دانشگاه کابل

پیشینه

دانشگاه کابل، به عنوان نخستین نهاد آموزش عالی در افغانستان، در سال ۱۳۱۱ خورشیدی تأسیس شد. در سال ۱۳۱۱ ه‍.ش / ۱۹۳۲ م. عصر محمد نادرشاه نخستین پایه دانشکده کابل نهاده شد و دانشکده طبی کابل (دانشکده علوم طبی کابل) تأسیس گردید. دانشکده مذکور در آن زمان تحت سرپرستی دو تن از متخصصین افغان بنام‌های پرفیسور دکتر محمد فیس ملکزاده و امین‌الله طاهری بود، در سال ۱۳۱۷ ه‍.ش / ۱۹۳۸ م. (یعنی در عصر محمد ظاهرشاه)دانشکده حقوق و علوم سیاسی و در تاریخ ۱۳۲۲ ه‍.ش / ۱۹۴۳ م. دنشکده سیانس و در سال ۱۳۲۳ ه‍.ش / ۱۹۴۴ م. دانشکده ادبیات تأسیس گردید. وجود این دانشکده‌ها سبب شد که دولت افغانستان قدم بزرگ‌تری بردارد و بنیاد دانشکده کابل را بگذارد. بدین قرار، در سال ۱۳۲۵ ه‍.ش / ۱۹۴۶ م. محفل بزرگی برای تأسیس دانشکده کابل منعقد شد.
دانشگاه کابل دارای پانزده دانشکده می‌باشد، کابل بستر خوب فعالیت‌های سیاسی برای احزاب سیاسی بوده و همیشه مورد استفادهٔ سوء قرار گرفته‌است. روی این ملحوظ، دنشگاه کابل در تغییر حکومت‌های پیشین نقش مهمی داشته‌است. در دانشگاه کابل با مخالفت‌های شدید بین پشتو زبان‌ها و فارسی‌زبان‌ها جریان داشته و در پهلوی این تعصبات، تعصبات مذهبی، سن و سال استادان کهن‌سال و جوان نیز جزو چالش‌های جدید در سر راه نوسازی و شگوفایی دانشگاه کابل است. استادان کهن‌سال بیشتر با جزوه‌های کهنه آراسته بوده در حالی که استادان جوان بیشتر آرزو دارند تا خلأ بزرگی که بین فناوری جدید و سیستم کهنه و فرسوده گذشته وجود دارد از بین برده شود. قابل یادآوریست که دانشگاه کابل در دو بخش روزانه و شبانه به تدریس می‌پردازد.

بازسازی

در ماه ژانویهٔ سال ۲۰۰۴ میلادی این دانشگاه فقط دارای ۲۴ عدد کامپیوتر و یک عدد گوشی ضربان سنج طبی بود، در نتیجه فعالیت دوبارهٔ این دنشگاه با هزینه‌ای معادل ۶۴ میلیون دالر آمریکایی برآورد شده بود. بنابراین به منظور برداشتن گامی در پروسهٔ ترمیم، دانشگاه کابل مشارکتی همراه با چهار دانشگاه خارجی که شامل دانشگاه پردیو و دانشگاه آریزونا از ایالت متحده آمریکا هم می‌شد آغاز نمود.
در سال ۲۰۰۷ میلادی کشور ایران، همسایهٔ غربی افغانستان، تعداد ۲۵٬۰۰۰ کتاب را به دانشگاه کابل اهدا نموده و مبلغ ۸۰۰٬۰۰۰ دالر آمریکایی نیز برای اهداء به بخش دندانپزشکی این دانشگاه اختصاص داده‌است.
در ماه ژوئیه سال ۲۰۱۰ میلادی، پاکستان همسایهٔ دیگر افغانستان نیز یک پروژهٔ ساختمانی با هزینه‌ای معادل ۱۰ میلیون دالر آمریکایی را به منظور بازسازی قسمت هنر دانشگاه کابل بنا نمودند.

بناهای دانشگاه کابل

نخستین بنای دانشگاه کابل ساختمان دانشکده پزشکی و ملحقات آن است که مدت‌ها قبل از اعمار و تمرکز دانشکده‌ها و اداره دانشکده در محوطه موجوده بنا شده‌است.
متعاقب آن عمارت دانشکده‌های علوم طبیعی و فارمسی (داروسازی) که نزدیک یکدیگر قرار دارند، به آن افزوده شد. تهداب ساختمان اداری و دانشکده‌های دنشگاه در سال ۱۳۲۳ گذاشته شد و در سال ۱۳۴۳ دنشگاه به این ساختمان انتقال یافت. قبل از آن بعضی از دانشکده‌ها به صورت پراکنده و دور از هم دیگر در نقاط مختلف شهر به فاصله‌های بعید از ریاست پوهنتون که گاهی در تعمیر انستیتوت کیمیا واقع پل باغ عمومی و گاهی در شهر نو قرار داشت. دانشکده‌ها از خود لیلیه‌های جداگانه داشتند که آن هم در نقاط مختلف شهر پراکنده بود.
اعمار و انتقال دنشگاه با تمام موسسات و ادارات مربوط آن به محوطه و تعمیر جدید به دانشگاه روح تازه‌ای بخشید. دانشکده‌ها دور هم جمع شدند. کتابخانه دانشگاه در عمارت موجوده که دارای تالارهای بزرگ و بخش‌های مختلف است، مرکزیت حاصل نموده و با سامان و لوازم روز مجهز ساخته شد. دنشگاه برای انجام فعالیت‌های آکادمیک و کلتوری یک ادیتوریم عصری را در مرکز محوطه خود جا داد. همچنان برای اجرای ورزش‌ها و بازی‌های دسته جمعی و انفرادی دارای یک جمنازیم نیز گردید.
دانشکده‌های دانشگاه کابل از نقاط مختلف شهر کابل دور هم جمع شده بعضی در مجتمع مستقل و بعضاً به صورت مشترک در یک عمارت ولی بزرگ و دو طبقه‌ای جایگزین شدند. دانشکده حقوق و علوم سیاسی، ادبیات، علوم طبیعی، اقتصاد، شرعیات، تعلیم و تربیه با ریاست و دفاتر مرکزی دنشگاه در تعمیر مرکزی که با ادیتوریم پیوست است، جایگزین شدند. دانشکده مهندسی و دانشکده کشاورزی در عمارت مستقل، مجهز با تمام وسایل تدریس عملی و نظری نقل مکان کرد. تمام محصلین در لیلیه عمومی «چهار باله» سه طبقه‌ای که در وسط آن کافه تریا و دفاتر، آشپزخانه با انبارها و ذخیره خانه‌ها قرار دارد، که فضای دوستانه را بین محصلین ایجاد کرده‌است.
با اعمار و تکمیل بناهای جدید ۹۵ اتاقی در سال ۱۳۶۰، دانشکده‌های ادبیات و علوم انسانی، اقتصاد و دانشکده طب کابل در آن مستقر گردید.
عمارات جدید یکی به تعقیب دیگر در سال ۱۳۶۱ و اوایل سال ۱۳۶۲، اولی به نام انستیتوت کیمیا، جدیدترین و مجهزترین ساختمان دو طبقه‌ای با طراحی خاص دانشگاه و دیگری به نام اتاق‌های درسی «سه باله» و سه منزله که در آن دانشکده علوم وترنری و دانشکده زمین‌شناسی انتقال یافت، برای استفاده و بهره‌برداری آماده شد.

استادان دانشگاه کابل

دوره دوم فعالیت این دانشگاه در حقیقت دروه انتقالی دولت اسلامی افغانستان بعد از طالبان (سال ۲۰۰۲ م) می‌باشد و این دانشگاه تلاش دارد که حداقل آن اعتبار از دست رفته قبلی خویش را بدست آورد که این امر فقط با استادان مجرب و متخصص امکانپذیر خواهد بود.