สิริกิติยา เจนเซน

ชีวิตตอนต้นและการศึกษา

ท่านผู้หญิงสิริกิติยา เจนเซน หรือ สิริกิตติยา เจนเสน มีนามเดิมว่า ใหม่ เจนเซน เกิดเมื่อวันที่ 18 มีนาคม พ.ศ. 2528 เมืองแซนดีเอโก ประเทศสหรัฐอเมริกา  เป็นพระธิดาคนเล็กในทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนราชกัญญา สิริวัฒนาพรรณวดี กับปีเตอร์ แลดด์ เจนเซนโดยพระมารดาเป็นพระราชธิดาพระองค์ใหญ่ในพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช กับสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ท่านผู้หญิงสิริกิติยามีพี่สาวและพี่ชาย คือท่านผู้หญิงพลอยไพลินและคุณพุ่ม เจนเซน
ท่านผู้หญิงสิริกิติยาเกิดและเติบโตในแซนดีเอโก รัฐแคลิฟอร์เนีย สหรัฐอเมริกาได้ศึกษาขั้นต้นที่โรงเรียนมัธยมศึกษาเอิร์ลวอร์เรนจูเนียร์ (Earl Warren Junior High School) และโรงเรียนมัธยมศึกษาทอร์เรย์ไพนส์ (Torrey Pines High School) ในช่วงปี พ.ศ. 2541 บิดาและพระมารดาได้หย่าร้างกัน ทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนราชกัญญา สิริวัฒนาพรรณวดีเสด็จนิวัตประเทศไทยพร้อมด้วยคุณพุ่ม พี่ชาย ส่วนท่านผู้หญิงสิริกิติยายังคงพำนักอยู่ในแซนดีเอโกร่วมกับบิดา จนกระทั่งสำเร็จการศึกษาในปี พ.ศ. 2543 ต่อมาท่านผู้หญิงพลอยไพลินพี่สาวได้ย้ายที่อยู่ไปยังเมืองแซนดีเอโกและเข้าศึกษาที่มหาวิทยาแคลิฟอร์เนียแซนดีเอโกจนสำเร็จการศึกษา ส่วนท่านผู้หญิงสิริกิติยาก็ได้ศึกษาต่อที่มหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนียริเวอร์ไซด์ ต่อมาได้ตัดสินย้ายไปอยู่นิวยอร์กเพียงลำพังเพื่อศึกษาต่อ จนสำเร็จการศึกษาวิชาประวัติศาสตร์ มหาวิทยาลัยนิวยอร์ก สาขาการศึกษาภูมิภาคเอเชียตะวันออก โดยท่านผู้หญิงสิริกิติยาเคยกล่าวถึงไว้ว่า "...เราเลือกเรียนด้านประวัติศาสตร์จีน เกาหลี ญี่ปุ่น เน้นจีนกับญี่ปุ่นมากหน่อย เพราะชอบ พยายามตั้งใจเรียน เพราะรู้ว่าตัวเองไม่ได้ฉลาดตามธรรมชาติเหมือนคนอื่น..." และ "...เมื่ออยากได้งานดี ๆ จึงต้องเรียนให้ได้คะแนนดี อีกอย่างค่าเรียนแพง ต้องตั้งใจเรียน จะได้คุ้ม..."

การทำงาน

หลังสำเร็จการศึกษา ท่านผู้หญิงสิริกิติยาได้ทำงานด้านแฟชั่นโดยเป็นคนฝึกงานของโยจิ ยามาโมโตะ (Yohji Yamamoto) นักออกแบบชาวญี่ปุ่น และทำงานกับแอร์เมส (Hermes) เพราะอยากใช้ความคิดสร้างสรรค์ระหว่างทำงาน และมองว่างานแฟชั่นคือสิ่งที่สนุกที่สุด ต่อมาทำงานอิสระโดยเปิดเว็บไซต์ที่รวมเว็บไซต์โฆษณา 
ท่านผู้หญิงสิริกิติยาสนใจงานภัณฑารักษ์ที่พิพิธภัณฑ์ศิลปะเมโทรโพลิทันตั้งแต่ทำงานที่แอร์เมส หลังกลับเข้ามาพำนักในไทย จึงเข้าฝึกงานในกลุ่มงานวิชาการการอนุรักษ์ สำนักสถาปัตยกรรม กรมศิลปากรตั้งแต่เดือนกันยายน พ.ศ. 2559 และหลังจากฝึกงานเสร็จก็ได้รับการบรรจุเป็นเข้าข้าราชการระดับ 3  ของหน่วยงานดังกล่าวตั้งแต่วันที่ 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2560 ในตำแหน่งนักอักษรศาสตร์ปฏิบัติการ กลุ่มประวัติศาสตร์ สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ ช่วยราชการที่สำนักสถาปัตยกรรม กรมศิลปากร ในปี พ.ศ. 2560 ท่านผู้หญิงสิริกิติยารับหน้าที่ดูแลการก่อสร้างพระเมรุมาศสำหรับพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราชในฐานะข้าราชการ ต่อมาในปี พ.ศ. 2561 ท่านผู้หญิงสิริกิติยาเป็นผู้อำนวยการโครงการ "วังน่านิมิต" ซึ่งเก็บและเผยแพร่ข้อมูลเกี่ยวกับพระราชวังบวรสถานมงคล ซึ่งจัดแสดงโดยใช้สื่อเทคโนโลยีในรูปแบบภาพ (visual language) เธอกล่าวเกี่ยวกับความเป็นมานิทรรศการนี้ว่า "...นิทรรศการนี้จึงทำขึ้นด้วยความตั้งใจที่อยากให้เด็กรุ่นใหม่เห็นว่าประวัติศาสตร์กับปัจจุบันไปด้วยกันได้ และให้รู้สึกว่าประวัติศาสตร์เป็นสิ่งที่ไม่อยู่ไกลจากตัว"
เดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2561 ท่านผู้หญิงสิริกิติยาได้ลงพื้นที่เยี่ยมชมโบราณสถานสำคัญต่าง ๆ ในเมืองสงขลา ได้แก่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สงขลา, เขาตังกวน, เกาะยอ, สถาบันทักษิณคดีศึกษา, วัดมัชฌิมาวาส และมัสยิดอุสาสนอิสลาม เพื่อส่งเสริมและผลักดันให้เมืองสงขลาเป็นเมืองมรดกโลก
วันที่ 6 มีนาคม – 28 เมษายน 2562 ท่านผู้หญิงสิริกิติยาร่วมกับนาตาลี บูแตง และแมรี่ ปานสง่าได้จัดโครงการ "วังหน้านฤมิต ในมิติแห่งการเวลา" และนิทรรศการ "นัยระนาบนอก อินซิทู : แปลงร่างอดีตในหลืบแห่งปัจจุบัน" ที่พระที่นั่งอิศราวินิจฉัย พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร เพื่อศึกษาเกี่ยวกับพระราชวังบวรสถานมงคล แต่ครั้งนี้ได้เพิ่มเติมชิ้นงานของผู้คนที่โดดเด่นจากวงการต่าง ๆ 20 คน และหนึ่งคณะนักร้องประสานเสียง สร้างชิ้นงานที่สื่อถึงวังหน้าตามความถนัด

กิจกรรมกับพระราชวงศ์

ท่านผู้หญิงสิริกิติยาได้ร่วมทำกิจกรรมกับชุมชนไทยที่พำนักในสหรัฐอเมริกาในวาระสำคัญต่าง ๆ เช่น งานเฉลิมพระชนมพรรษาพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช และเป็นเจ้าภาพในงานผูกพัทธสีมาฝังลูกนิมิตของวัดวชิรธรรมปทีป ลองไอส์แลนด์ นิวยอร์ก เป็นต้น 
ส่วนในประเทศไทย ท่านผู้หญิงสิริกิติยามักโดยเสด็จสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ซึ่งเคยตามเสด็จเพื่อร่วมบรรยายในวิชาประวัติศาสตร์ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า หรือโดยเสด็จทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนราชกัญญา สิริวัฒนาพรรณวดีขณะประกอบพระกรณียกิจบ่อยครั้ง และมีบ้างที่ออกไปปฏิบัติงานเพียงคนเดียว เช่น ในพระราชพิธีพระพิธีธรรมสวดพระอภิธรรมถวายพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช ท่านผู้หญิงสิริกิติยาก็ได้มอบของแก่ประชาชนที่ร่วมเข้ามาสักการะพระบรมศพด้วย และอื่น ๆ
วันที่ 7 พฤษภาคม 2562 พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัวมีพระราชโองการโปรดเกล้าฯ พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นทุติยจุลจอมเกล้าวิเศษฝ่ายในและเหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 10 ชั้นที่ 2 แก่คุณพลอยไพลินและคุณสิริกิติยา เจนเซน ทั้งสองได้รับบรรดาศักดิ์เป็น "ท่านผู้หญิง"

ชีวิตส่วนตัว

ท่านผู้หญิงสิริกิติยากล่าวว่าตนเองขี้อาย แต่พูดตรงไปตรงมาไม่เสแสร้ง ทั้งยังใช้ภาษาไทยได้ดีแม้ว่าจะไม่ได้พูดมาเป็นระยะเวลานานก็ตาม รักการเดินทางไปยังสถานที่หรือประเทศต่าง ๆ ชื่นชอบภาพยนตร์โทรทัศน์เรื่อง มหาศึกชิงบัลลังก์ เธอสนใจประวัติศาสตร์และศิลปะลัทธิประทับใจ และมักเพิ่มเติมความรู้ที่พิพิธภัณฑ์ตั้งแต่ยังเรียนที่มหาวิทยาลัยนิวยอร์ก นอกจากนี้โปรดปรานในการออกกำลังกาย โดยเฉพาะการวิ่ง ปั่นจักรยาน และว่ายน้ำ โดยถนัดกีฬาชนิดหลังที่สุด จากเดิมที่ไม่ชอบออกกำลังกาย และชอบการออกเที่ยวและดื่ม โดยให้เหตุผลว่า "น้องใหม่มีความสุขมากจริง ๆ นี่คือข้อดีของการเล่นกีฬา มันสอนเราเราให้รู้ว่าไม่มีอะไรได้มาง่าย ๆ"
ท่านผู้หญิงสิริกิติยานับถือศาสนาพุทธ และกล่าวเกี่ยวกับศาสนาไว้ว่า "หลายคนคิดว่าศาสนาพุทธคือการไปวัดแล้วขอพร...แต่สำหรับเราศาสนาพุทธไม่ได้เป็นแบบนั้น ไม่ได้สอนว่าขอ [พร] แล้วจะได้ แต่สอนให้มีสติ..."
ในปี พ.ศ. 2547 ท่านผู้หญิงสิริกิติยาและคุณพุ่ม พี่ชายได้ตามเสด็จทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนราชกัญญา สิริวัฒนาพรรณวดีท่องเที่ยวที่เกาะหลัก จังหวัดพังงา แต่ทว่าได้เกิดเหตุการณ์คลื่นสึนามิเนื่องจากเกิดแผ่นดินไหวในมหาสมุทรอินเดีย พ.ศ. 2547 เมื่อวันที่ 26 ธันวาคม ซึ่งขณะที่เกิดเหตุนั้น ท่านผู้หญิงสิริกิติยากำลังเล่นน้ำทะเล เมื่อเห็นคลื่นยักษ์กำลังจะซัดเข้ามาจึงรีบหนี ก่อนถูกคลื่นใหญ่ซัดเข้าไปที่ต้นสน เธอจึงเกาะต้นสนนั้นไว้แน่นเพื่อเอาตัวรอด แต่ในเหตุการณ์ครั้งนั้นส่งผลให้คุณพุ่มถึงแก่อนิจกรรม