Sistemang pangkalusugan

Ang sistemang pangkalusugan, sistemang pampangangalaga ng kalusugan, sistemang pampag-aaruga ng kalusugan, sistema ng pangangalagang pangkalusugan, o sistema sa pangangalaga ng kalusugan ay ang samahan o organisasyon ng mga tao, mga institusyon, at mga rekurso (napagkukunan) na naghahatid ng mga paglilingkod o serbisyong pampangangalaga ng kalusugan upang maabot ang mga pangangailangang [pangkalusugan]] ng pinupuntiryang mga populasyon.
Mayroon isang malawak na kasamu't sarian ng mga sistemang pangkalusugan sa buong mundo, na ang bilang ng mga kasaysayan at mga kayariang pangsamahan ay kasingdami ng bilang ng mga bansa. Sa ilang mga bansa, ang pagpaplano ng sistemang pangkalusugan ay ipinamamahagi sa mga kalahok sa pamilihan. Sa iba, mayroong pagkakaisa ang mga pamahalaan mga unyong pangkalakala, mga pagkakawanggawa, mga relihiyoso, o iba pang mga samahan na naghahatid ng ipinlanong mga serbisyong pampag-aaruga ng kalusgan na ipinupukol sa mga populasyong pinaglilingkuran nila. Subalit, inilarawan ang pagpaplano na pampangangalaga ng kalusugan bilang madalas na ebolusyonaryo sa halip na rebolusyonaryo.

Mga mithiin

Ang mga adhikain para sa mga sistemang pangkalusugan, ayon sa World Health Organization, ay mabuting kalusugan, pagiging nakakatugon sa mga inaasahan ng populasyon, at patas na pag-aambag na pampananalapi. Ang pagsulong papunta sa mga ito ay nakasalalay sa kung paano isinasagawa ng mga sistema ang apat na mahahalagang mga tungkulin: pagbibigay ng mga paglilingkod na pampangangalagang pangkalusugan, paglikha ng mga napagkukunan, pagtutustos ng salapi, at paglilingkod (stewardship). Ang iba pang mga dimensiyon ng pagsusuri ng mga sistemang pangkalusugan ay ang kataasan ng uri o kalidad, pagkanatatatanggap, at karampatang pangkalusugan. Inilarawan din ang mga ito sa Estados Unidos bilang "ang limang mga C": na nangangahulugang Cost (halaga ng gastos), Coverage (saklaw), Consistency (hindi pabagu-bago), Complexity (kasalimuotan o pagkakumplikado), at Chronic Illness (malalang karamdaman). Gayundin, pangunahing mithiin ang pagpapatuloy ng pangangalagang pangkalusugan.

Kahulugan ayon sa World Health Organization

Binibigyang kahulugan ng World Health Organization ang sistemang pangkalusugan bilang:

"Ang isang sistemang pangkalusugan ay binubuo ng lahat ng mga organisasyon, mga tao at mga kilos na ang pangunahing layunin ay ang itaguyod, papanumbalikin o panatilihin ang kalusugan. Kinasasamahan ito ng mga pagsusumikap na maipluwensiyahan ang mga pang-alam ng kalusugan pati na mga gawaing mas tuwirang nakapagpapainam ng kalusugan. Kung gayon ang sistemang pangkalusugan ay mas mahigit pa kaysa sa tagilo ng mga pasilidad na pag-aari ng madla na naghahatid ng personal na mga serbisyong pangkalusugan. Kinabibilangan ito, halimbawa na, ng isang ina na nag-aaruga ng anak na may sakit sa tahanan; mga tagapagbigay na pribado; mga programa na pambago ng ugali; mga kampanyang pangkontrol ng bektor; mga organisasyon na segurong pangkalusugan; mga batas hinggil sa kalusugan at kaligtasang pang-okupasyon. Kinabibilangan ito ng kilos na intersektoral ng tauhang pangkalusugan, halimbawa na ang paghihikayat sa ministro ng edukasyon na itaguyod ang edukasyong pambabae, pati na ang pang-alam ng mas mainam na kalusugan."