ابوالقاسم پاینده

زندگی

در سال ۱۲۹۷ ش در نجف‌آباد اصفهان چشم به جهان گشود. تحصیلات مقدماتی را در نجف آباد، و صرف و نحو عربی و فقه اسلامی و فلسفه را در اصفهان, مدرسه جده بزرگ آموخت.
او دارای هوش و حافظهٔ فوق العاده‌ای بود. زیاد می‌خواند، هرچه را هم که می‌خواند به خاطر می‌سپرد و به موقع از آن استفاده می‌کرد. این هم دلیل دیگری بود برای موفقیت در کار روزنامه نویسی.
ابوالقاسم پاینده کار مطبوعاتی را از سال ۱۳۰۸ در روزنامهٔ عرفان اصفهان آغاز کرد. این روزنامه که به مدیری احمد عرفان منتشر می‌شد، یکی از بهترین روزنامه‌های شهرستان ایران در زمان خودش بود. در ۱۳۱۱ پاینده به تهران رفت و در روزنامه‌های شفق سرخ علی دشتی و ایران زین العابدین رهنما به کار پرداخت و در همان زمان در وزارت پست و تلگراف و تلفن هم استخدام شد، اما چون این کار به مذاقش خوش نمی‌آمد، خود را به وزارت معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه که وزارت آموزش و پرورش امروزی باشد منتقل کرد. پاینده چندی هم به عنوان سردبیر مجلهٔ تعلیم و تربیت به کار پرداخت. وی مدیریت مجله صبا را که در سال ۱۳۲۱ تأسیس کرده بود عهده‌دار شد و آن را در زمره یکی از موفق‌ترین نشریات در تاریخ مطبوعات ایران ثبت کرد. پاینده در دوره دوم مجلس مؤسسان و دوره‌های بیست و یکم و بیست و دوم مجلس شورای ملی، نماینده مردم نجف‌آباد، و در سال ۱۳۴۴، نماینده ایران در کنفرانس اسلامی مکه بود.
او به زبانهای عربی ,انگلیسی و فرانسه آشنایی کامل داشت. وی در روز 18 مرداد ۱۳۶۳ در تهران درگذشت.

ترجمه قرآن

علامه امینی صاحب الغدیر در تقدیرنامه‌ای به وی گفت: "این قدم برجسته‌ای است که در راه ترجمه قرآن کریم برداشته‌اید و الحق که خوب از عهده آن برآمده‌اید. آفرین بر آن خامه شیوا و بیان رسا و شیرین."
ابوالقاسم پاینده علاوه بر ترجمه زیبای قرآن نثر زیبایی در ابتدای آن با عبارات زیبا و شیرین و شیوه‌ای مخصوص خود نگاشته است که مورد توجه سید حسین طباطبایی بروجردی قرار می‌گیرد. حسین علی منتظری می‌فرمایند: سید حسین طباطبایی بروجردی از این مقدمه ابوالقاسم پاینده خیلی خوششان آمده بود و به من می‌گفت: این شخص کیست؟ و من ایشان را به سید حسین طباطبایی بروجردی معرفی کردم. و باز حسین علی منتظری فرمودند که مرتضی مطهری می‌گفت کسی که این مقدمات را نوشته به حق باید فرد بااطلاع و صاحب سبکی باشد.
شادروان ابوالقاسم پاینده در سال ۱۳۳۶ موفق به ترجمه روان قرآن کریم به زبان فارسی گردید. این ترجمه که نقطه عطفی در ترجمه‌های معاصر قرآن است، هم‌چنان موفق و ممتاز به‌شمار می‌آید و می‌توان آن را مهم‌ترین اثر پاینده نامید.
مقدمه مفصل او بر این ترجمه نیز تحسین همگان را برانگیخت و صاحب نظران آن را اثری ماندنی در تاریخ نثر فصیح فارسی می دانند. پاینده در این مقدمه، پس از بیان نحوه آشنایی خود با قرآن و آرزوی سی ساله‌اش در ترجمه آن، به اجمال سرگذشت اسلام و پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله را مرور می‌کند و سپس بخش عمده مقدمه را به مباحث قرآنی اختصاص می‌دهد.
بااین همه نقدهایی هم بر ترجمه او وارد شده که سلسله نقدهای استاد محمد فرزان از آن شمار است و پاینده آن‌ها را در چاپ‌های بعدی ترجمه خود اعمال کرد؛ البته اولین نقد منتشرشده بر این ترجمه به قلم مرتضی مطهری در مجله یغما منتشر شد.
علامه امینی نویسنده کتاب الغدیر در نامه‌ای به مرحوم پاینده در مورد قرآن ترجمه شده ایشان نوشت: «آنچه سرمایه خیر دنیا و آخرت شماست، این صحایف است و بس. زحمتی که باید برای آن ارزشی فوق‌العاده قائل شد و تقدیر و ستایش کرد و افتخار نمود، این قدم برجسته‌ای است که در راه ترجمه قرآن عظیم برداشته‌اید و الحق خوب از عهده برآمده‌اید. آفرین بر آن خامه شیوا و بیان رسا و شیرین».
وی در مقدمه عالمانه خویش ضمن انتقاد به ترجمه‌های موجود مبنای کار خود را بر این قرار داده که از معانی قرآن آنچه را عرب عادی دریافت تواند کرد، به فارسی بیاورد. گرچه وی ترجمه خود را ترجمه‌ای تحت‌اللفظی نامیده است، اما ترجمه ایشان از قرآن کریم را باید در ردیف ترجمه‌های محتوایی قرار داد که از سبک و سیاق امروزی و همه فهم برخوردار است، حتی از ترجمه مرحوم الهی قمشه‌ای بهتر و فصیح تر است.
مرحوم پاینده در ابتدای ترجمه قرآن خویش، طی مناجاتی با خدای متعال می‌نویسد: «خدایا! من این کوششْ خاص تو کردم و این رنجْ به وفای آن نذر که با تو داشتم، بردم و از همه کسان رو به تو آوردم و دل بر تو نهادم و امید به تو افکندم و از آن لطف‌های بی کران و نظرهای نهان که تو را با بندگان هست، امید قوی دارم که این پیشکش ناچیز، در پیشگاه عزیز تو به معرض قبول افتد که احراز رضای تو ای خدای لایزال! مرتبتی مافوق مرتبت هاست.... خدایا! جان ما به نور هدایت خویش روشن کن و ما را از ظلمات آرزوها و هوس‌ها، به آن عالم صفا و وارستگی که خاص بندگان مطیع خویش کرده‌ای، راهبر باش که هر که با تو پیوست، از همگان رَست و موهبت جاویدان، این است».