbet içilir. Düğünlerde cumartesi köy meydanında erkek evi davetlilere yemek verir. Davul zurna eşliğinde yöresel oyunlar oynanır. Yine aynı gün kız evinde kına gecesi olur pazar gelin alma ve çeyiz görme günüdür. Askere gidecek delikanlılara akrabaları tarafından yemek verilir. Ayrıca askere gidecek gençler kendi aralarında organize olup eglence tertip ederler. Kültürel yemekleri; gömbe, keşkek, madımak, pancar yemeği... Yöresel kelimeler; Tuman:mintan, Bedel:merdiven, peşkir:havlu, davar:keçi, barama:ipek böceği, ça:çocuk (13. yüzyılda yazılmış olan Kutadgu Bilig'de çağ:çocuk demektir. Görüldüğü üzere bu kelime aradan yüzyıllar geçmiş olmasına rağmen yörede hala kullanılmakta yine bu eserde geçen yevgü:yem kelimesi de köyde kullanılan kelimelerdendir. Köyde en çok kullanılan kız isimleri ise; Ayşe, Emine, Fatma. Erkek isimleri ise; Ahmet ve Mustafa'dır. Bayramlarda sabah namazının ardından en başta yaşlılarımız olmak üzere sırayla herkesle bayramlaşılır. Bayramın vazgeçilmez yemeği 1 gün önce fırına konup bayram sabahı fırından çıkarılıp servis edilen keşkektir. Günboyu ev ev dolaşılıp bayramlaşmaya devam edilir. Eve gelen misafirlere yemek, tatlı ve semaver çayı ikram edilir.

İklim

Köyün iklimi, Karadeniz iklimi etki alanı içerisindedir.Fakat denize kıyısı bulunmamasından dolayı karadeniz ikliminden daha karasal bir yapıdadır.Köyün konumu itibarı ile güney kısmının yüksek bir dağ ile çevrilmesi sonucu kış mevsiminde sadece 1-2 saat doğrudan güneş almaktadır.Yazın ise ısınan kayalar nedeni ile oldukça sıcak yazlar yaşanmaktadır.İlkbahar mevsimi bol yağmurlu,sonbahar ise ilk aylarında [Eylül,Ekim) kısmen sıcak ,son ayında ise kısmen soğuk olarak yaşanmaktadır. 
Köyde yaşayan insanlara iklimi sorduğunda ise
CEVAP:kışın güneş görmez yazında güneş batmaz köy derler...

Ekonomi

Köyün ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır. Meyve yetiştiriciliğinde önemli bir bölgedir. Yetişen ürünler; kiraz, elma, şeftali, erik,kayısı, ayva, armut, ceviz... Ayrıca köye 9 km uzaklıkta, Lokman Hekim türbesinin eteklerinde bulunan tarlalara kiraz başta olmak üzere çeşitli meyveler dikilmiş ve buralarda da meyve yetiştirilmeye başlanmıştır. Burada bulunan tarlalara köylüler buğday, arpa gibi tahıl ürünleri de ekmektedir.Son yıllarda bamya yetiştiriciliği de önemli gelişmeler katetmiştir.
Köyde hayvancılık oldukça yaygındır. Hemen hemen tüm haneler hayvancılık yapmaktadır.Büyükbaş hayvan,koyun ve keçi yetiştiriciliği en önemli geçim kaynaklarıdır.

Altyapı bilgileri

Köyde İlköğretim ve Anaokulu vardır. Köyde içme suyu ve kanalizasyon şebekeleri mevcuttur. Köyün yolları asfalt olup ayrıca köyün elektrik ve telefon bağlantısı vardır.