Tentera Udara Albania

Sejarah awal

Pada tahun 1914, kerajaan Albania telah memesan 3 buah pesawat Lohner Daimler  daripada Austria  untuk membentuk tentera udara mereka. Setelah Perang Dunia Kedua meletus, pesanan ini telah dibatalkan.  Albania tidak mempunyai sumber-sumber yang cukup untuk memulakan pembangunan tentera udara yang lengkap semasa tahun 1920-an dan 1930-an. Selepas penubuhan kerajaan beraja Albania pada tahun 1928, Raja Zog telah menubuhkan Kor Udara Diraja Albania di bawah kawalan Tentera Darat Diraja Albania. Tentera udara Diraja, dan pasukan bersenjata Albania yang lain-lain telah dibubarkan berikutan serangan Itali ke atas Albania  semasa Perang Dunia Kedua.

Sosialis Albania

Pada 24 April 1951,  setelah tamatnya Perang Dunia Kedua, Albania  menubuhkan semula pasukan tentera udaranya.
Sebuah akademi telah dibina di Vlorë  pada tahun 1962. Albania  menamatkan hubungan diplomatik dengan Kesatuan Soviet pada tahun 1962,  dan mengubah arah ke China  untuk mendapatkan bahagian-bahagian yang diperlukan untuk digunakan pada pesawat MiG mereka.
Selepas perang dunia kedua, Tentera Udara Albania akhirnya ditubuhkan setelah dilengkapi dengan pesawat buatan Soviet. skuadron pertama telah dilengkapi dengan pesawat Yakovlev Yak-9.  pesawat pejuang pertama yang memasuki perkhidmatan adalah pesawat MiG-15,  secara rasminya bertarikh pada 15 Mei 1955, dengan kemasukan pesawat MiG-17. Beberapa buah pesawat pejuang MiG-15 Soviet telah digunakan dan ditarik keluar semula daripada Tentera Udara Korea Utara. Pesawat pejuang yang menjadi tulang belakang Tentera Udara Albania adalah MiG-19 (kod NATO "Farmer"). 12 buah pesawat MiG-19PM  telah diserahkan oleh USSR  pada bulan Oktober 1959  dan pada tahun yang sama para juruterbang dan pakar telah dihantar ke USSR  untuk menjalani latihan dengan pesawat pemintas MiG-19 PM.  selepas kejatuhan hubungan USSR-Albania, jumlah ketara pesawat Shenyang J-6 ( pesawat MiG-19S  buatan China),  telah dibeli daripada China.  pada awal tahun 1970-an, Albania telah menukarkan  kebanyakan pesawat pejuang MiG-19PM (kod NATO "Farmer-E")  yang dilengkapi dengan peluru berpandu  dengan 12 buah pesawat pejuang Chengdu J-7A (buatan China bagi pesawat MiG-21)  yang lebih canggih. Dua buah daripadanya telah Musnah dalam kemalangan pada awal tahun 1970-an,  8 buah  menghadapi masalah dengan kekurangan bateri pada awal tahun 1980-an.
Keseluruhan, sepanjang tahun 1970-an dan tahun 1980-an, Tentera Udara Albania masih mampu untuk mengatur gerak 142 buah pesawat,  yang mana terdiri daripada pesawat Shenyang J-6C, 12 Chengdu J-7A,  sebuah skuadron pesawat pejuang yang dilengkapi dengan pesawat MiG-17,  sejumlah pesawat MiG-15 ( kedua-dua versi BIS  dan UTI),  dan  tempat buah pesawat pengangkut Il-14 buatan Soviet.  sebuah skuadron pesawat Shijiazhuang Y-5  telah di atur gerak ke Tirana  dan  Akademi Tentera Udara  di Vlora  memiliki dua buah skuadron pesawat Yak-18  bagi digunakan untuk melatih  asas penerbangan kepada para juruterbang.  komponen helikopter yang terdiri daripada  18 buah helikopter Harbin Z-5 ( buatan Cina bagi Mil Mi-4)  yang berpangkalan di Farka Tirana,  sementara itu terdapat sebuah prototaip pesawat pengebom ringan H-5  berpangkalan di Rinas.
Selepas keruntuhan hubungan di antara Albania dan China, penyelenggaraan pesawat menjadi sangat sukar dan jumlah kemalangan maut membabitkan pesawat pejuang Mikoyan meningkat. meskipun dengan usaha-usaha Albania dan beberapa kejayaan awal dalam membaikpulih enjin pesawat MiG,  kekurangan bahan api jet memaksa pihak  berkuasa untuk memulakan pengeluaran pada skala besar, oleh itu mengakibatkan pengeluaran berkualiti rendah ( Percubaan pertama adalah pada tahun 1961,  apabila kilang Kuçova  menghasilkan  bahan api jet kerosene  khas yang dikenali dengan nama TSI).  bahan api ini memendekkan jangka hayat enjin enjin jet dan seringkali disalah sebagai penyebab Utama di atas beberapa kemalangan maut. 35  orang juruterbang Albania  kehilangan nyawa mereka sejak tahun 1955 sehingga tahun 2005 disebabkan oleh kegagalan  mekanikal pesawat MiG.

Sejarah terkini

Berikutan dengan kejatuhan komunis di Albania pada tahun 1990, tentera udara memiliki 200 buah pesawat dan 40 buah helikopter, serta empat buah pesawat pengangkut Il-14. Semasa rusuhan di Albania 1997, tujuh buah pesawat MiG telah musnah dan bahagian-bahagiannya telah dicuri.
Pada awal tahun 1990 an, salah satu usaha untuk memastikan pesawat MIG boleh diterbangkan, Tentera Udara Albania telah menerima alat ganti daripada Bulgaria dan enjin daripada bekas GDR.  menjelang tahun 2004, Albania masih memiliki 117 buah pesawat J-6C, walaubagaimana pun kebanyakannya tidak boleh digunakan dan hanya 12 buah pesawat Chengdu J-7A yang masih boleh diterbangkan. Pesawat pejuang Albania akhirnya ditarik keluar daripada perkhidmatan aktif pada akhir tahun 2004 selepas kemalangan maut terakhir yang melibatkan sebuah pesawat J-6C semasa berlepas daripada kawasan tentera di Lapangan terbang Mother Teresa di Tirana.
Menjelang tahun 2006, Albania  telah menegaskan hampir separuh pesawat Z-5  Dan telah  menandatangani sebuah kontrak pembelian sebanyak enam buah pesawat Bolkow 105  selama 3 tahun.  perolehan ini membolehkan tentera udara untuk beroperasi dengan 4 buah pesawat Y-5, 7 buah helikopter B206, 3 buah  B205,  dan 6 buah Bolkow 105.
Kini, Briged Utara Albania  tidak lagi menggunakan pesawat era Soviet.  sejak tahun 2011, 9 buah pesawat Shijiazhuang Y-5 telah dibersarakan daripada perkhidmatan.  pada tahun 2011,  Tentera Udara menjual empat buah pesawat pengangkut Il-14  sebagai skrap.
Pada tahun 2016, 40  buah pesawat tentera Albania telah disediakan untuk dilelong pada masa hadapan.  antara pesawat Yang dibuka untuk jualan termasuk sebuah pesawat latihan tentera Yak-18,  dan empat buah jenis pesawat pejuang tentera – MiG-15, MiG-17, MiG-19, dan MiG-21 –  serta empat buah helikopter pengangkut Mi-4.  kerajaan menyatakan bahawaminat daripada para pengumpul dan muzium,  dan ia akan menjual 100 buah pesawat lagi sekiranya lelongan ini berjaya.  dana-dana yang diperolehi akan digunakan untuk  memodenkan lagi Tentera Udara Albania.