سازمان باله ایران

تاریخچه

در سال ۱۹۹۸، رقصنده و رقصپرداز باله نیما کیان فعالیت هائی را در اروپا برای گشایش یک سازمان باله با رپرتوار و آثار منتخبی برگرفته شده از فرهنگ و تاریخ ایران شروع کرد. او در طی پنج سال فعالیت مستمر تا افتتاح سازمان باله ایران در سال ۲۰۰۲، با بسیاری از چهره‌های بین‌المللی فرهنگی و هنری منجمله در زمینه هنرهای تجسمی و نمایشی ارتباط برقرار کرد. در سال ۱۹۹۹ کیان به همراه لیا شوبرت بنیان‌گذار و رئیس آکادمی باله گوتنبرگ و استکهلم در سوئد،  کارل ریبرگ کارشناس رقص و ماریآن لاورل سرپرست هنری و تولیدکننده باله کولبرگ هیئت مؤسسین باله ایران را پایه‌ریزی کرد. مرکز ملی رقص فرانسه، خانه رقص سوئد، وزارت فرهنگ اسپانیا و فرانسه از حامیان اجرای پروژه باله ایران بودند.
عاقبت در سال ۲۰۰۱ وزارت همپیوندی سوئد پس از بررسی طرح بازسازی باله ملی ایران به عنوان یک میراث فرهنگی ایرانی از دست رفته و به منظور «غنا بخشیدن به جامعه چند فرهنگی سوئد بوسیله احیای هنر باله ایرانی»، این پروژه را مورد حمایت مالی خود قرار داد که متعاقباً ارگان‌های فرهنگی و هنری سوئدی نیزدر سطوح دولتی، استانی و کمونی بخشی از هزینه‌های تولید را پوشش دادند. گشایش جهانی سازمان باله ایران در نقش میراثدار و نهاد دوباره بازسازی شدهٔ این رشته هنری در ایران، در ۷ اکتبر ۲۰۰۲ در تالار سلطنتی سیرکوس استکهلم صورت گرفت. بغیر از چهار اثری که به وسیلهٔ نیما کیان برای گشایش باله ایران رقص‌پردازی و تولید شده بود (بزم عاشقان و واریاسیون‌های زن، سیمای جان و جدائی) دو اثر دیگر نیز که به وسیلهٔ دو رقصپرداز از جمهوری آذربایجان تولید شده بود (هفت پیکر و بابک) در گشایش جهانی باله ایران گنجانده شد.
باله زن (Femme به فرانسه) به رقص‌پردازی نیما کیان مهم‌ترین اثر تولید شده سازمان در سال ۲۰۰۳ بود که حاوی پیامی اجتماعی پیرامون مسائل زنان و تساوی حقوق بود. باله کاوه آهنگر به‌عنوان پیش‌درآمدی بر نخستین کنسرت سازمان در ایالات متحده در سال ۲۰۰۴، بر اساس داستان کاوه آهنگر و خیزش او علیه ضحاک ماردوش برگرفته شده از شاهنامه فردوسی طراحی و تولید شد. در سال ۲۰۰۷ که به مناسبت هشتصدمین سالگرد تولد مولانا جلال‌الدین بلخی رومی از طرف یونسکو به نام او نامگذاری شده بود، سومین اثر از سری رقص‌پردازی‌های عارفانه نیما کیان با الهام از اندیشه صوفیانه و اشعار مولانا رقص‌پردازی و اجراء شد. باله سرزمین فیروزه‌ای که برای نخستین بار اصول و تکنیک باله کلاسیک غربی را با موسیقی سنتی ایرانی ترکیب و تطبیق می‌کرد به مناسبت ششمین سال گشایش سازمان باله ایران و جشن گرامیداشت نیما کیان، بنیان‌گذار و سرپرست هنری سازمان رقص‌پردازی شد. امروزه در ایران نیز تعدادی از هنرمندان مانند پردیس خسروی کماکان در حال زنده نگاه داشتن این هنر می‌باشند.
باغ‌های معلق آرزوهای گمشده، یک چیدمان ویدئویی و نمایش رقص معاصری بود که در فصل پائیزه سال ۲۰۰۸ بروی صحنه رفت. سمفونی مرثیه، اثر معاصر دیگری است که به وسیلهٔ نیما کیان برای باله ملی تاجیکستان خلق شد.

وبگاه پژوهشی رقص در خاورمیانه

بخش پژوهشی و تحقیقی سازمان باله ایران در سال ۲۰۰۴ به منظور ایجاد یک مرجع اطلاعاتی و تحقیقاتی در زمینه هنر رقص در خاورمیانه به‌وجود آمد. وبگاه پژوهشی رقص در خاورمیانه (Eastern Dance Forum) مجموعه‌ای از مقالات، تألیفات و پیوندهای مربوط به رقص باله در خاورمیانه را برای تسهیل کار رقص‌پژوهان و دانشجویان گرد هم آورده‌است. در این وبگاه مقالاتی از نیما کیان، آنتونی شی، یحیی ذکاء، خسرو سینا، لیسا کاتز و دیگر رقص پژوهان ایرانی و غیر ایرانی ارئه شده‌است.

آکادمی و هنرستان باله ایران

آکادمی باله ایران (L'Academie de Ballets Persans) به عنوان زیر مجموعه‌ای از سازمان باله ایران از پائیز سال ۲۰۰۵ آغاز به کار کرد و در رشته‌های باله کلاسیک و مدرن به تربیت هنرجو می‌پردازد. در کنار این دوره‌های آموزشی در سطوح مبتدی، متوسط و عالی، سمینارهای رقص باله (Master Classes) برای رقصندگان حرفه‌ای نیز تدارک دیده می‌شود.

پروژه رقص جوان اروپا

پروژه رقص جوان اروپا (European Youth Dance Project) یکی از طرح‌های سازمان باله ایران با هدف ارتقا سطح تکنیکی هنرمندان جوان باله است که در سال ۲۰۰۷ به وسیلهٔ ریاست هنری سازمان و با حمایت کمون سولنا در سوئد پی ریزی شد. مشارکت در این طرح برای رقصندگان تازه فارغ‌التحصیل شده باله که دارای مدرک دیپلم هستند امکانپذیر است و مانند عضویت در سازمان باله ایران مشروط به شرکت در گزینش و گذراندن آزمون عمومی است.

باله ایران و همکاری با کمپانی‌های باله در کشورهای هم‌فرهنگ آسیای میانه

به‌منظور شناسائی ریرتوار باله در کشورهای آسیای میانه که با ایران دارای فرهنگی مشترک هستند ولی مراوده فرهنگی آنان با این کشور در زمان اتحاد جماهیر شوروی قطع شده بود، مؤسس و ریاست هنری سازمان باله ایران، نیما کیان، از بدو تأسیس این سازمان ارتباط نزدیکی با هنرمندان مشهور باله این کشورها برقرار کرد. حاصل این ارتباط و همکاری، معرفی باله‌های ملی کشورهای هم‌فرهنگ آسیای میانه، هنرمندان و آثار رپرتواری بود که غالباً در غرب ناشناخته‌اند. دو اثر هفت پیکر و بابک که برای افتتاح جهانی باله ایران در سال ۲۰۰۲ در نظر گرفته شده بودند، برای نخستین بار در خارج از جمهوری آذربایجان و در اروپا بروی صحنه برده می‌شدند. این آثار سال‌ها از رپرتوار باله اپرای باکو خارج و به فراموشی سپرده شده بودند، اما به منظور معرفی نمونه هائی از رپرتوار حاضر باله خاور میانه، در نخستین اجرای باله ایران بروی صحنه برده شدند. تولید دوباره و بازآفرینی این آثار بالهٔ آذربایجانی که بعد از دستکم ۱۶ سال صورت می‌گرفت مشارکت هنرمندان طراز اول این کشور را که همگی ملقب به هنرمندان خلق آذربایجان هستند را در سازمان تازه تأسیس باله ایران موجب شد.
در سال ۲۰۱۲ نیما کیان به تئاتر دولتی اپرا و باله ملی تاجیکستان دعوت شد و سازمان باله ایران نهمین دوره پروژه رقص جوان اروپا را با همکاری سازمان باله ملی تاجیکستان در شهر دوشنبه برگزار کرد. او به عنوان رقص‌پرداز ارشد میهمان اثر جدیدی برای باله ملی تاجیکستان خلق کرد. «سمفونی مرثیه» نخستین اثر باله مدرن و معاصری بود که به وسیلهٔ رقصندگان جوان باله ملی تاجیکستان در این کشور آسیای میانه اجراء می‌شد. چهار رقص‌پردازی دیگر از نیما کیان نیز به رپرتوار دائم باله تاجیکستان اضافه شد. همچنین سازمان باله ایران، برای اولین بار بعد از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و استقلال تاجیکستان باله ملی تاجیکستان را در غرب معرفی کرد و برگزارکننده نخستین تور اروپائی این سازمان بود.