The Fame Monster

Arka plan ve gelişim

Bir kulaklık yapımı için Dr. Dre ile iş birliği yapan Gaga, bu iş birliğinin başlarında yeni bir albüm yayımlamayı düşündüğünü ifade etti ve şunları söyledi: "Bence yeniden yayımlanan albümler haksızlıktan ibarettir, [...] bu, sanatçıların gizli şarkılarının, daha önceden bitmiş bir çalışmayla beraber satılarak, önceki çalışmayı dolaşımda tutmak amacı güdülmesi sonucunda ortaya çıkar. Aslen [benim müzik şirketim] benden üç yeni şarkı koymam istenmişti. Ama şimdi daha iyi ve tamamen yeni bir albüm, yani şarkılara değdi." The Fame Monster başlığına ilişkin olarak Gaga, Monster Cable Products ile albümün adı arasındaki benzerliğin bir rastlantı olduğunu belirtti. Şarkıcı, "Monster" şarkısını Mart ayında, yani Dr. Dre ve bu şirketin başkanı olan Noel Lee ile iş birliği için görüşmesinden çok önce yazdığını söyledi. Ayrıca canavarlı filmlerden hoşlandığını ekleyerek "Bir ünlünün yok oluşuna ve toplumda şöhretin bir canavar olması gibi konularla fazla ilgiliyim! Yeni albümüm bu konuda. Yani konsept cuk oturmuş durumda." şeklinde konuştu. Gaga, The Fame Monster'da 2008-09 döneminde tecrübe ettiği şöhretin kötü yanlarını vurguladı. Bunu şöyle açıkladı:
"The Fame Monster'ı yazarken, The Fame içinde belirtmediğim her şeye yer vermeye çalıştım. İki yıl boyunca dünyayı gezerken, birkaç canavarla karşılaştım. Bunları albümdeki her şarkıda farklı olarak belirtmek istedim. 'Seks Canavarı Korkum', 'Alkol Canavarı Korkum', 'Aşk Canavarı Korkum', 'Ölüm Canavarı Korkum', 'Yalnızlık Canavarı Korkum', vb... Doğu Avrupa'da çok geceler geçirdim. Bu albüm de endüstriyel/gotik bir tarza sahip, 90'ların dans şarkılarından ve 80'lerin melankolik söz yazım dehasından izler taşıyan bir pop deneyimi. Bu şarkılardan bazılarını yumuşak moda defileleri izlerken yazdım. O yüzden şarkı sözlerinin onları hedef aldığını belirtebilirim."
Gaga, albümdeki şarkıların para ve şöhretten ziyade, bunla alakalı her şeyin arasında var olan ilişkileri işlemekte olduğunu ve albümü tamamen hayranlarına adadığını belirtti. The Fame ile The Fame Monster arasındaki ruh hâllerini, birbirlerinin karşıtı olarak tanımladı ve bunları sırasıyla Yin ve yang ile karşılaştırdı. Albümü geliştirirken kendiyle bir ikilem içinde kaldığını MTV'ye verdiği bir demeçte şu şekilde açıkladı: "Gelecek için hazırım, ama geçmişin yasını tutuyorum. [...] Bu geçiş dönemlerinde yaşanan gerçek bir durum—bazı şeylerin gitmesine izin verirsiniz. Bunlara ölüm gibi üzülürsünüz ve yolunuza devam edersiniz. İşte albüm bu tarz bir şey." Kuzey Amerika'da The Fame Monster albümü, sekiz şarkılık haliyle 23 Kasım 2009'da satışa sunuldu. Gaga, bu albümün deluxe sürümünde, ilk albümü The Fame'in şarkılarının tamamına da yer verdi. İlk başta yalnızca bir deluxe sürümün yayımlanması planlandı ancak Gaga, bunun satış maliyetinin yüksek olacağı düşüncesiyle yeni bir disk daha hazırladı.

Kompozisyon

The Independent,  albümün tek renkli kapağı ile haçlı sembole sahip başlık yazısı ile gotik bir havaya sahip olduğunu belirtti ve  ilk single "Bad Romance"in albümün geri kalanı için işaret verdiğini ekledi. Şarkının nakaratı Boney M grubundan izler taşırken, bestesi Depeche Mode'un 1986'da yayımladığı beşinci stüdyo albümü Black Celebration'a benzerlikler gösterir. "Monster" ("He ate my heart..."; Türkçe: "Kalbimi yedi..."), "Teeth" ("Take a bite of my bad-girl meat..."; Türkçe: "Kötü-kız etimden bir ısırık al") ve "Dance in the Dark" ("Silicone, saline, poison, inject me..."; Türkçe: "Silikon, tuz, zehir, bana enjekte et...") gibi şarkılar genel olarak zombi eğretilemeleri taşır. Sonuncusunun sözleri, yaşamı trajik şekilde son bulan bazı ünlülerin isimlerine yer verir: Marilyn Monroe, Judy Garland, Sylvia Plath, Prenses Diana, Liberace ve JonBenét Ramsey. "Monster", kekeleyen elektronik yaylılar ve ağır vurmalılar barındırır. "Speechless", 1970'lerin rock müziklerindeki küfürlü ilişkilere değinen sözlere ve müzikal açıdan gitar bağlarına sahiptir. Bu nedenle şarkı, PopMatters'a göre, Freddie Mercury ve dolayısıyla Queen grubunun çalışmalarıyla karşılaştırılabilir. Ron Fair tarafından yapımı üstlenilen şarkı, vurmalılar, gitarlar, baslar gibi tamamen canlı müzik aletleriyle kaydedildi. Ayrıca, Gaga şarkıda piyano çaldı.
Albümde beşinci sırada yer alan "Dance in the Dark", seks yaparken utanan bir kızı konu alır. Gaga, şarkı hakkında şöyle bir yorum yaptı: "O, erkek arkadaşının kendisini çıplak görmesini istemiyor. Özgür olacak, içindeki hayvanı ortaya çıkaracak, ama yalnızca ışıklar söndüğünde." "So Happy I Could Die" şarkısı ise "I love that lavender blonde/ The way she moves the way she walks/ I touch myself, can't get enough." (Türkçe: "Bu lavanta sarışını seviyorum/ Hareket edişi, yürüyüşü/ Kendime dokunuyorum, yetinemiyorum.") gibi sözlerle cinsel istek ve hareketlere değinir. Esasen bir aşk şarkısıdır, auto-tune efekti barındırır ve şarkıda Gaga'nın vokalleri sakindir. "
Alejandro", ABBA ve Ace of Base gibi grupların müziklerini derleyen bir besteye sahiptir, Latin erkeklerden oluşan bir haremi defetmeyi işleyen sözler barındırır. Beyoncé düeti "Telephone"'da, sevgilisiyle konuşmaktan ziyade dans etmeyi tercih eden imgeler yer alır. Geçiş bölümleri hızlıca söylenen şarkıda çift vuruşlar yer alır. Gaga, bu şarkıda kendinde bulunan boğulma korkusunu işledi ve şu yorumu yaptı: "Bir daha eğlenemeyeceğim korkusu. Çünkü işimi çok seviyorum, dışarı çıkıp eğlenmeye çok az zaman bulabiliyorum." Şarkıdaki telefon sadece fiziksel bir telefon olmanın ötesinde, sanatçının zihninde sürekli ona çalışmasını söyleyen bir insan sesidir. Son şarkı olan "Teeth", gospel müzik izleri taşır ve sözleri sadomazoşizm tarzındadır.

Yayımlanma ve albüm kapağı

Aslen The Fame albümünün çift disklik yeni bir sürümü olarak yayımlanması düşünülen albümün, Gaga'nın 12 Kasım 2009'da MTV'ye verdiği bir demeçle başlı başına yeni bir albüm olarak satılacağı duyuruldu. Daha sonraları sanatçı, The Fame Monster albümünün deluxe sürümünün ve Fame Monster adıyla super deluxe paketinin 15 Aralık 2009'da yayımlanacağını belirtti. Super deluxe sürüm, Gaga'nın moda konusunda iş birliği yaptığı Haus of Gaga topluluğunun işlerinin ve sanatçının bir tutam saçının bulunduğu bir derleme çalışmasıdır. Gaga bu tercihi şu şekilde aktardı:
"The Fame Monster'ı bestelediğim yaratıcı yolculuğun tam ortasında aklıma birden bunun ikinci albümüm olduğu geldi. [...] Bu EP'ye ekleme ya da çıkartma yapamazdım. Bu tamamen bir konseptin parçaları ve müzikal olarak iki ayak üzerinde durabilirler. Bunun The Fame'e ihtiyacı yoktu. İlk albümümü edinmemiş olanlar için, koleksiyon yapmak üzere çift disklik bir sürümün ve Haus of Gaga'nın sanatsal işlerinin bulunduğu bir paket satışa sunacağım."
3 Mayıs 2010'da, The Fame Monster'ın USB bellek aygıtı olarak satılan sınırlı sayıdaki sürümü yayımlandı. Bu sürümde The Fame Monster albümündeki single'ların sansürsüz videoları, dokuz remiks, sekiz video klip, dijital albüm kitapçığı, single düzenlemeleri ve fotoğraf galerisi yer aldı. Albümün her iki kapağı da tasarımcı ve fotoğrafçı Hedi Slimane tarafından çekildi. Bu kapaklardan birinde Gaga, sarı saçlı ve siyah ceketli görünürken; öbüründe siyah saçlı ve gözünden göz kalemi dökülürken görünmektedir. Bu kapakların tasarımı hakkında Gaga, albümün konsepti gereği görünümün, yaptığı her şeyden daha karanlık olması için çalıştığını belirtti. Ancak başta sanatçının müzik şirketi, siyah saçlı olan kapağı fazla gotik buldu ve bunun daha az popa benzediğini belirtti. Gaga buna karşılık olarak şunları söyledi:
"Siz popun ne olduğunu bilmiyorsunuz, çünkü geçen yıl herkes bana benim pop olmadığımı söylüyordu. Şimdi bakın ve bana popun ne olduğunu söylemeyin.  [...] Bu eğlenceli, çünkü savaşa savaşa iki kapağı tamamladım. Çünkü bu yin ve yang sunumunu bu kapaklarla yapmalıydım. [...] Çok parıltılı ve o diğer sarışın kızlar gibi kendini ovan bir tarza sahip olsun istemedim. Hayranlarımın bu kapağa bakarak 'Onun hissettiklerinin aynısını hissediyorum' demesini istiyorum."

Ödülleri

The Fame Monster sayesinde Gaga, 2010'daki 21. GLAAD Medya Ödülleri'nde "En Göze Çarpan Sanatçı" ödülünün sahibi oldu. Albüm ve içindeki şarkılar 53. Grammy Ödülleri'nde altı ödül için aday gösterildi. EP, Yılın Albümü ile En İyi Pop Vokal Albüm kategorilerinde adaylık aldı; En İyi Pop Vokal Albüm ödülünü kazandı. "Bad Romance", En İyi Kadın Pop Vokal Performansı ve En İyi Kısa Video Klip ödüllerini kazandı. "Telephone" En İyi Pop Vokal İş Birliği kategorisinde, "Dance in the Dark" En İyi Dans Kaydı kategorisinde aday gösterildi ancak ödülleri alamadı.

Ticari performansı

Satışa sunulduğu ilk hafta içinde, sadece The Fame Monster diskini bulunduran albüm 174.000 satış rakamıyla Amerika Birleşik Devletleri'nde beş numaraya kadar yükselirken, içinde The Fame albümünü de barındıran çift disklik albüm 151.000 satış rakamıyla altıncı sıraya yükseldi. Ayrıca 65.000 satışla Top Digital Albums listesinin zirvesine oturdu. Albümdeki sekiz şarkıdan yedisi de Hot Digital Songs listesine giriş yaptı. Bunun yanı sıra albüm, ABD Dans/Elektronik Albümler listesinde Gaga'nın önceki albümü The Fame'i yerinden ederek bir numaraya yerleşti. Ocak 2010'da ABD'de bir milyon kopya satış rakamını geçmesi üzerine Amerika Kayıt Endüstrisi Birliği (RIAA) tarafından platin sertifika ile ödüllendirildi. Nielsen SoundScan verilerine göre, Mart 2014 itibarıyla aynı ülkede 1.585 milyon kopyanın üzerinde satış gerçekleştirdi. Albüm, Canadian Albums Chart'ta altı numaraya kadar ilerledi.
Avustralya'da başta bir önceki albümle beraber listeye giren The Fame Monster, daha sonra ayrı bir albüm olarak değerlendirildi. Ülkenin ulusal listesine girişinden on sekiz hafta sonra bir numaraya yükseldi ve 210.000 kopya satış rakamı sayesinde Avustralya Kayıt Endüstrisi Birliği (ARIA) tarafından üç kez platin sertifika ile ödüllendirildi. Japonya'da kendi başına listeye girdi ve Oricon listesinde yedi numaraya kadar yükseldi; 577.000 üzerinde kopya sattı.
Birleşik Krallık'ta The Fame Monster, The Fame ile birlikte yalnızca deluxe hâliyle satışa sunuldu, bu nedenle The Fame albümünün altında listelere girdi ve 3 Ocak 2010'da iki numaraya kadar yükseldi. Albümde yer alan sekiz şarkının tamamı, ülkenin single listesinde ilk 110 sıralama içinde yer aldı. Albüm, 28 Şubat 2010'da ülkede bir numaraya yükselerek, önceleri dört hafta bir numarada kalan The Fame albümünün üzerine bir beşinci hafta daha bir numarada kaldı. Aralıklarla hepsi birer haftalık olmak üzere iki kez daha listenin zirvesine yükseldi.  Ayrıca European Top 100 Albums listesinde 13 numaraya kadar ilerledi ve Avrupa'da üç milyonun üzerinde kopya satması sayesinde Uluslararası Fonogram Endüstrisi Federasyonu (IFPI) tarafından üç kez platin sertifika ile ödüllendirildi.

Single'lar

"Bad Romance", albümün ilk single'ı olarak yayımlandı. 3 Ekim 2009'da şarkının bir bölümü, Saturday Night Live programında "Poker Face" ve "LoveGame" şarkılarıyla beraber seslendirildi. Tamamı ise ilk kez, moda tasarımcısı Alexander McQueen'in İlkbahar/Yaz 2010 Paris Moda Haftası'ndaki defilesinin 6 Ekim 2009'daki finalinde seslendirildi. 27 Ekim 2009'da dijital ortamda single olarak yayımlanan şarkı, Canadian Hot 100, European Hot 100, German Singles Chart ve UK Singles Chart'ın yanı sıra Avusturya, Bulgaristan, Danimarka, Finlandiya, Fransa, İrlanda, İspanya, İsveç, İtalya, Macaristan, Norveç, Romanya ve Slovakya ulusal listelerinde bir numaraya çıktı; Amerika Birleşik Devletleri, Avustralya, Belçika, İsviçre ve Yeni Zelanda'da iki numaraya kadar ilerleyebildi. 13 Şubat 2011'de single, 53. Grammy Ödülleri'nde En İyi Kadın Pop Vokal Performansı Ödülü'nü kazandı; video klibi ise En İyi Kısa Video Klip Ödülü'nün sahibi oldu.
"Telephone", albümün ikinci single'ı olarak seçildi. Şarkıda Gaga'ya, Amerikalı R&B şarkıcısı Beyoncé eşlik etti. Gaga, şarkıyı ilk kez 2010 BRIT Ödülleri kapsamında Alexander McQueen'in anısına "Dance in the Dark" ile beraber seslendirdi. Şarkıya çekilen video klip, 11 Mart 2010 tarihinde E! News'te gösterime girdi. Bir demecinde Gaga, kısa film formatındaki bu klibin, kendisinin önceki şarkılarından "Paparazzi"nin klibinin devamı olduğunu belirtti. "Telephone", müzik eleştirmenleri tarafından The Fame Monster'ın öne çıkan eserlerden biri olduğu gerekçesiyle övüldü ve single olarak yayımlanmadan önce de birçok ülkede listelere girdi. 22 Mart 2010'da Birleşik Krallık'ta bir numaraya yükselerek, Gaga'nın bu ülkede zirveye yükselen dördüncü single'ı oldu. Bunun yanı sıra Billboard Hot 100'da üç numaraya kadar tırmandı ve Gaga'nın bu listede ilk on içine giren altıncı şarkısı oldu. Ayrıca ABD Pop Songs listesinde de bir numaraya yükselerek, şarkıcının altıncı ardışık bir numaraya yükselen şarkısı oldu. Böylece Gaga, 1992'den bu yana yayımlanan, radyo çalınmalarının esas alındığı Nielsen BDS tabanlı bu listede Beyoncé ve Mariah Carey ile beraber en çok bir numaraya sahip olan şarkıcı unvanını elde etti. "Telephone", Grammy Ödülleri'nde En İyi Pop Vokal İş Birliği kategorisinde aday gösterildi.
"Alejandro", albümün üçüncü single'ı olarak satışa sunuldu. Gaga'nın plak şirketi, aslen "Telephone"un ardından üçüncü single olarak "Dance in the Dark" şarkısının yayımlanmasını planladı. Gaga, üçüncü single seçimini "Alejandro"dan yana kullandı ve şirketine danışmadan üçüncü single olarak yayımladı. "Alejandro"nun üçüncü single olması sebebiyle, Gaga ile plak şirketi arasında tartışma çıktı. Şarkıcı, aldığı kararı, Twitter'daki hesabı üzerinden "Alejandro is on the radio. Fuck it sounds so good, we did it little monsters." (Türkçe: "Alejandro radyoda. Kahrolası kulağa hoş geliyor, küçük canavarlar başardı.") şeklinde duyurdu. Single, resmî olarak 20 Nisan 2010'da ABD radyolarına gönderildi. "Alejandro", Avustralya ve Kanada ulusal listesinde ilk beş içinde yer aldı, diğer birçok ülkede ise ilk on sıralama içine girdi. Amerika Birleşik Devletleri'nde Billboard Hot 100'da beş numaraya kadar yükseldi ve Gaga'nın bu listede ilk on içinde yer alan yedinci single'ı oldu.
"Dance in the Dark", albümün dördüncü ve son single'ı olarak Avustralya, Fransa ve Yeni Zelanda'da yayımlandı. Aslen, The Fame Monster'a geri sayım kapsamında iTunes üzerinden bir tanıtım single'ı olarak satışa sunuldu. 9 Kasım 2009 itibarıyla Birleşik Krallık'ın iTunes mağazasında "Alejandro" ile beraber indirilebildi. İlk olarak şarkının albümden çıkan üçüncü single olarak dünya genelinde yayımlanması planlansa da Gaga, bunun için "Alejandro"yu seçti.