علی‌اکبر ولایتی

زندگی شخصی و تحصیلات

در ۴ تیر ماه ۱۳۲۴، در رستم‌آباد، یکی از روستاهای شمیران به دنیا آمد.
پس از گذراندن دوران ابتدایی و دوره نخست دبیرستان در زادگاهش، به دبیرستان جم واقع در قلهک تهران رفت و دوره دوم دبیرستان را با اخذ دیپلم طبیعی در سال ۱۳۴۲ به پایان رساند. در سال ۱۳۴۳ در کنکور سراسری دانشگاه‌ها شرکت کرد و پس از کسب رتبه ۴۹ کشوری، برای تحصیل در رشته پزشکی به دانشگاه تهران رفت. پس از اتمام دورهٔ دکتری، تخصص اطفال را در مرکز طبی کودکان دانشگاه تهران و فوق تخصص بیماری‌های عفونی را در دانشگاه جانز هاپکینز آمریکا گذراند. او طب اطفال را از محمّد قریب بنیان‌گذار طب اطفال در ایران آموخت.
ولایتی در کنار تحصیل، در سال‌های ۱۳۴۲ تا ۱۳۵۰، در مدرسه قائمیه و سپس در دبیرستان جهان آرای قلهک به تدریس اشتغال داشت.
علی‌اکبر ولایتی در سال ۱۳۴۸ با مریم خوشنویسان، نوه محمدحسین خوشنویسان از استادان خوشنویسی کشور ازدواج کرد. حاصل این ازدواج سه فرزند پسر و یک فرزند دختر است. بعد از فوت همسر اول او در سال ۸۳ پس از یک عمل جراحی، ولایتی در سال ۱۳۸۶ با لیلا عنایت ازدواج کرد، همسر دوم ولایتی از ازدواج قبلی خود دو فرزند دختر و پسر داشت که هر دو ازدواج کرده‌اند، ولایتی از ازدواج دوم خود فرزند مشترکی ندارد. هر دو همسر وی خانه‌دار بودند.

فعالیت‌های سیاسی قبل از انقلاب ۵۷

ولایتی چند بار در دورهٔ دبیرستان به دلیل فراخواندن دانش‌آموزان به تعطیل کردن کلاس‌ها برای شرکت در تظاهرات‌های مخالف شاه بازجویی شد و در ساواک تهران پرونده داشت.
در سال ۱۳۴۱ به عضویت جبهه ملی دوم درآمد. دربارهٔ ادامه ندادن فعالیت در این جبهه می‌گوید:
«من برای فعالیت سیاسی، به دنبال بستری بودم. آن موقع تنها بستر سیاسی موجود، جبهه ملی و نهضت آزادی بود. بعد از فوت مرحوم آیت‌الله بروجردی، در ۱۶ سالگی به حضرت امام رجوع کردم، در ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ که دیدم جبهه ملی راهش را عوض کرد، از آن جدا شدم و بعد از آن، ارتباطم به روحانیت و فعالان مذهبی منحصر شد.»
در دانشگاه، به انجمن اسلامی پزشکان که پس از شیبانی غیرفعال شده‌بود، با همراهی دانشجویانی چون لواسانی، لبافی‌نژاد، معتمدی، جزائری و خادمی حیاتی دوباره داد. همچنین به‌طور منظم با گروه‌های مختلف سیاسی به‌خصوص روحانیان پیرو روح‌الله خمینی در ارتباط بود.
ولایتی عضو انجمن حجتیه بود.

مسئولیت‌ها

پس از پیروزی انقلاب ایران (۱۳۵۷)، به عنوان معاون وزارت بهداری، نمایندهٔ مردم تهران در اولین دورهٔ مجلس شورای اسلامی و بعد از آن به مدت شانزده سال، در دوره‌های ریاست جمهوری سیدعلی خامنه‌ای و اکبر هاشمی رفسنجانی، به عنوان وزیر امور خارجه فعالیت کرده‌است. پس از آن مشاور بین‌الملل رهبری گردید و هم‌اکنون نیز در این سمت انجام وظیفه می‌کند.
علی‌اکبر ولایتی، به‌طور نمادین در چند دانشگاه در فهرست استادان قرار دارد. وی در مجمع تشخیص مصلحت نظام و بنیاد دائرةالمعارف اسلامی نیز حضور دارد. او ریاست اسمی پژوهشکده مسیح دانشوری (مرکز آموزشی،پژوهشی و درمانی سل و بیماری‌های ریوی) و جمعیت حمایت از پیوند اعضاء را هم بر عهده دارد. او همچنین عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی است.

قطعنامه ۵۹۸

ولایتی از آذر ماه ۱۳۶۰ تا خرداد ۱۳۷۶وزیر امور خارجه ایران بود. محمدجواد لاریجانی یکی از معاونان ولایتی بود. محمدجواد لاریجانی می‌گوید:
در برهه یی تحت فشار آمریکا، شورای امنیت سازمان ملل متحد به ایران اخطار داد که اگر موضع خود را نسبت به قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت روشن نکند، قطعنامه جدیدی صادر خواهد شد که ایران را تحت فشار بیشتر می‌گذارد. تمام کارهای کارشناسی و نظر مسوولان بر این بود که نباید اجازه داد چنین قطعنامه یی صادر شود. آقای ولایتی در اتاق آقای شیخ الاسلام (معاون عربی) جلسه برگزار کرد و مرا که مسوول مذاکرات قطعنامه ۵۹۸ بودم صدا کرد و گفت: «تا من وزیر خارجه‌ام، اجازه نمی‌دهم که این قطعنامه قبول شود.
درست دوازده ساعت بعد، مرحوم حاج احمدآقا (ره) زنگ زدند و گفتند که حضرت امام فرموده‌اند بروید نیویورک و آن‌ها را متقاعد کنید که قصد رد کردن نداریم. همین قطعنامه ۵۹۸ که در تمام طول مذاکرات از طرف آقای ولایتی به عنوان قرارداد «ترکمانچای» و عنصر «حرام‌زاده» معرفی می‌شد، به محض پذیرش، تبدیل به امامزاده شد و تازه آقای ولایتی می‌نازد که قرارداد ۱۹۷۵ و مرزها را هم صیانت کرده‌است. 
خردادماه سال ۱۳۹۲ ولایتی در یک برنامه تلویزیونی که از شبکه چهارم صدا و سیمای جمهوری اسلامی پخش می‌شد به موضوع قطعنامه ۵۹۸ پاسخ داد و به طرز تلویحی تأیید کرد که با پذیرش قطعنامه ۵۹۸ مخالف بوده‌است.

بنیان گذار باید ببازی

در حال حاضر ورزشکاران ایرانی از رقابت با ورزشکاران اسرائیلی خودداری می‌کنند. پیش از انقلاب ۱۳۵۷، ایران و اسرائیل به رقابت ورزشی با یکدیگر می‌پرداختند و برای نمونه در رشته فوتبال، ایران و اسرائیل پنج بازی رسمی با یکدیگر داشتند.
پس از انقلاب ایران و در سال ۱۹۸۳ بیژن سیف خانی کشتی‌گیر رشته کشتی فرنگی حریف خود از تیم اسرائیل به نام رابینسون کوناشویلی را در رقابت‌های «کشتی آزاد و فرنگی قهرمان جهان»، در کی‌یف اوکراین شکست داد. بعد از مخابره خبر به تهران، علی‌اکبر ولایتی وزیر وقت امور خارجه ایران، تیم کشتی آزاد و فرنگی را به ایران فرا می‌خواند. تیم کشتی آزاد ایران با شانس مسلم طلا برای محمود کدخدایی دست خالی به ایران بازمی‌گردد تا مبارزه سیف خانی، اولین و آخرین رقابت رسمی دو کشور در مسابقات ورزشی پس از انقلاب محسوب شود.
پس از تغییر در قوانین و اساس‌نامه کمیته جهانی المپیک، روال عدم رویارویی‌ها با ترس از محرومیت‌ها و جریمه‌ها به کلی عوض شد؛ پس از این، ورزشکاران ایرانی عمدتاً با بهانه تراشی‌هایی از قبیل مصدومیت، نرسیدن ویزا و باختن در مسابقه منتهی به حریف اسرائیلی، از رویارویی با ورزشکاران اسرائیلی اجتناب می‌کنند. 
علی اکبر ولایتی رئیس هئیت موسس و هیئت امنای دانشگاه آزاد در بزرگداشت روز دانشجو در دانشکده فنی مهندسی واحد تهران غرب این دانشگاه در ۱۴ آذرماه ۱۳۹۶ خورشیدی گفت من بازی نکردن مقابل ورزشکاران اسرائیلی را پایه گذاری کردم و بنده افتخار می‌کنم پایه گذار این اقدام در کشور بودم. این بیانات در واکنش به انتقادات فراوان از ولایتی نسبت به باید ببازی علیرضا کریمی در مسابقات جهانی کشتی امیدهای جهان در سال ۲۰۱۷ میلادی بوده است.

انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۷۶ و ۱۳۸۴ و ۱۳۹۲

ولایتی در خردادماه سال ۱۳۷۶ از کاندیداتوری علی‌اکبر ناطق نوری حمایت کرد. در سال ۱۳۸۴ او تصمیم گرفت خودش کاندیدای انتخابات ریاست جمهوری شود ولی به محض نامزد شدن اکبر هاشمی رفسنجانی ولایتی به نفع وی کناره‌گیری کرد.
در سال ۱۳۹۲ در یازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری او نیز نامزد انتخابات شد و با کسب حدود ۶ درصد آرا در میان شش نامزد حاضر در این انتخابات در رتبه پنجم قرار گرفت. در این انتخابات ولایتی به همراه محمدباقر قالیباف و غلامعلی حداد عادل ائتلافی موسوم به ائتلاف ۱+۲ تشکیل داده بودند که سخنگوی آن حسین مظفر بود. فقط غلامعلی حداد عادل کنار رفت و در نتیجه ولایتی و محمدباقر قالیباف باقی ماندند. در این انتخابات وی علاءالدین بروجردی را به عنوان رئیس کارگروه سیاسی، محمد نهاوندیان استاد برجسته دانشگاه و رئیس اتاق بازرگانی ایران را به عنوان رئیس کارگروه اقتصادی و مهدی نوید ادهم دبیر شورای عالی آموزش و پرورش را به عنوان رئیس کارگروه فرهنگی و حسین انتظامی عضو هیئت نظارت بر مطبوعات را به عنوان سخنگوی خود منصوب کرده بود. ولایتی همچنین در سومین مناظره انتخاباتی با محوریت سیاست داخلی و خارجی، انتقادات شدیدی از عملکرد سعید جلیلی، دبیر شورای عالی امنیت ملی و کاندیدای جبهه پایداری نمود و صراحتاً اظهار داشت مذاکرات سعید جلیلی نتیجه‌ای جز تشدید تحریم‌ها علیه ایران نداشته‌است. در این مناظره ولایتی تلویحاً از اقدامات انجام شده در دوره ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی و سید محمد خاتمی و عملکرد حسن روحانی در شورای عالی امنیت ملی حمایت کرد.

تألیفات

کتاب‌های زیر در موضوعات مختلف نام نویسنده و تألیف‌کننده دکتر علی اکبر ولایتی را بر روی جلد دارند.