پرسش و پاسخ تعاملی

تعامل در سیستم‌های پرسش و پاسخ

در سیستم‌های پرسش و پاسخ که شکل پیچیده‌تری از سیستم‌های بازیابی اطلاعات هستند، کاربر در هر بار نوبت‌گیری فقط می‌تواند یک پرسش به صورت مستقل از پرسش‌های پیشین مطرح نماید تا سیستم با استفاده از تکنیک‌های موجود پاسخ احتمالی را به صورت کوتاه بازگرداند. پس از پایان فرایند پاسخگویی، سیستم پرسش مطرح شده و پاسخ آن را از حافظه خود پاک می‌کند. عدم وجود حافظه در این سیستم‌ها مطرح‌شدن مجموعه‌ای از سوالات مرتبط با یکدیگر را توسط کاربر غیرممکن می‌سازد. علاوه بر این، موفقیت جستجو در این سیستم‌ها به نوع پرسش مطرح شده بستگی دارد. بعضی سوالات مطرح شده ساده بوده و پاسخگویی به آن‌ها به راحتی انجام می‌شود. در مقابل سوالات پیچیده‌ای مطرح می‌شوند که پاسخگویی به آن‌ها نیازمند طرح توضیحات اضافی از سوی کاربر می‌باشد. این محدودیت‌ها سبب می‌شود تا در بسیاری از موارد کاربران در یافتن پاسخ صحیح با مشکل مواجه شوند.
استفاده از مکالمات تعاملی در ارتباطات روزمره مردم را قادر می‌سازد که در صورت لزوم سخن خود را تصدیق یا اصلاح نمایند. این در حالیست که در سیستم‌های پرسش و پاسخ اتوماتیک امکان برقراری تعامل دو طرفه بین کاربر و سیستم وجود ندارد و کاربران قادر به ارائه توضیح اصلاحی دربارهٔ نیاز اطلاعاتی خود نیستند. به‌علاوه سیستم نیز نمی‌تواند با طرح پرسش‌های خود از کاربر، جهت رفع ابهامات احتمالی در سوالات مطرح شده اقدام نماید. بدین ترتیب دسترسی به اطلاعات موردنظر در اولین پرسش و پاسخ چندان آسان نیست. در مقابل، سیستم‌های پرسش و پاسخ مبتنی بر تعامل امکان انجام مکالمات تعاملی و دو سویه بین کاربر و سیستم را فراهم نموده و رفع ابهام از سوالات مطرح شده توسط کاربر و تصحیح پاسخ‌های ارائه شده توسط سیستم را امکان‌پذیر می‌نمایند. همچنین در این سیستم‌ها تاریخچه گفتگو در حافظه نگهداشته می‌شود و بنابراین کاربر قادر خواهد بود مجموعه‌ای از سوالات مرتبط با یکدیگر را از سیستم بپرسد.
استفاده از سیستم‌های پرسش و پاسخ تعاملی جستجوی اطلاعات را تسهیل نموده و دقت پاسخگویی را افزایش می‌دهد.

تاریخچه

اولین سیستم‌های محاوره‌ای نظیر ELIZA از یک پایگاه داده خاص و ساختاریافته به عنوان منبع دانش استفاده می‌کردند. این سیستم‌ها فقط قابلیت پاسخگویی به پرسش‌های مطرح شده در زمینه‌های محدود را داشتند. سپس سیستم‌های تعاملی دیگری با افزودن مدیریت محدود به سیستم QA طراحی شدند. این سیستم‌ها محدودیت‌ها در سؤال را شناسایی کرده و در صورتی‌که نیاز باشد برای اصلاح آن‌ها با کاربر وارد تعامل می‌شوند. از جمله این سیستم‌ها می‌توان به سیستمی اشاره کرد که توسط کیو و گرین جهت دسترسی به اطلاعات پرواز طراحی شده‌است. همچنین رایزر و لمون در سال ۲۰۰۹ سیستمی را با بکارگیری روش یادگیری تقویتی ارائه نمودند که محدود به دامنه خاص می‌باشد. این سیستم‌ها Frame-based بوده و چنانچه پس از مقداردهی فیلدهای مربوطه توسط کاربر پاسخ مناسبی یافت نشود، سیستم با هدف درخواست تغییر سؤال یا توضیح با کاربر وارد تعامل می‌شود. دورنسکیو و اوراسان سیستم پرسش و پاسخ تعاملی در چهارچوب (QALL-ME) طراحی کردند که جزء سیستم‌های QA دامنه محدود محسوب می‌شود و از تکنیک‌های پیچیده پردازش زبان طبیعی استفاده می‌کند. کوارترونی و ماناندار یک سیستمIQA پیشنهاد کردند که ترکیبی از سیستم QA دامنه باز و چت‌بات است. این سیستم از زبان AIML و رویکرد تطابق الگو استفاده می‌کند. محققی به نام تانگ یک سیستم پرسش و پاسخ تعاملی جهت پاسخگویی به سوالات چینی طراحی کرده‌است که از شبکه معنایی و پارسرهای موجود در زبان چینی استفاده می‌کند. کنستانتینوا سیستم پرسش و پاسخی محدود به دامنه خاص و دارای منابع متنی نیمه ساخت‌یافته طراحی کرده‌است که از طریق برقراری تعامل و اطلاع از نیازمندی کاربران، به آن‌ها در انتخاب و خرید تلفن همراه مورد نظرشان کمک می‌کند.

ارزیابی سیستم‌های پرسش و پاسخ تعاملی

ارزیابی سیستم‌های پرسش و پاسخ تعاملی به منظور تعیین و ارتقای کارایی آن‌ها از اهمیت زیادی برخوردار است. با این وجود هنوز روش استاندارد و مخصوصی برای ارزیابی این سیستم‌ها ارائه نشده است و ارزیابی معمولاً با استفاده از روش‌های ارزیابی سیستم‌های پرسش و پاسخ اتوماتیک و نیز سیستم‌های مکالمه محور صورت می‌گیرد. در ارزیابی سیستم‌های پرسش و پاسخ تعاملی علاوه بر ارزیابی کمی از ارزیابی کیفی نیز استفاده می‌شود که نیازمند مشارکت کاربران در فرایند ارزیابی برای تعیین میزان موفقیت تعامل بین سیستم و کاربر می‌باشد.
هدف از ارزیابی کمی سیستم‌های پرسش و پاسخ تعاملی، تعیین میزان صحت پاسخ بازگردانده شده توسط این سیستم‌ها می‌باشد. این ارزیابی، اطلاعات کافی دربارهٔ کیفیت تعامل سیستم با کاربر و اینکه آیا تعامل موفقیت‌آمیز خاتمه یافته‌است یا خیر، ارائه نمی‌کند. به همین دلیل علاوه بر ارزیابی کمی، این سیستم‌ها از نظر کیفی نیز مورد سنجش و ارزیابی قرار می‌گیرند تا کیفیت تعامل سیستم با کاربر و میزان رضایتمندی کاربر تعیین شود. جهت ارزیابی کیفیت تعامل، معمولاً پرسشنامه‌ای تهیه شده و در اختیار کاربران قرار می‌گیرد تا با تکمیل آن میزان رضایت خود را از کیفیت تعامل اعلام کنند.