دهستان دشتاب

وجه تسمیه

دشتاب به دلیل وجود سفره‌های عظیم آب زیرزمینی به این نام مشهور شده‌است. به نظر می‌رسد که بخشی از مردم دشتاب در زمان‌های دور از استان فارس به این منطقه مهاجرت کرده‌اند. البته قدمت دشتاب به لحاظ سکونتی بسیار بالاست و اقوامی که برای سکونت در شهر بافت (اقطاع) در گذشته به این منطقه آمده‌اند ابتدا در دشت حاصلخیز دشتاب ساکن شده‌اند.

آب و هوا و اقلیم

دشتاب از دشت‌های مرتفع ایران محسوب می‌شود. ارتفاع این دشت از سطح دریا بین ۲٬۰۵۰ تا ۲٬۲۰۰ متر از سطح دریا متغیر است. به دلیل قرار گرفتن منطقه دشتاب در ارتفاع، آب و هوای این منطقه سرد و خشک است. به‌طورکلی آب و هوای دشتاب به گونه‌ای است که تابستان‌های نسبتاً گرم و زمستان‌های بسیار سردی دارد. پارک ملی خبر که بزرگ‌ترین پارک ملی نیمه جنوبی ایران است، در فاصله سی کیلومتری از دشتاب قر دارد.

ویژگی‌های ساختاری

تیپ این روستا متمرکز است. اقلیم آن در زمستان سرد و خشک و در تابستان نسبتاً گرم است. البته گرما در منطقه طاقت فرسا نیست. به دلیل اختلاف دما بین کوه خبر و این دهستان، به صورت محلی گردبادهای کوچک ایجاد می‌شود. معماری خانه‌ها به صورت گنبدی و قبه‌ای است. البته تعدادی از خانه‌ها ساختار شیروانی دارند.

تاریخی

قدمت منطقه دشتاب بیش از 5000 سال می‌رسد

مجموعه قلعه‌های تاریخی دشتاب

این قلعه‌های از مجموعه چندین قلعه در چندین روستا تشکیل شده‌است که ساختار زیبا و منحصر به فردی دارند؛ و در گذشته یک مجموعه کامل حکومتی محسوب می‌شده‌اند.

قلعه زهرا خانم

این قلعه در روستای اسلام‌آباد (دشتاب) و مقر حکومتی زهرا خانم فرمانفرا و حاکم دشتاب بوده‌است. زهرا خانم در زمان حکمرانی فردی بسیار سخت گیر بوده و روایت می‌شود با کسانی که از فرمان او سرپیچی می‌کردند، به شدت برخورد می‌کرده و گوش افراد متمرد را با میخ به روی تخته کوبیده و دستور شلاق زدن می‌داده‌است. روایت است وقتی که شخص زهرا خانم می‌میرد بدنش کرم می‌زند شاید دلیل این اتفاق را بتوان در عدم رغبت مردم در جمع کردن جنازه وی جستجو کرد و میت مدت طولانی را روی زمین مانده و بدنش کرم زده باشد.

قلعه کردعلی

این قلعه با توجه به موقعیت جغرافیایی که داشته‌است، از قلعه‌های معتبر حاکم‌نشین بافت بوده‌است. قلعه کُردعلی در وکیل آّباد دشتاب قرار داشته و توسط شخصی به نام کردعلی ساخته شده‌است. کردعلی که در این قلعه حکمرانی می‌کرده‌است برای دفاع از این قلعه، خندق بزرگی در اطراف آن حفر کرده و در روز توسط پل تخته‌ای از روی این خندق رفت و آمد می‌کرده‌اند و شب‌ها پل را از روی خندق برمی‌داشته‌اند تا از هجوم غارتگران محفوظ باشند. این قلعه حد واسط قلعه هشون و قلعه مرتضی خَبر قرار داشته و در هنگام خطر و درگیری با روشن کردن آتش و ایجاد دود قلعه‌های دیگر را برای پشتیبانی خبر می‌کرده‌اند. اکنون این مکان تاریخی در شرف نابودی است و علت آن را شاید بتوان علاوه بر عدم توجه مسئولین به عنوان دلیل اصلی آن اشاره کرد.

سوغات

سوغات دشتاب بیشتر شامل فرآورده‌های دامی و لبنی محلی و کاملاً طبیعی و نیز میوه، خشکبار و زیره است. از میوه‌های این منطقه می‌توان به زرد آلو، هلو، انگور، بادام، انار و گردو اشاره کرد. سوغات مشهور این خطه که اغلب مردم ایران دشتاب را با آن می‌شناسند خیار سبزاست.

اقتصاد

اقتصاد این منطقه بیشتر بر پایه کشاورزی و دامداری استوار است و در سال‌های اخیر صنایع خرد هم به آن اضافه شده‌است.

دامپروری

در بخش دامپروری این بخش از فعال‌ترین نقاط استان کرمان است و بخش مهمی از لبنیات طبیعی و نیز شیر را تأمین می‌کند. مجتمع گاو شیری شهرستان بافت در بخش دشتاب در حال احداث است که می‌تواند صنایع بسته‌بندی و فرآوری شیر را در سطح عالی برای شهرستان بافت و استان کرمان مهیا سازد.
عشایر زیادی نیز ییلاق خود را در بسیاری از قسمت‌های بخش دشتاب می‌گذرانند و نقش مهمی در چرخه اقتصادی این منطقه بر عهده دارند.

حمل و نقل

حمل و نقل در بخش دشتاب به صورت راه آسفالته است.