นะฮฺญุลบะลาเฆาะฮฺ

นะฮฺญุลบะลาเฆาะฮฺ คือตำราที่รวบรวมธรรมเทศนา สาสน์และสุนทโรวาทสั้น ๆ จากท่านอิมามอาลี อิบนิ อะบีฏอลิบ (อฺ) โดยการรวบรวมของท่านซัยยิด รอฎี ในศตวรรษที่ ๔ ของฮิจเราะฮฺศักราช เนื่องจากความสนใจที่ท่านมีไปยังสำนวนโวหารที่ไพเราะของท่านอิมามอาลี (อฺ) ในจดหมายและธรรมเทศนา ซึ่งได้มีการแปลตำราฉบับดังกล่าวออกมาเป็นหลายภาษา

โครงสร้าง

วจนะของท่านอิมามอาลี (อฺ) ถูกนำเสนอในหนังสือเล่มนี้โดยแบ่งออกเป็นสามภาค ภาคที่ ๑ ธรรมเทศนา

ภาคที่ ๒ สาสน์ และคำสั่งเสีย

ภาคที่ ๓ สุนทโรวาท

ภาษาเปอร์เซีย

นะฮฺญุลบะลาเฆาะฮฺมีต้นฉบับเป็นภาษาอาหรับและได้ถูกแปลเป็นภาษาเปอร์เซีย อาทิการแปลโดย ซัยยิดญะอฺฟัร ชะฮีดี อาลี นะกี เฟฎุลอิสลาม / ญะวาด ฟาฎิล / มุฮัมหมัดตะกี ญะอฺฟะรี / ซัยยิดมุฮัมหมัด มะฮฺดี ญะอฺฟะรี / ฮูเซนอาลี มุนฏาซิรี / ฮูเซน อันศอรี / มุฮัมหมัด ดัชตี / มุศฏอฟา ซะมานี / อาลี อัศฆัร ฟะกีฮี / นะฮฺญุลบะลาเฆาะฮฺโดยอาลี ตะวักกุลี ฆุนาบาดี คือนะฮฺญุลบะลาเฆาะฮฺฉบับภาษาเปอร์เซียที่มีความสำคัญมากที่สุด

ภาษารัสเซีย

นะฮฺญุลบะลาเฆาะฮฺฉบับภาษารัสเซียแปลโดย อับดุลกะรีม ตารัสชาร์นินโก

ภาษาจอร์เจีย 

อิมามกุลี นักเขียน นักแปลชาวจอร์เจีย-อิหร่าน ซึ่งเป็นผู้ที่แปลอัล-กุรอานเป็นภาษาจอร์เจีย ได้ทำการแปลนะฮฺญุลบะลาเฆาะฮฺเป็นภาษาจอร์เจียเป็นครั้งแรก ภาษาไทย แปลถอดความโดย นายประเสิรฐ และ คณะ

อรรถาธิบายนะฮฺญุลบะลาเฆาะฮฺ

ท่านอัลลามะฮฺ อามีนี ได้แนะนำหนังสืออรรถาธิบายนะฮฺญุลบะลาเฆาะฮฺ ในหนังสือฆอดีรเล่มที่สี่ถึง ๘๑ เล่ม  อาทิ หนังสืออรรถาธิบายที่โด่งดังที่สุดคือคำอรรถาธิบายของอิบนิอาบีฮะดีดจากสำนัก มุอฺตะซีละฮฺ / อรรถาธิบายของ อิบนิมัยซัม บะฮฺรอนี / อรรถาธิบายจากท่านอยาตุลลอฮฺ คูอีจากอุลามาแห่งยุคสมัย / แปลและอรรถาธิบายซึ่งเป็นผลงานจากท่านเชคมุฮัมหมัด ตะกี ญะอฺฟะรี และ อรรถาธิบายนะฮฺญุลบะลาเฆาะฮฺโดยท่านเชคมุฮัมหมัด ตะกี ชุชตะรี

หลักฐานการรายงานนะฮฺญุลบะลาเฆาะฮฺ

ผู้ที่ได้ทำการรวบรวมสุนทโรวาท เป็นคนแรกคือ “อาลี อะบูอุซมาน อัมร อิบนิ บะฮฺร ญาฮิซ เจ้าของหนังสือ (บะยาน และ ติบยาน) เสียชีวิตเมื่อปี ๒๕๕ (ฮ.ศ) เขาได้เลือก ๑๐ ธรรมเทศนาจากทั้งหมดและได้ตั้งชายาว่า “ คำที่ผู้เรียกร้อง ร้องขอจากท่านอามีริล มุอฺมินีน อาลีอิบนิ อะบีฏอลิบ”
สายรางานฮาดิษ และ นักบันทึกประวัติศาสตร์ท่านอื่นได้เริ่มต้นทำการรวบรวมธรรมเทศนาของท่านอิมามอาลี (อฺ) เช่นเดียวกัน อาทิ กอฎีมุฮัมหมัด อิบนิ ซะลามะ โด่งดังในนาม กอฎออี เสียชีวิตเมื่อ ปี๔๐๕ (ฮ.ศ) ได้รวบรวมสุนทโรวาทของท่านอิมามอาลี (อฺ) ในนาม «دستور معالم الحکم و مأثور مکارم الشیم» ซึ่งถูกแปลเป็นภาษาเปอร์เซียโดยมีชื่อว่า “กฎหมาย” และ ยังมีคำกล่าวของท่านอิมามอาลี(อฺ)อีกมากมายที่ถูกเรียบเรียงในตำรา “ อัลฆอรอต ” โดย อะบุลอิสฮาก ษะกอฟี กูฟี จากนักวิชาการศตวรรษที่?? (เสียชีวิตเมื่อปี ๒๓๘ ฮ.ศ) เช่นเดียวกัน ส่วนใหญ่ของคำสั่งสอนที่เกี่ยวข้องกับเตาฮีดถูกบันทึกไว้ในตำราสำคัญ ๆ ต่าง ๆ ก่อนการรวบรวมนะฮฺญุลบะลาเฆาะฮฺเป็นเวลาหนึ่งศตวรรษ เช่นตำราอัลกาฟีจากท่านเชค กุลัยนี และ ตำรา อัตเตาฮีดจากท่าน เชค ศอดูก อาลี อิบนิ ฮูเซน มัสอูดี นักบันทึกประวัติศาสตร์ผู้ยิ่งใหญ่ที่ดำรงชีวิตอยู่ก่อนหน้าซัยยิดรอฎีเป็นเวลามากกว่าหนึ่งปีได้บันทึกในตำราที่โด่งดังของเขา “ มุเราวิจ อัซซะฮัด ” เล่มสองว่า “ สิ่งที่ประชาชนนำมาใช้จดจำในชีวิตของตนจากคำสั่งสอนของท่านอาลี (อฺ) มีจำนวนมากกว่า ๔๘๐ ธรรมเทศนา ซึ่งท่านอาลีได้กล่าวทั้งหมดโดยไม่มีความจำเป็นต่อการบันทึกล่วงหน้า และประชาชนจะคอยจดจำและนำมาปฏิบัติซึ่งเป็นคำสั่งสอนที่มีคุณค่ายิ่งนัก ”  จากการยืนยันของบรรดานักวิชาการท่านอื่น ๆ เกี่ยวกับจำนวนธรรมโวหารของท่านอิมามอาลี (อฺ) มีมากกว่านี้แต่ท่านซัยยิดรอฎีได้เลือกเพียง ๒๓๙ บทเท่านั้น ซึ่งเป็นบทที่มีคุณลักษณะและธรรมเทศนาที่พิเศษมากที่สุด มีการค้นคว้าเกี่ยวกับหลักฐาน และสายรายงานตำรานะฮฺญุลบะลาเฆาะฮฺอย่างกว้างขว้างซึ่งที่สำคัญที่สุดคือสามตำราที่ถูกเรียบเรียงโดย มุฮัมหมัด ดัชตี ในหนังสือ “ รุวาต วะ มุฮัดดะษีน นะฮฺญุลบะลาเฆาะฮฺ ” หนังสือ “ อัซนาด นะฮฺญุลบะลาเฆาะฮฺ ” โดย อาลีคอน อารัช และหนังสือ “ มะศอดิร นะฮฺญุลบะลาเฆาะฮฺ ” โดย ซัยยิด อับดุซซะฮฺรอ ฮูซัยนี และ ถอดความภาษาเปอร์เซีย โดยท่าน อยาตุลลอฮฺชีรอซี

ท่านนบี อีซา(อฺ)

ใน นะฮฺญุลบะลาเฆาะฮฺ ได้กล่าวถึงคุณลักษณะของท่านนบีอีซา (อฺ) ว่าท่านใช้ชีวิตอย่างสมถะ และห่างไกลจากเรื่องดุนยา ในธรรมเทศนาบทที่ ๑๕๙ ท่านอิมามอาลี(อฺ)ได้กล่าวถึงท่านนบีอีซา (อฺ) ว่า 
“ หากจะกล่าวถึงอีซาจงกล่าวว่าหมอนของท่านคือก้อนหิน และเสื้อผ้าของท่านมาจากผ้าที่มีความหยาบ ท่านจะไม่รับประทานอาหารที่มีรสชาติอร่อย และท่านจะกินเพียงขนมปังเท่านั้น แสงสว่างของท่านคือแสงจันทร์ และที่พักพิงของท่านในยามหนาวคือพื้นดิน ผักและผลไม้ของท่านคือสิ่งที่เจริญเติบโตขึ้นเพื่อสัตว์ ท่านไม่มีภรรยาเพื่อที่จะทำให้ท่านหลงรัก ไม่มีบุตรที่จะสร้างความโศกเศร้าแก่ท่าน ไม่มีทรัพย์สินที่จะทำให้ท่านหลงลืมโลกหน้า ไม่มีความโลภในสิ่งใดที่จะทำให้ท่านต้องตกต่ำ พาหนะของท่านคือสองเท้าของท่าน และผู้รับใช้ของท่านคือสองมือของท่าน”