جشنواره فیلم فجر

تاریخچه و فعالیت

جشنواره فیلم فجر، جایگزینی برای جشنواره بین‌المللی فیلم تهران بود که تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷ ایران، با حمایت دفتر مخصوص شهبانو فرح پهلوی در ایران برگزار می‌شد و در آن فیلم‌های برگزیده سینمای ایران در کنار آثار سینمای بین‌المللی رقابت می‌کردند. بعد از انقلاب، این جشنواره تعطیل شد و بعد از ۴ سال جشنواره فیلم فجر، هم‌زمان با روزهای دهه فجر جایگزین آن شد.
نخستین دوره جشنواره فیلم فجر از ۱۲ تا ۲۲ بهمن سال ۱۳۶۱ به دبیری حسین وخشوری برگزار شد.
جشنواره فجر تا سال ۱۳۷۴ فقط به تولیدات سالانهٔ سینمای ایران می‌پرداخت. از سال ۱۳۷۴ جشنواره به صورت بین‌المللی برگزار می‌شود و علاوه بر سینمای ایران، در بخش بین‌الملل به بررسی فیلم‌هایی از سینمای جهان می‌پردازد. در بخش‌های رقابتی این جشنواره، شرکت کنندگان برای کسب جایزهٔ مخصوص که «سیمرغ بلورین» نام دارد با هم رقابت می‌کنند. دیپلم افتخار و لوح زرین از دیگر جوایز این جشنواره می‌باشند. طی سالیان اخیر مسابقه‌های سینمای مستند، فیلم کوتاه و مسابقه مواد تبلیغاتی و اطلاع‌رسانی نیز به بخش‌های سینمای ایران اضافه شده‌است. در ابتدای جشنواره آیین بزرگداشت یک هنرمند برگزار می‌شود و در انتها هم جوایز ویژه و مردمی به فیلم انتخاب شده با رای مردم داده می‌شود.
در سال ۱۳۹۳ بخش بین‌الملل جشنواره جدا شده و به صورت جداگانه برگزار می شود.

سابقه

تاکنون سی و هفت دوره از جشنواره فیلم فجر برگزار شده‌است و سی و هفتمین دوره جشنواره فیلم فجر در بهمن ماه سال ۱۳۹۷ برگزار شد.

جوایز

در بخش جوایز از دوره پنجم به برندگان «لوح زرین» اهدا شد و عنوان «سیمرغ» از هفتمین دوره جشنواره به صورت جدی مطرح گردید که تا امروز ادامه داشته‌است. در حال حاضر «دیپلم افتخار» دیگر جایزه جشنواره فیلم فجر است.

دبیران جشنواره

اولین دوره جشنواره فیلم فجر در سال ۱۳۶۱ به دبیری حسین وخشوری برگزار شد و در دوره دوم این جشنواره نامی به عنوان دبیر مشاهده نمی‌شود و کار به صورت گروهی انجام شده‌است.
سید محمد بهشتی از جشنواره سوم تا دوازدهم دبیر این رویداد سینمایی بوده‌است.
پس از آن عزت‌اله ضرغامی در دوره‌های سیزدهم و چهاردهم و سیف‌اله داد نیز از دوره پانزدهم تا نوزدهم دبیر این جشنواره بوده‌است.
جشنواره بیستم و بیست و یکم را محمدمهدی عسگرپور به عنوان دبیر مدیریت کرد و پس از او علیرضا رضاداد از جشنواره بیست و دوم تا بیست و پنجم را مدیریت نمود.
مجید شاه حسینی هم دبیر دوره‌های بیست ششم و بیست و هفتم بوده‌است.
دوره بیست و هشتم و بیست و نهم نیز به دبیری مسعود شاهی با حواشی بسیاری (حواشی نظیر تحریم جشنواره از سوی بزرگترین کارگردانان و هنرمندان در اعتراض به دولت احمدی‌نژاد) برگزار شد.
محمد خزاعی دبیر دوره سی ام و محمدرضا عباسیان دبیر دوره سی و یکم جشنواره بوده‌اند و در دوره سی و دوم نیز مجدداً علیرضا رضاداد دبیر گذشته جشنواره، به عنوان دبیر انتخاب شد. محمد حیدری در سال ۱۳۹۴ به عنوان دبیر سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر منصوب شد. حیدری در سال بعد و دوره سی و پنجم نیز دبیر جشنواره بود. ابراهیم داروغه زاده در دوره های سی و ششمین و  سی و هفتمین دبیر جشنواره بوده است.

بخش بین‌الملل

بخش بین‌الملل جشنوراه فیلم فجر نیز به صورت جداگانه بعد از بخش جشنواره سینمای ایران در پنج بخش مختلف برگزار می‌گردد. به جز سیمرغ بلورین که برای بهترین فیلم اهدا می‌شود، سیمرغ سیمین برای دیگر رده‌های اهدا می‌شود. جایزه محمد امین و جایزه بین المذاهب از دیگر جوایز این جشنوراه است.

مهمانان

در دوره‌های مختلف جشنواره فجر سینماگران صاحب سبک و بزرگی از جمله کوستا گاوراس، فرانچسکو رزی، کژیشتف زانوسی، رابرت چارتوف، بروس برسفورد، آگنیشکا هولاند، شیام بنگال، بلا تار، یان تروئل، آندری زویاگینتسف، رستم ابراهیم‌بیگف، تئو آنگلوپولوس، ماریو مونیچلی، نوری بیلگه جیلان، مصطفی عقاد، لوران کانته، سمیح کاپلان‌اوغلو، داریوش خنجی، الیور استون و پل شریدر در جشنواره فجر حضور داشته‌اند.