จาเค็ตตาแห่งลักเซ็มเบิร์ก

ดัชเชสแห่งเบดฟอร์ด

จาเค็ตตาเกิดเมื่อราวปี ค.ศ. 1415 ในลักเซมเบิร์ก โดยเธอเป็นบุตรคนโตในบรรดาบุตรเก้าคนของปิแอร์แห่งลักเซมเบิร์ก เคานต์แห่งแซ็งโปลชาวฝรั่งเศสกับมาร์เกอรีตแห่งบู (หรือมาร์เกริตา เดล บัลโซ) แม้จะเกิดบนทวีปยุโรปและไม่ใช่ชาวอังกฤษโดยกำเนิดแต่จาเค็ตตามีบรรพบุรุษเป็นชาวอังกฤษ ย่าทวดของเธอเป็นทายาทสายตรงของพระเจ้าเฮนรีที่ 3 แห่งอังกฤษ ส่วนยายทวดเป็นทายาทสายตรงของพระเจ้าจอห์นแห่งอังกฤษ ครอบครัวของเธอยังสืบเชื้อสายมาจากจักรพรรดิชาร์เลอมาญและเป็นลูกพี่ลูกน้องกับจักรพรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์
จาเค็ตตาเกิดในช่วงที่อังกฤษกับฝรั่งเศสกำลังทำสงครามร้อยปี ฌ็องที่ 2 แห่งลักเซมเบิร์ก ลุงของเธอเป็นผู้นำของกองทัพที่จับกุมตัวฌานแห่งอาร์ก ฌ็องคุมตัวฌานไว้ในปราสาทของตนระยะหนึ่งก่อนที่จะขายเธอให้แก่ชาวอังกฤษที่ต่อมาได้ประหารชีวิตเธอ นักประวัติศาสตร์บางคนมองว่าจาเค็ตตาน้อยอาจเคยเจอกับฌานในช่วงที่เธอถูกขังอยู่ในปราสาทของฌ็อง
เมื่อมีอายุได้ 17 ปีจาเค็ตตาได้สมรสกับจอห์นแห่งแลงคัสเตอร์ ดยุคที่ 1 แห่งเบดฟอร์ด พระอนุชาของพระเจ้าเฮนรีที่ 5 แห่งอังกฤษและเป็นพระโอรสคนสุดท้องของพระเจ้าเฮนรีที่ 4 โดยจอห์นมีพระชนมายุ 43 พรรษา หลังภรรยาคนแรกเสียชีวิตด้วยโรคระบาดเมื่อเก้าปีก่อนในปี ค.ศ. 1432 พระองค์ได้สมรสกับจาเค็ตตาที่มีสถานะทางสังคมโดยชาติกำเนิดเท่าเทียมกับตน พิธีเฉลิมฉลองการสมรสถูกจัดขึ้นในฝรั่งเศสโดยลุงของจาเค็ตตาซึ่งเป็นบิชอปผู้เป็นพันธมิตรของพระเจ้าเฮนรีที่ 6 แห่งอังกฤษในการอ้างสิทธิ์ในราชบัลลังก์ฝรั่งเศส จาเค็ตตาได้รับยศเป็นดัชเชสแห่งเบดฟอร์ดและกลายเป็นเลดีคนสำคัญที่สุดของอังกฤษเนื่องจากพระเจ้าเฮนรีที่ 6 พระโอรสน้อยของพระเจ้าเฮนรีที่ 5 ผู้ล่วงลับยังไม่อภิเษกสมรส จอห์น สามีของเธอเคยทำหน้าที่เป็นผู้สำเร็จราชการแผ่นดินแทนพระเจ้าเฮนรีที่ 6 เมื่อครั้งที่พระเจ้าเฮนรีที่ 5 สิ้นพระชนม์ในปี ค.ศ. 1422 ขณะที่กษัตริย์คนใหม่ซึ่งเป็นพระโอรสของพระองค์ยังเป็นเพียงทารกน้อย หลังจาเค็ตตาสมรสเข้าราชตระกูลได้ไม่นานพระเจ้าเฮนรีที่ 6 ก็ได้อภิเษกสมรส ทำให้เธอกลายเป็นเลดีหมายเลขสองของอังกฤษที่เป็นรองเพียงพระราชินีคนเดียว
การสมรสครั้งนี้ส่งผลดีต่อจาเค็ตตา หลังการสมรสไม่กี่เดือนเธอกับสามีเดินทางไปอังกฤษ ทั้งคู่อาศัยอยู่ด้วยกันในบ้านของดยุคแห่งเบดฟอร์ดที่วอริกเชอร์และลอนดอน เธอได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์การ์เตอร์ในปี ค.ศ. 1434 หลังจากนั้นไม่นานสองสามีภรรยาก็เดินทางกลับฝรั่งเศส ชีวิตสมรสของทั้งคู่จบลงเร็วกว่าที่คิดเมื่อจอห์นถึงแก่กรรมในเดือนกันยายน ค.ศ. 1435 หลังจากสมรสกับจาเค็ตตาได้เพียงสองปี ทั้งคู่ไม่มีบุตรธิดาด้วยกัน จาเค็ตตาซึ่งขณะนั้นมีอายุเพียง 20 ปีได้ครองตัวเป็นม่ายโดยไม่ได้สมรสใหม่อยู่หลายปี อันที่จริงก่อนที่สามีจะเสียชีวิต จาเค็ตตาได้สนิทสนมกับมหาดเล็กคนหนึ่งของสามี คือ เซอร์ริชาร์ด วูดวิลล์ ซึ่งมีชาติกำเนิดเป็นสามัญชน เขาเป็นอัศวินที่ยากจนและมีสถานภาพต่ำต้อยกว่าเธอมาก

สงครามดอกกุหลาบ

เมื่อสงครามดอกกุหลาบอุบัติขึ้น ริชาร์ดและจาเค็ตตาต่อสู้อยู่ฝั่งแลงคัสเตอร์ซึ่งเป็นฝั่งของพระเจ้าเฮนรีที่ 6 กับมาร์เกอรีตแห่งอ็องฌูที่เป็นทั้งญาติและสหายสนิทอย่างมั่นคง ทว่าเอลิซาเบธ วูดวิลล์ บุตรคนโตของทั้งคู่ได้เปลี่ยนทุกสิ่งทุกอย่างไปอย่างสิ้นเชิง
เอลิซาเบธสมรสตั้งแต่ยังเป็นสาวน้อยกับเซอร์จอห์น เกรย์ อัศวินที่ต่อสู้อยู่ฝั่งแลงคัสเตอร์ในการทำสงคราม เมื่อเขาถูกสังหารที่สมรภูมิเซนต์อัลบันส์ครั้งที่สอง มารดาของเขาไม่ยอมให้บุตรชายทั้งสองของเอลิซาเบธกับจอห์นได้สิทธิ์ในการสืบทอดทรัพย์สินที่ดินของตระกูลเกรย์ ขณะเดียวกันฝ่ายแลงคัสเตอร์ได้พ่ายแพ้ที่สมรภูมิทาวตันในปี ค.ศ. 1461 จึงเสียบัลลังก์ให้แก่ฝ่ายยอร์ก พระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 4 กษัตริย์คนใหม่จากฝั่งยอร์กได้ขึ้นครองบัลลังก์ สามีของจาเค็ตตาและแอนโธนี บุตรชายคนโตในอยู่ฝ่ายแพ้สงครามและถูกจองจำในหอคอยลอนดอน แต่เนื่องจากครอบครัวของจาเค็ตตามีสายสัมพันธ์อันดีกับดยุคแห่งบูร์กอญผู้มีส่วนช่วยในชัยชนะของพระเจ้าเอ็ดชนะ สามีและบุตรชายของจาเค็ตตาจึงได้รับการปล่อยตัวในอีกไม่กี่เดือนต่อมา ขณะที่เอลิซาเบธ บุตรสาวคนโตของจาเค็ตตาได้ร้องเรียนต่อกษัตริย์คนใหม่เป็นการส่วนตัวเพื่อขอสิทธิ์ในการสืบทอดมรดกให้แก่บุตรชาย พระองค์ให้ตามที่เธอขอ ทั้งยังตกหลุมรักเธออย่างหัวปักหัวปำ ทั้งคู่สมรสกันอย่างลับๆ โดยมีเพียงจาเค็ตตา, เด็กร้องเพลงประสานเสียง และนักบวชเป็นสักขีพยาน การสมรสถูกปิดเป็นความลับอยู่ระยะหนึ่งจนกระทั่งลูกพี่ลูกน้องของพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดประกาศว่าจะจัดการหมั้นหมายพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดกับเจ้าหญิงฝรั่งเศส เมื่อนั้นพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดจึงได้เปิดเผยเรื่องการสมรสที่สร้างความตกตะลึงให้แก่เซซิลี เนวิลล์ มารดาของพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดและริชาร์ด เนวิลล์ ลูกพี่ลูกน้องของพระองค์
เอลิซาเบธได้เป็นพระราชินีขณะที่จาเค็ตตา มารดาของเธอกลายเป็นพระชนนีของพระราชินี หลังต่อสู้อยู่ฝั่งแลงคาสเตอร์มาเป็นเวลาหลายปีจาเค็ตตาได้กลายเป็พระมารดาของพระราชินีฝ่ายยอร์ค ตระกูลวูดวิลล์ทั้งหมดเปลี่ยนฝ่ายมาอยู่ฝ่ายยอร์ค ทำให้จาเค็ตตาต้องสะบั้นมิตรภาพใกล้ชิดที่มีมาอย่างยาวนานกับมาร์เกอรีตแห่งอ็องฌู พระราชินีผู้ถูกปลดออกจากตำแหน่ง
การสมรสกับเอลิซาเบธ วูดวิลล์ของพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดสร้างความไม่พอใจให้แก่ลูกพี่ลูกน้องที่ช่วยให้พระองค์ได้ครองมงกุฎ ริชาร์ด เนวิลล์ เอิร์ลแห่งวอริกได้สูญเสียอิทธิพลให้แก่ตระกูลวูดวิลล์ที่เข้ามาครองความเป็นใหญ่ในราชสำนัก เขาจึงหันมาต่อสู้กับเอ็ดเวิร์ดโดยมีเป้าหมายคือให้จอร์จ พระอนุชาของพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดขึ้นครองบัลลังก์แทนพระองค์ ทั้งสองฝ่ายทำสมรภูมิห้ำหั่นกันและกระทบกระทั่งกันหลายครั้ง ในปี ค.ศ. 1469 ริชาร์ด เนวิลล์ได้ก่อรัฐประหารขังพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดไว้ในปราสาทมิดเดิลแฮมและขึ้นปกครองประเทศด้วยตนเอง ที่เคนิลเวิร์ธกองทัพของริชาร์ด เนวิลล์ได้จับกุมตัวเซอร์ริชาร์ด วูดวิลล์ เอิร์ลริเวอร์ และจอห์น วูดวิลล์ บุตรชายของทั้งคู่ที่สมรสกับป้าผู้สูงวัยของเอิร์ลแห่งวอริก ทั้งคู่ถูกตัดหัวอย่างไม่ชอบด้วยกฎหมายโดยไม่มีการไต่สวน การสังหารสามีและบุตรชายของจาเค็ตตา (ซึ่งเป็นบิดาและพี่น้องชายของเอลิซาเบธ) ทำให้เขากลายเป็นศัตรูของพระราชินีและพระชนนีของพระนาง

การถูกกล่าวหาว่าใช้มนตราศาสตร์มืด

เดือนกันยายน ค.ศ. 1470 กองทัพของริชาร์ด เนวิลล์ได้รับชัยชนะ พระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 4 ถูกถอดออกจากตำแหน่งและหนีไปเนเธอร์แลนด์ บัลลังก์ถูกคืนให้แก่พระเจ้าเฮนรีที่ 6 เอลิซาเบธ วูดวิลล์ซึ่งกำลังท้องแก่ได้หนีเข้าไปหลบภัยในวิหารเวสต์มินสเตอร์พร้อมกับลูกๆ จาเค็ตตาถูกไต่สวนคดีในข้อหาใช้มนตราศาสตร์มืด ริชาร์ด เนวิลล์ให้เหตุผลว่าจาเค็ตตาซึ่งเป็นหนึ่งในสักขีพยานในพิธีสมรสของพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดกับเอลิซาเบธ วูดวิลล์ได้ใช้มนตราศาสตร์มืดทำให้กษัตริย์หลงรักธิดาของตน ทั้งยังใช้ตุ๊กตาพิวเตอร์ (โลหะผสมดีบุกกับตะกั่ว) รูปพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดและเอลิซาเบธ วูดวิลล์ที่บางส่วนถูกหลอมเข้าด้วยกันมาเป็นหลักฐาน ทว่าด้วยมิตรภาพครั้งเก่าก่อนที่มีกับพระราชินีผู้ได้บัลลังก์กลับคืนมาและด้วยสายสัมพันธ์ทางครอบกับพระเจ้าเฮนรีที่ 6 ทำให้ไม่มีลูกขุนคนไหนกล้าตัดสินให้เธอมีความผิด เนื่องจากกลัวว่าจะถูกแก้แค้นโดยกษัตริย์และพระราชินีผู้กลับคืนสู่บัลลังก์ จาเค็ตตาจึงได้อิสรภาพกลับคืนมาและตามไปสมทบกับเอลิซาเบธในที่หลบภัย ในเดือนธันวาคมเธอได้ช่วยทำคลอดพระราชบุตรคนที่หกซึ่งเป็นพระโอรสคนแรกของพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ถูกตั้งชื่อว่าเอ็ดเวิร์ดตามพระบิดา
เดือนเมษายน ค.ศ. 1471 พระเจ้าเอ็ดเวิร์ดเดินทางกลับมาอังกฤษพร้อมกับกองทัพ หลังชัยชนะที่บาร์เน็ตและทูว์กสบรีพระองค์ได้ถอดพระเจ้าเฮนรีที่ 6 ออกจากบัลลังก์อีกครั้งและกลับมาครองบัลลังก์เช่นเดิม เอลิซาเบธ วูดวิลล์ได้กลับมาเป็นพระราชินี ชื่อเสียงของจาเค็ตตาได้รับการกอบกู้หลังพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดได้ยกฟ้องข้อหาใช้มนตราศาสตร์มืดของเธออย่างเป็นทางการ พระเจ้าเฮนรีที่ 6 กลับไปอยู่ที่หอคอยลอนดอน ไม่นานพระองคก็ถูกปลงพระชนม์ (นักประวัติศาสตร์ส่วนใหญ่เชื่อว่าเป็นฝีมือหรือไม่ก็เป็นคำสั่งของพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 4 กับพระอนุชา) พระโอรสและทายาทคนเดียวของพระองค์ถูกสังหารในสนามรบ มาร์เกอรีตแห่งอ็องฌูถูกจับกุมตัวและถูกคุมขังในหอคอยลอนดอนเป็นเวลาสองสามปีก่อนที่ญาติทางฝรั่งเศสของพระนางจะยอมจ่ายค่าไถ่ พระนางจึงได้กลับไปใช้ชีวิตที่เหลือในฝรั่งเศส
จาเค็ตตาใช้ชีวิตที่เหลือด้วยการเป็นมารดาและยายผู้ทุ่มเทกระทั่งถึงแก่กรรมด้วยวัย 56 ปีใน ค.ศ. 1472 สามปีหลังจากสามีผู้เป็นที่รักของเธอถูกสังหาร เธอถูกกล่าวหาว่าใช้มนตราศาสตร์มืดอีกครั้งโดยพระอนุชาของพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 4 ที่ต่อมาขึ้นครองตำแหน่งเป็นพระเจ้าริชาร์ดที่ 3 พระองค์ใช้ข้อกล่าวหาเรื่องการใช้มนตราศาสตร์มืดทำให้พระเจ้าเอ็ดเวิร์ดหลงรักเอลิซาเบธของจาเค็ตตาเป็นเหตุผลในการทำให้การสมรสของทั้งคู่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย พระราชบุตรทุกคนกลายเป็นบุตรนอกสมรสทำให้พระองค์ได้สิทธิ์ขึ้นเป็นครองราชย์กษัตริย์
สองปีต่อมาหลังพระเจ้าริชาร์ดที่ 3 ถูกกองทัพของเฮนรี ทิวดอร์สังหารในสนามรบและขึ้นเป็นกษัตริย์คนใหม่ พระเจ้าเฮนรีที่ 7 ได้สมรสกับเอลิซาเบธแห่งยอร์ก พระธิดาคนโตของพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 4 กับเอลิซาเบธ วูดวิลล์ซึ่งเป็นหลานยายของจาเค็ตตา เอลิซาเบธแห่งยอร์ก, จาเค็ตตาและริชาร์ดผู้เป็นสามีจึงกลายเป็นบรรพบุรุษสายตรงของพระมหากษัตริย์อังกฤษทุกพระองค์นับจากนั้นเป็นต้นมา รวมถึงสมเด็ตพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 2