حسین پاینده

سرگذشت

حسین پاینده در تهران متولد شد و دورهٔ دبیرستان را در انگلستان گذراند و یک سال پس از انقلاب به کشور بازگشت. در سال ۱۳۶۸ از دانشگاه علامه طباطبائی لیسانس ادبیات انگلیسی گرفت و در سال ۱۳۷۰ موفق به اخذ فوق‌لیسانس ادبیات انگلیسی از دانشگاه تهران شد. او از همان سال به عنوان عضو هیئت علمی به استخدام دانشگاه علامه طباطبائی درآمد و متعاقباً در سال ۱۳۷۵ برای ادامهٔ تحصیل به انگلستان رفت. وی در سال ۱۳۸۰ پس از اخذ دکتری نظریه و نقد ادبی از دانشگاه ساسکس به ایران بازگشت و در حال حاضر با مرتبهٔ استاد در دانشگاه علامه طباطبائی به تدریس اشتغال دارد.
از پاینده تاکنون بیش از ۱۳۰ مقاله در نشریات مختلف به چاپ رسیده‌است. همچنین از وی ۲۹ عنوان کتاب منتشر شده که از این تعداد ۱۲ کتاب را تألیف، ۹ کتاب را ترجمه و ۸ کتاب را ویرایش کرده‌است. «مجموعهٔ نظریه و نقد ادبی» تحت سرپرستی او تاکنون در هشت مجلد و توسط چهار ناشر منتشر شده‌است. کتاب تألیفی پاینده با عنوان گشودن رمان توسط انتشارات مروارید منتشر شده‌است که جایزهٔ ادبی جلال آل‌احمد در بخش نقد ادبی را به خود اختصاص داد. از میان سایر کتاب‌های ایشان می‌توان به کتاب داستان کوتاه در ایران (در سه جلد)، نقد ادبی و دموکراسی و نقد ادبی و مطالعات فرهنگی اشاره کرد. از جمله کتاب‌هایی که پاینده ترجمه کرده عبارت‌اند از مطالعات فرهنگی دربارهٔ فرهنگ عامّه (برندهٔ جایزهٔ کتاب فصل) که توسط نشر آگه انتشار یافته و نظریه‌های رمان است که توسط انتشارات نیلوفر منتشر شده‌است. جدیدترین کتابی که پاینده ترجمه کرده، با عنوان اصول و مبانی تحلیل متون ادبی در فروردین ۱۳۹۶ توسط انتشارات مروارید منتشر شده‌است. پاینده تاکنون ۱۱ بار برای آثارش جایزه یا تقدیرنامه دریافت کرده‌است (۱۰ بار در داخل کشور و ۱ بار در خارج از کشور).
سیمین دانشور یکی از داستان‌های خود را با عنوان «اسطقس» که در آخرین مجموعه داستانش به نام انتخاب منتشر شده به پاینده هدیه کرده و دربارهٔ او نوشته‌است: «تقدیم به استاد گرانمایه آقای دکتر حسین پاینده منتقد کم‌نظیر، با سپاس از امیدهایی که به من دادند.» مقالهٔ حسین پاینده با عنوان «سیمین دانشور، شهرزادی پسامدرن» که یک سال پس از اتمام تحصیل وی و بازگشتش به کشور نخستین بار در اردیبهشت ۱۳۸۱ به صورت سخنرانی در دانشکدهٔ ادبیات دانشگاه علامه طباطبائی ایراد شد، متعاقباً در نشریهٔ کتاب ماه ادبیات و فلسفه، شمارهٔ ۶۳، دی ۱۳۸۱ منتشر شد؛ این مقاله همچنین در نشریهٔ دانشکدهٔ ادبیات دانشگاه علامه به نام زبان و ادب، شمارهٔ ۱۵، بهار و تابستان ۱۳۸۱ و در مجموعه نقدهایی بر آثار سیمین دانشور در کتاب بر ساحل جزیرهٔ سرگردانی، به کوشش علی دهباشی، تهران: انتشارات سخن، ۱۳۸۳، نیز در کتاب پاینده با عنوان گفتمان نقد بازنشر شده‌است. حسین پاینده همچنین شخصیتی در یک رمان معاصر ایرانی به نام حریم (تهران: انتشارات نیستان، ۱۳۹۶) نوشتهٔ صادق کرمیار است.
در روز جهانی روانشناسی (مصادف با ۲۲ فروردین ۹۷) سازمان بهزیستی کشور مراسمی به همین مناسبت در تالار ایوان شمس تهران برگزار کرد که در آن از دکتر پاینده به دلیل فعالیت‌های میان‌رشته‌ای و آثار پژوهشی در حوزهٔ نقد روان‌پژوهانه تقدیر به عمل آمد و تندیسی به وی اعطا شد.
تازه‌ترین اثر تألیفی حسین پاینده، کتابی دوجلدی است با عنوان نظریه و نقد ادبی: درسنامه‌ای میان‌رشته‌ای که انتشارات «سمت» آن را در آذر ۱۳۹۷ منتشر کرده است. این کتاب به معرفی پرکاربردترین نظریه‌ها و رویکردهای نقادانه در حوزهٔ مطالعات ادبی و علوم انسانی می‌پردازد. از جملهٔ این رویکردها عبارت‌اند از فرمالیسم، روانکاوی، نقد لاکانی، مطالعات زنان، ساختارگرایی، روایت‌شناسی، نشانه‌شناسی، نقد اسطوره‌ای ـ کهن‌الگویی، مطالعات فرهنگی، پسامدرنیسم، نظریهٔ دریافت و واکنش خواننده. به دلیل تألیف این کتاب، جایزهٔ «انجمن منتقدان، پژوهشگران و نویسندگان خانهٔ تئاتر ایران» برای «پژوهشگر برگزیدهٔ سال»‌ به حسین پاینده تعلق گرفت و در هجدهمین جشن سالیانهٔ این انجمن طی مراسمی در بنیاد سینمایی فارابی در امرداد ۱۳۹۸ به وی اعطا شد.