مسمومیت پرتوی

علایم و نشانه‌های بیماری

بیماری پرتوی به‌طورکلی با در معرض اشعه قرارگیری شدید یا حاد (یک مقدار زیاد و منفرد از اشعه) همراهی دارد. تهوع و استفراغ معمولاً علایم اصلی هستند. مقدار زمانی بین در معرض پرتودهی قرار گرفتن و حملهٔ علایم آغازین ممکن است شاخصه‌ای از مقدار پرتو جذب شده باشد. علایم خیلی زودتر با دوزهای بالاتر از پرتودهی ظاهر می‌شوند. با افزایش دوزهای پرتودهی، علایم بیماری‌های پرتوی بیشتر جدی می‌شوند و شانس بقا کاهش پیدا می‌کند. تعداد کمی از روزهای بدون علامت، ممکن است بین تظاهر علائم آغازین و شروع علائم بیماری شدیدتر که به دوزهای بالاتر از پرتودهی وابسته‌است، موجود باشد. تهوع و استفراغ کردن، به‌طورکلی در عرض ۲۴-۴۸ ساعت پس از قرار گرفتن در معرض دوزهای خفیف (۱ تا ۲ گری) از پرتودهی (۱ -۲ Gy) ایجاد می‌شود. سردرد و خستگی و ضعف نیز با در معرض قرار گرفتن‌های خفیف دیده می‌شود. در معرض قرار گیری‌های متوسط، ۲ تا ۳٫۵‌گری از پرتودهی (۲-۳٫۵ Gy) با تهوع و استفراغی که شروع آن طی زمان ۱۲-۲۴ ساعت پس از قرار گرفتن در معرض پرتودهی می‌باشد، همراه است. به علاوه علائم خفیف پرتودهی نظیر: تب، ریزش مو، عفونت، استفراغ و مدفوع خونی، تأخیر در بهبود زخم و بافت‌های صدمه دیده با قرار گرفتن در معرض پرتودهی متوسط دیده می‌شود. تهوع و استفراغ در کمتر از یک ساعت پس از قرار گرفتن در معرض پرتودهی شدید، با شدت دوزهای ۳٫۵ تا ۵٫۵‌گری (۳٫۵-۵٫۵ Gy) اتفاق می‌افتد، که بدنبال آن اسهال و تب بالا، به علاوهٔ علائمی از در معرض قرارگیری‌های سطوح پایین‌تر دیده می‌شود. در معرض اشعه قرار گرفتن خیلی شدید، بین ۵٫۵ تا ۸‌گری از پرتودهی (۵٫۵-۸ Gy) با تهوع و استفراغ آغازین در کمتر از ۳۰ دقیقه دنبال می‌شود و با تظاهراتی از سرگیجه، ناتوانی در فهم زمان و مکان و افراد، و کاهش فشار خون، علاوه بر نشانه‌هایی از سطوح پایین‌تر از قرار گرفتن در معرض اشعه می‌باشد. قرار گرفتن در معرض اشعهٔ شدید، در حدود ۵۰ ٪ از موارد کشنده هستند.
اکسپوژرهای ترم‌های طولانی از پرتودهی، در دوزهای کمتر از چیزی که تولید بیماری‌های پرتوی جدی می‌کند، می‌تواند سرطان را از طریق جهش ژن‌های سیکل سلولی (موتاسیون ژنی) سبب سرطان شود. اگر یک سرطان که باعث آن پرتودهی است، سپس تبدیل به بیماری شود سرعت آن که با شرایط پیشرفت می‌کند که پیشگویی از روی نشانه‌ها، درجه‌ای از درد و دیگر خصوصیات بیماری عملکردهایی از دوزهای پرتودهی که رنج دهنده برای اکسپوژر شده (در معرض پرتو قرار گرفته) نیست. در این حالت دوزها احتمالاً تحت اثر مزمن پیشرفت خواهند کرد.
از آن هنگامی که تومورها با سرعت غیرنرمال در تقسیم سلولی رشد می‌کنند، توانایی پرتودهی برای مختل کردن تقسیم سلولی که همچنین برای درمان سرطان مورد استفاده‌است. برای درمان سرطان.، (رادیوتراپی) و سطح پایین از پرتوهای یونیزه‌کننده برای کاهش ریسک سرطان ادعا می‌شود.

سندروم پرتوی پوستی(جلدی)

مفهوم سندرم پرتوئی پوستی (CRS) در سال‌های اخیر با توصیف سندروم پاتولوژیکی مرکب که نتیجه هائی از اکسپوژرهای (در معرض قرار گرفتن) پرتوئی حاد به پوست، معرفی شده بود. سندرم پرتوئی حاد(ARS) معمولاً با زیان به پوست همراه خواهد بود. آن همچنین ممکن است با دریافت یک دوز زیان‌آور به پوست بدن بدون علایم و نشانه‌هایی از (ARS) مخصوصاً با اکسپوژرهای حاد از پرتوهای بتا با اشعه ۹۸٪ ایجاد شود. بعضی وقتها این اتفاق می‌افتد موقعی که ماده‌های رادیواکتیو پوست یا لباس‌ها را آلوده می‌کند.
وقتی که لایه سلولی بازال از پوست بوسیلهٔ پرتو آسیب دیده می‌شود، تورم، قرمزی پوست، و خشکی یا پوسته پوسته شدن مرطوب اتفاق می‌افتد. همچنین فولیکول‌های مو ممکن است صدمه ببینند و باعث کاهش مو (ریزش مو) شود. در ظرف ساعت‌های کمی بعد از پرتوافکنی یک سرخی زودگذر و ناجور، همراه با خارش اتفاق می‌افتد. سپس یک فاز یا مرحله ناپیدا (در حال کمون) ممکن است اتفاق بیفتد و بعد از یک کمی از روزها تا هفته‌های متعدد، موقعی که سرخی شدید، تاول زدن و زخم در محل پرتوافکنده شده قابل رویت می‌باشد. در بیشتر حالتها التیام به وسیلهٔ واسطه‌های بازسازی دهنده انجام می‌شود، اگرچه دوزهای خیلی زیاد به پوست می‌تواند باعث ریزش دائمی مو و صدمه به بافت چربی و غدد عروقی، آتروفی، فیبروزیس، کاهش یا افزایش رنگدانه‌های پوست و زخم شدن یا نکروزیس از بافت اکسپوز شده شود.

سطح‌های اکسپوژر

محدودیت سالیانه برای میزان پذیرش (ALI): محدودیت ناشی شده برای مقداری از مادهٔ رادیواکتیو جذب شده به داخل بدن از یک کارگر بزرگسال بوسیلهٔ استنشاق یا جذب در یک سال می‌باشد. (ALI) کمتر از مقدار جذب (پذیرش) رادیونوکلوئید داده شده در یک سال به وسیلهٔ رفرنس‌های مرد که ممکن است در نتیجه در یک دوز مؤثر تحویل داده شد برابر ۰/۰۵sv سپورت یا ۵ رم یا یک دوز تحویل داده شده برابر با ۰/۵sv سپورت یا ۵۰ رم، به هرکدام از ارگان‌های فرد یا بافت است.
راد Rad: یا دوز جذب شده پرتوئی (با نشانه راد): یک واحد بزرگ و کامل از دوز پرتوئی جذب شده که مساوی با یک سانتی‌گری با معیار اثرهای بیولوژیکی دوز در راد بوسیلهٔ فاکتور کیفیت افزوده نشده‌است که وابسته به نوعی از پرتوهای یونیزه‌کننده‌است. دوز تغییر داده شده اکنون به وسیلهٔ رم (Rem) اندازه‌گیری می‌شود. واحد SIسپورت SV می‌باشد که rem ۱۰۰برابر با IsV است. (یک ISV برابر با ۱۰۰ رم است)
فهرست زیر بیان‌کننده دوز بر حسب‌گری می‌باشد: