جغرافیای ترکیه

ترکیه (به ترکی استانبولی: Türkiye) با نام رسمی جمهوری ترکیه (به ترکی استانبولی: Türkiye Cumhuriyeti)، کشوری اوراسیایی است که بخش بزرگ کشور یعنی آناتولی یا آسیای کوچک در جنوب باختر آسیا و خاورمیانه واقع است و بخش کوچکی نیز به نام تراکیه در منطقهٔ بالکان (منطقه‌ای در جنوب خاور اروپا) قرار دارد.
ترکیه در خاور با کشورهای ایران، جمهوری آذربایجان (نخجوان)، ارمنستان، و گرجستان؛ در جنوب خاوری با عراق و سوریه؛ و در شمال باختری (بخش اروپایی) با بلغارستان و یونان همسایه‌است. همچنین ترکیه از شمال با دریای سیاه، از باختر با دو دریای کوچک مرمره و اژه، و از جنوب باختر با دریای مدیترانه مرز آبی دارد. دو تنگهٔ راهبردی بسفر و داردانل نیز در اختیار ترکیه‌است.
پهناوری ترکیه ۷۸۳٬۵۶۲ کیلومتر مربع (۳۷ام) است. ترکیه کشوری کوهستانی و نسبتاً پرباران است. شکل این کشور مانند یک مستطیل است که از سوی خاور و باختر امتداد یافته‌است. ترکیه با قرار گرفتن در یکی از حسّاس‌ترین مناطق جهان، دارای موقعیّت جغرافیایی راهبردی و بسیار خوبی است و گذرگاه جنوب باختر آسیا و اروپا به‌شمار می‌آید و کشورهای بسیاری، به ویژه ایران از خاک ترکیه برای ترانزیت کالا و انرژی استفاده می‌کنند.

موقعیت جغرافیایی

ترکیه در جنوب باختر قاره آسیا قرار گرفته‌است. منطقه جغرافیایی که ترکیه در آن قرار دارد آناتولی و آسیای کوچک (آسیای صغیر) نیز نامیده می‌شود.
ترکیه پیوندگاه دو قارهٔ مهم آسیا و اروپا است. ترکیه در جنوب خاوری اروپا و جنوب باختری آسیا واقع شده‌است و بین ۵/۳۶ و ۴۲ درجه عرض شمالی و ۲۶ و ۴۵ درجه طول شرقی در نیم کرهٔ شمالی قرار گرفته‌است. سرزمین ترکیه به صورت مستطیلی قابل تصور است که طول آن از شرق تا غرب ۱۶۶۰ کیلومتر و عرض آن به‌طور متوسط ۵۵۰ کیلومتر است. ترکیه از سه طرف به دریا احاطه شده‌است. از دیدگاه وسعت ترکیه با ۷۸۳٬۵۶۲ کیلومتر مربع سی و پنجمین کشور جهان بشمار می‌آید.
این سرزمین به صورت مستطیلی قابل تصور است که طول ان از شرق تا غرب (از آرارات تا چناق قلعه) در حدود ۱۶۶۰کیلو متروعرض ان بطور متوسط ۵۵۰ کیلومتر می‌باشد.
شکل هندسی خاص ترکیه اثرات بسیار زیادی در توسعه اقتصادی ان ایفا کرده‌است. اسیای صغیر یک اصطلاح دیگر جغرافیایی است که بیشتر نویسندگان اروپایی در نوشته‌های خود راجع به ترکیه بکار می‌برند.
موقعیت جغرافیایی ترکیه باعث شده‌است حالت پلی میان دو قره آسیا و اروپا داشته باشد و این کشور به وسیلهٔ گذرگاه‌های بسفر و داردانل از ترکیه به منزله شاهراهی از اروپا به کشورهای مسلمان بوده و عکس این قضیه هم صادق بوده‌است.
موقعیت جغرافیایی ترکیه این مکان را بوجود آورده‌است که نقش دروازبان بخش اروپایی اتحاد شوروی سابق را بازی کندواین امر موجب عضویت این کشور در پیمان دفاعی اتلانتیک شمالی (ناتو) گردیده است.
موقعیت خاص جغرافیایی ترکیه به عنوان پلی میان آسیا و اروپا در خلال هردو جنگ جهانی اهمیت ویژه‌ای حاصل نموده بود. اتحاد امپراطوری عثمانی با کشور المان در خلال جنگ جهانی اول خطر بسیار مهمی بر امپراطوری انگلستان ازجهت دستیابی به هندوستان به حساب می امدوهمچنین بی‌طرفی ترکیه در خلال جنگ جهانی دوم سبب شد که کشورهای محورنتوانند بطور وسیع گسترش حاصل کنند و به کانال سوئزبرسندامروزه هم ترکیه به علت موقعیت ممتاز جغرافیایی نقس اساسی و تعیین‌کننده در منطقه دارد.

مرزها

ترکیه شش همسایهٔ آسیایی و دو همسایهٔ اروپایی دارد. کشورهای هم‌مرز ترکیه عبارت‌اند از: در خاور با ایران ۴۹۹ کیلومتر، جمهوری آذربایجان ۹ کیلومتر، ارمنستان ۲۶۸ کیلومتر، و گرجستان ۲۵۲ کیلومتر؛ در جنوب خاور با عراق ۳۵۲ کیلومتر و سوریه ۸۲۲ کیلومتر؛ در شمال باختر با یونان ۲۰۶ کیلومتر و بلغارستان ۲۴۰ کیلومتر

استان‌ها

کشور ترکیه ۸۱ استان دارد. مراکز همه استان‌ها به جز سه استان با خود استان همنام هستند. سه استان نامبرده عبارت‌اند از: ختای (مرکز: انتاکیه)، کوجاالی (مرکز: ایزمیت)، سقاریه (مرکز: آداپازاری). هرکدام از استان‌های ترکیه به چندین بخش تقسیم شده‌است.