یوست گیپرت

یوست گیپرت (به آلمانی: Jost Gippert) (متولد ۱۲ مارس سال ۱۹۵۶ در شهر هاتینگن واقع در آلمان) دانشمند زبانشناس، قفقاز‌شناس و نویسندهای آلمانی است. وی هم‌اکنون استادتمام زباشناسی تطبیقی در دانشگاه گوته فرانکفورت می‌باشد.

زندگی‌نامه

در سال ۱۹۷۲ تحصیل دبیرستانی‌اش را در دبیرستان لایبنیتس شهر اسن در آلمان به پایان رسانید. از سال ۱۹۷۲ تا ۱۹۷۷ به تحصیل دانشگاهی در رشته‌های زبانشناسی تطبیقی، هندشناسی، ژاپن شناسی، و چین شناسی در دانشگاه شهر ماربورگ و برلین پرداخت. پس از اتمام تحصیل در سال ۱۹۷۷ به درجهٔ دکترای فلسفه با رساله‌ای در مورد ساختار نحوی مصدر در زبان‌های هندو اروپایی دست یافت. از سال ۱۹۷۷ تا سال ۱۹۹۰ سمت‌های گوناگون دانشگاهی از جمله سمت محقق، معاونت دانشگاه و استادی در دانشگاه برلین، وین و سالزبورگ را دارا بوده‌است.
در سال ۱۹۹۱ به عنوان معاون در پروژه‌های تحقیقی دربارهٔ زبانشناسی رایانه‌ای در شرق‌شناسی به درجهٔ فوق دکترا در دانشگاه شهر بامبرگ آلمان نائل شد. تز کاری ایشان در این پایه وامواژه‌های ایرانی در زبانهای ارمنی و گرجی بود. یوست گیپرت از سال ۱۹۹۴ سمت استادی در رشتهٔ زبانشناسی تطبیقی در دانشگاه یوهان ولفگانگ گوتهٔ شهر فرانکفورت را داراست.
از سال ۱۹۹۶ عضو میهمان آکادمی علوم "گلاتی" گرجستان است. از سال ۲۰۰۲ عضو کمیسیون "تورفان"، و از سال ۲۰۰۷ عضو مرکز "زبان" در آکادمی علوم برلین و براندنبورگ است. در سال ۱۹۹۷ به درجهٔ استادتمام افتخاری دانشگاه سولخان-سابا اوربلیانی تفلیس گرجستان نائل شد؛ و نیز در سال ۲۰۱۳ دکترای افتخاری دانشگاه شوتا روستاولی شهر باتومی گرجستان را دریافت کرد.
از سال ۱۹۹۴ یعنی از زمانی که دارای کرسی پروفسوری دانشگاه گوته فرانکفورت در رشته زبانشنانی تطبیقی است، در کنار موضوعات تحقیقاتی خود چون زبانشناسی هندواروپایی ورده‌شناسی زبانی به تحقیق وسیعی در زمینه زبان‌شناسی تاریخی قفقاز نیز می‌پردازد.
در این زمینهٔ علمی، چندین پروژهٔ بین‌المللی تحت سرپرستي ایشان در حال انجام است. به عنوان زبانشناس رایانه‌ای، سرپرستيِ پروژهٔ تیتوس را به عهده دارد که خود آن را در سال ۱۹۸۷ پایه‌گذاری کرده‌است. تمرکز تحقیقی و کاری این پروژه، ثبت و تدوین دستنوشته‌ها و متون کهن زبان‌های هندواروپایی و نیز زبان‌های همسایهٔ آنها به صورت دیجیتالی است. اولویتهای پژوهشی ایشان عبارتند از: زبانشناسی تطبیقی-تاریخی، رده‌شناسی زبانی، پیکرهٔ متنی (کورپوس) الکترونیکی، ثبت و ضبط چند رسانه‌ای زبان، و تحليل الکترونیکی دستنوشته‌های کهن.

تیتوس، آرمازی، جی ان سی و لووه

یوست گیپرت بنیانگذار و سرپرست پروژهٔ تیتوس (به آلمانی: Thesaurus Indogermanischer Text- und Sprachmaterialien) است، پروژه‌ای که جمع‌آوری و ثبت دیجیتال متون و دست نوشته‌های کهن زبان‌های هندواروپایی و زبان‌های همسایهٔ آن را (از سال ۱۹۸۷) هدف خود قرار داده است. در سال ۱۹۹۹ یوست گیپرت پروژهٔ آرمازی (ARMAZI)(زبان‌ها و فرهنگهای قفقازی: ثبت و ضبط الکترونیکی) را بنیاد نهاد. هدف این پروژه جمع‌آوری و ثبت دیجیتال متون و دستنوشته‌ها به زبانهای قفقازی است. از بطن این پروژه، پروژهٔ جدیدی متولد شده‌است که پیکرهٔ زبانی (بدنهٔ زبانشناختی) ملی گرجی نام گرفته‌است.
وی از سال ۲۰۱۰ ریاست بخش "علوم انساني دیجیتال: پردازش و تجزیه و تحلیل ترکیبی پیکره های متنی"،در ایالت هسن آلمان را به عهده دارد که در اصل بخشی از پروژهٔ لووه (LOEWE) "پشتیبانی دولت برای توسعه پیشرفت علمی و اقتصادی" است. (پروژهٔ مشترک دانشگاه فرانکفورت بادانشگاه فنی شهر دارمشتات و نیز بنیاد آزاد آلمان / موزهٔ گوته شهر فرانکفورت)

تحليل الکترونیکی دستنوشته‌ها

یوست گیپرت از اواسط سال ۱۹۹۰ به طور فشرده به پژوهش بر روی دستنوشته‌های شرقی مشغول است. فعالیت‌های ایشان در چهارچوب پروژه‌هایی است که به دیجیتال کردن دستنوشته‌ها (از جمله دستنوشته‌های تخاری مجموعهٔ تورفان برلین) یا متون پوستی می‌پردازند (برای نمونه می‌شود از دستنوشته‌های زبان آلبانی قفقاز نام برد که در کوه سینا یافت شده‌اند). در چهارچوب این فعالیت‌ها در سال ۲۰۰۹ به عنوان پژوهشگر میهمان با گروه تحقیقاتی دانشگاه هامبورگ بنام «فرهنگهای دست نوشته‌ها» همکاری کرد. در ترم تابستانی ۲۰۱۳ به عنوان عضو پترا-کاپرت برای بار دوم به هامبورگ (نزد گروه تحقیقاتی ۹۵۰ "فرهنگهای دستنوشته ها در آسیا، آفریقا و اروپا"، گروه ویژه‌ای که در این سال‌ها شکل گرفته بود) رفت تا در تدوین دائرةالمعارف فرهنگهای دستنوشته‌ آسیا و آفریقا و همچنین کتاب راهنمای پژوهشهای تطبیقی نسخ شرقی همکاری کند.