زایمان طبیعی بدون درد

روش‌های زایمان طبیعی بدون درد

زایمان طبیعی بدون درد انجام زایمان کاملاً طبیعی ولی با کمترین درد است. در این نوع زایمان پزشک و ماما با استفاده از روش‌های مختلف سعی می‌کنند درد زایمان طبیعی را برای مادر تا حد قابل تحملی کاهش دهند
ولی بر انقباض‌های رحم و سطح هوشیاری و ارتباط کلامی مادر تأثیر منفی نداشته باشد به‌گونه‌ای که او بتواند به‌راحتی و با کمترین درد و رنج نوزاد خود را به دنیا آورد. زایمان طبیعی بدون درد شامل تجویز وریدی، رژیونال (بی‌حسی موضعی) و استنشاقی گاز انتونوکس است.
روش بی دردی وریدی (داروهای مخدری یا کتامین)، امکان اندکی وجود دارد که دارو به بدن جنین نیز وارد شده و احتمال تأثیر بر تنفس نوزاد وجود دارد که لازم است بخش مراقبت‌های ویژه نوزادان در بیمارستان موجود باشد.
روش بی دردی رژیونال (اسپاینال، اپیدورال) بی‌حسی در ناحیه اعصاب نخاعی کمری داده می‌شود می‌تواند برای هر مدت زمان لازم گسترش یافته و حتی اگر زایمان طبیعی با مشکل روبرو شد با همین بی‌حسی و بی دردی بدون کار اضافه عمل سزارین به راحتی انجام خواهد شد.
روش استفاده از گاز تسکین درد انتونوکس که مخلوط پنجاه درصد گاز اکسیژن و نیتروس اکساید بوده و از طریق ماسک به مادر تجویز می‌شود. هنگامی که او طی مراحل زایمانی انقباض رحم را به‌صورت درد حس می‌کند، ماسک مخصوصی را روی صورت خود گذاشته و نفس عمیق می‌کشد. گاز وارد ریه‌ها و سپس مغز شده و در آنجا با تأثیر بر مراکز درد باعث کاهش احساس درد می‌شود. بدین ترتیب نه تنها درد زایمان از ببین می‌رود، بلکه مادر در یک حالت رویاگونه زایمان طبیعی می‌نماید.

گاز تسکین درد انتونوکس

یکی از رایج‌ترین و در عین حال در دسترس‌ترین روش‌ها در زایمان بدون درد در ایران استفاده از گاز تسکین درد انتونوکس است. دکتر جهانشاه صالح متخصص زنان و زایمان در بیمارستان مادر تهران جهت زایمان طبیعی بدون درد (سال ۱۳۳۹) از گاز انتونوکس استفاده می‌کرد. امروزه این گاز در کشورهای آمریکا، کانادا، انگلیس، آفریقای جنوبی، استرالیا و ایران تولید می‌شود.
انتونوکس گازی بی‌رنگ و بی‌بو و شامل ۵۰ درصد گاز اکسیژن و ۵۰ درصد گاز است. خاصیت ضد درد آن مربوط به جزء نیتروس اکساید آن است و غلظت بالای اکسیژن در آن باعث بهبود اکسیژن‌گیری بافتی می‌شود. ۱۵ ثانیه پس از استنشاق، گاز نیتروس اکساید وارد مغز و نخاع می‌شود و ۳۰ ثانیه بعد از استنشاق از طریق تضعیف مراکز مغزی و افزایش آندروفینها باعث بی دردی، آرامش، عدم توجه به محیط اطراف و تا حدی سرخوشی در فرد می‌شود و تا ۴۵ ثانیه پس از استنشاق اثر آن به حداکثر می‌رسد و پس از قطع گاز سریع اثراتش حذف می‌شود. این گاز در سیلندری در اتاق زایمان قرار می‌گیرد و به وسیله لوله‌ای به ماسک جلوی دهان و بینی متصل می‌شود. این روش بیشتر در پایان مرحله اول زایمان یعنی وقتی که انقباضات شدید و سریع شده‌اند، به کار می‌رود. در مرحله دوم زایمان (یعنی وقتی که با زور زدن نوزاد به بیرون رانده می‌شود) مادر باید در ابتدای هر انقباض کمی گاز انتونوکس دریافت کرده و سپس بر خروج نوزاد خود تمرکز کند.
انتونوکس توسط ماسکی با یک دریچه دوراهی که بتوان دم و بازدم را از طریق آن انجام داد، استفاده می‌شود. به محض شروع احساس درد و انقباض باید ماسک جلوی دهان بیمار گذاشته شده و از طریق آن یک تنفس عمیق انجام گیرد. بعد از چند ثانیه گاز در خون به بالاترین میزان خود می‌رسد و این درد را تسکین می‌دهد. وقتی که گاز شروع به ایجاد احساس سبکی سر می‌کند، عضلات شل شده و دست‌های مادر خود به خود از روی ماسک صورت پایین می‌افتد و دیگر گاز استنشاق نخواهد شد. در پایان انقباض دیگر اثر گاز از بین رفته و مادر به حال عادی برمی‌گردد.

بی حسی اپیدورال چیست؟

بیھوشی برای زایمان با سایر جراحی‌ھا بسیار متفاوت است؛ چراکه در این حالت هم مادر و هم جنین درگیر خواهند بود. از طرفی تجربۀ درد در افراد مختلف و حتی در زایمان‌های مختلف، متفاوت است. در طول زایمان طبیعی برای کاهش درد از روش‌های مختلفی استفاده می‌شود که یکی از مناسب‌ترین روش‌ها استفاده از بی‌حسی اپیدورال است.

مزایا

بزرگترین مزیت اپیدورال، پتانسیل آن برای به وجود آوردن یک زایمان طبیعی بدون درد است. درحالی‌که هنوز انقباضات ادامه دارد، درد به طور قابل توجهی کاهش می‌یابد. در طول زایمان طبیعی، مادر همچنان از تولد آگاه بوده و قادر به حرکت به اطراف است.
اپیدورال همچنین در زایمان سزارین مورد نیاز است تا درد را از جراحی خروج نوزاد از رحم کاهش دهد. بیهوشی عمومی در بعضی موارد نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این روش مادر به‌طور کامل به خواب می‌رود و از روند زایمان بی‌اطلاع است.
مؤسسۀ ملی بهداشت (NIH) در سال‌های ۱۹۹۷ تا ۲۰۰۸ میزان افزایش سزارین را ۷۲ درصد اعلام کرد که این رقم محبوبیت اپیدورال را نشان می‌دهد.