علی‌اکبر رشاد

زندگینامه علمی

علی‌اکبر رشاد، دانش‌آموختهٔ حوزه‌های علمیهٔ تهران و قم است؛ وی دورهٔ مقدمات و سطح یک حوزه را طی سال‌های ۱۳۴۶ تا ۱۳۴۹، نزد آقایان کمالی، محمدزادهٔ مزینانی، علی افخمی (افخم‌رضایی)، مجتهد زنجانی نجفی، عبدالصمد خویی در تهران فراگرفت. سپس برای ادامهٔ تحصیل در ۱۳۴۹، به حوزهٔ علمیهٔ قم مهاجرت کرد و در مدرسهٔ علمیهٔ آیت‌الله العظمی گلپایگانی ـ که نخستین مرکز آموزشی تحت برنامه و به شیوهٔ جدید حوزهٔ قم قلمداد می‌شد ـ پذیرفته و مشغول به تحصیل شد.
وی پایه‌های سطح دو را نزد باکویی، حسن تهرانی، مختار امینیان گیلانی، سید جواد احمدی طالقانی، اشتهاردی، محمودی اشتهاردی، و صلواتی اراکی در این مدرسه سپری کرد. همچنین در همین دوره در دروس تفسیر و عقاید اسلامی شب‌زنده‌دار شیرازی، و دروس ادیان و فرق (یهودیت و مسیحیت، وهابیت و بهائیت) عبدالقائم شوشتری شرکت کرد.
رشاد سطح سه حوزه را نزد آقایان علی‌پناه اشتهاردی، محسن حرم‌پناهی قمی، مرتضی مقتدایی اصفهانی، مصطفی اعتمادی خواجوی تبریزی، سیدابوالفضل موسوی تبریزی (ریحانی)، مرتضی بنی‌فضل، آقا رسول موسوی تهرانی، ستودهٔ اراکی، قافی یزدی، سیدعلی محقق داماد و جعفر سبحانی تبریزی طی کرد. وی پس از اتمام سطوح سه‌گانهٔ حوزه، مجموعاً افزون بر بیست و پنج سال در دروس خارج فقه و اصول آقایان وحید خراسانی، علی مشکینی، حسینعلی منتظری (در قم) و سید علی خامنه‌ای و مجتبی تهرانی (در تهران) شرکت جست. ایشان مقارن فراگیری فقه و اصول، سطوح مختلف فلسفه را نیز نزد استادان دکتر احمد بهشتی، مرتضی مطهری، محمد محمدی گیلانی، فراگرفت.
مرتبهٔ علمی او استاد و در حوزه مدرس خارج فقه و اصول است.
وی همچنین سرپرست تدوین کتاب «دانشنامه امام علی علیه السلام» بوده‌است. او مباحثاتی با جان هیک داشته‌است.

فعالیت‌های علمی

علی‌اکبر رشاد، در سه دههٔ گذشته به تدریس سطوح عالیهٔ فقه و اصول، فلسفهٔ دین، فلسفه و عرفان در حوزهٔ تهران، و فلسفهٔ دین و کلام، تفسیر قرآن و منطق فهم دین، در دانشگاه‌های تهران و مشهد اشتغال داشته‌است. وی چندین کتاب منتشر و به گفته خویش بیش از سی جلد کتاب در دست تالیف دارد. همچنین وی پنجاه عنوان مقاله در زمینه‌های فلسفه، فلسفهٔ دین، کلام، علوم و معارف قرآنی، اندیشهٔ سیاسی، شعر و ادبیات، فقه، اصول، فلسفهٔ اصول تألیف و منتشر نموده‌است.
رشاد مؤسس و رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشهٔ اسلامی است، که از بزرگ‌ترین مراکز تحقیقاتی دینی و علمی غیردولتی ایران قلمداد می‌شود. این پژوهشگاه دارای پنج پژوهشکده و پنج مؤسسهٔ وابسته می‌باشد و مجموعاً مشتمل بر بیست گروه علمی در زمینه‌های فلسفه، معرفت‌شناسی، عرفان، قرآن‌پژوهی، فلسفهٔ دین، کلام، منطق فهم دین؛ اخلاق، فقه و حقوق، سیاست، اقتصاد، مدیریت اسلامی؛ غرب‌شناسی، تاریخ و تمدن، فرهنگ‌پژوهی، انقلاب اسلامی، ادبیات اندیشه و… است.
در بیست سال اخیر، در پژوهشگاه، چهار دانشنامه تحت نظر استاد رشاد با عنوان‌های: ۱. دانشنامهٔ امام علی (در سیزده جلد) ۲. دانشنامهٔ قرآن‌شناسی (بیست و پنج جلد، که شش جلد آن پایان پذیرفته) ۳. دانشنامهٔ سیرهٔ نبوی (پانزده جلد) که پس از حدود ۱۲ سال هیج جلدی منتشر نشده۴. دانشنامهٔ فرهنگ فاطمی (در شش جلد). تدوین شده یا در حال تدوین است.
رشاد مؤسس و رئیس حوزهٔ علمیهٔ امام رضا در تهران است که متشکل از چهار مدرسهٔ علمیه (رضائیه، ثامنیه، محمدیه، و مؤسسهٔ آموزش عالی) می‌باشد، یک مجتمع حوزوی جامعِ همهٔ پایه‌ها و سطوح آموزشی حوزوی و رشته‌های تخصصی (فلسفه، کلام، حقوق عمومی، حقوق خصوصی، جزا و…) است.
علی اکبر رشاد اکنون عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی، رئیس هیئت حمایت از کرسی‌های نظریه‌پردازی، رئیس شورای حوزه‌های علمیه استان تهران است و عضو شورای عالی الگوی اسلامی ـ ایرانیِ پیشرفت است؛ همچنین مؤسس انجمن جهانی فلسفهٔ دین اسلامی و عضو مؤسس انجمن علمی اصول فقه حوزه است.
سال ۱۳۸۸ نظریه وی با عنوان نظریه ابتنا از سوی دبیرخانه کرسی های نظریه پردازی بهجشنوارهٔ بین‌المللی فارابی معرفی شد و آن جشنواره کرسی وی را با عنواننظریه ابتناءبه عنوان کرسی برتر معرفی و بر اساس ساختار جشنواره جایزه مالی معین و تقدیرنامه‌هایی از سوی یونسکو، آیسسکو و ریاست جمهوری اسلامی ایران و وزارت علوم تحقیقات و فناوری ایران، به وی اعطا شد.
ایشان جهت ارائهٔ مقاله و سخن رانی در کنفرانس‌ها و مجامع علمی و فلسفی، به کشورهای مختلف از جمله: آلمان، آمریکا، اتریش، اسپانیا، الجزایر، امارات، انگلستان، ایتالیا، بوسنی، پاکستان، ترکیه، تونس، روسیه، سریلانکا، سوئیس، سودان، سوریه، عراق، عربستان، فرانسه، قبرس، لبنان، واتیکان، هند، یونان و … سفر کرده‌است.