پرواز شماره ۲۷۷ ایران‌ایر

تاریخچه پروازی

این هواپیمای بوئینگ ۷۲۷‎-۲۸۶ آ که نخستین پرواز خود را به تاریخ دوازدهم ژوئن ۱۹۷۴ انجام داده بود، در زمان حادثه ۳۶ سال و ۷ ماه عمر داشته‌است و صد و دوازدهمین بوئینگ ۷۲۷ ای بود که در تاریخ سوانح هوایی جهان از بین رفت. ضمن این‌که این حادثه‌ی هوایی از لحاظ میزان خسارت بیست و هفتمین حادثه خسارت‌بار در جهان و دهمین حادثه در ایران بود که بوئینگ ۷۲۷ در آن نقش داشته‌است.

سلامت فنی

دربارهٔ سلامت فنی هواپیما، گزارش‌ها حاکی از این است که کارشناسان فنی از یک سال قبل نظر به خروج این هواپیما از ناوگان حمل و نقل هوایی کشور داشته‌اند، اما به دلایل نامعلومی پس از تعمیر اساسی به خط پروازی بازگردانده شده‌است. این در حالی است که این هواپیما با داشتن سابقه سانحه، ۱۰ سال قبل بازنشدن چرخ جلو و فرود با دماغه در فرودگاه شیراز را تجربه کرده بوده‌است. ایران غیر از این هواپیما که ساقط شده‌است، هواپیمای دیگری هم با عمر ۳۷ سال دارد که اتحادیه اروپا در آخرین اطلاعیه‌اش ورود این دو هواپیما را به آسمان خود به دلیل فرسودگی ممنوع ساخته بود و از این‌رو این دو فقط در آسمان ایران به کار گرفته می‌شدند.

حادثه و تلفات

در زمان حادثه، وضعیت جوی در فرودگاه ارومیه بر حسب فاکتورهای متار بیانگر این بود که در روز ۹ ژانویه در ساعت ۱۶:۰۰ برحسب زمان هماهنگ جهانی جهت باد ۲۶۰ درجه و سرعت آن ۴ گره دریایی برابر با ۷٫۴ کیلومتر بر ساعت و میزان دید در هوای برفی ۸۰۰ متر بوده‌است.
به گفته استاندار آذربایجان غربی در این حادثه ۷۷ نفر کشته و ۳۳ نفر هم مجروح شده‌اند، که مجروحان به بیمارستان‌های ارومیه انتقال یافته‌اند. تعداد کشته‌شدگان در ساعات بعد به ۸۰ نفر رسید که ناشی از فوت تعدادی از سرنشینان بود که از ناحیه نخاع یا گردن ضربه دیده بودند. خلبان و تمامی کادر پرواز هواپیما هم جزو کشته‌شدگان هستند.
بعد از وقوع حادثه مردم محلی با حضور در صحنه حادثه اقدام به خارج‌کردن اجساد و مجروحین شدند، در حالی که به دلیل بارش سنگین برف در منطقه، امکان سررسیدن به موقع ماشین‌های امدادی فراهم نبود. به گفته وزیر راه، بارش برف، تخلیه به‌موقع سوخت و سرمای هوا، مانع از انفجار هواپیما بعد از برخورد به زمین شد. هم‌چنین در خبرهای تکمیلی اعلام شد که یکی از ۱۰۵ سرنشین هواپیما مفقود بوده که رئیس ستاد مدیریت بحران وزارت راه و ترابری این احتمال را مطرح کرد که فرد مورد نظر به دلیل وضعیت مساعد از نظر سلامتی، پس از سقوط از هواپیما خارج شده و محل حادثه را ترک کرده‌است.

علت سانحه

پس از آن‌که وزارت راه از اعلام دلایل سانحه سر باز زد، سازمان بازرسی کشور دلایل سانحه را منتشر کرد. هوای نامناسب، یخ زدگی باله‌ها و عمل نکردن دی‌آیسرها و هواپیمای از رده خارج عوامل این سانحه شناخته شده‌اند؛ به گونه‌ای که خلبان نتوانسته در اولین تلاش هواپیما را با اجرای آی ال اس (Instrument landing system) به مدخل باند برساند. فرودگاه ارومیه به دستگاه تشخیص میدان دید مجهز نبوده و این کار به صورت بصری صورت گرفته و اعلام شده که حداقل دید لازم (۸۰۰ متر) وجود دارد. هواپیما پس از تلاش ناموفق تا ارتفاع ۸۰۰۰ پا اوج می‌گیرد که با برخورد با توده هوای نامناسب، یخ‌زدگی در بال‌های هواپیما به‌وجود می‌آید. در نهایت نیز دو موتور از سه موتور هواپیما از کار می‌افتد که موجب سقوط می‌شود.

اطلاع‌رسانی

در ساعات اولیه پس از سقوط این پرواز، خبرگزاری‌ها اخبار مختلف و متناقضی از مقامات مسئول منتشر کردند. در برخی خبرها، نوع هواپیما فوکر ۱۰۰ ذکر شده بود و برخی اخبار نوع هواپیما را بوئینگ گزارش کرده بودند. متن این اخبار با فاصله زمانی کمی تصحیح شد و در نسخهٔ جدید، نوع هواپیما را بوئینگ ۷۲۷ گزارش شد؛ با این حال، خبرگزاری‌هایی که از منابع اصلی خبر را نقل کرده بودند، نسخهٔ قبلی خبر را نمایش می‌دادند. این هواپیما به گفته برخی خبرگزاری‌ها با یک ساعت تأخیر و به گفته برخی دیگر با دو ساعت تأخیر از تهران حرکت کرده بود.
هم‌چنین در مورد تعداد مسافرین این پرواز نیز اطلاعات متناقض بود. اگر چه در ساعات اولیه تعداد مسافرین به صورت تخمینی از ۹۲ تا ۱۰۵ سرنشین (شامل مسافران و ۸ نفر خدمه پرواز) ذکر شد اما اخبار بعدی تعداد دقیق سرنشینان هواپیما را ۱۱۰ نفر گزارش کردند. در عین حال نمایندهٔ ارومیه در مجلس شورای اسلامی اعلام کرده بود که ۸۰ نفر در این حادثه کشته شده‌اند. در این سانحه ۷۸ نفر که کلیه اعضای کادر پروازی و ۴ تبعه کشور عراق را شامل می‌شد، کشته شدند و ۲۷ نفر نجات یافتند.

واکنش‌ها

حمید بهبهانی وزیر راه ایران چند ساعت پس از حادثه از محل آن بازدید کرد و در مورد آن چنین اظهار نظر کرد:
الحمدالله تلفات در این سانحه کم است. با توجه به اینکه هیچگونه آتش‌سوزی برای این هواپیما رخ نداده، تلفات در این حادثه کم است. در این سانحه تعدادی از مسافران سالم هستند که می‌توانند بگویند چه مشکلی پیش آمده‌است.
وی در مورد این حادثه حاضر به پذیرش هیچگونه مسئولیتی نشد و گفت «چیزی که در این حادثه مطرح نبوده بحث مدیریتی است.» او در پاسخ به این سؤال که چرا در وضعیت نامساعد آب و هوایی به هواپیما اجازه پرواز داده شده، گفت: «چون مردم فشار آوردند»
محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهور ایران، در این رابطه پیامی منتشر کرد و از وقوع این حادثه ابراز تاسف کرد و آن را تسلیت گفت. وی همچنین از مسئولین خواست همه‌ی توان خود را در کمک به مجروحان به کار گیرند و به وزیر راه مأموریت داد درباره‌ی علت این حادثه تحقیق کند. ستاد مدیریت بحران استان آذربایجان غربی علاوه بر اعلام سه روز عزای عمومی، مدارس شیفت صبح استان آذربایجان غربی در مقاطع راهنمایی و ابتدایی را تعطیل اعلام کرد.