دولت در تبعید لهستان

تشکیل

۱۹ روز پس از آغاز تهاجم به لهستان توسط آلمان نازی و دو روز پس از پیوستن شوروی به این نبرد در ۱۹ سپتامبر سال ۱۹۳۹ میلادی رییس جمهور دولت لهستان ایگناتسی موچیتسکی به مجلس سنا اعلام کرد که قصد دارد طی اختیاری که به موجب اصل ۲۴ قانون اساسی جمهوری لهستان به او اعطا شده است قدرت خود را به ولادیسلاو راچیکیویتس منتقل کند. چند روز بعد موچیتسکی استعفا خود را رسماً اعلام کرد و راچیکیویتش در سفارت لهستان واقع در پاریس سوگند ریاست جمهوری را ادا کرد. او به عنوان اولین رییس جمهور دولت در تبعید لهستان اعلام شد و ولادیسلاو سیکورسکی را به سمت نخست وزیری منصوب کرد.
بیشتر نیروی دریای لهستان به بریتانیا گریخته بود و ده‌ها هزار سرباز لهستانی که از طریق رومانی، مجارستان و دریای بالتیک گریخته بودند در کنار متفقین به جنگیدن مقابل نازی‌ها ادامه دادند. لهستانی‌ها در بسیاری از نبردهای جنگ جهانی دوم از نبرد نارویک، نبرد فرانسه، نبرد بریتانیا، نبرد آتلانتیک، نبرد در شمال آفریقا، نبرد ایتالیا (به خصوص نبرد مونته کاسینو و بازپس‌گیری اروپا ( نبرد نرماندی و نبرد آرنهم) در کنار متفقین جنگیدند و به آزاد سازی اروپا کمک کردند.
پس از تهاجم آلمان به شوروی طی عملیات بارباروسا دولت در تبعید لهستان با روس‌ها به توافق رسید که زندانیان لهستانی که روسیه در تهاجم سال ۱۹۳۹ اسیر کرده بودند آزاد شده تا ارتش آندرس را برای جنگ با آلمان نازی در خاک شوروی تشکیل دهند. پس از اشغال ایران و به دلیل مشکلات زیادی که این نیرو با ارتش شوروی داشت از طریق خاک ایران (مهاجرت لهستانی‌ها به ایران) به جبهه‌های غرب منتقل شدند تا در کنار متفقین غربی به نبرد بپردازد.

دوران جنگ

دولت در تبعید لهستان ابتدا در فرانسه، مدتی در پاریس و بعد از آن در آنژه به کار پرداخت. با سقوط فرانسه، دولت در تبعید به لندن رفت و از طرف تمام دولت‌های متفقین به عنوان دولت رسمی لهستان به رسمیت شناخته شد. هنگامی که آلمان تهاجم به شوروی را آغاز کرد، دولت در تبعید لهستان و دولت شوروی علی‌رغم دشمنی بسیار، برای مقابله با آلمان ارتباط خود را آغاز کردند. دولت در تبعید لهستان علاوه بر این قصد داشت تا با این حرکت جلوی آزار و اذیت لهستانی‌هایی که در شوروی اسیر بودند را بگیرد و به آن‌ها کمک کند. طی همین فرایند دولت شوروی در اوت ۱۹۴۱ با اعلام فرمان عفو ده‌ها هزار سرباز لهستانی و صدها هزار شهروند لهستانی را که در خاک خود اسیر کرده بود آزاد کرد. این نیروهای آزاد شده ارتش آندرس را ایجاد کردند.
در سال ۱۹۴۲ دولت در تبعید لهستان به کمک عوامل خود در مناطق اشغالی تعدادی از اولین و دقیق‌ترین مدارک مربوط به کشتار یهودیان در خاک اروپا را که بعدها به هولوکاست معروف شد را تحویل مقامات متفقین داد.
سال ۱۹۴۳ آلمانی‌ها در جنگل‌های نزدیک اسمولنسک در روسیه گورهای دسته جمعی را کشف کردند. در این گورها جسد هزاران افسر لهستانی که در سال ۱۹۳۹ توسط شوروی اسیر شده بودند پیدا شد. این واقعه به کشتار کاتین معروف شد. مقامات شوروی در مواجه با این مساله اعلام کردند این کشفیات توسط آلمانی‌ها جعل شده‌اند. متفقین دیگر بنا به ضروریات زمان جنگ این گفته روس‌ها را به صورت رسمی قبول کردند اما دولت در تبعید لهستان توضیحات مقامات روس را رد کرد و خواستار تحقیق در مورد این ماجرا شد. شوروی نیز در پاسخ به این خواسته‌ها روابطش با دولت در تبعید لهستان را قطع کرد.
در سال‌های پایانی جنگ این امر مشخص بود که نه متفقین غربی که نیروهای روس هستند که لهستان را آزاد خواهند کرد و این مساله عواقب بسیاری را برای لهستان به بار خواهد آورد. استالین اصرار داشت که شوروی تمام نواحی اشغالی در سال ۱۹۳۹ را در تصرف خود باقی نگاه خواهد داشت در حالی که این نواحی جمعیت بسیاری از شهروندان لهستانی را در خود جای داده بودند.

پس از جنگ

با پایان جنگ در سال ۱۹۴۵، شوروی در خاک لهستان، جمهوری خلق لهستان را که دولتی کمونیستی و از اقمار شوروی بود را ایجاد کرد. دولت در تبعید لهستان به سرعت مشروعیت خود را از طرف دولت‌های بزرگ از دست داد و تنها به نمادی از لهستان آزاد تبدیل شد. دولت مستقر در ورشو تلاشی بسیاری برای باز گرداندن اعضا دولت در تبعید انجام داد، دولت دست نشانده شوروی اعلام می‌داشت در صورت بازگشت از اتهامات افراد چشمپوشی می‌شود و آن‌ها در پست‌های بالا دولتی استخدام خواهند شد. با وجود همه این مسائل دولت در تبعید لهستان به حیات خود ادامه داد و در سال ۱۹۸۹ که سلطه شوروی بر لهستان پایان یافت هنوز اعضا کابینه دولت در تبعید هر دو هفته در لندن تشکیل جلسه می‌دادند و ۱۵۰۰۰۰ نفر از لهستانی‌های خارج از کشور به آن‌ها وفادار بودند. در دسامبر ۱۹۹۰ که لخ والسا به عنوان اولین رییس جمهور غیر کمونیست لهستان انتخاب شد تمام نشان‌های دولتی مربوط به جمهوری لهستان را از آخرین رییس جمهور دولت در تبعید تحویل گرفت و به این ترتیب دولت در تبعید به پایان رسید.