ولسی جرگه

انتخابات مجلس نمایندگان

طبق ماده هشتاد و سوم قانون اساسی افغانستان، اعضای مجلس نمایندگان توسط آراء مردم و در انتخابات برای یک دوره پنج ساله انتخاب می‌شود. در ماده هشتاد و پنجم قانون اساسی افغانستان هر شهروند افغانستان که سن بالای ۲۵ سال داشته باشد و از طرف دادگاه به ارتکاب جرائم ضد بشری و از نظر حقوقی محکوم نشده باشد می‌تواند نماینده مجلس نمایندگان شود.
پس از سقوط طالبان تا اکنون ۳ دوره مجلس نمایندگان برگزار شده‌است. دوره پانزدهم مجلس نمایندگان افغانستان در سال ۱۳۸۴ و دوره شانزدهم مجلس نمایندگان افغانستان در سال ۱۳۸۹ شروع به کار کرد که دولت نتوانست انتخابات دوره هفدهم مجلس نمایندگان افغانستان را در وقت معین برگزار کند.در میزان/مهر ۱۳۹۷ش انتخابات مجلس افغانستان و دوره هفدهم مجلس افغانستان برگزار شد.

سهمیه بندی کرسی‌ها

در ماده هشتاد و سوم قانون اساسی افغانستان آمده‌است که در قانون انتخابات باید تدابیری اتخاذ گردد که نظام انتخاباتی، نمایندگی عمومی و عادلانه را برای تمام مردم کشور در نظر بگیرد و به تناسب نفوس هر ولایت نماینده به مجلس راه یابد.

سهمیه کرسی برای هندوها و سیکهها

در پیش‌نویس قانون انتخابات افغانستان در ابتدا برای سیک‌ها و هندوها یک کرسی در نظر گرفته شده بود اما در تعدیل قانون اساسی این سهمیه برداشته شد. حامد کرزی در ۱۲ سنبله ۱۳۹۲ طی یک فرمان، سهمیه یک کرسی را برای سیکهها و هندوها در نظر گرفت اما مجلس نمایندگان در تاریخ ۲۵ قوس ۱۳۹۲ به آن رأی منفی داد. پس از تشکیل دولت وحدت ملی، و با اصلاح نظام انتخاباتی، نرندر سنگ خالصه به عنوان نماینده مردمان سیک و هندو افغانستاه به مجلس هفدهم راه یابد.

رئیس، نایب رئیس و منشی

طبق قانون اساسی افغانستان، نمایندگان مجلس یک فرد را از میان خود به عنوان رئیس برای یک دوره تقنینیه انتخاب می‌کنند. رئیس پارلمان بر اساس اصول وظایف داخلی ۲۲ وظیفه دارد که در ماده سیزدهم اصول وظایف داخلی مجلس به آن اشاره شده‌است.
در اولین روز افتتاحیه مجلس نمایندگان به ریاست هیئت رئیسه موقت، انتخابات تعیین هیئت رئیسه دائم برگزار می‌شود. برای تعیین رئیس مجلس دوره در روز افتتاحیه افراد کاندید کتباً درخواست خود را برای کاندید شدن برای سمت رئیس مجلس نمایندگان به هیئت اداری موقت اعلام می‌کنند؛ و پس از اعلان نامزدی افراد هر شخص به مدت ۵ دقیقه سخنرانی می‌کند. پس از اتمام سخنرانی افراد، رای‌گیری برگزار شده و رئیس دائمی آن دوره مجلس نمایندگان تعیین می‌شود. پس از تعیین رئیس مجلس دائمی دو نفر به عنوان نایب اول و نایب دوم و دو نفر دیگر به عنوان منشی و نایب منشی برای مدت یک سال با انتخاب اعضای مجلس انتخاب می‌گردند. پس از سقوط طالبان یونس قانونی و عبدالرؤوف ابراهیمی در دو دوره مجلس نمایندگان رئیس مجلس نمایندگان بوده‌اند.

نحوه انتخاب هیئت اداری مجلس نمایندگان

طبق قانون پس از اعلان نتایج نهایی انتخابات اولین جلسه مجلس نمایندگان برگزار می‌شود و دارالانشاء مجلس وظیفه دارد یک روز پس از اعلان نتایج انتخابات روز افتتاحیه مجلس را اعلام کند.

تعیین هیئت رئیسه سنی و موقت

یک روز قبل از افتتاح مجلس، دارالانشاء مجلس بر اساس اطلاعات نمایندگان منتخب یکی از مسن‌ترین نماینده راه یافته به عنوان رئیس هیئت رئیسه موقت و دو شخص از جوانترین نمایندگان راه یافته که کاندید برای هیئت رئیسه دائمی مجلس نباشد به عنوان نایب و منشی برای تشکیل هیئت رئیسه سنی و موقت که وظیفه برگزاری جلسه تعیین هیئت رئیسه دائمی مجلس را بر عهده دارد انتخاب می‌شوند.

کمیسیون‌ها و گروه‌ها

افغانستان دارای ۱۸ کمیسیون می‌باشد که هر کدام متشکل از ۹ تا ۲۵ نماینده می‌باشد و هر نماینده می‌تواند درخواست عضویت در هر کمیسیون که در تخصصش هست شرکت کند.
کمیسیون‌های دائمی شامل کمیسیون‌های ۱۸گانه می‌باشد: که بعضی از آن‌ها عبارتند از: کمیسیون روابط بین‌المللی، کمیسیون روابط داخلی، کمیسیون امور دفاع و تمامیت ارضی، کمیسیون امور قضایی، اصلاحات اداری و مبارزه علیه فساد. علاوه بر آن طبق قانون اساسی و قوانین اصول وظایف داخلی مجلس، مجلس نمایندگان به پیشنهاد یک سوم اعضا، کمیسیون مخصوصی جهت بررسی و مطالعه حکومت را می‌تواند تشکیل دهد.
اعضای نمایندگان مجلس می‌توانند با توجه به اشتراک نظریات یا عضویت در احزاب سیاسی گروه‌های پارلمانی تشکیل دهد. هر گروه باید حداقل متشکل از ۱۵ عضو باشد.