تیم ملی بسکتبال زنان ایران

تأسیس تیم و نخستین مسابقه

پاییز سال ۱۳۴۴ (۱۹۶۵ میلادی), نخستین تیم ملی بسکتبال بانوان ایران تشکیل شد. تا در راستای افزایش ارتباطات اجتماعی و فرهنگی با همسایهٔ شمال غربی، عازم ترکیه گردد. زنده یاد فریدون شریف‌زاده در مقام سرپرست و آقای کریم زاده (داور بین‌المللی بسکتبال ایران) بعنوان مربی، همراهان تیم ایران بودند. بر پایه برنامه از پیش تعیین شده، آنها می‌بایست به سه شهر کینه، بلو و استانبول سفر نموده و در هر یک از شهرها، یک مسابقه دوستانه برگزار نمایند. اولین تیم ملی ایران شامل ۱۲ دختر بسکتبالیست از باشگاه‌های شریف - تهران‌جوان - تاج - انجمن و آرارات بودند. اعضای این تیم عبارتند از زیبا افلاطون، ایرن نیکو غوسیان، نینا زرگر صالح، مینا محبی، مهشید نونهالی، لیلا امامی، اعظم اسکندری (کاپیتان)، فریدون شریف (مربی)، عصمت احمد خانی، فرشته گلستانه، ساتیک دومانیان، مینا رکنی و زنده یاد سیمین شفیقی بودند.
نخستین مسابقهٔ تیم ملی بسکتبال بانوان ایران در ساعت ۹ شب سه شنبه ۲ آذر ۱۳۴۴ در سالن ورزشی و سر پوشیده شهر کینه در مقابل تیم ترکیه برگزار شد. اولین ترکیب تیم ملی ایران شامل اعظم اسکندری (کاپیتان)، ایرن نیکو غوسیان، نینا زرگر صالح، مینا رکنی، فرشته گلستانه بود. اولین امتیاز تیم ملی ایران را مینا رکنی به‌دست‌آورد. این مسابقه با نتیجه ۳۰ بر ۲۳ به سود ترکیه به پایان رسید.

مسابقات قهرمانی آسیا ۱۹۷۴ - سئول

این اولین و آخرین حضور ایران در مسابقات قهرمانی آسیا بود. تیم ایران در مرحله گروهی با دو پیروزی برابر ویتنام‌جنوبی و هنگ‌کنگ و یک شکست برابر کره‌جنوبی به دور نهایی راه یافت. در مرحله نهایی با شکست برابر تیم‌های ژاپن، کره‌جنوبی و تایوان به مقام چهارمی آسیا رسید. از بازیکنان این تیم می‌توان از سهیلا روحانی نام برد.

مسابقات آسیایی ۱۹۷۴ - تهران

تیم ایران با ۴ شکست در این مسابقات به مقام پنجمی رسید. از بازیکنان این تیم می‌توان از سهیلا روحانی نام برد.

مسئله حجاب

پس از انقلاب ۵۷ تیم ملی بسکتبال بانوان ایران به دلیل حجاب اسلامی اجازه حضور در میدان‌ها بین‌المللی را نداشت. فدراسیون جهانی، بازی با شلوار و استفاده از کلاه را غیرقانونی می‌داند. بر این اساس، آخرین حضور ایران در بازی‌های آسیایی، در دوره پهلوی و در سال ۱۳۵۳ بود. بهمن ۱۳۹۳ فدراسیون جهانی بسکتبال فرصتی دو ساله برای حضور آزمایشی بانوان ایرانی در مسابقات بین‌المللی داد که طولانی شدن تدارک فدراسیون بسکتبال ایران برای شرکت در مسابقات بین‌المللی انتقاداتی را در پی داشته‌است.

عدم فعالیت بین‌المللی تیم ملی

تا پیش از سال ۱۳۹۵، آخرین اعزام تیم ملی در سال ۱۳۸۷ صورت گرفت و تیم ملی راهی سوریه شد تا با غلبه بر عراق و دو شکست از لبنان و سوریه به عنوان چهارم غرب آسیا برسد. تیم ملی برای سال‌ها از طرف فدراسیون بسکتبال به ریاست محمود مشحون به هیچ مسابقاتی اعزام نشد و طی این مدت حتی میزبانی ایران در مسابقات غرب آسیا لغو شده و فدراسیون بسکتبال دلیل این امر را حضور مربیان و داوران مرد در تیم‌های خارجی دانسته.
در سال ۱۳۹۵ یک تیم سه نفره با هزینه شخصی به نمایندگی از ایران در تورنمنت ترکمنستان زیر نظر فدراسیون جهانی شرکت کرد و موفق به کسب پیروزی در مقابل قزاقستان نیز شدند. دلارام وکیلی، سعیده علی، گلاره کاکاون‌پور، سحر نجفی و آزاده معینی از ستارگان زن بسکتبال ایران بودند که با تیم گاز هم به مقام قهرمانی لیگ برتر رسیدند. آنها با سرمربیگری فرانک طیاری عازم عشق آباد شدند.

مسابقات غرب آسیا ۲۰۱۹

تیم ایران پس از قبول کردن مسابقه با حجاب اسلامی توسط فدراسیون بسکتبال توانست در سال ۱۳۹۸ در مسابقات بسکتبال غرب آسیا شرکت کند تا برای اولین بار پس از انقلاب ۱۳۵۷ به صورت رسمی در یک تورنمنت بین‌المللی شرکت کرده باشد. پیش از این، این مسابقات با حضور دیگر کشورهای اسلامی که بدون حجاب مسابقه می‌دادند برگزار می‌شد. در این مسابقات نیز دیگر کشورهای اسلامی بدون حجاب مسابقه می‌دادند. تیم ایران در این مسابقات با ۲ شکست برابر لبنان و سوریه و دو پیروزی برابر اردن میزبان توانست در بین چهار تیم به مقام سوم و مدال برنز برسد. اعضای تیم ایران در این مسابقات عبارت بودند از: فائزه شهریاری، کیمیا یزدیان طهرانی، دلارام وکیلی، گلشید امیدیان، روژانو محمودی، ادنا عیسائیان، شادی عبدالوند، شیدا شجاعی، عسل پورحیدری و مریم ایزدبین از تهران، مژگان خدادادی از قزوین و معصومه اسماعیل‌زاده از اصفهان، به سرمربی‌گری شایسته متشرعی. ادنا عیسائیان، معصومه اسماعیل‌زاده، دلارام وکیلی و شادی عبدالوند از تاثیرگذارترین بازیکنان ایران در این مسابقات بودند.