تقسیمات اداری ژاپن

واحدهای استانی

بالاترین سطح تقسیمات کشوری در ژاپن استان‌ها هستند. از ۴۷ استان ژاپن، ۴۳ تای آن‌ها «استان تام» (県 ken) هستند و ۲ تایشان «استان مدنی» (府 fu، اوساکا و کیوتو)، یکی «حوزه» (道 dō، هوکایدو)، و آخری «کلانشهر» (都 to، توکیو). با وجود اختلاف در اصطلاحات به کار رفته، همگی در عمل یکسانند و کارکرد مشابهی دارند.

کِن

استان تام (県 ken) معمول‌ترین نوع واحد استانی هستند و تعدادشان ۴۳ تاست.

تو

پس از انحلال توکیوسیتی در ۱۹۴۳، از توکیو با عنوان کلانشهر (都 to) یاد می‌شود. توکیوفو (Tōkyō-fu، استان توکیو) به توکیوتو (Tōkyō-to؛ کلانشهر توکیو) ارتقا یافت و هر یک از مناطق سابق توکیوسیتی به مناطق ویژه ارتقا یافتند.

فو

عنوان رسمی استان‌های کیوتو و اوساکا، استان مدنی (府 fu) است.

دو

از هوکایدو با عنوان حوزه (道 dō) یاد می‌شود. این اصطلاح سابقاً به مناطقی از ژاپن اطلاق می‌شد که خود از چند ولایت تشکیل شده بودند.

واحدهای زیراستانی

تنها دو نوع واحد زیراستانی در ژاپن موجود است: زیراستان و شهرستان.

زیراستان

زیراستان (支庁 shichō) نوعی واحد خودگردان در ژاپن است که متولی امور محلی که اهمیت استانی ندارند می‌باشد.

شهرستان

شهرستان (郡 gun) (به انگلیسی: District) در ژاپن واحدی است که عملاً از ۱۸۷۸ تا ۱۹۲۱ مورد استفاده قرار می‌گرفت و تقریباً مثل شهرستان‌های چین یا آمریکا بود. در دههٔ ۱۹۲۰ اختیارات امور از فرمانداری شهرستان‌ها به شهرداری شهرک‌ها و روستاها منتقل شد. امروزه از نام شهرستان‌ها عمدتاً برای آدرس‌های پستی و تعیین حوزه‌های انتخابیه استفاده می‌شود و جز از این‌ها کاربرد دیگری ندارند.

واحدهای شهری

واحدهای شهری در سه زمره قرار می‌گیرند: شهر، شهرک، و روستا. شهرها خود انواع مختلفی دارند. مناطق ویژهٔ کلانشهر توکیو نیز هر یک عملاً شهری جداگانه محسوب می‌شوند. در ژاپن، برخلاف ایران، شهرها و شهرک‌ها و روستا به عنوان نقطهٔ جمعیتی در نظر گرفته نمی‌شوند. مثلاً روستاها عملاً به شکل دهستان هستند یعنی متمرکز نیستند و مجموعه‌ای از اقامت‌گاه‌های پراکنده در یک محدودهٔ مشخص با وسعت قابل توجه هستند. تفاوت اصلی شهر با شهرک در جمعیت ساکنان است و تفاوت اصلی این دو با روستا در شغل ساکنان است.

شهر

شهرها در ژاپن خود در چهار دسته قرار می‌گیرند که از بزرگ به کوچک عبارت‌اند از: شهر برگزیده، شهر محوری، شهر ویژه، و شهر معمولی

شهر برگزیده

شهر برگزیده با حکم دولتی (政令指定都市 seirei shitei toshi) شهری است که بالای ۵۰۰٬۰۰۰ جمعیت داشته باشد و کابینهٔ ژاپن طبق مادهٔ ۲۵۲ بند ۱۹ قانون خودمختاری محلی آن را به چنین وضعیتی برگزیده باشد. شهرهای برگزیده خود از چند منطقه تشکیل می‌شوند و از اختیارات وسیعی که معمولاً در حیطهٔ کار استانداری‌ها قرار می‌گیرد برخوردارند. سایر شهرها چنین اختیاراتی ندارند.

شهر محوری

شهر محوری (中核市 Chūkakushi) جمعیتی بالغ بر ۳۰۰٬۰۰۰ نفر و مساحتی بالغ بر ۱۰۰ کیلومتر مربع دارد گرچه کابینهٔ ژاپن مجاز است برای شهرهایی با جمعیت کمتر از ۳۰۰٬۰۰۰ ولی بیشتر از ۲۰۰٬۰۰۰ نفر استثناها و ملاحظاتی قائل شود. اختیارات شهرهای محوری وسیع اما از شهرهای برگزیده کمتر است.

شهر ویژه

شهر ویژه (特例市 Tokureishi) بالغ بر ۲۰۰٬۰۰۰ جمعیت دارد و اختیاراتش نسبت به شهر محوری کمتر است.

شهر [معمولی]

شهر (市 shi) واحدی محلی در تقسیمات اداری ژاپن است که حداقل ۵۰٬۰۰۰ نفر جمیعت داشته باشد، دست‌کم ۶۰ درصد خانوارها در یک منطقهٔ شهری متمرکز باشند، و دست‌کم ۶۰ درصد خانوارها در زمینهٔ تجاری، خدماتی، صنعتی، یا دیگر پیشه‌های شهری اشتغال داشته باشند. شهرها از نظر سلسله‌مراتب اداری همردیف شهرک‌ها (町 machi) و روستاها (村 mura) هستند و تنها وجه تمایزشان این است که شهرها جزو شهرستان (郡 gun) محسوب نمی‌شوند. شهرستان خود واحدی عمدتاً تشریفاتی است.

شهرک

شهرک (町; chō or machi) واحدی محلی در تقسیمات اداری ژاپن است. از منظر جغرافیایی، شهرک در یک شهرستان معین واقع است.

روستا

روستا (村 mura, sometimes son) واحدی محلی در تقسیمات اداری ژاپن است. از منظر جغرافیایی، روستا در یک شهرستان معین واقع است. روستاها در ژاپن، در واقع، فراتر از یک نقطهٔ متمرکز جمعیتی هستند (تا حدودی شبیه دهستان در ایران). روستاها و شهرک‌ها واحدهای مجزایی درون شهرستان هستند که با یکدیگر همپوشانی ندارند ولی با هم تمام سطح شهرستان را می‌پوشانند. شهرستان‌ها و شهرها نیز با یکدیگر همپوشانی ندارند ولی با هم کل سطح کشور ژاپن را می‌پوشانند.

منطقهٔ ویژه

مناطق ویژه (特別区 tokubetsu-ku) ۲۳ واحد شهری هستند که هستهٔ اصلی و قسمت پرجمعیت توکیو را تشکیل می‌دهند. این مناطق در مجموع همان سطحی را اشغال می‌کنند که در اصل توکیوسیتی را تشکیل می‌داد. توکیوسیتی در سال ۱۹۴۳ منحل شد تا کلانشهر توکیو شکل بگیرد. این مناطق طبق قانون خودمختاری محلی ژاپن شکل گرفته‌اند و خاص توکیو می‌باشند.

منطقه

منطقه (区 ku) به هر یک از مناطق شهرهای برگزیده در ژاپن گفته می‌شود. این تقسیم‌بندی خاص شهرهای برگزیده است و در دیگر انواع شهر موجود نیست.