استاد شطرنج (بازی ویدئویی)

موتور شطرنج

موتور شطرنج بازی Chessmaster که The King نامیده می‌شود، توسط یک هلندی به نام «یوهان د کانینگ» نوشته شد. این موتور در بازی Chessmaster 4000 معرفی شد، موتور نسخه‌های قبلی این سری توسط «دیوید کیتینگر» نوشته شده بود.
بر طبق فهرست رتبه‌بندی «انجمن شطرنج رایانه‌ای سوئد»، بازی Chessmaster 9000 که بر روی یک رایانه شخصی اتلون-۱۲۰۰ اجرا شد دارای ریتینگ الو ۲۷۱۵ است. موتور شطرنج این بازی در مقایسه با موتورهای شطرنج دیگر، در رتبه چهاردهم قرار دارد. لیست رتبه‌بندی دیگری که در مارس ۲۰۰۹ و توسط «سازمان رده‌بندی شطرنج رایانه‌ای» منتشر شد، موتور شطرنج بازی Chessmaster 11th Edition در رتبه بیست و دوم این فهرست قرار داشت.
موتور شطرنج The King به بازیباز این اجازه را می‌داد که با تغییر تنظیمات متفاوت به‌طور شخصی روش بازی را ایجاد کند، به این روش اصطلاحاً «شخصیت سازی» گفته می‌شود. برای مثال بازی Chessmaster 9000 بیش از ۱۵۰ «شخصیت» مختلف از استاد بزرگ بین‌المللی تا «استنلی» را دارد. (استنلی هوش مصنوعی در حد یک شامپانزه را دارد که حرکات تصادفی انجام می‌دهد)

پلتفرم‌ها

تا به امروز نسخه‌های مختلفی از سری Chessmaster برای پلتفرم‌های مختلف تولید و منتشر شده‌است. این پلتفرم‌ها عبارتند از: آمیگا، اپل ۲، اپل ۲جی اس، آتاری ۸-بیت، آتاری اس تی، آمستراد سی پی سی، زد اکس اسپکتروم، کمودور ۶۴، ام اس-داس، پی سی، مکینتاش، نینتندو ان‌ای‌اس، سوپر نینتندو، گیم بوی، گیم بوی کالر، گیم بوی ادوانس، نینتندو دی اس، سگا جنسیس، سگا گیم گیر، پلی استیشن ۱، پلی استیشن ۲، ایکس باکس و تلفن‌های همراه. شرکت یوبی سافت یک نسخه قابل دانلود از بازی را با عنوان Chessmaster Challenge منتشر کرد که تفاوت آن با Chessmaster 10th Edition در رابط کاربری ساده‌تر و آموزش‌های درون بازی کوچکتر بود.
اغلب نسخه‌های جدید سری Chessmaster شامل هر دو حالت دوبعدی و سه بعدی، همچنین تعداد زیادی صفحه‌ها و مهره‌های شطرنج مختلف می‌باشد. رابط کاربری بازی از نسخه Chessmaster 10th Edition دچار بازنگری شد و انیمیشن‌های سه بعدی از حرکت مهره‌ها و سکانس‌های نبرد بین آن‌ها (که یادآور بازی «نبرد شطرنج» یا بازی شطرنج در فیلم هری پاتر است) به بازی اضافه شد. در بسته بازی Chessmaster 10th Edition یک عینک قرمز و آبی نیز جهت تماشای بازی به صورت سه بعدی پیشرفته وجود داشت.

ایکس باکس آرکید

یک نسخه از بازی برای ایکس باکس لایو آرکید با قابلیت پشتیبانی از بازی چندنفره آنلاین و دوربین «ایکس لاکس لایو ویژن»، با نام Chessmaster Live در تاریخ ۳۰ ژانویه ۲۰۰۸ منتشر شد که البته در حال حاضر دیگر در بازار موجود نمی‌باشد.

بازتاب‌ها

مجله کامپیوت! در مورد بازی Chessmaster 2000 نوشت که این محصول اکنون به عنوان استاندارد بازی‌های شطرنج است و بقیه بازی‌های مشابه را باید با این بازی سنجید، ضمن اینکه شرکت سازنده (سافت ویر تول ورکز) را به دلیل اختصاص موتور بازی به تمامی نسخه‌ها مورد انتقاد قرار داد. در سال ۱۹۸۶ نویسنده مجله «کامپیوتر گیمینگ ورلد» در مورد نسخه «آی بی ام» بازی نوشت: «من آرزو داشتم می‌توانستم در مورد این بازی نکته منفی پیدا کنم اما موفق نشدم… مطمئناً این اولین و بهترین پیشنهاد من به علاقه‌مندان می‌باشد». این مجله همچنین گرافیک نسخه آمیگا را «استثنایی» و این نسخه را هم به علاقه‌مندان شدیداً توصیه کرد. نسخه Chessmaster 2000 اولین و تنها بازی شطرنج بود که در نظرسنجی خوانندگان «کامپیوتر گیمینگ ورلد» بهترین رتبه را با نمره ۷٫۲۵ از ۱۰ به دست آورد. همچنین در سال ۱۹۸۸ این بازی در بخش Hall of Fame مجله، به عنوان یکی از بهترین‌های تاریخ به انتخاب خوانندگان قرار گرفت. در سال ۱۹۸۹ و طی یک مقایسه بین ویژگی‌های جدید بازی Chessmaster 2100 و Sargon 4، بازی Chessmaster به راحتی از دید این مجله برنده این مقایسه شد. در سال ۱۹۹۲ نیز این مجله در مورد Chessmaster 3000 ویژگی‌های جدید نسبت به نسخه‌های قبلی را برشمرد و از بخش جدید آموزش آن تقدیر کرد، ضمن اینکه آن را به عنوان یک «دنباله هیجان انگیز» برای سری Chessmaster نامید.
مجله ژاپنی فامیتسو در سال ۱۹۹۱ به نسخه سوپر نینتندو بازی نمره ۲۳ از ۴۰، به در سال ۱۹۹۴ به نسخه گیم بوی آن، نمره ۲۱ از ۴۰ را داد.
واکنش منتقدان به سری Chessmaster اغلب مثبت بوده‌است. سایت گیم اسپات در مورد این سری نوشت: «سری Chessmaster از دهه ۸۰ تاکنون به عنوان استاندارد بازی‌های شطرنج کنسول، باقی مانده است». سایت «آی جی ان» نیز نوشت: «این سری تاکنون به عنوان بهترین راه برای یادگیری بازی و شطرنج بر روی رایانه شخصی باقی مانده‌است».
نسخه Chessmaster: Grandmaster Edition بر روی پی سی، نقدهای مثبتی دریافت کرد، مجله «پی‌سی گیمر» این بازی را به عنوان بازی شطرنج برای تمام خانواده نامید. نسخه Chessmaster 10th Edition رنکینگ ۸۴٪ را از نمرات سایت «گیم رنکینگز» به دست آورد. «آی جی ان» به نسخه نمره ۸٫۴ از ۱۰ داد و آن را بهترین بازی شطرنج موجود نامید. منتقد سایت گیم اسپات در مورد این نسخه نوشت: «اگر شما به دنبال یک برنامه خوب شطرنج می‌گردید که همه امکانات را یکجا برای شما داشته باشد، قطعاً نسخه Chessmaster 10th Edition شما را راضی خواهد کرد».
نسخه تلفن همراه این سری از «آی جی ان» نمره بسیار خوب ۹ از ۱۰ را دریافت کرد. این سایت، این نسخه را یک محصول بسیار عالی توصیف کرد که علاقه‌مندان بازی‌های فکری می‌توانند هفته‌ها از آن لذت ببرند. سایت آی‌جی‌ان نسخه نینتندو دی‌اس بازی Chessmaster: The Art of Learning را نقد و از نداشتن بخش چند نفره آن انتقاد کرد، اما در مجموع نمره خوب ۸٫۷ از ۱۰ را به آن داد. اما در مورد نسخه پلی استیشن همراه این بازی، عبارت «خسته کننده» را به کار برد و اضافه کرد: «با این حال هیچ شکی نیست که اطلاعات این بازی ارزشمند است و شما می‌توانید چیزهای جدیدی از آن یاد بگیرید».
با وجود اینکه موتور بازی Chessmaster به قدرت موتور بازی‌های شطرنج مشابه در بازار (مانند فریتز) نبود، منتقدان سری Chessmaster را به دلیل آموزش‌های موجود در بازی که قشر آماتور و معمولی را برای آموزش هدف قرار داده بود، ستودند. آی‌جی‌ان در نقد Chessmaster 9000 نوشت: «این سری بازی همیشه خود را به عنوان ابزار آموزش شطرنج رده-اول مطرح کرده‌است». و از ابزار آموزشی این بازی که جزئیات فراوانی برای مبتدیان شطرنج فراهم می‌کند، تقدیر کرد. گیم اسپات نیز Chessmaster 10th Edition را مثبت نقد نمود و آن را یک نرم‌افزار بزرگ نامید که هر شخصی (چه مبتدی و چه حرفه‌ای) می‌تواند از آن استفاده کامل را ببرد.
یکی از نقدهای عمومی در مورد این سری مربوط به عدم پیشرفت امکانات در شماره جدید آن می‌باشد، طوری که آی‌جی‌ان دربارهٔ Chessmaster 10th Edition نوشت: «این بازی نسبت به دو نسخه قبل تر به اندازه کافی به روز نشده‌است».