Cambodia

Politika

Ang politika ng Cambodia ay pormal na naganap ayon sa konstitusyon ng bansa noong 1993, sa balangkas na parlyamento, representante ng demokratikong kaharian. Ang Punong ministro ng Cambodia ang pinuno ng gobyerno, at ang pinagsanib na "multi-party system" ay pinamumunuan ng hari bilang pinuno ng estado. Ang Punong Ministro ay iniluluklok ng Hari sa pamamagitan ng payo at pagsang-ayon ng Pambansang Lupon (National Assembly); ang Punong Ministro at ang kanyang piling mga ministro ang nagpapatupad ng kapangyarihan sa gobyerno. Ang kapangyarihan ng Sangay ng Panghukuman ay ipinagkakaloob sa "executive" at sa dalawang grupo ng parlyamento, ang Pambansang Lupon ng Cambodia (National Assembly of Cambodia) at ang Senado.
Noong 14 Oktubre 2004, si Haring Norodom Sihamoni ay napili ng espesyal na Konseho ng 9 katao para sa trono, kasama sa proseso ay ang mabilisang pagpapatupad pagkatapos ng surpresang pagbaba sa pwesto ni Haring Norodom Sihanouk (Ama ni Haring Sihamoni) isang linggo ang nakakalipas. Ang pagkapili kay Haring Sihamoni ay sinuportahan ni Punong ministro Hun Sen at ng Tagapagsalita ng Pambansang Lupon na si Prinsipe Norodom Ranariddh (kapatid ni Haring Sihamoni), na parehong miyembro ng konseho sa trono. Siya ay kinoronahan sa Phnom Penh noong ika-29 ng Oktubre. Ang monarkiya ay maka-simbulo lamang at hindi nakikihati sa pampolitika na kapangyarihan. Isang batikang mananayaw si Haring Norodom Sihamoni, nag-aral siya ng sayaw na ballet sa Ruso at wala pa siyang asawa hanggang ngayon. Magaling din siya sa wikang Czech dahil matagal siyang tumira sa Republika ng Czech (kilala sa tawag na Czechoslovakia).
Ayon sa mga balita ng BBC, talamak ang kurupsiyon ng mga politiko sa Cambodia, kasama dito umano ay ang mga tulong pinansiyal mula sa iba't-ibang pandaigdigang bansa lalo na sa Estados Unidos kung saan ang pera ay inililipat sa mga pansarili o personal na mga "accounts". Kurupsiyon din ang dahilan ng pagkakaroon ng malaking agwad sa mga kinikita o sweldo ng mga mamamayan nito.

Heograpiya

Ang Cambodia ay may lapad na 181,040 kilometro kuwadrado (69,900 milya kuwadrado), kaparte nito ang 800 kilometro (500 milya) na border sa may Thailand sa Hilaga-Kanluran, 541 kilometro (336 milya) na border sa may Laos sa Hilaga-Silangan, at ang 1,228 kilometrong (763 milya) border sa may Vietnam sa Silangan at Timog-Silangan. Ito ay may 443 kilometrong (275 milya) baybayin sa Golpo ng Thailand.
Ang temperatura ay mula 10°–38 °C (50°–100 °F) ang Cambodia ay nakakaranas ng mga "tropical monsoon". Ang Timog-Kanlurang monsoon ay umiihip papasok at nagdudulot ng hangin na may kasamang tubig ulan mula sa Golpo ng Thailand at Dagat India mula Mayo hanggang Oktubre, ang bansa ay nakakaranas ng pinakamalakas na ulan sa buwan ng Setyembre at Oktubre. Ang Hilaga-Silangang monsson ang nagdudulot ng tag-init na panahon mula Nobyembre hanggang Marso na may pinaka-tuyot na panahon sa buwan ng Enero at Pebrero.

Transportasyon

Dahilan sa sunod-sunod na digmaang sibil hanggang katapusan ng dekada 90, ang transportasyon ay higit na naapektuhan kahit na patuloy ang pagtanggap nito ng pondo at mga kagamitan sa pagpapa-unlad ng mga daanang pang-transportasyon mula sa gobyerno ng Rusya. Ang Cambodia ay mayroong dalawang linya ng riles ng tren na may lawig na 612 kilometro (380 milya). Ang linya ng riles ng tren ay nagsisimula sa kabisera nito hanggang sa Sihanoukville, Kampong Saom sa may timog bahagi ng bansa na malapit sa dagat, at meron ding mula Phnom Penh papuntang Sisophon (kadalasan ang biyahe ng tren dito ay hanggang Battambang lamang). Sa ngayon, iisang pampasaherong tren lang ang bumabyahe tuwing linggo mula Phnom Penh hanggang Battambang at pabalik.
Ang nagsanga-sanga at dugtong-dugtong na mga ilog at lawa ng Cambodia ay isa ring importanteng bahagi sa makasaysayang kalakal ng bansa, kasama dito ang ilog ng Mekong at Tonle Sap. Ang Cambodia ay may dalawang malalaking daungan ng barko, isa sa Phnom Penh at isa sa Sihanoukville at merong ding lima pang di-kalakihan. Ang Phnom Penh na matatagpuan sa kung saan ang ilog ng Bassac, Mekong at Tonle Sap ay nagtatagpo ay ang kaisa-isang ilog na pwedeng daungan ng may bigat na 8,000 toneladang barko kapag tag-ulan at mga 5,000 toneladang barko naman kapag tag-tuyot.
Kasabay ng unti-unting pag-unlad ng ekonomiya ng bansa ay ang pagdami ng mga sasakyang panlupa lalong-lalo na ang mga motorsiklo ngunit mas marami pa rin ang gumagamit ng bisikleta. Karaniwan na sa mga papaunlad pa lang na bansa, nakikitaan din ang Cambodia ng pag-dami ng mga aksidenteng pangtrapiko.
Ang bansa ay mayroon labing-anim na paliparan: Phnom Penh International Airport sa Phnom Penh bilang pinakamalaki at ang pangunahing paliparan ng Cambodia. Pumapangalawa dito ang Siem Reap-Angkor International Airport na nagsisilbing internasyonal na paliparan. Mayroon ding di-kalakihang mga paliparan sa Sihanoukville, Ratanakiri, Battambang, Stung Treng, Koh Kong, Kampot, Kampong Thom, Kampong Chhnang, Pursat, Kratié, Pailin, Svay Rieng, Preah Vihear at Mondulkiri.