محمد حسین مختاری

زندگی

محمدحسین مختاری در سال ۱۳۴۴ شمسی، در المشیر از توابع شهرستان قائم‌شهر در یک خانواده مذهبی و کشاورز متولد شد.

تحصیلات

وی در سال ۱۳۵۶ دروس حوزوی را در حوزه علمیه امام صادق (ع) کوتنا (قائم شهر) آغاز کرد و در سال ۱۳۵۹ برای ادامه تحصیل، وارد حوزه علمیه قم شد و همزمان با تحصیل، به تدریس علوم حوزوی نیز پرداخت.
وی از استادانی همچون اشتهاردی، وجدانی، اعتمادی، بنی فضل، ستوده، فاضل لنکرانی، جواد تبریزی، وحید خراسانی، شبیری زنجانی، جوادی آملی و احمدی فقیه یزدی استفاده کرد. وی فارغ‌التحصیل مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد در رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبایی تهران است. وی در مقطع دکتری در رشته فلسفه غرب (شاخه هرمنوتیک) از دانشگاه دورهام انگلستان فارغ‌التحصیل شد. سپس، به ایران بازگشت و تا کنون، علاوه بر انجام امور تحقیقی و پژوهشی، تدریس در حوزه علمیه قم و دانشگاه‌ها را دنبال می‌کند و با مراکز مختلف در زمینه حکمت، کلام و علوم دینی همکاری دارد.

فرهنگی و آموزشی

- هیئت علمی مؤسسه پژوهشی امام خمینی - مرتبه علمی (دانشیار)
- تدریس خارج فقه و اصول در حوزه علمیه قم
- تدریس در دانشگاه‌های مختلف کشور- اعم از تهران و قم – در رشته‌های حقوق، کلام و فلسفه، بیش از پانزده سال
- تدریس در حلقه‌های مطالعاتی مربوط به مباحث کلامی به ویژه کلام جدید در حوزه علمیه
- فعالیت‌های علمی و فرهنگی در کشور ایتالیا (مرکز اسلامی میلان)
- تأسیس مرکز شیعه‌شناسی در دانشگاه دورهام انگلستان با همکاری جمعی از خیّرین
- مسئول مؤسسه پژوهشی عروة الوثقی
- مسئول تهیهٔ طرح چگونگی نهادینه کردن رویکرد بین‌المللی در سیستم آموزشی حوزه‌های علمیه

پژوهشی

بیش از بیست و پنج سال است که در کنار تدریس به کار پژوهشی اشتغال داشته که حاصل آن کتاب‌ها و مقالاتی است که اغلب آن‌ها به چاپ رسیده است.

کتاب‌ها

- توضیح المنطق
- سیمای آزاد مردان مدیحه سرای اهل بیت (ع)
– فرهنگ اصطلاحات در سه زمینه مفاهیم رجالی، اصولی و فقهی
- حدیث آرزومندی و الطاف خداوندی (فلسفه نیایش)
- صفات جمال و جلال خدا در نهج البلاغه
- جانداروی عاشقان (آموزه‌هایی از حدیث معراج)
- تفسیر ادعیه قرآنی
- فلسفةالمناجاه و الدعاء (عربی)
- الامامة و القیادة فی الکتاب و السنّة
- اصول فقه یا مبانی حقوق اسلامی
– تبیین المقاصد در زمینه اصول فقه (سه جلدی)
– حلقه مطالعاتی متن و هرمنوتیک
- مباحث مربوط به طهارت اهل کتاب «انگلیسی و عربی»
- فلسفةالمناجاه و التضرع و الدعاء (عربی)
- سلسله بحث‌های خارج اصول فقه (دو جلد)
- التنقیح الموجز فی بیان حکم اهل الکتاب (عربی)
- A Juristtic Approach (انگلیسی)
- آشنایی با مبانی هرمنوتیکی امیلیو بتی
- الأرقی من فقه الإمامیة: کتاب البیع (سلسله مباحث خارج فقه) (دو جلد)
- اعتبار و تفسیر (ترجمه کتاب validity in interpretation)، تألیف دکتر هرش

مقالات

- نگاهی کوتاه به نظرات اصولی محقق نائینی در مبحث اصول عملیه
- توصیه‌های علی (ع) به کارگزاران، ره توشه راهیان نور، ویژه ماه مبارک رمضان
- چند داستان قرآنی همراه با نکته‌های آن، ره توشه راهیان نور، ویژه ماه مبارک رمضان
- زن و رؤیای آزادی در غرب
- Doctrine of Mahdi and pluralism
- Cloning and religious challenges
-  نقد مبانی علوم انسانی، در کنفرانس بین‌المللی علوم انسانی به انگلیسی ارائه شده‌است.
- فرصت‌ها و چالش‌ها در حفظ دستاوردهای گفتگوی بین ادیان، در کنفرانس بین‌المللی (ژنف) به انگلیسی ارائه شده‌است.
- امامت؛ محور عقلانیت، معنویت و عدالت
- دیلتای و کارکرد بنیادین مسائل هرمنوتیک در علوم انسانی
-  مقتضیات زمان و مکان در فقه (عربی)
- مدرنیته، دین، فن آوری، ارائه شده در کنفرانس آکسفورد
- نقش علمای اسلامی و حوزه‌های علمیه در برون رفت از بحران‌های جهان اسلام، ارائه شده در کنفرانس وحدت
-  دربارهٔ معنا
-  لزوم احترام به مقدسات دینی از منظر دین، اخلاق و حقوق
-  التعامل الوحدوی فی تعالیم القرآن الکریم
- Religions’ guidance, a fuel for growth in human society
- Privileges and challenges for the transfer of achievements of dialogue among religions to the society
- Religions’ perspective to the future of the world and its influence on the contemporary life
- Opportunities and challenges for the transfer of achievements of dialogue among religions to the society
کتاب‌ها و مقالاتی که آماده چاپ و انتشار می‌باشند، عبارتند از:
۱- ترجمه کتاب اخلاق کاربردی، از انگلیسی به فارسی، بعد از اتمام کار توسط مؤسسه پژوهشی امام خمینی چاپ خواهد شد.
۲- ترجمه کتاب دین، مدرنیسم و پست مدرنیسم، از انگلیسی به فارسی، توسط پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم در حال انتشار است.

اجرایی

- مسئول مرکز اسلامی نیوکاسل انگلستان و امام جمعه این مرکز، به مدت سه سال
- عضو هیئت امنا و از مؤسسان مرکز مطالعات شیعه
- معاونت پژوهشی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی
- ریاست پژوهشگاه مطالعات تقریبی
- عضو ستاد سیاستگذاری توسعهٔ علوم و فناوری کشورهای اسلامی
- عضو شورای مشاوران مجله «تشیع ناب»
- عضو هیئت تحریریه فصلنامه علمی – پژوهشی مطالعات میان رشته‌ای در علوم انسانی
- ریاست دانشگاه مذاهب اسلامی وابسته به مجمع جهانی تقریب اسلامی: او هم‌اکنون پس از احمد مبلغی ریاست دانشگاه مذاهب اسلامی را به عهده دارد. وی پس از ریاست بر این دانشگاه به دنبال گسترش رشته‌ها و مراکز مختلف در این دانشگاه در داخل و خارج کشور می‌باشد. وی در همین راستا به اندونزی سفری داشته‌است و همچنین با سفیر اسپانیا نیز دیداری داشته‌است.

دیدگاه‌ها

وی دربارهٔ لزوم مقابله با گروه‌های تکفیری معتقد است که این علما هستند که می‌توانند در برابر تکفیری‌ها بایستند و مانع گسترش آن شوند. او در همین راستا شهید بهشتی را احیاگر هویت اسلامی می‌داند و راهکار وی برای رسیدن به وحدت اسلامی را پرهیز از تفرقه و تأکید بر اشتراکات معرفی می‌کند. همچنین، وی از شافعی نیز به عنوانی عالم فرزانه یاد می‌کند که عمر خود را صرف مبارزه با تکفیر و تلاش برای تقریب کرده‌است. همچنین، وی بر این اعتقاد است که گروه‌های تکفیری به دنبال مخدوش کردن چهره اسلام و مسلمانان هستند.
وی همچنین در مقایسه میان دیدگاه هرمونتیک هرش و دیدگاه مفسران شیعی به ویژه صاحب تفسیر المیزان بیان می‌دارد برای فهم آرای هرش باید به تفاوت "معنی" و "دلالت" توجه داشت، زیرا "معنی" ثابت و لایتغییر است، اما "دلالت" در اعصار مختلف فرق می‌کند. یافتن "معنی" یا نیت مؤلف در متن، کار "مفسر" و یافتن "دلالت" کار "منتقد" است، "یعنی "معنی" از سوی "نویسنده" تعیین می‌شود و "دلالت " از سوی "منتقد یا مخاطب"، بدین ترتیب بین مفسر و منتقد فرق می‌گذارد". او در پاسخ به دعوت مجتهد شبستری به مناظره با مراجع عظام در بحث هرمونتیک، وی را طی نامه‌ای رسمی به مناظره دعوت کرده‌است.
وی همچنین دربارهٔ نقش حوزه و دانشگاه در تولید علم معتقد است این دو نهاد در برخی از موارد خود، «مصرف‌کننده مطلق و ضد تولید به شمار می‌آیند، زیرا حوزه با غفلت از نیازهای روز جامعه، تمرکز فقهی و اصولی خود را بر گذشته معطوف کرده است» و تقریرات مکرر سرفصل‌های دروس فقه و اصول با رویکرد «نگاه به نیازهای گذشته» پاسخگوی نیاز روز جامعه نیست. همچنین «پژوهش‌های دانشگاه‌ها نیز با بی‌اعتنایی افراطی نسبت به نیازهای اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و… مردم صرفاً به تولید مقاله، کتاب و پایان‌نامه‌های غیرهدفمند پرداخته است که در نهایت هر دو نهاد دانشی و پژوهشی کشور با عدم تولید فکر و نظریه پیش رفته‌اند».