بخش ماهیدشت

جمعیت

بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت بخش ماهیدشت شهرستان کرمانشاه در سال ۱۳۸۵ برابر با ۲۱۵۶۹ نفر بوده‌است.

صنعت

ماهیدشت به دلیل موقعیت استراتژیکی منحصر به فرد اش جزی نقاط صنعتی کرمانشاه بوده و کارخانه سیمان سامان غرب، مجتمع کشت و صنعت ماهیدشت (نازگل) و ... در این منطقه قرار گرفته است.

اقتصاد

ماهیدشت به دلیل زمین های حاصلخیز و منطقه ی خوش آب و هوا و همجواری با رودخانه مرگ (Mereg) از دیرباز قطب کشاوزی منقطه بوده و محصولات متنوعی از قبل گندم، جو، چغندر، سیب زمینی، ذرت، پیاز و ... به خوبی در این منطقه پرورش می یابد.

محیط دانشگاهی

مرکز آموزش علمی کاربردی جهاد کشاورزی ماهیدشت همه ساله پذیرای دانشجویان و علم آموزان از تمام نقاط ایران می باشد.

پرورش اسب

ماهیدشت از دیرباز محل پرورش اسب بوده و در زمان اشکانیان، اسب های جنگاور از این منطقه تهیه می شده اند. همه ساله شو اسب اصیل کوردی در ماهیدشت به همراه جشن خوشه (جشن خرمن) در این شهر برگزار می شود.

جاذبه های توریستی

ماهیدشت به دلیل دشت های بسیار وسیع و همجواری با رشته کوه های زاگرس، مکان بکر ای برای گردشگران پدید آورده است که همه ساله طیف بسیار وسیعی از دوست داران طبیعت را به سمت خود جذب می کند. سراب کاشنبه، منطقه ی مها و پل قدیمی رودخانه مرگ، تنگه مرصاد، کاروانسرای شاه عباسی و ... از جاذبه های دیدنی این منطقه می باشد.

رودخانه مرگ

رودخانه مرگ (مِرِگ) که در برخی گویشهای محلی مِری هم تلفظ میشود، نام یکی از رودخانه های استان کرمانشاه است. رودخانه مِرِگ از سرابِ سر فیروز آباد کرمانشاه در جنوب غربی ماهیدشت سرچشمه می گیرد و در شمال شرقی روستای میر عزیزی به رودخانه قره سو می ریزد. این رودخانه پس از عبور از ماهیدشت و دریافت آب از سراب کاشنبه وارد دشت های کوزران میشود و در آنجا به رودخانه زرد آب متصل و سپس در جایی به نام کوه ویس به رودخانه قره سو می ریزد.  
وضعیت کنونی: مِرِگ تا پیش از کاهش سطح بارندگی در کشور و بحران آب در ایران یکی از رودخانه های چهار فصل بود، اما در یک دهه گذشته، تنها در اواخر پاییز، در فصل زمستان و اوایل بهار است که در بخشهایی از خطوط رودخانه بر اثر جاری شدن سیل یا سرازیر شدن آب از کوه پایه های اطراف به سمت مِرِگ، آب به جریان می افتد و این رودخانه در اواخر بهار، در فصل تابستان و اوایل پاییز تقریبا یک رودخانه خشک است.

کاروانسرای شاه عباسی

این كاروانسرا به شكل مربع وابعاد70 در70 متر و به صورت چهار ایوانی است . طرفین ورودی بنا با ده طاقنما تزئین شده است. حیاط مركزی بنا نیز به صورت مربع و در اطراف آن طاقهای متعدد و در پشت اطاقها اصطبل ها ساخته شده است. پی بنا از سنگهای حجاری شده عصر ساسانی و بقیه ساختمان از آجر و گچ می باشد. این كاروانسرا كه احتمالا در زمان شاه عباس دوم بنا شده ، در سال 1275 ه.ق هنگام سلطنت ناصر الدین شاه تعمیر شده است.

پل ماهیدشت (پل مرگ)

این پل در داخل شهر ماهیدشت، بر سر راه کرمانشاه به اسلام آباد و بر روی رودخانه دائمی مرگ ساخته شده است. این پل دارای دو پایه سنگی است. پل ماهیدشت داری سه دهانه می باشد که دهانه میانی، دهانه اصلی محسوب می شود. این پل که اکنون محلی بری تردد اهالی شهر ماهیدشت می باشد، در گذشته محل تردد کاروانیانی بوده که به کاروانسرای ماهیدشت، تردد می کردند. اگر چه کتیبه ی وجود ندارد تا زمان ساخت این پل را مشخص کند ولی از آن جایی که به فاصله کمی از کاروانسرا ساخته شده، احتمالا در ارتباط با کاروانسرا و همزمان با آن است.

تنگه مرصاد

این تنگه در ضلع غربی شهر ماهیدشت قرار گرفته است که عملیات مرصاد در سال 1367 در این منطقه اتفاق افتاد. عملیات مرصاد یا عملیات فروغ جاویدان نام نبردی است که توسط سازمان مجاهدین خلق طرح‌ریزی شد میان جمهوری اسلامی ایران و سازمان مجاهدین خلق در اواخر جنگ ایران و عراق، در سال ۱۳۶۷ درگرفت. فرماندهی نیرو های ایرانی در این عملیات عظیم بر عهده صیاد شیرازی و فرماندهی مجاهدین خلق در این ماجرا مسعود رجوی بود . پس از چند روز درگیری در نهایت نیروهای ایران بر سازمان پیروز شدند. تعداد زیادی از نیروهای مهاجم در این نبرد کشته شدند.

منطقه شاه پسند

در افسانه ها آمده است که این منطقه در زمان های قدیم به دلیل آب و هوای خوش، تفرج گاه پادشاهان بوده است.

جغرافیای منطقه

ماهیدشت قلعه و شهری است از نواحی شهر کرمانشاه. ولایتی است قریب پنجاه پاره دیه بود و در صحرایی واقع است که متصل میدان بزرگ است و علفزارهای در غایت خوب است و هوایی معتدل دارد و آبش از کوه‌هایی که در آن حدود است برمی‌خیزد. (نزهةالقلوب، جزء ۳ ص ۱۰۸). (یادداشت به خط مرحوم دهخدا. لغت نامه دهخدا).
ماهیدشت و هارون آباد و فیروزآباد از بلوکات کرمانشاهان است. حد شمالی آن روان سر و حد شرقی آن کرمانشاه و حدجنوبی لرستان و حد غربی رود کرند است. اراضی آن حاصلخیز و ییلاق ایل‌های کلهر و سنجابی است. (از جغرافیای سیاسی کیهان ص ۴۵۴). همان است که یاقوت مایدشت می‌گوید یعنی قلعه و بلده‌ای از نواحی خانقین. نام محلی کنار راه کرمانشاه و قصرشیرین میان قمشه و شاه پسند در ۵۹۷ هزارگزی تهران. (یادداشت به خط مرحوم دهخدا). یکی از دهستان‌های بخش مرکزی شهرستان کرمانشاهان و حدود جغرافیایی آن به قرار ذیل است: شمال کوه سفید واقع شده که همه جا حد طبیعی ماهیدشت با دهستان‌های دروفرامان و حومهٔ شهرستان کرمانشاه محسوب می‌گردد. جنوب سلسلهٔ ارتفاعات جنوب ماهیدشت، مشرق دهستان بالاوند زردلان و مغرب بخش سنجابی. دشت ماهیدشت به عرض تقریبی ۶ الی ۱۲ هزار گز و به طول ۸۰ هزار گز (از سامله تا قلعهٔ داراب خان) بین دو رشته کوهستان واقع شده و رودخانهٔ مرک از وسط این دشت می‌گذرد که مهم‌ترین رودخانهٔ ماهیدشت است و اکثر قریه‌های مهم این دهستان در طول و طرفین این رودخانه واقع شده‌است. محصول عمدهٔ ماهیدشت غلات است که به صورت دیم بعمل می‌آید و این دشت حاصلخیزترین نقاط شهرستان کرمانشاه محسوب می‌شود. ماهیدشت از نظر آمار به دو حوزه تقسیم شده‌است. ۱- حوزهٔ ۴ یعنی قسمت علیا از ۹۷ آبادی تشکیل شده و جمعیت آن در حدود ۱۴ هزار نفر و قرای مهم آن به شرح ذیل است: سرونو، قیماس، فیروزآباد، باغ طیقون، طاویران. ۲- حوزهٔ ۵ یعنی ماهیدشت پایین که در مغرب و قسمت سفلی دشت واقع شده و از ۶۱ آبادی تشکیل شده‌است و ۱۸ هزارتن سکنه دارد. مرکز دهستان قصبهٔ رباط و قریه‌های مهم آن به شرح ذیل است: قلعه داراب خان، قمشه‌ها، سامره، ریگل (ریخل)، قلعه نجفعلی خان، جاشوران، چقابلک علی رضا و قلعه. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج ۵). و رجوع به همین مأخذ شود.