Delphi

Dedikasyon kay Apollo

Ang Delphoi ay nagmula sa parehong ugat bilang δελφύς delphys, "sinapupunan" at maaaring tumukoy sa sinaunang pagpipitagan kay Gaia na lola ng mundo at ang diyosang mundo sa lugar na ito. Si Apollo ay nauugnay sa lugar na ito sa pamamagitan ng kanyang epithet Δελφίνιος Delphinios, "ang Delphinian". Ang epithet ay nauugnay sa mga dolphin (Griyego δελφίς,-ῖνος) sa mga himnong Homeriko linya 400 na nagsasalaysay ng alamat kung paanong unang dumating si Apollo sa Delphi sa anyo ng isang dolphin na nagdadala ng mga saserdoteng Creta sa kanyang likuran. Ang pangalang Homeriko ng orakulo ay Pytho (Πυθώ).
Ayon sa isang alamat, si Apollo ay naglakad sa Delphi mula hilaga at tumigil sa Vale ng Templo na isang siyudad sa Thesally upang pumitas ng bay laurel na kanyang itinuturing na isang sagradong halaman. Bilang pag-alala sa alamat na ito, ang mga nagwagi ng mga larong Pythian ay nakatanggap ng isang korona ng laurel na pinitas sa Templo.
Ang Delphi ang naging lugar ng isang pangunahing templo ni Phoebus Apollo gayundin din ng mga larong Pythian at ang sikat na orakulong prehistoriko. Kahit sa mga panahong Romano, ang mga daang daang estatwang botibo ay nanatili na inilarawan ni Pliny ang Nakababata at nakita ni Pausanias.
Ang nakaukit sa templo ay mga tatlong parirala:  γνῶθι σεαυτόν (gnōthi seautón = "kilalanin ang iyong sarili") at μηδέν άγαν (mēdén ágan = "walang labis"), at Ἑγγύα πάρα δ'ἄτη (eggýa pára d'atē = "mangako at ang kapilyuhan ay malapit"), Sa mga sinaunang panahon, ang pinagmulan ng mga pariralang ito ay itinuro sa isa o higit pang mga pitong pantas ng Gresya,
Sa karagdagan, ayon sa sanaysay ni Plutarko tungkol sa kahulugan ng "E sa Delphi"—na tanging sangguniang panitikan para sa inskripsiyon, may nakasulat rin sa templora na isang malaking letrang E. Kabilang sa ibang mga bagay na tinutukoy ng epsilo ang bilang na 5. Gayunpaman, ang mga sinauna gayundin ang mga modernong skolar ay nagduda sa lehitemasya ng mga gayong inskripsiyon.
Ayon sa himnong Homeriko kay Pythia, tinudla ni Apollo ang kanyang unang palaso bilang isang sanggol na epektibong pumaslang sa serpiyenteng si Pytho na anak na lalake ni Gaia na nagbabantay sa lugar. Upang magtika sa kanyang pagpatay sa anak ni Gaia, si Apollo ay napilitang lumipad at gumugol ng walong taon sa menial na paglilingkod bago siya mapatawad. Ang isang pista na Septerla ay idinadaos kada taon kung saan ang buong kuwento ay kinakatawan: ang pagpatay ng serpiyente, ang paglipag, ang pagtitika at pagbabalik ng diyos.
Ang mga palarong Pythian ay ginaganap tuwing apat na taon upang alalahanin ang pagwawagi ni Apollo. Ang isa pang regular na pistang Delphi ang "Theophania" (Θεοφάνεια) na isang taunang pista tuwing tagsibol na nagdiriwang ng pagbabalik ni Apollo sa mga kwarter na tagginaw sa Hyperborea. Ang kulminasyon ng pista ay isang pagtatanghal ng imahen ng mga diyos na karaniwang nakatago sa santuwaryo para sa mga mananamba.
Ang "Theoxenia" ay idinadaos kada tag-init na nakasentro sa pisa para "sa mga diyos at mga embahador mula sa mga ibang estado". Ang mga mito ay nagpapakita na pinatay ni Apollo ang chtonic na serpiyente na si Python, Pythia sa mga mas lumang mito ngunit ayon sa ilang mga kalaunang salaysay ay kanyang asawang babaeng si Pythia nna namuhay sa tabi ng Batis na Castalian. Ayon sa ilan ay dahil tinangka ni Python na gahasain si Leto habang siya'y buntis kay Apollo at Artemis. Ang mga katawan ng pares ay ibinalot sa palibot ng kanyang tungkol na ang mga pakpag ay lumikha ng simbolikong caduceus ng diyos.
Ang batis na ito ay dumadaloy tungo sa templo ngunit naglaho sa ilalim na lumilikha ng isang biyak na naglalabas ng mga singaw na nagsanhi sa Orakulo ng Delphi na magbigay ng kanyang mga hula. Pinatay ni Apollo si Python ngunit kailangan parusahan para dito dahil siya ay isang anak ni Gaia. Ang dambanang inalay kay Apollo ay orihinal na inalay kay Gaia at pinagsasaluhan kay Poseidon. Ang pangalang Pythia ay nanatiling pamagat ng Orakulong Delpiko.
Isinulat ni Erwin Rohde na si Python ay isang espiritong mundo na natalo ni Apollo at inilibing sa ilalim ng Omphalos at ito ay isang kaso ng diyos na nagtayo ng isang templo sa libingan ng isa pang diyos. Ang isa pang pananaw ay naniniwala na si Apollo ay kamakailang karagdagan sa panteon ng mga diyos na orihinal na nagmula sa Lydia. Ang mga Etruskanong nagmula sa hilagaang Anatolia ay sumamba rin kay Apollo at at maaaring siya ay orhinal na katulad ni Aplu ng mitolohiyang Mesopotamiano na isang pamagat na wikang Akkadian na nangangahulugang "anak na lalake" na orihinal na ibinigay sa diyos na salot na si Nergal na anak ni Enlil. Si Apollo Smintheus (Griyego Απόλλων Σμινθεύς) ang pumapatay ng bubwit ay lumilipol ng mga bubwit na pangunahing sanhi ng sakit at kaya ay nagtataguyod siya ng nagpipigil sa karamdamang medisina.