نماز جمعه ۲۶ تیر ۱۳۸۸ تهران

نماز جمعه تهران در تاریخ ۲۶ تیرماه ۱۳۸۸ به امامت اکبر هاشمی رفسنجانی برگزار شد. این مراسم در شرایطی برگزار گردید که هاشمی رفسنجانی، رئیس مجلس خبرگان رهبری و مجمع تشخیص مصلحت نظام، هشت هفته پس از انتخابات ریاست جمهوری دهم، برای نخستین بار امامت آن را بر عهده گرفت و تحت تأثیر اعتراضات گسترده پس از اعلام نتایج انتخابات ریاست جمهوری قرار داشت. غلامحسین محسنی اژه‌ای، وزیر اطلاعات ایران پیش از این مراسم در مورد بروز «صحنه‌های نامطلوب» در نماز جمعه هشدار داده بود.
در این نماز جمعه مهدی کروبی، میرحسین موسوی و محسن رضایی نیز حضور یافتند و نیروهای بسیج و امنیتی در برخی نقاط شرکت‌کنندگان در نماز جمعه را مورد ضرب و شتم قرار داده و به سوی آن‌ها گاز اشک‌آور شلیک کردند.

حاشیه‌ها

سایت‌های خبری منتقد دولت احمدی‌نژاد، شمار شرکت‌کنندگان در نماز جمعهٔ اعتراضی ۲۶ تیر را بی‌سابقه و تا دو و نیم میلیون نفر تخمین زده‌اند.
خبرگزاری رویترز از تهران گزارش داد که نیروهای امنیتی در بلوار کشاورز، هواداران میرحسین موسوی که نمادهای سبز رنگ داشتند را مورد ضرب و شتم قرار دادند و علیه شرکت‌کنندگان در نماز جمعه از گاز اشک‌آور هم استفاده کردند.
خبرگزاری فرانسه نیز گزارش داد هزاران نفر از هواداران میرحسین موسوی پس از پایان نماز دست به تظاهرات زده و علیه نتایج انتخابات ریاست جمهوری و در حمایت از کاندیدای خود شعار سر دادند و به نقل از شاهدان عینی می‌افزاید که نیروهای امنیتی چندین نفر از شرکت‌کنندگان در نماز جمعه را دستگیر کردند. پلیس ایران، دستگیری ۴۰ نفر را تأیید کرد.
به گزارش آسوشیتدپرس، معترضان در این راهپیمایی‌ها شعارهایی مانند مرگ بر روسیه، مرگ بر چین و مرگ بر دیکتاتور سر دادند. بنا بر همین گزارش به نقل از شاهدان عینی، ده‌ها نفر از تظاهرکنندگان توسط نیروهای پلیس و بسیج بازداشت شدند. در خیابان طالقانی نیروهای بسیج پس از پایان نماز به شرکت‌کنندگان حمله‌ور شده و آنان را مورد ضرب وشتم قرار دادند. تظاهرات معترضان پس از پایان نماز جمعه نیز ادامه یافت و همچنین شاهدان عینی از شنیده‌شدن صدای تیراندازی پس از پایان نماز جمعه خبر دادند.

شعارهای ضد روسی

«مرگ بر روسیه» از اصلی‌ترین شعارهای نمازگزاران معترض بود. استفاده از شعارهای ضد روسی دیگری هم چون «روسیه حیاکن کشورمو رها کن»، «روسیه! ما را به حال خود رها کن!» و حتی «مرگ بر پوتین» و نیز آتش زدن پرچم روسیه توسط معترضان از شدت گرفتن احساسات ضدروسی در میان معترضان به انتخابات خبر می‌داد. معترضان بر این باور بودند که مسکو از احمدی‌نژاد حمایت می‌کند و به‌طور مستقیم در سرکوب معترضان نقش دارد. کروبی نیز در یکی از اطلاعیه‌های بعد از انتخابات خود به این موضوع اشاره کرده‌بود:
رویای انقلاب مخملی در ذهن این‌ها بوده یا آن‌ها که کابوس آن را می‌دیدند و نیرو به همسایه شمالی گسیل داشتند که آموزش ببینند تا چگونه مردم را با حالت ارعاب و قیافه مهیب و هجوم موتور و زدن باتوم و پرتاب گاز فلفل و زدن کابل بر سر پیر و جوان و زن و مرد و اتومبیل و مغازه بترسانند»
الکسی مالاشنکو کارشناس مرکز کارنگی مسکو در این مورد گفته‌است: «روسیه اشتباه کرد که بلافاصله از احمدی‌نژاد حمایت کرد. سخنرانی روز جمعه رفسنجانی نشان می‌دهد که او و طرفداران وی هنوز بهیچ وجه نباخته‌اند.» وی معتقد است اگر خط مشی مسکو ملاحظه‌کارانه باشد، شعارهای ضدروسی تکرار نخواهند شد. شیرین ادیبانی نیز معتقد است: این اعتراضات، نه علیه روسیه بلکه علیه روابط بسیار گرم بین دولت‌های ایران و روسیه هستند.

قطع شبکه تلفن همراه

همزمان با آغاز نماز جمعه، تلفن‌های همراه در مناطق اطراف دانشگاه تهران، محل برگزاری نماز جمعه، قطع شد. خبرگزاری ایلنا از قطع تلفن همراه در مناطق منتهی به میدان انقلاب، خیابان ولی‌عصر، بلوار کشاورز، خیابان انقلاب، خیابان جمهوری و میدان فردوسی خبر داد.

حمله به مهدی کروبی

همچنین نیروهای لباس شخصی در حاشیه نماز جمعه تهران با حمله به مهدی کروبی وی را مورد اهانت قرار دادند. حسین کروبی فرزند مهدی کروبی در این باره می‌گوید: 
هنگامی که پدر من در خیابان‌های نزدیک به دانشگاه تهران به سمت این دانشگاه حرکت می‌کرد مردم بسیاری پشت سر او حرکت می‌کردند و با سر دادن شعارهایی در حمایت از وی خواستار احقاق حقوقشان بودند که به ناگهان پلیس ضد شورش که در مقابل ایستاده بودند اقدام به تیراندازی هوایی کردند که در این حال آقای کروبی به جمعیت اعلام کرد که بیش از این جلو نیایند و خودش در صف اول به نماز جمعه خواهد رفت.
او ادامه می‌دهد:
در این زمان پدرم را سوار بر ماشین کردند که به دانشگاه ببرند ولی هنگامی که مقابل دانشگاه پیاده شد تعدادی از نیروهای لباس شخصی مقابل در ایستاده و به او حمله کردند و او را مورد تعرض قرار دادند به‌طوری‌که عمامه وی از سرش افتاد. آن‌ها به فحاشی پرداخته و الفاظ بسیار زشت و زننده‌ای را به کار می‌برند. در همین حال محافظین با سختی آقای کروبی را وارد دانشگاه کردند.

ربودن شادی صدر

در صبح جمعه شادی صدر، وکیل و فعال حقوق زنان، در مسیر بلوار کشاورز در حالی‌که قصد رفتن به نماز جمعه را داشت توسط نیروهای لباس شخصی، با خشونت و بدون حکم قضائی سوار اتومبیلی شد و به مکان نامشخصی انتقال داده شد. این عمل همراه با خشونت و کتک بود به‌طوری‌که مانتو و روسری صدر از تنش درآمد. در پی دستگیری صدر، عفو بین‌الملل با صدور بیانیه‌ای خواستار آزادی فوری و بدون قید و شرط او شد.

سانسور در صدا و سیما

این مراسم به صورت گزینشی و سانسور شده از صداوسیما پخش شد. این عمل که در ۳۰ سال گذشته بی‌سابقه بوده‌است شامل حدف شعارهای نمازگزاران و جایگزینی آن با برخی شعارهای خاص، حذف چند جمله از سخنان خطبه هاشمی رفسنجانی که در آن به شرایط ویژه خیابان‌های اطراف دانشگاه تهران و همچنین کشتار مسلمانان توسط دولت چین اشاره شده بود و با استفاده مکرر از تصویرهای اسلوموشن، منحرف کردن دوربین از جمعیت گسترده سبزها و تکرار چندباره تصویر برخی حامیان احمدی‌نژاد که عکس رهبری را در دست داشتند، صورت گرفت.
صدا سیما شعارهای نمازگزاران مبنی بر «مرگ بر چین» و «مرگ بر روسیه» را نیز سانسور کرد.
اعتراض هاشمی نسبت به کشتار مسلمانان چین با شعار یکپارچه مرگ بر چین نمازگزاران مواجه شد به‌طوری‌که رئیس مجلس خبرگان رهبری با گفتن اینکه «لطفاً آرام باشید من هم دارم همین را می‌گویم» نمازگزاران را به سکوت دعوت کرد اما این بخش از سخنان هاشمی در جریان مشروح خطبه‌های نماز جمعه به شیوه‌ای تردستانه سانسور شد.

حضور عبدالله نوری پس از ۱۱ سال و حمله به وی

در این نماز جمعه عبدالله نوری بعد از حدود ۱۱ سال در نماز جمعه شرکت کرد. آخرین بار در سال ۱۳۷۷ به نماز جمعه رفته بود که نیروهای افراطی منتسب به گروه‌های خاص، او را مورد ضرب و شتم قرار دادند. روز ۲۶ تیر ۱۳۸۸ عبدالله نوری برای همراهی با معترضین در نماز جمعه حاضر شد اما در میدان فلسطین مورد توهین رکیک و تعرض توسط گروهی از نیروهای سرکوبگر، لباس شخصی و موتور سوار قرار گرفت به‌طوری‌که تعدادی از حاضران از ترس آسیب جانی وی و همین‌طور برای جلوگیری از تشنج موردنظر سرکوبگران از نوری خواهش کردند آنجا را ترک کند.

ممانعت از ورود خبرنگاران خارجی

از ورود خبرنگاران خارجی به نماز جمعه جلوگیری شد. مأموران ضمن گرفتن کارت‌های بسیاری از آنان، اعلام کردند که حق فیلم‌برداری از نمازجمعه و خیابان‌های اطراف را ندارند.

فیلتر شدن سایت هاشمی رفسنجانی به دلیل حذف نکردن آخرین خطبه نماز جمعه

سایت آیت‌الله اکبر هاشمی رفسنجانی رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام ایران فیلتر شد. حذف نکردن آخرین خطبه نماز جمعه وی از روی سایت دلیل این اقدام اعلام شده‌است.
هاشمی در این باره اظهار داشت: «در حدود ساعت ۱۹:۲۰ شب گذشته (پنج‌شنبه شب)، از شرکتی که خدمات مربوط به سایت آیت‌الله هاشمی رفسنجانی را ارائه می‌کند، تماس گرفتند و اعلام کردند که به آن‌ها دستور داده شده‌است تا سرویس‌دهی به این سایت را قطع کنند و حدوداً ۱۵ دقیقه بعد از آن تماس، این سایت از دسترس خارج شد.»
او افزود: «مشخص نیست که چنین دستوری از سوی کدام مرجع به شرکت خدمات دهنده سایت داده شده‌است، ولی ما فردا (شنبه) این موضوع را پیگیری می‌کنیم تا معلوم شود که این دستور از سوی کدام مرجع و به چه منظوری صادر شده‌است.»
مسئول دفتر رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام ایران در تشریح این اقدام گفت: «چند روز پیش از سوی گروهی منتسب به گروه نظارت تارنما ایمیلی روی سایت آیت‌الله رفسنجانی قرار گرفت که طی آن از مدیریت سایت درخواست شده بود که اقدام به پالایش سایت کند و مصادیق پالایش را حذف خطبه‌های آخرین نماز جمعه آیت‌الله رفسنجانی اعلام کرده بود.»