Aklat ng Pagmimisa sa Roma

Ang Aklat ng Pagmimisa sa Roma o Misal Romano (Latin: Missale Romanum), ay ang aklat liturhikal na naglalaman ng teksto at rubrika ukol sa pagdiriwang ng Misa sa Ritung Romano ng Simbahang Katolika.

Kalagayan bago ang Konsilyo ng Trento

Bago ang kataasan ng Gitnang Panahon, maraming aklat ang ginagamit sa Misa: Sakramentaryo na may mga dasal, isa o higit pang aklat para sa pagbasa mula sa Bibliya, isa o higit pa para sa mga antipona at mga kanta. Unit-unting nagkaroon ng mga manuskritong naglalaman ng mga bahagi ng higit sa isa ng mga naturang aklat. Tinukoy ang mga aklat na ito na Missale Plenum (sa Tagalog: Buong Misa).
Noong 1223, inutusan ni Francisco ng Assisi ang kaniyang mga prayle na gamitin ang porma na ginagamit sa Sambahayan ng Papa (Tuntunin, kabanata 3). Higit pa nilang itinugon ang misal sa pangangailangan ng kanilang malaking lumilibot na apostolado. Isinaalang-alang ni Papa Gregorio IX, ngunit hindi ipinatupad sa buong Simbahang Kanluranin, ang ideya ng pagpapalaganap ng naturang misal na isinaayos ng mga Franciscano. Noong 1277, inatas ni Papa Nicolas III na ito'y gamitin ng lahat ng simbahan sa lungsod ng Roma. Lumaganap ang paggamit nito sa buong Europa, lalo na nang maimbento ang limbagan; ngunit ang mga namamatnugot ay gumagawa ng mga pagbabagong kanilang magustuhan, kung minsa'y malaki ang mga pagbabagong kanilang ginagawa. Nagamit din ang limbagan sa pagkalat ng mga tekstong liturhikal na may di-tiyak na ortodoksiya. Kinilala ng Konsilyo ng Trento na kailangang mawakasan na ang pagkalitong umiiral.

Mula Konsilyo ng Trento hanggang Ikalawang Konsilyong Vaticano

Sa pagpapatupad ng kapasiyahan ng Konsilyo, ipinroklama ni Papa Pio V sa Konstitusyong Apostolikong Quo primum noong 14 Hulyo 1570, ang edisyon ng Misal Romano na obligadong gamitin sa buong Simbahang Latin, liban sa mga lugar na may tradisyonal nang ritung liturhikal na mapatutunayang dalawang siglo nang ginagamit.
Kinailangan ng ilang pagwawasto sa teksto ni Papa Pio V, at pinalitan ito ni Papa Clemente VIII ng bagong tipikal na edisyon ng Misal Romano noong 7 Hulyo 1604. Sa kontekstong ito, ang salitang "tipikal" ay nangangahulugan na pagtalima rito ng lahat ng paglilimbag. Isa pang binagong tipikal na edisyon ang ipinroklama ni Papa Urbano VIII noong 2 Setyembre 1634.
Sa simula ng huling bahagi ng ika-17 siglo, nagkalat sa Pransiya at mga karatig lugar ang mga malayang misal na inilathala ng mga obispong naimpluwensiyahan ng Jansenismo at Galicanismo. Natigil ito nang sinimulan ni Obispo Pierre-Louis Parisis ng Langres at Abbot Guéranger noong ika-19 na siglo ang kampanyang manumbalik sa Misal Romano. Kinuha ni Papa Leo XIII ang pagkakataong ito upang magpalabas noong 1884 ng bagong tipikal na edisyon na nagsaalang-alang ng mga pagbabago mula sa panahon ni Papa Urbano VIII. Nagsagawa rin ng rebisyon ng Misal Romano si Papa Pio X, na inilathala at idineklarang tipikal ng humalili sa kaniyang si Papa Benedicto XV noong 25 Hulyo 1920.
Bagaman nagsagawa ng ilang rebisyon si Papa Pio X, nagtanggal at nagdagdag sa teksto ng mga panalangin sa Misal Romano, may mga malalaking pagbabago sa mga rubrika, mga pagbabagong hindi ipinailalim sa seksiyong may pamagat na "Rubricae generales", sa halip inilimbag bilang karagdagang seksiyong may pamulaang "Additiones et variationes in rubricis Missalis".
Kung ihahambing sa mga rebisyon ni Papa Pio XII, bagaman limitado lamang sa liturhiya ng limang araw sa taon ng Simbahan, higit itong mapangahas, na nangangailangan pa ng pagbabago sa Batas Canon, na hanggang noo'y nagtatadhana na, liban sa Misa de Aguinaldo, hindi dapat magsimula ang Misa nang higit sa isang oras bago ang bukáng-liwayway o isang oras makalipas ang tanghaling-tapat. Sa bahagi ng Misal na lubusang binago, inasahan niya ang ilan sa mga pagbabago'y makaaapekto sa lahat ng araw ng taon pagkatapos ng Ikalawang Konsilyong Vaticano. Kasama sa mga pagbabagong ito ang unang opisyal na introduksiyon ng paggamit ng katutubong wika sa liturhiya para sa pag-uulit ng mga pangako sa binyag sa loob panahon ng magdamagang pagdiriwang ng Pasko ng Pagkabuhay.
Hindi nagpalabas ng bagong tipikal na edisyon ng Misal Romano si Papa Pio XII, ngunit binigyang kapangyarihan niya ang mga naglilimbag na palitan ang mga naunang tekstong hinggil sa Linggo ng Palaspas, Huwebes Santo, Biyernes Santo at Pagtatanod sa Pasko ng Pagkabuhay ng mga pagbabagong sinumulan niyang ipasok noong 1951 at inobliga ito sa lahat. Tinanggal din ng Papa mula sa Pagtatanod ng Pentekostes ang serye ng anim na pagbasa mula sa Lumang Tipan kasama ang mga kaakibat nitong mga Trakto at Kolekta, ngunit nagpatuloy itong limbagin hanggang 1962.
Bilang tugon sa kahilingan ng maraming obispo, nagpasiya si Papa Pio XII na mapadadalî rin kung babawasan at gagawing payak ang mga rubrika ng misal. Ang pagpapapayak na ito ay isinabatas sa isang dekreto ng Banal na Kongregasyon ng mga Ritu noong 23 Marso 1955. Ang mga pagbabagong ginawa nito sa Pangkalahatang Kalendaryong Romano ay nakapahiwatig sa Pangkalahatang Kalendaryong Romano ni Papa Pio XII.
Nang sumunod na taon, 1956, habang nagsasagawa ng mga paghahandang pag-aaral para sa pangkalahatang repormang liturhikal, kinalap ni Papa Pio XII ang opinyon ng mga obispo patungkol sa pagpapabuti ng liturhika ng brebyaryong Romano. Matapos timbangin ang tugon ng mga obispo, napagpasiyahan niya na oras na upang bigyang-pansin ang suliranin ng pangkalahatan at sistematikong rebisyon ng rubrika ng brebyaryo at misal. Isinangguni niya ang katanungang ito sa isang espesyal na komiteng hinirang upang pag-aralan ang pangkalahatang repormang liturhikal.
Nagpalabas ang humalili sa kaniyang si Papa Juan XXIII ng isang bagong tipikal na edisyon ng Misal Romano noong 1962. Ipinaloob dito ang nirebisang Kodigo ng mga Rubrika na ihinanda ng komisyon ni Papa Pio XII, at pinaobliga ni Papa Juan XXIII simula 1 Enero 1961. Sa Misal, pinalitan ng Kodigo ng mga Rubrika ang dalawang dokumento sa edisyon ng 1920; at pinalitan ng motu propio na Rubricarum instructum ng Papa ang Konstitusyong Apostolikong Divino afflatu ni Papa Pio X.
Ang ilan sa mga mahalagang rebisyon ay ang pagkaltas ng pang-uring "perfidis" sa Panalangin sa mga Hudyo tuwing Biyernes Santo at ang pagsingit ng pangalan ni San Jose sa Canon o Panalanging Eukaristiko ng Misa.

Patuloy na paggamit ng mga naunang edisyon

Sa kaniyang motu propio na Summorum Pontificum ng 7 Hulyo 2007, sinabi ni Papa Benedicto XVI na ang 1962 edisyon ng Misal Romano ay hindi naman lubusang pinawalang-bisa at ito'y maaaring gamitin ng malaya ng sino mang pari ng Ritung Latin tuwing magdiriwang ng Misa nang wala ang sambayanan. Iniatas din niya na ang paring nangangasiwa ng isang simbahan ay maaaring magbigay ng pahintulot upang gamitin ito sa mga parokyang may kaugnayan na sa sinaunang porma na ito ng Ritung Romano, sa kondisyon na ang paring gagamit nito ay "kuwalipikado at walang pagbabawal" (gaya ng suspensiyon). Sa gayon, maraming diyosesis ang nag-iiskedyul ng regular na pagdiriwang ng Misa na gumagamit ng 1962 edisyon, na kadalasang ginagamit ng mga pari ng tradisyonal na samahang ganap ang pakikiisa sa Banal na Sede gaya ng Priestly Fraternity of St. Peter, Institute of Christ the King Sovereign Priest, Personal Apostolic Administration of Saint John Mary Vianney, at Canons Regular of Saint John Cantius.
Sa mga pangkat na kaalitan ng Banal na Sede, ginagamit ng Society of St. Pius X ang 1962 Misal, at ang ilang maliit na pangkat gaya ng Society of St. Pius V at Congregation of Mary Immaculate Queen ay gumagamit ng mga naunang edisyon.