Perhimpunan Bersih 2011

Latar belakang

Parti perikatan pemerintah di Malaysia, Barisan Nasional (BN), yang terdiri daripada pelbagai parti yang mewakili kaum-kaum utama di Malaysia, telah menang setiap pilihan raya umum yang diadakan sejak kemerdekaan pada tahun 1957. Parti-parti pembangkang serta pertubuhan awam telah lama mendakwa dengan mengatakan BN telah memanipulasikan keputusan pilihan raya supaya berpihak kepadanya.
Naib Presiden Parti Islam Se-Malaysia (PAS) Mohamad Sabu berkata terdapat "kebimbangan" mengenai bagaimana pilihan raya umum akan datang bakal dijalankan. Dia tidak mahu ketidakadilan berlaku dalam proses pilihanraya samaada dari pihaknya mahupun pihak kerajaan. Ketua Penerangan PAS Tuan Ibrahim Tuan Man berkata Suruhanjaya Pilihan Raya (SPR) dan Jabatan Pendaftaran Negara (JPN) "telah menyalahgunakan kuasa," serta mendakwa terdapat "salah guna media yang berleluasa." Ahli Parlimen Parti Tindakan Rakyat (DAP) Teresa Kok menuduh kononnya BN "menyempadankan semula" serta "mengagihkan" kawasan pilihan raya. Dia juga telah menunjukkan bagaimana bahagian kerusi parti pembangkang di parlimen adalah lebih daripada sepuluh peratus kurang daripada bahagian undi popular. Ketua Pembangkang Anwar Ibrahim mendakwa BN sepatutnya akan hilang kuasa jika pilihan raya dijalankan dengan bebas dan adil. 
Pertubuhan awam Aliran mendakwa terdapat "kekangan besar terhadap kebebasan berpolitik" bagi ahli-ahli politik pembangkang di Malaysia. Ia mengetengahkan masalah struktur seperti capaian kepada media yang minima, notis tarikh pilihan raya yang terlalu singkat, serta tempoh berkempen yang terlalu pendek. Kumpulan hak asasi manusia SUARAM juga mendakwa berlaku salah guna oleh parti pemerintah seperti persempadanan semula kawasan pilihan raya, menggunakan wang rakyat untuk projek-projek bagi memenangi sokongan politik, serta pengiraan undi pos yang "tidak dipantau". Cawangan Malaysia bagi Transparency International mengkritik kedua-dua BN dan parti-parti pembangkang, bersuara bagi menentang ganjaran kewangan yang dijanjikan oleh parti-parti politik kepada pengundi semasa berkempen, dengan mengatakan bahawa amalan tersebut sebagai "pembelian undi", "politik wang" dan "rasuah".
Kedua-dua Suruhanjaya Pilihan Raya serta BN menafikan segala tuduhan salah guna kuasa.

Penentangan di Malaysia

Demonstrasi jalanan jarang diadakan di Malaysia, tetapi  semakin menonjol sejak akhir-akhir ini berikutan peningkatan penggunaan media alternatif serta kebangkitan semula pembangkang. Perhimpunan di Malaysia yang dianggotai lima orang atau lebih diwajibkan memohon permit polis yang jarang sekali diluluskan. Kerajaan telah mengerah sebegitu ramai anggota polis untuk menyekat perhimpunan di samping menahan pemimpin penunjuk perasaan untuk menghentikan perhimpunan haram. Bekas Perdana Menteri Abdullah Ahmad Badawi berkata beliau sanggup mengorbankan kebebasan rakyat demi kestabilan negara. Empat tunjuk perasaan pada tahun 2007 berakhir dengan tangkapan oleh pihak polis. Satu tunjuk perasaan pada tahun 2009 yang menentang Akta Keselamatan Dalam Negeri juga disuraikan oleh gas pemedih mata dan tembakan meriam air.

Pelancaran rasmi

Pelancaran rasmi BERSIH 2.0 telah diadakan pada 19 Jun 2011 di Dewan Perhimpunan Cina Selangor di Jalan Maharaja Lela, Kuala Lumpur. Turut hadir ialah Hishamuddin Rais, Nurul Izzah Anwar, Sasterawan Negara Datuk A Samad Said, Latheefa Koya, Dr. Syed Azman Syed Ahmad Nawawi dan lain-lain.

Matlamat perhimpunan

Datuk Ambiga Sreenevasan menjelaskan bahawa matlamat utama Bersih 2.0 ialah agar Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia memastikan senarai pengundi yang benar-benar bersih. Penggunaan dakwat hitam kekal yang lebih dipercayai. Tiada sebarang unsur rasuah atau janji semasa pilihan raya. SPR hendaklah memastikan perjalanan kempen pilihan raya tidak kurang 21 hari agar semua dapat berkempen dengan sempurna dan menepati sasaran pengundi. Mereka juga menuntut pembangkang diberi kesempatan menggunakan media cetak dan elektronik yang lebih adil. Rakyat Malaysia di luar negara hendaklah dibenarkan mengundi melalui undi pos.
Matlamat ini telah dicetak pada baju T berwarna kuning yang perlu dipakai oleh semua peserta perhimpunan.

Undian akhbar

Pada 20 Jun, satu undian umum telah dilaksanakan oleh akhbar berbahasa Inggeris Malaysia The Star menerusi perkhidmatan dalam taliannya iaitu The Star Online, mengenai pandangan umum tentang pelaksanaan Perhimpunan Bersih 2.0 (2011) yang dijangka dibuat secara besar-besaran pada 9 Julai. Suatu keputusan mengejut telah dikeluarkan menerusi portal rasmi akhbar tersebut. Perkara ini turut dilaporkan akhbar Harakah dan Malaysiakini melalui portal dalam talian masing-masing.
Soalan undian adalah dalam bahasa Inggeris seperti ini, "What is your view on the proposed Bersih 2.0 rally in July 9?" yang bermaksud "Apakah pandangan anda berkenaan pelaksanaan himpunan Bersih 2.0 pada 9 Julai ini?" Keputusan yang dapat diambil sehingga 21 Jun lalu menunjukkan 99% pengundi yang terdiri dari 1,312,917 pengundi mengatakan himpunan patut diteruskan. Manakala 1% pengundi pula yang terdiri dari 14,222 pengundi mengatakan himpunan perlu dibatalkan.
Bagaimanapun, undian tersebut ditutup serta-merta oleh pihak The Star Online pada tengah hari 21 Jun 2011 dan dihilangkan daripada arkib. The Star kemudian mengeluarkan kenyataan pada hari berikutnya yang menyatakan bahawa terdapat gangguan penggodam. Siasatan yang dilakukan oleh pihak mereka menunjukkan bahawa keputusan itu telah dipalsukan dengan lebih dari satu juta undian dibuat oleh satu alamat IP tunggal.

Bantahan

Pelbagai reaksi negatif daripada pelbagai pihak terutama dari Perkasa dan Pergerakan Pemuda UMNO. Perkasa yang dipimpin Datuk Ibrahim Ali mengadakan perhimpunan awal di padang Kelab Sultan Sulaiman, Kampung Baru, Kuala Lumpur. Mereka menamainya sebagai Gerak Aman. 1278 laporan polis telah dibuat di seluruh negara bagi membantah perhimpunan Bersih 2.0.

Bantahan daripada Perkasa

Datuk Ibrahim Ali menyatakan bahawa setiap negeri akan menghantar 20 buah bas ke Kuala Lumpur untuk menyertai perhimpunan membantah BERSIH 2.0 ini. Mereka akan berkumpul di perkarangan Masjid Negara, Dataran Merdeka, Perkarangan Stadium Merdeka dan Istana Negara. Beliau sendiri akan bermalam di Jalan Bellamy, Kuala Lumpur. 
Pada 19 Jun , pelbagai risalah diedarkan dan kain rentang yang turut memaparkan gambar Ambiga dan tertulis "Awas!!! Ambiga Wanita Hindu yang Merbahaya". Majoriti orang Cina yang banyak terlibat dengan perniagaan diingatkan supaya tidak menyertai perhimpunan ini . Sebaliknya mereka hendaklah berkira-kira untuk menyimpan bekalan makanan.

Bantahan Pemuda UMNO

Pemuda UMNO diketuai oleh Khairy Jamaludin akan turut mengadakan perhimpunan yang sama pada hari tersebut. Pemuda UMNO akan menganjurkan "Himpunan Patriot" bagi menentang Himpunan Bersih 2.0 pada 9 Julai itu. Himpunan Patriot ini mewakili 'majoriti senyap' yang tidak ada medium pada 2007.
 Mereka diketuai oleh Datuk Abdul Azeez Abdul Rahim dan Datuk Seri Reezal Merican Bin Naina Merican.

Bebas

Ahli Parlimen Bebas YB Zulkifli Noordin telah menyoalkan kerelevanan diadakan perhimpunan, beliau mendakwa aktivis perhimpunan yang mahu membuat protes bagi mewujudkan demokrasi sebenarya "demokrasi" tersebut sudah hidup, beliau menyifatkan keputusan pilihan raya 2008 yang menyebabkan pembangkang berjaya menawan negeri-negeri seperti Kedah, Pulau Pinang, Selangor dan Kelantan adalah bukti di mana pilihan raya yang dijalankan di Malaysia adalah telus. Sementara Ahli Parlimen Bebas yang lain YB Wee Choo Keong membayangkan Bersih menyebabkan "motivasi politik," dan menyarankan Ambiga untuk menyertai parti politik dari bernaung di belakang organisasi bukan kerajaan.

Perniagaan

Memandangkan Kuala Lumpur merupakan bandaraya yang dipenuhi dengan pelbagai sektor perniagaan yang mewah dan pelbagai. Maka kebanyakan diantara komuniti yang menjalankan perniagaan di sekitar Pusat Bandar Kuala Lumpur menentang penganjuran perhimpunan jalanan. Mereka berhujah bahawa operasi perniagaan mereka mengalami kerugian pada Sabtu 9 Julai 2011. Diantara kumpulan penentang perhimpunan yang terdiri dari komuniti peniaga adalah Dewan Perdagangan dan Industri India Selangor dan Kuala Lumpur, Dewan Perdagangan dan Industri India Bersatu Malaysia, dan Persatuan Pemilik Teksi Eksekutif.
Namun dalam pada itu sesetengah pihak pro-perhimpunan menyifatkan penutupan jalan yang dilakukan oleh pihak polis sebenarnya lebih mendorong kepada masalah kerugian operasi perniagaan berbanding jika jalan tidak ditutup walaupun demonstrasi jalanan sedang diadakan.
Dalam hal berbangkit yang lain, UMNO menyarankan untuk operator perniagaan dan pemandu teksi menyaman Bersih atas sebarang kerugian yang terjadi akibat penganjuran perhimpunan tersebut.

Yang di-Pertuan Agong

Seri Paduka Baginda, Yang di-Pertuan Agong Malaysia, Tuanku Mizan Zainal Abidin, telah mengeluarkan penyataan rasmi menerusi Titah Khas Istana Negara Dibawah Duli Tuanku pada 3 Julai 2011 bagi meminta semua pihak agar berfikir kembali tentang implikasi penganjuran perhimpunan dan demontrasi jalanan, dengan kaedah menumpukan akan kesan yang akan timbul dari pelaksanaan perhimpunan, selanjutnya memikirkan masa hadapan kearah kemakmuran dan pembangunan negara. Baginda menyifatkan "demonstrasi jalanan banyak membawa keburukan daripada kebaikan walaupun niat asalnya baik.," dan meminta pihak Bersih supaya menyelesaikan perbalahan dengan kerajaan secara aman. Baginda turut menyatakan rasa keyakinan kepada kepimpinan Perdana Menteri Malaysia Najib Razak untuk menyelesaikan masalah ini dengan baik.
Sebagai suatu respon dan tindak balas terhadap penyataan titah Raja ini, Perkasa dan Pemuda UMNO menerusi Gerakan Patriot telah mencadangkan untuk membatalkan perhimpunan balas jika Bersih turut membuat perkara yang sama.
Berikutan ramai pihak yang cuba melihat titah Yang di-Pertuan Agong sebagai perkembangan positif bagi meredakan api kepanasan antara kedua-dua pihak yang bersengketa. Ambiga ketua perhimpunan Bersih telah bersetuju untuk mengadakan perhimpunan Bersih di stadium sebagai menerima tawaran dari Kerajaan Malaysia, yang juga meminta perhimpunan dilakukan di stadium berbanding di jalanan.

Ambiga memasuki Istana Negara

Pada 1.55 petang 5 Julai 2011, Pengerusi Gabungan Pilihan Raya Bersih dan Adil (BERSIH), Datuk Ambiga Sreenavasan dilihat memasuki Istana Negara. Beliau ditemani Sasterawan Negara, Datuk A Samad Said dan Presiden Jamaah Islah Malaysia (JIM), Zaid Kamaruddin. Sebaik keluar dari perkarangan Istana Negara pada pukul 3.20 petang, Ambiga menyatakan kepada hadirin di luar perkarangan bahawa beliau berasa gembira dapat menghadap Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong dan menyifatkan pertemuannya itu suatu perkara yang membuahkan hasil. Beliau juga turut mengatakan seperti; "Sekarang kita ambil keputusan untuk tidak mengadakan demonstrasi di jalanan, tapi ubah ke stadium...stadium mana kita akan bincang dengan kerajaan."

Dakwaan Perkasa dilarang bertemu Agong

Akhbar dalam talian alternatif Malaysia Today dan Malaysian Digest melaporkan bahawa Presiden Perkasa, Ibrahim Ali telah membatalkan jadualnya untuk bertemu Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong untuk menyampaikan surat mohon perkenan bagi menemui Agong. Kedua akhbar tersebut melaporkan bahawa menurut sumber yang tidak dinyatakan, perjumpaan tersebut terpaksa dibatalkan berikutan Istana Negara enggan menerima kumpulan tersebut bagi menemui baginda. Tiada kenyataan langsung dari Perkasa atau Istana Negara dilaporkan. Terdahulu Perkasa telah membuat ramalan dapat bertemu Agong pada 6 Julai 2011 pada pukul 10.00 pagi bagi menyampaikan surat mohon perkenan menghadap Raja sebelum 9 Julai 2011.

Larangan ke Kuala Lumpur

Seramai 91 pemimpin Bersih, Perkasa dan Pemuda UMNO dilarang berada di Kuala Lumpur dari jam 8.00 pagi hingga 6.00 petang pada 9 Julai. Pada 7 Julai 2011, Pemangku Ketua Polis Kuala Lumpur Datuk Amar Singh menyatakan pihak polis telah mendapatkan perintah mahkamah bagi penghalangan ini. Berikut senarai mereka yang dihalang:

Bersih

Ambiga Sreenevasan, Mohamad Sabu, Hishamuddin Rais, Khairul Anwar Ahmad Zainuddin, Maria Chin Abdullah, Chua Tian Chang, Kamarulzaman mohamad, Mohd Hatta Md Ramli, Syed Shahir Syed Mohamad, Syed Ibrahim Syed Noh, Teresa Kok, Badrul Hisham Shaharin, Shamsul Iskandar Mohd Akin, Arutchelvam Subramaniam, Wong Chin Huat, Ong Boon Keong, Enalini Elumalai, Haris Fathillah Sathiasingam Mohd Ibrahim, Dr Zubir Harun, Abdul Hadi Awang, Anwar Ibrahim, Lim Kit Siang, Nik Abdul Aziz Nik Mat, Nurul Izzah Anwar, Kohila Yanasekaran, Zaid Kamaruddin, Khoo Teng Swee, Fadiah Nadwa Fikri, Yap Swee Seng, Salahuddin Ayub, Mahfuz Omar, Nasaruddin Hassan, Mazlan Aliman, Dr Syed Azman Syed Nawawi, Dr Dzulkefly Ahmad, Dr Mujahid Yusof Rawa, Khalid Abd Samad, Mohammad Nizar Jamaluddin, Azman Shapawi Abd Rani, Suhaizan Kaiat, Nor Azli Musa, Mohd Firdaus Jaafar, Loke Siew Fook, Lai Wen San, Mohamed Azmin Ali, Mat Shuhaimi Shafie, Satiful Bahari Mamat, Wan Hassan Mohd Ramli, Mohamad Izzuddin Hilmi Mohd Zaini, Mohd Shazni Munir Mohd Ithnin, Muhammad Hilman Idham, Mohd Shukri Che Ab Razak, Ahmad Syazwan Muhammad Hassan, Choo Chon Kai, Sarasvathy Muthu, Soh Sook Hwa, Nurul Izham Nurul Anuar, Abd Rahim Osman, Mohd Sibri Ismail, Mohd Lukman Muda, Mohd Noordin Abdullah.

Pemuda UMNO

Khairy Jamaludin, Megat Firdaus Megat Junid, Reezal Merican Bin Naina Merican, Megat Zulkarnain Omar Din, Rizalman Mokhtar, Tengku Azman Tengku Zainol Abidin, Lokman Noor Adam, Abdul Azeez Abdul Rahim, Ungku Saleh Ungku Jamal, Arman Azha Abu Hanifah, Tun Faisal Ismail Aziz.

Perkasa

Ibrahim Ali, Ab Rahman A. Bakar, Syed Hassan Syed Ali, Irwan Fahmi Ideris, Roslan Kassim, Sharifuddin Abd Hamid, Dr Zubir Harun, Ameir Hj Hassan, Ahmad Saad, Ahmad Zaini Ismail, Muhammad Zahid Md Arip, Abdullah Mansor, Zaira Jaafar, Norkhaila Jamaludin,Prof. Kamaruddin Kachar,Zulkifli Noordin,Khalid Yunus.

Penentangan

Kuala Lumpur disifatkan sebagai "bandar hantu" pada sebelah pagi 9 Julai. Kebanyakan pejabat dan premis perniagaan ditutup semasa kemunculan ramai anggota polis di lokasi-lokasi utama. Orang ramai mula berkumpul menjelang tengah hari, di mana mereka bertembung dengan polis yang mengambil langkah keselamatan "luar biasa", dikenali sebagai "Ops Padam Bersih." Ramai yang ditahan dan dihantar ke Pusat Latihan Polis (Pulapol). Penunjuk perasaan tersebut ditahan di bawah Seksyen 27 Akta Polis kerana merancang untuk menyertai perhimpunan haram, serta bakal dikenakan hukuman penjara selama beberapa tahun sekiranya didapati bersalah.
Laporan berita menganggarkan lebih kurang 20,000 orang terlibat dalam tunjuk perasaan tersebut. Tempat berkumpul utama termasuklah Menara Maybank dan Jalan Pudu di mana polis anti-rusuhan bertempur dengan penunjuk perasaan. Beribu-ribu penunjuk perasaan cuba mara ke Stadium Merdeka dari beberapa bahagian bandar raya, sambil melaungkan "Hidup rakyat!". Polis bertindak balas dengan melepaskan gas pemedih mata serta tembakan air berisi bahan kimia, menyebabkan penunjuk perasaan bertempiaran lari ke bangunan berhampiran.
Pada pukul 2:00 petang, para pemimpin Bersih dan Pakatan Rakyat meninggalkan KL Sentral untuk berarak ke Stadium Merdeka. Dengan berperisaikan ratusan penyokong, mereka melepasi tiga barisan anggota polis yang menunggu mereka di luar KL Sentral. Lebih kurang pukul 2:30 petang, semasa berarak bersama-sama penyokongnya di Brickfields, Ambiga dan ahli jawatankuasanya Maria Chin Abdullah ditangkap. Pemimpin-pemimpin pembangkang yang ditahan termasuklah Abdul Hadi Awang, Mohamad Sabu, Salahuddin Ayub, Mahfuz Omar, Dzulkefly Ahmad, Azmin Ali, Tian Chua, Fuziah Salleh, Sivarasa Rasiah, dan Ngeh Koo Ham. Anwar Ibrahim berkata dia mengalami "kecederaan ringan". Ahli Perlimen PAS Khalid Abd Samad pula dikatakan mengalami kecederaan kepala yang serius serta telah dikejarkan ke hospital.
Perhimpunan balas oleh Pemuda UMNO juga dihalang pihak polis menggunakan gas pemedih mata. Pemimpinnya Khairy Jamaluddin telah ditangkap.
Lebih kurang 1,000 penyokong tiba di Stadium Merdeka, termasuklah Sasterawan Negara A. Samad Said dan Husam Musa. Pada sekitar pukul 4:00 petang, kelompok berkenaan mula bersurai. Satu lagi kumpulan penunjuk perasaan cuba mara ke Istana Negara, sementara kumpulan ketiga pula berkumpul di KLCC berhampiran Menara Berkembar Petronas.
Setakat pukul 6:40 petang, polis telah mengesahkan seramai 1,667 orang ditangkap, termasuk 167 wanita dan kanak-kanak.
Satu kematian dilaporkan. Seorang penunjuk perasaan, Baharuddin Ahmad terjatuh dan mati semasa melarikan diri daripada gas pemedih mata yang dilepaskan oleh polis.

Penentangan di luar negara

Perhimpunan Bersih turut diadakan di Melbourne, Sydney, Perth, Adelaide dan Canberra, Australia, masing-masing disertai seramai 750, 300, 200, 150 dan 30 orang. Selain itu, tunjuk perasaan turut diadakan di Auckland, Wellington dan Christchurch, New Zealand.

Reaksi antarabangsa

Menurut The Wall Street Journal, bekas duta A.S. ke Malaysia John R. Malott menyifatkat Najib dan parti UMNO "berlari dalam ketakutan" kerana takut hilang kuasa dan melancarkan kempen ugutan untuk melawan Bersih. Beliau menggelar protes sebagai "langkah bijak" kearah peralihan negara yang berdemokrasi penuh.
Al Jazeera English menerusi kenyataan Teymoor Nabili menyifatkan Kerajaan Malaysia bertindak diluar ketakutan seperti gaya revolusi Mesir.

Selepas tunjuk perasaan

Sasterawan Negara A. Samad Said mengatakan bahawa perhimpunan tersebut merupakan "satu kejayaan besar", memupuk semangat perpaduan berbilang kaum di kalangan penunjuk perasaan. Pemimpin Bersih memuji para penunjuk perasaan kerana berkelakuan baik serta mengutuk polis kerana bertindak secara kasar terhadap demonstrasi tersebut. Mereka berkata bahawa perhimpunan tersebut "bukan penamat, tetapi selangkah lagi dalam perjalanan yang jauh ke arah pilihan raya yang bebas dan adil di Malaysia."
Perdana Menteri Najib Razak tidak mahu mengheboh-hebohkan perhimpunan tersebut, sambil berkeras mengatakan bahawa "lebih ramai lagi yang menentang" perhimpunan tersebut. Menteri Dalam Negeri Hishamuddin Hussein memuji pihak polis kerana berjaya mengawal perhimpunan tersebut. Dia juga berkata sentimen anti-kerajaan di kalangan penunjuk perasaan telah mengesahkan ketakutan kerajaan bahawa agenda Bersih telah dimanipulasikan oleh pembangkang.
Pada 15 Ogos 2011, Najib mengumumkan pembentukan sebuah jawatankuasa pilihan parlimen untuk mengkaji sistem pilihan raya. Katanya, jawatankuasa tersebut akan terdiri daripada ahli-ahli parlimen dari pihak pemerintah dan pembangkang yang bakal membincangkan isu-isu pembaharuan pilihan raya sehingga tercapainya sebulat suara.
Kajian oleh Merdeka Center mendapati reputasi dan populariti Najib terus merosot dari 72 % (Mei 2010), 69 % (November 2010), 67 % (Mac 2011), 65 % (Mei 2011) dan 59 % (Ogos 2011). Seramai 1,027 respoden - pengundi berdaftar iaitu sebulan selepas perhimpunan Bersih 2.0. Tun Dr Mahathir Mohamad menyalahkan pasukan polis yang bertindak keras terhadap pendemontran termasuk menangkap sesiapa berbaju kuning.Senator Tan Sri Dr Koh Tsu Koon selalu pengerusi Gerakan segera menyalahkan polis.Namun Pakar perlembagaan Prof Abdul Aziz Bari menggesa kerajaan tidak menyalahkan pasukan polis sebagaimana sistem demokrasi Westminster yang lain.