İsrail Krallığı (kuzey)

Kabileler

Zebulun, İssakar, Aşer, Naftali, Dan, Menaşe, Efraim, Reuben ve Gad kabilelerinin (ve Levilerin bir kısmının) bir araya gelerek oluşturduğu bu devletin başkenti Samaria idi.

Bölünme

Süleyman'ın MÖ 931'de ölümünden sonra kuzeydeki on kabile Süleyman'in oğlu ve varisi Rehoboam'ı kendilerine kral olarak görmek istemediler. Rehoboam tahta geçtiğinde Yehuda ve diğer kabileler arasında kıskançlıktan kaynaklanan kriz patlak verdi. Yeni kral babasının ağır vergilendirme sistemini hafifletmeyince ayaklanma başladı. Rehobaom Kudüs'e kaçmak zorunda kaldı. Davud'un soyundan olmayan Jeroboam kral olarak başa getirildi fakat Yehuda ve Bünyamin kabileleri Rehoboam'a sadık kaldı. Jeroboam'ı kendilerine kral seçen kuzeydeki on kabilenin ülkesine İsrail Krallığı dendi; başkenti Şehemdi. Kuzey krallığını kabul etmeyen Yehuda kabilesine Kudüs'e sahip olan Bünyamin kabilesi de katılınca güneyde başkenti Kudüs olan Yehuda Krallığı'nı kurdular. Ayrıca Tora'da Yehuda'da Asa hükümdarlığı sırasında Menaşe, Efraim ve Şimon kabilelerinin Yehuda'ya göç ettiğinden bahseder.
Başkenti Şehem olan İsrail Krallığı sonra başkentini Tirzah ardından da Kral Omri zamanında Samaria'ya değiştirdi. Asurlular tarafından yıkılana kadar bu ülkenin başkenti Samaria olarak kaldı. Önce V.Shalmaneser ve ardından II. Sargon önderliğinde üç yıl süren Asurluların kuşatmasından sonra MÖ 720 yılında kuzeydeki on kabile tarih sayfalarından silindi.
Bugün birçok arkeolojist tarafından Samaria antik dönemin bilgilerini taşıyan en önemli site olarak kabul edilir.

İki Krallığın ilişkisi

Bölünmeden sonraki ilk 6 yıl boyunca Güney Krallığı Kuzey Krallığı'nda otoritesini kabul ettirmeye çalıştı. Ardından gelen sekiz sene boyunca da ortak düşmanlarına karşı (özellikle Şam'a karşı) müttefik oldular. Yehuda ile İsrail arasındaki gerginlik Yehuda Kralı Jehoşafat'ın İsrail'in Ahab Hanedanlığıyla karışık evlilikler yapması sonucu yumuşadı. M.Ö. 840'ta gerçekleşen darbe sonucunda Ahab'ın hanedanlığı yerini Jehu Hanedanlığına bıraktı.

Krallığın dağılması

MÖ 930 yılında kurulan İsrail Krallığı'nın varlığı MÖ 720'de Asurlular'ın işgaliyle son buldu. Tora, burada yaşayanların sürüldüğünü ve bu halklara Kayıp On Kabile dendiğini anlatır. Bazı yazarlar ise bu sürülenlerin toplam nüfusun sadece beşte biri olduğunu (40.000 kişi) savunur. Kuzey'den kaçanların bazıları Kudüs'e yerleşti. Bu nedenle bölgeye hakim olan Yehuda Kralı Hezekiya Kudüs'te (artan nüfus nedeniyle) yeni savunma duvarı ördürttü ve su kaynakları tahsis etti.
M.Ö. 732'de Kuzey Kralı Pekah, Kudüs'ü tehdit etti ve Yehuda Kralı Ahaz, asur Kralı III. Tiglat-Pileser'a haraç vererek ondan yardım istedi. Bunun üzerine Tiglat, Kuzey Krallığına saldırıp Reuben, Gad ve Menaşe kabilelerinin Gilad'daki yaşam alanlarını ve çöldeki karakollar; Jetur, Nafiş ve Nodab'ı ele geçirdi. Aralarında Reuben liderlerinin de olduğu esirleri Habor nehri bölgesine yerleştirdi. Ayrıca Naftali bölgesini ve Efraim'in Janoah şehrini ele geçiren III. Tiglat-Pileser Naftali bölgesine bir vali atadı. Başkent Samaria dahil, Kuzey Krallığı'nın geriye kalan kısmı II. Sargon tarafından ele geçirildi. Ele geçirdiği 27.290 esiri Habor nehri bölgesine ve Medler'e yerleştirdi.
İsrail, küçülmüş topraklarla da olsa, M.Ö. 720'de Asurlular kalan kısmı işgal edene kadar özgür bir krallık olarak varoluşunu sürdürdü. Kalan nüfus bu işgalle sürüldü. Kalan Kuzey Krallık kısmı, 2. Sargon tarafından ele geçirildi. Sargon başkent Samarya'yı da işgal etti. 27.290 kişi sürüldü. Her ne kadar Yahudi öğretisinde kuzeyde yaşayan on kabilenin Asurlular tarafından sürülüp kaybolduğu anlatılsa da Asurluların Dan, Aşer, İssakar, Zebulun ve batı Menaşe'yi sürdüğüne dair bir bilgi bulunmamaktadır.

Kültür

İsrail Krallığı'nda Yehovacılar ve Baalciler olmak üzere iki kült vardı.
Kral Jeroboam, halkının Kudüs Tapınağı ile duygusal bağlarına çözüm olarak biri Bethel'de diğeri Dan'ın kuzeyinde olmak üzere alternatif tapınaklar inşa etti. Tapınaklara, Tanrı'yı simgeleyen altın buzağı yerleştirdi. Jeroboam'ın bu hareketi Tora'da "Jeroboam'ın yolu" ya da "Jeroboam'ın günahları" diye geçer.

Şaul Hanedanlığı

1051–1010
1050–1010
1050–1010
1042–1010
Şaul'שאול המלך veya Şa'ulİsrail ve Yehuda'nın 40 yıl boyunca kralıydı.
Ölüm: Filistilerle Gilboa dağında yapılan savaşta intihar etti.
1010–1008
1000–998
1010–1008
1006–1004
İş-boşet(ayrıca Eşba'al veya Aşba'al veya İşbaal olarak da bilinir)
2 yıl süreyle İsrail'in kralıydı.

David Hanedanlığı

1000–962
 
1010–970
1010–970
Davudדוד בן-ישי מלך ישראל
David ben Yeshay, Melekh Yisra’el
7 yıl Hebron'dan 33 yıl Kudüs'ten İsrail ve Yehuda'nın krallığını yaptı. 
Ölüm: Doğal
962–922
 
970–931
971–931
Süleymanשלמה בן-דוד מלך ישראל
Shelomoh ben David, Melekh Yisra’el
40 yıl Kudüs'ten İsrail ve Yehuda'nın krallığını yaptı. 
Yarı ağabeyi Adonijah ile taht mücadelesinde bulundu.
Ölüm: Doğal

Jeroboam Hanedanlığı

922–901
931–910
931–909
931–911
Jeroboam Iירבעם בן-נבט מלך ישראל
Yerav’am ben Nevat, Melekh Yisra’el
Krallığın bölünmesine sebep olan ayaklanmanın lideriydi. Kuzey Krallığın 22 yıl krallığıni yaptı. 
Ölüm: Doğal.
901–900
910–909
909–908
911–910
Nadabנדב בן-ירבעם מלך ישראל
Nadav ben Yerav’am, Melekh Yisra’el
2 yıl krallık yaptı. 
Ölüm: Kendisi ve ailesi, İssakarlı Ahijah'ın oğlu Baaşa tarafından öldürüldü.

Baaşa Hanedanlığı

900–877
909–886
908–885
910–887
Baaşaבעשא בן-אחיה מלך ישראל
Ba’asha ben Achiyah, Melekh Yisra’el
Tirzkah başkentli İsrail'in 24 yıl süreyle kralıydı. 
Ölüm: Doğal.
877–876
886–885
885–884
887–886
Elahאלה בן-בעשא מלך ישראל
’Elah ben Ba’asha, Melekh Yisra’el
Tirzkah başkentli İsrail'in 2 yıl süreyle kralıydı.
Ölüm: Kendisi için çalışan Zimri adındaki bir görevli tarafından sarhoş edilip Azra'daki evinde öldürüldü.

Zimri Hanedanlığı

876
885
884
886
Zimriזמרי מלך ישראל
Zimri, Melekh Yisra’el
Tirzkah başkentli İsrail'in 7 gün süreyle kralıydı. 
Ölüm: Omri Gibbethon'dan çekilip Tirzah'ı kuşatınca sarayını ateşe verdi.

Omri Hanedanlığı

876–869
885–874
884–873
886–875
Omriעמרי מלך ישראל
’Omri, Melekh Yisra’el
Samaria başkentli İsrail'in 12 yıl süreyle kralıydı. 
Ölüm: Doğal.
869–850
874–853
873–852
875–853
Ahabאחאב בן-עמרי מלך ישראל
Ah’av ben ’Omri, Melekh Yisra’el
Samaria başkentli İsrail'in 22 yıl süreyle kralıydı. 
Ölüm: Ramoth Gilead'daki savaşta bir okçu tarafından vuruldu. Samaria'ya vardığında öldü.
850–849
853–852
852–851
853–852
Ahaziahאחזיהו בן-אחאב מלך ישראל
’Ahazyahu ben 'Ah’av, Melekh Yisra’el
Samaria başkentli İsrail'in 2 yıl süreyle kralıydı. 
Ölüm: Yüksek parmaklıkların arasından düşüp yaralandı ve öldü.
849–842
852–841
851–842
852–841
Jehoram (İsrail)יורם בן-אחאב מלך ישראל
Yehoram ben ’Ah’av, Melekh Yisra’el
Samaria başkentli İsrail'in 11 yıl süreyle kralıydı. 
Ölüm: Jehu tarafında öldürüldü.

Jehu Hanedanlığı

842–815
841–814
842–815
841–814
Jehuיהוא בן-נמשי מלך ישראל
Yehu ben Nimshi, Melekh Yisra’el
Samaria başkentli İsrail'in 28 yıl süreyle kralıydı. 
Ölüm: Doğal.
815–801
814–798
819–804
814–806
Jehoahazיהואחז בן-יהוא מלך ישראל
Yeho’ahaz ben Yehu, Melekh Yisra’el
Samaria başkentli İsrail'in 17 yıl süreyle kralıydı. 
Ölüm: Doğal.
801–786
798–782
805–790
806–791
Joaşיואש בן-יואחז מלך ישראל
Yeho’ash ben Yeho’ahaz, Melekh Yisra’el
Samaria başkentli İsrail'in 16 yıl süreyle kralıydı. 
Ölüm: Doğal.
786–746
782–753
790–750
791–750
Jeroboam IIירבעם בן-יואש מלך ישראל
Yerav’am ben Yeho’ash, Melekh Yisra’el
Samaria başkentli İsrail'in 41 yıl süreyle kralıydı. 
Ölüm: Doğal.
746
753
750–749
750
 Zachariahזכריה בן-ירבעם  מלך ישראל
Zekharyah ben Yerav’am, Melekh Yisra’el
Samaria başkentli İsrail'in 6 ay süreyle kralıydı. 
Ölüm: Şallum tarafından halk önünde öldürüldü.

Şallum Hanedanlığı

745
752
749
749
Şallumשלם בן-יבש מלך ישראל
Shallum ben Yavesh, Melekh Yisra’el
Samaria başkentli İsrail'in 1 ay süreyle kralıydı. 
Ölüm: Menahem tarafından öldürüldü.

Menahem Hanedanlığı

745–738
752–742
749–738
749–739
Menahemמנחם בן-גדי מלך ישראל
Menahem ben Gadi, Melekh Yisra’el
Samaria başkentli İsrail'in 10 yıl süreyle kralıydı. 
Ölüm: Doğal.
738–737
742–740
738–736
739–737
Pekahiahפקחיה בן-מנחם מלך ישראל
Pekahyah ben Menahem, Melekh Yisra’el
Samaria başkentli İsrail'in 2 yıl süreyle kralıydı. 
Ölüm: Pekah, 50 kişiyle birlikte saraya girip kralı Samaria'daki sarayında öldürdü.

Pekah Hanedanlığı

737–732
740–732
736–732
737–732
Pekahפקח בן-רמליהו מלך ישראל
Pekah ben Remalyahu, Melekh Yisra’el
Samaria başkentli İsrail'in 8 yıl süreyle kralıydı. 
Ölüm: Hoşea'nın komplosu sonucu öldürüldü.

Hoşea Hanedanlığı

732–722
732–722
732–722
732–722
Hoşea הושע בן-אלה מלך ישראל
Hoshe’a ben ’Elah, Melekh Yisra’el
Samaria başkentli İsrail'in 9 yıl süreyle kralıydı. 
Ölüm: Kral Shalmanser Samaria'yi eline gecirip Hoşea'yı ihanetten hapise attı.