Radon

Ciri-ciri jelas

Pengun secara kimia, tetapi beradioaktif, radon adalah gas nadir paling berat dan salah satu gas terberat pasa suhu bilik. (Paling berat adalah tungsten hexafluoride, WF₆.) Pada suhu dan tekanan piawaian radon adalah gas tanpa warna tetapi apabila disejukkan di bawah tahap bekunya ia berwarna phosphorescence terang yang bertukar kuning apabila suhu menurun dan warna jingga-merah pada suhu udara menjadi cecair.
Penumpuan gan radon semulajadi di atmospera Bumi amat perlahan sehinggakan air semulajadi yang terdedah pada udara adak terus kehilangan radon disebabkan (volatilization). Dengan itu, air bawah tanah mempunyai kepadatan radon lebih tinggi berbanding air permukaan. Sama juga, zon tanah padat kerap kali mempunyai kandungan radon lebih tinggi berbanding zon tanah lerai disebabkan penyelerakkan kepada udara.

Kegunaan

Radon kadang-kala dihasilkan oleh beberapa hospital untuk kegunaan terapeutik dari sumber radium dan menyimpannya dalam tiub halis yang dipanggil benih atau jarum. Praktis ini dihapuskan kerana hospital mendapat benih dari pembekal yang menghasilkannya dengan aras aktiviti yang dikehendaki. Benih sedemikian—sering menggunakan bentuk kobalt beradioaktif dan caesium—juga tahan selama beberapa tahun, yang merupakan kelebihan logistik.
Disebabkan ia cepat hilang ke udara, radon digunakan dalam penyelidikan hidrologi yang mengkaji interaksi antara air bawah tanah, anak sungai dan sungai. Sebarang peningkatan radon dalam anak sungai atau sungai merupakan petunjuk penting bahawa terdapat sumber air bawah tanah.

Sejarah

Radon (dinamakan sempena radium) dijumpai pada tahun 1900 oleh Friedrich Ernst Dorn, yang menggelarnya sebagai pancaran radium. Pada tahun 1908 William Ramsay dan Robert Whytlaw-Gray, yang menamakannya niton (Latin nitens bererti "kerkilauan"; simbol Nt), mengasingkannya, menentukan kepadatannya dan ia merupakan gas paling berat masa itu. Ia telah dipanggil radon semenjak 1923.

Sumber

Secara purata, terdapat satu molekul radon dalam 1 x 10²¹ molekul udara. Radon boleh di dapati di sesetengah mataair dan mataair panas. Bandar Misasa, Jepun, terkenal kerana mataairnya yang kaya dengan radium yang menghasilkan radon.
Radon dibebaskan dari tanah secara semulajadi, terutamanya di kawasan terutamanya tetapi bukannya terhad kepada tanah granite. Bukan semua kawasan bergranite cenderung kepada pembebasan radon. Bergantung kepada bagaimana rumah dibina dan dianginkan, radon mungkin terkumpul di bilik bawah tanah dan tempat tinggal. Persekutuan Europah (European Union) mencadangkan bahawa tindakan perlu diambil bermula dari kepekatan 400 Bq/[[meter]³ untuk rumah lama, dan 200 Bq/m³ untuk rumah baru. Agensi Perlindungan Alam Sekitar (Environmental Protection Agency) Amerika Syarikat mencadangkan tindakan bagi semua rumah dengan kepekatan melebihi 148 Bq/m³ (diukur sebagai4 pCi/L). Hampir satu rumah setiap 15 di U.S. mempunyai kadar radon yang tinggi menurut statistik mereka. (U.S. Surgeon General) dan EPA mencadangkan agar semua rumah diuji bagi radon. Semenjak 1985, berjuta-juta rumah telah diuji bagi radon di Amerika Syarikat.

Sebatian

Sesetengah ujian menunjukkan bahawa fluorine boleh bertindak balas dengan radon dan membentuk sebatian radon fluoride. Radon clathrate jiga telah dilapurkan.

Isotop

There are twenty known isotopes of radon. The most stable isotope is radon-222 which is a decay product (daughter product) of radium-226, has a half-life of 3.823 days and emits radioactive alpha particles. Radon-220 is a natural decay product of thorium and is called thoron. It has a half-life of 55.6 seconds and also emits alpha rays. Radon-219 is derived from actinium, is called actinon, is an alpha emitter and has a half-life of 3.96 seconds.
The full decay series of uranium-238 which produces natural radon is as follows (with half-lives): uranium-238 (4.5 x 10⁹ y), thorium-234 (24.1 d), protactinium-234 (1.18 m), uranium-234 (250,000 y), thorium-230 (75,000 y), radium-226 (1,600 y), radon-222 (3.82 d), polonium-218 (3.1 m), lead-214 (26.8 m), bismuth-214 (19.7 m), polonium-214 (164 micro-s), lead-210 (22.3 y), bismuth-210 (5.01 d), polonium-210 (138 d), lead-206 (stable).

Terapi Radon

Radon merupakan tambahan popular dalam produk seperti ubat gigi, krim rambut dan juga makanan pada awal abad ke 20, disebabkan anggapan kuasa menyembuhkannya. Radon kemudiannya disingkir apabila ciri-ciri karsinogennya diketahui. Bagaimanapun, masih terdapat mandian radon dan matair panas di Jepun. Mandian ini mempromote mandian randon dengan mendakwa bahawa ia menyembuhkan penyakit seperti hipertension dan hemorrhoid. Terdapat pusat rawatan seumpamanya di U.S. dan tempat lain yang biasanya diujar sebagai 'pusat kesihatan', walaupun kesan baik oleh radiasi tahap rendah dipersoalkan oleh kebanyakan pakar radiasi (radiologists).