Asido

Iba’t-ibang pagtatakda sa asido o base

Ang salitang asido ay galing sa Latin na acidus na ang ibig sabihin ay "maasim" ngunit sa kimika ang katagang asido ay may mas tiyak na kahulugan.  May tatlong paraang ng pagtatakda sa asido –ang pakahulugang Arrhenius, Brønsted-Lowry at Lewis.
Noong may 1800, maraming kimikong Pranses kasama rito si Antoine Lavoisier, ay may maling paniniwala na ang lahat ng ásido ay naglalaman ng oksiheno (oxygen).  Noong mga kapanahunan ding iyon, ang mga kimikong Ingles kasama si Sir Humphry Davy ay naniniwalang ang lahat ng asido ay naglalaman ng hidroheno (hydrogen).   Ginamit ang paniniwalang ito ng isang kimikong Suweko na nagtakda na ang asido ay isang sustansiyang nagbibigay ng ayong hidroheno (H⁺) kapag tinunaw sa tubig (ang produkto ng solusyon, H₂O + H⁺, ay tinatawag na ayong hidronio, H₃O⁺), samantalang base ang mga sustansiyang nagbibigay ng ayong hidroksido (OH⁻).  Ang pagtatakdang ito ng mga ásido at beis ay naglilimita sa mga sustansiyang natutunaw sa tubig.   Nang lumaon, itinakda ni Brønsted at Lowry ang asido bilang taga-bigay ng proton at ang isang base ang taga-tanggap ng proton.   Sa pakahulugang ito, kahit ang mga sustansiyang di natutunaw sa tubig ay maaring tawaging asido o base.  Ang pinakapangmalawakang pakahulugan ng asido at beis ay ang pakahulugang Lewis, na itinakda ni Gilbert N. Lewis, isang kimikong Amerikano.  Ang hinuang Lewis ay nagtatakda sa isang “asidong Lewis” bilang isang taga-tanggap ng isang pares ng elektron at ang isang "base na Lewis" bilang taga-bigay ng isang pares ng elektron.   Kasama sa ásidong Lewis ang mga asidong hindi naglalaman ng atomo ng hidroheno tulad cloruro ng bakal (III) (iron(III) chloride).  Ang mga sistemang asido/base ay kakaiba sa mga redox na pagsasanib sa dahilang walang nagbabago sa estado ng oksidasyon.  Maipaliliwanag din ito na gumagamit ng hinua ng ligirang molekula (molecular orbital theory) ang pakahulugang Lewis.  Sa panlahat, ang isang asido ay tumatanggap ng isang pares ng elektron sa kanyang pinakamababang ligirang di-okupado (LUMO, lowest unoccupied molecular orbital) mula sa pinakamataas ng ligirang okupado (HOMO, highest occupied molecular orbital) ng isang beis. Kaya, ang HOMO mula sa beis at ang LUMO mula sa asido ay nagsasanib upang makabuo ng isang kawing (bond) na ligirang molekula.
Ang pakahulugang Brønsted-Lowry, kung saan ang asido ay itinakdang isang taga-bigay ng proton, ay sapat sa maraming situwasyon.   Sa kasong ito, ang proton (H⁺) ay tunay na asido at ang asides ng kompuwestong taga-bigay ng proton ay inaalam sa kanya estabilidad kapag nagbibigay ng proton sa solusyon pinalolooban nito.  Kaya kapag ang isang organikong ásido ay mahilig magbigay ng proton, ito ay may mataas na asides dahil nagbibigay ito ng proton nang may bakanteng ikirang molekula sa solusyon.   Ganito magtrabaho ang organikong asido tulad ng ásido karboksiliko.  Dito ang pakahulugang Brønsted ay mainam sa pagtutuos samantalang ang pakahulugang Lewis ay mainam sa pag-unawa.

Bilang asido

Ginagamit ang bilang asido (acid number) upang makalkula ang dami ng asido sa isang sampol tulad ng biodiesel.  Ito ang dami ng beis, sa miligramo ng potassium hydroxide (hidroksido potasiko) na kailangan upang maneutralisa ang asidikong nilalaman sa 1 gramong parisan.
AN = (Veq-beq)×N×56.1/Wₒᵢₗ.
Veq-ang dami ng titrant (ml) na ginamit ng parisan ng krudong langis at ng 1 ml solusyong pang-spike sa punto ng katumbasan (equivalent point) nito at beq ay ang dami ng titrant (ml) na ginamit ng 1 ml solusyong pang-spike sa punto ng katumbasan nito.
Ang konsentrasyon nito sa molaridad (molarity) ng titrant (N) ay tinutuos ng: N = 1000×WKHP/(204.23×Veq).
Kung saan, WKHP ang dami (g) ng KHP sa 50 ml na pamantayang solusyon (standard solution) ng KHP, at Veq ay ang dami ng titrant (ml) ginamit ng 50 ml ng pamantayang solusyon ng KHP sa punto ng katumbasan.
Ang bilang asido (mg KOH/g langis l) sa biodiesel mainam ito kung mababa sa 3.

Neutralisasyon

Ang neutralisasyon ay isang uri ng kimikang pagsasanib sa pagitan ng asido at base.  Ang produkto nito ay asin at tubig.  Kaya tinatawag din itong kimikang pagsasanib ng nagbubunga ng tubig:

Halimbawa: 
Ang uri ng kimikang pagsasanib na ito ang basehan ng pamamaraang titration sa pagsuri sa mga ásido at beis kung saan ang isang tagapahiwatig (indicator) ng pH ay nagpapakita ng katapusan ng neutralisasyon.