زندگی و مرگ کینگ جان

زندگی و مرگ کینگ جان نمایشنامه‌ای تاریخی اثر ویلیام شکسپیر است، که به برجسته سازی و بازگویی هنری دوران سلطنت شاه جان (کینگ جان)، پادشاه انگلستان می‌پردازد. وی که در فاصله سال‌های ۱۱۹۹ تا ۱۲۱۶ میلادی بر انگلستان حکومت می‌کرد، فرزند هنری دوم پادشاه انگلستان و الینور د آکیتن بود و همچنین پدر هنری سوم، پادشاه بعدی انگلستان به حساب می‌آمد.
اعتقاد بر این است که نمایشنامه کینگ جان در اواسط دهه ۱۵۹۰ نوشته شده‌است، اما انتشار آن تا سال ۱۶۲۳ میلادی، یعنی زمانی که کلیات شکسپیر با عنوان فیرست فولیو منتشر شد، به تعویق افتاد.

منابع اثر

نمایشنامه شکسپیر با نمایشنامه تاریخی دیگری با عنوان سلطنت پُردردسر کینگ جان که در حدود سال ۱۵۸۹ نوشته شده‌است، رابطه نزدیک دارد. امروزه در میان صاحب نظران در این زمینه که نمایشنامه مذکور زودتر از اثر شکسپیر نوشته شده و مطالب آن منبع و الگوی شکسپیر قرار گرفته‌است، اتفاق نظر وجود دارد. با این حال، برخی نیز این نظریه را نپذیرفته‌اند.
سایر منابع احتمالی که شکسپیر در خلق اثر خویش بدانها توجه داشته‌است، عبارت اند از: مجموعه تواریخ رافائل هولینشد، فعالیت‌ها و آثار جان فاکس و اثر تاریخی بزرگ ماتئو پاریس.

تاریخچه اجراها

تعداد زیادی از منابع مربوط به قرن هفدهم بر محبوبیت نمایشنامه‌های مربوط به کینگ جان در آن روزگار دلالت دارند، اما اولین اجرای ثبت شده از این نمایشنامه مربوط به سال ۱۷۳۷ است. دیوید گریک نیز اجرای موفقی از این نمایش را در سال ۱۷۴۵ برگزار می‌کند. چارلز کمبل نیز در سال ۱۸۲۳ اجرای جدیدی از آن را برپا کرد، که انگیزه اجرای آن ارائه اثری برجسته از سنت‌های قرن نوزدهم در آغاز این قرن بود و در آن بر دقت تاریخی در بازتولید اثری از شکسپیر تمرکز شده بود.

خلاصه نمایشنامه

سفیری محرمانه از فرانسه به دیدار شاه جان می‌آید و خواست فرانسه مبنی بر اینکه وی تاج و تخت خویش را به دست برادرزاده‌اش آرتور بسپارد را با وی مطرح می‌سازد، چراکه فیلیپ، پادشاه فرانسه معتقد است که آرتور وارث برحق تاج و تخت انگلستان است. سفیر محرمانه همچنین اخطار می‌دهد که اگر جان حاضر به کناره‌گیری از تخت سلطنت نشود، جنگ در انتظار وی خواهد بود.
جان بر یک اختلاف مربوط به زمین میان رابرت فالکومبریج و برادر بزرگ تر او فیلیپ (معروف به «حرامزاده») نظارت دارد و در طی موضوعات مربوط به این اختلاف آشکار می‌شود که فیلیپ پسر نامشروع پادشاه ریچارد اول است. ملکه الینور، که هم مادر ریچارد و هم مادر جان محسوب می‌شود، شباهت و بستگی خانوادگی آن‌ها را به رسمیت می‌شناسد و....

درباره این اثر

شاه جان از نظر توالی زمانی نخستین نمایشنامه تاریخی شکسپیر است و فاصلهٔ پادشاهی جان در ۱۱۹۹ تا یک سال پس از مرگ او در ۱۲۱۷ میلادی را دربرمی‌گیرد، دوره‌ای که انگلستان بخش عظیمی از فرانسه را در تصرف خود داشت و جان -کوچک‌ترین برادر ریچارد اول، کوردولیون- نه تنها به عنوان پادشاه انگلستان و ایرلند بلکه همچنین به عنوان دوک نرماندی، آنجو، مین، تورین و آکیتن تاج گذاری کرده بود.
شکسپیر در نمایشنامهٔ خود جهانی دژخو را تصویر می‌کند که در آن همه چیز سیاسی است: حتی مصالح یا تسهیلات، چنان که در گفتاری آتشین و نیشدار توصیف می‌شود. شخصیت‌ها به غیرانسانی‌ترین شکل ممکن تقریباً همگی فرصت طلب و حتی آدمکش اند و هرگونه آتش بس و پیمانی را با بی‌تفاوتی تمام می‌شکنند. میسفیلد با دقت نظر دربارهٔ جان می‌گوید: «او به پسر برادر، به عقاید خود، به آرمان انگلیسی و حتی به سوگند پادشاهی خود خیانت می‌کند».
دکتر جانسن دربارهٔ شاه جان نوشته: «این نمایشنامه اثر متنوعی است با تقابل بسیار دلپذیر حوادث» و در ادامه می‌گوید: «اما با همهٔ توانایی‌های شکسپیر نوشته نشده‌است».
موضوع شاه جان دسیسه‌های سیاسی است، اما جالب این که به اثری میهن پرستانه مشهور شده‌است. علت آن است که تعدادی جملهٔ شعارگونه در نمایش به چشم می‌خورد.