لرد (خلخال)

موقعیت اقلیمی

از لحاظ اقلیمی، این روستا در منطقه کوهستانی و در دامنهٔ شرقی کوه بلند آق داغ قرار دارد. به همین دلیل در پاییز و زمستان دارای هوای بسیار سرد و در بهار و تابستان معتدل می‌باشد. به طوری که در زمستا ن گاهی درجهٔ هوا به ۳۰ درجه زیر صفر و در تابستان حداکثر تا ۳۰ درجه بالای صفر می‌رسد.

فعالیت شغلی

عدّهٔ زیادی از جوانان این روستا در انجام کارهای ساختمانی و ابنیه فنی بناها تجربهٔ کاری خوبی دارند و به این دلیل چند ماه از سال را به عنوان پیمانکار در شرکت‌های مهم ساخت و ساز بناها در شهرهای مختلف از جمله رشت، تهران، بندر عباس و دیگر شهرهای جنوبی کشور مشغول به کار می‌شوند و خو شبختانه از وضع مالی خوبی برخوردارند؛ و عدّه‌ای دیگر از راه کشاورزی و دامداری و زنبور داری امرار معاش می‌کنند.

محصولات کشاورزی و دامی

محصولات عمدهٔ کشاورزی این روستا سیب و انواع گلابی «چَرَلی و بَبَه»، گردو، گیلاس، آلبالو، آلو، زرد آلو می‌باشد و کشت گندم و جو و عدس و لوبیا نسبت به سابق از رونق افتاده‌است و مردم به جای آن برای تهیّهٔ علوفهٔ دام‌ها به کشت یونجه و اسپرس «خَشَه» روی آورده‌اند. هر دو نوع کشت آبی و دیمی رواج دارد. در امر صنعت چوب نیز کشت انواع درخت چنار و سپیدار و بید رواج خوبی دارد. چشم‌انداز باغات و مراتع و مزارع بسیار زیبا و سحر انگیز و کوه‌های بلند و استوار و چشمه ساران گوارا و بوی خوش انواع گیاهان و گل‌ها ی رنگارنگ و صدای آبشاران و آواز گوش نواز پرندگان به ویژه در فصول بهار و تابستان دل هر بیننده‌ای را می‌رباید.

گونه‌های گیاهی

زالزالک قرمز، تمشک، زرشک، گل سرخ و نسترن (گلیک) از دیگر گونه‌های درختی می‌باشند که کم و بیش به صورت خودرو در مزارع می‌رویند. محصولات جالیزی از جمله انواع سبزی‌ها، صیفی جات هم کمابیش در بستان سراها کشت می‌شود. ضمناً انواع گیاهان دارویی به صورت خودرو در علفزاران می‌روید که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به کاسنی، ثعلب، شیرین بیان، کاکوتی، بابونه، گزنه، نعناع، پونه، زیره، پنیرک، ختمی، گلپر، بنفشه کوهی، ترشک، بید مشک، پیاز کوهی، سیر کوهی، ریواس و قارچ … اشاره کرد.

گونه‌های جانوری

انواع گونه‌های جانوری در این منطقه وجود دارد. عده‌ای از مردم هنوز هم در حد محدود و معدود به پرورش حیوانات اهلی مثل گاو و گوسفند و بز و و مرغ و خروس و اردک و بوقلمون و غاز و زنبور عسل اقدام می‌کنند که از فروش فراورده‌های آن از قبیل (شیر، ماست، کره، پنیر، دوغ، لور، شور، کشک، پوست، گوشت، پشم، تخم مرغ و عسل) بخشی از هزینه‌های زندگی خود را تأمین می‌کنند.
تعدادی اسب و استر (قاطر) و الاغ و سگ و گربه هم در روستا وجود دارد. از گونه‌های جانوران وحشی نیز می‌توان به بزکوهی، گرگ، روباه، خرگوش، خرس، گراز، خوک، ندرتاً پلنگ، سمور، سنجاب، راسو، موش خانگی و موش صحرایی انواع پرندگان مثل کبک، بلبل، انواع کلاغ، زاغ، جوجه تیغی، سار، گنجشک، بلدرچین، مرغ کوهی، چلچله، دارکوب، کبوتر، عقاب، جغد، شانه بسر، پرستو، قرقی و فاخته، یا کریم، دم جنبانک و … و از خزندگان و حشرات مثل مار، عقرب، لاک‌پشت، سوسمار، مارمولک، کرم خاکی، قورباغه، آفتاب‌پرست، انواع زنبور، مگس، کژدم، ملخ، مورچه، گوش خزک، کنه، زالو، پشه، انواع پروانه، خرچنگ، کفشدوزک، سوسک، سرگین گردان، کک، شپش، ساس، جیرجیرک، خرمگس، هزار پا و … اشاره نمود.

مراتع و مزارع

مراتع و مزارع معروف آن عبارتند از: «دینار دول، طالشَه دَرَه، قلعَه گردن، موزگا، خرزان، قره غن، ازنو، یوسورد، قره بلاغ، ورگه دره، کَلَمان، جاجخلی، درَه باغ، کُخُلان بر، قرّه خانی، گگه دول، سیله سان، نوئه درَه، چشمه دره، شخان زمی، کشکانه سر، رُباران باغ، تنبله کو، قُرُق، قبله سِگ، آق داغ، جنگی، حاج ارخی، جبران، خُرمایی، ننه باغ، خانان باغ، گبرَه قبرسان، صلوات خانه، لردَه گیروَه، وَیا، الوئه باغ، بَدیم، سیبیه خانی و …».

رودخانه‌ها و چشمه‌های مهم

دو رودخانهٔ «پیلَّه رُبار» به معنی رودخانهٔ بزرگ و «ویلّییَه رُبار» به معنی رودخانهٔ کوچک در این روستا جاری می‌باشند. «پیلَّه رُبار» در شمال روستا و در منطقهٔ خوش آب و هوای طالشَه درَه از به هم پیوستن دو رودخانه که یکی از کوه‌های روستای میان رودان و دیگری از کوه‌های روستای بفراجرد و دامنه‌های آق داغ سرچشمه می‌گیرد، تشکیل شده و در اطراف مسیر خود مزارع و باغات را سیراب می‌کند و «ویلّییَه رُبار» هم که از مغرب روستا در محلّی به نام چشمَه درَه سرچشمه می‌گیرد و پس از سیراب کردن باغات از وسط روستا گذشته و در قسمت جنوبی روستا به «پیلَّه رُبار» پیوسته و پس از عبور از روستاهای کرنق و برندق در خورش رستم به رودخانهٔ «قزل اوزن» ملحق و سپس از طریق سفید رود به دریای خزر می‌ریزد.
حقّ مطلب را درشرح و توصیف آب خنک و زلال وگوارای سه چشمهٔ پرآب معروف و شگفت‌انگیز «چشمه دَره و قره بلاغ در نزدیکی روستای لرد» و «سیبیَه خانی در دامنه‌های کوه مرتفع و معروف آق داغ در نزدیکی روستای کرنق» با آبشار بسیار زیبا و دلفریبش با قلم نمی‌توان ادا کرد، بلکه باید با چشم سر دید و با چشم دل عظمت جهان آفرینش را مشاهده کرد و با سراپای وجود در پیشگاه خالق بی چون و ذی‌جود به خاک افتاد و سجدهٔ شکر به جای آورد.

محله‌ها

این روستا از چند محلّهٔ قدیم و جدید تشکیل شده‌است که عبارتنداز: زِینَه کوچَه، کُردان کوچَه، جیرین کوچَه، مَچِته پَران، تازه آواد، خان باغ، چَسون کوچَه، حاجی‌آباد، وَیا، کشکانَه سر و اَ لوئَه باغ.

طایفه‌ها

مردم این روستا از قدیم‌الایّام به چند طایفه تعلّق دارند که معروف‌ترین آن‌ها عبارتند از: زِین اولاد، اسماعیل اولاد، ملّا احمد اولاد، فتح علی اولاد، نصیر اولاد، ریزعلی اولاد، خواجه احمد اولاد، نظر اولاد، علی اولاد، زلف علی اولاد، غغه اولاد.

پیشینهٔ تاریخی

در مورد پیشینهٔ تاریخی این روستا اطلاعات کافی و دقیق وجود ندارد امّا وجود قبرستانی به نام (گبره قبرسان) به معنی گورستان گبرها، در فاصله دو کیلومتری این روستا بر قدمت چند هزار سالهٔ آن دلالت دارد. همچنین وجود کوهی به نام (قلعه گردن) در قسمت شمالی روستا گویای وجود یک قلعه دفاعی در زمان‌های گذشته می‌باشد اما در حال حاضر هیچ اثری از وجود قلعه به چشم نمی‌خورد. سالمندان این روستا نقل می‌کنند که عده‌ای از اهالی لرد در زمان‌های نه چندان دور در دو محل خوش آب و هوا به نام (دینار دول و طالشه دره) که فعلاً جزو مراتع این روستا می‌باشند، سکونت داشته‌اند و تدریجاً به دلیل عدم وجود امنیت به مکان فعلی روستا نقل مکان کرده‌اند. آثار آبادانی قابل توجهی از این دو آبادی باقی نمانده‌است و در اثر مرور زمان و عوامل طبیعی همهٔ آثار آن‌ها از بین رفته‌است. در تأیید این مطلب می‌توان به اسناد ملکی ثبتی مربوط به اراضی نسقی این مناطق تحت عنوان (قریهٔ دینار دول و قریهٔ طالشه درق) از توابع لرد اشاره کرد. در بعضی از نقشه‌ها نیز این دو محل تحت عنوان (آبادی خالی از سکنه) نام برده شده‌است.

اماکن زیارتی و مساجد

از آثار تاریخی این روستا می‌توان به بقعه امامزاده محمد اشاره کرد که مورد احترام خاص اهالی می‌باشد. این بقعه در وسط روستا همچون نگینی می‌درخشد و چشمان دلشیفتگانش را به سوی خود جلب می‌کند. در مورد شجره نامهٔ این امامزاده تحقیق جدی صورت نگرفته‌است. این بقعه تا سال ۱۳۵۰ با بنای خشتی و طاق آجری که گنبدش با کاشی‌های فیروزه‌ای رنگ ساخته شده بود، شکل تاریخی خود را حفظ کرده بود که متأسفانه در اثر بی‌توجهی مسولین وقت، این گنبد زیبای تاریخی تخریب شد و به احتمال قوی به بهانهٔ مرمت پشت بام، تمام کاشی‌های ارزشمندش مورد سوء استفاده عده‌ای سودجو قرار گرفت و به شکل شیروانی درآمد. البته این بقعهٔ متبرکه در سال‌های اخیر به همت شورای اسلامی و مردم متدین این روستا، باز سازی گردید و با مرمّت اساسی و نصب گنبد طلایی رنگ و توسعهٔ محوطه و نرده کشی آن جلوهٔ خاصی پیدا کرده‌است.
از دیگر اماکن زیارتی و اعتقادی این روستا می‌توان به وجود (یک پیر و یک چله خانه) اشاره نمود که مورد احترام مردم می‌باشند و هرکس نذر و نیازی داشته باشد، غذایی تهیه می‌نماید و در این اماکن مقدس به عنوان تبرک بین مردم توزیع می‌کند.
این روستا دارای دو مسجد است. مسجد بزرگی به نام مسجد جامع که قدمت دیرینه‌ای دارد و بارها به خاطر توسعه مورد بازسازی قرار گرفته‌است. این مسجد در مرکز روستا و در جوار امامزاده قرار گرفته‌است و مسجد دیگری در ضلع غربی روستا به نام مسجد سید احمد معراجی قرار دارد که بعد از پیروزی انقلاب اسلامی با همّت و خودیاری مردم بنا شده‌است. ادارهٔ این مساجد و برگزاری مراسم مذهبی بوسیلهٔ هیئت امناء و روحانی محل و شرکت چشمگیر اهالی از جمله جوانان مؤمن انجام می‌گیرد.

شهدا

بوی خوش گل‌های سرخ محمّدی از مزار پاک و مقدّس گلگون کفنان وادی عشق و ایثار و شهادت، هشت تن از شهدای بزرگوار هشت سال دفاع مقدّس، عقیل نباتی، حسین شیرینی، محرّم علی رحمتی، اصغر اشکانی، تیمور رئوفی، سعادت قلی آرقند، خانعلی اندبیلی و روشن علی پیمایی، فضای روستا را عطر آگین کرده و همواره مشام شیفتگان تقوا پیشه را با شمیم آزادی و آزادگی و فداکاری و عزّت وسرافرازی می‌نوازد.
در این روستا دو قبرستان متروکه وجود دارد و قبرستانی که فعلاً مورد استفاد قرار می‌گیرد در ضلع شمالی روستا واقع شده‌است. این محل در سال ۱۳۵۷ توسط یکی از خیّرین به نام مرحوم حاج مظفر محمدی وقف گردید و از همان سال اموات در این مکان دفن می‌شوند.

مردم و فرهنگ

تا سال ۱۳۴۰ کودکان و نوجوانان این روستا در مکتب به تحصیل می‌پرداختند. مرحوم کربلایی بهلول واعظی از جمله مکتب دارانی بود که کودکان علاوه بر این که از محضرش خواندن قرآن مجید را فرا می‌گرفتند، با فنون نامه نگاری و خواندن گلستان سعدی و مفاهیم اولیهٔ ریاضیات نیز آشنا می‌شدند. همچنین مردم از مجالس وعظ و اندرز عالم فاضلی به نام مرحوم شیخ مرتضی نجفی لردی و روحانیون محترمی مثل مرحوم حجت‌الاسلام حاج شیخ احمد واعظی و مرحوم حجت‌الاسلام زین العابدین تبرّکی بهره می‌بردند. تا این تاریخ دختران از رفتن به مکتب محروم بودند و فقط تعداد معدودی از دختران موفق می‌شدند در نزد یکی دونفر از خانم‌های باسواد خواندن قرآن را یاد بگیرند.
از سال ۱۳۴۰ اولین مدرسه به سبک جدید به نام «دبستان توانا» با کمک و خودیاری اهالی احداث شد و آقای امیر غفوریان از اهالی خوجین خلخال به عنوان اولین مدیر و آموزگار کار تدریس دانش آموزان را بر عهده گرفت. یادش بخیر، معلمی بود بسیار محترم و مهربان و دلسوز. این مدرسه به صورت مختلط اداره می‌شد. کم‌کم با زیاد شدن تعداد دانش آموزان این روستا و آمدن دانش آموزانی از روستاهای همجوار از جمله میانرودان، به تعداد آموزگاران افزوده شد. در حال حاضر بیشتر آموزگاران و دبیران روستا بومی می‌باشند. خوشبختانه این روستا در حال حاضر بیشترین آمار دانش آموزی بخش شاهرود را به خود اختصاص داده‌است و نزدیک به ۸۰۰ نفر دانش آموز در مقاطع مختلف تحصیلی در مدارس ابتدایی (پسرانهٔ دکتر شریعتی ۱ و ۲ و دخترانهٔ رقیه ۱ و ۲) و راهنمایی (پسرانهٔ وحدت و دخترانهٔ الزهرا) و دبیرستان (پسرانهٔ سید احمد معراجی و دخترانهٔ مهدیه) و مراکز پیش دانشگاهی این روستا مشغول تحصیل می‌باشند. ضمناً برای کودکان این روستا نیز دور هٔ آمادگی پیش از دبستان دایر شده‌است.
خاطرنشان می‌شود که در دورهٔ دبیرستان در رشته علوم انسانی دایر می‌باشد و به تازگی یک یا دو رشتهٔ کار و دانش نیز دایر شده‌استو دانش آموزانی که علاقه‌مند تحصیل در رشته‌های دیگر هستند معمولاً برای ادامهٔ تحصیل به شهر خلخال می‌روند.
فارغ التحصیلان دورهٔ متوسطه، تحصیلات دانشگاهی خود را در دانشگاه‌های مختلف کشور می‌گذرانند. خوشبختانه تعداد تحصیلکردگان در مقاطع عالی اعم از کاردانی و کارشناسی در حد بالا و در مقاطع کارشناسی ارشد و دکترا قابل توجه می‌باشد.

بافت روستایی

شکل روستا از نوع تیپ مجتمع و متراکم می‌باشد. شکل ساختمان‌ها ی روستا، نمای قدیمی را که از خشت وگل ساخته شده بود از دست داده‌است و سقفشان نیز که با چوب جنگل و گون و گِل پوشانده می‌شد، امروزه به شکل کاملاً مدرن و با مصالح روز ساخته می‌شوند. البته هنوز هم نمونه‌هایی از خانه‌های گلی قدیمی در بافت قدیمی روستا به چشم می‌خورد. کوچه‌ها نسبت به سابق عریض تر شده‌اند و چند تا از خیابان‌های اصلی آسفالت شده‌اند ولی از آسفالت کوچه‌ها هنوز خبری نیست. بخشی از طرح هادی روستا اجرا شده‌است و بقیهٔ طرح هنوز باقی است.

دین و مذهب

مردم این روستا مسلمان و پیرو مذهب شیعه می‌باشند. قابل ذکر است که مردم این روستا اعم از زن و مرد بسیار پرتلاش، سختکوش و زحمتکش و خستگی ناپذیر می‌باشند و بیکاری را مایهٔ ننگ و عار می‌دانند و کار کردن را مایهٔ افتخار و خیر و برکت می‌شمارند. به لحاظ فرهنگی مردم هنوز شیوه سنتی خود را مخصوصاً در لباس پوشیدن حفظ نموده‌اند. مهمان نوازی و مهربانی و احترام به بزرگترها از ویژگی‌های بارز مردم لرد می‌باشد.

زبان

مردم آن به گویش (تاتی) که گونه‌ای از زبان باستانی ایران می‌باشد، صحبت می‌کنند. یادآور می‌گردد که مجموعه لغات این گویش به نگارش جواد معراجی لرد تحت عنوان «فرهنگ موضوعی تاتی به فارسی» در ۳۰۴ صفحه توسط انتشارات بلور رشت در سال 1388 به زیور چاپ آراسته و منتشر شد.
مقدمه‌ای از این کتاب در لینک زیر آورده شده‌است:
16 صفحه از مقدمه ی کتاب فرهنگ موضوعی تاتی به فارسی

امکانات رفاهی

سابقاً یک حمام عمومی در این روستا وجود داشت که آتشدان آن با هیزم و بعدها با نفت سیاه روشن می‌شد و آب را گرم می‌کرد و دارای چهار دوش و یک خزانه عمومی و چند سکو برای نشستن و یک رخت کن بود. این حمام به صورت یک روز در میان و به‌طور نوبتی (یک روز مردانه، یک روز زنانه) مورد استفاده قرار می‌گرفت. این حمام تا سال ۱۳۶۰ دایر بود. اما با توجه به افزایش جمعیت جوابگوی نیاز مردم نبود، کم‌کم‌رو به ویرانی گذاشت و بعد از انقلاب اسلامی نیز یک باب حمام عمومی با شیوهٔ جدید بهداشتی در نقطهٔ دیگری از روستا دایر شد که چندین سال مورد استفاده قرار گرفت ولی با توجه به لوله‌کشی آب آشامیدنی به خانه‌ها، کم‌کم ساختن حمام شخصی در خانه‌ها مورد توجه قرار گرفت و از رونق کار حمام عمومی کاسته شد که نهایتاً به تعطیلی آن منجر شد، فعلاً بلا استفاده مانده‌است.
بعد از انقلاب وضع جادهٔ روستا بهتر شد، تا اینکه در چند سال اخیر آسفالت گردید اگرچه با توجه به افزایش جمعیت و افزایش وسایل نقلیه تا وضعیت مطلوب خیلی فاصله دارد. یک دستگاه دکل مخابراتی در وسط روستا نصب شده‌است و نمایندگی مخابرات و پست بانک در روستا دایر شده‌است. همه خانواده‌ها دارای تلفن ثابت می‌باشند. همه از نعمت ارزشمند برق استفاده می‌کنند. آب این روستا نیز زیر شبکه اداره آب و فاضلاب خلخال می‌باشد. . همچنین یک دستگاه دکل دریافت امواج ماهواره‌ای در ضلع جنوبی روستا نصب گردیده‌است که اهالی با استفاده از آن می‌توانند برنامه‌های تلویزیونی شبکه‌های مختلف سیمای جمهوری اسلامی را تماشا کنند.
یک درمانگاه نسبتاً مجهز در روستا دایر می‌باشد که با پنج نفر پرسنل اعم پزشک و پزشکیار و متصدی داروخانه و رانندهٔ آمبولانس و متصدی خدمات مسائل درمان مردم را به عهده دارند و دو خانهٔ بهداشت هم برای رسیدگی به دیگر مسائل بهداشتی اهالی مشغول فعال می‌باشند. یک سالن ورزشی نسبتاً بزرگ چند منظوره نیز احداث شده و مورد استفادهٔ جوانان روستا قرار گرفته‌است.
برای تهیهٔ مایحتاج اهالی مغازه‌ها و کارگاه‌های ثابت متعددی در این روستا وجود دارد با این حال اخیراً یک روز در هفته، فروشندگان سیار با کالاهای متنوع از شهرها و روستاهای اطراف به این روستا آمده و بازار روز تشکیل می‌دهند. این در حالی است که عده‌ای هم با وسیلهٔ نقلیهٔ خود کالاها و خواروبار مورد نیازشان را از بازار شال و کلور و خلخال تهیه می‌کنند. چندین آرایشگاه و کارگاه خیاطی و کارگاه نجاری و چوب بری نیز نیازهای مردم را برطرف می‌کنند.
در سابق از اسب و استر و الاغ برای حمل بار یا مسافرت استفاده می‌شد ولی امروزه اکثر اهالی وسیلهٔ نقلیه دارند و کار مسافرت و حمل و نقل کالا با استفاده از وسایل نقلیه مختلف موتوری از قبیل مینی بوس و سواری و کامیون و وانت و موتور سیکلت و دوچرخه صورت می‌گیرد. چند دستگاه تراکتور نیز وجود دارد که استفاده‌های گوناگونی از آن‌ها می‌شود. یک دستگاه ماشین نیز برای حمل زباله به خارج از روستا مورد استفاده قرار می‌گیرد. اخیراً یک دستگاه ماشین آتش‌نشانی در اختیار دهداری قرار گرفته‌است. در مجموع می‌توان گفت که با وجود محرومیت‌های مختلف، مردم از رفاه نسبی خوبی برخوردارند.
علاقه‌مندان به کتاب، علاوه بر استفاده از کتابخانه‌های مدارس، از کتابخانه عمومی مسجد نیز بهره می‌برند. البته وجود یک کتابخانهٔ مجهز به سالن مطالعه و اتاق کامپیوتر از خواسته‌های ضروری جوانان است. امکان دسترسی به گاز برای اکثر مردم فراهم شده‌است. اجرای بموقع طرح سد خاکی هم که در دست مطالعه می‌باشد علاوه بر آن که بر رونق کشاورزی و دامداری این منطقه خواهد افزود، سرسبزی و خرمی بیشتری طبیعت بکر و زیبا آن را مضاعف خواهد نمود؛ و پای گردشگران را به این تکهٔ گمشده از بهشت باز خواهد کرد.

وضعیت اجتماعی و معیشتی مردم در گذشته و حال

قبل از انقلاب یک کارگاه آهنگری با کورهٔ مخصوص در روستا دایر بود که استاد آهنگر به ساختن لوازم زندگی از جمله داس و تبر و بیلچه و انبر دست و … مشغول بود. این کارگاه نیز تعطیل شد. چند رویگر نیز در روستا مشغول کار بودند و به ساخت یا تعمیر چراغ و بخاری و … اقدام می‌کردند. سکه‌های نقره یا نیکلی را که زنان و دختران به عنوان زیورآلات در حاشیهٔ جلیقه یا عرقچین خود می‌دوختند یا به همراه مهره‌های زینتی به رشته می‌کشیدند و به گردن می‌آویختند، توسط همین رویگران (گوشه یا دسته) زده می‌شد.
در سابق در هر خانه‌ای یک تنور هم نصب می‌شد و زنان نان مورد نیاز افراد خانواده را خود تهیه می‌کردند ولی حالا که کشت گندم در روستا از رونق افتاده‌است، آن تنورها نیز برچیده شد و جایش را به پنج باب نانوایی عمومی داده‌است.
اولین بار در سال ۱۳۴۵ بود که ماشین وارد عرصهٔ زندگی مردم این روستا شد. آن هم ماشین پرقدرت روسی که از یک جاده دست‌ساز پر سنگلاخ بسیار خطرناک برای کشیدن کنده‌های درختان گردو که از پدر بزرگ‌ها به یادگار مانده بود، صدای غرش موتور و بوق مهیبش در آسمان آرام روستا پیچید و اولین آثار تخریبی زندگی ماشینی رقم خورد.
در گذشته روستا به وسیله کدخدا اداره می‌شد که کم‌کم انجمن ده و سپس خانه انصاف نیز برای رتق و فتق امور روستا به کمک کدخدا آمدند. مردم سعی می‌کردند اختلافات خودشان را به صورت کدخدامنشی حل و فصل کنند و کمتر دیده می‌شد که کسی به عنوان شاکی به پاسگاه ژاندارمری که در کلور مستقر بود، برود و اظهار شکایت کند. مردم در انجام کارها از جمله در ساخت و ساز خانه یا برداشت محصول به یکدیگر بطور رایگان یاری می‌رساندند به این یاری رسانی افتخاری عمومی (ایمجی) می‌گفتند. امروزه امور این روستا با همفکری دهیاری و اعضای شورای اسلامی و شورای حل اختلاف حل و فصل می‌شود.

قصیده‌ای در وصف شاهرود خلخال

کلیپ تصویری قصیده‌ای در وصف شاهرود با صدای استاد جواد معراجی لرد را می‌توانید از لینک زیر مشاهده نمایید:
قصیده‌ای در وصف شاهرود خلخال