فن‌کویل

فن کویل (به انگلیسی: Fan coil) دستگاهی جهت سرمایش و گرمایش و بطور کلی تهویه مطبوع در ساختمان‌های مسکونی، تجاری و صنعتی می‌باشد.

اجزای تشکیل دهنده

یک فن کویل از اجزای زیر تشکیل شده‌است:
۱-فن
۲-کویلهای گرمایش و سرمایش
۳-فیلتر هوای قابل تعویض یا قابل شستشو
۴-شیر فلکه
۵-شیرهواگیری
در فن کویل‌ها درجه حرارت توسط ترموستات و مقدار رطوبت توسط هیومیدستات و مقدار هوا توسط فن و مقدار هوای تازه به روش‌های متداول کنترل می‌شود.

انواع

سیستم فن کویل همانطور که از نامش پیداست، از یک فن و یک کویل تشکیل شده‌است. کویل معمولاً از لوله‌های مسی با پره‌های آلومینیومی ساخته شده‌است
فن‌کویل‌ها را می‌توان به لحاظ محل نصب، روکار یا توکار بودن، و از لحاظ سرمایش و گرمایش تقسیم بندی کرد.

کاربرد فنکوئل‌ها

بهترین کاربرد سیستم فن کویل مربوط به مواردی است که بخواهیم درجه حرارت هر فضا بطور جداگانه کنترل شود. همچنین با استفاده از سیستم فن کویل از انتقال الودگی بین اتاق‌ها جلوگیری خواهد شد.
کاربردهای مناسب این سیستم عبارتند از:
هتلها و متلها و ساختمان‌های اپارتمانی و ساختمان‌های اداری .
اگر چه در تعدادی از ساختمان‌های بیمارستانها نیز از سیستم فن کویل استفاده می‌شود ولی این موضوع چندان مناسب نبست زیرا بازده فیلتر هوای فن کویلها کم است و نگهداری و تمیز کردن آن‌ها نیز مشکل خواهد بود

۱-فن کویل‌های زمینی

ظرفیت این فن کویل‌ها ۲۰۰ الی ۱۰۰۰ فوت مکعب در دقیقه بوده و هوا را به صورت بالا زن یا روبرو زن منتشر می‌سازند.

۲-فن کویل‌های سقفی

ظرفیت این فن کویل‌ها هم معمولاً بین ۲۰۰ الی ۱۰۰۰ فوت مکعب در دقیقه می‌باشد. این فن‌کویل‌ها به دوصورت کابینت دار و بدون کابینت می‌باشند.

۳-فن‌کویل‌های کانالی

در ظرفیت‌های ۶۰۰ الی ۲۰۰۰ فوت مکعب در دقیقه ساخته می‌شوند و به سه طرح زیر می‌باشد:
۱-کانالی سقفی توکار
۲-کانالی سقفی روکار
۳-کانالی دیواری روکار ایستاده

تقسیم بندی از لحاظ نوع سرمایش گرمایش

فن کویل‌ها در دو نوع دو لوله و چهار لوله هستند. فن کویل‌های دو لوله دارای یک لوله رفت و یک لوله برگشت هستند. فن کویل‌های چهار لوله، دارای دو لوله برای آمدن آب به کویل‌ها و دو لوله برای برگشت آب هستند. فن کویل‌های چهار لوله می‌توانند هم‌زمان آب سرد و گرم را وارد کویل‌های خود کنند. با این نوع فن کویل‌ها می‌توان بخشی از یک محیط را سرد و بخش دیگری را گرم کرد. در حالی که فن کویل‌های دو لوله در یک زمان تنها می‌توانند برای سرمایش یا گرمایش مورد استفاده قرار گیرند. علاوه بر این به خاطر آنکه سیستم لوله کشی آب سرد و گرم در یک ساختمان متفاوت است، تنها برای گرمایش یا سرمایش مورد استفاده قرار می‌گیرند.

نحوه کار

فن کویلها معمولاً به دو صورت مورد استفاده قرار می‌گیرند. در حالت اول فن کویل فقط حرارت و برودت مورد نیاز را تأمین می‌کند و هوای تازه توسط هوارسان مرکزی و به وسیلهٔ کانال‌های توزیع هوا در سطح محل منتشر می‌گردد تا تهویه مناسب در محل مورد نظرانجام گیرد. در این حالت میزان بار سرمایی وگرمایی توسط ترموستات بکار رفته در فن کویل و با خاموش و روشن شدن فن تنظیم می‌گردد. در حالت دوم علاوه بر تأمین حرارت و برودت مورد نیاز، وظیفه تأمین هوای تازه را نیز بعهده دارد. بدین صورت که فن دستگاه، هوای تازه را از طریق دریچه تعبیه شده در پشت فن کویل گرفته و در محل پخش می‌کند. از محاسن این روش می‌توان به کاهش هزینه‌های مربوط به سیستم هوارسان مرکزی و متعلقات مربوطه اشاره نمود و عدم فیلتراسیون هوای تازه از معایب این روش می‌باشد.

مزایا و معایب فن کویل

فن کوئل‌ها برخلاف سیستم هوارسان، نیاز به کانال کشی ندارند به همین دلیل فضای کمتری را از محیط اشغال می‌کنند.
کنترل این سیستم بسیار ساده‌تر از دیگر تجهیزات سرمایش و گرمایش است و هزینه کمتری را دربردارد.
فن کویل این امکان را فراهم می‌کنند که برای هر بخش و اتاق دمای دلخواه را انتخاب کنیم. ذات مستقل بودن این سیستم‌ها نیز باعث می‌شود تا حین استفاده از آن‌ها، آلودگی اتاق‌ها به یکدیگر انتقال نیابد. از آنجا که می‌توان دمای نقاط مختلف را به دلخواه تغییر داد یا برخی نقاط را خاموش کرد، می‌توان به صورت هدفمند از سرمایش و گرمایش آن‌ها بهره گرفت و از این طریق مصرف انرژی نیز کمتر می‌شود.