شبکه چهار

پیشینه

شبکه چهار سیما، جمعه ۲۴ فروردین ۱۳۷۵ (۱۲ آوریل ۱۹۹۶) با هدف جذب مخاطبان خاص و با شعار شبکه فرهیختگان افتتاح شد.
طرح تأسیس شبکه چهار سیما جمهوری اسلامی ایران در سال 1374 شمسی با هدف جذب مخاطبان خاص و با شعار شبکه فرهیختگان و نخبگان به تصویب رسید. تولید و پخش برنامه‌های تلویزیونی در حوزه‌های علمی، فرهنگی، هنری و دینی با پشتوانه تحلیلی غنی تر از اهداف اصلی تأسیس این شبکه است و اینکه شبکه بتواند بستری برای مشارکت نخبگان، فرهیختگان و اندیشمندان جامعه در برنامه‌های کلان و خرد نظام جمهوری اسلامی ایران، بیان نظرات و آرا و نقد سازی مسائلی سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی و تعاملی افکار و اندیشه‌های گوناگون در جهت ارتقاء سطح اندیشه ورزی باشد. شبکه چهار سیما با مدیریت دکتر معینی پور ، در پنج گروه تخصصی برنامه سازی ادب و هنر، فرهنگ و اندیشه، دانش ،اجتماعی و سیاسی در زمینه‌های علمی، فرهنگی، هنری، سیاسی و اجتماعی فعالیت می‌کند.

گستره پخش

برنامه‌های این شبکه در بیشتر مناطق ایران از طریق فرستنده‌ها آنالوگ و دیجیتال زمینی روی باند UHF قابل دریافت است. همچنین برنامه‌ها این شبکه از طریق ماهواره اینتل‌ست ۹۰۲ و آسیاست ۳اس در ایران و برخی مناطق آسیا پخش می‌شود. تماشای زنده شبکه چهار از طریق پایگاه اینترنتی سازمان صدا و سیما نیز میسر است. همچنین می‌توان نسخه متنی برخی از برنامه‌های این شبکه را از پایگاه اینترنتی آن دریافت کرد. دریافت این شبکه مانند سایر شبکه‌های تلویزیونی وابسته به صدا و سیما جمهوری اسلامی ایران رایگان است.
پخش برنامه‌ها شبکه چهار از سال ۱۳۹۳خ، ۲۴ ساعته شد.
شبکه چهار سیما در ۲۴ فروردین ۱۳۹۵، بیست ساله شد.

گروه‌های برنامه‌ساز

شبکه چهار از پنج گروه برنامه‌ساز تشکیل شده‌است. این گروه‌ها عبارتند از گروه دانش، گروه اجتماعی، گروه فرهنگ و اندیشه، گروه سیاسی و گروه ادب و هنر. این شبکه دارای یک واحد تأمین برنامه نیز می‌باشد که تهیه برنامه‌هایی نظیر چهارسوی علم که به پخش مستندهای خارجی می‌پردازد و سریال‌های خارجی چون دوران کهن را بر عهده دارد. همچنین هر روز سه بخش خبری تهیه شده در واحد مرکزی خبر صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران از شبکه چهار پخش می‌شود. اخبار علمی، فرهنگی  در ساعت ۲۰ و به مدت سی دقیقه از این شبکه پخش می‌شود.

گروه ادب و هنر

گروه فیلم و نمایش به تهیه برنامه‌های تخصصی در حوزه سینما و تئاتر می‌پردازد. تهیه تله‌تئاتر بر اساس نمایش‌نامه‌های مشهور ایران و جهان از دیگر تولیدات گروه فیلم و نمایش است. برنامه‌هایی چون مجله تئاتر از محصولات این گروه به‌شمار می‌روند.

گروه دانش

تهیه برنامه با موضوعات دانش محور به این گروه واگذار شده‌است. مدار بسته، آسمان شب، طلوع، پنگان و چرخ از جمله این برنامه‌ها هستند.

گروه سیاسی

تهیه برنامه در حوزه مسائل سیاسی ایران و جهان و همچنین علوم سیاسی به این گروه محول شده‌است. سپهر سیاست و عصر اندیشه از جمله این برنامه‌ها است.

گروه اجتماعی

این گروه با هدف تولید برنامه با رویکرد تحلیل مسائل روز فرهنگی و اجتماعی در سال ۱۳۸۳ تأسیس شد. برنامه‌هایی مثل اردی بهشت، انسان نمای بسته، دلنوازان، تا خوشبختی راهی نیست و زندگی روی پرده از جمله تولیدات گروه فرهنگی و اجتماعی می‌باشند. این گروه در ارتباط نزدیک با کارشناسان متعدد مسائل اجتماعی را مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد.

گروه فرهنگ و اندیشه

تولید برنامه‌های دینی با رویکرد تحلیلی در دستور کار این گروه قرار دارد. برنامه گفتگومحور حکمت الهی در حوزه فلسفه اسلامی از جمله این برنامه‌هاست که استاد دینانی مهمان این برنامه است. این برنامه هر جمعه ساعت ۷ بعدازظهر است. هزار و یک شب هم از برنامه‌های زنده این گروه است. از سایر برنامه‌های این گروه می‌توان به برنامهءکتابنامه اشاره کرد. تنها برنامه معرفی کتاب و اخبار این حوزه که هر روز در چهار نوبت از این شبکه پخش می‌شود.

پیام‌نما

پخش پیام‌نما (تله‌تکست) شبکه چهار از سال ۱۳۸۶ و پس از مدتی وقفه مجدداً از سال ۱۳۹۱ آغاز شد. این گروه محتوای پیام‌نمای شبکه را تولید می‌کرد و با رویکردی جدید از طریق باشگاه هم اندیشان با مخاطبان خود در ارتباط بود. پخش پیام نما پس از ۳ سال در اواسط سال ۱۳۹۴ متوقف شد.

واحد تأمین برنامه

تأمین برنامه شبکه از جمله گروه‌های چند بعدی می‌باشد و وظایف ترسیم شده در این مجموعه شامل بخش‌های متعدد و متنوعی است که هر کدام دارای ویژگی‌های منحصر بفردی می‌باشد که می‌توان به تأمین برنامه‌های خارجی به زبان اصلی مانند چهار سوی علم اشاره کرد. سینما سینما و سینما چهار نیز از تولیدات دیگر این واحداست.