روابط ایران و پاکستان

تاریخچه

ایران‌زمین نام سرزمینی بوده که علاوه بر کشور ایران کنونی سرزمین‌های دیگری نظیر پاکستان و افغانستان را در خود جای داده بود.
ایرانی (هند) نام گروهی از زرتشتیان هند و پاکستان است که در زمان قاجار از ایران به شبه قاره هند مهاجرت کردند.
سکونت قوم بزرگ بلوچ در دو سوی مرز مشترک ایران و پاکستان.
وجود برخی از طوایف بزرگ مانند براهویی در دو طرف مرز.
سیستان نام ناحیه بزرگ است که بخش‌هایی را در کشورهای پاکستان، افغانستان و ایران را در بر می‌گیرد.
حضور قوم بزرگ تاجیک در هر دو کشور.
بهرام گور به هند (جنوب شرق پاکستان امروزی) حمله کرد و شهر کراچی را گرفت.
کیانی (طایفه) قومی بزرگ که در هر دو کشور پراکندگی دارند.
ممسنی (ایل) قومی بزرگ که در هر دو کشور پراکندگی دارند.
شیعیان در ایران و پاکستان وجه مشترک است.

روابط فرهنگی

برقع نام پوششی است که بیشتر زنان بلوچ در ایران و پاکستان استفاده می‌کنند.
حضور فعال هر دو کشور در مسابقات جام اکو.
ممنوعیت نشر کتاب آیات شیطانی به قلم سلمان رشدی و برگزاری تظاهرات خیابانی در پاکستان بر حمایت از فتوای اعلام ارتداد و اعدام وی توسط آیت‌الله خمینی.
دعوت از نوازندگان برجسته پاکستانی در جشنواره انجمن ملی روابط فرهنگی توسط فرح پهلوی.

گردشگری

سال ۱۳۹۷ ه‌ش صدها هزار پاکستانی برای مقاصد گردشگری مذهبی به ایران (به ویژه شهرهای قم و مشهد) سفر کردند. به تصدیق سرپرست اداره کل راهداری و حمل و نقل جاده ای سیستان و بلوچستان، بیش از یکصدهزار زائر پاکستانی از طریق مرز میرجاوه وارد کشور شدند که ۶۴ هزار و ۱۰۰ نفر آنان همزمان با ماه های محرم و صفر بوده است.

روابط سیاسی

ملالی جویا جوانترین عضو پارلمان یا ولسی جرگه افغانستان است که تعلیق شده روزگاری را، هم در پاکستان و هم در ایران پناهنده بوده‌است.
ایران و پاکستان در پروژه سزامی در کنار یکدیگر قرار دارند.
حضور دو کشور در سازمان همکاری منطقه‌ای برای عمران در قبل از انقلاب که پس از انقلاب ایران از آن کناره‌گیری کرد. این سازمان بعداً به سازمان اکو تغییر نام داد و ایران مجدداً به عضویت آن درآمد.
دفتر حفاظت منافع ایران در آمریکا قسمتی از سفارت پاکستان درخیابان ویسکانسین در واشینگتن دی سی است و نماینده غیررسمی جمهوری اسلامی ایران در ایالات متحده آمریکا می‌باشد. بر اساس گفته سخنگوی وزارت خارجه پاکستان ۷۰ الی ۸۰ دیپلمات ایرانی در این دفتر فعالیت می‌کنند.
ربوده شدن رابرت لوینسون در مرز بین پاکستان و ایران و افغانستان.
عضویت مشترک در پیمان سنتو در ۱۹۵۵
همکاری ایران و پاکستان در خصوص انرژی هسته‌ای و حضور دانشمندان پاکستانی در مراکز هسته‌ای ایران بنا بر گزارش آژانس بین‌المللی انرژی اتمی.
همکاری ایران و اسرائیل در پروژه شکوفه به بهانه توسعه سلاح‌های دور برد هند و پاکستان.
تشویق و تحریک و حمایت رهبران جهادی افغانستان علیه تشکیل حکومت کمونیستی در افغانستان از سوی علمای اسلام در ایران و پاکستان.

روابط اقتصادی

احداث خط لوله صلح برای صدور گاز ایران از طریق پاکستان به هند، ارتباط محلی و صیادی از طریق خلیج گواتر و عضویت هر دو کشور در سازمان همکاری شانگهای در سال ۲۰۰۴ از موارد شاخص رابطه اقتصادی دو کشور است.
آمار رسمی موجود در خصوص حجم صادارات و واردات میان ایران و پاکستان، حاکی است در سال ۱۳۹۴، کل دادوستد تجاری رسمی میان دو کشور تنها ۸۶۱ میلیون دلار بوده‌است.
این رقم در سال ۱۳۹۵ سیر صعودی خود را آغاز کرد. اعداد و ارقام مربوط به سال ۱۳۹۵ حاکی است حجم تجارت دوسویه بین ایران و پاکستان در این سال، به بیش از یک میلیارد و ۱۵۰ میلیون دلار افزایش یافت. انتظار می‌رود در پایان سال جاری، تجارت میان دو کشور نسبت به سال گذشته نیز افزایش یابد. ارزش اقلام صادراتی ایران به پاکستان در سال ۱۳۹۵ بیش از ۷۹۵ میلیون دلار و واردات از این کشور همسایه حدود ۳۶۵ میلیون دلار بود.
راه‌آهن کویته پاکستان به زاهدان ایران را که دارای دو نوع خط عریض و استاندارد است، می‌توان ادامه راه‌آهن هندوستان به‌شمار آورد که در سال‌های ۱۲۹۷ و ۱۲۹۸ (۱۹۱۸–۱۹۱۹ میلادی) در قاره آسیا و شبه قاره هند به طول ۶۰۰ کیلومتر از کویته به سمت زاهدان در مدت کمتر از ۲ سال ساخته شد. امروزه سیمان، قیر، گوگرد، گل سرخ و مانده موم عمده کالاهای صادراتی ایران از این خط ریلی به پاکستان است. عمده کالاهای وارداتی ایران از این مسیر ریلی کنجد، برنج خوراکی و عمده کالاهای ترانزیتی گوگرد خام است.

تنش‌های قومی - مذهبی

گروه جندالله در خاک پاکستان است که به مبارزه مسلحانه با ایران می‌پردازد.

وقایع

در ۲۶ ژوئیه ۲۰۱۷ پلیس استان پنجاب پاکستان به شیخ محمد طاهر محمود اشرفی، رئیس شورای علمای پاکستان، هشدار داده‌است که حفاظت خود را تأمین کند زیرا افراد وابسته به ایران قصد ترور وی را دارند. در همین رابطه تعدادی از کسانی که در ایران آموزش گرفته‌اند توسط پلیس پنجاب، دستگیرشده‌اند.

سایر موارد

همچنین قسمتی از مرزهای مشترک دو کشور زیستگاه یوزپلنگ آسیایی می‌باشد.
گاندو کروکودیلی است که در هر دو کشور زیستگاه دارد.
زیستگاه مشترک سنجاب بلوچی وزغ بلوچی.
تیهو پرنده‌ای که در هر دو کشور زیستگاه مشترک دارد.
غذاها و آشپزی مشترک.

پهلوی

در پی پیوستن ایران به پیمان بغداد، در تاریخ ۷ آذر ۱۳۳۴ خورشیدی سفرای ایران در کشورهای عضو این پیمان تغییر کرد و سرلشکر نادر باتمانقلیچ به سمت سفیر کبیر ایران در پاکستان منصوب شد.
هوشنگ انصاری سفیر دولت شاهنشاهی ایران در پاکستان بود.
حسن پاکروان سفیر دولت شاهنشاهی ایران در پاکستان بود.