سازمان جهاد اسلامی (لبنان)

ریشه‌ها

این گروه احتمالاً در اوایل ۱۹۸۳ به رهبری عماد مغنیه تشکیل شد. عماد مغنیه عضو سابق لبنانی نیروی ۱۷ فتح بود. این گروه نه یک گروه نظامی معمولی، بلکه یک گروه زیرزمینی چریکی شهری بود. این گروه در بعلبک در دره بقاع مستقر بود. ادعا می‌شود این گروه از ۲۰۰ شبه نظامی شیعه لبنانی تشکیل شده‌بود که هزینه‌های آن را ایران تأمین کرده و سپاه پاسداران آن‌ها را آموزش داده‌بود که با اشغال لبنان از سوی اسرائیل در سال ۱۹۸۲ مبارزه کنند. با این حال سران ایران این اتهام را رد کرده‌اند. مثلاً مهدی کروبی ادعا کرده‌بود که ایران هیچ ارتباطی با این گروه ندارد.

موجودیت

در ابتدا این گروه به عنوان «یک گروه مرموز که هیچ چیزی از آن شناخته شده نیست» توصیف شده بود. اعضای این گروه تنها کسانی به نظر می‌رسیدند که پس از هر انفجار مسوولیت آن را به عهده می‌گرفتند. پس از حمله انتحاری به آسایشگاه نیروهای چندملیتی، نیویورک تایمز گزارش کرد که "پلیس لبنان، منابع اطلاعاتی غربی، منابع دولتی اسرائیل، و رهبران شیعیان لبنان همه توافق دارند که سازمانی به نام جهاد اسلامی وجود ندارد چرا که نه عضوگیری برای آن انجام شده و نه نوشته‌ای از آن منتشر شده‌است، روزنامه‌نگاری بنام رابین رایت آن را یک شبکه تبادل اطلاعات بین سلولهای مختلف جنبش و نه یک سازمان متمرکز توصیف کرده‌است. همیشه ادعاهای مسوولیت سازمان جهاد اسلامی معتبر نبودند و در برخی موارد به نظر می‌رسید تماس گیرنده تلفنی سعی می‌کند فعالیتهای گروه‌های بی ارتباط با جهاد اسلامی را به این گروه نسبت دهد و هاله‌ای از اقتدار برای این گروه به عنوان تنها گروه فعال و تصمیم گیرنده در منطقه ایجاد کند."
رابین رایت (نویسنده) این گروه را با گروه سپتامبر سیاه مربوط به جنبش فتح مقایسه کرده‌است،که سازمان مادر، در این مورد حزب‌الله لبنان، آن را با فاصله از خود نگه داشته تا از پذیرفتن مسوولیت اعمال این گروه بتواند احتراز کند و مورد اقدامات تلافی جویانه احتمالی قرار نگیرد.
روزنامه‌نگار لبنانی هلا جابر این گروه را به شرکت‌های ساختگی‌ای تشبیه کرده که به مدت یک ماه فضای اداری اجاره می‌کنند و پس از کلاهبرداری ناپدید می‌شوند و «تنها هنگام انجام جرم در مقابل قربانیانشان وجود خارجی دارند و پس از آن ناپدید می‌شوند.»

آدام شتز از مجله نیشن جهاد اسلامی را پیش‌درآمد حزب‌الله لبنان می‌داند که هنگامی که حزب‌الله هنوز رسمی نشده بود مسوولیت بمب‌گذاریها را برعهده گرفته‌است. جفری گلدبرگ می‌گوید:
حزب‌الله تا سال ۱۹۸۵ که بیانیه اش در محکومیت غرب را منتشر کرد، با استفاده از نام‌های مختلف از جمله جهاد اسلامی و سازمان مستضعفان روی زمین، زیرزمینی باقی ماند. در این بیانیه آمده،" … خدا پشت سر ماست، ما را حمایت و حفاظت می‌کند در حالی که در دل دشمنان ما رعب می‌افکند."
یک دادگاه آمریکایی در سال ۲۰۰۳ به این نتیجه رسید که جهاد اسلامی عنوان استفاده شده توسط حزب‌الله برای حملاتش در لبنان و بخش‌هایی از خاورمیانه و اروپا بوده‌است.
در همین راستا، حزب‌الله از عنوان «مقاومت اسلامی» (al-Muqawama al-Islamiyya) در حملات خود علیه اسرائیل استفاده کرده‌است.
تا اواسط دهه هشتاد میلادی، رهبران حزب‌الله به دخالت خود در حملات مربوط به جهاد اسلامی اعتراف کرده بودند و قبول کرده بودند که سازمان جهاد اسلامی تنها یک سازمان تلفنی بود و
که از نامش کسانی برای مخفی ساختن هویت خود استفاده می‌کردند."رابرت بائر نویسنده و مأمور سابق سیا آن را یک نام پوششی مورد استفاده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (پاسداران) می‌داند. بائر ادعا می‌کند که بسیاری معتقدند که حمله ۱۹۸۳ به سفارت آمریکا از رده‌های بالای حکومت ایران نشات گرفته‌است. بائر معتقد هست که سازمان جهاد اسلامی بسیار متمایز از حزب‌الله بود، زیرا شورای مشورتی حزب‌الله تنها اطلاعات مبهمی از آنچه که گروگانگیرها انجام می‌دادند داشتند.
هلا جابر معتقد هست که این نام را سپاه پاسداران عمداً ساخته‌است که باعث سردرگمی شود. رایت اما محتاط تر هست و می‌گوید: «جهاد اسلامی به وضوح در ایدئولوژی طرفدار ایران بود، اما هم مسلمانان میانه‌رو و هم دیپلماتهای غربی شک دارند که آیا این سازمان مستقیماً از ایران هدایت می‌شد یا یک سازمان بومی بوده‌است.»

نویسندگان اخیر مانند رابرت آ. پیپ و روزنامه‌نگار لارنس رایت هیچ اشاره ای به جهاد اسلامی نمی‌کنند و مستقیماً حزب‌الله را مسوول حملات تروریستی می‌دانند که جهاد اسلامی مسولیتش را بر عهده گرفته بود یا به آن نسبت داده شده‌است.
از سال ۱۹۸۲ تا ۱۹۸۶ حزب‌الله ۳۶ بار عملیات انتحاری، با ۴۱ نفر حمله کننده علیه آمریکا و اسرائیل اهداف سیاسی و نظامی در لبنان انجام داد… در مجموع این حملات باعث مرگ ۶۵۹ نفر شد…

افول و انحلال ۱۹۸۶–۱۹۹۲

سازمان جهاد اسلامی، هنگامی که ربایش موقت چهار دیپلمات شوروی در ۱۹۸۵ به قتل یکی از گروگانها انجامید، دچار مشکل شد. کاگ‌ب بی درنگ با ارعاب و فشار از سوریه خواست که عملیات خود را در شمال لبنان متوقف کند و سه گروگان باقی مانده را آزاد کند.
این افتضاح در کنار فشار ناشی از اقدامات امنیتی و عملیات مشترک جارویی علیه شبه نظامیان که ارتش سوریه، نیروهای امنیت داخلی لبنان (Internal Security Forces) و شبه نظامیان شیعه امل (Lebanese Resistance Regiments) در بخش شیعه‌نشین غرب بیروت در سال‌های ۱۹۸۷–۸۸ انجام دادند، باعث کاهش فعالیت‌های سازمان در سال‌های باقی مانده از جنگ داخلی لبنان شد.
آخرین حمله ای که سازمان جهاد اسلامی ادعای انجام آن را داشته، در خارج از خاورمیانه، حمله به سفارت اسرائیل در بوئنوس آیرس در مارس ۱۹۹۲، بوده‌است.
این سازمان دیگر فعال نیست. برخی از گزارش‌ها نشان می‌دهند که این سازمان، پس از انتصاب رهبر آن عماد مغنیه به عنوان رئیس دستگاه امنیتی حزب‌الله در خارج از لبنان، با حزب‌الله لبنان ادغام شده‌است.