การแปลการพินิจภายในผิด

การแปลการพินิจภายในผิด  (อังกฤษ: introspection illusion)  เป็นความเอนเอียงทางประชาน (cognitive bias) ที่เราคิดอย่างผิด ๆ ว่า  เรามีความเข้าใจโดยประจักษ์ โดยผ่านการพินิจภายใน  (introspection)  เกี่ยวกับเหตุเกิดของสภาวะจิตใจของเรา  ในขณะที่ไม่เชื่อถือการพินิจภายในของผู้อื่น
ในบางกรณี  การแปลสิ่งเร้าผิดชนิดนี้  ทำให้เราอธิบายพฤติกรรมของตนเองอย่างมั่นใจแต่ผิดพลาด  หรือทำให้พยากรณ์สภาวะหรือความรู้สึกทางจิตใจของตนในอนาคตที่ไม่ถูกต้อง
มีการตรวจสอบการแปลสิ่งเร้าผิดประเภทนี้ในการทดลองทางจิตวิทยา  ซึ่งเสนอการแปลการพินิจภายในผิดว่าเป็นเหตุของความเอนเอียง  เมื่อเราเปรียบเทียบตนเองกับผู้อื่น
มีการตีความผลงานทดลองเหล่านี้ว่า  แทนที่จะให้ข้อมูลโดยตรงเกี่ยวกับกระบวนการต่าง ๆ ที่เป็นเหตุของสภาวะจิตใจของตน
การพินิจภายในเป็นกระบวนการสร้าง (construction) และอนุมาน (inference) เหตุของสภาวะจิตใจ
เหมือนกับที่เราอนุมานสภาพจิตใจของคนอื่นจากพฤติกรรม
เมื่อเราถือเอาอย่างผิด ๆ ว่า   การพินิจภายในที่เชื่อถือไม่ได้  เป็นความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับตนที่ตรงกับความจริง  ผลที่ได้อาจจะเป็นการปรากฏของการแแปลสิ่งเร้าผิดว่าเหนือกว่า (illusory superiority) ผู้อื่น
ยกตัวอย่างเช่น  เราแต่ละคนจะคิดว่าเรามีความคิดที่เอนเอียงน้อยกว่าผู้อื่น  และมีความคิดที่เห็นตามผู้อื่นน้อยกว่าคนอื่น
และแม้ว่า  ผู้ร่วมการทดลองจะได้รับรายงานของการพินิจภายในของผู้อื่น  ที่ละเอียดที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้  แต่ก็ยังจะตัดสินว่า  เป็นเรื่องเชื่อถือไม่ได้  ในขณะที่ถือเอาการพินิจภายในของตนว่า  เชื่อถือได้
แม้ว่า  สมมติฐานเกี่ยวกับการแปลสิ่งเร้าผิดประเภทนี้  จะให้ความเข้าใจความกระจ่างชัดเกี่ยวกับผลงานวิจัยทางจิตวิทยาบางอย่าง
แต่หลักฐานที่มีอยู่ไม่อาจจะบอกได้ว่า  การพินิจภายในนั้นเชื่อถือได้ขนาดไหนในสถานการณ์ปกติ 
การแก้ปัญหาความเอนเอียงที่เกิดจากการแปลสิ่งเร้าผิดประเภทนี้  อาจเป็นไปได้ด้วยการศึกษาเรื่องความเอนเอียง  และเรื่องการเกิดขึ้นใต้จิตสำนึกของความเอนเอียง

ความเชื่อถือไม่ได้ของการพินิจภายใน

ในผลงานวิจัยปี ค.ศ. 1977 นักจิตวิทยาริชารด์ นิสเบ็ตต์  และทิมโมที วิลสัน  คัดค้านความคิดว่า  การพินิจภายในนั้นเข้าถึงกระบวนการจิตใจได้โดยตรง  และเชื่อถือได้
ซึ่งกลายเป็นผลงานวิจัยที่มีการอ้างอิงกันมากที่สุดในงานวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับจิตใจ 
เป็นผลงานที่รายงานการทดลองที่ผู้ร่วมการทดลองต้องอธิบายทางปากว่า  ทำไมจึงมีความชอบใจอย่างใดอย่างหนึ่ง
หรือว่า  มีความคิดอย่างนี้ได้อย่างไร
โดยอาศัยข้อมูลจากงานเหล่านี้  และงานวิจัยเกี่ยวกับการอ้างเหตุ (attribution หรือ การบ่งชี้เหตุ) อื่น ๆ
นักวิจัยทั้งสองสรุปว่า  รายงานเกี่ยวกับกระบวนการทางจิตใจของตนเป็นเรื่องกุขึ้น (confabulated)
โดยรายงานว่า  ผู้ร่วมการทดลอง "ไม่มีหรือแทบไม่มีข้อมูลเกี่ยวกับกระบวนการทางประชาน  (cognitive process)  ในระดับสูงโดยการพินิจภายใน" 
นักวิจัยแยกแยะระหว่าง  ส่วนประกอบของจิตใจ (contents) เช่นความรู้สึก  และกระบวนการของจิต (process)
โดยอ้างว่า  การพินิจภายในสามารถให้ข้อมูลเกี่ยวกับส่วนประกอบของจิตได้  แต่กระบวนการนั้นเข้าถึงไม่ได้
แม้ว่าจะมีงานทดลองที่สืบมาจากงานของนิสเบ็ตต์และวิลสันมาบ้าง
แต่ความยากลำบากในการทดสอบสมมติฐานเกี่ยวกับข้อมูลที่เข้าถึงได้โดยการพินิจภายใน  มีผลให้ไม่มีการพัฒนาด้านผลงานวิจัยในประเด็นนี้ 
งานปริทัศน์ที่ทำ 10 ปีให้หลังคัดค้านงานวิจัยดั้งเดิมนั้นหลายอย่าง
รวมทั้งตั้งข้อสงสัยเกี่ยวกับนิยามของคำว่า "กระบวนการ" ที่ใช้  และเสนอว่า การทดสอบที่ชัดเจนไม่คลุมเครือ  ว่าการพินิจภายในสามารถให้ข้อมูลอะไรเกี่ยวกับจิตใจได้  เป็นเรื่องที่ทำได้ยาก
ในปี ค.ศ. 2002 วิลสันยอมรับว่า  ข้ออ้างที่ได้ทำในปี ค.ศ. 1977 นั้นกว้างเกินไป 
และได้เปลี่ยนมามีความเห็นว่า  adaptive unconscious (กระบวนการจิตใต้สำนึก  ที่เป็นการปรับตัวของมนุษย์ให้เข้ากับสังคมและสิ่งแวดล้อม) เป็นกระบวนการที่เป็นเหตุแห่งการรับรู้ (perception) และพฤติกรรม โดยมาก
และเมื่อให้เรารายงานถึงกระบวนการทางจิตใจของเราเอง  เราจะไม่สามารถเข้าถึงกระบวนการที่เป็นไปใต้สำนึกของจิตใจเหล่านี้ได้ 
แต่แทนที่เราจะยอมรับว่า  ไม่รู้  เรากับกุคำอธิบาย (confabulate) ที่พอเป็นไปได้ขึ้น
และดูเหมือนจะไม่เข้าใจว่าตนเองไม่รู้
มีไอเดียทางปรัชญาบางอย่าง  (eliminative materialism) ว่า  มนุษย์อาจมีความเข้าใจผิดบางอย่างเกี่ยวกับการทำงานของจิตใจของตน
และว่า  แนวคิดในเรื่องบางเรื่องเช่น  "ความเชื่อ" หรือว่า "ความเจ็บปวด" จะปรากฏความจริงทางวิทยาศาสตร์ที่แตกต่างไปจากที่คิดกันทุกวันนี้

นักจิตวิทยาเรียกการเดาอย่างผิด ๆ ที่เราใช้อธิบายกระบวนการความคิดของตนเองว่า  "causal theories" (ทฤษฎีเหตุผล)
คือว่า  คำอธิบายของเรา  (ที่นักจิตวิทยาเรียกว่าทฤษฎีเหตุผล)  เกี่ยวกับเหตุของการกระทำที่ทำแล้ว  มักจะใช้เพียงเพื่อแก้ต่างพฤติกรรมของตน  เพื่อบรรเทาความไม่ลงรอยกันทางประชาน (cognitive dissonance)
ซึ่งก็หมายความว่า  เราอาจจะไม่ได้สังเกตเห็นเหตุจริง ๆ ของพฤติกรรมของตน  แม้ว่ากำลังพยายามที่จะอธิบายอยู่
ผลก็คือ  คำอธิบายที่เรามีมักจะเป็นไปเพื่อความรู้สึกที่ดีขึ้นเกี่ยวกับตัวเราเท่านั้น
ตัวอย่างหนึ่งก็คือ  ชายคนหนึ่งอาจจะมีการเลือกปฏิบัติต่อคนรักร่วมเพศ  เพราะว่าตนจริง ๆ แล้วอายว่า  มีความรู้สึกชอบใจผู้ชายอื่น
เขาอาจจะยอมรับความจริงนี้แม้ต่อตัวเองก็ไม่ได้  แต่อธิบายความเดียดฉันท์ของตนว่า  เป็นเพราะว่าการรักร่วมเพศไม่เป็นธรรมชาติ
มีงานวิจัยที่วัดขอบเขตความแม่นยำของการพินิจภายใน  โดยรวบรวมรายงานจากหญิงคนหนึ่งที่สมมุติชื่อว่า  เมลานี่
เมลานี่จะพกวิทยุตามตัวตัวหนึ่ง  ที่จะส่งเสียงโดยสุ่ม  เพื่อให้เธอสังเกตว่า  เธอกำลังรู้สึกและคิดอะไรอยู่
แต่เมื่อทำการวิเคราะห์รายงานของเธอแล้ว  นักวิจัยกลับมีความคิดต่าง ๆ กันเกี่ยวกับผลที่ได้
เกี่ยวกับการตีความที่ถูกต้องของสิ่งที่เมลานี่อ้าง  และเกี่ยวกับความแม่นยำของการพินิจภายในของเธอ
หลังจากการถกเถียงที่ไม่ได้จบลงในช่วงระยะเวลาสั้น ๆ นักวิจัยทั้งสองมีข้อสรุปเกี่ยวกับเรื่องนี้แตกต่างกัน
คนหนึ่งมองในแง่ดี  และอีกคนหนึ่งมองในแง่ร้าย  ในประเด็นความแม่นยำของการพินิจภายใน

ความบอดต่อการเลือก

นักวิจัยกลุ่มหนึ่งที่ได้แรงจูงใจจากงานของนิสเบ็ตต์และวิลสัน ได้ตรวจสอบความรู้ความเข้าใจของผู้ร่วมการทดลอง  เกี่ยวกับความชอบใจของตนโดยใช้เทคนิคใหม่
คือ  มีการให้ผู้ร่วมการทดลองดูรูปบุคคลสองรูป  แล้วถามว่า  คนไหนสวยหรือหล่อกว่า
หลังจากนั้น  ก็จะให้ผู้ร่วมการทดลองดูรูปที่ "เลือก" อย่างละเอียดอีกทีหนึ่ง  แล้วให้อธิบายเหตุการตัดสินเลือกรูปของตน
แต่ว่า  ในการทดลองส่วนหนึ่ง  ผู้ทำการทดลองจริง ๆ แล้วจะให้ผู้ร่วมการทดลองดูรายละเอียดอีกทีของรูปที่ตนไม่ได้เลือก  โดยสลับรูปที่อยู่ในมือโดยใช้เทคนิคของนักมายากล 
ผู้ร่วมการทดลองโดยมากสังเกตไม่ได้ว่า  รูปที่กำลังดูจริง ๆ แล้ว  ไม่ใช่รูปที่ตนเองเลือกไม่กี่วินาทีก่อน
แต่ว่า  ผู้ร่วมการทดลองเป็นจำนวนมากจะกุคำอธิบายว่า  ทำไมถึงชอบใจรูปนั้น
ยกตัวอย่างเช่น  ชายคนหนึ่งกล่าวว่า "ผมชอบรูปนี้เพราะว่าผมชอบคนมีผมสีทอง" ทั้ง ๆ ที่จริง ๆ แล้ว  ตนเลือกเอารูปผู้หญิงมีผมสีเข้ม  แต่ผู้ทำการทดลองยื่นรูปหญิงผมสีทองให้ (ว่าเป็นรูปที่เขาเลือก) 
เพราะฉะนั้น  คำอธิบายของผู้ร่วมการทดลองต้องเป็นเรื่องที่กุขึ้น  เพราะว่า  เป็นคำอธิบายการกระทำที่ความจริงแล้วตนไม่ได้ทำ
แม้ว่า  ผู้ร่วมการทดลองประมาณ 70% จะถูกหลอก คือไม่มีความสงสัยอะไรเลยว่าได้มีอะไรแปลก ๆ เกิดขึ้น แต่ว่า  คำให้การของผู้ร่วมการทดลองที่ถูกหลอกร้อยละ 84 หลังจากผ่านการทดลองแล้วกลับบอกว่า
ตนคิดว่าจะสามารถตรวจจับการเปลี่ยนรูปอย่างนี้ได้ถ้าทำต่อหน้า 
นักวิจัยได้บัญญัติคำว่า "choice blindness" (ความบอดต่อการเลือก) ว่าหมายถึง  ความล้มเหลวในการตรวจจับความไม่ตรงกัน (ระหว่างสิ่งที่ตนเลือก  กับสิ่งที่กล่าวถึงในภายหลัง)
งานทดลองที่ติดตามมาอีกงานหนึ่ง  ให้คนที่กำลังช็อปปิ้งอยู่ในซูเปอร์มาร์เก็ตชิมรสชาติของแยมสองอย่าง  แล้วให้อธิบายว่าทำไมจึงเลือกแยมชนิดนั้นในขณะที่ชิมแยมที่ "เลือก" อีก
ซึ่งผู้ทำการทดลองสับเปลี่ยน  
นอกจากนั้นแล้ว ก็ยังมีอีกงานทดลองหนึ่งที่ทำโดยใช้การชิมชาอีกด้วย 
และก็ยังมีงานทดลองแบบเดียวกับอีกงานหนึ่ง  ที่ให้ผู้ร่วมการทดลองเลือกวัตถุสองอย่างที่แสดงในสไลด์ของไมโครซอฟท์ พาวเวอร์พอยต์  แล้วให้อธิบายเหตุผลที่เลือก  ทั้ง ๆ ที่ความจริงได้มีการสับเปลี่ยนสิ่งที่ตนเลือกแล้ว
งานวิจัยอีกงานหนึ่งที่มหาวิทยาลัยนอร์ทเวสเทิร์น  ก็ยังแสดงหลักฐานคัดค้านความคิดว่า  ผู้ร่วมการทดลองสามารถเข้าใจโดยการพินิจภายในว่า  ลักษณะอะไรในคนอื่นเป็นตัวดึงดูดความสนใจของตน
คือนักวิจัยตรวจสอบรายงานของผู้ร่วมการทดลองว่า  อะไรเป็นตัวดึงดูดความสนใจของตนในเพศตรงกันข้าม
ผู้ชายมักจะรายงานว่า  รูปร่างความสวยงามเป็นเรื่องสำคัญ  ในขณะที่ผู้หญิงมักจะรายงานว่า  ความสามารถในการหารายได้เป็นเรื่องสำคัญที่สุด
แต่ว่า  ผลจากรายงานไม่สามารถใช้พยากรณ์การเลือกคู่ออกเดตได้  และไม่สามารถพยากรณ์พฤติกรรมเกี่ยวกับคู่ที่เลือกหนึ่งเดือนหลังจากนั้น
โดยสอดคล้องกับทฤษฎีความบอดต่อการเลือก
นักวิจัยพบว่า  เราสามารถถูกหลอกให้เชื่อได้ง่าย ๆ โดยใช้ตัวเตือนความจำที่ผิด ๆ 
ว่าเราได้เลือกอะไรสิ่งหนึ่งที่ความจริงแล้วไม่ได้เลือก  มีผลเป็นการแสดง choice-supportive bias (ความเอนเอียงสนับสนุนการเลือก) ในความทรงจำไม่ว่าจะเชื่อว่าได้เลือกอะไร

การพินิจความรู้สึกภายใน

ตรงกันข้ามกับการพินิจภายในที่อาศัยเหตุผล  เมื่อผู้ร่วมการทดลองทำการพินิจความรู้สึกภายใน  ปรากฏกว่า  ระดับสหสัมพันธ์ของทัศนคติ-พฤติกรรมจะเพิ่มขึ้น 
ซึ่งบอกเป็นนัยว่า การพินิจความรู้สึกภายใน  ไม่ใช่เป็นกระบวนการที่ก่อโทษมากกว่าประโยชน์ (คือไม่เป็น maladaptive)

ในการอธิบายความเอนเอียงต่าง ๆ

มีนักวิชาการที่เสนอว่า  ความเอนเอียงหลายอย่างเกิดขึ้นเพราะการใส่ใจมากเกินไปต่อความตั้งใจที่มี
ยกตัวอย่างเช่น  โดยใส่ใจในความตั้งใจดีที่มีอยู่ในขณะนี้  เราอาจจะประเมินโอกาสที่จะทำผิดศีลธรรมต่ำเกินไป

การสำนึกรู้ถึงความเอนเอียง

มีปรากฏการณ์ที่รู้จักกันชัดเจนแล้วอย่างหนึ่งคือ bias blind spot (จุดบอดเรื่องความเอนเอียง) ที่เราประเมินตนเองว่า  มีโอกาสที่จะมีความเอนเอียงน้อยกว่าคนอื่นในกลุ่มเดียวกัน
มีนักวิชาการที่เสนอว่า  ปรากฏการณ์นี้มีได้เพราะการแปลการพินิจภายในผิด 
ในงานทดลองของนักวิชาการเหล่านั้น  มีการให้ผู้ร่วมการทดลองทำการประเมินตนเองและผู้ร่วมการทดลองอื่น 
ผู้ร่วมการทดลองปรากฏว่ามีความเอนเอียงปกติทั่ว ๆ ไป  ยกตัวอย่างเช่น  มีการให้คะแนนตนเองมากกว่าผู้อื่นในเรื่องคุณลักษณะต่าง ๆ (แสดงว่ามีความเอนเอียงประเภท  illusory superiority)
ต่อจากนั้น  ผู้ทำการทดลองก็อธิบายเรื่องความเอนเอียงทางประชาน  และถามผู้ร่วมการทดลองว่า  การประเมินของผู้ร่วมการทดลองได้รับอิทธิพลจากความเอนเอียงหรือไม่
ผู้ร่วมการทดลองให้คะแนนตนเองว่า  มีโอกาสเสี่ยงต่อความเอนเอียงน้อยกว่าผู้ร่วมการทดลองอื่น (ซึ่งเป็นหลักฐานยืนยันว่ามีความเอนเอียงประเภท  bias blind spot)
และเมื่อต้องอธิบายเหตุผลการประเมินของตน  ผู้ร่วมการทดลองใช้วิธีการประเมินที่ต่างกันเมื่อประเมินความเอนเอียงของตนเอง  และเมื่อประเมินผู้อื่น
นักวิจัยกลุ่มนี้ตีความว่า  เมื่อเราจะประเมินว่าคนอื่นมีความเอนเอียงหรือไม่  เราจะสังเกตดูพฤติกรรมที่แสดงออก
ในนัยตรงกันข้ามกัน  เมื่อประเมินว่าเราเองมีความเอนเอียงหรือไม่  เราจะมองภายในตัวเรา  สังเกตหาความคิดและความรู้สึกที่อาจมีแรงจูงใจเพื่อให้เกิดความเอนเอียง
แต่เนื่องจากว่า  ความเอนเอียงต่าง ๆ ทำงานใต้จิตสำนึก  ดังนั้น  การพินิจภายในเช่นนี้จึงไม่สำเร็จประโยชน์
แต่ว่า  เรามักจะเห็นความคิดความรู้สึกเหล่านั้นว่า  เป็นตัวบ่งชี้ที่เชื่อถือได้ว่า  ตนเองไม่เสี่ยงต่อความเอนเอียงซึ่งไม่เหมือนกับคนอื่น
จากนั้นนักวิจัยก็พยายามให้ข้อมูลผู้ร่วมการทดลองเกี่ยวกับการพินิจภายในของผู้อื่น
คือ  นักวิจัยอัดเสียงของผู้ร่วมการทดลองที่กล่าวเรื่องที่ตนคิดเมื่อกำลังประเมินตนเองว่า  คำตอบที่ให้ในคำถามที่ผ่านมามีอิทธิพลจากความเอนเอียงหรือไม่
ผลก็คือ  แม้ว่า  ผู้ร่วมการทดลองจะเชื่อว่าตนเองมีโอกาสน้อยที่จะมีความเอนเอียง
แต่ว่าการรายงานการพินิจภายในของตน  กลับไม่มีอิทธิพลต่อผู้อื่นเมื่อผู้อื่นประเมินความเอนเอียงของบุคคลนั้น
เมื่อถามว่า  การมีความเอนเอียงมีลักษณะอย่างไร  ผู้ร่วมการทดลองมักจะกำหนดความเอนเอียงโดยความคิดและแรงจูงใจที่ตนได้พินิจพิจารณา  เมื่อเป็นเรื่องเกี่ยวกับตนเอง
แต่จะกำหนดโดยพฤติกรรมที่แสดงออกเมื่อเป็นเรื่องเกี่ยวกับผู้อื่น
ส่วนในผู้ร่วมการทดลองที่มีการห้ามไม่ให้ใช้การพินิจภายใน  การประเมินความเอนเอียงของตนจะตรงกับความเป็นจริงมากขึ้น
นอกจากนั้นแล้ว  ยังมีงานทดลองอื่น ๆ ที่แสดงว่า  เราไม่สามารถสำนึกถึงความเอนเอียงที่เราเองมี  เช่น  ในงานทดลองของนิสเบ็ตต์และวิลสัน  ซึ่งแสดงว่าเรามีความเอนเอียงในการที่จะเลือกสินค้าขึ้นอยู่กับตำแหน่งที่วางแสดงสินค้า เช่นการทดลองที่แสดงถุงเท้าพบว่า  ผู้บริโภคมีความเอนเอียงที่จะเลือกถุงเท้าด้านขวาสุดมากกว่าถุงเท้าด้านซ้ายสุดเป็นอัตราส่วนถึง 4 ต่อ 1 แต่เมื่อมีการถามผู้บริโภคว่า  ตนมีความเอนเอียงเช่นนี้หรือไม่  ผู้บริโภคจะบอกว่าไม่มี  ซึ่งขัดกับข้อมูลที่ได้ในการทดลอง ซึ่งอาจจะบ่งถึงการการพินิจภายในที่ไม่แสดงความคิดและแรงจูงใจที่ก่อให้เกิดความเอนเอียง

การสำนึกรู้การปรับตัวคล้อยตามสังคม

ในปี ค.ศ. 2007 มีงานวิจัยที่ศึกษาการกำหนดรู้การปรับตัวคล้อยตามสังคม (conformity)
คือ  ผู้ร่วมการทดลองรายงานว่า  ตนเองสามารถอดทนต่อแรงกดดันในการปรับตัวให้คล้อยตามกับสังคมมากกว่าคนในกลุ่มเดียวกัน
โดยสาระก็คือ  ผู้ร่วมการทดลองเห็นตนเองว่า  เป็นผู้เดียวในกลุ่มบุคคลที่ถูกชักจูงได้ง่าย
การแปลการพินิจภายในผิดดูเหมือนจะมีอิทธิพลต่อปรากฏการณ์นี้
เมื่อประเมินว่าคนอื่นเกิดการชักจูงเพราะแรงกดดันทางสังคมหรือไม่  ผู้ร่วมการทดลองจะพิจารณาแต่พฤติกรรมของบุคคลนั้น
ยกตัวอย่างเช่น  จะอธิบายความคิดเห็นทางการเมืองของคนอื่นว่า  เป็นไปตามกลุ่มสังคมอย่างไร
แต่ว่าเมื่อประเมินการปรับตัวคล้อยตามสังคมของตนเอง  ผู้ร่วมการทดลองเห็นว่าการพินิจภายในของตนนั้นเชื่อถือได้
คือในใจของตนเอง  ตนจะไม่พบเหตุจูงใจที่จะปรับตัว  และดังนั้น  ก็จะประเมินตนว่าไม่ได้รับอิทธิพลจากสังคม

คำวิจารณ์

มีงานวิจัยที่เสนอว่า  ผู้ร่วมการทดลองสามารถประเมินเวลาในการตอบสนองของตนได้อย่างแม่นยำ  ซึ่งแสดงถึงการรู้ "กระบวนการทางจิตใจ" ของตน
แม้ว่า  จะเป็นสิ่งที่ต้องใช้ความใส่ใจและทรัพยากรทางประชานอื่น ๆ สูง (คือไม่สามารถทำได้ถ้าถูกกวนสมาธิเมื่อต้องทำการประเมิน)
นักวิจัยของงานนี้เชื่อว่า  การประเมินที่แม่นยำเช่นนี้  ไม่ใช่เป็นเพียงแค่การตีความที่เกิดขึ้นภายหลังเหตุการณ์ (post-hoc interpretation) เท่านั้น  แต่อาจจะเป็นกระบวนการที่สามารถเข้าถึงข้อมูลที่คนอื่นไม่มี (privileged information)
นอกจากนั้นแล้ว  การฝึกสติ (Mindfulness traning) สามารถเพิ่มสมรรถภาพของการพินิจภายในได้ในสถานการณ์บางอย่าง 
งานของนิสเบ็ตต์และวิลสันยังได้รับการวิจารณ์จากนักวิชาการอื่น ๆ อีกหลายคนรวมทั้งนักจิตวิทยาทรงอิทธิพล ศ. ดร. เฮอร์เบิร์ต ไซมอน และ ศ. ดร. เค แอนเดอร์ส เอริคสัน

การแก้ไขความเอนเอียง

งานวิจัยที่ตรวจสอบผลของการให้ข้อมูลแก่ผู้ร่วมการทดลองเกี่ยวกับความเอนเอียงใต้สำนึก  ต่อการให้คะแนนตนเองว่าเสี่ยงต่อความเอีนเอียงแค่ไหน  แสดงว่า  ผู้ที่ได้รับข้อมูลจะไม่ปรากฏ bias blind spot (จุดบอดเรื่องความเอนเอียง) เมื่อเปรียบเทียบกับกลุ่มควบคุม
ซึ่งให้ความหวังว่า  เมื่อทราบเรื่องความเอนเอียงใต้จิตสำนึกเช่นการแปลการพินิจภายในผิด  เราจะสามารถหลีกเลี่ยงการตัดสินใจที่ประกอบด้วยความเอนเอียงบางอย่าง  หรือว่าอย่างน้อยที่สุด  ก็จะให้รู้ว่าตนนั้นมีความเอนเอียง
แต่ว่า  มีงานวิจัยอื่น ๆ ที่มีผลที่ขัดแย้งกัน
งานปริทัศน์งานหนึ่งเสนอว่า  งานวิจัยที่เพียงแต่ให้คำเตือนว่า  เรามีความเอนเอียงใต้จิตสำนึก  จะไม่สามารถแก้ไขความเอนเอียงได้
ส่วนงานวิจัยที่ให้ข้อมูลเกี่ยวกับความเอนเอียงและเน้นความเป็นไปใต้จิตสำนึกของความเอนเอียง จะสามารถแก้ความเอนเอียงได้
ดังนั้น  ความรู้ว่า  ความเอนเอียงสามารถเกิดขึ้นได้ใต้จิตสำนึก  เป็นองค์ประกอบที่ขาดไม่ได้ในการแก้ปัญหาเรื่องความเอนเอียง
นอกจากนั้นแล้ว  วิลสันยังได้พยายามหาวิธีแก้การแปลการพินิจภายในผิด  คือ  ในหนังสือ Strangers to ourselves (การเป็นคนแปลกหน้าต่อตนเอง) เขาเสนอว่า  การสังเกตพฤติกรรมของตนมากกว่าความคิด  อาจจะเป็นหลักสำคัญในการแก้ปัญหานี้