گفتگوی تلفنی باراک اوباما و حسن روحانی

تماس تلفنی حسن روحانی و باراک اوباما، یک گفتگو تلفنی ۱۵ دقیقه‌ای بود که در ۵ مهر ۱۳۹۲ (۲۷ سپتامبر ۲۰۱۳) و در خلال اولین سفر حسن روحانی به نیویورک، در فرودگاه جان اف کندی نیویورک انجام گرفت. این تماس تاریخی از این بابت که نخستین تماس تلفنی پس از قطع روابط این دو کشور از سال ۱۹۷۹ به‌شمار می‌رفت واکنش‌های مثبت و منفی را حاصل کرد.
صدها خبرگزاری و روزنامه بین‌المللی تیتر اول اخبار خود را به تماس تلفنی باراک اوباما و حسن روحانی اختصاص دادند.

روحانی، ۶ سال بعد با دفاع مجدد از این اقدام، اظهار کرد: 
اگر در نیویورک، وزیر امور خارجه ما با وزیر امور خارجه آمریکا دیدار نکرده بود و من به تلفن اوباما جواب نمی‌دادم، توافق با سختی و کندی انجام می‌شد.

شرح ماجرا

در ساعات پایانی روز جمعه ۵ مهر ۱۳۹۲ (۲۷ سپتامبر ۲۰۱۳) در حالی که حسن روحانی و هیئت ایرانی شرکت‌کننده در شصت و هشتمین مجمع عمومی سازمان ملل متحد از فرودگاه جان اف کندی قصد بازگشت به ایران را داشتند، حسن روحانی برای نخستین بار در تاریخ جمهوری اسلامی با رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا، باراک اوباما، از طریق مکالمه تلفنی هنگامی که در لیموزینی نشسته بود و به سوی فرودگاه می‌رفت، مستقیماً" گفتگو کرد و دو طرف بر اراده سیاسی برای حل سریع مسئله هسته‌ای ایران تأکید کرده و زمینه را برای حل موضوعات دیگر و همکاری در مسائل منطقه‌ای مورد توجه قرار دادند. این خبر به سرعت به خبر اول رسانه‌های بین‌المللی تبدیل شد و از آن به عنوان واقعه‌ای تاریخی یاد کردند. در این مکالمه روحانی با گفتن "روز خوبی داشته باشید" و اوباما در پاسخ با گفتن "متشکرم، خداحافظ" تماس را به پایان رساندند. این تماس تلفنی از آنجا که نخستین تماس تلفنی رئیس‌جمهور ایران با رئیس‌جمهور آمریکا بود و به نوعی نخستین تماس شفاهی مقام‌های ارشد جمهوری اسلامی ایران با مقامم‌های ارشد آمریکایی به‌شمار می‌رفت، در رسانه‌های داخل و خارج از ایران انعکاس شدیدی داشت.

چه کسی شماره گرفت؟

روزنامه تهران امروز نوشت روحانی انجام گفتگو را به درخواست طرف آمریکایی دانسته‌است. این در حالی است که طرف آمریکایی هم گفته‌است درخواست گفتگو از جانب ایران بوده‌است.
حسن روحانی می‌گوید بحث این بود که من در روز جمعه که وقتی می‌خواهم بیایم آقای اوباما تماسی بگیرد و کوتاه با یکدیگر تماس تلفنی داشته باشیم که در نهایت در لحظه حرکت با این مسئله مواجه شدیم و آن‌ها زنگ زدند به موبایل سفیر ما و در لحظاتی بود که می‌خواستم از هتل خارج شوم و چند دقیقه‌ای با یکدیگر تلفنی صحبت کردیم.

سخنان روحانی و اوباما

رئیس‌جمهور ایران دربارهٔ مباحث مطرح شده در این گفتگوی تلفنی گفت بحثی که با اوباما داشتیم عمدتاً مسئله هسته‌ای بود، گفتیم این مسئله نه تنها حق مردم ایران است بلکه غرور ملی ملت ایران است که رئیس‌جمهور آمریکا هم عنوان کرد ما به حقوق هسته‌ای ملت ایران اذعان داریم. وی ادامه داد: دربارهٔ ۱+۵ گفتم با دریچه‌ای که از سوی ملت ایران ایجاد شده باید از این فرصت استفاده و در این مسئله تسریع کرد که رئیس‌جمهور آمریکا گفت: من به وزیر خارجه دستور می‌دهم که در این امر تسریع داشته باشد؛ عمده بحث ما این بود که در بحث هسته‌ای با سرعت بیشتری عمل کنیم. باراک اوباما پس از این تماس از طریق یک برنامه تلویزیونی گفت: «همین الان من با پرزیدنت روحانی رئیس‌جمهور ایران، تلفنی صحبت کردم. گفتگوی ما در رابطه با اقدامات و تلاش‌های جاری در خصوص رسیدن به توافق در زمینه برنامه هسته‌ای ایران بود.
حسن روحانی گفت در این رابطه که تلفنی با آقای اوباما صحبت کردم و این رابطه دو ملت می‌تواند آغازی برای راه طولانی باشد که پیش رو داریم. البته همه مسائل ما با غرب با یک تلفن یا یک جلسه حل نمی‌شود. از همان نامه اولی که آقای اوباما بعد از انتخابات برای من نوشت و انتخابات را به من تبریک گفت و مسائل دیگری که در نامه مطرح کرده بود در همان نامه لحن عوض شده بود و این تلفن کاملاً مشهود است که لحن تغییر یافته‌است. اوباما در این تلفن به من گفت که ما در داخل مشکلات فراوانی داریم و شما هم در داخل ایران مشکلات فراوانی دارید بنابراین ما باید فکر کنیم چگونه از این مشکلات عبور کنیم. حسن روحانی تأکید کرد که اوباما در این تلفن هم گفت که هم شما در سخنرانی تأکید کردید که دنبال سلاح هسته‌ای نیستید و هم مقام رهبری در ایران گفتند تولید سلاح از لحاظ شرعی حرام است (فتوا) بنابراین راه باز است تا به نتیجه برسد اما مردم ما باید بدانند مسائل سیاست خارجه پیش رو یک راه هموار نیست. بلکه راه دشواری پیش رو داریم و نمی‌شود مشکلات هشت یا ده ساله را طی ده روز حل و فصل کرد. به نظر من در مسئله ایران و آمریکا که ما مسائل بسیار فراوانی داریم و در این تلفن به آقای اوباما گفتم ۳۵ سال گذشته بین ایران و آمریکا فضای بسیار تاریکی وجود دارد و مردم ما در موارد مختلف با اعمال آمریکا مخالف بودند و مسئله ایران و آمریکا مسئله‌ای نیست که در کوتاه مدت قابل حل باشد و او هم درجواب گفت که من هم گفته‌ام این یک شبه حل نمی‌شود و نیاز به زمان داریم.