Telaga Zam-Zam

Sejarah

Tradisi Islam menerangkan bahawa telaga zam-zam ditemui oleh Siti Hajar, isteri kedua Nabi Ibrahim a.s dan ibu kepada anak Nabi Ibrahim iaitu Nabi Ismail. Siti Hajar dan anak kecilnya Nabi Ismail kehausan di kawasan gurun kering-kontang. Lantaran itu, Siti Hajar berlari anak 7 kali antara bukit Safa dan Marwa untuk mendapatkan air untuk anak kecilnya itu. Allah menghantar malaikat Jibrail untuk mengeluarkan air suci dari tengah-tengah padang pasir itu. Lokasinya ialah tempat Nabi Ismail menghentak-hentak kaki dan menangis. Siti Hajar mengepung kawasan mata air itu dengan batu-batu dan memanggil zamzam yang bermaksud 'kepungan air'. Ketika itu, Mekah belum ada penduduk.
Datuk Nabi Muhammad  yang bernama Abdul Muttalib telah menjaga, mengurus dan menjaga keselamatan satu-satunya sumber air di kota Mekah zaman pra-Islam.
Perkataan "zamzam" dipercayai berasal daripada ungkapan "zomk-zomk" yang bermakna "berhenti mengalir", iaitu apa yang diluahkan oleh Siti Hajar dalam percubaannya menakung air yang berhamburan keluar.
Menurut hadis, Abu Tharr Al-Ghifari, sahabat Nabi Muhammad S.A.W, berkata semasa beliau mula-mula tiba di Mekah pada zaman permulaan Islam, beliau hidup dengan meminum air zamzam selama sebulan.

Maklumat fizikal

Telaga zamzam dalamnya 30 meter sahaja dan kedalaman air hanya 3.32 meter. Ada beberapa punca mata air di bawah 13 meter.
Ujian mengeluarkan air pada kelajuan 8000 liter/saat selama tempoh 24 jam menunjukkan paras air surut daripada paras 3.23 meter kepada 12.72 meter dan kemudian 13.39 meter selepas itu. Paras air kembali normal ke paras 3.9 meter selepas 11 minit.

Air zamzam kini

Semasa ibadah umrah dan haji, para jemaah telah meniru larian Siti Hajar dari Safa ke Marwa sebanyak 7 kali yang dikenali sebagai ibadah Sa'i. Air zamzam dapat mengubat penyakit mental. Jenazah yang meninggal dunia dimandikan dengan air zamzam.
Jabatan Geologi Arab Saudi telah membuat kajian tentang cara pengurusan air zamzam dan menambah jumlah air bagi menampung keperluan jemaah semasa menunaikan haji, membawa balik untuk saudara-mara dan pelbagai tujuan lain.
Kajian menunjukkan air zamzam mengandungi pelbagai mineral seperti kalsium, magnesium dan fluorida.

Air zamzam dijual

Kerajaan Arab Saudi yang menjaga bumi Hijaz dan Mekah melarang air zamzam daripada dieksport. Air zamzam hanya boleh dibotolkan dan boleh didapati di kebanyakan negara kini. Air zamzam yang dibotolkan ini tidak lagi 100 % tulen kerana telah dicampurkan dengan air sumber lain atau mungkin telah tercemar. Ada yang mengambil kesempatan dengan menjual pada harga yang tidak munasabah.

Pengurusan air zamzam

Air zamzam asli tidak boleh dieksport secara sah dari Arab Saudi untuk dijual secara komersial. Oleh itu, jemaah mengisi botol dan bekas air mereka untuk dibawa pulang serta diagihkan kepada sanak saudara. Setiap jemaah dihadkan membawa lima gelen (kira-kira 20 liter).
Tempat mengambil air zamzam berhampiran Masjidil Haram mempunyai dua bahagian. Bahagian pertama dilengkapi 14 pili yang boleh digunakan secara percuma oleh orang ramai manakala yang kedua pula dipasang pili tiga kali ganda daripada jumlah itu dan dikendalikan oleh syarikat swasta berlesen yang mengenakan sedikit bayaran untuk mengisi botol dan tong air jemaah.
Biasanya, syarikat ini mengenakan bayaran hanya SR10 (kira-kira RM11) untuk botol 10 liter untuk keselesaan jemaah daripada berebut-rebut. Kaedah ini lebih baik dan jarang yang berani menipu.
Namun, akhbar Arab News melaporkan ahli "zamzam mafia" yang terdiri daripada orang Myanmar, Bangladesh dan Afrika beratur di pili awam sejak awal pagi. Mereka lengkap dengan tong dan ambil masa lama. Sedangkan jemaah lain menyediakan tong kecil sahaja. Salah seorang ahli kumpulan tersebut menyatakan bahawa perbuatannya "tidak menyalahi undang-undang; ia hanyalah peluang mencari rezeki yang halal."
Ada yang merungut kerana air zamzam yang dibeli tidak tulen atau telah dicampur dengan air lain.
Walau bagaimanapun, sudah terdapat syarikat yang membantu membekalkan Air Zamzam yang dibawa terus dari Mekah kepada pengguna yang berhajat.

Air Zam-Zam dan risiko kesihatan yang berpotensi

Agensi Piawaian Makanan British telah pada masa lalu mengeluarkan amaran tentang air yang didakwa dari Telaga Zamzam yang mengandungi arsenik tahap berbahaya; jualan sedemikian juga telah dilaporkan di Emiriah Arab Bersatu (UAE), yang menyalahi undang-undang untuk menjual air Zamzam. Kerajaan Saudi telah melarang eksport komersial air Zamzam dari Arab Saudi. Pada Mei 2011, siasatan BBC London mendapati bahawa air yang diambil dari paip yang dihubungkan dengan Telaga Zamzam mengandungi tahap tinggi nitrat, bakteria yang berpotensi berbahaya, dan arsenik pada tahap tiga kali batas undang-undang. Di UK, tahap yang sama didapati dalam air haram yang dibeli di UK. Arsenik adalah karsinogen, menimbulkan kebimbangan bahawa sesiapa yang secara kerap menggunakan air Zamzam secara komersial dalam jumlah besar mungkin terdedah kepada risiko kanser yang lebih tinggi.
Kemudian pada bulan itu, Majlis British Hajjis menyatakan bahawa minum air Zamzam adalah selamat dan tidak bersetuju dengan laporan BBC. Mereka juga menunjukkan bahawa Kerajaan Arab Saudi tidak membenarkan eksport air Zamzam untuk dijual semula. Mereka juga menyatakan bahawa tidak diketahui jika air yang dijual di UK adalah asli, orang tidak boleh membelinya dan melaporkan penjual kepada Piawaian Perdagangan.
Penemuan BBC telah mengambil tindak balas campuran daripada masyarakat Islam. Pegawai kesihatan alam sekitar Dr Yunes Ramadan Teinaz memberitahu penyiar Britain tentang air Zamzam yang diperdagangkan secara komersial bahawa, "Orang ramai melihat air ini sebagai air suci. Mereka berasa sukar untuk menerima bahawa ia tercemar, tetapi pihak berkuasa di Arab Saudi atau di UK mesti mengambil tindakan." Pihak berkuasa Saudi telah menyatakan bahawa air dari telaga itu diuji oleh Kumpulan Makmal CARSO-LSEHL di Lyon, yang dilesenkan oleh Kementerian Kesihatan Perancis untuk ujian air minuman. Menurut laporan hasil ini, kadar arsenik dalam air Zamzam yang diambil pada sumbernya jauh lebih rendah daripada jumlah maksimum yang dibenarkan oleh Pertubuhan Kesihatan Sedunia. Oleh itu pihak berkuasa Saudi berkata bahawa air itu sesuai untuk kegunaan manusia. Zuhair Nawab, presiden Suruhanjaya Geologi Saudi (SGS), mendakwa bahawa Telaga Zamzam diuji setiap hari dalam proses yang melibatkan pengambilan tiga sampel air dari telaga itu. Sampel ini dikatakan diperiksa di Pusat Pengedaran Air Raja Abdullah Zamzam di Mekah, yang dilengkapi dengan kemudahan canggih.