Ekonomiya

Saklaw

Sa kasalukuyan, ang saklaw ng mga larangan ng pag-aaral na sumusuri sa ekonomiya ay umiikot sa panlipunang agham ng ekonomika ngunit maaari ring kinabibilangan ng sosyolohiya(ekonomikong sosyolohiya), kasaysayan(ekonomikong kasaysayan), antropolohiya(ekonomikong antropolihiya at heograpiya(
ekonomikong heograpiya). Ang mga praktikal na larangan na nauugnay sa mga gawaing pantao na kinasasangkutan ng produksiyon, distribusyon, kalakalan, at konsumpsiyon, ng mga kalakal at serbisyo bilang kabuuan ang inhinyerya, pangangasiwa, administrasyon ng negosyo, at pinansiya. Ang lahat ng mga propesyon, trabaho, mga ahenteng ekonomiko o mga gawaing ekonomiko ay nag-aambag sa ekonomiya. Ang mga konsumpsiyon, pagtitipid at pamumuhunan ay nagbabagong mga sangkpat sa ekonomiya na tumutukoy sa markoekonomikong ekwilibrium. Mayroon tatlong mga pangunahing sektor ng gawaing ekonomiko: pangunahin, pangalawa, at tersiyaryo. Dahil sa papapalagong kahalagahan ng sektor na pinansiyal sa mga modernong panahon,  ang terminong tunay na ekonomiya ay ginagamit ng mga analista as well as politicians upang tukuyin ang bahagi ng ekonomiya na nauukol sa aktuwal na paglikha ng mga kalakal at serbisyo, na tila sinasalungat ng ekonomiyang papel o ang panig na pinansiyal ng ekonomiya, na nauukol sa pagbili o pagbebenta sa mga pamilihang pinansiyal. Ang alternatibo at pangmatagalang terminolohiya ay nagtatangi sa mga sukat ng ekonomiya na inihahayag sa mga halagang real(na isinaayos para sa inplasyon gaya ng tunay na GDP, o sa mga halagang nominal(isinaayos para sa inplasyon).

GDP

Ang GDP o Gross domestic product ng isang bansa ay isang sukat ng laki ng ekonomiya nito. Ang pinakakonbensiyonal na analisis ekonomiko ng isang bansa ay mabigat na umaasa sa mga indikator nitong ekonomiko gaya ng GDP at GDP kada capita. Bagaman kadalasang magagamit, dapat tandaan na ang GDP ay tanging nagsasama ng gawaing ekonomiko kung saan ang salapi ay ipinapalit.

Ekonomiyang inpormal

Ang ekonomiyang inpormal ay isang gawaing ekonomiko na hindi binubuwisan o minomonitor ng isang pamahalaan na sinasalungat ng isang ekonomiyang pormal. Kaya ang ekonomiyang inpormal ay hindi kasma sa GNP ng pamahalaang ito. Bagaman ang ekonomiyang inpormal ay kadalasang nauugnay sa mga umuunlad na bansa, ang lahat ng mga sistemang ekonomiko ay naglalaman ng ekonomiyang inpormal sa ilang proporsiyon. Ang gawaing ekonomikong inpormal ay isang dinamikong proseso na kinabibilangan ng maraming mga aspeto ng teoriyang ekonomiko at panlipunan kabilang ang pagpapalit, regulasyon at pagpapatupad. Sa kalikasan nito, ito ay kinakailangang mahirap na mapagmasdan, pag-aaralan, ilarawan at sukatin. Walang isang mapagkukunan na handa o autoritatibong naglalarawan ng ekonomiyang inpormal bilang isang unit ng pag-aaral. Ang mga terminong "sa ilalim ng mesa"(under the table) at "wala sa mga aklat"(off the books) ay karaniwang tumutukoy sa ganitong uring ekonomiya. Ang terminong pamilihang itim(black market) ay tumutukoy sa isang spesipikong pangilalim na hanay ng ekonomiyang inpormal. Ang terminong "inpormal na sektor" ay ginagamit sa maraming mga sinaunang pag-aaral at karamihang napalitan sa mas kamakailang mga pag-aaral na gumagamit ng mas bagong termino. Ang mikroekonomika ay nakapokus sa indibidwal na tao sa isang ibinigay na lipunang ekonomiko at ang makroekonomika ay tumitingin sa ekonmiya bilang buo(bayan, siyudad, rehiyon).