نیکلای چائوشسکو

ابتدای زندگی

نیکولای چائوشِسکو در روز ۲۶ ژانویه ۱۹۱۸ روستای کوچک سکورنیچشت در شهرستان اولت در جنوب رومانی به دنیا آمد. وی یکی از نه فرزند یک کشاورز فقیر بود. نیکولای چائوشسکو تا سن ۱۱ سالگی در مدرسه روستای زادگاهش تحصیل نمود. به پایتخت رفت و در آنجا دوره کفاشی دید. وی در کارگاه Alexandru Săndulescu یک کفش که حزب غیرقانونی کمونیست بود کار کرد؛ و اوایل ۱۹۳۲ توسط وی به حزب معرفی شد. او در تاریخ ۶ ژوئن ۱۹۳۶ توسط دادگاه براشوو به تهام یک آشوبگر کمونیست خطرناک، ترویج کننده مواد تبلیغاتی کمونیسم و ضد فاشیسم به دو سال زندان محکوم شد. بعلاوه به دلیل اهانت به دادگاه به شش ماه و یک سال اقامت اجباری در روستای زادگاهش محکوم شد. در بازداشتگاه با رهبران حزب کمونیست آشنا شد و پس از آزادی، پنهانی به عنوان عضو فعال حزبش در بخش جوانان مشغول کار شد. در سال ۱۹۳۹ زمانی که خارج از زندان بود، با اِلِنا آشنا شد و در سال ۱۹۴۷ با او ازدواج نمود. با پایان جنگ جهان دوم و برقراری رژیم سوسیالیستی با پشتیبانی اتحاد شوروی، چاوشِسکو به کمیته مرکزی حزب حاکم راه یافت و تا پایان عمر عضو پارلمان کشور به‌شمار می‌آمد. هنگامی که گئورگی گئورگیو-دژ، دبیرکل حزب کمونیست در تاریخ ۱۹ مارس ۱۹۶۵ درگذشت، چائوشسکو رهبری حزب را به دست آورد و رفته رفته چندین مقام از جمله ریاست جمهوری، دبیرکلی حزب، نخست‌وزیری و همچنین ریاست نیروهای سه‌گانه کشور را در دست خود گرفت.
او نخست با فاصله گرفتن از اتحاد شوروی، صنعتی کردن کشور و برقراری رابطه دیپلماتیک با کشورهای غیر کمونیستی، محبوبیتی در غرب به دست آورد. می‌گفت: «هیچ‌کس نمی‌تواند ادعا کند که آگاهی از راه راستین رسیدن به سعادت اجتماعی در انحصار او است.»
در سال ۱۹۷۱ چائوشسکو از کره شمالی، مغولستان و ویتنام شمالی دیدار نمود. پس از آن رفته رفته کیش شخصیت حاکم در آن دو کشور را در رومانی به راه انداخت، خود را رهبر بزرگ و همسرش را مادر ملت خواند و به پشتوانه سازمان جاسوسی‌اش مردم را به ستایش از «کارهای نیک و خردمندانه‌اش» واداشت. 
برای افزایش جمعیت جلوگیری از بارداری را جرم اعلام کرد (ر.ک. دستور ۷۷۰)، روستاها را ویران ساخت تا به جای آنها کارخانه‌های بزرگ صنعتی بسازد و دولت را در همه شئون خصوصی مردم دخالت داد و حتی تعیین می‌کرد که دمای خانه‌ها در زمستان چه اندازه باشد. مردم رومانی که از خودکامگی به تنگ آمده بودند، بر او شوریدند و جنگ میان سازمان جاسوسی چائوشِسکو و ارتش درگرفت. اما او که خود را در اوج قدرت می‌پنداشت، اداره کشور را به همسرش سپرد و به ایران سفر کرد. پس از بازگشت اما به چنگ شورشگران افتاد (ر.ک. انقلاب رومانی).

اعدام

در روز کریسمس ۲۵ دسامبر ۱۹۸۹ چائوشِسکو به دستور جبهه نجات ملی در دادگاهی که در یک اتاق کوچک تشکیل شد محاکمه شد. وی با اتهاماتی همچون جمع آوری غیرقانونی ثروت و نسل‌کشی مواجه شد و در همان روز، در سن ۷۱ سالگی در جنوب رومانی به همراه همسرش اعدام شد.

پیامدهای اعدام چائوشسکو در ایران

در پی اعدام چائوشسکو در روز ۲۵ دسامبر ۱۹۸۹ و تنها چند روز پس از بازگشت از سفرش به ایران و دیدار با مقامات بلندپایه وقت، پس لرزه‌های این اتفاق در ایران جنجال آفرین شدند. در ۵ دی ماه ۱۳۶۸ خورشیدی، ۸۴ تن از نمایندگان مجلس سوم شورای اسلامی با پرسش از علی اکبر ولایتی، وزیر امور خارجه وقت، خواهان پاسخگویی او در قبال دعوت از دیکتاتور مخلوع رومانی شدند. این نمایندگان بیشتر از نیروهای موسوم به چپ بودند و درخواستشان در آن هنگام باعث واکنش‌ها و مخالفت‌هایی شد. اما نطق‌های جنجالی نمایندگان، باعث شد که علی اکبر ولایتی برای پاسخگویی در مجلس حاضر شود و در این خصوص پاسخ دهد. نطق یکی از نمایندگان که در این رابطه معروف و مشهور شد، صادق خلخالی بود. خلخالی در سخنان خود دستگاه دیپلماسی کشور را به محافظه کاری متهم کرد و علناً گفت که مسوولان ما از جهان بی‌خبرند و اتفاقات بین‌المللی را پیگیری نمی‌کنند.
در پی اعتراضات بی‌سابقه نسبت به دستگاه سیاست خارجی، محمد جمشیدی گوهری سفیر وقت ایران در رومانی برکنار شد. در حکم برکناری صادر شده از سوی وزارت امور خارجه آمده بود:
چون آقای گوهری، سفیر جمهوری اسلامی ایران در رومانی ارائه گزارش جامعی از اوضاع داخلی رومانی در آستانه سفر چائوشسکو به تهران نداشته‌است، از کار برکنار و وی برای توضیح به تهران فراخوانده می‌شود.