Operasyong Ten-Go

Labanan

Noong 16:00 ng Abril 6, umalis na ang Yamato, nasa loob nito si Admiral Ito , ang light cruiser Yahagi at walong destroyer para simulan ang kanilang misyon. Nakita ng dalawang submarino—ang USS Threadfin at Hackleback—ang mga pwersang Hapones na patungong Bungo Suido. Kahit na hindi sila makaatake (dahil sa bilis ng mga barko), sinusundan naman nila ang umaatakeng Hapones at nagpapadala ng mga balita sa boke ng Estados Unidos. Nakuha rin ng mga nagpaandar ng radyo ng mga barkong Hapones ang mga mensahe mula sa mga submarino, na kung saan ay naiulat na hindi nakakodigo.
Noong gabi, pangpulong ang lahat ng mga tauhan ng Yahagi para marinig ang pagbabasa ni Kapitan Hara ng mensahe ni Admiral Soemu Toyoda:
At dagdag pa ni Kapitan Hara:
Noong madaling araw ng ikapito ng Abril, dumaan ang pwersang Hapones sa Tangway ng Ōsumi papunta sa bukas na dagat patimog mula Kyūshū patungong Okinawa. Nagpalit sila sa depensibong talatag, na kung saan nangunguna si Yahagi mula sa  Yamato at nakakalat ang walong destroyer sa singsing na nakapalibot sa dalawang malaking barko, na may layong 1,500 m (1,600 yd) mula sa bawat isa at umaandar sa bilis na 20 kn (23 mph; 37 km/h). Isa sa mga Hapones na destroyer—ang Asashimo—ang nagkaroon ng diperensiya sa makina at kinakailangang bumalik. Nagsimula namang bumuntot ang mga eroplanong rekurida ng Estados Unidos sa pangunahing pwersa ng mga barko. Noong 10:00, kumanluran ang pwersang Hapones upang magmukhang susuko na sila, ngunit noong 11:30, pagkatapos na makita ng dalawang Amerikanong PBM Mariner na lumilipad na bangka pinaputukan ng Yamato ng isang salvo sa kanyang prowang baril na may habang 460 mm (18.1 in) gamit ang espesyal na "beehive shells" (三式焼散弾 (san-shiki shōsan dan) subalit hindi nito napigilan ang dalawang eroplano na sumunod sa kanila), bamalik sila papuntang Okinawa.
Nang matanggap ang ulat noong ikapito ng Abril, inutusan kaagad ng komander ng Ikalimang Boke ng E.U. na si  Admiral Raymond Spruance ang Pwersang Layunin 54, sa ilalim ng pamumuno ni Admiral Morton Deyo at binubuo ng mga beteranong  battleship (na kung saan ay sumabak na sa pambobomba sa pampang), para sabatin at sirain ang pwersang Hapones. Gumalaw agad si Deyo at isinagawa ang kautusan, subalit winalambahala ni Bise Admiral Marc A. Mitscher, na siyang namuno sa Pwersang Layunin 58 (TF 58), sina Spruance at Deyo sa pamamagitan ng paglulunsad ng isang matinding pag-atake sa himpapawid mula sa kanyang mga barkong dagapagdala, nang wala man lang pagpapalam kay Spruance hanggang sa pagkatapos ng mga paglunsad.
Noong mga 10:00 ng ikapito ng Abril, sinimulan na nang Pwersang Layunin 58.1 at 58.3 (TG 58.1 and 58.3) ang paglulunsad sa humigit kumulang 400 sasakyang lumilipad sa maramihang alon mula sa walong barkong tagapagdala (TG 58.1: USS Hornet, USS Bennington (CV-20), Belleau Wood, San Jacinto; TG 58.3 USS Essex, Bunker Hill, Hancock at Bataan) na makikita lamang sa silangan ng Okinawa. Binubuo ng nga sasakyang lumilipad ang F6F Hellcat at eroplanong pandigmang F4U Corsair, sumisisid na tagapagbombang SB2C Helldiver, at tagapagbomba ng torpedo TBF Avenger. Pagkatapos malaman ang paglulunsad ni Mitscher, sinangayunan ni Spruance na ang mga pag-atake sa himpapawid ay maaring magpatuloy na naaayon sa pinagkasunduan. Bilang pasumala, inutusan ni Spruance si Admiral Deyo na bumuo ng isang pwersang bubuuin ng anim na battleship (USS Massachusetts, Indiana, New Jersey, South Dakota, Wisconsin, at Missouri), kasama ang pitong cruiser (kasama ang USS Alaska at Guam) at 21 destroyer, at para maghanda sa isang aksiyong pangibabaw laban sa Yamato kapag pumalya ang mga pagatake sa himpapawid.
Noong 11:00, nakarating ang unang Amerikanong sasakyang panghimpapawid sa ibabaw ng Yamato; ito ay ang F6F Hellcat at F4U Corsair, na kung saan ay nabigyan ng utos na labanan ang mga sasakyang panghimpapawid ng mga Hapon na maaaring magprotekta sa mga barko nito. Subalit wala silang nakita.
Magmulang kitang-kita na ang mga pwersang Hapones ay walang proteksiyon sa himpapawid, naghanda kaagad ang mga sasakyang panghimpapawid ng E.U. para umatake ng wala nang pangamba mula sa mga sasakyang panghimpapawid ng mga Hapones. Nagpangkat kaagad ang mga tagapagbomba ng torpedo at bomba ng E.U. nang dumating na sila sa Yamato—pagkatapos ng dalawang oras na paglipad mula Okinawa—para maikutan nila ang ayos ng mga barkong Hapones at malagpasan ang ranggo ng kontra sa sasakyang panghimpapawid para makapaghanda sa kanilang pagatake sa ilalim ng mga baerkong pandigma. Nagsimula ang unang alon ng mga sasakyang panghimpapawid ng E.U. mula sa sasakyang tagapagdala noong 12:30. Binilisan naman ng mga barkong Hapones ang kanilang bilis sa 25 kn (29 mph; 46 km/h), sinimulan ang mailap na maneobra, at tumirang wlang humpay gamit ang kanilang mga baril kontra sa sasakyang panghimpapawid. Nagdadala ang Yamato ng humigit kumulang 150 baril kontra sa sasakyang panghimpapwid, kasama na ang kanyang malaking baril na may laking 460 mm na maaaring bumaril ng espesyal na batotoy kontro sa sasakyang panghimpapawid na "Parehong Kaurian 3". Pangunahing tinitira ng mga sasakayng tagapagdala ng torpedo ang bahaging daungan upang mapabilis ang paglubog ng tinitirang barko, kung sakaling tumama lahat ng torpedong kanilang tinitira.
Noong 12:46, direktang tumama ang isang torpedo sa kwartong pangmakina ng Yahagi, na pumatay ng lahat ng tao sa kwartong panginhinyeryo at naging kadahilanan ng kanyang paghinto. Tinamaan pa ang Yahagi ng hindi bababa sa anim na torpedo at 12 bomba sa magkakasunod na alon ng pagatake sa himpapawid. Sinubukan ng isang Hapones na destroyer, ang Isokaze, na lumapit at tulungan ang Yahagi subalit inatake rin, mabigat na tinamaan, at napaloob sa ilang saglit lamang. Tumigil at lumubog ang Yahagi noong 14:05.
Habang ginaganap ang unang alon ng pag-atake, kahit na nagkaroon ng mailap na maneobra na nagsanhi sa mga torpedo at bomba na pumalya, tinamaan pa rin ang Yamato ng dalawang bombang armor-piercing at isang torpedo. Hindi naapektuhan ang kanyang bilis, ngunit isa sa mga bomba ang nagsimula ng isang sunod apto sa kanyang superestrukta na hindi na naapula . Karagdagan, habang ginaganap din ang unang alon ng pag-atake, mabigat na tinamaan ang mga destroyer ng Hapon na Hamakaze at Suzutsuki at inialis na lamang na lamang. Subalit lumubog din ang Hamakaze kinalaunan.
Sa pagitan ng 13:20 at 14:15, umatake na ang ikalawa at ikatlong alon ng mga sasakyang panghimpapawid ng E.U. na pangunahing puntirya ay ang Yamato. Sa oras na ito, tinamaan na ang Yamato ng hindi bababa sa wlang torpedo at 15 bomba. Nasira ng mga bomba ang hilagang bahagi ng barko, kasama na ang pagpapawalang kuryente sa baril pangdirektor at napwersa ang mga baril kontra sa sasakyang panghimpapawid na isahang paganahin at paputikin ito, na nakapagbababa sa kanilang mabisang paggamit. Nagsanhi ang mga pagtama ng mga torpedo—na karamihan ay tumama sa lahat ng daungang bahagi nito—ng paglilista ng Yamato na maaari na silang lumubog. Nasira na rin ang estasyon ng pagkontrol sa pagsira ng tubig na nagsanhi na maging imposible na ang kontrahin ang baha sa mga espesyal na lugar sa katawan ng barko para kontrahin ang pagkasira ng hull. Noong 13:33, sa isang desperadong hakbang para mapanatili na hindi lumubog ang barko, kinontra ng pangkat ng mga kumokontrol sa baha ng Yamato at pinapunta ito sa makinang kanang barko at kwarto ng pagpapakulo. Pinausbong nito ang panganib at nilagay sa pagkalunod ang ilang daang tauhan na nagpapatakbo sa estasyon, na wala man lang ibinibigay na paalala na ang kanilang mga kwarto ay mapupuno na nang tubig. Naging sanhi ng pagkawala ng makinang kanang barko—kasama na ang bigat ng tubig—ang pagkabagal ng Yamato sa 10 kn (12 mph; 19 km/h).
Dahil sa pagbagal ng Yamato at kung kaya madali na ito tirahin, itinuon ng mga sasakyang tumitira ng torpedo ng E.U. ang kanyang timon at hulihang bahagi ng barko para maapektuhan ang pagpapaliko at pagpapabilis sa barko, na kung saan ay patuloy nilang ginagawa. Noong 14:02, pagkatapos masabihan na hindi na kayang palikuin at pabilisin ang barko at hindi na maiiwasang lumubog ito, agad na kinansela ni Admiral Ito ang misyon, ang mga tauhan para iwanan na ang barko, at simulan na nang mga natitirang barko na sumagip ng mga nakaligtas. Gumamit ang Yamato ng watawat na pagsenyas sa iba pang na titirang barko dahil ang kanyang mga radyo ay nasira na.
Noong 14:05, napatigil na ang Yamato sa tubig at nagsisimula nang tumaob. Tumanggi sina Admiral Ito at Kapitan Aruga na iwan ang barko kasama ang ilang nakaligtas. Noong 14:20, tumaob na ang Yamato at nagsisimula nang lumubog (30°22′N 128°04′E). Noong 14:23, nagkaroon ng isang malaking pagsabog sa Yamato na kung saan ay napaulat na narinig at nakita sa layong 200 km (110 nmi; 120 mi) mula Kagoshima at nakabuo ng ulap na may hugis kabute na may taas na 20,000 ft (6,100 m). Sinasabing napapaba nito ang ilang sasakayang panghimpapawid ng E.U. na nagoobserba sa kanya habang sumasabog. Pinaniniwalaan na nagsimula ang pagsabog nang nasindihan ng sunog ang mga bomba na nakaabot sa pangunahing magasin.
Nang sinubukang bumalik sa daungan, binomba at pinalubog ang Hapones na destroyer, ang Asashimo, nga mga sasakyang panghimpapawid ng E.U.. Binaldado rin ang isang Hapones na destroyer, ang Kasumi, ng mga sasakyang panghimpapawid mula sa barkong tagapagdala ng E.U. habang nagaganap ang labanan at binuntutan ng iba pa, na naging sanhi na maging isa siya sa mga barkong Hapones na destroyer na hindi nagkaroon ng pinsala. Nagawa naman ng Suzutsuki—kahit na pinasabog ang kanyang prowa—na makabalik sa Sasebo, Japan, sa pamamagitan ng pagpapaandar papatalikod.
Nagawa namang magligtas ng 280 na nakaligtas mula sa Yamato (nagiiba ang iba pang sanggunian sa bilang ng mga tauhan ng Yamato sa pagitan ng 2,750 at 3,300) ang tatlong Hapones na destroyer na walang natamong pinsala (Fuyuzuki, Yukikaze, at Hatsushimo), dagdag pa ang 555 nakaligtas mula sa Yahagi (mula sa 1,000 tauhan) at humigit 800 nakaligtas mula sa Isokaze, Hamakaze, at Kasumi. Sa pagitan naman ng 3,700 at 4,250 na tauhang pangnabal ng Hapon ang namatay sa labanan. Dinala ng mga barkong ito ang mga nakaligtas sa Sasebo.
May kabuuang sampung sasakyang panghimpapawid ng Estados Unidos ang napabaksak ng mga baril kontra sa mga sasakyang pnghimpapawid ng mga barkong Hapones, ilan sa mga tauhan mula sa sasakyang ito ay nailigtas ng sasakyang pangdagat o submarino. Sa kabuuan, 12 Amerikano ang nagbuwis ng buhay sa operasyong ito. Inuiulat naman ng ilang nakaligtas na Hapones na tinitira pa rin ng ilang sasakayng panghimpapawid ng E.U. ang mga Hapones na nakalutang sa tubig. Iniulit din ng ilang Hapones na nakaligtas na itinigil pansamantala ng mga sasakyang panghimpapawid ng E.U. ang pagpapaputok sa mga Hapones na destroyer na nagsisimulang kumuha ng mga nakaligtas mula sa tubig.
Habang nagaganap ang laban, nagsagawa naman ng pagsalakay sa himpapawid ang Katihan ng Hapones sa bokeng nabal ng E.U. sa Okinawa bilang pagtugon sa napagkasunduan, subalit pumalya na makapagpalubog ng ilang barko. Inatake ng humigit kumulang 115 sasakyang panghimpapawid—karamihan sa kanila ay kamikaze—ang mga barko ng E.U. sa buong araw ng ikapito ng Abril. Tinamaan ng mga sasakyang panghimpapawid na gumamit ng Kamikaze ang USS Hancock, battleship na USS Maryland, at destroyer na USS Bennett, na nagsanhi sa pagkapinsala sa Hancock at Maryland at mabigat na pinsala sa Bennett. Humigit kumulang 100 sa mga Hapones na sasakyang panghimpapawid ang nasira at napabaksak.

Mga kinahinatnan

Huling pangunahing operasyon ng Hukbong Pandagat ng Hapon ang Ten-Go sa digmaan, at mayroong maliit na lamang na pakikilahok ang natitirang barkong pandigma ng mga Hapones. Hindi na naayos ang Suzutsuki. Naayos naman ang Fuyuzuki subalit tinamaan niya ang isang nakatanim na mina sa Moji, Japan, noong 20 Agosto 1945, at hindi na rin naayos. Nakaligtas naman ang Yukikaze nang hindi man lang napipinsala kahit na natapos na ang digmaan. Tinamaan naman ang Hatsushimo ang isang mina noong 30 Hulyo 1945 na malapit sa Maizuru, Japan, at siya na ang ika-129, at kahuli-hulihang Hapones na destroyer na napalubog sa digmaan. Maryland was kept out of the war following the kamikaze attacks.
Idineklara namang malaya ang Okinawa ng mga pwersang Alyado noong 21 Hunyo 1945, pagkatapos ng isang matindi at magastos na digmaan. Sumuko ang Japan noong Agosto ng 1945, pagkatapos ng dalawang pambobomba ng atomikong sandata. Isa sa mga salik kung bakit napagdesisyonan ng mga Amerikano na gamitin ang bomba atomika sa Hapon ay ang nakikitang kagustuhan ng Hapon na magsakripisyo ng maraming tauhan nito sa pamamagitan ng paggamit ng tatktikang pagpapatiwakal tulad ng Operasyong Ten-Go at ang Labanan sa Okinawa, na kung saan ay nagsimula noong Labanan sa Golpo ng Leyte.
Iginagalang naman ang kuwento ng Operasyong Ten-Go sa ilang antas bilang ebidensiya sa pamamagitan ng pagpapakita ng kuwento sa kulturang Hapones na kung saan ay inilalarawan ang kaganapan bilang isang matapang, hindi makasarili, subalit walang katuturan, simbolikong pagpupunyaging pakikisangkot ng mga Hapones na protektahan ang kanilang bansa. Isa sa mga dahilan kung bakit mahalaga ang pangyayaring ito sa kulturang Hapones ay ang paggamit sa Yamato bilang poetikong pangalan sa Hapon. Kaya, ang pagkatapos ng Yamato ay magsisilbing katapusan ng Emperyong Hapones.