تویوتومی هیده‌یوشی

پیشینه خانوادگی و سال‌های ابتدایی

پیشینه خانوادگی هیده‌یوشی چندان روشن نیست و اطلاعات متناقضی دربارهٔ آن وجود دارد. بر اساس کتاب تاریخی «تایکوسوجوکی» هیده‌یوشی در سال ۱۵۳۶ در ناحیه آیچی، ولایت اُواری (امروزه منطقهٔ ناکامورا در شهر ناگویا در استان آیچی) متولد شده، نام مادرش ناکا و نام پدرش کینوشیتا یائه‌مون بوده‌است. همچنین شغل پدر او آشیگارو (سرباز پیاده تفنگ‌دار) و در خدمت اودا نوبوهیده (پدر اودا نوبوناگا) ذکر شده‌است. اما به علت همزمان بودن تاریخ مرگ پدر هیده‌یوشی و ورود تفنگ به ژاپن توسط پرتغالی‌ها در سال ۱۵۴۳ صحت این گفته مورد تردید است. در کتاب تاریخی دیگری بنام «تویوکاگامی» نوشتهٔ تاکه‌ناکا شیگه‌کادو (۱۶۳۱–۱۵۷۳)، محل تولد یکسان است و ذکر شده که هیده‌یوشی از طبقات فقیر بوده اما نام پدر و مادر او در این کتاب نامشخص است. در کتاب تایکوکی زمان تولد ۶ فوریه ۱۵۳۷ ذکر شده و این تاریخ بیشتر مورد قبول محققان است. همچنین در این کتاب آمده که نام خانوادگی «کینوشیتا» نام خانوادگی پدر همسر اصلی او اونه بوده و همین موضوع در بین محققان این تردید را به وجود آورده که شاید هیده‌یوشی به علت پایین بودن طبقه اجتماعی به رسم آن زمان فاقد نام خانوادگی بوده و نام «کینوشیتا» را از پدر خود به ارث نبرده بلکه پس از ازدواج نام خانوادگی پدرزنش را بر خود گذاشته است. در کتاب تاریخ ژاپن نوشتهٔ لوئیس فرویس، آمده هیده‌یوشی فرزند کشاورز فقیری بوده‌است.
در مورد دوران کودکی او این روایت بسیار رایج است که مادر او ناکا پس از مرگ پدر هیده‌یوشی با چیکو آمی ازدواج مجدد می‌کند. هیده‌یوشی با ناپدریش ناسازگاری داشته و همواره تحت آزار قرار می‌گرفته به همین علت در سن ۱۵ سالگی مقداری مال به عنوان ارث پدری گرفته و به امید اینکه یک سامورایی شود خانه را ترک می‌کند. پس از آن وی مدتی به فروش سوزن مشغول بوده‌است.

شغل‌های اولیه

هیده‌یوشی در سن ۱۶ سالگی از ولایت خود خارج شد و برای اینکه بتواند یک سامورایی شود راهی سونپو مقر دایمیوی پرقدرت شرق ژاپن، ایماگاوا یوشیموتو شد. در هنگام گذر از ولایت مابین یعنی ولایت توتومی به یکی از خدمتگذاران خاندان ایماگاوا بنام ماتسوشیتا یوکی‌تسونا برخورد. یوکی‌تسونا از او خواست تا برای او کار کند. هیده‌یوشی به مدت دو سال در خدمت یوکی‌تسونا بود سپس در سن ۱۸ سالگی بار دیگر به ولایت اُواری برگشت. برای بازگشت او دو دلیل متفاوت در کتاب‌های تاریخی مطرح شده‌است. در تایکو سوسه‌ایکی آمده به دلیل اینکه هیده‌یوشی بسیار در کارش دقیق و کوشا بود، حسادت دیگران را برانگیخته و مورد آزار و اذیت همکاران خود قرار گرفته‌است. به همین علت وی بعد از گرفتن مقداری پول از اربابش به ولایتش برگشته اما در هوآن تایکوکی ذکر شده که هیده‌یوشی مقداری پول از یوکی‌تسونا برای خرید جنس به امانت گرفته و با همان پول به ولایت اُواری برگشته است.
هیدیوشی پس از بازگشت به ولایت اُواری با واسطهٔ یکی از آشنایانش به خدمت اودا نوبوناگا در می‌آید. در ابتدا وظیفه او کمک به سوار شدن اربابش بر اسب یا گذاشتن صندل جلویٍ پای نوبوناگا بوده تا اینکه بر اساس داستان‌های رایج، یک بار که نوبوناگا در هوای سرد زمستانی هنگام خارج شدن از داخل محل اقامتش می‌بیند که هیده‌یوشی صندل او را به سینه خود فشرده تا آن را گرم کند، تحت تأثیر ملاحظه‌کاری هیدیوشی قرار می‌گیرد و او را آشیگارو (سرباز پیاده تفنگ‌دار) می‌کند و پس از گذشت چند سال بخاطر جدی بودن در کارش در رأس آشیگاروهای خاندان اودا قرار می‌گیرد. نوبوناگا به شوخی معمولاً او را «سارو» (به معنی میمون) خطاب می‌کرده‌است به همین علت «سارو» به عنوان لقب تویوتومی شناخته می‌شود.

قدرتمندترین دایمیوی ژاپن

پس از اینکه اودا نوبوناگا متحد و حامی وی توسط آکچی میتسوهیده در شورشی (حادثه معبد هوننو) به قتل رسید هیده‌یوشی، میتسوهیده را در نبرد یامازاکی شکست داده و کشت. در همان زمان (۱۵۸۳) جنگی بر سر تعیین فرمانروایی ژاپن، بین تویوتومی هیده‌یوشی و شیباتا کاتسوایه درگرفت. هیده‌یوشی، کاتسوایه را در نبرد شیزوگاتاکه مغلوب کرد. با این پیروزی هیده‌یوشی تبدیل به قدرتمندترین دایمیوی ژاپن شد.

نبرد کوماکی و ناگاکوته

در بهار سال ۱۵۸۴ اودا نوبوکاتسو، پسر دوم اودا نوبوناگا، از ایه‌یاسو درخواست کرد که در برابر هیده‌یوشی از او حمایت کند. این اقدامی خطرناک بود که می‌توانست به نابودی خاندان توکوگاوا بینجامد. نیروهای توکوگاوا به سمت قلعهٔ اجدادی خاندان اودا در اُواری حرکت کردند. هیده‌یوشی نیز با فرستادن ارتشی به آن جا این حمله را پاسخ داد. نبرد کوماکی و ناگاکوته تنها نبرد بین دو متحدکنندهٔ بزرگ ژاپن یعنی ایه‌یاسو و هیده‌یوشی است. این لشکرکشی چندین ماه بدون نتیجه‌ای قطعی ادامه داشت تا اینکه هیده‌یوشی درصدد مذاکره با ایه‌یاسو برآمد. هیده‌یوشی در ابتدا توانست اودا نوبوکاتسو را که برخلاف پدرش مردی سست اراده بود، متقاعد به صلح و سازش کند. سپس به ایه‌یاسو پیشنهاد آتش‌بس داد. ایه‌یاسو که بهانهٔ خود را برای ادامه نبرد از دست داده بود، پیشنهاد صلح را پذیرفت. به عنوان قسمتی از قرارداد، پسر دوم ایه‌یاسو «اوگی مارو» (یوکی هیده‌یاسو) به فرزندخواندگی هیده‌یوشی درآمد.

تابع کردن توکوگاوا ایه‌یاسو

در سال ۱۵۸۵ هیده‌یوشی توانست مقام کانپاکو را کسب کند. علاوه بر آن سال بعد به مقام دایجو-دایجین (نخست‌وزیری ژاپن) رسید و بدین ترتیب از لحاظ قدرت اجرایی در بالاترین مقام کشوری قرار گرفت. پس از آن موری تروموتو دایمیوی ولایت آکی و چوسوکابه موتوچیکا دایمیوی ولایت توسا مقاومت را بی‌فایده دیدند و اطاعت او را پذیرفتند و تنها سه دایمیوی پرقدرت هوجو اوجیماسا، داته ماسامونه و شیمازو یوشی‌هیسا مستقل باقی ماندند. از طرف دیگر هیده‌یوشی با مشکل دیگری نیز مواجه بود. ایه‌یاسو، که بعد از او دومین دایمیوی پرقدرت ژاپن بود، به دلایل امنیتی و سیاسی به دعوت او برای رفتن به مقر او در قلعه اوساکا و ادای سوگند وفاداری پاسخ مثبت نمی‌داد. هیده‌یوشی نیاز داشت تا اعتماد ایه‌یاسو را جلب کند. ایه‌یاسو بعد از کشتن همسر اصلی‌اش همچنان بدون داشتن همسر اصلی زندگی می‌کرد. این نکته توجه هیده‌یوشی را جلب کرد و او را واداشت دست به اقدام عجیبی بزند؛ هیده‌یوشی خواهر کوچکتر خود آساهی هیمه را مجبور کرد تا از شوهرش طلاق بگیرد و با فرستادن خواهرش به نزد ایه‌یاسو به او پیشنهاد داد تا با خواهرش ازدواج کند. ایه‌یاسو در این زمان ۴۵ سال داشت و یک سال از آساهی هیمه بزرگتر بود. از آنجائیکه در صورت رد این پیشنهاد احتمال بروز درگیری نظامی با هیده‌یوشی می‌رفت، ایه‌یاسو به ناچار به خواسته هیده‌یوشی عمل کرد و آساهی هیمه را به عنوان همسر اصلی خود پذیرفت ولی برخلاف انتظار هیده‌یوشی باز به دعوت او پاسخ مثبت نداد. هیده‌یوشی که تا رسیدن به هدف دست بردار نبود، این بار مادر خود را به عنوان گروگان نزد ایه‌یاسو فرستاد. ایه‌یاسو که از علاقه بسیار او به مادرش خبر داشت، تصمیم گرفت به خواست هیده‌یوشی عمل کند. او به قلعه اوساکا رفت و در ضیافتی که در آن بسیاری از دایمیوها شرکت داشتند، در مقابل هیده‌یوشی سر فرودآورده و ادای احترام و وفاداری کرد.
هیده‌یوشی پس از رسیدن به مقام کانپاکو فرمان سوبوجی را صادر کرد. طبق این فرمان تمامی دایمیوها از انجام نبرد برای گسترش قلمرو و مقاصد شخصی خود منع شدند. در پی صدور این فرمان و با اجرای مجازات‌هایی که برای دایمیوهای خاطی اجرا شد، در نهایت تمامی دایمیوها در سراسر ژاپن به تبعیت از هیده‌یوشی درآمدند.

نبرد با خاندان هوجو

در ۱۵۹۰ هیده‌یوشی به آخرین دایمیو مستقل ژاپن هوجو اوجیماسا حمله برد. خاندان هوجو بر هشت استان ژاپن که جملگی در شرق این کشور قرار داشتند حکمرانی می‌کرد. هیده‌یوشی به آن‌ها دستور داد تا قدرت او را به عنوان بزرگترین دایمیو بپذیرند و آن‌ها سرپیچی کردند. ایه‌یاسو علی‌رغم دوست و متحد بودن با اوجیماسا با یک سپاه ۳۰۰۰۰ نفری به سپاه عظیم ۱۶۰۰۰۰ نفری هیده‌یوشی ملحق شد. هیده‌یوشی به مواضع متعددی از خاندان هوجو حمله‌ور شد. بیشتر نیروهای هوجو در قلعهٔ تحت محاصرهٔ اوداوارا بودند. ارتش هیده‌یوشی پس از شش ماه قلعه را تسخیر کرد.

جانشینی هیده‌یوشی

در سال ۱۵۹۱ هیده‌یوشی اندکی پس از مرگ تنها فرزندش در سن خردسالی، پسرخواهر خود، تویوتومی هیده‌تسوگو، را به عنوان جانشین خود انتخاب کرد. هیده‌تسوگو مقام کانپاکو را به‌جای او عهده‌دار شد اما در سال ۱۵۹۳، دومین پسر هیده‌یوشی بنام تویوتومی هیده‌یوری از همسر محبوب او یودو-دونو به‌دنیا آمد و هیده‌یوشی او را به جانشینی خود برگزید. در سال ۱۵۹۵، هیده‌تسوگو که به عنوان رقیبی برای جانشینی هیده‌یوری درآمده بود، به توطئه براندازی متهم شد و به دستور هیده‌یوشی مجبور به انجام هاراکیری شد. پس از آن هیده‌یوشی دستور داد تمامی اعضای خانواده او از جمله کودکان، زن اصلی و زنان غیراصلی و خدمه زن خانواده او کشته شوند. بیرحمی و خشونت اجرای اعدام ۳۹ زن و کودک در ۵ سپتامبر ۱۵۹۵ به عنوان یکی از نقاط تاریک حکومت تویوتومی در تاریخ ژاپن باقی ماند. هیده‌یوشی با انجام این قتل‌عام از یک طرف زمینه نابودی خاندان خود را فراهم کرد و از طرف دیگر خشم خاندان‌های دیگر را برانگیخت. از جمله زنانی که در ۵ سپتامبر اعدام شدند، دختر ۱۵ ساله موگامی یوشی‌آکی بود که به تازگی همسر غیراصلی هیده‌تسوگو شده بود. کشتن او باعث شد خاندان پرقدرت موگامی به مدافع سرسخت توکوگاوا ایه‌یاسو تبدیل شده و ۵ سال بعد در نبرد سکیگاهارا در برابر نیروهای وفادار تویوتومی بجنگند.
در سال ۱۵۹۲ هیده‌یوشی به کره حمله برد تا پیش‌درآمدی برای هجوم به چین باشد. سامورایی‌های ایه‌یاسو در واقع هرگز در لشکرکشی شرکت نکردند. هر چند، خود ایه‌یاسو به عنوان یک مشاور نظامی به دستور هیده‌یوشی به کیوشو احضار شد. ایه‌یاسو پس از احضار به همراه نیروهایش در کیوشو، به عنوان سربازان ذخیره جهت لشکرکشی به کره برای پنج سال باقی ماندند.
در سال ۱۵۹۸ وضعیت جسمی هیده‌یوشی آشکارا دچار مشکل شده بود. او جلسه‌ای ترتیب داد که در آن بزرگترین دایمیوهای کشور را به عنوان هیئت بزرگان پنج‌گانه تعیین کرد. پنج نفری که از طرف هیده‌یوشی به عنوان هیئت بزرگان انتخاب شده بودند، عبارت بودند از:مائدا توشی‌ایه، موری تروموتو، اوکیتا هیده‌ایه، اوئسوگی کاگه‌کاتسو و ایه‌یاسو که از دیگر اعضای این هیئت پرقدرت‌تر بود. او همچنین ۵ نفر از سیاستمداران از جمله ایشیدا میتسوناری را به عنوان هیئت پنج‌گانه برای رسیدگی به امور کشوری تعیین کرد. هیده‌یوشی از تمامی آنان خواست تا سوگندنامه‌ای را مبنی بر حمایت از جانشینی پسرش هیده‌یوری تا رسیدن او به سن بلوغ امضا کنند. از آن‌جا که او از طرف ایه‌یاسو نیز احساس خطر می‌کرد، از او خواست نوهٔ خردسالش سن هیمه را به ازدواج پسرش هیده‌یوری دربیاورد.

نابودی خاندان تویوتومی

بعد از مرگ تویوتومی هیده‌یوشی در سال ۱۵۹۸ میلادی این شورای پنج نفره به همراه ۵ سیاستمدار دیگر مانند ایشیدا میتسوناری و آسانو ناگاماسا حکمرانی ژاپن را بین خود تقسیم کرده و اداره کشور را برعهده گرفتند. نقطه پایان زندگی تویوتومی هیده‌یوری محاصره اوساکا (۱۶۱۴–۱۶۱۵) بود.