شرکت فولاد مبارکه اصفهان

تاریخچه

شرکت فولاد مبارکه اصفهان در ۲۳ دی ماه ۱۳۷۱ احداث شد و اکنون یکی از بزرگ‌ترین واحدهای صنعتی و بزرگترین مجتمع تولید فولاد در ایران است. این شرکت در زمینی به مساحت ۳۵ کیلومتر مربع در نزدیکی شهر مبارکه و در ۷۵ کیلومتری جنوب غربی شهر اصفهان واقع شده‌است.
عملیات اجرایی این مجتمع در سال ۱۳۶۰ آغاز گردید و در دوران جنگ ایران و عراق و در حالی که منطقه زیر حملات هوایی جنگنده‌های عراقی بود، بدست صنعتگران ایرانی ادامه یافت فعالیت‌های ساختمانی و فنی اجرا شده در دوران ساخت این مجتمع در خاورمیانه در نوع خود کم‌نظیر بوده و نزدیک به ۱۸ میلیون و ۷۰۰ هزار متر مکعب خاک برداری و بالغ بر یک میلیون و ۸۴۵ هزار متر مکعب بتن ریزی، یک میلیون و ۸۰۰ هزار متر مربع قالب بندی و ۸۰ هزار تن آرماتور، حدود ۱۵۰ هزار تن اسکلت فلزی، یک میلیون متر مربع نصب پوشش و بالغ بر ۵۰۰ هزار تن تجهیزات و ماشین آلات در آن نصب گردیده‌است.
اولین کوره قوس الکتریکی واحد فولادسازی این مجتمع در مهرماه سال۱۳۷۰ راه اندازی شد و در ۲۳ دی‌ماه سال ۱۳۷۱ خطوط تولید این کارخانه بزرگ توسط رئیس‌جمهور وقت افتتاح گردید، با ورود محصولات فولادی این شرکت به بازار و افزایش تدریجی تولید تا سقف ظرفیت اسمی ۴/۲ میلیون تن بخش عمدهای از نیاز کشور به این کالای استراتژیک بر طرف گردید. این شرکت در سالهای پس از رسیدن به ظرفیت اسمی با کسب تجربه و توانمندی اقتصادی برای پاسخگویی به نیاز روزافزون بازار داخلی و خارجی و استفاده بهینه از تجهیزات و ماشین آلات تولیدی موجود اقدام به برنامه‌ریزی برای افزایش تولید در قالب طرح‌های توسعه نمود و با استفاده از منابع مالی حاصل از فروش داخلی و ارزی شرکت و استفاده از اعتبارات مالی، ریالی و ارزی اولین مرحله طرحهای توسعه زیر سقف داخل شرکت را اجرا نمود و ظرفیت خود را به ۴/۵ میلیون تن و سپس در سال ۱۳۹۵ به ۲/۷ میلیون تن رسانید. در نیمه اول سال ۱۳۹۶ در کل گروه فولاد مبارکه ظرفیت به ۳/۱۰میلیون تن ارتقاء یافت. تولید ۸/۱۲ میلیون تن فولاد تا سال ۱۳۹۸ و ۲۵ میلیون تن در افق ۱۴۰۴ در کل گروه برنامه‌ریزی نموده‌است. شرکت فولاد مبارکه از شرکت‌های پیشرو ایرانی است که در زمینه تولید ورقهای فولادی فعالیت می‌نماید. این شرکت با مأموریت «ایفای نقش محوری در توسعه صنعتی، اقتصادی و اجتماعی کشور و ارتقای سطح فناوری صنعت فولاد، به عنوان سازمانی جهان تراز» حدود پنجاه درصد از فولاد کشور را با ایجاد اشتغال مستقیم و غیرمستقیم برای ۳۵۰،۰۰۰ نفر تولید می‌نماید. به‌طوری‌که این شرکت دارای رکورد تولید ۵/۷ میلیون تن انواع محصولات فولادی تخت گرم و سرد نوردیده، قلع اندود، گالوانیزه و رنگی از ضخامت ۱۸/۰ تا ۱۶ میلی‌متر و تختال با احتساب تولید فولادسازی در مجتمع فولاد سبا و مجتمع فولاد هرمزگان می‌باشد.
گروه شرکت‌های فولاد مبارکه اصفهان در حال حاضر مواد اولیه بیش از ۳۰۰۰ کارخانه و کارگاه تولیدی کشور در صنایع لوله و پروفیل، نفت و گاز و پتروشیمی، خودرو، موتورهای الکتریکی، لوازم خانگی، فلزی سبک و سنگین، ساختمانی، غذایی، کشتی‌سازی و سازه‌های دریایی و… را تأمین می‌نماید. شرکت هر ساله بخشی از محصولات خود را در راستای ارتقای کیفیت، برآورده نمودن نیازهای ارزی و حضور مستمر در بازارهای جهانی و توسعه آن صادر می‌کند و با توجه به اعتبار کسب شده در بازار جهانی هم‌اکنون پتانسیل و اعتبار لازم جهت صادرات به بیش از ۳۸ کشور دنیا را دارد.

بومی‌سازی تولید و حمایت از تولید ملی

بعد از نام‌گذاری سال‌های اخیر دربارهٔ اقتصاد مقاومتی رهبرانقلاب، فولاد اصفهان اقدام به بومی‌سازی کلیه قطعات، مواد و تجهیزات در فولاد مبارکه می‌کند؛ به این ترتیب در دهه هفتاد و هشتاد، ۴۳٪ و ۶۲٪ آن بومی بود. این آمار در سال ۹۰ تا ۹۲ به ۸۰٪ رسید، از سال ۹۲ تا ۹۴ به ۸۲٫۴٪ رسید و بین سال‌های اخیر (۹۴ تا ۹۶) به ۸۵٫۳٪ رسید.

فروش و بازاریابی

شرکت فولاد مبارکه از پیشگامان تدوین و توسعه فروش به صورت اعتبار اسنادی ریالی با همکاری نظام بانکی کشور بوده‌است. با توجه به اینکه اغلب صنایع پایین دستی فولاد جزو صنایع کوچک و متوسط بوده و اساسی‌ترین نیاز آن‌ها تأمین منابع مالی جهت سرمایه در گردش می‌باشد، به این روی به سرعت استفاده از این روش نوین پرداخت در بین مشتریان شرکت فولاد مبارکه گسترش یافت. به‌طوری‌که در سال ۹۵ بیش از ۶۱ درصد فروش شرکت به این روش انجام گردید. شرکت فولاد مبارکه در راستای سیاست‌های اقتصاد مقاومتی و کمک به تولیدکنندگان داخلی با در نظر گرفتن شرایط مالی مشتریان اقدام به پذیرش اعتبار اسنادی با دوره‌های بلند مدت (تا حد اکثر ۳ ماهه) با بهره‌های پایین‌تر از نرخ بهره‌های بانکی نمود تا مشتریان شرکت بتوانند پس از تولید و فروش محصولات خود اقدام به تسویه حساب نمایند و فرایند تولید داخلی دچار چالش نشود. از طرف دیگر مشتریان در این روش با توجه به منافع خود امکان گشایش اعتبار اسنادی ریالی در بانک‌های مختلف را داشته و از این نظر محدودیتی ندارند.
به موازات موضوع توسعه فروش به روش اعتبار اسنادی ریالی در داخل، به منظور ارزآوری و فروش محصولات مازاد بر نیاز صنایع داخلی، شرکت فولاد مبارکه اقدام به توسعه بازارهای صادراتی خود در اروپا، کشورهای شرق آسیا و آفریقا نموده‌است. فعالیت‌های شرکت فولاد مبارکه باعث تقویت برند شرکت و کسب اعتبار ملی در بین شرکت‌های مصرف‌کننده فولاد در سطح اروپا و آسیا گردیده‌است. اهمیت موضوع صادرات زمانی روشن می‌شود که برنامه‌های توسعه شرکت و چشم‌انداز تولید فولاد کشور نشان از فزونی عرضه بر تقاضای داخلی محصولات فولاد داشته و در این شرایط عدم توان شرکت‌های فولادی در صادرات محصولات تولیدی به معنای نابودی شرکت‌ها و باعث خروج ارز از کشور و کاهش درآمد ملی خواهد بود.

محیط زیست

شرکت فولاد مبارکه، در سال ۱۳۹۴ از لیست صنایع آلاینده خارج شد. این شرکت همچنین با دریافت تندیس بنیاد جهانی انرژی، لوح تقدیر جامعه مدیریت سبز اروپا را دریافت کرد. در سال ۹۵، گواهینامه استاندارد مدیریت انرژی (50001 ISO) را دریافت کرد. بعد از افزایش غبارهای آلاینده هوا، این شرکت ۲۰۰ میلیارد تومان برای تجهیز غبارگیرها سرمایه‌گذاری کرد و برای نگهداری و تعمیر تجهیزات فوق، ۲۰ میلیارد تومان هزینه می‌کند.
این شرکت در راستای سیاست‌های بهبود وضعیت محیط زیستی اطراف خود، مبلغ ۳۰۰ میلیارد تومان برای طرح جمع‌آوری و هدایت پساب‌های شهرهای مجاور و ارتقا تصفیه خانه پساب‌های آن شهرها، با هدف بهبود وضعیت زیست‌محیطی منطقه پرداخت می‌کند. این شرکت برای حفظ محیط زیست، ۱۰٪ حمل نقل محصولات خود را به صورت ریلی کرد.
فولاد مبارکه رکورد دار جهانی صرفه‌جویی در مصرف آب با کاهش ۶۸د% و مصرف تنها ۵/۱٪ آب حوزه آبریز زاینده رود توسط بازچرخانی و اجرای پروژه‌ها داراست. فولاد مبارکه، با احداث تصفیه خانه پساب صنعتی و بهداشتی فولاد سبا، استخر ذخیره آب و دریاچه مصنوعی در فولاد سبا به تصفیه آب کمک کرد. فولاد، نصب و راه‌اندازی سیستم‌های به هنگام پایش آلاینده‌ها و وضعیت تصفیه خانه پساب (Online Monitoring) را در اولویت قرار داد و مشارکت در برنامه‌های کاهش گازهای گلخانه ای از طریق پروژه‌های CDM را آغاز نمود.
پیرو همین فعالیت‌های محیط زیستی، گواهی نامه مشارکت در برنامه کاهش گاز گلخانه ای از طرف انجمن جهانی فولاد «world steel» به شرکت فولاد مبارکه از سال ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۶ میلادی اهدا شد. این شرکت همچنین بعد از زلزله کرمانشاه ۹۶، ۲۶۰ کانکس را برای مردم کرمانشاه ارسال نمود.

شرکت فولاد هرمزگان جنوب

فولادهای تولیدی (تختال) در شرکت فولاد هرمزگان عمدتاً فولادهای کربنی برای کاربرد نورد به صورت گرم و سرد می‌باشد. تختال‌های تولیدی این شرکت عمدتاً در خطوط نورد گرم جهت کاربری پروفیل سازی، لوله‌های آب، نفت و مخازن تحت فشار و قطعات سنگین فولادی مورد استفاده قرار می‌گیرد و ورق‌های تولیدی در نورد سرد جهت کاربری ورق بدنه خودرو، بدنه لوازم خانگی و همچنین کاربردهای ویژه مانند ورق‌های قلع اندود و گالوانیزه می‌باشد. با بهره‌برداری کامل از این شرکت، کشور در زمینه تختال عریض به خودکفایی خواهد رسید. محصولات این شرکت مطابق با استانداردهایی نظیر ISIRI (استاندارد ملی ایران)، ASTM , SAE/AISI,API (آمریکا)، Bs (انگلستان)، DIN (آلمان)، EN (بین‌المللی)، JIS (ژاپن) و ISG (استاندار داخلی) تولید می‌شود.
تعداد کارکنان: ۱۶۷۳ نفر

شرکت صنایع معدنی فولاد سنگان خراسان

شرکت سنگان با هدف تأمین مواد اولیه صنعت فولاد کشور شامل کنسانتره آهن و گندله، واحد گندله‌سازی ۵میلیون تنی خود را در زمینی به مساحت ۲۴ هکتار با سرمایه‌گذاری حدود ۱۲۰۰ میلیارد تومان در مدت ۳۶ ماه در مرداد ماه ۱۳۹۶ راه اندازی نمود. در این طرح که با ۲۳۴۵۰ تن تجهیزات و اسکلت فلزی، خاکبرداری ۴۰۰ هزار متر مکعب و بتن ریزی ۲۸۵۰۰ متر مکعب انجام شده، گندله مورد نیاز زنجیره تولید فولاد گروه فولاد مبارکه تأمین می‌گردد.
واحد کنستانتره سنگ آهن این شرکت نیز با ظرفیت ۵میلیون تن در حال ساخت می‌باشد و در سال ۱۳۹۷ به بهره‌برداری خواهد رسید.
تعداد کارکنان: ۱۷۰ نفر

شرکت ورق خودرو چهارمحال و بختیاری

تولید انواع ورق گالوانیزه جهت مصارف صنعتی و خودرو با ظرفیت ۴۰۰ هزار تن در سال
تعداد کارکنان: ۳۰۰ نفر

شرکت فولاد امیرکبیر کاشان

تولید ورق گالوانیزه به ظرفیت ۱۳۰ هزار تن در سال
تعداد کارکنان:۳۳۲ نفر

شرکت فرهنگی ورزشی فولاد مبارکه اصفهان

تعداد کارکنان: ۹۰ نفر

شرکت معدنی و صنعتی فولاد سنگ مبارکه اصفهان

تأمین مواد اولیه موردنیاز صنعت فولاد با تمرکز بر تأمین سنگ آهن، آهک و دولومیت
تعداد کارکنان: ۱۲۴ نفر

شرکت فلز تدارک

بازرگانی، واردات و صادرات انواع محصولات فولادی و تأمین مواد اولیه صنعت فولاد
تعداد کارکنان: ۱۰ نفر

شرکت نوین الکترود ارکان

تولید الکترود گرافیتی به منظور قطع حلقه وابستگی صنعت فولاد کشور به خارج از کشور و بی‌نیاز نمودن صنعت فولاد از واردات یکی از اقلام عمده و استراتژیک برای تولید فولاد
تعداد کارکنان: ۲۰۰ نفر

مراحل تولید

پودر سنگ آهن مورد نیاز از معادن گل گهر و چادرملو تأمین می‌شود و به‌وسیله راه‌آهن به واحد انباشت و برداشت شرکت فولاد مبارکه حمل می‌گردد.
پودر سنگ آهن انباشت شده در واحد گُندله‌سازی تبدیل به گُندله شده و در واحد احیاء مستقیم، به آهن اسفنجی تبدیل می‌گردد و سپس در کوره‌های قوس الکتریکی واحد فولادسازی ذوب می‌شود. فولاد مذاب برای تبدیل به تختال (اسلب) به ماشین‌های ریخته‌گری مداوم منتقل می‌گردد.
تختال خنک و پرداخت شده و بعد از پیش گرم شدن در واحد نورد گرم، نورد شده و سپس به واحد تکمیل نورد گرم یا به واحد اسیدشویی می‌رود و سپس برای کاهش ضخامت به واحد نورد سرد، ارسال می‌گردد. همچنین بخشی از محصولات سرد نوردیده به واحدهای قلع‌اندود، گالوانیزه و رنگی ارسال می‌گردد.

انباشت و برداشت مواد خام

پودر سنگ آهن (کنسانتره آهن) به وسیله خط آهن از معادن داخلی مانند گل گهر و چادرملو، واقع در استان‌های کرمان و یزد به مجتمع حمل می‌شود و با نوار نقاله، به قسمت انباشت و برداشت منتقل می‌شود. ماشین‌های انباشت و برداشت کار انتقال مواد را از نقاله‌ها به دپو و بالعکس انجام می‌دهد.

گُندله‌سازی

پودر سنگ آهن (کنسانتره آهن) در آسیاب‌های گلوله‌ای این واحد، به صورت پودر در می‌آید و پس از ترکیب با دو درصد آهک در دیسک‌هایی به صورت گندله‌هایی به قطر بین ۶ تا ۱۸میلی‌متر در می‌آید و در درجه حرارت حدود ۱۲۵۰ درجه سانتی‌گراد پخته و سخت می‌شوند.

آهک‌سازی

سنگ آهک از معدن حوض ماهی واقع در هفده کیلومتری مجتمع تأمین می‌گردد و در دو کوره پخت دوار افقی با پیش گرم کن عمودی در دمای حدود ۱۰۵۰–۷۸۰ درجه سانتی گراد به صورت آهک پخته در می‌آید، آهک تهیه شده در واحدهای فولادسازی و واحد آهک هیدراته جهت تولید آهک هیدراته برای واحدهای بریکت‌سازی آهن اسفنجی و تصفیه خانه‌های آب استفاده می‌شود.

احیای مستقیم

پودر سنگ آهن به صورت گندله پخته شده وارد کوره احیا از نوع سری ۶۰۰ میدرکس شده و گاز احیاکننده نیز به داخل کوره دمیده می‌شود. سپس آهن احیا شده، به صورت گلوله‌های آهن اسفنجی از کوره‌ها خارج می‌شود.

ریخته‌گری

وظیفه این واحد تبدیل فولاد مذاب به شمش تختال با کیفیت استاندارد ابعاد مورد سفارش مشتری و تحویل آن به واحد خنک‌سازی و اصلاح شمش می‌باشد. این واحد دارای پنج ماشین ریخته‌گری دو خطه از نوع قوسی به شعاع ۱۰/۵ متر (ماشین ۱ تا ۴) و عمودی قوسی (ماسین ۵) بوده و مشخصات ابعادی محصول تولیدی به شرح زیر می‌باشد:
عرض تختال تولیدی: از ۶۵۰ میلی‌متر تا حداکثر ۲۰۰۰ میلی‌متر طول تختال تولیدی: در دو نوع تختال بلند و تختال کوتاه و ضخامت تختال تولیدی: ۲۰۰-۲۲۰-۲۵۰ میلی‌متر

آماده‌سازی تختال

در این واحد عملیات خنک سازی، و در صورت نیاز، اصلاح و رفع عیوب یا برش طولی و عرضی تختال‌ها انجام می‌شود.

واحد نورد گرم

تختال‌ها به واحد نورد گرم منتقل می‌شود و پس از گرم شدن تا ۱۲۸۰ درجه سانتی‌گراد، در کوره‌های پیش گرم کن و پوسته زدایی در نوردهای اولیه و نهایی نورد شده و در نهایت ضخامت آن به ۱۶ تا ۲/۱ میلی‌متر می‌رسد، که به صورت کلاف (کویل) تولید می‌گردد.

تکمیل نورد گرم

۷۵ درصد از کلاف‌ها به واحد تکمیل نورد گرم انتقال می‌یابد. در این واحد اعمالی از قبیل کم کردن وزن کلاف، بهبود خواص مکانیکی، تسطیح ورق، برش سبک و سنگین ورق در طول‌های ۱ الی ۱۲ متر صورت می‌گیرد.

نورد سرد

۲۵ درصد از کلاف‌های ورق تولید شده در واحد نورد گرم به نورد سرد حمل می‌شود، تا با عملیات مختلفی مانند: برطرف کردن عیوب فیزیکی، روغن‌کاری، تقلیل ضخامت، دادن خواص مکانیکی و متالورژیکی و پرداخت سطحی قرار گیرد و در قسمت‌های اسیدشویی، نورد تاندم، خط بازپخت خنثی، نورد سخت کردن سطحی، نورد پوسته‌ای، خطوط تصحیح و بُرش مورد عملیات لازم قرار گرفته و بسته‌بندی گردد.

توزیع برق

مصرف انرژی الکتریکی مجتمع ۱۰۸۰ مگاوات ساعت برق است که حدود ۳۰۰ مگاوات ساعت آن از نیروگاه داخلی مجتمع که شامل یک نیروگاه ۲۱۰ مگاواتی بخار و یک نیروگاه گازی ۱۰۰ مگاواتی است تأمین می‌شود و بقیه از شبکه سراسری کشور دریافت می‌شود و از طریق مرکز توزیع اتوماتیک برق و ۲۸ کیلومتر تونل زیرزمینی، به سراسر مجتمع منتقل می‌شود. واحد توزیع برق مجتمع فولاد مبارکه یکی از مهمترین واحدهای ناحیهٔ انرژی و سیالات می‌باشد

واحد تصفیه و توزیع آب

این واحد شامل سد آبگیر و تصفیه‌خانه، خط انتقال آب تصفیه شده، منابع ذخیره و تجهیزات توزیع و انتقال داخلی و برج‌های خنک‌کننده است که با برداشت آب از رودخانه زاینده رود آب مورد نیاز مجتمع را تأمین می‌کند.

واحد توزیع سیالات

این واحد وظیفه توزیع سیالات از قبیل: گاز طبیعی، اکسیژن، نیتروژن، آرگون، هوای فشرده، آب سرد، آب گرم، آب آشامیدنی، آب مقطر را در سراسر مجتمع به عهده دارد.

واحد تعمیرگاه مرکزی

این واحد انجام تعمیرات کلیه قسمت‌های مجتمع و تهیه قسمتی از قطعات یدکی مورد نیاز در کارگاه‌های مکانیک، هیدرولیک، الکترونیک، برق، ماشین کاری، اسکلت فلزی، ابزارسازی، عملیات حرارتی و آهنگری و غیره را به‌عهده دارد.

محصولات

محصولات این شرکت شامل کلاف و ورق‌های گرم و سرد، کلاف‌های اسیدشویی، کلاف نوار باریک و تختال می‌باشد، که مطابق با استانداردهای بین‌المللی فولاد تولید می‌گردد.
محصولات فولاد مبارکه نیاز صنایع مختلف از جمله: صنعت خودروسازی، لوازم خانگی، لوله سازی، مخزن‌های تحت فشار، شرکت حمل و نقل باربری، تجهیزات فلزی سبک و سنگین و غیره را تأمین می‌کند.
محصولات این شرکت به بسیاری از کشورهای جهان در اروپا، آمریکای شمالی، خاور دور، آفریقا و کشورهای حوزه خلیج فارس صادر گردیده‌است.

مصرف آب

فولاد مبارکه از واحدهای صنعتی کم‌مصرف آب اصفهان به‌شمار می‌آید. مصرف آب این کارخانه در بالاترین میزان خود، تنها ۱٫۵٪ از دبی زاینده‌رود برابر سالانه ۲۳ میلیون متر مکعب در سال است.