سراوان (رشت)

آلودگی جنگل سراوان

منطقه جنگلی سراوان واقع در استان گیلان می باشد که از سال 1363 اقدام به دفن زباله در آن شده است. مکان دفن زباله در فاصله 20 کیلومتری از شهر رشت واقع و روزانه حدود500 تن زباله به صورت غیر اصولی در آن دفن می شود. این مکان پذیرنده زباله شهر های رشت ، فومن ، شفت ، صومعه سرا ، خشکیبیجار ، کوچصفهان و لشت نشا می باشد که در این بین سهم رشت 450 تن زباله در روز است که در حدود 90% زباله انتقال یافته به مرکز دفن زباله سراوان را تشکیل می دهد. 
جنگل های سراوان و محل دپوی زباله ها در فاصله 15 کیلومتری جنوب شهر رشت و ارتفاع سراوان بین روستاهای گلسرک موشنگا و کچا قرار دارد. رودخانه سیاهرود از ارتفاعات 8 هزار متری با جهت غربی-شرقی در اتفاعات و با جهت جنوبی-شمالی پس از رسیدن به جنگل های جوکلبندان وارد اراضی و محل دفن شده و دارای حرکت ملایم میگردند. از جمله ویژگی های این رودخانه در سال های گذشته وجود انواع ماهی در آن بود که می توانست به عنوان یک جاذبه طبیعی محسوب شود. رودخانه سیاه رود با طی مسیر طولانی به رشت منتهی شده و پس از ورود به این شهر با نام زرجوب در محل پیربازار به رودخانه گوهر رود ملحق شده و از آنجا وارد بخش شرقی تالاب انزلی می شود.
میزان بالای بار آلی شیرابه پسماند بیانگر این نکته می باشد که قسمت اعظم پسماند های تخلیه شده در محل از نوع مواد فساد پذیر می باشد که این مواد قابلیت تبدیل به کود آلی را دارند در نتیجه با انتقال این پسماند ها به کارخانه کمپوست رشت می توان انتظار داشت که میزان شیرابه تولیدی ناشی از پسماند ها کاهش یابد . این نکته نیز باید مورد توجه قرار گیرد که تنها 10 درصد از پسماند های ورودی به کارخانه کمپوست قابل تبدیل نبوده و به عنوان ضایعات به محل دفع پسماند ضایعات انتقال و در آنجا دفن میگردد. شایان توجه است که کارخانه کمپوست به تنهایی نمتواند روش مناسبی برای دفع پسماند ها باشد . لذا نیاز به یک محل دفن بهداشتی در شهر ضروری به نظر میرسد. همچنین در صورات طراحی و بهره وری نامناسب می تواند موجب پراکندگی و آلودگی به زمین های کشاورزی شده و مشکلات بهداشتی ایجاد نماید. با توجه به وجود فضای ممناسب برای دفع پسماتد ها در استان گیلان و بالا بودن سطح آب های زیرزمینی و همچنین عدم استفاده از روش بهداشتی ، استفاده از کارخانه کمپوست می تواند موجب کاهش عملیات دفع در شهر رشت و افزایش استفاده از آن برای سال های آتی گردد.

جمعیت

این روستا در دهستان سراوان قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۵۷۴۰ نفر (۱۵۱۱خانوار) بوده‌است.
مشخصات:
روستای سراوان از توابع بخش سنگر شهرستان رشت، با مختصات جغرافیایی ۴۹ درجه و ۳۹ دقیقه طول شرقی و ۳۷ درجه و ۴ دقیقه عرض شمالی، در ۱۳ کیلومتری جنوب غربی سنگر و ۳۵ کیلومتری رشت قرار گرفته است.
روستای سراوان، از شمال به روستاهای قاضیان و شهرستان، از شرق به رودخانه سفیدرود، از جنوب به روستای گلسرک و از غرب به جاده ترانزیت رشت ـ قزوین محدود می‌شود.
این روستا، در اراضی حد فاصل کوه و جلگه واقع گردیده و از سطح دریا ۷۰ متر ارتفاع دارد. بنا به نوع استقرار و نزدیکی به سفیدرود، آب و هوای این روستا معتدل و مرطوب است و میانگین بارندگی سالانه آن ۱۳۰۰ میلی‌متر می‌باشد.
رودخانه گیله رود که از غرب آبادی سرچشمه می‌گیرد، پس از عبور از قسمت شرقی آن، به سفیدرود می‌پیوندد.
سراوان، یکی از روستاهای تاریخی و کهن استان گیلان است. کاروانسرای سراوان (لات) معروف به کاروانسرای شاه عباسی، در قسمت جنوبی روستا واقع گردیده و قدمت آن به بیش از پانصد سال می‌رسد.
سراوان بر سر راه قدیم رشت ـ تهران قرار داشته است. احداث جاده جدید رشت ـ قزوین که از غرب روستا می‌گذرد، رونقی دوباره به روستا بخشیده است.
مردم روستای سراوان به زبان گیلکی سخن می‌گویند، دین اسلام دارند و پیرو مذهب شیعه جعفری هستند.
الگوی معیشت و سکونت:
براساس سرشماری سال ۱۳۷۵ روستای سراوان ۵۷۵۴ نفر جمعیت داشته است که در سال ۱۳۸۵ به ۱۸۹۴ نفر کاهش یافته است.
اقتصاد روستای سراوان بر پایه فعالیت‌های کشاورزی مانند زراعت، باغداری، دامداری، خدمات و صنایع دستی استوار است. زمین‌های زراعی به صورت آبی کشت می‌شود و محصول عمده آن برنج است. سبزی، هندوانه، خیار، آلوچه و آلو قطره طلا نیز از محصولات باغی و سردرختی روستاست.
دامداری در سراوان، به صورت پرورش سنتی گاو و گوساله متداول است. انواع فرآورده‌های دامی مانند گوشت، شیر، ماست و پنیر در روستا تولید می‌شود. پرورش طیور خانگی مانند مرغ، غاز و بوقلمون نیز رایج است.
بافت مسکونی روستای سراوان، در محلهٔ مرکزی، متراکم و در دیگر محلات به طور پراکنده گسترش یافته است. این روستا از چند محله تشکیل شده است که عبارتند از: محلات بوذری، صیاد، پاسگاه، احمدسرا و اسکندانی که محلة مرکزی آن است.
خانه‌های روستایی به دو نوع سنتی و مدرن تقسیم می‌شوند؛ خانه‌های سنتی شامل تعدادی اتاق به موازات هم است، که فضاهای اندرونی را تشکیل می‌دهند و به یک ایوان بزرگ گشوده می‌شوند. خانه‌های مدرن، عمدتاً به سبک معماری شهرهای ساحلی ساخته شده‌اند، فضاهای بسته‌ای دارند. مصالح به کار رفته در بناهای قدیمی شامل گل، چوب و خشت است. در ساخت خانه‌های جدید نیز از مصالح سیمان، گچ، تیرآهن و آجر استفاده می‌شود. سقف بناها شیروانی است و با ایرانیت یا ورق گالوانیزه پوشیده شده‌اند.
جاذبه‌های گردشگری:
روستای سراوان با موقعیت طبیعی زیبا و اقلیم معتدل، مناظر و جلوه‌های منحصر به فردیدارد. چشم‌انداز شالیزارها، جنگل‌ها، حواشی رودخانه‌ها، ارتفاعات و دامنه‌های سرسبز، بخش کوچکی از زیبایی وصف‌ناپذیر و جذاب سراوان است.
جنگل‌های انبوه و متراکم سوزنی برگ پارک سراوان، با وسعتی در حدود ۱۴۵۰ هکتار، در غرب روستا گسترده شده‌اند. مسیر این پارک جنگلی آسفالت است و در طول آن، آلاچیق‌هایی برای استراحت مسافران ساخته شده است. قسمت‌هایی از پارک، شیب ملایمی دارد و فضای مناسبی برای گذران اوقات فراغت و استراحت گردشگران است.
از دیگر جاذبه‌های پارک سراوان، موزه میراث روستایی گیلان است. این موزه در زمینی به مساحت ۲۰۰ هکتار، در پارک جنگلی سراوان، در مسیر جاده رشت ـ قزوین در دست احداث است. اقدامات اولیه طراحی و تأسیس موزه، پس از زلزله ۱۳۶۹ برای جلوگیری از تخریب بناهای سنتی صورت گرفت و در اردیبهشت ۱۳۸۴ اولین قسمت آن مورد بهره‌برداری قرار گرفت و تاکنون ۳ مجموعه خانه مسکونی قدیمی مربوط به شرق گیلان در این موزه بازسازی شده است.
در ساخت این موزه علاوه بر شناسایی و بازسازی خانه‌های سنتی گیلان و توجه به معماری آن‌ها، به برخی ویژگی‌های فرهنگی و مردم‌شناسی منطقه، مانند نوع معیشت، فرهنگ و آداب سنن، دین، غذاهای سنتی روستایی، موسیقی، بازی‌ها و پوشاک و تمامی زوایای زندگی روستاییان گیلان توجه ویژه‌ای خواهد شد.
کاروانسرای سراوان، معروف به کاروانسرای شاه عباسی یا لات، متعلق به دوره صفوی است. این کاروانسرا در ۳۰ کیلومتری جنوب شرقی رشت در جاده قدیمی رشت ـ قزوین واقع شده و در ساخت آن از مصالحی چون آجر ختایی، سنگ و ساروج استفاده شده است.
این بنا، از یک حیاط مرکزی به طول و عرض ۲۰/۲۶ متر و رواق‌ها و اتاق‌هایی در اطراف تشکیل شده است. ورودی کاروانسرا و بخش شاه‌نشین آن در قسمت شرقی قرار دارد و در چهار ایوان آن، چهار مال‌بند ساخته شده و حجره‌هایی در کنار حیاط، جهت اسکان مسافران احداث شده است. کاروانسرای سراوان در سال ۱۳۶۹ مورد مرمت قرار گرفته است.
مردم روستای سراوان همانند سایر مسلمانان در اعیاد و جشن‌های دینی و مذهبی مانند عید فطر، غدیر و قربان به نیایش و سرور و در ایام محرم و وفات و شهادت ائمه به عزاداری می‌پردازند. در آستانه عید نوروز نیز با شادی و سرور به پیشواز سال نو می‌روند و به دید و بازدید اقوام می‌پردازند. مراسم سیزده بدر، چهارشنبه سوری و شب یلدا را نیز، برگزار می‌کنند.
زمزمه آوازهای محلی توسط افراد کهنسال روستا به زبان شیرین گیلکی در مناسبت‌ها و فصل کشت و درو حصول و کشتی گیله مردی سرگرمی‌های مردم روستاست.
پوشاک غالب مردان و زنان روستا همانند مردم شهری است؛ اما در جشن عروسی به خصوص در شب حنابندان، اطرافیان عروس و داماد از لباس‌های قدیمی و سنتی با رنگ‌های شاد و زیبا استفاده می‌کنند.
صنایع دستی روستای سراوان مشتمل بر بافت شال و جوراب است.
انواع غذاهای محلی و چاشنی‌ها مانند کباب، میرزا قاسمی، سیاه قاتق (فسنجان)، ورقه و زیتون پرورده در روستا تهیه و ضمن تأمین مصرف خانوار، به مسافران و گردشگران عرضه می‌شود.
مکان‌های مذهبی:
در این روستا مساجد و بقعه‌های متعددی وجود دارد، مثل مسجد آقا سید ابراهیم، مسجد تازه بقعه سراوان، مسجد آقا سید فاطمه سراوان، مسجد صاحب زمان و چندین مساجد دیگر در این روستا وجود دارند که مشغول فعالیت‌های مذهبی می‌باشند.