نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران

پیشینه

تشکیل نیروی زمینی در ایران را می‌توان از لحاظ تاریخی با پیدایش مادها در ایران هم‌زمان دانست. در این دوران نیروی زمینی متشکل از دو گروه پیاده‌نظام و سواره نظام بوده‌اند. بعدها با تشکیل حکومت هخامنشیان این نیروها تحت فرماندهی یک نفر درآمده و رسته‌های پیاده، سواره، ارابه‌سواران، مهندسان، نفت اندازان، کارگزاران و گارد جاویدان شکل گرفت.
اشکانیان اما اهمیت بیشتری برای رسته سواران قائل بودند. در دوره ساسانیان پادگان‌های همیشگی ایجاد شد و هزینه نگهداری نیروها و مزد سربازان از سوی حکومت مرکزی پرداخت می‌گردید.
پس از حمله مسلمانان به ایران و فروپاشی حکومت ساسانیان، امیران عرب، نیروهایی از ایرانیان را در زیر فرمان خود داشتند و پس از مدتی همین نیروها علم استقلال برافراشتند و در گوشه و کنار ایران حکومت‌هایی تشکیل دادند که دارای ارتش مخصوص خود بود. با روی کار آمدن صفویان، ارتش دارای سازمانی متشکل و هماهنگ‌تر شد و نیروی زمینی ارتش به چهار دسته: سواران، پیادگان، توپچیلر (توپخانه) و نسقچیلر (راهدار و راهبان سپاهیان) تقسیم گشت.
با کشته شدن نادرشاه، آرامش و مرکزیت خاصی که او پدید آورده بود، به یکباره از میان رفت و آشفتگی و بی سرو سامانی در ارتش، تا نخستین دهه از سدهٔ سیزدهم هجری و آغاز فرمانروایی آقا محمد خان قاجار ادامه یافت. در دوره قاجاریه با همت امیر کبیر و سپس عباس میرزا، سازمان ارتش ایران مجدداً به صورت منسجم و هماهنگی در آمد و ارتش ایران به ۱۰ تومان تقسیم شد، که هر تومان متشکل از ۴ تا ۱۱ فوج و فرمانده هر فوج یک سرتیپ بود. بعد از شکست ایران از روسیه و تشکیل دیویزیون قزاق در ایران، به‌طور کلی نیروی زمینی ارتش را بخش‌های: قشون جنوب ایران، دیویزیون قزاق، بریگاد مرکزی، نظام ایالات و ولایات، قوای داوطلب شرقی، ژاندارمری، امنیه و قوای مشابه، پلیس منظم، پلیس ایالات و ولایات تشکیل می‌دادند.

نیروهای انسانی

علاوه بر افسران و درجه داران کادر نزاجا، قسمت عمده نیروی زمینی ایران پرسنل وظیفه هستند. رسته‌های متنوع رزمی و پشتیبانی و خدمات وجود دارند.
سربازان یا درجه‌داران و افسران وظیفه بعد از طی دوره آموزشی بسته به رشته تحصیلی یا تخصصشان تقسیم‌بندی و به رسته‌ها و یگان‌های مختلف نیرو معرفی می‌شوند که مراکز بسیاری دارد از جمله مرکز آموزش بهداری (مرابهی)، مرکز آموزش علوم فنون پیاده مکانیزه شیراز (مرا پیاده)، مرکز آموزش زرهی شیراز، مرکز آموزش تکاوری لشگرک، مرکز آموزش توپخانه اصفهان (مرا تو)، مرکز آموزش توپخانه شهرضا (گروه ۲۲ تو)، دانشکده پدافند هوایی شاهین شهر، مرکز آموزش مخابرات (مرامخ)، مرکز آموزش پشتیبانی (مراپش) و مرکز آموزش عقیدتی سیاسی به‌طور کلی تقسیم‌بندی وظیفه‌ها در این مراکز به تفکیک تخصص رشته تحصیلی در دوره کارشناسی و کاردانی (کارشناسی ارشد دوره کد ندارد) می‌باشد.

تجهیزات

وجود تانک‌های پیشرفته بومی کرار و ذوالفقار و تی۷۲ روسی و چیفتن انگلیسی و پاتون آمریکایی؛ توپ‌های کششی و خودکششی دوربرد کره شمالی چینی آمریکایی ۱۵۵ م م کانادایی؛ راکت انداز‌های کاتیوشا کره شمالی و بومی فجر نازعات زلزال؛ نفربر زرهپوشهای بی ام پی روسی و بومی؛ همچنین سامانه موشکی ضدتانک دهلاویه و توفان؛ ضدبالگرد دوش پرتاب میثاق؛ آر پی جی؛ ضدهوایی؛ خمپاره اندازها، تیربارها؛ تفنگ انفرادی ژ-۳ به همراه مهمات جدید هدایت شونده و انرژی جنبشی و غیره، که بسیاری از آنها ساخته داخل بومی ایران هستند نمونه‌هایی از توانمندی نیروی زمینی ارتش می‌باشد
سازمان تحقیقات و جهاد خودکفایی نیروی زمینی ارتش از سال ۱۳۷۲ برای ایجاد خودکفایی شکل گرفته که ساخت و تولید تجهیزات بومی نیروی زمینی مانند انواع توپ و تانک ذوالفقار را برعهده دارد.

هوانیروز

هواپیمایی نیروی زمینی، که به اختصار «هوانیروز» گفته می‌شود. شش پایگاه رزمی: کرمانشاه ، مسجدسلیمان ، تبریز ، کرمان ، مشهد ، آبیک ؛ پشتیبانی اصفهان. 
هوانیروز ایران مدل غربی آمریکایی دهه ۱۹۷۰ میلادی است. بالگردهای تهاجمی کبری، ترابری شینوک، پشتیبانی ۲۱۴بل؛ ستون فقرات هوانیروز ارتش ایران را تشکیل می‌دهند. بالگردهای کبری مجهز به موشک تاو ضدتانک تأثیر قدرتمندی در جنگ با زرهی عراق داشتند. ارتقاء تجهیزاتی مانند تجهیزات پرواز شبانه و الکترونیک، همچنین ساخت بومی در زمینه بالگرد کبری انجام شده‌است، مانند بالگردهای شاهد و توفان

فرماندهی

نیروی زمینی ارتش ایران که فرمانده آن توسط فرمانده کل قوا منصوب می‌شود، در سلسله مراتب نظامی بترتیب زیرمجموعه فرمانده کل قوا، فرمانده کل نیروهای مسلح و فرمانده کل ارتش ایران می‌باشد.
فرماندهی فعلی نیرو بعهده امیر سرتیپ کیومرث حیدری می‌باشد. ستاد فرماندهی آن نیز در منطقه لویزان شمالشرق شهر تهران (چهار راه مینی سیتی) واقع بوده که محدوده وسیعی را شامل می‌شود.