แม่พระรับสาร

แม่พระรับสาร (อังกฤษ: Annunciation, Annunciation of Mary, Annunciation of the Lady หรือ Annunciation of the Blessed Virgin Mary) หมายถึง เหตุการณ์ที่ที่พระแม่มารีย์รับสารจากทูตสวรรค์กาเบรียลว่านางจะตั้งครรภ์พระบุตรพระเป็นเจ้า
เหตุการณ์แม่พระรับสารเกิดเมื่อไร ไม่ทราบได้ แต่เมื่อมีการฉลองวันการประสูติของพระเยซูในวันที่ 25 ธันวาคมของทุกปี ก็มีผู้ริเริ่มจัดการฉลองเหตุการณ์แม่พระรับสารนี้ขึ้นในวันที่ 25 มีนาคมของทุกปี เรียกว่า "วันแม่พระรับสาร" (Annunciation of the Lady's Day) โดยนับถอยหลังจากวันคริสต์มาสขึ้นไปเก้าเดือน
นอกจากนี้ เหตุการณ์แม่พระรับสารเกิดที่ไหนก็ไม่มีใครทราบได้ ทว่าฝ่ายออร์ทอดอกซ์เชื่อว่าเกิดที่เมืองนาซาเรธ ประเทศอิสราเอล ที่ "โบสถ์ออร์ทอดอกซ์แม่พระรับสาร" (Orthodox Church of the Annunciation) ส่วนฝ่ายโรมันคาทอลิกก็เชื่อว่าเกิดที่เมืองนาซาเรธนั้น และเกิดที่ "โบสถ์แม่พระรับสาร" (Church of the Annunciation)

พระวรสารนักบุญลูกา

คัมภีร์ไบเบิล พระวรสารนักบุญลูกา บทที่ 1 ข้อ 26-38 บรรยายเหตุการณ์แม่พระรับสาร ว่า
²⁶ เมื่อถึงเดือนที่หก พระยาห์เวห์ทรงใช้ทูตสวรรค์กาเบรียลนั้นให้มายังเมืองหนึ่งในแคว้นกาลิลี ชื่อ นาซาเร็ธ²⁷  มาถึงหญิงพรหมจารีคนหนึ่งที่ได้หมั้นกันไว้กับชายคนหนึ่งที่ชื่อ โยเซฟ เป็นคนในเชื้อวงศ์ดาวิด หญิงพรหมจารีนั้นชื่อ มารีย์ ²⁸ ทูตสวรรค์เข้าบ้านมาถึงหญิงพรหมจารีนั้น แล้วว่า เธอผู้ซึ่งพระเจ้าทรงโปรดปรานมาก จงจำเริญเถิด พระเป็นเจ้าทรงสถิตอยู่กับเธอ ²⁹ ฝ่ายมารีย์ก็ตกใจเพราะคำของทูตนั้น และรำพึงว่า คำทักทายนั้นจะหมายว่าอะไร ³⁰ แล้วทูตสวรรค์จึงกล่าวแก่เธอว่า มารีย์เอ๋ย อย่ากลัวเลย เพราะเธอเป็นที่พระเจ้าทรงโปรดปรานแล้ว ³¹ ดูเถิด เธอจะตั้งครรภ์และคลอดบุตรชาย จงตั้งชื่อบุตรนั้นว่า เยซู ³² บุตรนั้นจะเป็นใหญ่ และจะทรงเรียกว่าเป็นพระบุตรพระเป็นเจ้าสูงสุด พระเจ้าจะทรงประทานพระที่นั่งของดาวิด บรรพบุรุษของท่าน ให้แก่ท่าน ³³ และท่านจะครอบครองพงศ์พันธุ์ของยาโคบสืบไปเป็นนิตย์ และแผ่นดินของท่านจะไม่รู้จักสิ้นสุดเลย
³⁴ ฝ่ายมารีย์ทูลทูตสวรรค์นั้นว่า เหตุการณ์นั้นจะเป็นไปอย่างไรได้ เพราะข้าพเจ้ายังหาได้ร่วมกับชายไม่ ³⁵ ทูตสวรรค์จึงตอบนางว่า พระวิญญาณบริสุทธิ์จะเสด็จลงมาบนเธอ และฤทธิ์เดชของผู้สูงสุดจะปกเธอ เหตุฉะนั้น บุตรที่จะเกิดมานั้นจะได้เรียกว่าวิสุทธิ์ และเรียกว่าพระบุตรของพระเจ้า ³⁶ ดูซิ ถึงนางเอลีซาเบธญาติของเธอชราแล้ว ก็ยังตั้งครรภ์มีบุตรเป็นชายด้วย บัดนี้ นางนั้นที่คนเขาถือว่าเป็นหญิงหมัน ก็มีครรภ์ได้หกเดือนแล้ว ³⁷ เพราะว่าไม่มีสิ่งหนึ่งสิ่งใดซึ่งพระเจ้าทรงกระทำไม่ได้ ³⁸ ส่วนมารีย์จึงทูลว่า ดูเถิด ข้าพเจ้าเป็นทาสีของพระเป็นเจ้า ข้าพเจ้าพร้อมที่จะเป็นไปตามคำของท่าน แล้วทูตสวรรค์นั้นจึงจากเธอไป

พระวรสารมัทธิว

ส่วน คัมภีร์ไบเบิล พระวรสารนักบุญมัทธิว บทที่ 1 ข้อ 18-25 บรรยายเหตุการณ์ว่า
¹⁸ เรื่องพระกำเนิดของพระเยซูคริสต์เป็นดังนี้ คือ มารีย์ ผู้เป็นมารดาของพระเยซูนั้น เดิมโยเซฟได้สู่ขอหมั้นกันไว้ แล้วก่อนที่จะได้อยู่กินด้วยกัน ก็ปรากฏว่ามารีย์มีครรภ์แล้ว ด้วยเดชพระวิญญาณ ¹⁹ แต่โยเซฟคู่หมั้นของเขา เป็นคนมีธัมมะ ไม่พอใจที่จะแพร่งพรายความเป็นไปของเธอ หมายจะถอนหมั้นเสียลับ ๆ ²⁰ แต่เมื่อโยเซฟยังคิดในเรื่องนี้อยู่ ก็มีทูตองค์หนึ่งของพระเป็นเจ้ามาปรากฏแก่โยเซฟในความฝัน ว่า โยเซฟ บุตรดาวิด อย่ากลัวที่จะรับมารีย์มาเป็นภรรยาของเจ้าเลย เพราะว่าผู้ซึ่งปฏิสนธิ์ในครรภ์ของเธอเป็นโดยเดชพระวิญญาณบริสุทธิ์ ²¹ เธอจะประสูติบุตรชาย แล้วเจ้าจงเรียกนามท่านว่า เยซู เพราะว่าท่านเป็นผู้ที่จะโปรดช่วยชนชาติของท่านให้รอดจากความผิดบาปของเขา
²² ทั้งนี้ เกิดขึ้นเพื่อจะให้สำเร็จตามพระวจนะของพระเป็นเจ้า ซึ่งตรัสไว้โดยผู้เผยพระวจนะว่า ²³ ดูเถิด หญิงพรหมจารีคนหนึ่งจะตั้งครรภ์ และคลอดบุตรชายคนหนึ่ง และเขาจะเรียกนามของท่านว่า อิมมานูเอล (แปลว่าพระเจ้าทรงอยู่กับเรา) ²⁴ ครั้นโยเซฟตื่นขึ้น ก็กระทำตามคำซึ่งทูตของพระเจ้าสั่ง นั้นคือ ได้รับมารีย์มาเป็นภรรยา ²⁵ แต่มิได้สมสู่กับเธอจนประสูติบุตรชายแล้ว และโยเซฟเรียกนามของบุตรนั้นว่า เยซู

ธรรมเนียมของนิกายออร์ทอดอกซ์

ในนิกายออร์ทอดอกซ์เรียกพระแม่มารีย์ว่า “ผู้ให้กำเนิดพระเจ้า” (God Bearer) หรือในภาษากรีกว่า “Theotokos” เทศกาลเลี้ยงสำหรับวันแม่พระรับสาร ถือกันว่าเป็นหนึ่งในสิบสองของเทศกาลเลี้ยงสำคัญตามปฏิทินศาสนา เพราะความสำคัญของวันประกาศนี้ทำให้การฉลองทำกันทุกในวันที่ 7 เมษายน ไม่ว่าจะเป็นวันใด แม้ว่าจะตรงกับวันอีสเตอร์เอง
การที่ทูตสวรรค์มาแจ้งข่าวการปฏิสนธินี้ เรียกว่า “Euangelismos” ในภาษากรีก หรือ “Evangelism” ในภาษาอังกฤษ ซึ่งแปลตรงตัวว่า “การประกาศข่าวประเสริฐ”

เหตุการณ์แม่พระรับสารในศิลปะ

เหตุการณ์แม่พระรับสารเป็นหัวเรื่องที่วาดกันบ่อยที่สุดหัวข้อหนึ่งในศิลปะศาสนาคริสต์ทั้งทางศาสนาคริสต์ตะวันออกและตะวันตก
ภาพหมวดนี้นิยมมาก โดยเฉพาะในสมัยกลางและศิลปะเรอเนซองส์โดยศิลปินเกือบทุกคนในสมัยนั้น เพราะเหตุการณ์แม่พระรับสารเป็นสัญลักษณ์ของความบริสุทธิ์และความสวยสง่า จึงเป็นหัวเรื่องที่นิยมสำหรับศิลปินหลายคน
การวางองค์ประกอบของรูปที่มีคนสองคนที่มักจะแต่งตัวอย่างสวยงามและอยู่คนละฝั่ง ทำให้เหมาะกับการจัดแบบบานพับภาพ หรือบนหน้าบัน ในนิกายอีสเติร์นออร์โธดอกซ์รูปสัญลักษณ์มักจะอยู่เหนือประตูศักดิ์สิทธิ์ที่เป็นประตูตกแต่งอยู่ระหว่างทางเดินกลางกับสถานนมัสการ (sanctuary)