موضوع اعجاز قرآن

دلیل اعجاز قرآن (تحدی)

تحدی بمعنی مبارزه طلبی است که خود قرآن با مضامین چندین آیات مردم را به آوردن مثل قرآن به میدان طلبیده و بدینوسیله با عجز آن اعجاز قرآن را بیان کرده‌است.

اعجاز بیانی (فصاحت و بلاغت)

اعجاز بیانی از معروف‌ترین وجوه اعجاز قرآن است. قرآن‌پژوهان چندین بعد برای اعجاز بیانی قرآن بیان کرده‌اند، از جمله: فصاحت (شیرینی و روانی الفاظ، جایگزین و ترادف ناپذیری در الفاظ قرآن و…)، بلاغت (آرایه‌هایی چون تشبیه، کنایه، تمثیل و…)، حسن بیان، نیکویی تشبیه، زیبایی کنایه، موسیقی ویژه قرآن و… می‌باشد.

غیب‌گویی قرآن

غیب‌گویی شامل بیان اموری چون اخبار تاریخی قرآن، نهان‌گویی قرآن و پیشگویی قرآن که ادعا می‌شود تنها از طریق ماورایی ممکن است. {{نیازمند منبع}}

اخبار غیبی

بیان جنبه‌هایی از گذشتگان قرآن مثل قوم لوط و عاد و ثمود و … توسط قرآن که در جایی بیان نشده‌است و با واقعیات تاریخی، باستانشناسی و علمی دیگر سازگاری و هماهنگی دارد و اخباری از تاریخ انبیاء مانند سرگذشت نوح و حادثه طوفان، یوسف، موسی، مریم و… با حفظ قداست مقام انبیا و اولیای خدا آمده که در کتب پیشینیان نبوده‌است. {{نیازمند منبع}}

نهان‌گویی قرآن

خبر دادن از امور و حوادث جاری زمان پیامبر اسلام توسط قرآن که اشراف بر آن بطور معمول ممکن نبوده  {{نیازمند منبع}} و ادعا می‌شود از طریق ماورایی بوده‌است.

پیش‌گویی قرآن

خبر دادن از امور و حوادث آینده در قرآن مانند خبر از فتح و پیروزی‌ها و گسترش اسلام و نابودی و سرکوب شدن دشمنان و دیگری آیات ابتدایی سوره روم که غالب مفسران آن را وعده پیروزی روم در کمتر از ۱۰ سال بر ایران و برخی دیگر آن را وعده به پیروزی مسلمانان پس از جنگ موته می‌دانند. پیش‌بینی فتح مکه و چند نمونه دیگر.
و دیگر وعده الهی دربارهٔ حفظ و صیانت قرآن از تحریف و اخبار از ناتوانی همیشگی بشر از هم آوردی با قرآن است.

اعجاز علمی قرآن

در باور مسلمانان قرآن در تطبیق با دستاورده‌های جدید علمی (کیهانشناسی - ریاضی (تناسب عددی - روابط در بسمله) - زیست‌شناسی - علوم پزشکی و…) نیز دارای اعجاز است و در چند آیه از قرآن بدان اشاره شده‌است:
«آیات خود را در دوردست‌ها و در درون خودشان به آنان نشان خواهیم داد تا جاییکه برای آنان روشن شود که این قرآن حق است»
مفسران و صاحب‌نظران در مورد اعجاز عملی قرآن بیش از ۳۰۰ آیه را مورد استناد قرار داده و آن‌ها را با علوم تجربی منطبق دانسته‌اند. از نمونه‌های مشهور اعجاز علمی قرآن می‌توان به حرکت خورشید، نیروی جاذبه، لقاح ابرها، زوجیت اشیا، ترتیب مراحل خلقت انسان و ممنوع بودن شرابخواری اشاره کرد.

امی بودن آورنده قرآن

محمد پیامبر اسلام فردی امّی و در تمام عمر درس ناخوانده بود که سال‌های متمادی در بین مردم زندگی کرد و اینگونه شناخته شده بود. {{نیازمند منبع}}

ایجاد انقلاب اجتماعی

برخی از صاحب‌نظران برآنند که اعجاز قرآن این است که تغییر عظیم و جدی و انقلاب بزرگی در حیات انسان به وجود آورده‌است که با قوانین عادی و تجربی بشر در اجتماعی و سنن تاریخی سازگار نیست.{{نیازمند منبع}}

نظریه صرفه و رد آن

صرفه یکی از وجوه پیشنهادی در اعجاز قرآن است اما در واقع گونه‌ای روی‌گردانی از معجز بودن قرآن و خارق‌العاده بودن سبک بیانی آن است. وجوه مطرح شده از سوی مشهور عالمان، اعجاز را در ذات خود قرآن می‌دانست اما صورفه‌گویان اعجاز را به امری بیرونی برمی‌گردانند یعنی خداوند کسانی را که بخواهند برای قرآن مثل‌آوری کنند از این کار بازمی‌دارد.
صرفه دیدگاهی است که امروزه مردود شناخته شده‌است {{نیازمند منبع}} و کسانی که اعجاز قرآن را تصدیق می‌کنند آن را به امتیازات نهفته در خود این کتاب می‌دانند که آن را از دسترس بشر دور نگه داشته‌است. اما این دیدگاه از نظر تاریخی اهمیت دارد و در درون خود شبهاتی را نسبت به اعجاز بیانی قرآن دربردارد که منجر به طرح چنین دیدگاهی شد.

نقد و نظر منتقدان

۱⃣ منتقدان اعجاز علمی متون مقدس می‌گویند به آسانی متصور است که بخش‌هایی از متون مقدس در بردارنده پاره ای مشاهدات ناظر به تکنولوژی عصر و زمانه خود باشند. اطلاعات علمی و مهندسی که تا کنون از تمدن‌های نخستین بدست آمده‌اند هرگز مدعی هدایت الهی نبوده‌اند. «نیازمند منبع»
۲⃣((نیازمند منبع))
۳⃣فارل تیل می‌گوید: گزاره‌های انجیلی ناظر به پیش‌بینی علمی از جهات بسیاری تفسیرپذیر هستند و اینکه باورمندان پیش‌بینی‌ها و تحقق آن‌ها را چنان پرابهام پیش می‌کشند که هیچ‌کس نمی‌تواند بفهمد منظور اولیه صاحب سخن از عبارات چه بوده‌است. تیل که خود یک کشیش سابق و مبلغ کلیسای مسیح است مناظره‌های عمومی با معجزه سازان مشهور مسیحی نظیر نورمن گایسلر و کنت هووید داشته‌است. «نیازمند منبع»
۴⃣ریچارد داوکینز می‌گوید عبارات دستچین شده مذهبیان یک چهارچوب را توجیه کرده و بقیه سیاق را در ابهام رها می‌کند با این ادعا که این بخش‌ها تفسیرهای تمثیلی دارند. {{نیازمند منبع}}
۵⃣مری داگلاس انسان‌شناس در کتاب «تهذیب و تهدید» می‌گوید: عبارات طهارت انجیلی صرفاً بیانگر مفاهیم فرهنگی نمادین در درون مرزهای آن فرهنگ است.
۶⃣ تعدادی از دانشمندان و صاحبنظران مدرسی مسلمان به معجزات علمی قرآن باور نداشتند نظیر ابوریحان بیرونی، که برای قرآن به حوزه تبیینی کاملاً مجزا و خودمختاری قائل بود و باور داشت که قرآن در کار و بار علم مداخله نمی‌کند. این دانشمندان به نفع امکان احتمال تبیین‌های متعدد علمی از یک پدیده طبیعی استدلال کرده و تبعیت قرآن از دانش دائماً در حال تعییر و تبدیل را رد می‌کنند. «نیازمند منبع»
۷⃣ شیخ الاظهر محمود شلتوت باور داشت که تعبیر علمی قرآن سراسر غلط بوده و با روح «منحصر به فرد بودن آن» در تعارض است.