ต่างโลก

ต่างโลก หรือ อิเซไค (ญี่ปุ่น: 異世界 โรมาจิ: Isekai) เป็นประเภทย่อยของไลท์โนเวล หนังสือการ์ตูน อนิเมะ หรือวิดีโอเกมแนวแฟนตาซี  เป็นแนวเรื่องที่เล่าถึงคนธรรมดาจากโลกถูกส่งไป, ไปเกิดใหม่, หรือติดอยู่ในจักรวาลคู่ขนาน บ่อยครั้งที่จักรวาลคู่ขนานนี้มีอยู่ในโลกเดิมของตัวละครเอกในฐานะจักรวาลสมมติ แต่ก็อาจเป็นจักรวาลที่ไม่รู้จักมาก่อนก็ได้ จักรวาลใหม่อาจเป็นโลกที่แตกต่างออกไปอย่างสิ้นเชิง โดยมีเพียงตัวละครเอกที่มีความทรงจำบางส่วนจากชาติก่อนหน้า เช่นในเรื่องบันทึกสงครามของยัยเผด็จการ หรืออาจจะเป็นโลกเสมือนที่กลายเป็นโลกความเป็นจริง เช่นในเรื่อง ล็อกฮอไรซอน และ โอเวอร์ลอร์ด
ในแนว ต่างโลกด้านกลับ ตัวละครในโลกแฟนตาซีจะถูกส่งจากโลกเดิม และ/หรือถูกบังคับให้ปรับตัวให้เข้ากับสังคมยุคใหม่ เช่นในเรื่อง ผู้กล้าซึนซ่าส์กับจอมมารสู้ชีวิต!

ลักษณะจำเพาะ

แนวต่างโลกมักจะเป็นเรื่องราวของการบรรลุความปรารถนา ด้วยบุคคลที่ถูกส่งไปต่างโลกมักเป็น NEET, ฮิกิโกะโมะริ, หรือเกมเมอร์ (เช่นในเรื่อง โนเกม โนไลฟ์) ในโลกแฟนตาซีแห่งใหม่ ตัวละครจะสามารถประสบความสำเร็จโดยใช้ความรู้ประเภทที่ไม่มีความสำคัญในชีวิตจริง หรือทักษะการเล่นเกมโดยใช้เกมอินเตอร์เฟซที่มีเพียงตัวละครนั้น ๆ ที่สามารถเข้าถึง พลังของตัวละครมีตั้งแต่ความสามารถทางเวทมนตร์ที่ยิ่งใหญ่เหนือใคร เช่นในเรื่อง ไปต่างโลก! ก็ต้องไปกับสมาร์ทโฟนสิ!!! ไปจนถึงพลังที่ค่อนข้างอ่อนแอ เช่นในเรื่อง Re:Zero - รีเซทชีวิต ฝ่าวิกฤตต่างโลก ซึ่งตัวละครเอกไม่ได้รับพลังพิเศษใด ๆ นอกเหนือจากความสามารถที่จะรอดจากความตายในรูปของลูปเวลา
ตัวละครเอกในเรื่องแนวต่างโลกมักเป็น "ผู้กล้าที่ถูกเลือก"  แต่ก็มีบางเรื่องที่แตกต่างออกไป เช่นเรื่อง  Drifters สงครามผ่ามิติ ซึ่งเหล่าคนที่เข้ามาในโลกแฟนตาซีเป็นขุนพลและนักรบในประวัติศาสตร์ซึ่งมีความโหดเหี้ยมมากกว่าผู้ที่อาศัยในต่างโลก และในเรื่อง เกิดใหม่ทั้งทีก็เป็นสไลม์ไปซะแล้ว ซึ่งตัวละครเอกเริ่มต้นด้วยการเป็นสไลม์ที่มีความสามารถพิเศษเหนือมนุษย์ บางเรื่องให้คนมาเกิดใหม่เป็นวัตถุไม่มีชีวิตซึ่งผิดปกติจากธรรมดา เช่นเป็นอนเซ็งเวทมนตร์

ประวัติ

แนวคิดของแนวต่างโลกมีต้นกำเนิดมาจากวรรณกรรมญี่ปุ่นโบราณ โดยเฉพาะเรื่องของอูราชิมะ ทาโร นิทานญี่ปุ่นว่าด้วยเรื่องของชาวประมงชื่ออูราชิมะ ทาโรที่ได้ช่วยชีวิตเต่า จึงถูกพามายังอาณาจักรมหัศจรรย์ใต้ทะเล แต่เรื่องราวหลังจากนั้นกลับพลิกผัน (หลังจากอยู่ใต้ทะเลในเวลาที่อูราชิมะคิดว่าเพียงแค่ 4-5 วัน แต่เมื่อกลับมายังหมู่บ้านกลับพบว่าเวลาผ่านไป 300 ปีแล้ว) ตัวอย่างของเรื่องราวแนวนี้ในภายหลังจากวรรณกรรมอังกฤษ เช่นในนวนิยายเรื่อง อลิซท่องแดนมหัศจรรย์ (ค.ศ. 1865), A Connecticut Yankee in King Arthur's Court (ค.ศ. 1889), พ่อมดมหัศจรรย์แห่งเมืองออซ (ค.ศ. 1900), ปีเตอร์ แพน (ค.ศ. 1902) และ ตำนานแห่งนาร์เนีย (ค.ศ. 1950).
หนังสือการ์ตูนและอนิเมะในช่วงแรก ๆ ที่อาจจัดเป็นแนวต่างโลก ได้แก่ Fushigi Yûgi (เปิดตัว ค.ศ. 1992) และ El-Hazard (เปิดตัว ค.ศ. 1995) ซึ่งตัวละครเอกคงรูปลักษณ์เค้าเดิมเมื่อเข้าไปยังต่างโลก เรื่องอื่น ๆ ในทศวรรรษ 1990 ที่จัดเป็นแนวต่างโลกได้แก่ซีรีส์นิยายและอนิเมะ  12 อาณาจักรเทพยุทธ์ (เปิดตัว ค.ศ. 1992) และ เมจิกไนท์ เรย์เอิร์ธ (เปิดตัว ค.ศ. 1993) ภาพยนตร์อนิเมะ สปิริเต็ดอะเวย์ (ค.ศ. 2002) เป็นภาพยนตร์อนิเมะแนวต่างโลกเรื่องแรกที่เป็นที่รู้จักในระดับโลก แม้คำว่า "ต่างโลก" จะยังไม่มีการใช้ทั่วไปในเวลานั้น 
แฟรนไชส์  .hack  (เปิดตัว ค.ศ. 2002) เป็นหนึ่งในเรื่องแรก ๆ ที่เสนอแนวคิดต่างโลกในฐานะโลกเสมือน โดยมีเรื่อง ซอร์ดอาร์ตออนไลน์ (เปิดตัว ค.ศ. 2002 เช่นกัน) เจริญรอยตามมา ซีรีส์นิยายและอนิเมะแนวต่างโลกที่มีชื่อเสียงในทศวรรษ 2000 คือเรื่อง อสูรรับใช้ของยาย 0 สนิท ซึ่งตัวละครเอกชายชื่อไซโตะจากญี่ปุ่นยุคปัจจุบันถูกเรียกมายังโลกแฟนตาซีโดยตัวละครเอกหญิงชื่อหลุยส์ 
เรื่องในภายหลังเช่น ไนท์ & แมจิก (เปิดตัว ค.ศ. 2010) และ บันทึกสงครามของยัยเผด็จการ (เปิดตัว ค.ศ. 2013) เสนอเรื่องราวที่ตัวละครเอกตายแล้วไปเกิดใหม่ในต่างโลก
ในที่สุดเรื่องแนวต่างโลกก็ได้รับความนิยมเป็นอย่างสูงในปี ค.ศ. 2016  การประกวดเรื่องสั้นของญี่ปุ่นห้ามเรื่องแนวต่างโลกเข้าร่วมประกวด สำนักพิมพ์คาโดกาวะห้ามเรื่องแนวต่างโลกเข้าร่วมประกวดเช่นกันในการประกวดนิยายรูปแบบอนิเมะ/มังงะในปี ค.ศ. 2017

ซีรีส์ต่างโลก

ในปี ค.ศ. 2017  Geode ได้จัดทำแบบสำรวจในญี่ปุ่นสอบถามชื่อของอนิเมะแนวต่างโลกคนที่ชื่นชอบ สิบอันดับแรกได้แก่  สปิริเต็ดอะเวย์, Pop in Q, ซอร์ดอาร์ตออนไลน์, เมจิกไนท์ เรย์เอิร์ธ, Re:Zero - รีเซทชีวิต ฝ่าวิกฤตต่างโลก, 12 อาณาจักรเทพยุทธ์, ขอให้โชคดีมีชัยในโลกแฟนตาซี!, เวิลด์ ทริกเกอร์, ผมน่ะหรือคือราชาปีศาจ! และ เกท หน่วยรบตะลุยโลกต่างมิติ.