เครื่องนมัสการ

เครื่องนมัสการทองทิศสำรับใหญ่

เครื่องนมัสการทองทิศ หรือ เครื่องนมัสการทองใหญ่สำรับใหญ่ ทำด้วยทองคำ ประกอบด้วยเชิงทองปักธูปไม้ระกำ 5 เชิงทองปักเทียน 5 พานทองคำสลักลายใส่พุ่มข้าวตอก 5 พาน พานทองคำสลักลายใส่พุ่มดอกไม้ 5 พาน ตั้งบนโต๊ะเท้าคู้สลักลายปิดทอง เครื่องนมัสการชุดทองคำสำรับใหญ่นี้ จะใช้ในวัดพระศรีรัตนศาสดาราม เท่านั้น

เครื่องนมัสการพานทองสองชั้น

เครื่องนมัสการพานทองสองชั้น ทำด้วยทองคำ หรือ กาไหล่ทอง ประกอบด้วยเชิงทองคำสลักลายปักธูปไม้ระกำ ๕ เชิงทองคำสลักลายปักเทียน ๕ พานทองสองชั้นทรงปากกระจับ(แว่นฟ้า)๕ ใส่พุ่มข้าวตอก อีก ๕ ใส่พุ่มดอกไม้ ตั้งบนโต๊ะถมทองเท้าคู้ จะใช้ในงานพระราชพิธี งานทรงวางพวงมาลาในวันสำคัญ ต่าง ๆ

เครื่องนมัสการทองคำลงยาราชาวดี

เครื่องนมัสการทองคำลงยาราชาวดี ทำด้วยทองคำ ลงยาราชาวดี การลงยาราชาวดีมีสีต่างๆ อาทิ แดง เขียว น้ำเงิน ขาว ฟ้า ชมพู โดยเฉพาะสีฟ้า เรียกกันว่าสีมูลนกการะเวก ที่จะพบเห็นบ่อย ประกอบด้วยเชิงทองคำลงยาราชาวดี 10 เชิง สำหรับปักธูป 5 เทียน 5 พานทองคำลงยาราชาวดี 10 สำหรับใส่พุ่มข้าวตอก 5 พุ่มดอกไม้ 5 ตั้งบนโต๊ะเท้าคู้บุพื้นและขอบด้วยทองคำลงยาราชาวดีทั้งตัว จะเห็นได้ในงานพระราชพิธีบำเพ็ญพระกุศลทักษิณานุปทานอุทิศถวายพระบรมราชบุพการี งานบำเพ็ญพระกุศลพระศพ เครื่องนมัสการทองคำลงยาราชาวดีใช้สำหรับพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เท่านั้น

เครื่องนมัสการทองคำลงยารอง

เครื่องนมัสการทองคำลงยารอง ทำด้วยทองคำลงยา โดยการลงยาสำรับนี้ใช้สีแดงเป็นหลัก ประกอบด้วยเชิงทองคำสลักลายลงยาสีแดง 10 เชิง สำหรับปักธูป 5 เทียน 5 พานทองคำลงยาสีแดง 10 สำหรับใส่พุมข้าวตอก 5 พุ่มดอกไม้ 5 ตั้งบนโต๊ะถมทอง เท้าคู้ ใช้ทอดคู่กับ เครื่องนมัสการทองคำลงยาราชาวดี เพื่อสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ทรงจุดนมัสการ

เครื่องนมัสการทองทิศกะไหล่ทอง

เครื่องนมัสการทองทิศกะไหล่ทอง ทำด้วยกะไหล่ทองประกอบด้วยเชิงกะไหล่ทอง 10 เชิง สำหรับปักธูปไม้ระกำ 5 เทียน 5 พานกะไหล่ทอง 10 พาน สำหรับใส่พุ่มข้าวตอก 5 พุ่มดอกไม้ 5 ตั้งบนโต๊ะฉลุลายอย่างจีนปิดทองเท้าสิงห์ ใช้ทอดสำหรับสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว สมเด็จพระบรมราชินี และผู้แทนพระองค์ ทรงจุดนมัสการหรือจุดนมัสการพระพุทธรูป ตามวัดต่างๆ และใช้ทอดในการทรงวางพวงมาลาที่พระบรมราชานุสรณ์ต่างๆ

เครื่องทรงธรรมสำรับใหญ่

เครื่องทรงธรรมสำรับใหญ่ ใช้ตั้งหน้าพระราชอาสน์ ของ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เพื่อทรงจุดบูชาพระธรรม แต่ในกรณีที่ทรงให้พระบรมวงศานุวงศ์เสด็จแทน ผู้เสด็จแทนต้องมาจุดเครื่องทรงธรรมสำรับใหญ่ที่หน้าพระราชอาสน์ ประกอบด้วย กระถางธูปสำหรับปักธูปหาง 3 ดอก เชิงทองปักเทียน ๒ กรวยเชิงทองใส่พุมดอกไม้ ๔ พานทองใส่ดอกไม้สด ๑ ทั้งหมดนี้ตั้งบนพานทองทรงแบบจานเชิง ช้อนบนแท่นโลหะลายมังกรมีกระจังฉลุโปร่งมีเท้า ๑ บนแท่นนี้ด้านซ้ายและขวาตั้งแจกันทองสลักลายปักดอกไม้ด้านละ๑ หน้าแจกันตั้งพานทองใส่ดอกไม้สดอีกข้างละ ๑ กลางตั้งกระถางธูปหยกสำหรับปักธูปหาง ทั้งสิ้นนี้ตั้งบนโต๊ะสลักลายปิดทองอีกทีหนึ่ง โดยมีเชิงเทียนทองราวเทียนคู่ยอดฉัตร ต้นเชิงคล้ายต้นปาล์ม มีช้างทองยืนที่โคนต้น ฐานเชิงมีอักษรพระปรมาภิไธยย่อ จปร. ติดเป็นวงกลม ขนาบด้านละ ๑ ต้นบนโต๊ะสลักลายปิดทองนี้

เครื่องทรงธรรมสำรับน้อย

เครื่องทรงธรรมสำรับน้อย ใช้ตั้งหน้าพระราชอาสน์ ของ สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ทรงบูชาพระธรรม ประกอบด้วย เชิงธูป ๑ เชิงเทียน ๑ พานพุ่ม ๕ วางบนพานสลักลายกลีบบัว

เครื่องนมัสการบูชายิ่ง

เครื่องนมัสการบูชายิ่ง ใช้สำหรับทรงบูชาพระธาตุเจดีย์ที่สำคัญ เช่น องค์พระปฐมเจดีย์ และใช้ในการพระราชกุศลเทศน์มหาชาติ ประกอบด้วย กระบะมุกย่อมุมไม้สิบสอง ๑ ใส่พานเชิงแก้ว ๕ เชิงสำหรับใส่พุ่มข้าวตอก ๑ พุ่มดอกไม้๑ พุ่มถั่ว๑ พุ่มงา๑ และพุ่มหญ้าแพรก ๑ ด้านหน้ากระบะมุกตั้งเครื่องทองน้อยอีก ๑ สำรับ

เครื่องนมัสการท้ายที่นั่ง

เครื่องนมัสการท้ายที่นั่ง เป็นเครื่องนมัสการอย่างไม่เป็นทางการ ใช้เชิญตามเสด็จไปในที่ต่างๆ และเชิญออกตั้งเมื่อทรงมีพระราชประสงค์จะสักการะศาสนวัตถุ ใช้บูชาเป็นการส่วนพระองค์ เช่น งานสังเวยพระป้าย มีความคล้ายคลึงกับเครื่องนมัสการของสามัญชน ประกอบด้วย กระถางธูป สำหรับปักธูปหาง ๑ เชิงเทียน ๒ พานกไหล่ทองสำหรับวางกระทงเจิม