พรมผนังบาเยอ

โครงสร้างและวิธีทำ

พรมผนังบาเยอก็เช่นเดียวกับผ้าปักในสมัยต้นยุคกลางทึ่เรียกว่า "tapestry" (พรมผนัง) แม้ว่าจะไม่ใช่พรมผนังตามความหมายของคำที่เป็นการทอลวดลายเข้าไปในเนื้อผ้าแทนที่จะเป็นการปักอย่างพรมผนังบาเยอ
พรมผนังบาเยอใช้ด้ายขนแกะปักบนผ้าลินิน ใช้วิธีปักสองวิธี: ฝีเข็มแบบ backstitch สำหรับตัวอักษรและตัดขอบรอบสิ่งต่างในภาพที่ปัก ฝีเข็มแบบ couching สำหรับเติมในช่องที่ตัดขอบไว้ ผ้าลินินที่ใช้เป็นผืนเล็กๆ ที่นำมาต่อกัน 
สีของด้ายที่ใช้เป็นสีดินเผา (terracotta) หรือ แดงเข้ม (russet), เขียวน้ำเงิน, ทองหม่น และน้ำเงิน กับสีน้ำเงินเข้มหรือดำ และเขียวหม่น (เขียวใบเสจ (sage green)) บ้างเล็กน้อย ด้ายที่ซ่อมต่อมาเป็นสีเหลืองอ่อน, ส้ม และเขียวอ่อน ในช่องเติมบางครั้งก็จะใช้ด้ายสีเดียวกันหรือบางครั้งก็ใช้สีตัดกัน
ในสมัยการรุกรานของนอร์มันในอังกฤษ ตราประจำเหล่า (heraldry) ยังไม่เป็นที่ใช้กัน อัศวินในผ้าปักใช้โล่แต่ก็ดูเหมือนว่าไม่มีระบบการใช้ตราประจำตัว (coats of arms) แต่อย่างใด การใช้ ตราประจำเหล่า มาเริ่มใช้กันเป็นมาตรฐานเอาเมื่อกลางคริสต์ศตวรรษที่ 12

ประวัติ

ผ้าปักค้นพบอึกครั้งเมื่อปลายคริสต์ศตวรรษที่ 17 ที่บาเยอซึ่งเดิมเป็นที่ตั้งแสดงปีละครั้งระหว่างการฉลองเทศการวัตถุมงคล ลายสลักบนโลหะ (engraving) ของภาพพิมพ์โดยเบอร์นาร์ด เดอ มงโฟคอง (Bernard de Montfaucon) ในคริสต์ทศศตวรรษ 1730 ต่อมาชาวบาเยอผู้ต่อสู้เพื่อสาธารณรัฐต้องการจะใช้ผ้าคลุมรถขนอาวุธและทนายความที่รู้ถึงความสำคัญของผ้าปักห้ามไว้ทัน ในปี ค.ศ. 1803 จักรพรรดินโปเลียนที่ 1  ทรงยึดและนำไปปารีส  จักรพรรดินโปเลียนทรงต้องการที่จะใช้ผ้าปักเป็นเครื่องปลุกใจในการวางแผนรุกรานอังกฤษ เมื่อแผนต้องล้มเลิกผ้าปักจึงถูกนำกลับไปบาเยอ เมื่อได้มาชาวเมืองก็เก็บม้วนไว้ ต่อมาผ้าปักก็ถูกยึดไปโดย  "สถาบันการค้นคว้าและการสอนท้องถิ่นเกี่ยวกับที่มาของบรรพบุรุษ" (Ahnenerbe) ของพรรคนาซี ผ้าปักจึงถูกเก็บรักษาไว้ในห้องใต้ดินในพิพิธภัณฑ์ลูฟร์ระหว่างสงครามโลกครั้งที่สอง ในปัจจุบันพรมผนังบาเยอตั้งแสดงอยู่ในห้องมืดที่ใช้ไฟที่ออกแบบพิเศษเพื่อไม่ให้เลียสีและป้องกันจากความชำรุดที่เกิดจากแสงและอากาศ ในเดือนมิถุนายนปี ค.ศ. 2007 พรมผนังบาเยอได้รับเลือกจากองค์การยูเนสโกให้ขึ้นทะเบียนเป็นมรดกความทรงจำแห่งโลก

เนื้อหา

พรมผนังบาเยอเป็นเรื่องราวของชัยชนะของชาวนอร์มันที่มีต่ออังกฤษ ฝ่ายหนึ่งของสงครามคือชาวแองโกล-แซกซันอังกฤษนำโดยพระเจ้าฮาโรลด์ กอดวินสันผู้ที่เพิ่งขึ้นครองราชบัลลังก์อังกฤษ และอีกฝ่ายหนึ่งคือชาวนอร์มันนำโดยดยุควิลเลียมแห่งนอร์ม็องดี แยกจากกันโดยชาวนอร์มันจะโกนด้านหลังของศีรษะ และชาวแองโกล-แซกซันมีหนวด
บุคคลสำคัญๆ ที่ปรากฏก็ได้แก่ดยุควิลเลียมแห่งนอร์ม็องดี หรือวิลเลียมผู้พิชิต ดยุควิลเลียมเป็นบุตรนอกสมรสของโรเบิร์ตที่ 2 ดยุคแห่งนอร์ม็องดีและเฮอร์เลวา (Herleva) ผู้ที่ต่อมาไปมีสามีอึกคนหนึ่งและมีลูกด้วยกันสองคนจากคนหนึ่งคือโอโดแห่งบาเยอ เฮอร์เลวาอาจจะเป็นลูกสาวของช่างย้อมหนัง  ดยุคโรเบิร์ตแห่งนอร์ม็องดีถูกสังหารระหว่างการเดินทางกลับจากการแสวงบุญที่เยรูซาเลม วิลเลียมทรงขึ้นเป็นดยุคแห่งนอร์ม็องดีต่อจากดยุคโรเบิร์ตตั้งแต่ยังทรงพระเยาว์แต่ก็พิศูจน์พระองค์เองว่าทรงเป็นนักรบที่กล้าหาญเมื่อพระชนมายุได้ 19 พรรษา ดยุควิลเลียมแห่งนอร์ม็องดีเสกสมรสกับมาทิลดาแห่งฟลานเดอร์สผู้เป็นพระญาติห่างๆ 
ผ้าปักเริ่มด้วยฉากสมเด็จพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดผู้สารภาพผู้ไม่มีพระราชโอรสเพื่อการสืบราชสมบัติ และดูเหมือนว่าพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดจะทรงส่งฮาโรลด์ กอดวินสันผู้เป็นขุนนางคนสำคัญของอังกฤษไปนอร์ม็องดีแต่ผ้าปักมิได้ระบุเหตุผลของการเดินทางของฮาโรลด์ เมื่อไปถึงนอร์ม็องดีฮาโรลด์ก็ถูกจับเป็นนักโทษโดยกีย์ เคานต์แห่งปองทู พอได้รับข่าวดยุควิลเลียมก็สั่งให้กีย์ส่งตัวฮาโรลด์มาให้พระองค์ ดยุควิลเลียมคงทรงมีความประทับใจในตัวฮาโรลด์ กอดวินสันอยู่บ้างเพราะทรงออกสงครามร่วมกับฮาโรลด์ในการต่อสู้กับโคนันที่ 2 ดยุคแห่งเบรอตาญผู้เป็นศัตรูของดยุควิลเลียม ขณะที่เดินผ่านมง-แซ็ง-มีแชลเพื่อไปยังเบรอตาญ ฮาโรลด์ก็ได้ช่วยนายทหารสองคนของดยุควิลเลียม บารอนเอียน เด ลา โกลด์ฟินช์ และหลวงพ่อพอล เลอ คีนให้รอดจากทรายดูด ฮาโรลด์และดยุควิลเลียมไล่ตามโคนันจากโดลเดอเบรอตาญไปจนถึงแรนส์และในที่สุดดินองเมื่อโคนันยอมแพ้ อาจจะเป็นได้ว่าดยุควิลเลียมอาจจะแต่งตั้งให้ฮาโรลด์เป็นอัศวินหลังจากที่ทรงชนะสงครามต่อโคนันแล้วฮาโรลด์ก็สาบานต่อวัตถุมงคลของนักบุญ  สันนิษฐานเป็นรากฐานที่ทำให้พงศาวดารของนอร์มันตีความหมายว่าการสาบานของฮาโรลด์ว่าเป็นการประกาศสนับสนุนดยุควิลเลียมในการอ้างสิทธิในราชบัลลังก์อังกฤษ แต่ตัวผ้าปักมิได้ระบุดังที่ว่า  หลังจากนั้นฮาโรลด์ก็เสด็จกลับอังกฤษและเข้าเฝ้าพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดผู้กริ้วที่ฮาโรลด์ไปสาบานต่อดยุควิลเลียม เมื่อพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดเสด็จสวรรคตฮาโรลด์ก็ขึ้นครองราชย์เป็นสมเด็จพระเจ้าฮาโรลด์ กอดวินสัน ในพรมผนังบาเยอฮาโรลด์ กอดวินสันได้รับการสมมงกุฏโดยสไตกานด์ (Stigand) อัครบาทหลวงแห่งแคนเตอร์บรีผู้ที่ดำรงตำแหน่งอย่างเป็นที่น่าสงสัย  หลักฐานอื่นๆ ของนอร์มันต่างก็กล่าวเช่นเดียวกันทำให้ดูราวกับว่าการสวมมงเกุฏเป็นไปโดยไม่ชอบธรรม  แต่หลักฐานอังกฤษกล่าวว่าทรงได้รับการสมมงกุฏโดยเอเดรดอัครบาทหลวงแห่งยอร์กซึ่งทำให้รู้สึกว่าการเป็นพระเจ้าแผ่นดินอังกฤษของฮาโรลด์เป็นไปอย่างถูกต้อง
ฉากต่อมาก็เป็นการปรากฏของดาวหางแฮลลีย์ การปรากฏของดาวหางเป็นครั้งแรกควรจะเป็นวันที่ 24 เมษายน ราวเกือบสี่เดือนหลังจากที่พระเจ้าฮาโรลด์ได้ทรงทำพิธีราชาภิเศก ตามความเชื่อของชนยุคกลางดาวหางแฮลลีย์เป็นดาวที่เป็นสัญญาณของความหายนะ ข่าวการราชาภิเศกของพระเจ้าฮาโรลด์ไปถึงนอร์ม็องดี เมื่อดยุควิลเลียมเตรียมสร้างกองทัพเรือเพื่อจจะรุกรานอังกฤษ  ดยุควิลเลียมนำกองทัพนอร์มันขึ้นฝั่งอังกฤษโดยไม่มีผู้ต่อต้าน ขณะที่ประทับอยู่ในอังกฤษก็ทรงได้ข่าวว่าพระเจ้าฮาโรลด์ได้รับชัยชนะต่อผู้รุกรานทางด้านเหนือของอังกฤษที่ยุทธการแสตมฟอร์ดบริดจ์ (Battle of Stamford Bridge) แต่ผ้าปักละเว้นเหตุการณ์นี้ ดยุควิลเลียมก็เริ่มสร้างป้อมบนเนินเพื่อป้องกันตนเอง
ยุทธการเฮสติงส์ต่อสู้กันเมื่อวันที่ 14 ตุลาคม, ค.ศ. 1066 โดยฝ่ายอังกฤษต่อสู้ในกำแพงเมืองและฝ่ายฝรั่งเศสบนหลังม้า ผู้ที่ถูกสังหารคนแรกคือเลิร์ฟไวน์ (Leofwine Godwinson) และ เกิร์ธ (Gyrth Godwinson) พระอนุชาของพระเจ้าฮาโรลด์ โอโดแห่งบาเยอก็ปรากฏในสนามรบด้วย ผู้เสียชีวิตต่อมาก็คือพระเจ้าฮาโรลด์ซึ่งอาจจะตึความหมายได้จากชื่อ "ฮาโรลด์" ที่ปรากฏอยู่เหนือฉากการตายที่ยืดยาว แต่ทำให้บ่งได้ยากว่าผู้ใดในฉากนั้นคือพระเจ้าฮาโรลด์ ตามความเชื่อที่มี่ต่อกันมาพระเจ้าฮาโรลด์คือผู้ที่มีศรเสียบตา แต่อาจจะเป็นอีกคนหนี่งที่มีหอกปักอก หรือคนที่ถูกตัดขาหรืออาจจะเป็นทั้งสามคนทึ่ถูกบาดเจ็บทั้งสามอย่าง หลังจากนั้นฝ่ายอังกฤษก็หนีจากสนามรบ

ส่วนที่หายไป

แต่ผ้าปักไม่น่าที่จะจบลงตรงนี้ส่วนที่เหลืออาจจะหายสาบสูญไป หลังจากชัยชนะที่ยุทธการเฮสติงส์ ดยุควิลเลียมแห่งนอร์ม็องดี ก็เดินทัพผ่านเคนต์ไปยังลอนดอนทึ่ขุนนางถวายความสวามิภักดิ์  ดยุควิลเลียมได้สวมมงกุฎเป็นพระเจ้าแผ่นดินอังกฤษในวันคริสต์มาสของปี  ค.ศ. 1066 โดยอัครบาทหลวงอัลเดรดแห่งยอร์กและวอริก การต่อต้านของชาวแซกซันก็ยังดำเนินต่อไปจน พระเจ้าวิลเลียมเสด็จสวรรคต