Dagat Timog Tsina

Mga pangalan

Sa wikang Ingles, ang nangingibabaw na katawagan sa dagat ay ang South China Sea (Dagat Timog Tsina), at ang pangalan sa maraming mga wikang Europeo ay katumbas dito. Ito ay bunga ng unang interes ng mga Europeo sa dagat bilang isang ruta mula Europa at Timog Asya sa mga pagkakataong pakikipagkalakal sa Tsina. Noong ika-16 na dantaon, nilakbayan ito ng mga Portuges at tinawag itong Mare da China (literal na "Dagat Tsina"). Paglaon ay tinawag nila itong Dagat Timog Tsina upang itangi ito sa kalapit na mga anyong tubig.
Ayon sa talang Yizhoushu, noong panahon ng dinastiya ng Kanluraning Zhou (1046–771 B.K.) ang pangalan na naibigay ay Nanfang Hai (Tsino: 南方海; pinyin: Nánfāng Hǎi; lit.: "Southern Sea"), na ayon sa nakasaad sa tala ay bunga ng pagbigay ng mga barbaro ng mga hawksbill sea turtle sa mga pinunong Zhou bilang tributo. Tinukoy rin ng mga klasiko ng Classics of Poetry, Zuo Zhuan, at Guoyu ng panahong Tagsibol at Taglagas (771–476 B.K.) ang dagat, ngunit sa pangalang Nan Hai (Tsino: 南海; pinyin: Nán Hǎi; lit.: "South Sea") bilang pagbanggit sa mga ekspedisyon ng Estado ng Chu sa dagat. Ang binansagang "Dagat Timog" o Nan Hai ay isa sa Mga Apat na Dagat sa panitikang Tsino. Noong dinastiya ng Silangang Han (23–220 B.K.), tinawag itong Zhang Hai ng mga pinunong Tsino (Tsino: 漲海; pinyin: Zhǎng Hǎi; lit.: "pinalaking dagat"). Ang kasalukuyang pangalang Tsino na Nan Hai (Dagat Timog) ay naging malawakan noong Dinastiyang Qing.
Sa Timog-silangang Asya, ito ay dating tinawag na Dagat Champa o Dagat ng Cham (Ingles: Champa Sea/Sea of Cham), mula sa kahariang pandagat ng Champa na sumibol doon bago ang ika-16 na dantaon. Karamihan ng dagat ay napunta sa kamay ng mga Hapon noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig kasunod ng pananakop ng mga nakapaligid na maraming mga teritoryo sa Timog-silangang Asya noong 1941. Tinawag nila ang dagat na Minami Shina Kai (Dagat Timog Tsina). Ito ay sinulat na 南支那海 hanggang 2004, nang binago ng Japanese Foreign Ministry at ng maraming mga kagawaran ang pagbaybay sa 南シナ海, na naging pamantayang paggamit sa Hapon.
Ang tawag ng Vietnam sa dagat ay Biển Đông ("Dagat Silangan" o "East Sea''). Sa Malaysia, ang tawag nila dito ay Laut Cina Selatan (Dagat Timog Tsina). Sa Pilipinas, matagal na ito'y tinawag na South China Sea (Dagat Timog Tsina), kalakip ang bahagi sa loob ng mga teritoryal na katubigan na malimit na tawaging Dagat Luzón (Luzon Sea).
Ngunit noong Hunyo 10, 2011, kalakip ng lumalalang sigalot sa Kapuluang Spratly, inihayag ng pamahalaan ng Pilipinas na ipinangalan ang Dagat Luzon bilang West Philippine Sea upang maipalakas ang pag-angkin nito sa nabanggit na likas na tampok sa dagat. Umaayon daw ito ang Kagawaran ng Ugnayang Panlabas at ng Sandatahang Lakas ng Pilipinas. Winika ng isang tagapagsalita ng Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko, at Astronomiko (PAGASA) na mananatiling Philippine Sea ang katawagan sa dagat sa silangan ng Pilipinas.
Noong Setyembre 2012, nilagdaan ni noo'y Pangulong Benigno Aquino III ang Kautusang Pampangasiwaan Blg. 29 (Administrative Order No. 29) na iniuutos sa lahat ng mga ahensiya ng pamahalaan na gamitin ang pangalang West Philippine Sea upang tumukoy sa mga bahagi ng Dagat Timog Tsina sa loob ng eksklusibong sonang ekonomiko ng Pilipinas, at iniatas sa Pambansang Pangasiwaan sa Pagmamapa at Dulugang Kaalaman (NAMRIA) na gamitin ang pangalan sa mga opisyal na mapa.
Noong Hulyo 2017, upang igiit ang soberanya nito, binago ng Indonesya ang hilagang mga abot ng EEZ nito sa Dagat Timog Tsina bilang Dagat Hilagang Natuna (North Natuna Sea), na matatagpuan sa hilaga ng Kapuluang Natuna at hinahangganan ang katimugang bahagi ng EEZ ng Vietnam, katumbas sa katimugang dulo ng Dagat Timog Tsina. Ang "Dagat Natuna" ay nasa timog ng Pulo ng Natuna sa loob ng mga teritoryal na katubigan ng Indonesya. Dahil diyan, nagbigay ang Indonesya ng pangalan ng dalawang mga dagat na mga bahagi ng Dagat Timog Tsina; ang Dagat Natuna na matatagpuan sa pagitan ng Kapuluang Natuna at ang mga Kapuluang Lingga at Tambelan, at ang Dagat Hilagang Natuna ay nasa pagitan ng Kapuluang Natuna at Tangos ng Cà Mau sa katimugang dulo ng Delta ng Mekong sa Vietnam.

Heograpiya

Kabilang sa mga estado at teritoryong may mga hangganan sa dagat ang (paikot sa kanan mula sa hilaga): Republikang Bayan ng Tsina, Republika ng Tsina, Pilipinas, Malaysia, Brunei, Indonesya, Singapore, at Vietnam.
Ilan sa mga pangunahing ilog na dumadaloy papalabas sa Dagat Timog Tsina ang mga Ilog Pearl, Min, Jiulong, Red, Mekong, Rajang, Pahang, Agno, Pampanga, at Pasig.

Ang Bilang ng Halaga ng Dagat Timog Tsina

Ayon sa pagtataya, kayang mareserbahan ng Dagat Timog Tsina ang higit na 7,700,000,000 barel ng langis at 266 cu. ft. ng natural gas.