انی‌لاجیک

نرم‌افزار شبیه‌سازی AnyLogic و زبان برنامه‌نویسی Java

نرم‌افزار AnyLogic هم دارای زبان مدلسازی به صورت گرافیکی است و هم می‌توان با استفاده از زبان Java مدل شبیه‌سازی را توسعه داد. استفاده از جاوا این امکان را به کاربران می‌دهد تا بدون حد و مرز با استفاده از کدهای جاوا مدل شبیه‌سازی سامانه مورد نظر خود را به صورت کاملاً منعطف بسازند.

همچنین با استفاده از نرم‌افزار AnyLogic می‌توان مدل را به صورت Java Applet ایجاد کرد که بر روی هر مرورگر (Browser) استانداردی مانند IE, FireFox و… اجرا شود. این قابلیت این امکان را به مدلساز می‌دهد تا مدل ساخته شده از سامانه مورد نظر را به راحتی بر روی اینترنت به اشتراک بگذارد. همچنین در ارائه مدل در مکان‌هایی که نرم‌افزار نصب نیست نیز کاربرد بسیار زیادی داشته و مدلسازی به راحتی می‌تواند مدل
شبیه‌سازی که به صورت Java Applet درآمده‌است را توسط مرورگرهای استاندارد نمایش دهد.

مدلسازی با استفاده از شبیه‌سازی چندروشه (Multi-method simulation modeling)

مدلهای شبیه‌سازی در نرم‌افزار AnyLogic می‌تواند برپایه سه رویکرد شبیه‌سازی اصلی یعنی شبیه‌سازی گسسته پیشامد (DES)، سامانه‌های پویا (SD)و عامل بنیان (AB) ساخته شود.

شبیه‌سازی گسسته پیشامد و مدلسازی سامانه‌های پویا رویکردهای سنتی در زمینه شبیه‌سازی هستند؛ ولی رویکرد شبیه‌سازی عامل بنیان (AB) یک رویکرد جدید است. از لحاظ تکنیکی، سامانه‌های پویا برای فرایندهای پیوسته مورد استفاده قرار می‌گیرد. شبیه‌سازی گسسته پیشامد نیز همان‌طور که از نامش نیز مشخص است برای شبیه‌سازی سامانه‌های گسسته کاربرد دارد. شبیه‌سازی عامل بنیان نیز در سامانه‌های گسسته مورد استفاده قرار می‌گیرد.

شبیه‌سازی گسسته پیشامد و سامانه‌های پویا از گذشته در دانشگاه‌ها تدریس می‌شود. دانشجویان رشته‌های صنایع، مدیریت، اقتصاد، تحقیق در عملیات و… از جمله گروه‌هایی هستند که شبیه‌سازی به آن‌ها در دانشگاه‌ها تدریس می‌شود؛ ولی در عالم واقعیت هیچ تعاملی بین گروه‌های شبیه‌سازی گسسته پیشامد و گروه‌های سامانه‌های پویا وجود نداشته و این دوگروه به صورت دو گروه کاملاً مستقل فعالیت‌های علمی انجام می‌دادند.
مدلسازی عامل بنیان به صورت یک مبحث کاملاً آکادمیک مطرح است. اگرچه افزایش تقاضا برای بهینه‌سازی فرایندهای تجاری به صورت جامع باعث شده‌است تا مدلسازان حرفه‌ای به سمت استفاده از روش‌های ترکیبی برای مدلسازی سامانه‌های پیچیده روی بیاورند که روش مدلسازی عامل بنیان را نیز شامل می‌شود.
حال به بررسی هر یک از رویکردهای شبیه‌سازی و ارتباط آن با میزان خلاصه سازی سامانه (Abstraction) در فرایند مدلسازی پرداخته می‌شود.

مدلسازی سامانه‌های پویا معمولاً در سطوح کلان مورد استفاده قرار می‌گیرد که در آن به جزئیات کمتر پرداخته می‌شود. شبیه‌سازی گسسته پیشامد بر عکس سامانه‌های پویا، با سطوح جزئیات بسیار بالا و متوسط سرکار دارد و خلاصه سازی در آن در اکثر مواقع بسیار کم است. در این میان شبیه‌سازی عامل تنها رویکردی در شبیه‌سازی است که در همه سطوح جزئیات می‌توان از آن استفاده کرد. در واقع محدودیتی برای استفاده آن در سامانه‌ها وجود ندارد و از جرئیات بسیار پایین تا سطوح کلان می‌توان از آن استفاده کرد. به عنوان مثال عامل‌ها (Agents) می‌توانند از یک عابر پیاده، ماشین‌ها یا ربات‌ها باشند تا سطح کلان‌تر مثلاً مشتریان یا رقابت بین شرکت‌ها.

نرم‌افزار AnyLogic به مدلسازان این امکان را می‌دهد تا سه رویکرد ذکر شده را با هم در یک مدل شبیه‌سازی ترکیب کنند. نکته قابل توجه آن است که برای ترکیب آن‌ها هیچ چهارچوبی وجود نداشته و بسته به نوع مسئله امکان ترکیب هر رویکردی با دیگری وجود دارد. به عنوان مثال، یک مدلساز تمایل دارد که برای مدلسازی مسئله حمل و نقل، وسایل حمل و نقل را با استفاده از مدلسازی عامل بنیان استفاده کند و برای شبیه‌سازی سامانه داخلی از شبیه‌سازی گسسته پیشامد استفاده کند. ممکن است مدلساز دیگری برای مدلسازی این سامانه از ترکیب عامل بنیان با سامانه‌ها پویا استفاده کند.