Kegiatan dan kritikan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu

Kawalan senjata dan pelucutan senjata

Piagam PBB 1945 membayangkan sebuah sistem peraturan yang akan memastikan "pengalihan yang paling sedikit untuk persenjataan daripada sumber-sumber manusia dan ekonomi sedunia". Senjata nuklear termuncul hanya beberapa minggu selepas Piagam itu ditandatangani dan memberikan dorongan yang segera kepada konsep-konsep pengehadan persenjataan dan pelucutan senjata. Sebenarnya, ketetapan yang pertama untuk mesyuarat sulung Perhimpunan Agung (24 Januari 1946) telah dijudulkan "Penubuhan Suruhjaya untuk Bertindak terhadap Masalah-masalah yang Dikemukakan oleh Penemuan Tenaga Atom". Ketetapan ini menuntut kepada Suruhanjaya supaya membuat cadangan-cadangan yang tertentu untuk "penghapusan daripada persenjataan negara kesemua senjata atom dan senjata-senjata utama yang lain yang boleh disesuaikan untuk pembinasaan besar-besaran".
PBB telah menubuhkan berbagai-bagai forum untuk menujukan persoalan-persoalan pelucutan senjata berbilang hala. Forum-forum yang utama termasuk Jawatankuasa Pertama Perhimpunan Agung dan Suruhanjaya Pelucutan Senjata PBB. Perkara-perkara dalam agendanya merangkumi pertimbangan meritnya terhadap pengharaman ujian nuklear, kawalan senjata angkasa lepas, usaha untuk mengharamkan senjata kimia, pelucutan senjata nuklear dan senjata biasa, pengurangan peruntukan tentera, serta langkah-langkah untuk mengukuhkan keselamatan antarabangsa.
Persidangan Pelucutan Senjata merupakan forum yang ditubuhan oleh komuniti antarabangsa untuk perundingan kawalan senjata berbilang hala dan persetujuan-persetujuan pelucutan senjata. Ia mempunyai 66 ahli yang mewakili seluruh kawasan di dunia, temasuknya kelima-lima negara senjata nuklear yang utama, iaitu Amerika Syarikat, Rusia, United Kingdom, Perancis, dan Republik Rakyat China. Sedangkan persidangan ini bukannya pertubuhan PBB yang formal, ia dikaitkan kepada PBB melalui wakil diri Setiausaha Jeneral; wakil ini bertindak sebagai setiausaha jeneral persidangan. Ketetapan-ketetapan yang diterima oleh Perhimpunan Agung sering memintai persidangan untuk mempertimbangkan perkara-perkara pelucutan yang tertentu. Sebagai balasan, persidangan itu melaporkan kegiatan-kegiatannya setiap tahun kepada Perhimpunan.

Penjagaan keamanan

Pengaman-pengaman dihantar ke kawasan-kawasan di mana pertikaian bersenjata baru-baru sahaja bertamat, supaya dapat menguatkuasakan syarat-syarat perjanjian keamanan serta untuk tidak menggalakkan askar tempur daripada memulakan pertempuran, umpamanya di Timor Timur sehingga kemerdekaannya pada tahun 2001. Pasukan-pasukan ini dibekalkan oleh ahli-ahli negara PBB. PBB tidak mempunyai sebarang tentera sendiri. Kesemua operasi penjagaan keamanan harus diluluskan oleh Majlis Keselamatan.
Pengasas-pengasas PBB mempunyai harapan yang tinggi bahawa PBB dapat bertindak untuk mengelakkan segala pertikaian antara negara-negara dan menyebabkan peperangan tidak mungkin melalui prinsip "keselamatan bersama". Harapan-harapan itu masih belum dapat dicapai dengan sepenuhnya. Semasa Perang Sejuk (dari kira-kira 1947 sehigga 1991), pembahagian dunia kepada kem-kem yang bermusuhan menyebabkan perjanjian penjagaan keamanan terlalu susah. Selepas penamatan Perang Sejuk, terdapatnya permintaan baru supaya PBB menjadi agensi untuk mencapai keamanan dan kerjasama sejagat kerana beberapa dozen pertikaian tentera masih berterusan di sekeliling dunia. Tetapi keruntuhan Kesatuan Soviet juga meninggalkan Amerika Syarikat dalam kedudukan dominans di dunia yang unik, dan mewujudkan pelbagai cabaran yang baru kepada PBB.
Operasi penjagaan keamanan PBB dibiayai oleh taksiran, melalui rumusan yang diperoleh daripada skala yang biasa, tetapi termasuk bayaran tokok untuk kelima-lima ahli tetap Majlis Keselamatan yang mempunyai kuasa untuk meluluskan ataupun menolak sebarang operasi penjagaan keamanan. Bayaran tokok ini bertindak untuk mengimbangkan kadar taksiran terdiskaun bagi negara-negara kurang maju. Pada Disember 2000, PBB menyemak semula skala kadar taksiran bagi peruntukan biasanya dan untuk penjagaan keamanan. Skala untuk penjagaan keamanan direka bentuk untuk disemak semula setipa enam bulan dan diunjurkan berhampiran 27% pada tahun 2003. Amerika Syarikat bermaksud membayar taksiran penjagaan keamanan pada kadar yang lebih rendah. Ia telah meminta penggubalan undang-undang daripada Kongres Amerika Syarikat untuk dapat membayar pada kadar-kadar ini serta untuk membuat bayaran untuk tunggakannya.
Jumlah perbelanjaan PBB untuk penjagaan keamanan mencapai puncaknya antara 1994 dan 1995; pada akhir tahun 1995, jumlah kos ialah melebihi AS$3.5 bilion. Jumlah kos penjagaan keamanan PBB bagi tahun 2000 adalah di lingkungan AS$2.2 bilion, termasuk operasi yang dibiayai daripada peruntukan PBB yang biasa serta peruntukan penjagaan keamanan.
Pasukan-pasukan pengaman PBB menerima "Hadiah Nobel untuk Keamanan" pada tahun 1988. Pada tahun 2001, PBB dan Setiausaha Jeneral Kofi Annan memenangi Hadiah Keamanan Nobel "kerana usaha-usahanya untuk mencapai dunia yang lebih teratur dan lebih aman."
PBB mengekalkan siri Pingkat PBB yang dianugerahkan kepada ahli-ahli perkhidmatan tentera yang menguatkuasakan persetujuan PBB. Pingatnya yang sulung ialah Pingkat Perkhidmatan PBB yang dianugerahkan kepada angkatan PBB yang menyertai Perang Korea. Pingat NATO direka bentuk melalui konsep yang serupa dan kedua-duanya dianggap sebagai pingat antarabangsa dan bukannya pingat tentera.

Hak asasi manusia

Perjuangan untuk hak-hak asasi manusia merupakan alasan yang utama untuk mencipta PBB. Kekejaman Perang Dunia II dan pembunuhan kaum telah menyebabkan sepersetujuan serta-merta bahawa pertubuhan baru harus berusaha untuk mencegah nahas yang serupa pada masa akan datang. Salah satu matlamat yang awal ialah penciptaan rangka undang-undang untuk mempertimbangkan dan bertindak ke atas sebarang sungutan mengenai pencabulan hak asasi manusia.
Piagam PBB memerlukan kesemua ahli-ahli negaranya mempromosikan "rasa hormat sejagat ke atas dan pematuhan kepada hak asasi manusia" serta mengambil "tindakan bersama dan berasingan" untuk mencapainya. Pengisytiharan Hak Asasi Manusia Sejagat, walaupun tidak mengikat dari segi undang-undang, telah diterima oleh Perhimpunan Agung pada tahun 1948 sebagai piawai pencapaian yang umum untuk semua ahli.
Suruhanjaya mengenai Hak Asasi Manusia PBB, di bawah ECOSOC, merupakan badan PBB yang utama untuk mempromosikan hak asasi manusia, khususnya melalui penyiasatan dan pemberian bantuan teknikal. Pesuruhjaya Tinggi untuk Hak Asasi Manusia ialah pegawai yang bertanggungjawab kepada segala kegiatan hak asasi manusia PBB.
PBB dan agensi-agensinya memainkan peranan yang utama dalam pendukungan dan pelaksanaan prinsip-prinsip yang disemadikan dalam Pengisytiharan Hak Asasi Manusia Sejagat. Contoh yang baik ialah sokongan PBB kepada negara-negara yang hendak berubah kepada sistem demokrasi. Bantuan teknikal untuk menyediakan pilihan raya yang bebas dan adil, perbaikan struktur kehakiman, bantuan mendraf perlembagaan, latihan untuk pegawai-pegawai hak asasi manusia, serta pengubahan gerakan-gerakan bersenjata menjadi parti-parti politik nyata sekali amat menyumbang kepada proses pendemokrasian di seluruh dunia.
PBB juga merupakan forum yang menyokong hak-hak wanita untuk penyertaan sepenuhnya dalam bidang politik, ekonomi dan sosial di negara mereka. PBB membantu untuk mempertingkatkan kesedaran konsep hak asasi manusia melalui waad dan perhatian kepada pelanggaran yang khusus melalui ketetapan Perhimpunan Agung atau Majlis Keselamatan ataupun keputusan Mahkamah Keadilan Antarabangsa (ICJ).

Keahlian jawatankuasa

Pemasukan Sudan dan Libya yang mempunyai rekod hak asasi manusia yang tidak terhingga ke dalam Suruhanjaya PBB untuk Hak Asasi Manusia, dan pelantikan Libya sebagai pengerusi Suruhanjaya ini telah menjadi satu perbalahan. Bagaimanapun, negara-negara itu memperdebatkan bahawa negara-negara Barat, dengan sejarah keganasan dan kekejaman penjajahan, tidak ada hak untuk berdebat tentang keahlian Suruhanjaya ini.