محلات

نامگذاری

این شهر را به آن جهت که متشکل از محله‌های گوناگونی با فرهنگ‌های مختلف بود، «محلات» نامیدند.

تاریخچه

منطقه محلات در روزگار هخامنشیان بخش کوچکی از ایالت ماد به‌شمار می‌رفته‌است. وجود آثار باستانی آتشکده آتشکوه نشان می‌دهد که از زمان امپراطوری ساسانیان منطقه محلات و خصوصاً دره رودخانه قمرود محل استقرار جمعیت بوده‌است. از دوران اسلامی این منطقه جزو ایالت جبال بود و از زمان سلجوقیان تا قاجاریه جزو منطقه عراق عجم شد. بر اساس کتیبه‌های موجود مربوط به هخامنشیان از محلات با عنوان ورکان نام برده شده‌است و بر اساس قدیمی‌ترین نام مربوط به محلات همان ورکان می‌باشد.
محلات همان گونه که از نام آن پیداست جمع محله و احتمالاً منظور روستاهایی است که محلات از آن‌ها تشکیل شده‌است. روستاهای پیل پایان، ریوکان، زنجیردان و گوشه. همین‌طور در گذشته به محلات «سایرالبلوک» نیز گفته می‌شده چرا که در آن زمان محلات در نقشه از بلوک‌های قم و کاشان نبوده‌است.
محلات زادگاه مشاهیر و مفاخر بسیاری همچون صدرالاشراف محلاتی از رجال و شخصیت‌های اواخر دوره قاجار و اوایل دوره پهلوی_سیاح محلاتی_علی اصغر امین از قضات عالیرتبه -تیمسار پرویز خسروانی-شهاب الدین خسروانی و دکتر صدر و بعد از انقلاب نیز شهید شیخ فضل اله محلاتی نماینده امام در سپاه-مهندس روحانی فرزند شیخ فرزانه آیت اله آقای روحانی محلاتی_رسولی محلاتی_توسلی محلاتی - شهیدی محلاتی_دکتر مهدی خلج و بسیاری دیگر از مفاخر و مشاهیر ملی می‌باشد. برای اطلاعات بیشتر به کتاب مفاخر و مشاهیر محلات مراجعه گردد.

رصدخانه محلات

شهر محلات دو رصدخانه دارای تلسکوپ در مجموعه دانشگاه آزاد اسلامی و پژوهش سرای دانش آموزی دارد.

پیست سوارکاری

شهر محلات دارای یکی از بزرگترین پیست‌های اسب سواری استان مرکزی است و چند مرکز نگهداری اسب و آموزش اسبدوانی در محلات وجود دارد.

صنعت و اقتصاد

حلوای سنتی محلات با نام حلوا ارده یکی از سوغاتهای معروف محلات می‌باشد. این حلوا که از کنجد آسیاب شده (ارده) و شکر (در سال‌های قبل از دهه چهل شمسی به جای شکر از شیره کشمش در ساخت حلوا استفاده می‌شده) و ترکیب یک عصاره گیاهی تولید می‌شود.
صنعت سنگ‌های تزئینی و معادن سنگ تراورتن و مرمریت محلات نیز شهرت فراوانی دارد. سنگ‌های استخراج شده از معادن سنگ محلات به صورت خام (کوپ) یا فرآوری شده به سراسر کشور و بسیاری از کشورهای خارجی صادر می‌شود.
درحال حاضر چندین واحد کوچک و بزرگ تولید حلوا ارده و ده‌ها معدن سنگ ساختمانی و صدها واحد سنگبری در محلات فعال می‌باشد.
درمجموع اقتصاد شهرستان محلات وابستگی زیادی به صنعت سنگ دارد به‌طوری‌که حدود ۱۰۰۰ دستگاه تریلر و کامیون و تعمیرگاه‌ها و فروشگاه‌های لوازم معدنی و صنعتی و دلالی سنگ در معادن و… اشتغال غیرمستقیم صنعت سنگ‌های ساختمانی در شهرستان محلات را تشکیل می‌دهد.
بازار سنتی محلات که در طول تاریخ چندمرحله بازسازی شده و اخیراً نیز توسط شهرداری محلات به شکل زیبایی طراحی و مرمت گردیده‌است برای گردشگران و خرید سوغات-حلوا ارده_عرقیات و داروهای گیاهی و پوشاک جالب توجه می‌باشد.
تولید پوشاک تریکو یا کشباف در محلات رونق زیادی دارد و تعداد زیادی تولیدی در این رشته در محلات فعال می‌باشد.
محلات از نظر اشتغال‌های کوچک مانند تولید گل و گیاه - تولید پوشاک - صنعت حمل و نقل موقعیت بسیار خوبی دارد و قابل مطالعه و الگو برداری برای سایر مناطق کشور با در نظر گرفتن آمایش و استعدادهای هر منطقه می‌باشد. براساس آمارهای رسمی صادرات غیرنفتی از شهرستان محلات با صادرات ۲ استان کمتر توسعه یافته کشور برابر می‌باشد؛ اخیراً مراجعین زیادی از سایر شهرهای ایران برای ساخت دندان مصنوعی به دلیل کیفیت بالا و قیمت پایین به واحدهای دندانسازی این شهر مراجعه می‌کنند.

تأمین آب از لرستان

آب مصرفی (شرب، صنعتی، کشاورزی) مورد نیاز شهرهای خوانسار، گلپایگان، خمین، محلات، نیم ور، سلفچگان و قم از سرچشمه‌های دز در شهرستان الیگودرز تأمین می‌شود.
به گفته فتاح وزیر وقت نیرو این آب یکی از بهترین آب‌های دنیا است.
اما انتقال آب از شهرستان الیگودرز به شهرهای ذکر شده باعث اعتراض مردم الیگودرز شده‌است. از اثرات انتقال آب، پایین رفتن شدید سطح سفره‌های آب زیرزمینی و در نهایت خشک شدن بیش از ۶۰ حلقه چاه و کم‌آب شدن ۱۷۱ حلقه چاه دیگر در شهرستان الیگودرز بوده‌است. خشک شدن چاه‌ها و چشمه‌های شهرستان الیگودرز علاوه بر خسارات بسیاری که به بخش کشاورزی وارد کرده باعث از بین رفتن مجتمع‌های پرورش ماهی در این شهرستان شده‌است.