آرایه‌شناسی گیاهی

انواع

۱- مصنوعی: بنیانگذار آن شخصی بود به نام «تورنفورت» که در سده ۱۸۰۰ میلادی زندگی می‌کرد. در رده‌بندی مصنوعی، گیاهان را بر اساس یک صفت مشخص در یک دسته طبقه‌بندی می‌کنند. ایراد وارد بر رده‌بندی مصنوعی در این است که یک صفت برای رده‌بندی کافی نیست، بلکه بایستی بر اساس صفات بارز باشد. به همین دلیل رده‌بندی مصنوعی منسوخ است.
۲- طبیعی: بنیانگذاران آن برادران «آنتوان دوژوسیو» بودند که شاگردان گیاه‌شناسی به نام «انگلر» بودند و کار آن‌ها را شخصی به نام «کارلوس لینه» ادامه داد. در رده‌بندی طبیعی، گیاهان را بر اساس چندین صفت مشخص و بارز رده‌بندی می‌کنند. اساس کار رده‌بندی، واحدهای سیستمیک است. یک واحد سیستمیک در واقع یک معیاری است برای رده‌بندی گیاهی: ۱- گونه ۲- سرده (جنس) ۳- خانواده، تیره ۴- راسته ۵- رده ۶- شاخه ۷- فرمانرو (سلسله).
گونه به مجموعه افرادی گفته می‌شود که از هر نظر شبیه به هم هستند و در تولید مثل، افراد مشابه ایجاد می‌کنند. مثل: هلو، زردآلو، گیلاس و…. گاهی اوقات ممکن است در اثر یک سری عوامل، تقسیم زیرگونه را داشته باشیم مثل بنفشه معطر viola odorata var.alba می‌گویند.
زیرگونه‌ها: واریته " "variety افرادی از گونه که در اثر یکسری عوامل طبیعی در یک صفت مشخص یا چند صفت جزیی از افراد گونه متمایز شده‌اند که علامت آن "var" می‌باشند. رقم "cultivar" از دیگر تقسیمات زیرگونه است که به وسیله دخالتهای انسان (متخصصین اصلاح گیاه) تولید می‌شود که علامت آن "cv" می‌باشد. نژاد "Race" گاهی اوقات دراثر شرایط مکانی و زمانی، یک گیاه از گونه اصلی متمایز می‌شود و ریخته ژنتیکی آن متفاوت می‌شود، لذا ممکن است در اثر عوامل خاکی، یا عامل اکولوژی یا… می‌باشد. جهش یافته "Mutant" به یک فرد که در آن جهش صورت گرفته و از گونه اصلی متمایز شده‌است می‌گویند و به مجوعه افرادی که در آن‌ها موتاسیون یا جهش صورت گرفته و از گونه اصلی، آن‌ها را متمایز نموده (form) گویند.
سرده یا جنس: به مجموعه چندین گونه که از نظر برخی صفات بارز مثل:نوع میوه، فرم (بوته‌ای، درختچه و…)، آرایش برگها، نوع گل آذین و شکل نهنج و… با هم اشتراک دارند جنس می‌گویند.
تیره یا خانواده: چندین سرده که از نظر برخی صفات بارز مشترکند را مجموعاً، تیره یا خانواده می‌گویند. راسته ""Order به مجموعه چند تیره که از لحاظ صفات غالب و بارز مشترک هستند، راسته می‌گویند.
رده: به مجموعه چندین راسته که از نظر تعدادی صفات بارز، مشترک باشند، رده می‌گویند.
شاخه: به مجموعه‌ای از رده‌ها که دارای صفات مشترک بارزی هستند، شاخه می‌گویند.
فرمانرو یا سلسله: به مجموعه چند شاخه که از نظر برخی صفات بارز مشترکند، سلسله می‌گویند.
طرز نامگذاری گیاهان بر اساس سیستم نامگذاری لینه" کارلوس لینه، پدر علم گیاهشناسی، روش دو اسمی را برای نامگذاری علمی گیاهان پیشنهاد کرد، که از چپ به راست به صورت لاتین، کلمه اول جنس و کلمه اول و دوم با هم گونه می‌باشد. بایستی توجه داشت که فقط حرف اول جنس به صورت بزرگ نوشته می‌شود. خانواده معمولاً پسوند acea یا ae می‌گیرد. راسته، پسوند ales می‌گیرد. مثل راسته گل سرخ.

مکان گیاهان عالی یا آوندی در آرایه‌شناسی

موجودات زنده به‌طور کلی به دو دسته فاقد هسته یا Protocaryotes و هسته‌دار یا Eucaryotes تقسیم می‌شوند. موجودات فاقد هسته جلبک‌های آبی، باکتریها و اکتنومیست‌ها و… هسته دارها به گروه ریسه‌داران Thallophytes و کورموفیت‌ها Cormophytes تقسیم می‌شوند. ریسه‌داران "Thallophytes" از تعدادی سلول تشکیل شده‌اند و فاقد هر گونه اندام مشخصی به نام ساقه، ریشه و برگ هستند مانند قارچها، جلبک‌ها (آلگ‌ها (algace و گلسنگ. کورموفیت‌ها "Cormophytes" حداقل دارای ساقه و برگ می‌باشند و به دو گروه مشخص بریوفیت‌ها Bryophytes و ریزوفیت‌ها Rizophytes تقسیم می‌شود. بریوفیت‌ها "Bryophytes" دارای ساقه و برگ می‌باشند ولی فاقد ریشه حقیقی مانند خزه‌ها و هپاتیک‌ها. ریزوفیت‌ها "Rizophytes" در واقع همان کیاهان آوندی هستند که دارای سیستم آوندی نسبتاً تکامل یافته‌اند و ریشه و ساقه و برگ دارند و از نظر زایشی (داشتن یا نداشتن گل) به دو گروه تقسیم می‌شوند: پتریدوفیت‌ها Petridophytes و اسپرماتوفیت‌ها Spermatophytes پتریدوفیت‌ها "Petridophytes" همان نهانزادگان آوندی یا Cryptogamia Vascularist می‌باشند که فاقد گل هستند مانند سرخسها، پنجه گرگیان و دم اسبیان. اسپرماتوفیت‌ها "Spermatophytes" سیستم آوندی متکامل تری دارند به همین خاطر به آن‌ها گیاهان عالی می گویندو چون دارای گل هستند به وسیله تشکیل گل و دانه تولید مثل می‌کنند؛ و دارای تولید مثل آشکار و پیدا هستند و به آن‌ها پیدازادان Phanerogams می‌گویند که خود به دو دسته تقسیم می‌شوند: بازدانگان Gymnospermes و نهاندانگان Angiospermes. نهاندانگان خود به دو گروه تقسیم می‌شوند: تک‌لپه‌ای‌ها Monocotyledon و دولپه‌ای‌ها Dicotyledon.