فرودگاه بین‌المللی کوالالامپور

تاریخچه

طرح احداث فرودگاه بین‌المللی کوالالامپور (KLIA) در سال ۱۹۹۰ و هنگامی‌که دولت مالزی دریافت فرودگاه بین‌المللی سوبانگ (موسوم به فرودگاه سلطان عبدالعزیزصالح) پاسخ‌گوی نیازهای آینده صنعت هوانوردی مالزی نخواهد بود، آغاز شد. ماهاتیر، نخست‌وزیر مالزی اولین کسی بود که اجرای این طرح را با جدیت پی‌گیری کرد. این تصمیم موجب شروع مباحث مهمی در زمینه‌های مختلف شد. محل احداث فرودگاه که در ۵۰ کیلومتری فرودگاه واقع شده، چندان خوشایند نبود. گروهی دیگر با اشاره به هزینه سنگین احداث این فرودگاه، نظر دولت را به انتقاد گرفته، معتقد بودند که فرودگاه سوبانگ با هزینه‌ای کمتر قابل توسعه است. در واقع هم‌زمان با آغاز پروژه احداث KLIA، طرح توسعه فرودگاه سوبانگ نیز به اجرا درآمد. در دسامبر سال ۱۹۹۳ ترمینال شماره ۳ فرودگاه سوبانگ نیز به اجرا درآمد. در سال ۱۹۹۵ ترمینال شماره ۲ بازسازی و سه سال بعد فرودگاه بین‌المللی کوالالامپور افتتاح شد.
نخستین روز افتتاح فرودگاه بین‌المللی کوالالامپوردر ۲۷ ژوئن ۱۹۹۸ (یک روز قبل از افتتاح فرودگاه بین‌المللی هنگ‌کنگ) با مشکلاتی جدی همراه بود. برخی سیستم‌ها نظیر Aerobridge و Bay Allocation از کار افتاد و صفوف طولانی در محوطه داخلی و خارجی فرودگاه ایجاد شد. نقاله بار نیز به شدیدترین وضع ممکن خراب شد، کیف‌ها گم شدند و مسافران حدود ۵ ساعت معطل ماندند. اغلب این مشکلات سرانجام رفع شد، اما سیستم نقاله بار مسافر همچنان خراب ماند تا اینکه در سال ۲۰۰۶ نقاله جدیدی به‌طور کامل جایگزین آن شد.
هم‌زمان با این مشکلات، فرودگاه چالش جدیدی که همانا بحران مالی شرق آسیا بود را تجربه کرد. شیوع بیماری سارس و آنفلوآنزای مرغی نیز به کاهش ده‌درصدی مسافران در مالزی و کل منطقه منجر شد. بحران مالی شرق آسیا و پس از آن کاهش پروازها از طرف شرکت‌های هواپیمایی آل‌نیپون ایرویز، بریتیش ایرویز، لوفت هانزا و نورث‌وست که امکانات فرودگاهی را نامناسب تشخیص داده بودند، باعث رشد منفی تعداد مسافران فرودگاه شد. نخستین فاز فرودگاه برای جابجایی سالانه ۲۵ میلیون مسافر طراحی شده بود، اما در نخستین سال عملیات فرودگاهی در سال ۱۹۹۹، تنها ۱۳٫۲ میلیون مسافر از این فرودگاه جا بجا شدند. در هر حال، تعداد مسافران در سال ۲۰۰۴ به ۲۱٫۱ میلیون نفر رسید و سال بعد، این تعداد به ۲۳٫۲ میلیون نفر افزایش یافت که البته کماکان کمتر از تخمین‌های قبلی بود.

جوایز

از سال ۲۰۰۰، KLIA جوایز متعددی را در زمینه صنعت هوانوردی از آن خود کرد. در سال ۲۰۰۶ از سوی مؤسسه AETRA بهترین فرودگاه جهان در رده فرودگاه‌های دارای مسافر ۱۵ تا ۲۵ میلیون نفری در طی یک سال و رتبه سوم بهترین فرودگاه جهان و بهترین فرودگاه در منطقه آسیا و اقیانوس آرام شناخته شد. در سال ۲۰۰۷ نیز KLIA این عنوان را حفظ کرد. فرودگاه اینچان کره جنوبی و فرودگاه بین‌المللی هنگ‌کنگ نیز در رده‌های بعدی قرار داشتند. جایزه این مقام توسط شورای جهانی فرودگاه ها- کیفیت خدمات فرودگاهی (ACI-ASQ) تعیین و تقدیم شد.

طرح‌های توسعه فرودگاه

طبق برنامه نهم توسعه مالزی، قرار است یک باند جدید و یک ساختمان جدید برای پاسخ‌گویی به نیاز روزافزون مسافران در فرودگاه احداث شود. در فاز دوم فرودگاه مقرر شده‌است که تا پایان ۲۰۰۸، تعداد مسافران به ۳۵ میلیون نفر در سال برسد و در فاز سوم که پس از سال ۲۰۰۸ تا سال ۲۰۱۲ را در مورد نظر دارد، مقرر شده‌است که ظرفیت فرودگاه برای پذیرش ۴۵ میلیون مسافر در سال توسعه یابد. در نوامبر سال ۲۰۰۶، دولت اعلام کرد که برنامه احداث یک خط ریلی ارتباطی میان ساختمان اصلی و ترمینال عمومی را در دستور کار خود دارد که از سال ۲۰۰۷ آغاز شده‌است. این خط، به‌طور مستقیم به خط اصلی راه‌آهن پر سرعت فرودگاه مرتبط خواهد بود.
شرکت خصوصی MAHB یا مالیشیا ایر پورتز هولدینگ براد (Malaysia Airports Holding Berhad) نیز اعلام کرده‌است که به زودی طرح توسعه ترمینال پروازهای ارزان قیمت (LCCT) را برای پاسخ‌گویی به نیاز روزافزون مسافران به اجرا در خواهد آورد.
مقامات مالزی معتقدند وجود فضای کافی و امکانات لازم موجب شده‌است تا طرح توسعه فرودگاه را برای پذیرش سالانه ۱۰۰ میلیون مسافر در سال ۲۰۲۰ تدارک ببیند. در این طرح، چهار باند فرود و دو ابر ترمینال که به دو ساختمان اقماری فرودگاه (SATELLITE BUILDING) متصل خواهند شد، در نظر گرفته شده‌است.

ارتقا برای پذیرش ایرباس ۳۸۰

MAHB به عنوان مجری اداره فرودگاه بین‌المللی کوالالامپور، حدود ۳۹ میلیون دلار برا ارتقای امکانات فرودگاهی در این فرودگاه به منظور پذیرش فرود هواپیمای ایرباس ۳۸۰ اختصاص داده است. عملیات اجرایی کار از سوم آوریل ۲۰۰۶ آغاز شده‌است و انتظار می‌رود در ماه‌های آتی به پایان برسد. در این خصوص قرار است دو شانه در طرفین دو باند موجود به عرض ۱۵ متر احداث شود. همچنین احداث تاکسی وی، Aerobridgeهای اضافی سکوی حرکت به نام‌های C17 و C27 و C37 نیز مدنظر است.

طراحی و زیر ساخت‌ها

طراحی فرودگاه توسط کیشو کوروکاوا، آرشیتکت معروف ژاپنی انجام شده‌است. ایده «فرودگاهی در جنگل و جنگلی در فرودگاه» در طراحی آن مورد توجه واقع شده و با همکاری مؤسسه مطالعات جنگلی مالزی، پروژه احداث فضای سبزدر اطراف فرودگاه به اجرا درآمده‌است. برای این کار تعداد زیادی از درختان جنگل‌های بارانی مالزی از ریشه کنده شده و یک بار دیگر در این منطقه کاشته شده‌است.
همچنین خطوط جاده‌ای به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که ترافیک انسانی را به گوشه و کنار فرودگاه منتقل کرده و ترافیک آرامی را حتی در صورت رسیدن به ظرفیت جابجایی ۱۰۰ میلیون مسافر در سال فراهم می‌کنند. تجهیزات منطبق با استانداردهای جهانی نیز برای مسافران معلول در این فرودگاه تعبیه شده‌اند. به علاوه انتقال مسافران به سالن‌های پروازی به صورت اتوماسیون در تمام ترمینال‌ها انجام می‌شود. باندها و ساختمان‌های پروازی فضایی بالغ بر ۱۰۰ کیلومتر مربع را شامل می‌شوند و در حال حاضر امکان تردد بیش از ۱۰۰ هواپیما در آن واحد در مسیرهای ویژه حرکتی فراهم است. ۲۱۶ کانتر کنترل در ۶ راهرو اصلی کنترل قرار گرفته‌اند. فرودگاه بین‌المللی کوالالامپور اولین فرودگاهی است که در آن سیستم مدیریت جامع فرودگاهی (TAMS) به کار گرفته شده‌است. TAMS: Total Airport Management System

برج مراقبت پرواز

ارتفاع این برج ۱۳۰ متر است و دومین برج مراقبت بلند در جهان پس از برج مراقبت فرودگاه بین‌المللی بانکوک به‌شمار می‌رود. شکل برج مانند مشعل المپیک است و در آن سیستم‌های مراقبت پرواز و تجهیزات راداری نصب شده‌است.

باندها

این فرودگاه دارای دو باند موازی است که هر یک حدود ۴۰۰۰ متر طول و ۶۰ متر عرض دارند. هر باند همچنین ۱۰ تاکسی‌وی داردکه طی آن بین ۲ تا ۱۰ دقیقه زمان می‌برد. در هر ساعت ۱۲۰ هواپیما قادر به نشستن و برخاستن از این باندها هستند که این مهم مدیون سیستم‌های خدماتی کامل باند و پرسنل ماهر برج مراقبت پرواز آن فرودگاه می‌باشد.