واسطه مالی

واسطه‌‌ مالی یک نهاد پولی است که، بین عامل‌های دارای کسری و مازاد یک کانال پولی برقرار می‌کند تا وجوه از واحدهای دارای مازاد نقدینگی، به سمت واحدهای دارای کسری نقدینگی هدایت شود. مثالی کلاسیک از یک واسطهٔ مالی، بانک است که سپرده بانکی را به وام بانکی تبدیل می‌کند.
در طول فرآیند مداخله مالی، یک دارایی یا بدهی مشخص به دارایی یا بدهی‌های مختلفی تبدیل می‌شود. همچون واسطه مالی که یک جریان پولی از افرادی که سرمایه مازاد دارند به افرادی که سرمایه کافی برای فعالیت‌های مورد علاقه خود ندارند، ایجاد می‌کند.
در کشورهای پیشرفته واسطه مالی یک نهاد مالی است که به‌طور غیر مستقیم یک کانال بین بدهکاران و طلبکاران ایجاد می‌کند بدین صورت که پس‌اندازکنندگان (وام‌دهندگان) سرمایه مازاد خود را در اختیار یک نهاد مالی (مانند بانک) قرار می‌دهند و آن نهاد به قرض گیرندگان این وجوه را تخصیص می‌دهد. این فرایند می‌تواند به شکل وام یا رهن مسکن باشد.

تفاوت نقش واسطه‌های مالی در کشورهای بانک محور و کشورهای بازار محور

در کشورهایی نظیر کشور آمریکا و انگلستان خانواده‌ها چون ریسک پذیرتر هستند، بنابراین سهم زیادی از دارایی‌های خود را در دارایی‌های مخاطره‌آمیز، نظیر سهام، سرمایه‌گذاری می‌کنند. در ژاپن، فرانسه و آلمان بیشتر خانوارها دارایی‌های مطمئن تری، نظیر سپرده‌های بانکی و اوراق بهادار با درآمد ثابت، را نگهداری می‌کنند و سهم کمتری از سبد دارایی‌های مخاطره‌آمیز اختصاص می دهند. دلیل اینکه در کشورهای آمریکا و انگلستان، خانوارها ریسک پذیرتر هستند به این دلیل است که بازارهای مالی در این کشوها نسبت به آلمان، ژاپن و فرانسه، پیشرفته تر و توسعه یافته تر است. در کشورهایی مانند فرانسه،ژاپن و آلمان به دلیل نبود رقابت شدید در بازارهای مالی بانک‌ها قادر به حذف ریسک از طریق هموارسازی بین زمانی هستند، بدین نحو که در زمان رونق و بازده بالای دارایی ها، دارایی‌های مطمئن و کم بازده را خریداری و نگهداری می‌کنند و در مقابل زمانی که بازدهی‌ها پایین است،بانک‌ها این دارایی‌ها را می فروشند و بدین طریق از مشتریان در مقابل ریسک حمایت می‌کنند.اما در کشورهای با ساختار بازار محور،توزیع مقطعی ریسک اهمیت دارد.چون با کاهش بازدهی در یک زمان افراد سرمایه‌ها را به سمت بازارهای پربازده تر،ولو با تحمل ریسک بیشتر هدایت می‌کنند پس بانک‌ها مجبورند در این شرایط از ابزارهای مشتقه یا تکنیک‌های مشابه برای مدیریت ریسک استفاده کنند.

مدیریت دارایی/بدهی برای نهادهای مالی

ماهیت بدهی، استراتژی یک نهاد مالی را تعیین می‌کند. برای مثال نهادهای سپرده پذیر سپرده‌های افراد را جذب می‌کنند، با این شرط که به آن‌ها با نرخ مشخصی سود دهند. از طرفی این وجوه را با نرخی دیگر وام می دهند و از ما به التفاوت نرخ این دو سود می برند. پس در این حالت نهاد سپرده پذیر هدفش رسیدن به مابه التفاوت مثبت است. شرکت‌های بیمهٔ عمر و تا حدی شرکت‌های بیمه حوادث و بیمهٔ اموال، در شمار موسسات استفاده‌کننده از مابه التفاوت یاد شده هستند. صندوق‌های بازنشستگی در شمار بنگاه‌های ما به تفاوتی نیستند، زیرا آن‌ها خود به کسب وجوه در بازار نمی پردازند. این صندوق‌ها می کوشند هزینهٔ تعهدات خود در قبال بازنشستگان را به کمترین هزینه تبدیل کنند. شرکت‌های سرمایه‌گذاری برای وجوهی که کسب می‌کنند، با هیچ هزینهٔ آشکاری رو به رو نیستند و هیچ تعهد بدهی خاصی ندارند که لازم الاجرا باشد، اما در این میان یک استثنا وجود دارد و آن شرکت سرمایه‌گذاری ای است که، بازخرید سهام را در هر زمان تعهد می‌کند.

خلاصه و نتیجه‌گیری

واسطه‌های مالی نقش حیاتی در گرد هم آوردن عامل‌های با مازاد وجوه و خواهان قرض دادن و عامل‌های با کمبود وجوه مورد نیاز و خواهان قرض گرفتن دارد.
در مسیر استفاده از این واسطه‌های مالی فوایدی همچون تغییر موعد بدهی و تبدیل ریسک را بدنبال دارد.البته در صورت تأمین مالی مستقیم نیز به چنین فوایدی دست می یابیم، اما هزینهٔ چنین کاری بالاتر از راه استفاده از واسطه ی مالی است. در واقع یکی از دلایل وجود واسطهٔ مالی این است که به دلیل مزیت‌های هزینه‌ای (کاهش هزینهٔ قرض گرفتن) هم این کار برای این موسسات سود به دنبال دارد و هم کارایی اقتصاد را در مجموع افزایش می‌دهد.