Gerakan Anti-Penyerahan Sarawak

Faktor

Pergerakan menentang Sarawak timbul daripada pelanggaran ketentuan dalam perlembagaan Sarawak 1941, yang menyatakan bahwa Rajah Charles Vyner Brooke akan memberikan pemerintahan mandiri yang tepat kepada Sarawak. Sebaliknya, beliau memutuskan untuk menyerahkannya ke Britain sebagai koloni mahkota pada 8 Februari 1946. Kedua, orang-orang Sarawak percaya bahawa peraturan keluarga Brooke boleh dijangka membawa kemerdekaan bagi Sarawak, tetapi Anthony Brooke tidak dapat dilantik sebagai Rajah berikutnya. Di samping itu, keputusan itu diambil tanpa persetujuan orang pribumi. British membincangkannya dengan orang tempatan, tetapi mengisytiharkan Sarawak sebagai koloni mahkota pada 1 Julai 1946, dengan sokongan daripada pegawai British dan penduduk bukan asli.

Gambaran keseluruhan pergerakan

Ramai orang Melayu menyertai Datu Patinggi Abang Haji Abdillah dan Datu Patinggi Haji Mohammad Kassim untuk memerangi Sarawak ke Britain. Banyak persatuan tempatan yang lain, seperti Persatuan Kebangsaan Melayu Sarawak (PKMS), turut mengambil bahagian. Anggota pergerakan itu menghantar surat yang membantah untuk menyerahkan kepada Pejabat Kolonial di London. Mereka juga mempamerkan poster anti-sesi di semua kampung di Sarawak, dan penduduk tempatan, termasuk wanita, mengadakan demonstrasi menentangnya. Walau bagaimanapun, apabila pihak berkuasa mendapati bahawa kebanyakan anggota gerakan itu adalah kakitangan awam, "Pekeliling No.9" dikeluarkan dan ditandatangani oleh CW Dawson pada 31 Disember 1946, untuk memberi amaran kepada penjawat awam bahawa ia adalah haram untuk mengambil bahagian dalam gerakan politik. Akibat rasa tidak puas hati, lebih daripada 338 pekerja awam, kebanyakannya guru, meletak jawatan pada 2 April 1947 sebagai protes terhadap pekeliling itu. Pengunduran diri ini memaksa penutupan lebih daripada 22 sekolah di Sarawak. 56 pelajar universiti juga memberhentikan pengajian untuk mengutuk pekeliling. Perhimpunan terbesar terjadi pada 1 Julai 1947, ketika pemerintah Inggeris menunjuk Sir Charles Arden-Clarke, bekas Pesuruhjaya Residen Bechuanaland (sekarang Botswana) sebagai Gabenor pertama Tanah Jajahan Mahkota Sarawak British. Dari tarikh itu, demonstrasi meningkat.
Kerajaan British, yang bertujuan untuk menamatkan pergerakan anti-penyerahan, cuba mengganggu hubungan erat antara orang Melayu dengan masyarakat Dayak orang pribumi. Mereka juga cuba melemahkan pergerakan dengan mengatakan bahawa penjajahan Sarawak bertujuan untuk membawa kehidupan yang lebih baik kepada orang Melayu dan menggalakkan pembentukan Persatuan Melayu Muda (YMA), yang menyokong penjajahan Sarawak. Ahli-ahli YMA dipilih secara rawak dari kem anti-pengkhususan - jika mereka enggan menyertai, anak-anak mereka tidak dapat menghadiri sekolah atau bekerja di Perkhidmatan Awam. Kerajaan British juga meneruskan peperangan psikologi terhadap pergerakan anti-penyerahan, menyebabkan ia menurun dari Disember 1947.
Selepas percubaan yang gagal, Tiga belas anggota radikal Pergerakan Pemuda Melayu Sibu membentuk sebuah organisasi rahsia bernama Rukun 13. Organisasi ini bertujuan membasmi semua pegawai Eropah dan Melayu yang menyokong pemerintahan British di Sarawak. Sir Duncan Stewart, Gabenor kedua Sarawak, dibunuh oleh anggota Rukun 13 iaitu Rosli Dhobi dan Awang Ramli Amit Mohd Deli, bersama-sama dengan bukan ahli Morshidi Sidek dan Bujang Suntong, ketika tiba di Sibu pada 3 Disember 1949. Dia meninggal dunia di Hospital Besar Singapura seminggu kemudian. Insiden ini membawa pihak berkuasa British untuk cuba menghancurkan pergerakan anti-penyerahan Sarawak  dan mengukuhkan penguasaanya ke atas Sarawak secara mutlak. Kesemua ahli Rukun 13 ditahan pada bulan Mac 1950. Keempat-empat nasionalis itu dijatuhi hukuman mati dan baki anggota Rukun 13 dipenjarakan. Selepas berakhirnya gerakan tersebut, Britain memerintah Sarawak sejak 1950 sehingga pembentukan Malaysia pada 16 September 1963.