Batu Sumpah Keningau

Memerihalkan pembentukan Malaysia

Cadangan bagi pembentukan Persekutuan Malaysia yang meliputi persekutuan bebas Persekutuan Tanah Melayu, tanah naungan British Brunei, Koloni Mahkota British Borneo Utara dan Sarawak dan Singapura telah mengalami beberapa siri bantahan daripada ketua-ketua komuniti dalam wilayah-wilayah tersebut.
Majlis Perundangan Borneo Utara akhirnya telah bersetuju untuk menandatangani Perjanjian Malaysia pada 12 September 1962 setelah mempersembahkan Perjanjian 20 Perkara Sabah yang ditulis oleh Tun Fuad Stephens ketika perbincangan bagi pembentukan Malaysia yang merdeka. Di sebalik kemajuan ini, terpalik kegusaran dan kebimbangan terhadap penggabungan ke dalam Persekutuan dikalangan ketua-ketua adat di Sabah yang dikenali sebagai Orang Kaya-Kaya berkaitan dengan hak-hak negeri di dalam persekutuan baru.

Jaminan Kerajaan Malaysia

Selepas melalui beberapa siri perbincangan dan perundingan, suatu cadangan telah dibuat Ketua Pembangkang Perundangan Negeri dan ketua adat, G. S. Sundang bersama saudaranya Datuk OKK Sedomon dari Parti Bersatu Pasok-Momogun Kadazan (kemudian dikenali sebagai United Pasok Nunukragang National Organisation, bagi membina sebuah batu yang meringkaskan cadangan Perjanjian 20 Perkara Sabah, yang ditakrifkan sebagai "jaminan" oleh Kerajaan Malaysia kepada Sabah sebagai mengulangi taat setia rakyat Bahagian Pedalaman, Sabah kepada Malaysia.
Pegawai daerah Keningau, Richard Lind (kemudian dinaikkan pangkat sebagai Setiausaha Negeri Sabah Sabah), diminta untuk melihat kerja-kerja pembinaan batu sumpah. Batuan sesuai telah diambil dari tebing Sungai Pegalan, berdekatan Kampung Dangulad, kampung kecil di Keningau. Batu itu diukir oleh Garukon Gurun, seorang bekas Sarjan Mejar Polis Konstabulari Borneo Utara. Plaknya pula dibuat oleh Thornycroft Shipyard di Singapura bagi menyudahkan kedudukan batu.

Pemberitaan Batu Sumpah Keningau

Batu Sumpah Keningau akhirnya diberitakan dan dirasmikan pada 31 Ogos 1964 di pekarangan Pejabat Daerah Lama Keningau. Ia telah dirasmikan oleh Menteri Pekerjaan Persekutuan Malaysia, Encik V. Manickavasagam dan disaksikan oleh para pegawai negeri Sabah dan ketua-ketua masyarakat Sabah, termasuklah Ketua Menteri Sabah, Tun Fuad Stephens daripada Pertubuhan Kebangsaan Kadazan Bersatu, G. S. Sundang, Ketua Polis Keningau Ajamain bin Duraman, dan ketua-ketua adat lain.
Ritual Maningolig disusuli dengan korban haiwan oleh babalian (pawang/pendeta tradisional) dibuat mengikut adat kepercayaan Orang Murut bagi mengikat janji.

Pengembalian semula upacara Maningolig

Bagi memperingati Hari Malaysia 2010, Parti Keadilan Rakyat yang dipimpin oleh Ketua Parti Negeri, Jeffrey Kitingan, mengembalikan semula cara ritual Maningolig ke atas monumen. Ayam yang disembelih dilihat masih hidup walaupun lehernya telah dipotong. Jeffrey Kitingan mengatakan ia "simbol bahawa tidak semua terma teks menurut Perjanjian Malaysia dicapai sebaiknya".

Kontroversi

Ketika perayaan sambutan Hari Malaysia 16 September 2014, plak inskripsi asal batu sumpah telah diubah. Perkataan asal "Kerajaan Malaysia Jamin" telah dibuang di bawah tajuk "Batu Sumpah Peringatan Mengikut Parlambaga'an". Sejak itu, Parti Tindakan Demokratik (DAP) telah mencipta lebih lima buah replika batu sumpah di lima tempat seluruh Sabah iaitu di Inanam, Pensiangan, Moyog, Merotai, dan Matunggong. Pada 6 Julai 2015, plak inskripsi asal dilaporkan dijumpai oleh penduduk di Kampung Apin-Apin. Plak tersebut kemudiannya dihantar semula ke ADUN Sabah iaitu Jeffrey Kitingan. Dalam pada itu, Jeffrey bersetuju untuk menyerahkan plak kepada Ketua Menteri Sabah Musa Aman pada mesyuarat Dewan Undangan Negeri Sabah akan datang. Namun begitu, Pengarah Muzium Sabah, Joanna Kitingan, yang merupakan kakak Jeffrey, melahirkan rasa keraguan tentang keaslian plak yang baru dijumpai itu.