ایرنه

شریک امپراتوری و فرمانروایی مشترک با کنستانتین ششم

ایرنه همسر لئوی چهارم، امپراتور وقت بیزانس بود. با مرگ لئو در ۷۸۰، پسر ۱۰ سالهٔ آنان کنستانتین با عنوان کنستانتین ششم تحت سرپرستی مادرش ایرنه به امپراتوری رسید. اما خردسالی امپراتور جدید سبب شد تا ایرنه به عنوان نایب‌السلطنه تمام زمام امور را در دست گیرد و هم‌زمان به عنوان امپراتور مشترک و حاکم اصلی رسما همراه با فرزندش به صورت مشترک فرمانروایی کند و چرا که کنستانتین کوچک بود و تماما در زیر سایه قدرت مادرش بود به همین خاطر ایرنه به تنهایی بر امپراتوری بیزانس حکومت می کرد. ایرنه همچنین در همان سال موفق شد تا نقشه‌ای را که به نظر می‌رسید از جانب آیکونکلاست‌ها (بت‌شکنان یا محالفان استفاده از شمایل‌های مذهبی) برای بر تخت نشاندن نیکه‌فوروس، برادر ناتنی لئو کشیده شده بود را خنثی نمود.

رفع ممنوعیت به‌کارگیری شمایل‌های مذهبی

ایرنه علاقه‌مند بود تا بار دیگر استفاده از شمایل‌های مذهبی را که به‌کارگیریشان در ۷۳۰ ممنوع شده بود را رواج دهد. به همین منظور او تاراسیوس، یکی از حامیان خود را به اسقف‌اعظمی قسطنطنیه منصوب کرد و پس از آن، خواهان تشکیل شورایی کلیسایی در رابطه با این موضوع شد. این جلسه در ۷۸۶ در قسطنطنیه تشکیل گردید ولی دخالت سربازان شمایل‌شکنی که در شهر حضور داشتند آن را ناتمام گذارد. با این حال جلسهٔ دیگری که توسط کلیسای کاتولیک روم و کلیسای ارتودوکس شرق با عنوان هفتمین شورای جهانی شناخته شد در سال ۷۸۷ در نیکائه‌آ برگزار گردید که نتیجهٔ آن تصویب دوبارهٔ استفاده از شمایل‌های مذهبی در سرزمین امپراتوری بود.

برکناری از قدرت و بازگشت مجدد به قدرت امپراتوری

کنستانتین که اینک به سن بلوغ رسیده بود نسبت به نفوذ اقتدارگرایانهٔ و مخرب و حکومت مستقل مادرش بر امپراتوری احساس نارضایتی می‌کرد و سعی کرد تا قدرت را خود در دست گیرد، اما تلاش‌هایش توسط مادرش سرکوب شد. با این حال درخواست ایرنه از سپاهیان برای به رسمیت شناختننش به عنوان حاکم ارشد و پسرش را به عنوان حاکم دوم به رسمیت بشناسند. این درخواست موجب خشم نیروهای حاضر در آسیای صغیر گردید و آنان در ۷۹۰ کنستانتین ششم را تنها امپراتور و فرمانروای وقت امپراتوری اعلام داشتند و به حکمرانی مشترک مادر با پسر پایان دادن؛ و به دنبال این اتفاق ایرنه از دربار اخراج شد اما در ۷۹۲ کنستانتین بار دیگر به مادرش اجازهٔ بازگشت داد و او را در اداره کشور با خود شریک ساخت و او را به عنوان امپراتور با خود به صورت رسماً معرفی کرد و بیش از پیش از فرمان مادرش اطاعت می‌کرد.

برکناری کنستانتین و حکومت امپراتریس فرمانروا ایرنه به‌تنهایی

در ۷۹۶ کنستانتین همسرش را طلاق داد تا با معشوقه‌اش تئودوته ازدواج نماید. افکار عمومی این حرکت او را اقدامی ناشایست قلمداد نمود و ایرنه با بهره‌برداری از موقعیت پیش‌آمده و با همدستی با تمام اسقف‌ها و درباریان و لشکریان در اروپا توطئه‌ای را علیه پسرش ترتیب داد. کنستانتین در سال ۷۹۷ به دستور ایرنه دستگیر گردید و چشمانش را به فرمان مادرش کور کردند.
ایرنه سپس خود را تنها امپراتور (و نه امپراتریس) روم شرقی خواند و به امپراتوری مشترک خود و فرزندش پایان داد و به‌مدت ۵ سال بر آن سرزمین حکومت کرد.

برکناری از قدرت و تبعید

ایرنه در ۷۹۸ به برقراری روابط دیپلماتیک با شارلمانی پرداخت و در ۸۰۲ چنین عنوان شد که آن دو نفر قصد ازدواج با یکدیگر را دارند. اما این طرح بنا به گفتهٔ تئوفانس، مورخ بیزانسی توسط یکی از خاصگان ایرنه عقیم گذاشته شد. در همان سال ایرنه طی توطئه‌ای از سوی مقامات و فرماندهان از قدرت خلع و سرانجام نیکه‌فوروس به‌جای او بر تخت امپراتوری نشست.
ایرنه را ابتدا به جزیره پرینکیپو (بویوک آدای کنونی) و سپس به لسبوس تبعید کردند و او در همان‌جا در ۹ اوت ۸۰۳ درگذشت.

تقدیس ایرنه

تعصب مذهبی ایرنه و تلاش‌هایش برای رفع ممنوعیت استفاده از شمایل‌ها و تمثال‌های مذهبی سبب شد تا کلیسای ارتودوکس یونان او را به عنوان یکی از قدیسه‌های خود اعلام دارد و هرساله روز نهم اوت را به یاد او جشن گیرند.