ایرباس ای۳۸۰

تاریخچه

پس از گذشت بیش از ۲۰ سال از ورود هواپیمای موفق بوئینگ ۷۴۷ به خدمت، نیاز به ساخت هواپیمایی تازه‌تر و به‌روزتر احساس می‌شد که از پیشرفت‌های عمده در فناوری طراحی، مواد و روش‌های تازه ساخت استفاده نماید. در اوایل دهه ۱۹۹۰ (میلادی)، شرکت‌های هواپیماسازی ایرباس با طرح ای۳ایکس‌ایکس و بوئینگ با طرح ۷۴۷ایکس و مک‌دانل داگلاس با طرح ام‌دی-۱۲ فعالیت خود را برای ورود به این بازار آغاز کردند. طرح ام‌دی-۱۲ پس از مدتی به علت شکست در بازاریابی توسط مکدانل داگلاس کنار گذاشته شد و پس از خریده‌شدن این شرکت توسط بوئینگ در سال ۱۹۹۷ (میلادی) عملاً مک‌دانل داگلاس از دور رقابت‌ها خارج شد.
هدف شرکت ایرباس برای پروژه‌ای۳ایکس‌ایکس در ابتدا تولید هواپیمای غول‌پیکر تازهی بود که هزینهٔ عملیاتی آن ۱۵٪ درصد از هزینه‌های عملیاتی بوئینگ ۷۴۷-۴۰۰ کمتر باشد. در همین حال طرح ۷۴۷ایکس شرکت بوئینگ برای رقابت با ایرباس، تغییر هواپیمای ۷۴۷ مدل ۴۰۰ برای افزایش ظرفیت مسافر و کاهش هزینه‌های عملیاتی شود. اما بوئینگ نتوانست توجه شرکت‌های هواپیمایی را به سرمایه‌گذاری جلب کند و در سال ۲۰۰۱ (میلادی) طرح ۷۴۷ را کنار گذاشت.
بحران مالی جنوب شرق آسیا در اواخر دهه ۱۹۹۰، شرکت ایرباس را وادار کرد، که طرح ای۳ایکس‌ایکس را به شیوه‌ای تغییر دهد که هزینه‌های عملیاتی آن تا ۲۰٪ درصد کمتر از هزینه‌های عملیاتی بوئینگ ۷۴۷-۴۰۰ باشد تا شرکت‌های هواپیمایی را به سرمایه‌گذاری تشویق کند. طرح نهایی ایرباس منجر به ساخت نخستین هواپیمای مسافربری کاملاً دو طبقه شد. این هواپیما همچنین از برتری‌هایی چون کاهش چشمگیر مصرف سوخت، استفاده از فناوری‌های تازه در ساخت مواد کامپوزیت، پیشرانه‌های مدرن و کاهش هزینه‌های نگهداری، نسبت به هر صندلی، برخوردار بود.
طرح ای۳ایکس‌ایکس در نهایت به‌ای۳۸۰ تغییر نام داد. این هواپیما در سال ۲۰۰۲ (میلادی) وارد مرحله تولید و ساخت نخستین نمونه بازرکانی هواپیمای ایرباس ای۳۸۰ از مه ۲۰۰۴ آغاز شد. نخستین پرواز این هواپیما نیز چندی بعد، با موتورهای رولز-رویس لیمیتد انجام شد و از اواخر سال ۲۰۰۷ وارد خدمت ناوگان هوایی شرکت هواپیمایی سنگاپور و دیگر شرکت‌های سفارش دهنده شد.

ای۳۸۰–۷۰۰

نمونهٔ نخستی که با نام ای۳ایکس‌ایکس-۵۰ یا ای۳ایکس‌ایکس-۵۰آر شناخته می‌شد و برای برد پروازی بیشتر، ولی با تعداد مسافر ۴۸۳ نفر پیشنهاد شده بود.

ای۳۸۰–۸۰۰

نمونهٔ نخستی که پیشتر ای۳ایکس‌ایکس-۱۰۰ شناخته می‌شد و نخستین مدل ساخته شده بر پایه جابجایی ۵۵۵ مسافر است.

ای۳۸۰–۸۰۰سی۷

نمونه‌ای که بر پایه جابجایی مسافر و بار بر پایه مدل ای۳۸۰–۸۰۰ پیشنهاد شد و دارای ۷ سکوی جابجایی بار بود.

ای۳۸۰–۸۰۰سی۱۱

نمونه‌ای که بر پایه جابجایی ترکیبی از مسافر و بار پیشنهاد شد و دارای ۱۱ سکوی جابجایی بار بود.

ای۳۸۰–۸۰۰اف

مدلی که در ابتدا به نام ای۳ایکس‌ایکس-۱۰۰اف شناخته می‌شد و بر پایه مدل ای۳۸۰–۸۰۰ برای جابجایی بار در نظر گرفته شده بود و دارای ۲۵ سکو در طبقهٔ فوقانی، ۳۳ سکو در طبقهٔ اصلی و ۱۳ سکوی جابجایی بار در طبقهٔ زیرین بود.
دارای ظرفیت جابجایی ۵۵۵ مسافر.

ای۳۸۰–۸۰۰اس

مدلی بر پایه ایرباس ای۳۸۰–۸۰۰ است، که برد پروازی در آن، کاهش یافته‌است.

ای۳۸۰–۹۰۰

در ابتدا با نام ای۳ایکس‌ایکس-۲۰۰ شناخته می‌شد و دارای بدنه‌ای کشیده‌تر برای جابجایی ۶۵۶ مسافر است.

ای۳۸۰–۹۰۰اس

مدلی بر پایه ایرباس ای۳۸۰–۹۰۰ است، که برد پروازی در آن، کاهش یافته‌است.

پیشرانه‌ها

این هواپیما توسط چهار دستگاه موتور جت نیرودهی می‌شود که هر یک حداکثر ۷۰٬۰۰۰ پوند نیرو تولید می‌کنند. بسته به نوع سفارش، این هواپیما به موتورهای بریتانیایی رولز-رویس هلدینگ (Rolls-Royce Trent 900) یا موتورهای آمریکایی ساخت شرکت‌های جنرال الکتریک و پرت اند ویتنی (Engine Alliance GP7000) مجهز می‌شوند. به وسیله این موتورها عملیات برخاست می‌تواند در باندی تقریباً به طول ۳ کیلومتر در سطح دریا در دمای ۱۵ درجه بالای صفر با حداکثر وزن انجام پذیرد. هر یک از این موتورها در مقایسه با موتورهای هواپیمای بوئینگ ۷۴۷ حدود ۷٬۰۰۰ پوند بیشتر قدرت دارند، که البته با توجه به وزن بیشتر هواپیمای ایرباس ای۳۸۰ که به مراتب از جامبوجت بالاتر است چنین مسئله‌ای طبیعی جلوه می‌کند.

کابین خلبان

هواپیمای ای۳۸۰ دارای کابین خلبان شیشه‌ای و مشابه سایر مدل‌های ایرباس است. اندازه صفحه‌های نمایشگر اطلاعات بین ۱۵ تا ۲۰ سانتی‌متر (۶ تا ۸ اینچ) است. ابزارهای ناوبری تمام اتوماتیک هستند. کابین خلبان ایرباس ای۳۸۰ دارای دوربین نمایش هواپیما از بیرون٫ صفحه کلید و دارای سیستم پیشرفته ناوبری و جهت‌یابی است.

فرودافزار

ارابه‌های فرود این هواپیما شامل ۲۲ چرخ و ساخت شرکت گودریچ است که شامل دوپایه زیر بال هر یک با ۴ چرخ، دوپایه مرکزی زیر بدنه هر بک با ۶ چرخ، و دو چرخ دماغه هواپیما است. این هواپیما می‌تواند دور ۱۸۰ درجه‌ای را در مسافتی به طول ۵۶٫۵ متر انجام دهد، که ۳٫۵ متر از ۶۰ متر استاندارد ابعاد فرودگاه‌ها کمتر است.
بالاترین سرعت عملیاتی هواپیمای ایرباس ای۳۸۰ حدود ۱٫۰۶۲ کیلومتر بر ساعت و برد آن هشت هزار مایل دریایی یا پانزده هزار کیلومتر با بیشترین تعداد مسافر است. زمان بارگیری کامل در فرودگاه یا پایانه هوایی مرکزی شامل پیاده کردن مسافران، تمیز کردن محیط داخلی هواپیما، سرویس‌های دیگر و سوار کردن مسافران برای پرواز بعدی حداقل ۹۰ دقیقه به طول می‌انجامد.

توقف ساخت

در فوریه ۲۰۱۹ ایرباس اعلام کرد که قصد دارد ساخت بزرگ‌ترین هواپیمای جهان را به دلیل فروش کمتر از انتظار تا سال ۲۰۲۱ (میلادی) متوقف کند.