شهرستان دزفول

جمعیت

جمعیت شهرستان دزفول با روندی رو به افزایش بر اساس آخرین سرشماری ۴۲۳۹۷۱ نفر، سی مین شهرستان پرجمعیت کشور و دومین شهرستان پرجمعیت خوزستان می‌باشد.

زبان

گويش دزفولي گويش اصلي و رايج در  مرکز شهرستان دزفول است. مردم بومي شهر دزفول به گويش دزفولي سخن مي گويند که با ساير گويش هاي خوزی در بخش هايي از استان خوزستان در ارتباط است.  گويش دزفولي شامل دو لهجه عمدهٔ حیدرخانه و صحرابدری است. لهجهٔ غالب دزفول حیدرخانه است که به عنوان مثال فعل «مُردَم» را به صورت «مُردُم» تلفظ می‌کنند گویش بختیاری نیز در بخش های شهیون و سردشت شهرستان دزفول به عنوان زبان اصلی و بومی و نیز در بخش هایی از بخش مرکزی به کار میرود .
(گویش بختیاری و گویش دزفولی دو گویش اصلی و بومی شهرستان دزفول است)

تقسیمات کشوری

تقسیمات کشوری این شهرستان، بنابرآنچه در نتایج آمارگیری سرشماری سال ۱۳۹۵ کل کشور آمده‌است، بر حسب بخش، شهر، دهستان و روستا به شرح زیر است:

آب و هوا

شهرستان دزفول دارای زمستان و پاییزی مدیترانه‌ای بوده و زیستبوم سرسبز آن از پایان زمستان تا آغازه‌های بهار بسیار دلپذیر است. این شهرستان با زیستبوم زیبای جلگه‌ای-کوهپایه‌ای و کوهستانی خود در سراسر سال و به ویژه در روزهای نوروز پذیرای شمار بسیاری از گردشگران است. گرم‌ترین و سردترین ماه‌های سال این شهرستان به ترتیب تیر و دی می‌باشند. بررسی یک دوره آماری آب و هوایی نشان دهنده آن است که حداقل درجه حرارت شهرستان دزفول ۲/۱۹ درجه و حداکثر آن ۶/۴۵ درجه سانتیگراد می‌باشد. وجود رودخانه دز در این شهرستان سبب شده که این شهرستان دارای زمین‌های حاصلخیز خوبی باشد. رودخانه دز در چند کیلومتر بعد از دزفول به رودخانه کارون می‌ریزد که این رودخانه از رودخانه‌های پرآب استان خوزستان است و نام دزفول نیز از اسم همین رود گرفته شده‌است.

رودها

مهمترین رودخانه دزفول، رود دز می‌باشد که از کوه‌های زاگرس در استان لرستان سرچشمه می‌گیرد و پس از عبور از سد دز و حدود ۲۰ کیلومتر وارد شهرستان دزفول می‌شود که و تاکنون ۵ پل بر روی آن ساخته شده‌است. رودخانه فصلی ماهور برنجی نیز از دیگر رودخانه های دزفول می باشد.

جاذبه‌های طبیعی

آبشار شوی یکی از بزرگ‌ترین و زیباترین آبشارهای ایران در رشته‌کوه‌های زاگرس و در منطقه سردشت از توابع دزفول قرار گرفته‌است، که به عنوان یکی از زیباترین ابشارهای کشور در شمال شهرستان دزفول و در منطقه‌ای کوهستانی با طبیعت زیبا قرار گرفته‌است.
سد و دریاچه سد دز دزفول
این سد 22 شمال غربی دزفول در سال 1339 توسط مهندسان ایتالیای بر روی رودخانه دز ساخته شد و باعث مهار سیلاب های مهیب دز شده است.در پشت سد دریاچه ای به وسعت 56 کیلومتر مربع بوجود آمده که چند روستای نمونه گردشگری مانند روستای پامنار که مرکز کپوی ایران است در ساحل این دریاچه واقع شده است.
عبور رود دز به عنوان یکی از زلال‌ترین و پرآب‌ترین رودهای کشور از میان شهرستان دزفول باعث شده که در ساحل این رود، پارک‌ها و تفریحگاه‌های ساحلی متعددی ساخته شود که از جمله محبوب‌ترین آن‌ها تفریحگاه ساحلی دز (علی کله) است که بخصوص در فصول بهار و تابستان گردشگران زیادی را از سطح شهرستان و شهرستان‌های مجاور به خود جذب می‌کند.
یکی دیگر از جاذبه‌های طبیعی شهرستان دزفول که در منطقه سردشت و شمال دزفول واقع شده، سالن کوه است که علاوه بر وجود جاذبه‌های کم‌نظیر طبیعی نظیر سیاه چاله، دشت لاله‌های واژگون و غارها و چشمه‌ها مکانی مناسب برای علاقه‌مندان به ورزش کوهنوردی است. همچنین دره هایی مانند کول خرسون توبیرون نیز از دیگر مناطق دیدنی این شهرستان است. از دیگر مکان های گردشگری می توان به قلعه شاداب اشاره کرد . سد دز نیز در این شهرستان واقع گردیده که دریاچه پشت سد نیز از مناطق بکر و دیدنی این شهر محصوب می شود.
از دیگر جاذبه‌های طبیعی شهرستان دزفول، پارک ملی دز است. این پارک، یکی از پارک‌های ملی ایران به حساب می‌آید که در شمال استان خوزستان و در محدوده شهر میانرود از توابع شهرستان دزفول واقع است. وجود حیات وحش غنی در کنار چشم‌اندازهای زیبا نظیر رودخانه، تالاب، این منطقه را به یکی از چشم‌اندازهای مهم استان خوزستان به ویژه از لحاظ پرنده نگری تبدیل کرده‌است. این جنگل‌ها یکی از زیستگاه‌های مهم گونه نادر گوزن زرد ایرانی است.

نظامی

شهرستان دزفول در یکی از استراتژیکی ترین مناطق ایران قرار دارد. وجود پایگاه چهارم شکاری دزفول ، لشکر 292 زرهی ، توپخانه ، قرارگاه و پادگان قدس ، سایت موشکی هاگ اهمیت این منطقه را نشان می دهد.
از محله های اصیل و قدیمی محله و مسجد لبخدق
محله لبخندق از قدیمی ترین محلات دزفول به شمار می آید. قدیمی ترین مسجد شهر دزفول مسجد لبخندق در سال 407 هجری ساخته است.
یکی از محله های اصیل و قدیمی بنام صحرابدر مغربی
صحرابدر مغربی یکی از محله های کهن شهرستان دزفول هست که از محله قلعه به پایین شهر و از میدان ساعت به پایین شهر تا میدان یونسکو و محله های نزدیک آن را در بر میگیرد.محله پل قدیم که در جنب پل قدیم واقع شده است یکی از محله های صحرابدر مغربی میباشد که تا پیش از انقلاب شخصی بنام دیاغلام دیاحسین یکی از بزرگان و خوانین آن منطقه بوده است و در بین مردم احترام زیادی داشته اداره می‌شده است.
بناها و مساجد کهن محله و منطقه پل قدیم
در منطقه صحرابدر مغربی مساجد و بناهای تاریخی زیادی واقع شده که از جمله آنها میتوان مسجد امام حسین علیه السلام جنوبی،مسجد کج بافان که دو تن از سیصد و سیزده یار خاصه صاحب زمان عج معروف به انصارالمهدی هستند و بقعه متبرکه علی مالک که دو تن از فرزندان مولا علی ع بنام های ابراهیم و عقیل که در نزدیکی پل قدیم هستند نام برد.

بخش‌های شهرستان دزفول

بخش‌های شهرستان دزفول عبارتند از: مرکزی با مرکز بخش دزفول، بخش چغامیش با مرکز بخش چغامیش، سردشت با مرکز بخش سالند و بخش شهیون با مرکز بخش شهیون

شهرهای شهرستان دزفول

شهرهای شهرستان دزفول عبارتند از: دزفول، شهر امام، صفی‌آباد،حمزه،میانرود، سیاه منصور، شمس‌آباد، چغامیش ، شهیون و سالند

روستاهای شهرستان دزفول

دهستان‌های شهرستان دزفول عبارتند از دهستان قبله‌ای، دهستان شمس‌آباد، دهستان چغامیش، دهستان خیبر، دهستان سردشت، دهستان ماهور برنجی، دهستان احمد فداله، دهستان امامزاده سیدمحمود، دهستان دره کاید، دهستان سید ولی الدین، دهستان شهی، اسلام آباد (دزفول)￼￼￼￼،  شیرین آب