اساطیر اینویی

اساطیر اینویی منابعی از فرهنگ مردمان بومی اینوئیت ساکن آلاسکا، کانادا و گرینلند است که توسط بزرگان به منظور بهبود و تعلیم از طریق نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شد. از این اساطیر به‌طور سنتی، در تمام جنبه‌های زندگی روزمره استفاده می‌شد، و به منظور تجدید حیات در گروه‌های اجتماعی با هدف حفظ آموزه‌های سنتی و به عنوان یک روش همبستگی فرهنگی و سیاسی محبوبیت پیدا کرد. افسانه‌ها معمولاً به عنوان روایاتی برای توصیف شخصیت‌ها، تجربه‌ها یا پدیدهٔ مذهبی و معنوی که روشنگر نظام اعتقادی یک جامعه خاص هستند به‌شمار می‌روند. اساطیر اینویی شباهت‌های بسیاری به ادیان مردمان دیگری در منطقه قطب شمال دارد. تمرینات سنتی مذهب اینوئیت ممکن است به شکل شمن‌باوری و بر اساس روح‌باوری خلاصه شوند. در برخی موارد، اساطیر اینویی مفهوم مشترک معنای واژهٔ «اسطوره‌شناسی» را امتداد داد. بر خلاف اساطیر یونانی، حداقل افراد ناچیزی بدون وقفه از گذشته‌های دور تا تا زمان حال به آن اعتقاد دارند. اینویی‌ها گسترده‌ترین اقوام بومی قطب شمال از لحاظ جغرافیایی‌اند. آن‌ها همچنین از لحاظ فرهنگی بسیار متنوع‌اند و با آنکه نام‌های گوناگون دارند، اکنون همگی به عنوان اینویی شناخته شده‌اند.
سال ۱۳۹۶اولین کتاب درباره‌ی اساطیر قوم اینویی در ایران با ترجمه سمیرانیک نوروزی منتشر شد. «اساطیر قوم اینویی» کتابی‌ست که از صفر تا صد زندگی یک اسکیمو را به طور کامل شرح می‌دهد. اسکیموها چند قوم هستند که در قطب شمال زندگی می‌کنند. در این کتاب اسامی اقوام به تفکیک آورده شده و به تفاوت‌های زبانی و فرهنگی آن‌ها نیز به طور کامل پرداخته شده است. جغرافیا و زیست بوم قطب شمال به طور کامل شرح داده شده است. حیواناتی که در هر منطقه شکار می‌شوند. چگونگی شکار آن‌ها توسط بومیان، ابزار و دست‌ساخته‌های آن‌ها و حتی تهیه لباس و پوشاک و خانه‌هایشان به طور مفصل آورده شده است. به طور کلی چند نوع خانه در قطب وجود دارد. که همه‌گی آن‌ها را اینویی‌ها با دست خالی و به طور بومی می‌سازند: کلبه‌های برفی، چادرهایی از جنس پوست گوزن، خانه‌های چوبی که با الوار از آب گرفته شده می‌سازند (که بیشتر کاربرد فصلی دارند) و خانه‌هایی که در دل زمین حفر می‌شود.
بخش دیگر کتاب به فرهنگ و اعتقادات این مردمان می‌پردازد. آداب و رسوم آن‌ها، خرافات و مناسک و هفت اسطوره را در قالب داستان اصلی و وفادار به آن‌چه که دقیقا بین مردمان نقل می‌شود را به طور کامل می‌آورد و پس از هر داستان کارشناسی درباره‌ی نقش داستان مورد نظر در فرهنگ و جامعه اینویی ها صحبت می‌کند.

سرچشمه‌های جهان

در میان گوره‌های اینویی آلاسکا، انواع خاصی از اساطیر پیرامون کلاغ وجود دارد. بسیاری از آن‌ها بن‌مایه مشترک دارند مبنی بر اینکه پیش از آغاز زمان، فقط تاریکی وجود داشت تا اینکه یک شخصیت فریبکار به نام «کلاغ» در شب ازلی برآمد و جهان را آفرید. قوم اینوپیاک داستان‌ها و اسطوره‌هایی دارند که می‌گویند چگونه کلاغ به دست یک شمن نخستین آفریده شد. در این داستان‌ها آمده که کلاغ بر نهنگی نیزه زد و بدنش را به خشکی بدل کرد. زمانی که کلاغ این کار را انجام داد، روز را آشکار کرد و نخستین آدم‌ها را آفرید. کلاغ در چندین اسطورهٔ دیگر نیز ظاهر می‌شود. اسطوره‌هایی که چیزهایی دربارهٔ سرشت دوگانهٔ آدم‌ها و حیوانات عرضه می‌کنند. مضمون مشترک این روایات این است که کلاغ را در هوای نامناسب روی تختهٔ یخ شناور رها می‌کنند. پس از مدتی، او به روستای آدمیان می‌رسد و در آنجا می‌ماند و با زن زیبایی ازدواج می‌کند. کلاغ و همسر انسانی‌اش صاحب چند بچه می‌شوند که با پدرشان به سرزمین اصلی بر می‌گردند. بچه‌ها یکباره در آنجا به کلاغ بدل می‌شوند، اما این قدرت را دارند که هر وقت بخواهند به شکل آدمی برگردند. سرانجام، اعقاب بچه‌های کلاغ فراموش می‌کنند که چگونه به شکل آدمی برگردند و برای همیشه به شکل کلاغ باقی می‌مانند.

سیلا

سیلا اغلب به عنوان یک واژهٔ اینویی، به «هوا» یا «تجسم شخصیت هوا» ترجمه می‌شود. در واقع اینویی‌ها از سیلا به عنوان آب‌وهوا، شرایط آب‌وهوایی یا خود هوا سخن می‌گویند و صفات انسانی برای آن قایل‌اند، مثلاً می‌گویند سیلا خشمگین است یا سیلا نومید شده‌است. اما سیلا چیزی بیش از آب و هوا است. آن را بن اصلی و ذهن کیهانی می‌دانند که شامل جهان طبیعی است و در هر فردی تجلی می‌یابد. سیلا مفاهم متعدد دارد، مثلاً همه فراگیرنده، روح زندگی بخش، آگاهی کیهانی و روح نفس که هر شخص را با آهنگ کیهانی وصل می‌کند و نفس فرد را با محیط زیست و شخص را به کیهان پیوند می‌دهد. روح یک شخص عنصری از سیلا به عنوان اصل وحدت ازلی است.