Kulim (bandar)

Sejarah Kulim

Daerah Kulim dipercayai dibuka dan didiami sejak 1758 lagi iaitu dengan jumlah 100 orang yang berasal dari keturunan Melayu Pattani. Bandar Kulim dikatakan telah diterokai pada sekitar tahun 1870-an oleh seorang ahli tukang Cina, Chin Ah Cheoh. Menjelang pertengahan abad ke 19 Kulim telah menjadi tumpuan kerana penemuan hasil bijih timah. Pada tahun 1890 terdapat 400 pelombong Cina beroperasi di Kulim. Antara kawasan terawal pembukaan Daerah Kulim ialah di Belakang Tebok. Lombong-lombong bijih timah yang terbesar telah dibuka di kawasan Kulim ialah Taman Tunku Putra, Kg Bukit Besar, Karangan, Terap dan Kelang Lama.
Menurut catatan pada tahun 1854 terdapat 8 buah syarikat cari gali bijih timah dengan jumlah pekerja seramai 1500 orang, dan pada tahun 1888 jumlah ini mencapai 6,000 orang. Pada tahun itu, berlaku peristiwa "Perang Kulim" atau "Perang Nyonya Cantik", di mana berlaku pergaduhan kongsi gelap Cina Tee Chew dan Hoi Chew yang menyebabkan ramai kematian. Peristiwa ini dikatakan disebabkan oleh kedua-dua kongsi gelap ini merebut seorang pelacur nyonya dari Bukit Mertajam. Pergaduhan ini ditamatkan apabila Sultan Abdul Hamid Halim Shah dan Raja Muda Tunku Yaakob melawat Kulim dan mendapatkan bantuan orang-orang dan senjata dari Kerian dan Pulau Pinang untuk menawan ahli kongsi-kongsi gelap tersebut. Pada akhir tahun 1889, Sultan Abdul Hamid meminta bantuan Frank Swettenham untuk mendapatkan bantuan polis Eropah dan Sikh bagi memantapkan polis negeri Kedah; kesannya, 50 orang anggota polis Sikh yang diketuai Ben E. Mitchell telah ditempatkan di Kulim. Santolo Board dulu. 
Melalui Perjanjian Bangkok pada tahun 1909 maka pihak British telah menganggap Kedah telah pun berada di bawah pemerintahannya. Hanya pada tahun 1923, Sultan Abdul Hamid membuat perjanjian dengan British bahawa Kedah secara rasmi menjadi naungan British. 
Nama Daerah Kulim dipercayai diberikan kerana terdapat banyak Pokok Kulim yang terdapat di kawasan ini terutama di kawasan Bandar Kulim oleh penduduk awal ini. Bekas pelombong yang bekerja di kawasan perlombongan yang kaya dengan hasil bijih timah di negeri Perak iaitu di kawasan Larut, Matang, Taiping dan Selama adalah yang mula-mula membuka Daerah kulim. 
Bekas pekerja lombong ini melarikan diri dari kawasan bijih timah di negeri Perak kerana tidak mahu terlibat dengan pergaduhan yang sering berlaku di antara Kumpulan Kongsi antaranya kumpulan Ghee Hin dan Hai San yang sering ditubuhkan oleh pekerja-pekerja lombong negeri Perak bagi merebut kawasan yang kaya dengan bijih timah. Dipercayai pelombong-pelombong ini melarikan diri merentas hutan belukar di kawasan Kulim menuju ke Pulau Pinang untuk mencari pendudukan baru. Pulau Pinang ketika itu sudah menjadi bandar pelabuhan yang sibuk di Utara Tanah Melayu sejak pembukaannya oleh Inggeris pada tahun 1786. Ketika melalui kawasan Kulim bekas-bekas pelombong ini mendapati dalam sungai dan tanah ada tanda bahawa wujudnya bijih timah dan telah mengambil keputusan untuk tinggal menetap dan membuka perkampungan bagi memudahkan mereka mendulang bijih timah. 
Di antara bangunan warisan yang masih terdapat di Kulim ialah panggung Coronation, Sek Men St. Patrick (1933) yang mana telah dijadikan sebagai bangunan perniagaan, Sekolah Menengah Sultan Badlishah (1948), Balai Polis Kulim dan sebagainya. Manakala jam merdeka Kulim telah dirasmikan oleh DYMM Sultan Kedah pada 15 September 1957 yang sehingga hari ini masih kekal menjadi mercu tanda bagi bandar Kulim. Jam Merdeka Kulim telah berdiri megah lebih 44 tahun iaitu seusia dengan Kemerdekaan Malaysia pada tahun 1957. Batu asas Jam Merdeka ini telah dibuat oleh YTM Tunku Abdul Rahman Putra Al Haj Ketua Menteri Persekutuan Tanah Melayu pada 14 Jun 1957. Jam Merdeka Kulim ini telah berjaya disiapkan dalam tempoh 3 bulan dan dirasmikan oleh DYMM Tuanku Sultan Badlishah Ibni Almarhum Yang Di Pertuan Paduka Seri Sultan Abdul Hamid Shah, KOM, CMG, KBE Sultan Kedah pada 15 September 1957 iaitu 2 minggu selepas Perisytiharan Kemerdekaan Malaysia pada 31 Ogos 1957.
Kos pembiayaan Jam Merdeka Kulim dibiayai melalui kutipan dana oleh penduduk Kulim sendiri berdasarkan catatan di Jam Merdeka iaitu dengan nilai terkumpul sebanyak RM40,000.00 sebagai manifestasi kebersamaan penduduk Kulim kepada negara ini di atas kejayaan negara mencapai kemerdekaan dari penjajahan British.
Hingga kini Jam Merdeka Kulim masih lagi menjadi mercu tanda kebanggaan penduduk Kulim. Ia kini telah diperindahkan lagi dengan adanya air pancut di kawasan bersebelahan dengannya.

Asal-usul nama Kulim

Kulim dipercayai dibuka dan didiami pada pertengahan abad 18 oleh 100 orang melayu Pattani. Nama Kulim diambil sempena pokok Kulim yang tumbuh merata tempat. Nama asal bandar Kulim mendapat namanya jolokannya daripada sejenis pokok yang dipanggil pokok Kulim (nama saintifiknya Scorocarpus borneensis Becc.)
Pokok Kulim merupakan sejenis tumbuhan yang terdapat di hutan Malaysia serta di negara-negara ASEAN yang lain. Buah pokok ini digunakan sebagai perencah masakan oleh orang asli di kawasan Tapah, Perak. Pokok ini mengeluarkan buah selari dengan musim durian. Pada tahun 1997 dianggarkan harga jual beli untuk kayu pokok kulim per meter padu adalah mencecah sebanyak RM 270.00.

Pusat bandar

Di persekitaran Bandar Kulim masih lagi terdapat rumah kedai yang wujud sebelum zaman Perang Dunia Kedua lagi. Malangnya, kebanyakannya telah pun diruntuhkan untuk membina bangunan-bangunan yang baru.
Simbol yang terkenal di Bandar Kulim adalah Jam Merdeka Kulim yang masih lagi berfungsi.

Kawasan kejiranan di Kulim

Terdapat banyak taman-taman perumahan yang dibuka di sekitar Bandar Kulim. Antara kawasan taman perumahan yang terbesar ialah Taman Selasih yang lengkap dengan pusat komersialnya tersendiri.

Kemudahan di Kulim

Untuk memenuhi kehendak 150,000 orang penduduk di Bandar Kulim, terdapat banyak kemudahan yang terdapat di sekitar bandar ini.