افشاگری‌های جاسوسی گسترده (۲۰۱۳–تاکنون)

پیش از افشاگری اسنودن

در ۱۵ مارس ۲۰۱۲ مجله آمریکایی وایرد مقاله‌ای با عنوان «آژانس امنیت ملی در حال ساخت بزرگترین مرکز جاسوسی دنیاست (مراقب آنچه می‌گویید باشید)» منتشر کرد. که بعدها توسط نماینده مجلس آمریکا هنک جانسون در طی یک شنود دادرسی کنگره مطرح شد. در پاسخ به سؤال جانسون، رئیس آژانس امنیت ملی ژنرال کیث بی آلکساندر سوگند خورد که این ادعاهای مجله وایرد خلاف واقع است. او جداگانه شهادت داد که آژانس امنیت ملی به‌طور روزمره هیچ‌یک از ایمیل‌ها، مکالمات تلفنی، پیام‌های متنی، جستجوهای گوگل، خریدهای اینترنتی و سوابق بانکی هیج یک از شهروندان آمریکایی را شنود نمی‌کند.

خلاصه‌ای از شنودهای سازمان امنیت ملی آمریکا

در ۶ ژوئن ۲۰۱۳ روزنامه گاردین شروع به انتشار یک سری اطلاعات افشا شده توسط یک افشاگر نامعلوم آمریکایی کرد، که چند روز بعد مشخص شد که یک تحلیل‌گر پیشین سازمان سیا و آژانس امنیت ملی به نام ادوارد اسنودن بوده‌است. اسنودن یک مخزن اسناد را به دو روزنامه‌نگار داد، که شامل حدود ۲۰ هزار سند و مدرک بود، که برخی از این اسناد بسیار بزرگ و مفصل بوده و برخی کوچک بوده‌اند.
در بیش از ۲ ماه انتشار این اسناد، مشخص شد که آژانس امنیت ملی شبکه‌ای از برنامه‌های جاسوسی پیچیده را دایر کرده‌است، که به کمک آن می‌تواند مکالمات تلفنی و اینترنتی بیش از یک میلیارد کاربر را در کشورهای مختلف دنیا شنود کند. افشاگری‌هایی جداگانه‌ای در مورد ایران، چین، اتحادیه اروپا، آمریکای لاتین، پاکستان، استرالیا و نیوزیلند صورت گرفته‌است. البته مستندات فاش می‌سازند که بسیاری از برنامه‌های جاسوسی اطلاعات را مستقیماً از سِروِرهای مرکزی و ستون فقرات‌های اینترنت جمع‌آوری می‌کرده‌اند که همواره اطلاعاتی از کشورهای مختلف را حمل می‌کنند و مسیریابی می‌نمایند.
به خاطر شنود از طریق سرورهای مرکزی و ستون فقرات‌های اینترنت، بسیاری از برنامه‌های جاسوسی آژانس امنیت ملی همپوشانی دارند و به هم مربوط هستند. این برنامه‌ها معمولاً به کمک نهادهای آمریکایی مانند وزارت دادگستری ایالات متحده آمریکا و اف‌بی‌آی انجام شده‌اند. علاوه بر این، بسیاری از برنامه‌های آژانس امنیت ملی با کمک مستقیم سرویس‌های جاسوسی داخلی و خارجی مانند سازمان‌های جاسوسی بریتانیا و استرالیا و همچنین شرکت‌های خصوصی بزرگ مخابراتی و اینترنتی مانند ورایزن کامیونیکیشنز، تلسترا، گوگل و فیس‌بوک انجام گرفته‌است.

دلایل جاسوسی

این برنامه‌های جاسوسی، غیر از مبارزه با تروریسم، برای ارزیابی سیاست خارجی و ثبات اقتصادی دیگر کشورها و نیز جمع‌آوری «اسرار تجاری» صورت گرفته‌است.
یک خبرنگار در مجلس برزیل شهادت داد که حکومت آمریکا از مسئله مبارزه با تروریسم به عنوان دستاویزی برای جاسوسی‌های پنهان و نامشروع خود استفاده می‌کند تا با دیگر کشورها در زمینه‌های تجاری، صنعتی و اقتصادی رقابت نماید.
مدیر پیشین آژانس امنیت ملی مایکل هیدن در یک مصاحبه با اشپیگل که در ۱۲ اوت ۲۰۱۳ منتشر شد، اعلام کرد که «ما (آژانس امنیت ملی) مطالب محرمانه و سری را می‌دزدیم. ما در این زمینه تبحر داریم و از همه پیش‌تریم.» البته هیدن اضافه کرد: «ما مطالب را می‌دزدیم تا امنیت مردم آمریکا را فراهم کنیم، نه این‌که مردم آمریکا را ثروتمند کنیم.»
بر اساس اسناد دیده شده توسط رویترز این «اسرار» متعاقباً به مراجع قانونی در سراسر کشور آمریکا داده می‌شوند تا تحقیق، رسیدگی و بازجویی‌های جنایی و کیفری در آمریکا انجام شود. پس از آن، از مأموران فدرال خواسته می‌شود تا محاکمات بازجویی را «بازسازی» کنند تا مأخذ اطلاعات را پنهان کنند.

کشورهای جاسوس

علاوه بر آژانس امنیت ملی و ستاد ارتباطات دولت سازمان‌های دیگر کشورهای به نام «فایو آیز» (یعنی فرماندهی اطلاعات نیروهای کانادا، اداره سیگنال‌های استرالیا و اداره امنیت ارتباطات دولتی نیوزیلند) هم بر اساس معاهده یاری متقابل در جاسوسی که در سال ۲۰۱۰ بسته شد، در این جاسوسی‌ها و شنودهای گسترده دخیل بوده‌اند. بجز این کشورها اداره اطلاعات فدرال آلمان و وزارت دفاع سنگاپور (مستعمره پیشین بریتانیا در منطقه آسیا-اقیانوسیه) هم در این شنودها همکاری داشته‌اند.
گذشته از فایو آیز، بیشتر کشورهای اروپای غربی هم در سیستم شنود آژانس امنیت ملی مشارکت دارند و اطلاعات را با هم به اشتراک می‌گذارند. البته شریک آژانس امنیت ملی شدن لزوماً یک کشور را از هدف قرار گرفتن توسط آژانس امنیت ملی معاف نمی‌دارد. بر اساس اسناد داخلی آژانس امنیت ملی که توسط اسنودن فاش شده‌است، «ما (آژانس امنیت ملی) می‌توانیم سیگنال‌های بیشتر شرکای خارجی را هدف قرار دهیم و معمولاً این کار را انجام می‌دهیم.». البته فقط کشورهای فایو آیز از جاسوسی‌ها مصون بوده‌اند.

ارتباط با شرکای تجاری (شرکت‌ها)

شرکای پریزم، ای‌اوال، اپل، فیس‌بوک، گوگل، مایکروسافت، یوتیوب، پالتاک، اسکایپ، یاهو!، ورایزن کامیونیکیشنز، گروه بی‌تی، ودافون و ویاتل هستند. برای نمونه، مایکروسافت به آژانس امنیت ملی اجازه می‌دهد که رمزگذاری روی «آوتلوک دات‌کام» را دور بزند. میلیون‌ها دلار به شرکای پریزم داده شده‌است، تا هزینه‌هایشان را جبران کند.

پیامدها

در ۲۱ ژوئن ۲۰۱۳، کمی پس از نخستین افشاگری اسنودن، مدیر آژانس امنیت ملی جیمز کلپر به‌دلیل شهادت دروغ به کنگره آمریکا که قانوناً جرم است، رسماً عذرخواهی کرد. در ماه مارس ۲۰۱۳ سناتور ران وایدن از او خواست دربارهٔ ادعاهای مبنی بر شنود شهروندان آمریکا توسط آژانس امنیت ملی شفاف‌سازی کند:
 سناتور وایدن: "آیا آژانس امنیت مای هرگونه داده‌ای را از میلیون‌ها یا صدها میلیون امریکایی جمع‌آوری می‌کند؟"
مدیر NSA جیمز کلاپر: "خیر، جناب!"
در ۷ ژوئن ۲۰۱۳ باراک اوباما از برنامه شنودهای گسترده دفاع کرد و آن‌ها را مطابق قانون دانست و گفت: «بیشتر اعضای دو حزب اصلی آمریکا آن را تأیید کرده‌اند و به کنگره به‌طور مستمر از روش اجرای این شنودها آگاهی داده می‌شده است». او همچنین گفت «شما نمی‌توانید امنیت ۱۰۰ درصد داشته باشید و در ضمن حریم شخصی ۱۰۰ درصد هم داشته باشید و هیچ ناسازگاری و دردسری هم ایجاد نشود.»
جیمز سنسنبرنر، نماینده مجلس آمریکا گفت: «این [شنودها] بسیار بیش از چیزی است که قانون اجازه می‌دهد. ادعای اوباما که «این شفاف‌ترین مدیریت در طول تاریخ است» یک ادعای کذب است. در واقع هیچ مدیریتی در طول تاریخ تا به حال این‌قدر به‌دقت و بطور محرمانه زندگی مردم را جستجو نکرده‌است.»
نیروهای نظامی ایالات متحده آمریکا دسترسی به قسمت‌هایی از سایت گاردین را برای هزاران کارمند خود در سراسر آمریکا مسدود کرده‌است و کل سایت گاردین را برای پرسنل خود در خارج از آمریکا (در خاورمیانه، افغانستان و جنوب آسیا) مسدود نموده است و آن را نوعی «بهداشت شبکه‌های کامپیوتری» دانسته است.
تیم برنرز لی مخترع وب حکومت‌های غربی را اهل نفاق و تزویر دانست. زیرا آن‌ها بر روی اینترنت جاسوسی می‌کرده‌اند؛ ولی بقیه کشورها را به جاسوسی بر روی اینترنت متهم می‌کرده‌اند و آن‌ها را بدین خاطر سرزنش می‌نموده‌اند. او گفت که جاسوسی اینترنتی می‌تواند مردم را در استفاده از اینترنت برای مسائل خصوصی و جزئیات زندگی شخصی بی‌میل کند. او تصریح کرد که اینترنت باید از این‌که توسط دولت‌ها یا شرکت‌های بزرگ مورد پایش و شنود قرار گیرد محافظت شود.