Islam di Rwanda

Sejarah

Berbanding negara-negara Afrika Timur seperti Tanzania, Kenya, dan Uganda, sejarah Islam di Rwanda masih muda. Meskipun sejumlah kecil sumber-sumber bertulis mengenai sejarahnya boleh didapati, ada pihak mengatakan bahawa Islam datang melalui pedagang-pedagang Arab yang pertama kali memasuki negara tersebut pada tahun 1901. Pihak lain pula mengatakan bahawa Islam datang ketika orang Eropah membawa masuk kerani-kerani, penolong-penolong pentadbiran dan peniaga-peniaga beragama Islam dari pantai Tanzania yang didiami penduduk berbahasa Swahili. Islam dikukuhkan lagi oleh peniaga-peniaga beragama Islam dari India yang mengahwini penduduk tempatan. Orang Rwanda telah membina masjid mereka yang pertama pada tahun 1913. Masjid ini dikenali sebagai Masjid al-Fatah.
Sepanjang sejarahnya, banyak usaha telah dilakukan untuk menghalang penyebaran Islam di Rwanda. Usaha-usaha ini secara amnya mengekploitasi sentimen anti-Arab, dan mempamerkan orang Islam sebagai orang asing. Mubaligh Katolik sering kali berusaha keras untuk menghadapi apa yang dilihat mereka sebagai pengaruh agama-agama saingan seperti Islam dan Protestan.
Selanjutnya orang Islam diketepikan berdasarkan fakta bahawa kebanyakan orang Islam menetap di kawasan bandar sedangkan 90 peratus populasi tinggal di kawasan luar bandar. Disebabkan tiada peniaga Arab mahupun India yang cuba menyebarkan kepercayaan mereka, semangat pengajaran di kalangan orang Islam adalah rendah. Hanya sebilangan kecil kemasukan baru yang berlaku, kebanyakannya di kalangan populasi bandar yang diketepikan: wanita yang berkahwin dengan orang asing, anak luar nikah dan anak yatim. Malahan kemasukan ini pun kadang kala bersifat luaran, yang digerakkan oleh keinginan terhadap jaminan keselamatan sosial dan ekonomi yang disediakan oleh orang Islam, berbanding keyakinan terhadap ajaran Islam.
Di bawah pentadbiran Belgium, orang Islam di Rwanda pada tahap tertentu telah diketepikan. Disebabkan orang Islam tidak disenangi gereja Katolik yang mengekalkan pengaruh besar ke atas negara tersebut, orang Islam kerap kali dipinggirkan daripada mendapat pendidikan dan kerja-kerja penting dalam kerajaan. Akibatnya pekerjaan orang Islam sebahagian besarnya terbatas pada penglibatan dalam perniagaan runcit, dan kerja-kerja sebagai pemandu.
Pada tahun 1960, bekas menteri kerajaan Sebazungu telah mengarahkan agar kuarter dan masjid orang Islam di Rwamagana dibakar. Berikutan peristiwa ini, orang Islam diselubungi ketakutan dan ramai antara mereka yang melarikan diri ke negara-negara jiran. Dikatakan bahawa pihak gereja Katolik terlibat dalam peristiwa ini yang memburukkan lagi ketegangan antara orang Islam dengan orang Kristian.
Sebelum berlakunya Pembunuhan Kaum 1994, orang Islam dipandang hina kerana mereka dilihat sebagai golongan peniaga di dalam sebuah negara yang memandang tinggi golongan petani. Populasi orang Islam sebelum pembunuhan kaum tersebut adalah sebanyak 4% yang luarbiasa rendah berbanding negara-negara jirannya.

Selepas pembunuhan kaum

Bilangan orang Islam Rwanda meningkat selepas Pembunuhan etnik pada tahun 1994 kesan daripada kemasukan ke dalam agama Islam dalam jumlah yang besar. Salah satu sebab yang mungkin ialah ramai orang Islam telah memberi perlindungan kepada pelarian-pelarian Kaum Hutu dan Kaum Tutsi. Sesetengah pihak menjelaskan bahawa mereka memeluk Islam kerana peranan yang dimainkan oleh pemimpin-pemimpin Katolik dan Protestan dalam pembunuhan kaum tersebut. Kumpulan-kumpulan hak asasi manusia telah mencatatkan beberapa insiden pendeta-pendeta Kristian memberi kebenaran kepada Kaum Tutsi untuk mendapatkan perlindungan di dalam gereja, kemudian menyerahkan mereka kepada skuad pembunuh Hutu. Contoh-contoh paderi-paderi Hutu yang menggalakkan jemaah mereka supaya membunuh Kaum Tutsi juga telah dicatatkan.
Laporan-laporan perseorangan oleh beberapa orang Kaum Tutsi yang memeluk Islam demi keselamatan diri kerana mereka takut akan pembunuhan tindak balas yang berterusan angkara pelampau Kaum Hutu, dan tahu bahawa orang Islam dapat melindungi mereka daripada angkara sebegitu. Begitu juga ramai puak Hutu yang memeluk Islam untuk mencari "penyucian". Ramai kaum Hutu mahu melupakan masa silam mereka yang diselubungi keganasan dan tidak mahu "mencemari tangan mereka dengan darah". Terdapat sebilangan kecil contoh terasing yang menunjukkan Kaum Hutu memeluk Islam dengan harapan bahawa mereka dapat bersembunyi di kalangan masyarakat orang Islam dan dengan itu terlepas daripada tangkapan.
Kadar pertukaran agama menurun pada tahun 1997. Menurut mufti Rwanda, masyarakat Islam tidak menyaksikan sebarang peningkatan dalam pertukaran agama ke dalam Islam pada tahun 2002-2003. Agama Kristian masih lagi menjadi agama utama. Mazhab Katolik (yang tiba pada akhir kurun ke-19 bersama-sama order White Father dalam Gereja Rom Katolik) masih lagi tertanam dalam budaya negara tersebut. Menurut pemimpin-pemimpin Islam Rwanda, orang Islam membentuk 14% daripada 8.2 juta orang di Rwanda, negara Afrika paling Katolik, dua kali ganda lebih ramai berbanding sebelum pembunuhan itu bermula.