ธงชาติกรีซ

สมัยจักรวรรดิออตโตมาน

ในช่วงแห่งการปกครองของจักรวรรดิออตโตมานนั้น ชาวกรีกได้ใช้ธงของตนอย่างไม่เป็นทางการขึ้นหลายแบบ ซึ่งปกติมักใช้รูปนกอินทรีสองหัวของไบแซนไทน์ รูปกางเขน รูปนักบุญต่างๆ ในศาสนาคริสต์และคำขวัญต่างๆ อย่างหลากหลาย  กองทหารม้าซีปาฮี (sipahi) ของชาวกรีกที่นับถือศาสนาคริสต์ซึ่งถูกจ้างโดยสุลต่านแห่งออตโตมานได้รับอนุญาตให้มีธงของตนเอง (ซึ่งเป็นแบบธงชาวคริสต์อย่างชัดเจน) ใช้ได้ในเขตเอปิรุส (Epirus) และเพโลปอนนีส (Peloponnese) ลักษณะเป็นธงรูปกางเขนสีฟ้าบนพื้นสีขาว ตรงกลางเป็นภาพนักบุญจอร์จปราบมังกร ปรากฏการใช้ระหว่าง ค.ศ. 1431 จนถึง ค.ศ. 1639  เมื่ออภิสิทธิ์ในการใช้ธงได้ถูกจำกัดไว้เป็นอย่างมากจากสุลต่านออตโตมาน  ธงที่มีลักษณะคล้ายกับธงดังกล่าวได้ถูกใช้โดยผู้นำชาวกรีกระดับท้องถิ่นคนอื่นๆ เช่นกัน  ส่วนธงที่อาจนับได้ว่าใกล้เคียงกับความเป็น "ธงชาติ" ของชาวกรีกมากที่สุดในยุคนี้ ได้แก่ธงซึ่งถูกเรียกชื่อว่า "ธงกรีก-ออตโตมาน" (กรีก: Γραικοθωμανική παντιέρα) อันเป็นธงเรือสินค้าที่พ่อค้าชาวกรีกออร์โธดอกซ์ในความปกครองของออตโตมานได้รับอนุญาตให้ชักขึ้นในเรือของตนได้ ธงนี้ประกอบด้วยแถบสีแดงของจักรวรรดิออตโตมานและแถบกลางสีน้ำเงินของพวกกรีกออร์โธดอกซ์  ต่อมาหลังการทำสนธิสัญญากือชุก เคย์นาร์กา (Treaty of Küçük Kaynarca) เรือสินค้าของชาวกรีกสามารถชักธงชาติรัสเซียขึ้นในเรือได้ด้วยอีกธงหนึ่ง
ระหว่างการลุกฮือต่อต้านจักรวรรดิออตโตมานในปี ค.ศ. 1769 ธงกางเขนฟ้าพื้นขาวในประวัติศาสตร์ได้ถูกรื้อฟื้นกลับมาใช้อีกครั้งโดยผู้นำสำคัญทางทหาร และจะถูกนำมาใช้โดยผู้นำทางทหารชาวกรีกทั้งหมดในการปฏิวัติปี ค.ศ. 1821 ธงดังกล่าวได้กล่าวเป็นธงปฏิวัติที่ได้รับความนิยมจากมหาชนมากที่สุด นอกจากนี้ยังมีการถกเถียงอีกว่าสมควรจะใช้ธงนี้เป็นธงชาติด้วย  ธงแบบสลับสีคือพื้นธงสีฟ้ามีกางเขนสีขาวก็ได้มีการอุบัติขึ้นในฐานะธงของชาวกรีกอีกธงหนึ่งในระหว่างการลุกฮือดังกล่าวด้วยเช่นกัน  แบบธงอย่างหลังนี้เป็นธงอีกแบบหนึ่งที่ชาวกรีกเคยใช้มาก่อนในลักษณะของสัญลักษณ์ประจำท้องถิ่น  กองทหารอาสาสมัครชาวกรีกในกองทัพของจักรพรรดินโปเลียนที่ 1 แห่งฝรั่งเศส ซึ่งเข้าร่วมการสงครามที่อียิปต์ในปี ค.ศ. 1798 เลือกใช้ธงกางเขนขาวบนพื้นสีฟ้า แทรกรูปธงสามสีของฝรั่งเศสไว้ที่สี่เหลี่ยมมุมธงบนด้านคันธง เป็นเครื่องของตนเอง
ผู้นำทางทหารคนหนึ่ง คือ ยิอานนิส สตาทาซ (Giannis Stathas) ใช้ธงกางเขนขาวบนพื้นฟ้าบนเรือของตนนับตั้งแต่ ค.ศ. 1800 ลักษณะแบบแรกของธงของเขาพ้องกันโดยบังเอิญและถูกใช้โดยวิหารของประกาศกบนเกาะสเกียทอส (Skiathos) ในปี ค.ศ. 1807  บรรดาผู้นำทางทหารที่โดดเด่นจำนวนมาก (เช่น ทีโอดอรอส คอลอคอทรอนิส และอันเดรียส มีอาอูลิส) ได่ร่วมกลุ่มปรึกษาหารือเกี่ยวการลุกฮือต่อต้านออตโตมาน พวกเขาได้สาบานต่อธงนี้ร่วมกันโดยมีมุขนายก (bishop) ในท้องถิ่นเป็นผู้ทำพิธีให้

ยุคสงครามประกาศเอกราช

ในช่วงก่อนหน้าและตอนต้นของสงครามประกาศเอกราชกรีซ (ค.ศ. 1821–1829) ได้ปรากฏการออกแบบ การเสนอ และการใช้ธงต่างโดยปัญญาชนชาวกรีกจำนวนมากที่ในยุโรป, บรรดาผู้นำท้องถิ่น และสภาท้องถิ่นต่างๆ ของกรีซ  นอกจากการใช้ธงที่มีรูปกางเขนแล้ว ธงอื่นๆ จำนวนมากมักใช้รูปนักบุญในคริสต์ศาสนา, รูปนกฟินิกซ์, (สัญลักษณ์การกำเนิดใหม่ของชาติกรีซ), คำขวัญต่าง เช่น เสรีภาพหรือความตาย ("Ελευθερία ή Θάνατος") หรือรูปสัญลักษณ์ที่คล้ายกับขวานมัดหวาย (fasces) ของสมาคมฟิลิกี เอเทเรอา (Philiki Etaireia) ซึ่งเป็นสมาคมลับที่อยู่เบื้องหลังในการลุกขึ้นสู้ต่อต้านจักรวรรดิออตโตมานครั้งนี้

ธงชาติกรีซสมัยใหม่

ด้วยเหตุที่ชาติราชาธิปไตยในยุโรปซึ่งเป็นพันธมิตรกันภายใต้ชื่อ "ระบบคองเกรสแห่งยุโรป" หวาดระแวงต่อขบวนการที่เคลื่อนไหวเพื่อการปฏิวัติแห่งชาติหรือการปฏิวัติสังคมต่างๆ ดังเช่นการตั้ง "เอทาอิเรอา"  ("Etaireia) หรือการประชุมสภาแห่งชาติครั้งแรกของกรีซที่เมืองเอปิเดารุส ซึ่งจัดให้มีขึ้นในเดือนมกราคม ค.ศ. 1822  ได้นำไปสู่การเข้าแทรกแซงสภาดังกล่าว และทำให้กรีซกลายเป็นรัฐชาติกำเนิดใหม่ที่มีลักษณะ "เป็นแบบแผนตามธรรมเนียมนิยม" กล่าวคือเป็นรัฐที่ถูกจัดระเบียบใหม่ (โดยมหาอำนาจยุโรป) ซึ่งมิเพียงแต่มีการล้มเลิกสภาท้องถิ่นและรวมอำนาจเข้าสู่ศูนย์กลางเท่านั้น  แต่ยังมีการตัดสินใจยกเลิกธงของการปฏิวัติทั้งหมดและกำหนดแบบธงร่วมให้ใช้ทั่วไปเพียงธงเดียว  แต่เหตุผลที่ทำให้แบบธงกางเขนขาวบนพื้นสีฟ้าถูกเลือกให้ใช้เป็นธงชาติ แทนที่จะเป็นธงการเขนฟ้าบนพื้นขาวซึ่งได้รับควานิยมมากกว่านั้น ยังไม่เป็นที่ทราบแน่ชัด
ในวันที่ 15 มีนาคม ค.ศ. 1822 รัฐบาลเฉพาะกาลได้ออกคำสั่งที่ Nr. 540 กำหนดแบบของธงที่แน่นอนขึ้น โดยให้ใช้ธงกางเขนขาวบนพื้นสีฟ้าเป็นธงสำหรับใช้บนแผ่นดิน  ธงเก้าริ้วสีฟ้าสลับขาวมีกางเขนขาวบรพื้นฟ้าที่มุมธงบนด้านคันธงเป็นธงนาวี และธงสีฟ้ามีรูปกางเขนสีฟ้าในสี่เหลี่ยมสีขาวที่มุมธงบนด้านคันธงเป็นธงเรือพลเรือน (ธงเรือสินค้า) ต่อมาในวันที่ 30 มิถุนายน ค.ศ. 1828 โดยคำสั่งของข้าหลวงอิอวนนิส คาปอดิเทรียส (Ioannis Kapodistrias) ธงเรือสินค้าแบบดังกล่าวได้ถูกยกเลิกไป  และใช้ธงรูปริ้วสีและกางเขนเป็นธงเรือประจำประเทศแทน ทั้งในเรือสินค้าและในเรือของกองทัพ แบบธงดังกล่าวเป็นที่นิยมอย่างยิ่งในหมู่ชาวกรีกแทบจะทันทีทันใด และในทางปฏิบัติแล้ว ชาวกรีกมักจะใช้ธงนี้คู่กับธงชาติซึ่งเป็นรูปกางเขนขาวบนพื้นฟ้าอยู่เสมอ

พัฒนาการของธงชาติกรีซสมัยใหม่

หลังการสถาปนาราชอาณาจักรกรีซในปี ค.ศ. 1832 พระเจ้าออตโตแห่งราชวงศ์วิตเตลสบาค กษัตริย์พระองค์ใหม่ ได้ทรงเพิ่มตราประจำพระองค์ไว้ที่กลางรูปกางเขนขาวในธงของกองทัพทั้งฝ่ายทหารบกและฝ่ายทหารเรือ ตราดังกล่าวเป็นตราอาร์มลวดลายตารางแบบตราอาร์มของรัฐบาเยิร์นประดับมงกุฎ ซึ่งบ่งบอกถึงปฐมวงศ์แห่งกษัตริย์พระองค์นั้น ต่อมาเพื่อพระเจ้าออตโตได้ทรงสละราชสมบัติในปี ค.ศ. 1862 ตราอาร์มดังกล่าวได้ถูกเอาออกจากธง คงเหลือแต่เพียงรูปมงกุฎกษัตริย์เพียงอย่างเดียวเมื่อกษัตริย์พระองค์ใหม่ คือ พระเจ้าจอร์จที่ 1 แห่งกรีซ ซึ่งเป็นเจ้าชายเดนมาร์ก ได้เสด็จมายังกรีซเพื่อรับราชสมบัติแทนพระเจ้าแผ่นดินองค์เดิม 
ธงแบบสำหรับใช้ในแผ่นดินในรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส กลางธงมีรูปนักบุญจอร์จ ได้รับการยอมรับเมื่อวันที่ 9 เมษายน ค.ศ. 1864 ในฐานะของธงชัยประจำกองทัพบก แบบธงที่มีการจัดเรียงลักษณะที่คลึงกันเช่นนี้ได้ถูกนำไปใช้ในธงของพระราชวงศ์ ซึ่งใช้รูปตราอาร์มของราชวงศ์ราชวงศ์ชเลสวิช-ฮ็อลชไตน์-ซอนเดอร์บวร์ก-กลึคสบวร์ก แบบสี่เหลี่ยมจัตุรัสมาประดับที่กลางธงชาติ ลักษณะรูปทรงที่แน่นอนและกฎเกณฑ์การใช้ธงดังกล่าวได้ถูกกำหนดไว้ตามพระบรมราชโองการลงวันที่ 26 กันยายน ค.ศ. 1867 ต่อมาจึงได้มีพระบรมราชโองการฉบับใหม่ ลงวันที่ 31 พฤษภาคม ค.ศ. 1914 กำหนดให้ธงแบบสำหรับใช้ในแผ่นดินซึ่งมีรูปมงกุฎกษัตริย์ประกอบอยู่ด้วยใช้เป็นธงราชการสำหรับกระทรวงทบวงกรม สถานทูต และหน่วยงานราชการพลเรือน  ส่วนธงสำหรับเรือเดินทะเลนั้น ได้อนุญาตให้ใช้สำหรับพลเมืองทั่วไป
ในวันที่ 25 มีนาคม ค.ศ. 1924 ได้มีการนำรูปมงกุฎออกจากธงทุกชนิด อันเป็นผลสืบเนื่องจากการสถาปนาสาธารณรัฐเฮลเลนนิคที่ 2  ต่อมาจึงได้มีการกำหนดสัดส่วนของธงที่แน่นอนในวันที่ 20 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1930 โดยมีความกว้างเป็น 2 ส่วน ยาว 3 ส่วน กิ่งของกางเขนแต่ละด้านมีความกว้างเป็น "หนึ่งในห้าส่วนของความกว้างธง" แบบธงสำหรับในแผ่นดินนั้นถูกใช้โดยกระทรวงต่างๆ และสถานทูต ส่วนธงสำหรับเรือเดินทะเลนั้นถูกใช้โดยกองทัพเรือ เรือสินค้าเอกชน กิจการกงสุล และประชาชนโดยทั่วไป  การฟื้นฟูระบอบราชาธิปไตยโดยนายกรัฐมนตรีจอร์จีออส คอนดีลิส ในวันที่ 10 ตุลาคม ค.ศ. 1935 ได้ทำให้มีการฟื้นฟูการใช้รูปมงกุฎในธงชาติขึ้นใหม่ รูปดังกล่าวก็ได้ถูกลบล้างออกไปอีกครั้งโดยรัฐบาลเผด็จการทหารของกรีซในปี ค.ศ. 1967 ซึ่งเป็นผลต่อเนื่องจากการปฏิวัติซ้อนที่ล้มเหลวและการเสด็จลี้ภัยทางการเมืองของพระเจ้าคอนสแตนตินที่ 2  ในวันที่ 13 ธันวาคมของปีนั้น  ธงสำหรับเรือเดินทะเลได้ถูกกำหนดให้เป็นธงชาติกรีซเพียงธงเดียวในปี ค.ศ. 1969 โดยใช้โทนสีฟ้าเข้มมาก (กล่าวอีกนัยหนึ่งคือสีน้ำเงิน) และได้มีการเปลี่ยนแปลงสัดส่วนธงจาก 2:3 เป็น 7:12 ในวันที่ 18 สิงหาคม ค.ศ. 1970
หลังการฟื้นฟูประชาธิปไตยในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 1974 ธงแบบสำหรับใช้ในแผ่นดินได้ถูกฟื้นฟูให้ใช้เป็นระยะสั้นๆ ตามกฎหมายเลขที่ 48/1975 คำสั่งประธานาธิบดีที่ 515/1975 จนถึงปี ค.ศ. 1978

ธงชาติกรีซในปัจจุบัน

ในปี ค.ศ. 1978 แบบธงชาติกรีซซึ่งเป็นแบบที่เคยใช้สำหรับเรือเดินทะเล (sea flag) ได้รับการรับรองให้เป็นแบบธงชาติกรีซโดยส่วนรวมทั้งหมดเพียงแบบเดียว โดยกำหนดสัดส่วนธงไว้ที่กว้าง 2 ส่วน ยาว 3 ส่วน  ธงดังกล่าวนี้ ใช้ทั้งบนแผ่นดินและในทะเลทั้งหมด และใช้เป็นทั้งธงนาวีของกองทัพเรือและธงเรือพลเรือน ทดแทนแบบธงอื่นไ ที่ใช้ในหน้าที่อย่างเดียวกันในยุคก่อนหน้าทั้งหมด ซึ่งการใช้ธงชาตินั้นได้ห้ามการทำเครื่องหมายสัญลักษณ์หรือข้อความใดๆ ปรากฏในธงเป็นอันขาด อย่างไรก็ตาม โทนสีของสีฟ้า/สีน้ำเงินที่ใช้ในธงไม่ได้มีการบัญญัติไว้ชัดเจน ทำให้ในทางปฏิบัติปรากฏธงชาติกรีซที่มีโทนสีหลากหลายตั้งแต่สีฟ้าอ่อนไปจนถึงสีน้ำเงินเข้ม สำหรับวันธงชาติกรีซได้กำหนดไว้ตรงกับวันที่ 27 ตุลาคม ของทุกปี
ธงชาติสำหรับใช้บนแผ่นดินแบบเดิมยังคงมีการชักไว้ ณ อาคารรัฐสภาเก่า ในกรุงเอเธนส์ ซึ่งปัจจุบันเป็นที่ตั้งของพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์แห่งชาติของกรีซ และประชาชนบางส่วนยังนิยมประดับธงนี้ในลักษณะไม่เป็นทางการ

ธงชัยของทหารบกและทหารอากาศ

ธงชัยของทหารบกและทหารอากาศแห่งประเทศกรีซเป็นธงรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส พื้นสีฟ้า พาดทับด้วยกางเขนแบบกรีกสีขาว  ที่ใจกลางรูปกางเขนมีรูปของนักบุญจอร์จสำหรับธงชัยของทหารบก ส่วนธงชัยของทหารอากาศจะใช้รูปของอัครเทวดามิคาเอล และธงชัยของตำรวจจะใช้รูปของนักบุญไอริน
ธงดังกล่าวนี้เป็นธงสำหรับใช้โดยกองทหารราบ ทหารยานเกราะ และหน่วยรบพิเศษ ซึ่งอยู่ในระดับกองพันและระดับกรม, โรงเรียนการทหารเอเวลปีดอน (Evelpidon Military Academy) และ กองทหารรักษาการณ์ของประธานาธิบดี ในยามเข้าสู้รบหรือในการสวนสนาม อย่างไรก็ตาม การนำธงชัยเข้ารบในสมรภูมิด้วยนั้นไม่เป็นที่นิยมตามวิธีการรบที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน

ธงนาวี ธงเรือพลเรือน และธงในราชการทหารเรือ

ธงนาวีและธงเรือพลเรือนของกรีซที่ใช้อยู่ในปัจจุบันใช้ธงแบบเดียวกับธงชาติกรีซ
รูปลักษณ์ของธงกางเขนขาวบนพื้นสีฟ้าปรากฏการใช้อยู่ในธงฉานของกองทัพเรือกรีซ และในเป็นแบบพื้นฐานสำหรับธงหมายยศต่างๆ ของกองทัพเรือกรีซ  ธงเหล่านี้ปรากฏความบรรยายอยู่ในหมวด 21 มาตรา 2101-2130 ของข้องบังคับทหารเรือของกรีซ  ธงฉานของกรีซนั้น นอกจากจะใช้บนเรือรบของกองทัพเรือแล้ว ยังใช้สำหรับเรือยามฝั่งของประเทศกรีซด้วยอีกหน่วยหนึ่ง
หน่วยทหารในกองทัพเรือกรีกและหน่วยย่อยของกองเรือยามฝั่งในการเดินสวนนามจะใช้ธงนาวีเป็นเครื่องหมายแทนการใช้ธงชัยประจำหน่วย