دانشگاه شیراز

آغاز به کار

دانشگاه شیراز با تأسیس دانشکده فنی با هدف آموزش متخصصان علوم پزشکی با یک برنامه چهار ساله در سال ۱۳۲۵ (۱۹۴۶ میلادی) تأسیس شد.
در ابتدا مؤسسه عالی بهداشت نامیده شد، در سال ۱۳۲۹ (۱۹۵۰) به یک دانشکده پزشکی تبدیل شد. در سال ۱۳۳۲ (۱۹۵۳) آموزشکده پرستاری نمازی و دانشکده‌های کشاورزی و هنر و علوم تأسیس شد. با افزودن دانشکده مهندسی و دانشکده دامپزشکی در سال ۱۳۳۳(۱۹۵۴)، به وضعیت دانشگاه ارتقاء یافت و دانشگاه پهلوی نامیده شد. سپس دانشکده دندانپزشکی در سال ۱۳۴۸، دانشکده تحصیلات تکمیلی و کالج الکترونیک در سال ۱۳۴۸، و دانشکده‌های حقوق و آموزش در سال ۱۳۴۹ به دانشگاه اضافه شدند.
در سال ۱۳۳۹، محمدرضا پهلوی، پادشاه ایران، رئیس دانشگاه پنسیلوانیا، گیلورد هارول را دعوت کرد تا به ایران بیاید و مؤسسات آموزش عالی ایران را بازرسی کند. هارول به درخواست شاه گزارشی را با عنوان الگویی برای یک دانشگاه جدید در ایران تهیه کرد و شاه متعاقباً تصمیم گرفت که دانشگاه پنسیلوانیا به دولت ایران در تبدیل دانشگاه پهلوی
به تنها نهادی در ایران که بر اساس سبک آمریکایی برای تحصیلات در مقاطع بالاتر کمک کند.
از این رو دانشگاه پنسیلوانیا (پن) در شکل‌گیری بسیاری از ادارات و موسسات دانشگاه پهلوی بسیار تأثیرگذار شد.
از این رو بسیاری از اعضای هیئت علمی دانشگاه پنسیلوانیا برای تدریس و انجام تحقیقات در دانشگاه به شیراز اعزام شدند و برنامه تبادل گسترده‌ای برقرار شد. رئیس دانشگاه پنسیلوانیا حتی به خاطر کمک از دانشگاه پنسیلوانیا به دانشگاه پهلوی، یک مدرک افتخاری در شیراز اعطا کرد.
پس از انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ و سرنگونی سلسله پهلوی، تغییرات چشمگیر در همه دانشگاه‌ها به اجرا درآمد. نام دانشگاه پهلوی بلافاصله به دانشگاه شیراز تغییر یافت. تمام دانشگاه‌ها به مدت سه سال در یک انقلاب فرهنگی از ۱۹۸۰–۱۹۸۷ بسته شدند تا همه دانشگاه‌ها اسلامی شوند.
به‌دنبال دعوت محمدرضا پهلوی از رئیس دانشگاه پنسیلوانیا به ایران پس از مذاکراتی چند توسعهٔ دانشگاه شیراز مستقیماً تحت نظر و مدیریت این دانشگاه صاحب‌نام آمریکایی قرار گرفت تا جایی که روابط علمی و فرهنگی بین این دو دانشگاه از مستحکم‌ترین روابط علمی فرهنگی میان ایران و آمریکا گردید و تا روزهای آخر حکومت شاه ادامه داشت. در سال ۱۹۶۲، عیسی صدیق مسئول پیاده‌سازی الگوهای این دانشگاه آیوی لیگ در دانشگاه پهلوی گردید. تدوین بسیاری از دروس، طراحی و توسعه پردیس‌های دانشگاه، تربیت استادان، و بنیان‌گذاری بسیاری از مؤسسات تحقیقاتی دانشگاه پهلوی همه و همه در اختیار این دانشگاه آیوی لیگ قرار گرفتند. بعده‌ها، در دوره هوشنگ نهاوندی، مؤسسه معروف دانشگاه ایالتی کنت نیز در شکل‌گیری و توسعه دانشگاه پهلوی نیز حضور پیدا کرد.
دانشگاه شیراز اولین دانشگاه کشور است که مدرکش بین‌المللی شد و همچنین «اولین دانشگاه ایران» که برنده جایزه نوبل در آن سخنرانی کرد. در زمان پهلوی نیز دانشگاه شیراز خواهر دانشگاه پرینستون ایالات متحده آمریکا خوانده می‌شد.
همچنین دانشگاه شیراز اولین دانشگاه دارای هیئت مدیره در ایران است. اعضای این هیئت مدیره عبارت بودند از وزیر دربار، وزیر فرهنگ، رئیس دانشگاه، استاندار فارس، مدیر عامل سازمان برنامه، مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران و عده‌ای بین ۹ تا ۱۵ نفر از شخصیت‌های ذی‌صلاح فرهنگی و اقتصادی و ارباب صنایع کشور که با پیشنهاد وزارای دربار و فرهنگ و تصویب محمدرضا شاه پهلوی برای مدت ۶ ماه انتخاب می‌شدند و ریاست هیئت امنا نیز با وزیر دربار و در غیاب وی با وزیر فرهنگ بود. این نهاد در آن زمان نماینده قانونی دانشگاه بود و همه امور علمی، فنی، آموزشی، مالی، اداری و استخدامی دانشگاه نیز زیر نظر آن اداره می‌شد.

پردیس ارم

معمار اصلی این دانشگاه مینورو یاماساکی نام دارد، که از دیگر کارهای مشهور او مرکز تجارت جهانی نیویورک می‌باشد. این مجتمع که به خوابگاه ارم معروف است، در تپه‌ای مجاور میدان ارم واقع شده‌است و شامل محوطه بسیار بزرگی از زمین‌های دامنه‌ای کوه‌است که تعداد زیادی از ساختمان‌های اداری و کلاس‌های درسی و خوابگاه‌های دانشجویی در این منطقه قرار دارند.
مینورو یاماساکی آمریکایی طراح و معمار ساختمان‌های خوابگاه دانشجویان روی تپه کوی ارم می‌باشد. این پروژه مصادف با انقلاب سال ۵۷ گشت و نیمه کاره ماند.
با این حال طی یک برنامه چندین ساله قرار است تمامی ساختمان‌های مربوط به دانشگاه شیراز، که در حال حاضر در سطح شهر به صورت پراکنده واقع شده‌اند، به صورت منسجم قرار گیرند.

نشان

نشان رسمی دانشگاه شیراز به عنوان امضای و نماد اصالت در اسناد صادر شده توسط این دانشگاه است. قبل از انقلاب اسلامی نشان دانشگاه با با الهام از پرسپولیس طراحی شده بود و مورد استفاده قرار می‌گرفت که دو واژه خرد و تلاش روی آن حک شده بود با این حال، پس از انقلاب، این آرم نیز تغییر یافت. نشان حال حاضر توسط بهمن فیزابی از دانشکده هنر شیراز طراحی شده‌است.
به گفته وی، نقوش اساسی برای مهر جدید از درخت زندگی از نقوش طاق بستان الهام گرفته شده‌است که یکی از مهمترین نقوش دوره ساسانیان است. درخت زندگی مفهومی است که در علم، مذهب، فلسفه، اسطوره و دیگر زمینه‌ها استفاده شده‌است و به شکل درختی پرشاخه نشان داده می‌شود که نشان‌دهندهٔ این اندیشه است که تمام حیات بر روی زمین به هم مربوط است.

رتبه‌بندی

دانشگاه شیراز در زمینه ایجاد برنامه‌های دکترا در ایران پیشگام بوده‌است. در حال حاضر این دانشگاه دارای بیش از ۲۰٬۰۰۰ دانشجو، با ۲۰۰ دوره کارشناسی، ۳۰۰ دوره کارشناسی ارشد، یک دوره دکترای حرفه‌ای (دکتر دامپزشکی یا DVM)، و ۱۵۰ دوره دکتری می‌باشد.
براساس گزارشی که وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در سال ۲۰۱۰ و ۲۰۱۱ منتشر کرده‌است، دانشگاه شیراز به ترتیب بین ۶۴ تا ۶۸ دانشگاه و دانشگاه غیر پزشکی در ایران رتبه ۶ را کسب کرده‌است. همچنین در رده‌بندی سال ۲۰۱۲ یکی از سه دانشگاه برتر غیر فنی و غیر پزشکی به همراه دانشگاه تهران و دانشگاه تربیت مدرس بود.
به دلیل سختگیری در این دانشگاه معمولاً معدل نمرات (GPA) دانشجویان در بخش‌های مختلف به‌طور کلی پایین‌تر از همسالان خود در سایر دانشگاه‌های ایران است.
دانشگاه شیراز به عنوان یک دانشگاه سختگیر و دارای میانگین نمرات پایین به خصوص در مهندسی عمران، برق و مکانیک شناخته شده‌است. حتی دانشگاه‌هایی مانند دانشگاه صنعتی شریف و دانشگاه تهران به اندازه دانشگاه شیراز سخت نیستند. به همین دلیل بسیاری از دانشجویان دانشگاه شیراز معتقدند که نمرات آنها عملکرد دانشگاهی آنها را نشان نمی‌دهد.
بر اساس رتبه‌بندی بهترین دانشگاه‌های آسیا در سال ۲۰۱۷، که توسط سیستم رتبه‌بندی دانشگاه‌ها و مؤسسه‌های آموزش عالی تایمز (تایمز هایر اجوکیشن) اعلام شد، دانشگاه شیراز به عنوان برترین دانشگاه جامع ایران معرفی گردید.
طبق رتبه‌بندی رشته‌های موضوعی سال ۲۰۱۹ کیواس دانشگاه شیراز در رشته مهندسی مکانیک، هوا و فضا و مهندسی ساخت، رتبه ۴۰۰–۳۵۱ و در رشته مهندسی برق و الکترونیک رتبه ۵۰۰–۴۵۱ را در بین ۵۰۰ دانشگاه برتر جهان بدست آورده‌است.
افزون بر این، با توجه به رتبه‌بندی ۲۰۱۹ بهترین دانشگاه‌ها که توسط Times Higher Education (THE) صورت گرفته‌است، رشته کامپیوتر دانشگاه شیراز بین ۳ دانشگاه برتر ایران قرار گرفته‌است. همچنین، براساس معیار تدریس رتبه‌بندی در علوم کامپیوتر، دانشگاه شیراز نیز رتبه اول در ایران را کسب کرده‌است.

نشریات دانشجویی

دانشگاه شیراز با کسب ۲۷ عنوان برتر ملی در یازدهمین جشنواره سراسری نشریات دانشجویی کشور (تیتر ۱۱) صدر نشین دانشگاه‌های وزارت علوم شد.

پردیس مهندسی

دانشکده مهندسی دانشگاه شیراز ۱۶ سال پس از تأسیس دانشگاه شیراز در سال ۱۳۴۱ آغاز به کار کرد. در ابتدا این دانشکده دارای رشته‌های مهندسی برق، مهندسی راه و ساختمان و مهندسی شیمی بود. در سال ۱۳۸۸ پس از گسترش رشته‌ها، این دانشکده به پردیس مهندسی بدل گردید. در حال حاضر این پردیس دارای دانشکده‌های برق و کامپیوتر، دانشکده مهندسی شیمی، نفت و گاز، دانشکده مهندسی مکانیک و بخش‌های مهندسی راه و ساختمان و محیط زیست و مهندسی مواد می‌باشد. این پردیس با دارا بودن بیش از ۱۱۰ عضو هیئت علمی در رشته‌های مهندسی کامپیوتر، مهندسی برق و الکترونیک، مهندسی شیمی، نفت و گاز، مهندسی مواد، مهندسی مکانیک، مهندسی هسته‌ای و مهندسی هوا و فضا در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترا دانشجو می‌پذیرد.
پردیس مهندسی دارای دو ساختمان مجزا و یک کتابخانه بزرگ به نام خوارزمی می‌باشد. این ۳ ساختمان با فاصله نسبتاً کمی در خیابان زند، خیابان ملاصدرا و میدان نمازی در شهر شیراز واقع شده‌اند. گفتنی است که دانشکده مهندسی مکانیک دانشگاه شیراز در سال ۸۱ از سوی وزارت علوم و تحقیقات به عنوان قطب مکانیک محاسباتی ایران انتخاب شده‌است.

آموزش الکترونیکی

دانشکده آموزش‌های الکترونیکی دانشگاه شیراز اولین (و پیشرفته‌ترین) دانشکده الکترونیکی ایران است که در سال ۱۳۸۲ تأسیس گردید. ورود به این دانشکده از سال ۱۳۸۶ تنها به وسیلهٔ " کنکور سراسری " برای مقطع کارشناسی و برای مقطع کارشناسی ارشد به صورت دانش پذیری است. این دانشکده دارای رشته‌های مهندسی تکنولوژی الکترونیک، مهندسی ابزار دقیق، کامپیوتر، فناوری اطلاعات IT و حقوق می‌باشد.

ژورنال‌ها

تعداد مجلات و ژورنالهای علمی که توسط دانشگاه شیراز منتشر می‌شوند ۱۹ عدد می‌باشد.

اماکن و فضاهای ورزشی

نخستین مانژ اسب‌سواری دانشگاهی در دانشگاه شیراز افتتاح شد.
دانشگاه شیراز با افتتاح مانژ اسب‌سواری، این ورزش را در حوزه ورزش دانشگاهی قرار داد.

رویدادهای مهم

حضور لینوس پاولینگ دانشمند، فعال صلح، نویسنده و برنده دو جایزه نوبل شیمی و صلح در دانشگاه شیراز که در نوروز ۱۳۵۴ به دعوت جامعه شیمی‌دان‌های ایران برای ایراد سخنرانی در نخستین کنگره شیمی‌دانهای ایران به ایران آمد. این کنگره در دانشگاه شیراز تشکیل شد.
دانشگاه شیراز اولین دانشگاه کشور است که مدرکش بین‌المللی شد و همچنین «اولین دانشگاه ایران» که برنده جایزه نوبل در آن سخنرانی کرد در زمان پهلوی نیز دانشگاه شیراز خواهر دانشگاه پرینستون ایالات متحده آمریکا خوانده می‌شد. همچنین دانشگاه شیراز اولین دانشگاه دارای هیئت مدیره در ایران است.
سومین همایش ملی علوم پروتئینی و پپتیدی، پنجم اردیبهشت ماه با سخنرانی پروفسور رابرت هابر، برنده جایزه نوبل شیمی ۱۹۸۸ در دانشگاه شیراز برگزار شد.
جضور برتون ریکتر برنده جایزه نوبل فیزیک و بازدید از پژوهشگاه پلیمر و پتروشیمی دانشگاه شیراز و سخنرانی در رابطه با فیزیک ذرات بنیادی که به دعوت دانشگاه صنعتی شریف صورت گرفت.