آنه ماری شوارتسنباخ

زندگی

آنه‌ماری شوارتسنباخ بیست و سوم ماه می ۱۹۰۸ از خانواده‌ای ثروتمند در زوریخ متولد شد. پدرش کارخانه نساجی داشت و مادرش فرزند ژنرالی سوییسی بود. آنه‌ماری پس از پایان تحصیلات دبیرستانی از ۱۹۲۷ تا ۱۹۳۱ به تحصیل در رشته تاریخ در دانشگاه زوریخ پرداخت و در بیست و سه سالگی موفق به اخذ دکترا شد. هنوز دانشگاه را به پایان نرسانده بود که نخستین رمان خویش را با نام "دایره دوستان برنارد" را در سال ۱۹۳۰ منتشر کرد. پس از پایان تحصیلات دانشگاهی به برلین رفت و با کلاوس و اریکا مان، فرزندان توماس مان، دوستی نزدیکی برقرار کرد. از پاییز ۱۹۳۱ تا بهار ۱۹۳۳، در برلین از راه نویسندگی گذران زندگی می‌کرد، اما با دستیابی هیتلر به قدرت در سال ۱۹۳۳ او نیز همچون دوستانش اریکا و کلاوس مان مجبور به ترک آلمان شد. در همین زمان کتاب «فرار به بالا» را منتشر کرد.
او در تمامی این سال‌ها پیوسته در اندیشه سفر به شرق بود. در سال ۱۹۳۲ تصمیم داشت با ماشین و همراه اریکا و کلاوس مان به ایران سفر کند، اما خودکشی دوست صمیمی آنان ریکی هالگارتن که می‌خواست در این سفر همراه آن‌ها باشد، باعث شد تا این سفر انجام نشود. این سرخوردگی و ناامیدی سبب اعتیاد آنه‌ماری به مواد مخدر شد و از آن به بعد این اعتیاد پیوسته بر تمامی زندگی و آثار او سایه خود را افکند. در همان زمان مقاله‌ای در نشریهٔ مهاجران آلمانی با عنوان «زامنونگ» که سردبیری آن بر عهده کلاوس مان بود، نوشت و پس از آن برای همیشه از سفر او به آلمان ممانعت شد. در بهار ۱۹۳۳ تصمیم گرفت با کلاوس مان و کلود بورده در زوریخ نشریهای برای تبعیدشدگان از آلمان منتشر کند. به دلایل سیاسی این نشریه با نام «زاملونگ» در آمستردام چاپ شد و مقاله‌هایش علیه حکومت هیتلر در آن منتشر گردید. آنه ماری در طول زندگی کوتاه خود سفرهای بسیاری داشت که حاصل آن چندین کتاب، گزارش و مقاله‌هایی برای روزنامه‌های آن زمان و نیز مجموعه‌ای ماندگار از عکس‌هایی ارزشمند است.
آنه‌ماری در پانزدهم نوامبر ۱۹۴۲ در سن سی و چهار سالگی بر اثر تصادفی شدید با دوچرخه از دنیا رفت.
بر مبنای سفر آنه‌ماری شوارتسنباخ و الا میلارت به ایران و افغانستان، در سال ۲۰۰۱ فیلمی با عنوان "سفر به کافرستان" ساخته شد.

سفرها

آنه‌ماری پس از سفر به اسپانیا در پاییز ۱۹۳۳ به خاور نزدیک و ایران سفر کرد و در سال بعد نیز همین سفر تکرار شد. این دو سفر سرآغاز همکاری او با نشریه‌های مهم آلمانی‌زبان سوییس بود. به این ترتیب او نخستین روزنامه‌نگار و عکاس سوییسی بود که به ایران و افغانستان سفر می‌کرد.

تابستان ۱۹۳۶ به سوییس بازگشت و خانه‌ای در انگادین اجاره کرد. این خانه سرپناهی امن برای او و دوستانش بود. اندکی بعد با کلاوس مان راهی سفر برای شرکت در کنگرهی نویسندگان شوروی در مسکو شد و پس از پایان این کنگره به ایران آمد و در کاوشهای باستانشناسی ری همکاری کرد.
حین اقامت در ایران با کلود کلار، دیپلمات فرانسوی ازدواج کرد و به این ترتیب گذرنامهی سیاسی و فرانسوی هم به دست آورد که سفرهای بعدی او را آسانتر می‌ساخت. طی اقامت در تهران و درهٔ لار بخشی از «یادداشتهای غیرشخصی» را نگاشت که اساس کتاب "مرگ در ایران"است. ازدواج ناموفق، بیماری و اعتیاد، مجبورش کرد به سوییس بازگردد و دورهای درمانی را بگذراند.
آنه‌ماری اواخر سال ۱۹۳۶ با باربارا هامیلتن رایت آشنا شد و به آمریکا سفر کرد. در این سفر مقاله‌های سیاسی و گزارشهای خبری دربارهٔ وضعیت ایالتهای جنوبی آمریکا نگاشت. در فوریه ۱۹۳۸ دوباره به سوییس بازگشت و اواخر تابستان با الا مایار در زوریخ آشنا شد و تصمیم گرفت تا همراه او به افغانستان سفر کند. پدرش برای او ماشین فوردی خریده بود و همین ماشین بهترین وسیله سفر بود. سرانجام در ششم ژوئیه ۱۹۳۹ سفر خود را آغاز کرد.
آنها با گذر از استانبول و آنکارا، تبریز، همدان، مازندران و مشهد به هرات رسیدند و در ماه اوت به مزار شریف و کابل سفر کردند. در کابل خبر آغاز جنگ جهانی دوم را شنیدند، شوک ناشی از این خبر چنان بود که آنه‌ماری مدتی بیمار و به همین دلیل از مایار جدا شد. مدتی هم به هیئت باستانشناسی فرانسه در افغانستان همکاری و در نهایت همراه ژاک مونیه به پیشاور، لاهور و دهلی نو سفر کرد. هفتم ژانویه شوارتسنباخ در بمبئی سوار بر کشتی می‌شود و دوباره به سوییس بازمی‌گردد. بعدها چندین برنامه برای سفر به آلاسکا و فنلاند در نظر می‌گیرد، اما به آمریکا سفر می‌کند و مقاله‌ای در مورد رابطهی پنهان سوییس با کشورهای فاشیست اروپا می‌نگارد. در همین زمان در کلینیک روان‌پزشکی بستری می‌شود و در نهایت او را مجبور می‌کنند تا آمریکا را ترک گوید. در سال ۱۹۴۰ آنه‌ماری برای تهیه گزارش به کنگو می‌رود، اما به اتهام جاسوسی او را از کنگو اخراج می‌کنند و او به مراکش سفر می‌کند و برای آخرین بار همسرش را ملاقات می‌کند.