روابط ایران و یمن

روابط دو کشور قبل از انقلاب ایران

روابط ایران و یمن همواره متأثر از وضعیت بین‌المللی و منطقه‌ای بوده‌است. قبل از انقلاب اسلامی در ایران، دو یمن شمالی و جنوبی جایگاهی در سیاست خارجی ایران و منطقه و جهان نداشتند.
پس از پایان جنگ ایران و عراق روابط دو کشور تعریف مشخصی نداشت و با اتحاد دو یمن شمالی و جنوبی در سال ۱۹۹۰ میلادی روابط ایران یمن همچنان تحت تأثیر سیاست‌های کشورهای شورای همکاری خلیج قرار داشت. مدتی بعد دوره جدیدی از روابط ایران و یمن شروع شد و رو به بهبود گذاشت. تعداد زیادی موافقتنامه در زمینه‌های گوناگون بین دو کشور به امضاء رسید. علی عبدالله صالح در سال ۲۰۰۰ به تهران سفر کرد سپس در سال ۲۰۰۳ محمد خاتمی رئیس‌جمهور وقت ایران به صنعاء سفر کرد.

رابطه ایران با حوثی‌های یمن

حوثی‌ها از شیعیان زیدی هستند که از نظر اعتقادی به شیعیان دوزاده امامی در ایران و عراق و لبنان نزدیک هستند، این گروه نام خود را از یکی از رهبران خود بنام بدرالدین الحوثی گرفته‌است و در حال حاضر نیز فرزند این فرد رهبری سیاسی حوثی‌ها را بعهده دارد. زیدی‌ها قبل از آن بیش از هزار سال در یمن قدرت سیاسی را بدست داشتند تا اینکه در کودتای سال ۱۳۴۰ علیه حکومت زیدیه، آن‌ها در معرض خطر نابودی قرار گرفتند بطوری که بخش زیادی از زیدیان یمن به مذهب سنی گرویدند. بعد از انقلاب ایران این اقلیت شیعه در یمن جان گرفت و عصام عماد یکی از مفتیان سابق سنی که به شیعه گرویده، گفته‌است که اگر انقلاب اسلامی ایران نبود مذهب زیدی در یمن از بین می‌رفت. بعد از انقلاب ایران و انتشار کتاب‌های شیعه در این کشور زیدی‌ها به مذهب زیدی خود برگشتند.
حوثی‌ها بعد از وحدت دو یمن شمالی و جنوبی با تأسیس حزب الحق موجودیت خود را اعلام کردند. از افراد اصلی این حزب سید حسین الحوثی بود که تحت تأثیر خمینی قرار داشت و در زمینه مبارزه با آمریکا و اسرائیل از وی تبعیت می‌کرد.
براساس گزارش‌های منتشر شده شورشیان حوثی در یمن دستورات خود را از ایران می‌گیرند. ایران از حوثی‌های یمن به عنوان یک برگه فشار برای منحرف کردن افکار و کاهش فشار بر روی نیروهای وابسته به خودش در عراق استفاده کرده‌است.

درگیری‌های مذهبی در یمن

اختلاف بین شیعه (زیدی‌ها) و سنی یکی از موضوعات اصلی در یمن بود که باعث درگیری‌هایی بین دو طرف هم شده بود. در دهه ۱۹۸۰ حسین بدرالدین حوثی از زیدی‌ها برای مقابله با به حاشیه رانده شدن شیعیان در یمن و تحت تأثیر انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۹۸۶ به این کشور سفر کرد. بعد از بازگشت به یمن حسین بدرالدین در سیاست‌های خود مانند مخالفت با آمریکا و اسرائیل در تبعیت از ایران قرار گرفت. در دهه ۱۹۹۰ بدرالدین به عنوان یکی از نمایندگان پارلمان یمن انتخاب شد و در نهایت در دهه اول قرن بیست و یکم رهبر جنبش حوثی‌ها شد. جنبش حوثی‌ها خیلی سریع به یک معضل برای علی عبدالله صالح تبدیل شد و صالح حوثی‌ها را متهم می‌کرد که آن‌ها در صدد سرنگونی وی هستند ولی حوثی‌ها تأکید می‌کردند که هدفشان افزایش قدرت زیدی‌های بطور عام است. دو طرف برای نزدیک به یک دهه با یکدیگر در جنگ بودند و هزاران نفر کشته و بی خانمان شدند. حسین بدرالدین در اولین جنگ با نیروهای ارتش علی عبدالله صالح کشته شد و برادرش عبدالمالک بدرالدین جایگزین وی شد. در سال ۲۰۰۹ درگیری بین دولت و حوثی‌ها به اوج خود رسید، حوثی‌ها به دلیل نیازشان به سلاح و مهمات و کشور قابل تکیه بیش از پیش به ایران نزدیک شدند.
در سال ۲۰۱۱ با رسیدن بهار عربی، مردم یمن در مخالفت با علی عبدالله صالح به خیابان‌ها ریختند و حوثی‌ها هم از مردم حمایت کردند و در نتیجه حکومت علی عبدالله صالح بعد از ۳۷ سال پایان یافت و معاون وی عبدربه منصور هادی به عنوان رئیس جمهور یمن انتخاب شد.

طرح سرنگونی رئیس جمهوری قانونی

بعد از مدت کوتاهی از سقوط دولت علی عبدالله صالح، وی در صدد مقابله با عبد ربه منصور برآمد و با بکارگیری شبکه تحت نفوذ وی در بین نیروهای مسلح یمن و آژانس‌های اطلاعاتی یمن به حوثی‌ها پیوست تا عبد ربه را سرنگون کنند. حوثی‌ها ضمن رد مذاکرات سیاسی از وضعیت بی‌ثبات یمن استفاده کرده و با کمک تسلیحاتی و مشورتی ایران و به یمن اتحاد با علی عبدالله صالح، دست به یک پیشروی سریع زدند و در اکتبر ۲۰۱۴ صنعا پایتخت یمن را به تصرف خود درآوردند بطوری که عبد ربه منصور به عربستان فرار کرد. بعد از آن بود که پروازهای تهران به صنعا چهار برابر شد که حامل سلاح و مشاورین نظامی بودند. حوثی‌ها با کمک‌های تسلیحاتی که از طرف تهران دریافت کرده بودند به پیشروی‌های خود ادامه دادند و در سال ۲۰۱۵ در شرف تصرف شهر بندری عدن آخرین سنگر باقی‌مانده دولت قانونی یمن بودند. این در حالی بود که بعد از تصرف صنعا دولت قانون یمن و بسیاری از سفارتخانه‌ها به عدن منتقل شده بود و در صورتی که عدن به تصرف حوثی‌ها درمی‌آمد می‌توان گفت که یمن بدست حوثی‌ها می‌افتاد.

عملیات توفان قاطع

در ۲۶ مارس ۲۰۱۵ عربستان سعودی و متحدینش در یک کمپین نظامی برای بازگردندان ثبات به یمن عملیات توفان قاطع را شروع کردند. هدف عربستان از این حمله برقراری نظم و اجرای قطعنامه ۲۲۱۶ سازمان ملل و بازگرداندن دولت مشروع یمن به صنعا بود. برای عربستان پذیرش یک دولت شیعه تحت نفوذ ایران قابل تحمل نبود و در صورتی که حوثی‌ها موفق به تصرف یمن می‌شدند سرآغازی برای ناامنی در کشور عربستان می‌شد.

گسترش روابط ایران با حوثی‌ها

در سال ۲۰۱۵ چند هیئت حوثی به ایران رفته و چندین توافقنامه اقتصادی بین دو طرف امضا شد. از فوریه ۲۰۱۵ ایران روزانه یک پرواز مستقیم به صنعا داشت و بر اثر توافقی بین ایران و حوثی‌ها، ایران، بازسازی بندر الحدیده در نزدیکی باب‌المندب را در دستور کار خود قرار داده بود.

ارسال سلاح و مشاور نظامی

ایران در ابتدا از طریق دریای عرب و تنگه باب‌المندب سلاح و موشک‌های خود را حوثی‌ها ارسال می‌کرد، ولی بعد از افشای آن، و استقرار کشتی‌های آمریکایی عملاً ایران از این طریق دیگر امکان انتقال سلاح به یمن را دیگر نداشت لذا دو مسیر دیگر برای این کار انتخاب کرد یکی از طریق سومالی بود که سلاح‌های خود را از طریق دریا به سومالی و از آنجا به حوثی‌ها می‌فرستاد و مسیر دیگر از طریق کشور عمان بود که مرز زمینی طولانی با یمن دارد. نمونه‌هایی از این کمک رسانی‌ها:

روابط ایران و حوثی‌های یمن

حوثی‌ها از شیعیان زیدی هستند که از نظر اعتقادی به شیعیان دوزاده امامی در ایران و عراق و لبنان نزدیک هستند، این گروه نام خود راز یکی از رهبران خود بنام بدرالدین الحوثی گرفته‌است و در حال حاضر نیز فرزند این فرد رهبری سیاسی حوثی‌ها را بعهده دارد. زیدی‌ها قبل از آن بیش از هزار سال در یمن قدرت سیاسی را بدست داشتند تا اینکه در کودتای سال ۱۳۴۰ علیه حکومت زیدیه در معرض خط جدی نابودی قرار گرفتند بطوری که بخش زیادی از زیدیان یمن به مذهب سنی گرویدند. بعد از انقلاب ایران این اقلیت شیعه در یمن جان گرفت و عصام العماد یکی از مفتیان سابق سنی که به شیعه گرویده، گفته‌است که اگر انقلاب اسلامی ایران نبود مذهب زیدی در یمن از بین می‌رفت.
بعد از انقلاب ایران و انتشار کتاب‌های شیعه در این کشور زیدی‌ها به مذهب زیدی خود برگشتند و ایران نه تنها موجب بازگشت زیدی‌ها به شیعه شد بلکه باعث زنده شدن فرهنگ جهادی در بین آن‌ها گردید.
حوثی‌ها بعد از وحدت دو یمن شمالی و جنوبی با تأسیس حزب الحق موجودیت خود را اعلام کردند و به یکی از مهم‌ترین نیروهای سیاسی مذهبی این کشور تبدیل شدند. از افراد اصلی این حزب سید حسین الحوثی بود که تحت تأثیر خمینی قرار داشت و در زمینه مبارزه با آمریکا و اسرائیل از خمینی تبعیت می‌کرد. این فرد در جنگ دولت با حوثی‌ها در سال ۱۳۸۲ کشته شد.
شورشیان حوثی در یمن دستورات خود را از می‌گیرند. ایران از حوثی‌های یمن به عنوان یک برگه فشار برای منحرف کردن افکار و کاهش فشار بر روی نیروهای وابسته به خودش در عراق استفاده کرده‌است.