Hantu dalam masyarakat Melayu

Kedatangan Hindu dan Buddha

Dengan kedatangan agama Hindu dan Buddha, konsep penunggu dan jembalang diubah menjadi konsep dewa-dewa yang mendiami tempat-tempat tertentu. Bagi menghormati dewa-dewa ini, kuil-kuil dibina di tempat-tempat tersebut dengan tujuan pemujaan bagi mendapatkan pertolongan . Keadaan ini tidak berubah dengan kedatangan orang-orang Cina yang juga mendirikan tokong kecil di bawah pokok atau tempat tertentu bagi mendapatkan bantuan tuah kepada mereka.

Kedatangan Islam

Kedatangan agama Islam mengajar bahawa tidak terdapat mambang ataupun hantu dan yang ada hanyalah mahkluk halus yang tidak dapat dilihat dengan mata kasar. Makhluk halus ini dikenali sebagai jin. Golongan ini dianggap mendiami alam yang berlainan dengan manusia. Islam mengajar bahawa makhluk halus atau jin ini tidak dapat memudaratkan manusia kecuali dengan keizinan Allah, Islam mengajarkan agar hanya takut dan mengesakan Allah semata-mata. Manusia digesa agar menjauhi pujukan syaitan dan selalu berdoa 'Aku berlindung kepada Allah daripada syaitan yang direjam - (Auzubillah himinash syaitanirrajim)'.
Bagaimanapun, kebudayaan Melayu yang masih menebal ini menyebabkan masih ada lagi yang terkeliru kelainan antara kebudayaan Islam dan Melayu. Hal ini mendorong mereka menyangka amalan-amalan kebudayaan tersebut ialah amalan Islam. Sebagai contoh mandi Safar pernah disalah anggap sebagai satu amalan Islam, sehinggalah para ulama tampil ke hadapan bagi menjelaskan amalan Islam yang sebenar, yang akhirnya mendorong pesta mandi safar dimansuhkan.
Bagaimanapun, budaya hantu sukar dikikis daripada masyarakat kerana kecenderungan ibu bapa menakutkan anak-anak menyebabkan anak mereka benar-benar takut akan hantu dan percayakan bahawa hantu itu wujud.

Peranan media massa

Pelbagai filem hantu Melayu diadaptasikan seperti Pontianak, Dendam Pontianak, dan Pontianak Gua Musang mendapat sambutan hangat daripada para penonton pada masa itu. Akibat kejahilan dalam agama dan ramai orang yang tidak terpelajar pada ketika itu, filem-filem itu mempengaruhi mereka. Ini mendorong kerajaan untuk menghentikan pembuatan dan penayangan filem-filem bercorak hantu yang boleh merosakkan akidah. Bagaimanapun, cerita-cerita hantu masih ditulis dalam majalah seperti majalah Mastika dan Tok Ngah. Setelah dipertimbangkan kembali bahawa kebanyakan orang pada masa kini lebih terpelajar dan faktor kebanjiran masuk filem-filem hantu asing, hal ini telah mendorong kerajaan menarik balik sekatan tersebut sekitar tahun 2000. Malahan dokumentari alam ghaib seperti Melangkah ke Alam Ghaib dan Misteri Nusantara di saluran TV3 turut membincangkan mengenai kewujudan hantu.

Ciri-ciri umum

Pada umumnya orang-orang Melayu percaya hantu menjalankan aktivitinya pada waktu malam sahaja khususnya ketika bulan mengambang. 99% hantu dalam masyarakat Melayu terdiri daripada perempuan atau menyerupai perempuan. Hantu dalam masyarakat Melayu adalah untuk ditakuti, bukan untuk didekati.
Berdasarkan gambaran umum (tidak semestinya tepat kebenarannya),kebanyakan hantu ini matanya merah, pada mulutnya merah lantaran kesan-kesan darah. Mulutnya penuh dengan gigi yang tajam bercerancang, berwarna merah, selalunya selepas menghisap darah.

Bersahabat dengan jin

Bersahabat dengan jin merujuk kepada seseorang yang mengikat tali persahabatan dengan makhluk halus. Persahabatan ini biasanya tidak digalakkan kerana ia mampu mendorong seseorang menjadi syirik, tetapi selalunya masih dilakukan kerana keinginan mendapat kelebihan tertentu seperti kebolehan mengubat. Kebolehan berubat merupakan bisikan daripada jin yang menjurus kepada syirik kerana pengamal telah memohon kepada jin untuk menolong beliau. Persahabatan dengan jin ini juga dikenali sebagai saka.
Mereka yang bersahabat dengan jin ini perlu mematuhi beberapa syarat seperti terdapat jin yang meminta persembahan makanan, ada yang perlu dibakar kemian setiap waktu tertentu, dan ada yang mengenakan apa-apa syarat kecuali mereka yang mengerjakan amalan Islam dengan taat. Jin yang mengenakan syarat kepada mereka yang bersahabat dengan mereka agar mengerjakan amalan Islam dengan taat biasanya dikenali sebagai jin Islam atau kaum bunian.
Karya berkenaan interaksi manusia dan Jin boleh dilihat dalam kisah fiksyen hasil tulisan Tamar Jalis yang menceritakan polemik perhubungan antara Jin dan manusia. Karya bersiri ini boleh didapati di internet dan buku. Ia dinamakan Siri Bercakap Dengan Jin.