Etimologi

Etimologi ialah cabang ilmu linguistik yang mempelajari asal-usul suatu perkataan. Contohnya perkataan etimologi sebenarnya diambil daripada bahasa Inggeris etymology yang berasal daripada bahasa Yunani; étymos (erti sebenarnya ialah sepatah perkataan) dan lògos (pengetahuan). Ringkasnya, perkataan etimologi itu sendiri datang daripada bahasa Yunani ήτυμος (étymos, erti kata) dan λόγος (lógos, pengetahuan).
Beberapa perkataan yang telah diambil daripada bahasa lain yang berkebarangkalian dalam bentuk yang telah diubah (perkataan asal disebut sebagai etimon). Melalui naskah tua dan perbandingan dengan bahasa lain, pakar etimologi cuba untuk mebentuk semula asal-usul sesuatu perkataan - ketika mereka memasuki suatu bahasa, daripada sumber apa, dan bagaimana bentuk dan pengertian perkataan tersebut berubah.
Etimologi juga cuba untuk membina semula maklumat mengenai bahasa-bahasa yang sudah terlalu lama untuk membolehkan maklumat didapati secara langsung mengenai bahasa tersebut (seperti tulisan) diketahui. Dengan membandingkan perkataan-perkataan dalam bahasa yang saling bertautan, pakar etimologi dapat mempelajari mengenai bahasa kuno yang merupakan “generasi yang lebih lama”. Dengan cara ini, akar bahasa yang telah diketahui yang dapat ditelusuri jauh ke belakang kepada asal-usul keluarga bahasa Austronesia.

Etimologi perkataan bahasa Indonesia

Sebagai sebuah bahasa, bahasa Indonesia berasal daripada rumpun Melayu iaitu salah satu bahagian Austronesia, walaupun kosa katanya di masa kini menrangkumi perkataan-perkataan daripada pelbagai bahasa. Akar bahasa Melayu dan Austronesia dapat dilihat dalam kehampiran sebutan untuk angka dalam bahasa Indonesia. Contohnya Indonesia: dua = Tagalog dalawa, telu = telu (Jawa dan Bali) tilu (Sunda) tello' (Madura), tatlo (Filipina). Dan telinga sama dengan tainga (Pilipina), sedangkan hidung dalam Bahasa Filipina ialah ilong. Walaupun begitu, perubahan bahasa telah membuang banyak unsur tatabahasa seperti sistem morfologi: dalam Bahasa Jawa dan Bahasa Filipina (Tagalog) masih ada imbuhan sisipan sedangkan dalam Bahasa Indonesia sudah disederhanakan. Beberapa unsur khusus dalam kosa kata banyak dipinjam daripada bahasa-bahasa Sanskrit, Belanda, Arab dan Sepanyol. Contohnya, saya berasal daripada bahasa Sanskrit sedangkan awak masih mempunyai akar Austronesia.
Ketika Belanda menjajah Indonesia dari abad ke-17, bahasa Belanda ikut dibawa bersama mereka. Kelas penguasa bercakap dalam bahasa Belanda sementara para petani menggunakan bahasa Melayu, bahasa Jawa atau bahasa daerah lain masa itu. Hal ini menyebabkan banyak perkataan yang berpasangan dalam bahasa Indonesia dan Belanda. Contohnya, polisi mirip dengan Bahasa Belanda politie; handuk dengan handdoek, yang bererti "sapu (doek) tangan (hand)". Sepeda berasal daripada bahasa Belanda vélicopède (yang dipinjam daripada Bahasa Perancis). Sesudah Belanda keluar dari Indonesia, banyak perkataan pinjaman Belanda sudah dilatinkan: contohnya, kwalitet (Bld. “kwaliteit”) sering diganti menjadi kualitas (Latin “qualitas”).
Dalam bidang agama, ratusan perkataan berasal daripada bahasa Arab.
Sebelumnya, Bahasa Sanskrit sudah memasukkan banyak perkataan dalam bahasa Indonesia terutamanya dalam bahasa Jawa. Contohnya: kusuma berarti “bunga”, wijaya berarti “yang menang”, kota berarti “benteng”, pahala berarti “buah”, "hasil" atau “pala”, maha berarti “besar” dan ratusan yang lain.
Bahasa Indonesia terbukti mampu memuatkan perkataan-perkataan daripada banyak bahasa seperti Arab, Belanda, Inggeris, Latin, Perancis, Sanskrit, Sepanyol, China, Yunani dan lain-lain.