اصغر قندچی

آغاز فعالیت

اصغر قندچی زاده ۱۳۰۷ در محله قنات‌آباد؛ محله‌ای در جنوب تهران، نزدیک میدان اعدام زاده شد. خانواده او پیشینه بازاری داشتند. ولی پدر او درس‌خوانده و وکیل بود. آرزوی پدر، ادامه شغل وکالت برای فرزند بود. ولی اصغر، کودکی از مدرسه، فراری بود. طوریکه گاه می‌شد سه ماه به مدرسه نرود. خودش گفته‌است که «کلاً ۷ کلاس سواد دارد و از بچگی عاشق کار کردن بوده.» آشنایی او با بازار کار و مکانیک خودرو هم خیلی اتفاقی رخ داد: «آن زمان ما یک مستأجر داشتیم که کار آهنگری و مکانیکی می‌کرد؛ یک روز رفتم کارگاهش تماشا و از کار خوشم آمد. این شد که جذب همان‌جا شدم. مدتی بعد هم رفتم تو یک تشکیلاتی که استادکارهاش خارجی بودند؛ یک آلمانی، یک روس و فکر کنم یک استادکار اهل چک آنجا کار می‌کردند. آن‌ها کار تعمیرات انجام می‌دادند که البته پس از جنگ جهانی دوم هم کلاً برچیده شد. من آنجا کار مکانیکی و آهنگری می‌کردم.» در آن هنگام او ۱۶ سال داشت. اصغر قندچی تقریباً در همان سن، کارگاه شخصی خودش را در گاراژی حوالی دروازه قزوین راه‌اندازی کرد.

پس از جنگ جهانی

با پایان جنگ جهانی، خودروهای اسقاطی آمریکایی که در هند، پاکستان، مالزی، چین، و ژاپن رها شده و اوراق بودند توسط واسطه‌ها و دلال‌ها به ایران فرستاده می‌شدند. در مدت کوتاهی، شمار زیادی از این خودروهای اوراقی و اسقاطی وارد خرمشهر و آبادان شده و به تهران آمدند. در گاراژ خیابان قزوین، اصغر قندچی، قطعات را سرهم‌بندی کرده و خودرو جمع می‌کرد.
او با ابتکاراتی در طراحی و بدنه کامیون‌ها قطعات زیربندی ماک را تغییر می‌داد تا با شرایط جاده‌های ایران هماهنگ شوند. زیرا کامیون‌های ماک در جاده‌های گرمسیری ایران جوش می‌آوردند. بنابراین، قندچی، کاربراتور کامیون را تغییر داد. همچنین برای سازگار شدن با جاده‌های ناهموار ایران، یک متر به شاسی‌ها آنها افزود. یکی از نمایندگی‌های ماک در تهران نیز به او یاری می‌رساند.

توسعه کار

با آغاز دهه ۱۳۴۰ (خورشیدی) که شرکت‌های خارجی به ایران وارد شدند برای توسعه ساخت خودروهای سنگین در داخل کشور به اصغر قندچی مراجعه شد.
پس از بازدید محمدرضا پهلوی و فرح پهلوی از نمایشگاه دستاوردهای دولت، آنها او را به سبب ابتکار درخشان صنعتی مورد تشویق قرار دادند و در نهایت اجازه‌نامه تأسیس کارخانه کامیون‌سازی را به او دادند. در سال ۱۳۴۲ (خورشیدی) قندچی با این امتیاز و با همکاری مؤثر سرمایه‌داری به نام حسین میردامادی، نخستین و بزرگترین کارخانه کامیون‌سازی ایران به نام ایران کاوه را پایه‌ریزی کرد. نام "کاوه" به خاطر علاقه قندچی به کاوه آهنگر بود. با آغاز به کار ایران کاوه، شرکت ماک آمریکا حاضر به همکاری با آن شد. مدت کوتاهی پس از آن نیز مرسدس-بنز به ایران وارد شد. در سال‌های بعد، قطعات بیشتری از ماک در ایران ساخته می‌شدند. قندچی در سال ۱۳۵۷ (خورشیدی) تلاش کرد که آخرین قطعات ماک را هم در داخل ایران بسازد که پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ ایران، جلوی آنرا گرفت.
در نمایشگاه خودروسازی برلین در سال ۱۳۵۶ (خورشیدی) قندچی جایزه بزرگ خودروسازی را از آن خود کرد.

پس از انقلاب

اصغر قندچی در میانه انقلاب ۱۳۵۷ برای پیگیری سفارش‌های باقی‌مانده در آمریکا بود. دوستانش در آمریکا به او پیشنهاد کردند که به ایران بازنگردد. اما او به ایران بازگشت. در سال ۱۳۵۸ (خورشیدی) با آغاز جریان ملی شدن صنایع، کارخانه ایران کاوه نیز از او گرفته و به نفع بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی مصادره شد. او که در جمع کارگران کارخانه و پیش از خداحافظی با آنان گفته بود «انقلاب شده و ما هم باید تابعی از انقلاب باشیم و به تولید خود ادامه دهیم» از کارخانه رانده شد و به همان گاراژ قدیمی دروازه قزوین رفت و به تعمیر کامیون‌های ماک پرداخت. او بعدها در مورد این روزهای سخت گفته بود: «دیگر هیچ وقت نتوانستم به آنجا بروم، دلم نبود، آن‌ها فرزندم را گرفتند.»
در هنگام جنگ ایران و عراق درخواست سرلشکر ولی‌الله فلاحی فرمانده نیروی زمینی ارتش از او خواست برای تعمیر و راه‌اندازی تانک‌بر، کمک خواست. همچنین تانک‌برهای ایرانی، روسی بوده و زیاد دود می‌کردند. بنابراین ارتش عراق می‌توانست آنها را شناسایی کرده و هدف قرار دهد. او حل این مشکلات، با هزینه شخصی خود یک موتور از خارج از کشور وارد کرده و روی تانک‌بر سوار کرد. این کار او چنان شگفت‌انگیز شد که حتی ابوالحسن بنی‌صدر با او دیدار کرد.
۳۰ سال پس از پایان جنگ و پیش از بستری شدن، اصغر قندچی، کار تعمیر کامیون‌های ماک را در گاراژ دروازه قزوین و با نام شرکت کاوه کار ادامه داد. او در ۷ مرداد ۱۳۹۸ در ۹۱ سالگی، چشم از جهان فروبست.
مستندی به نام «آن مرد با ماک آمد» در مورد دوران فعالیت ایران کاوه، توسط امین آزاد ساخته شده‌است.

خانواده

احمد قندچی برادرِ اصغر قندچی (زاده ۱۳۱۲) از طرفداران جبهه ملی ایران و یکی از سه دانشجویی بود که در حملهٔ نیروهای امنیتی به دانشگاه تهران در ۱۶ آذر ۱۳۳۲ کشته شد.