Geowarisan dan geopelancongan di Malaysia

Usaha

Kesedaran mengenai keperluan perlunya geowarisan dan geopelancongan di Malaysia secara amnya ialah pengaruh daripada amalan negara-negara maju yang menekankan konsep pemeliharaan alam semulajadi berasaskan semula jadi.
Usaha Geowarisan ini amat berkait dengan tujuan pewujudan geopark di Malaysia.

Konsep geopark

Di peringkat global, wawasan geopark iaitu pembangunan lestari wilayah berasaskan pemuliharaan dan utilisasi warisan alam, khususnya warisan geologi dan landskap telah mendapat sambutan hangat.
Geopark didefinisikan sebagai satu kawasan dengan keluasan bersesuaian, mempunyai sempadan jelas dan mengandungi beberapa tapak warisan geologi berkepentingan kebangsaan, ser-antau atau antarabangsa yang dibangunkan secara lestari bagi meningkatkan tahap ekonomi dan nilai budaya penduduknya, terutama melalui aktiviti pelancongan.
Geopark ialah satu konsep pembangunan yang memberikan perhatian kepada keseimbangan tiga komponen utama iaitu ke-pentingan pemuliharaan sumber asli (khususnya sumber geowarisan), pembangunan infrastruktur untuk pelancongan dan aktiviti sosioekonomi yang menguntungkan masyarakat setempat. Konsep geo-pelancongan yang diperkenalkan pada tahun 1994 semakin berkembang di mana tumpuan lebih diberi kepada penghayatan sumber warisan geologi dan landskap fizikal.

Komponen Fizikal

Sesuatu kawasan dengan keluasan sesuai dan mempunyai sempadan kawasan yang jelas serta mempunyai sumber warisan geologi berkepentingan antarabangsa dan mempunyai sumber warisan semulajadi,sejarah dan budaya.

Kepentingan penubuhan geopark

Gagasan geopark menegaskan betapa pentingnya meningkatkan taraf sosioekonomi warga dengan mengambil kira kelebihan yang ada pada kekayaan khazanah warisan, antaranya melalui industri:

1. Pelancongan

Memajukan industri pelancongan lestari dan memperkenalkan sektor GEOPELANCONGAN dengan menerap elemen geosains dalam aktiviti pelancongan dan rekreasi alam semulajadi sedia ada dan membuka tapak Geo Pelancongan baru. GEOPELANCONGAN bukan sahaja menjamin pulangan ekonomi tetapi turut menyokong usaha pemuliharaan dan peningkatan modal insan.

2. Pembiasan Pelancongan

Industri pelancongan membuka luas peluang bagi pertumbuhan pelbagai industri sokongan lain termasuk sektor perkhidmatan penginapan (resort, hotel, homestay, tapak perkhemahan dan sebagainya) pengangkutan, kulinari dan penghasilan produk cenderamata. Gagasan Geopark menganjur inisiatif unik dalam penghasilan produk tempatan yang boleh dijadikan identiti sesuatu wilayah sebagai PRODUK GEOPARK.

3. Pemuliharaan

Warga geopark boleh melibatkan diri sebagai RENJER dan SUKARELAWAN GEOPARK yang akan bertanggungjawab memantau aktiviti disesuatu tapak geopelancongan.

4. Penyelidikan dan Pembangunan

Peningkatan aktiviti pelancongan membawa kepada keperluan penyelidikan saintifik bagi menambah nilai saintifik dan menentukan daya tampungan sesuatu tapak pelancongan. Kajian sosio-ekonomi juga penting dalam membuat perancangan pembangunan jangka pendek dan jangka panjang.

5. Pendidikan

Penglibatan warga sebagai pemandu geopark dan pelatih serta pemudah cara dalam aktiviti kesedaran geopark pada pelbagai peringkat.

Idea awal geopark di Malaysia

Idea mengenai perlunya geopark di Malaysia mula-mula sekali diterajui oleh para penyelidik geologi daripada universiti tempatan khasnya Universiti Kebangsaan Malaysia ke atas Kepulauan Langkawi.
Melalui usaha berterusan dengan Lembaga Pembangunan Langkawi dan Kerajaan Negeri Kedah, Langkawi diiktiraf sebagai salah satu geopark antarabangsa oleh UNESCO.
Berikutan kejayaan ini, idea untuk mewujudkan kawasan lain sebagai geopark seperti Delta Sarawak dan Gunung Kinabalu bermula tetapi tidak mendapat sambutan.