สเกตลีลา

อุปกรณ์

รองเท้าสเกตลีลาแตกต่างจากรองเท้าสเกตที่ใช้ในฮอกกี้น้ำแข็ง ตรงที่ส่วนหัวของใบมีดรองเท้าสเกตลีลามีรอยหยักเป็นฟัน เรียก โทพิก (toe pick) (หรือ โทเรคส์) ใช้จิกพื้นช่วยในการกระโดด ไม่ควรใช้ในการหมุน ในปัจจุบันโทพิกนั้นมีการออกแบบที่ค่อนข้างหลากหลาย บางแบบมีฟันยื่นออกมาที่ด้านข้างของใบมีดอีกด้วย
ใบมีดรองเท้าสเกตลีลา มีรูปร่างโค้งจากด้านหน้าไปจนถึงด้านหลัง ด้วยรัศมีของความโค้งประมาณ 2 เมตร ใบมีดสเกตนั้นมีรูปร่างกลวงเป็นร่องที่ส่วนขอบใบมีด ซึ่งทำให้ใบมีดนั้นถูกแบ่งออกเป็น 2 คมมีด (Edges) คือ คมมีดด้านใน และ ด้านนอก ในการสเกตนั้นจะสเกตบนคมมีดด้านใดด้านหนึ่งเท่านั้น ไม่สเกตบนทั้งสองคมพร้อมกัน (ซึ่งเรียกว่าเป็นการสเกตแบบ แฟลต) โดยจากการมีร่องตรงกลางทำให้แบ่งคมมีดออกเป็น 2 ด้านเช่นนี้เอง ทำให้นักสเกตลีลาจะต้องเรียนรู้ที่จะทรงตัวในด้านใบมีดด้านใดด้านหนึ่ง จึงเกิดคำศัพท์ที่ว่า "อินไซด์เอดจ์" (Inside Edge) หรือ การสเกตโดยทรงตัวจากด้านในคมมีด (ด้านที่เข้าหาตัว) และ "เอาต์ไซด์เอดจ์" (Outside Edge) หรือการสเกตโดยทรงตัวบนด้านนอกคมมีด (ด้านออกจากตัว)
การสเกตให้ลื่นไถลได้ดีนั้นมีพื้นฐานมาจากความสามารถในการใช้คมมีดเพื่อเร่งความเร็วอย่างมีประสิทธิภาพ ในปัจจุบันได้มีการออกแบบ ใบมีดสเกตรูปพาราโบลาเพื่อช่วยเพิ่มเสถียรภาพของนักสเกตโดยมีการเพิ่มส่วนเว้ากลางตามด้านยาวของใบมีด และการออกแบบของ "เคพิก" (K-Pick) ซึ่งเสมือนการเพิ่มโทพิกเสริมเพื่อเพิ่มการจิกน้ำแข็งเพื่อเพิ่มแรงกระชากและระยะความยาวของการกระโดด อย่างไรก็ดีการออกแบบทั้งสองขึ้นอยู่กับความถนัดของนักกีฬาด้วย
ในอดีตนั้น รองเท้าสเกตจะทำจากหนัง และผลิตขึ้นด้วยมือ แต่ในปัจจุบัน รองเท้าสเกตที่ทำจากวัสดุเทียมด้วยการหล่อ เริ่มได้รับความนิยมมากขึ้น เนื่องจากทนทาน มีน้ำหนักเบากว่าหนัง และ มีราคาถูก ในรองเท้ารุ่นใหม่จะมีส่วนข้อเท้าที่พับได้เพื่อความยืดหยุ่น รองเท้าจากวัสดุสังเคราะห์จะสามารถปรับเข้ากับรูปเท้าได้เร็ว ช่วยย่นระยะเวลาการปรับรองเท้าให้เข้ากับรูปเท้า (Break-In) รองเท้าจากวัสดุเทียมจึงเป็นที่นิยมสำหรับผู้เริ่มฝึกหัด อย่างไรก็ดีรองเท้าสเกตที่ทำจากหนังแท้จะมีราคาสูง และเป็นที่นิยมสำหรับนักกีฬาระดับสูงมากกว่าเนื่องจากจะมีการเสริมชั้นของหนังแท้สูงสุดถึง 3 ชั้นเพื่อเสริมความแข็งแรง และข้อดีอีกอย่างของรองเท้าหนังแท้ก็คือ จะสามารถปรับเข้ากับรูปเท้านักกีฬาได้ดีกว่าเมื่อใช้ไปในระยะเวลาหนึ่ง (Break-In) แม้ว่าจะต้องอาศัยเวลาการปรับตัวที่นานกว่ารองเท้าสังเคราะห์ก็ตาม
การเลือกอุปกรณ์สำหรับนักกีฬานั้น จำเป็นต้องผนวกเอาระดับการเล่นกับรุ่นของรองเท้า และใบมีดเข้าไว้ด้วยกัน ซึ่งผู้ผลิตจะมีการอธิบายไว้ชัดเจนว่ารองเท้า หรือใบมีดลักษณะเช่นไร จึงจะเหมาะสมกับระดับของผู้เล่น
ส่วนที่เป็นใบมีดนั้นยึดติดกับพื้นรองเท้า และ ส้นรองเท้า โดยการยึดด้วยตะปูควง 
อุปกรณ์อื่น ๆ ที่นอกเหนือจากที่กล่าวไปแล้วก็มี แผ่นสำหรับป้องกันก้นกระแทก ใช้สอดไว้ในกางเกงเพื่อช่วยลดการบอบช้ำเวลาลื่นล้ม และอุปกรณ์สำหรับป้องกันใบมีดสเกตเรียก การ์ด (guard) ใช้ครอบใบมีดเมื่อจำเป็นต้องเดินบนพื้นที่ไม่ใช่ลานน้ำแข็ง เพื่อปกป้องคมของใบมีด อุปกรณ์สำหรับป้องกันใบมีดอีกชนิดเรียก โซกเกอร์ เป็นครอบชนิดอ่อนสำหรับป้องกันใบมีดขึ้นสนิมจากความชื้น ในขณะที่ไม่ได้สวมใส่

แขนงต่าง ๆ

ในการแข่งขันระดับนานาชาติ ในกำกับของ "สหพันธ์สเกตน้ำแข็งนานาชาติ" (ISU) รวมถึงการแข่งขันระดับโอลิมปิก นั้นจะแบ่งประเภทการแข่งขันออกเป็นแขนงต่าง ๆ ดังนี้
แบบเดี่ยว (ซิงเกิล)
มีการแข่งขันทั้งแบบชายเดี่ยว และหญิงเดี่ยว มีข้อกำหนด หรือท่าบังคับในการแข่งขันคือ ให้มีการแสดงท่าการกระโดด, หมุนตัว, การก้าวเท้าแบบชุด (สเต๊บซีเคว้นซ์) และ สไปรอล (มีการกำหนดสำหรับประเภทหญิงเดี่ยวเท่านั้น) นอกจากนี้ยังมีการแสดงท่าอื่น ๆ ที่กำหนดโดยนักกีฬ่าร่วมด้วยอีก
แบบคู่ (ชายคู่หญิง หรือการแข่งแบบ "แพร์")
มีลักษณะคล้ายคลึงกับแบบเดี่ยว คือมีท่าบังคับแบบให้ทำแยกต่างหาก หรือต่างคนต่างทำ ลักษณะเช่นเดียวกับประเภทเดี่ยว ส่วนที่แตกต่างก็คือ จะมีท่าบังคับเพิ่มเติมคือ การกระโดดแบบโยน (โทรว์จัมพ์) ลักษณะคือการที่ฝ่ายชายอุ้มฝ่ายหญิงขึ้นแล้วโยนขึ้นให้ฝ่ายหญิงหมุนตัวกลางอากาศ ต่างจากการกระโดดแบบธรรมดา ซึ่งต้องกระโดดขึ้นด้วยเท้าของตนเอง, การยก (ลิฟท์) คือการที่ฝ่ายชายยกฝ่ายหญิงขึ้นให้ร่างกายฝ่ายหญิงอยู่สูงกว่าศีรษะฝ่ายชายอยู่ชั่วระยะเวลาหนึ่ง เป็นต้น การแข่งขันแบบคู่จะได้รับความนิยมจากผู้ชมเนื่องจากมีการแสดงที่มีการช่วยกันของทั้งสองฝ่าย ทำให้ท่าทางการแสดงออกดูฝาดโผน งดงาม ทั้งยังต้องมีการแสดงออกถึงความพร้อมเพรียงในการแสดงทั้งการแสดงแบบต่างคนต่างทำ หรือท่าบังคับแบบคู่ก็ตาม ดังนั้น แม้การทำท่า "สไปรอล" จะเป็นท่าที่บังคับสำหรับฝ่ายหญิงเท่านั้นในการแข่งขันแบบเดี่ยว แบบคู่กลับมีการทำท่านี้ทั้งสองฝ่าย
แบบไอซ์แดนซิง (ชายคู่หญิง หรือ "ไอซ์แดนซิง")
ในอดีตเคยมีผู้เรียกว่า "สเกตลีลาส" ต่างจากแบบคู่คือ มีการให้คะแนนการก้าวเท้าเป็นหลัก (ฟุตเวิร์ก) ให้สอดคล้องกับเพลงที่แข่งขัน โดยการยก (ลิฟท์) นั้นมีการบังคับว่า ฝ่ายชายต้องไม่ยกฝ่ายหญิงขึ้นสูงกว่าระดับของหัวไหล่ของฝ่ายชาย

สไปรอล (Figure skating spirals)

คือท่าบังคับอย่างหนึ่งในการแข่งขัน (ยกเว้นการแข่งขันฝ่ายชายเดี่ยวจะไม่ถือว่าเป็นท่าบังคับ) ลักษณะการแสดงเป็นการเคลื่อนที่บนน้ำแข็งด้วยเท้าข้างใดข้างหนึ่งเพียงข้างเดียว โดยมีข้อกำหนดว่า เท้าข้างที่เป็นเท้าอิสระจะต้องยกขึ้นอย่างน้อยเหนือสะโพกของนักกีฬา
ท่านี้มีการดัดแปลงท่าทางในหลายลักษณะ ซึ่งสามารถทำได้ในหลายท่าทาง เช่นการยกขาด้านหน้า หรือด้านหลัง แม้กระทั่งการชูเท้าขึ้นเหนือศีรษะเป็นต้น การทำท่าสไปรอลนี้สามารถนำมาทำต่อเนื่องกันซึ่งเรียกว่า "สไปรอลซีเคว้นเซส" โดยอาจทำได้โดยการเปลี่ยนคมมีดในการเคลื่อนที่ หรือแม้กระทั่งการเปลี่ยนการยกเท้า หรือการสลับเท้าที่เคลื่อนที่ก็ได้

กติกา การแข่งขัน

กติการการแข่งขัน จะถูกตราขึ้นโดย "สหพันธ์สเกตน้ำแข็งนานาชาติ" หรือ ISU ซึ่งจะเป็นผู้ออกกฎกติกาของการแข่งขันระดับนานาชาติ หรือแม้กระทั่งการแข่งขันในระดับโอลิมปิกก็ตาม โดยการแข่งขันประเภทเดี่ยว หรือคู่ จะมีการแข่งขัน 2 ครั้งต่อการแข่งขัน คือการแข่งขันโปรแกรมสั้น หรือShort Program (SP) และการแข่งขันโปรแกรมยาว หรือ Long Program (LP) ซึ่งบางครั้งจะเรียก Free Skate (FS) โดยโปรแกรมสั้นจะมีการเรียกให้แสดงท่าบังคับน้อยกว่าโปรแกรมยาว และจะสิ้นสุดลงเร็วกว่าโปรแกรมยาว ทำให้คะแนนในรอบโปรแกรมสั้นจะต่ำกว่าคะแนนในรอบโปรแกรมยาว บางครั้งในการแข่งขันระดับใหญ่เช่นการแข่งขันชิงแชมป์โลก หรือโอลิมปิก จะใช้การแข่งขันแบบ Short Program เพื่อตัดนักกีฬาที่คะแนนน้อยออกจากการแข่งขันเพื่อทำให้รอบ Long Program มีนักกีฬาที่ผ่านเข้ารอบน้อยลงเพื่อความกระชับในการแข่งขัน
ส่วนในการแข่งขันแบบ Ice Dancing นั้นมีการแข่งขัน 2 รอบคือ รอบเพลงบังคับ (compulsory dances) และรอบเพลงอิสระ ซึ่งการแข่งขันจะค่อนข้างคล้ายคลึงกับการแข่งขันในกีฬาลีลาศ (Dance Sport) กล่าวคือ ในรอบเพลงบังคับนั้น นักกีฬาต้องแข่งขันในจังหวะ และเพลงที่กรรมการการแข่งขันจะเป็นผู้กำหนดให้ ดังนั้นนักกีฬาทุกคู่จะต้องแข่งขันในจังหวะเดียวกัน หากแต่รอบเพลงอิสระนั้น นักกีฬาจะสามารถแข่งขันในเพลง และจังหวะที่นักกีฬาเป็นผู้กำหนดขึ้นเองได้

ระบบคะแนน 6.0

เป็นระบบการให้คะแนนแบบเก่า ซึ่งจะให้คะแนนเป็น 2 ประเภทคือ คะแนนด้านเทคนิค (technical merit) และคะแนนด้านความสวยงาม (presentation) ในทั้งการแข่งขันประเภทโปรแกรมสั้น และโปรแกรมยาว โดยคะแนนเต็มของกรรมการแต่ละท่านคือ 6.0 ในแต่ละด้าน ทั้งนี้ผู้ที่ได้รับคะแนนสูงสุดจากทั้งโปรแกรมสั้น และโปรแกรมยาวรวมกันจะได้เป็นผู้ชนะ โดยคะแนนในโปรแกรมสั้นจะมีน้ำหนักคะแนนรวมน้อยกว่าคะแนนในโปรแกรมยาว ของกรรมการทุกท่านรวมกัน ระบบคะแนนนี้ได้ประสบปัญหาในหลายด้าน ทั้งเรื่องความเอนเอียงไม่เป็นธรรมของกรรมการ รวมถึงความสามารถของกรรมการที่จะน้ำหนักคะแนนได้อย่างลงตัว อย่างไรก็ดีระบบคะแนนแบบ 6.0 ได้ถูกใช้จนกระทั่งได้มีปรับเปลี่ยนเป็นระบบใหม่ในปี ค.ศ. 2006 ในการแข่งขันนานาชาติในปีดังกล่าว รวมถึงโอลิมปิกฤดูหนาวที่เมืองตูรินในปีเดียวกันเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์กีฬาโอลิมปิกฤดูหนาว

กีฬาสเกตน้ำแข็งในปัจจุบัน

นับแต่เริ่มต้นประวัติศาสตร์อันยาวนานมาตั้งแต่ศตวรรษที่ 18 กีฬานี้ได้พัฒนาอย่างต่อเนื่องและแพร่หลายในประเทศต่าง ๆ ของทวีปยุโรป จากนั้นได้กลายเป็นที่นิยมในทวีปอเมริกาเหนือเนื่องจากภาพยนตร์ต่าง ๆ ที่นำเอากีฬาชนิดนี้มาเป็นโครงเรื่อง จากนั้นก็ได้เป็นที่นิยมเรื่อยมา และได้กลายเป็นที่นิยมเพิ่มขึ้นอย่างมากในอเมริกาหลังจากที่อเมริกาได้กลายเป็นแชมป์โอลิมปิกฤดูหนาวหลายปีติดต่อกัน รวมถึงการมีนักกีฬาผู้ยิ่งใหญ่ของสหรัฐอเมริกาอย่าง มิเชล กวาน (Michelle Kwan) ผู้ซึ่งได้รับคำนิยมให้เป็นนักสเกตผู้ยิ่งใหญ่ของอเมริกาตลอดไป และเข้าสู่ทุกทวีปของโลก โดยสังเกตได้จากปัจจุบัน ได้มีนักกีฬาสเกตน้ำแข็งจากทุกทวีปทั่วโลก โดยเฉพาะนักกีฬาในระดับแนวหน้านั้นมิได้จำกัดแค่เพียงกลุ่มนักกีฬาในแถบทวีปยุโรป หรืออเมริกาเท่านั้น แต่ได้มีนักกีฬาแนวหน้าในทวีปเอเชียหลายคนขึ้นทำเนียบแนวหน้าเป็นที่เรียบร้อยแล้ว อาทิเช่น อาราคาวะ ชิซูกะ (Shizuka Arakawa) (ญี่ปุ่น) เจ้าของเหรียญทองโอลิมปิก 2006 อาซาดะ มาโอะ (Mao Asada) (ญี่ปุ่น) แชมป์โลกปีค.ศ. 2008 หรือแม้แต่ คิม ยูนา (Yu-na Kim) (เกาหลีใต้) แชมป์โลกคนปัจจุบัน (ค.ศ. 2009) ทำให้เป็นที่พอให้สรุปได้ว่า กีฬานี้เป็นกีฬาที่เป็นที่นิยมของคนทั้งโลกไปเสียแล้ว โดยเฉพาะในโซนเอเชียนั้น การชิงชนะเลิศระหว่าง "อาซาดะ มาโอะ" และ "คิมยูนา" นั้นถือเป็นคู่หลักที่ทุกคนทั่วโลกกำลังให้ความสนใจเป็นประวัติการณ์ (และในปัจจุบัน (ค.ศ. 2009) มีนักสเกตลีลาหญิง 2 คนนี้เท่านั้นที่มีคะแนนรวมสูงเกิน 200 แต้ม) ซึ่งสถิติโลกคะแนนรวม และคะแนนแยกตามโปรแกรมสั้น และโปรแกรมยาว เป็นของ "คิม ยูนา" ซึ่งได้ทำไว้ล่าสุดที่การแข่งขัน สเกตน้ำแข็งโลกปี 2009 ที่ประเทศสหรัฐอเมริกา ซึ่งเธอได้ทำลายสถิติโลกในโปรแกรมสั้น และผลคะแนนรวม และถือเป็นผู้หญิงคนแรกที่ได้คะแนนรวมเกินกว่า 200 คะแนนเป็นคนแรก ก่อนที่ อะซาดะ มาโอะ จะทำได้ในการแข่งขัน เวิร์ลทีม แชมเปี้ยนชิปในปีเดียวกัน แต่กระนั้นก็ยังไม่สามารถทำลายสถิติโลกของ "คิม ยูนา" ได้ สำหรับประเภทชายนั้น นับแต่นักกีฬาชายจากประเทศรัสเซีย ได้ครองความเป็นใหญ่บนลานน้ำแข็งระดับนานาชาติมาเป็นระยะเวลานาน นับแต่ อเล็กซี ยากูดิน (Alexei Yagudin) ได้เหรียญทองโอลิมปิกฤดูหนาวในปี 2002 และ เยฟกินี ปูเชงโก (Evgeni Plushenko) ผู้เป็นเจ้าของเหรียญทองในปี 2006 ได้สิ้นสุดความยิ่งใหญ่ลงเนื่องจากภายหลังเสร็จสิ้นการแข่งขัน นักกีฬาทั้งสองได้ประกาศอำลาการวงการไปอย่างน่าเสียดาย ทำให้นักกีฬาจากชาติอื่น ๆ อาทิ ไบรอัน จูแบร์ (Brian Joubert) จากฝรั่งเศส หรือแม้แต่ ทากาฮาชิ ไดสุเกะ (Daisuke Takahashi) จากประเทศญี่ปุ่น มีโอกาสแทรกขึ้นมาอยู่ในอันดับต้น ๆ ของโลกได้ไม่ยากเย็น นับเป็นความสูญเสียครั้งยิ่งใหญ่ของวงการสเกตลีลาในประเทศรัสเซีย ก่อนที่ไม่นานมานี้จะมีกระแสข่าวออกมาว่า เยฟกินี ปูเชงโก กำลังหารือกับสหพันธ์สเกตน้ำแข็งรัสเซีย เกี่ยวกับการขอกลับมารับใช้ชาติอีกครั้ง เพื่อเข้าร่วมการแข่งขัน โอลิมปิกฤดูหนาวปี 2010 ณ นครแวนคูเวอร์ ประเทศแคนาดา นับเป็นข่าวใหญ่ของวงการสเกตลีลาชายเลยทีเดียว

กีฬาสเกตน้ำแข็งในประเทศไทย

กีฬาสเกตน้ำแข็งเริ่มต้นในประเทศไทยมาเป็นระยะเวลานานแล้ว นับตั้งแต่ลานสเกตน้ำแข็งยุคแรกได้ถือกำเนิดขึ้น จนไปถึงลานสเกตน้ำแข็งมาตรฐานแห่งแรกในประเทศไทยที่เกิดขึ้นที่ "เวิร์ลเทรดเซ็นเตอร์" ซึ่งเวลานั้นได้รับความนิยมอย่างมาก จนถึงขนาดที่ได้มีลานสเกตน้ำแข็งเกิดขึ้นมากมายทั้งกลางเมือง และชานเมืองของกรุงเทพมหานคร รวมถึงต่างจังหวัดอย่างเช่นที่จังหวัดเชียงใหม่ก็ตาม จนกระทั่งกระแสกีฬานี้ได้ซบเซาลงไป เนื่องจากขณะนั้นยังไม่มีนักกีฬาที่สร้างชื่อเสียงให้วงการนี้อย่างจริงจัง ทำให้การเล่นกีฬานี้เปรียบเสมือนการเล่นเพื่อความบันเทิงมากกว่าการเล่นเพื่อการกีฬา จนลานต่าง ๆ ได้ทยอยปิดตัวลงไปเรื่อย ๆ จนกระทั่งแม้แต่เวิร์ลดเทรดเซ็นเตอร์ก็ได้ปิดลานสเกตแห่งดังกล่าวอย่างถาวรไปแล้ว แต่เป็นที่น่ายินดีว่า ในปัจจุบัน กีฬาชนิดนี้ เริ่มมีกระแสตอบรับที่ดีขึ้นเรื่อย ๆ จนกระทั่งได้มีลานสเกตน้ำแข็งเปิดใหม่อย่าง Zub Zero ที่อาคารศูนย์การค้า ดิ เอสพละนาดย่านรัชดา และรัตนาธิเบศร์ ทำให้ขณะนี้ประเทศไทยมีลานสเกตทั้งสิ้น 7 แห่ง คือที่ ศูนย์การค้าอิมพีเรียลเวิร์ล สำโรง, ศูนย์การค้าอิมพีเรียลเวิร์ล ลาดพร้าว และที่ ศูนย์การค้าดิ เอสพละนาด สาขารัชดา และสาขารัตนาธิเบศร์  Central World ที่ The Rink central อุดร ,ซีคอน ,mega บางนา