ابوالقاسم خزعلی

زندگی شخصی

ابوالقاسم خزعلی، در سال۱۳۰۴ در بروجرد به دنیا آمد. مادرش ربابه نام داشت و پدرش غلامرضا، پیشه‌اش ندافی بود. در همان شهر به مدرسه رفت تا این که در ۱۰ سالگی به همراه خانواده به مشهد نقل مکان کرد. وی دوره ابتدایی را در مدرسه نواب و ابن یمین مشهد به اتمام رساند.

تحصیلات حوزوی

وی تحصیل علوم دینی را در سال ۱۳۲۱ در حوزه علمیه مشهد آغاز کرد؛ صرف و نحو را نزد علی‌اکبر دامغانی فرا گرفت و کتاب مغنی اللبیب را نزد محقق قوچانی خواند. معالم، لمعه و قوانین را نزد سید احمد یزدی آموخت و رسائل، مکاسب و کفایه را نزد هاشم قزوینی و بخشی از کفایه را نیز نزد مجتبی قزوینی فرا گرفت.
او در سال ۱۳۲۷ راهی قم شد و در درس خارج فقه سید حسین طباطبائی بروجردی و خارج اصول سید روح‌الله خمینی حضور پیدا کرد. وی همچنین مدتی در محضر محمدتقی بهجت تلمذ کرد. در بخش فلسفه، اشارات را نزد جواد خندق‌آبادی تهرانی خواند و در درس منظومه و اسفار سید محمدحسین طباطبایی حاضر شد.
تنها اثری که از وی به چاپ رسیده، تفسیر سوره فاتحة الکتاب نام دارد.

خانواده

ابوالقاسم خزعلی در سال ۱۳۲۷ با طاهره کلباسی فرزند شیخ محمود کلباسی ازدواج کرد که حاصل این ازدواج ۹ فرزند بود. به گفتهٔ او، حسین یکی از پسرانش در تاریخ اردیبهشت ۱۳۵۷ در شهر قم و در جریان ناآرامی‌های انقلاب، مورد اصابت گلوله قرار گرفت و کشته شد.
مهدی خزعلی فرزند دیگر اوست که در سال‌های بعد از انتخابات ۸۸ بارها به زندان افتاده‌است. در سال ۱۳۸۸ و در پی مواضع مهدی در حمایت از جنبش سبز ابوالقاسم خزعلی طی بیانیه‌ای از پسرش اعلام برائت نمود و وی را منحرف از راه مستقیم خواند. دختر او انسیه خزعلی رئیس سابق دانشگاه الزهرا است. دختر دیگر او کبری رئیس سابق شورای فرهنگی اجتماعی زنان و خانواده شورای عالی انقلاب فرهنگی بوده‌است.
فرزند کوچک او محمدحسین از خوانندگان موسیقی پاپ با نام هنری سمیر زند است. در سال ۲۰۱۲ میلادی آهنگی از محمدحسین منتشر شد که در آن حبیب محبیان را همراهی می‌کند.

فعالیت‌های قبل از انقلاب

ابوالقاسم خزعلی، در پیش از انقلاب ۱۳۵۷ یک بار در زندان قزل‌قلعه زندانی و سه‌بار نیز به شهرهایی مثل گناوه و زابل تبعید شد. اولین بار در سال‌های پایانی دهه ۱۳۳۰ بود که به سه سال تبعید به گناباد محکوم شد که به دلیل وساطت آیت‌الله بروجردی در دربار، از تبعید خلاصی می‌یابد.
خزعلی در طول سال‌های ۱۳۴۸ و ۴۹ به دعوت مرتضی مطهری با حسینیه ارشاد همکاری می‌کرد و در طول این مدت تعداد ۱۲ سخنرانی در این مکان انجام داد.

شورای نگهبان

خزعلی که آذر ۱۳۵۸ طی حکمی از سوی سید روح‌الله خمینی مسئول رسیدگی به مشکلات خوزستان شده بود، پس از استعفای مهدوی کنی در بهمن ۱۳۵۹ با حکم آیت‌الله خمینی به عنوان یکی از شش فقیه به عضویت شورای نگهبان منصوب شد حکمش در سال ۱۳۶۵ تمدید شد، و در مرداد ۱۳۷۸ از عضویت در این شورا استعفا داد. خود وی دربارهٔ دلایل استعفایش در برنامه‌ای تلویزیونی چنین گفت: «در همین دوره [آخر شورای نگهبان] در منزلی زندگی می‌کردم که ۶ طبقه بود که یکی از طبقات آن متعلق به من و باقی آن برای دیگران بود اما بعضی‌ها فکر می‌کردند که هر ۶ طبقه متعلق به من است و تصور می‌کردند خزعلی از ساده زیستی فاصله گرفته و حتی نیامدند سؤال کنند، از این جهت بود که بنا شد من دیگر در شورای نگهبان نباشم».

انجمن حجتیه

ابوالقاسم خزعلی همواره از انجمن حجتیه حمایت می‌کرد و در جلسات آن‌ها شرکت می‌کرد. وی در مصاحبه‌ای با ایسنا عنوان کرد که ما انجمن حجتیه را قبول داریم و از آن دفاع می‌کنیم با این حال وی به‌طور رسمی در تشکیلات حجتیه وارد نشد. خزعلی پس از انقلاب و در سال ۱۳۵۸ و به پیشنهاد مرتضی مطهری نماینده آیت‌الله خمینی در انجمن حجتیه شد ولی خمینی در سال ۱۳۶۰ از ادامه نمایندگی وی خودداری کرد. وی در شرح این ماجرا گفته‌است: «من از طرف امام در انجمن نماینده شدم نه عضو آنها، بعد که رفته بودند و زده بودند، گفتم آقا این‌طور نیست، گفتند دیگر نمایندگی را برداشتیم، دیگر نماینده من نباش».

درگذشت

وی در بامداد چهارشنبه ۲۵ شهریور ۱۳۹۴ پس از یک دوره طولانی بیماری و کهولت سن درگذشت. مراسم تشییع جنازه وی صبح روز پنجشنبه ۲۶ شهریور ۱۳۹۴ در دانشگاه تهران برگزار شد. پیکر وی به مشهد منتقل و در حرم رضوی به خاک سپرده شد.
طاهره کلباسی، همسر وی نیز صبح چهارشنبه ۲۰ دی ۱۳۹۶ بر اثر کهولت سن درگذشت.

حمایت از دولت احمدی‌نژاد

وی در کنار مصباح یزدی از حامیان جدی احمدی‌نژاد در میان روحانیون به‌شمار می‌رفت. وی معتقد بود که خدا احمدی‌نژاد را آورده:
به حمدالله به خاطر جدیتی که وارد کار شده ۱۰ وزیر لوح پشتیبانی گرفته‌اند و همچنین ۱۱ کشور یا ۱۳ کشور مانند هلند، آلمان، بلژیک، چهار پنج تا از کشورهای اطراف خلیج فارس و دریای خزر با ایران هم‌پیمان شده‌اند که این‌ها حاصل همت در کارها است.
وی هم‌چنین احمدی‌نژاد را باعث سربلندی مسلمانان جهان خواند. احمدی‌نژاد نیز در آذرماه ۱۳۸۸ نشان درجه یک خدمت به آیت‌الله خزعلی اعطا کرد.