مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران

تاریخچه

مؤسسهٔ پژوهشی حکمت و فلسفهٔ ایران در مهرماه ۱۳۵۳ به صورت یک تشکل خصوصی پایه‌گذاری شد. پایه‌گذار آن سید حسین نصر بود که به تشویق ریموند کلیبانسکی، رئیس وقت مؤسسهٔ بین‌المللی فلسفه در فرانسه، این مؤسسه را با نام اولیه «انجمن شاهنشاهی حکمت و فلسفهٔ ایران» به منظور معرفی نوشته‌ها و پژوهش‌های انجام شده در زمینهٔ فلسفه و عرفان در ایرانِ پیش و پس از اسلام و برای آشنا ساختن ایرانیان با مکتب‌های فکری فلسفه غربی و شرقی بنیان گذاشت. پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران تا سال ۱۳۶۱ فعالیت‌های انجمن متوقف شد. در سال ۱۳۶۳، انجمن حکمت و فلسفهٔ ایران و ۱۲ مؤسسهٔ دیگر زیر نظر وزارت علوم و مؤسسهٔ مطالعات فرهنگی (پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی کنونی) قرار گرفت. در آذر ماه ۱۳۷۷ انجمن به‌طور رسمی ثبت شد و در سال ۸۰ به «مؤسسهٔ پژوهشی حکمت و فلسفه ایران» تغییر نام داد. این مؤسسه که پیش از این در قالب دو پژوهشکده «حکمت و ادیان» و «تاریخ و فلسفهٔ علم» فعالیت می‌کرد که بر اساس مصوبهٔ شورای گسترش آموزش عالی در خردادماه ۱۳۸۰ در ساختار جدید به فعالیت خود ادامه می‌دهد.
در سال 1390، به پیشنهاد معاون محترم وزارت علوم و فناوری و حکم وزير محترم وقت، ریاست مؤسسه تغییر کرد و استاد اعوانی پس از سالها تلاش و فداکاری، کرسی مدیریت را به استاد عبدالحسین خسروپناه داد. استاد خسروپناه مؤلف حدود 50 کتاب و ده­ها مقالة علمی-پژوهشی، سخنران مدعوّ همایش­های معتبر داخلی و بین­المللی، دارای سوابق مدیریتی و سمت­های علمی–اجرایی در مراکز متعدد پژوهشی، صاحب افتخارات فراوان از مراکز متعدد مانند جایزه بین­المللی علوم انسانی اسلامی، کتاب برگزیده سال حوزه، کتاب برتر کنگرة دین­ پژوهان، جایزه مطهر از سوی ریاست محترم جمهوری، کتاب برتر در جشنواره فرهنگی سال در دفعات مکرّر، دریافت لوح تقدیر از مقام معظم رهبری(زید عزه)، مدرّس حوزه و دانشگاه، شاگرد بزرگانی مانند حضرات آیات وحید خراسانی، فاضل لنکرانى، مکارم شیرازی، حسن­ زاده آملی، جوادى آملی، مصباح یزدی و جعفر سبحانی می باشد.
یکی از آثار مدیریت موسسه حکمت و فلسفه ایران، اهتمام به برقراری روابط متقابل با مراکز علمی و شخصیت­های تاثیرگذار معاصر جهان می­ باشد؛ حضور فیلسوفان طراز اول کشورهایی همچون هند، ترکیه، روسیه، آلمان، انگلیس، آمریکا، اتریش، استرالیا، فرانسه، فيليپين، يونان و ايتاليا در این موسسه، شاهد تعامل موفق این مجموعة پژوهشی با مراکز علمی بین­ المللی است. در مقابل، دعوت برخي از این مراکز خارجی از ریاست محترم و شخصیتهای برجسته و پیشکسوت مؤسسه برای مسافرت و سخنرانی علمی به کشورهای مذکور، نشان از اثرگذاری این روابط دارد. در همین راستا، آثار استاد عبدالحسین خسروپناه توسط پژوهش­گران خارجی به زبان­های زندة دنیا مانند زبان انگلیسی و اردو و عربی ترجمه شده است و مورد استقبال فرهیختگان جهان قرار گرفته است.
سامان یافتن پژوهش­های اعضای هیئت علمی آن مؤسّسه پژوهشی و نظارت پژوهشی بر حسن اجرا و انجام آن پژوهش­ها، و به تعبیر رساتر، اعمال قوانین و آئین­ نامه­ های وزارت علوم در این مؤسّسه پژوهشی، از جمله خدمات مؤثّر مدیریّت محترم مؤسّسه است؛ افزایش انتشار کتابهای تألیفی از سوی اعضای محترم هیئت علمی در دورة اخير، حاکی از همین اهتمام و تدبیر است. اجمالا باید گفت که از میان 183 اثر منتشره در کل سنوات تشکیل این مؤسسة فاخر از ابتدای تأسیس تاکنون، 135 کتاب مربوط به دورة مدیریتی جدید می­ باشد، و هم­ اکنون بیش از 100 طرح پژوهشی داخلی و خارجی در این مؤسسه، در حال انجام یا آمادة انتشار است. برخي از آثار منتشره در جشنواره هاي متعدد همچون جشنوارة کتاب سال جمهوری اسلامي ايران و کتاب سال حوزة علمية قم، حائز رتبه هاي برتر شده اند.

دیگر فعالیت‌ها

در ۳ فروردین‌ماه سال ۱۳۹۱، مؤسسهٔ پژوهشی حکمت و فلسفهٔ ایران با انجمن فلسفی گرجستان تفاهمنامهٔ همکاری علمی امضا کرد. این جلسه با حضور مجید صابر، سفیر جمهوری اسلامی ایران در گرجستان، و به منظور همکاری بیشتر در زمینه‌های علمی و پژوهشی انجام گرفت.
در ۳ تیر ۱۳۹۱ نشست یک روزه‌ای با عنوان ذهن، منطق و محاسبه به مناسبت یک صدمین سالروز تولد آلن تورینگ در محل مؤسسه برگزار شد.
یکی از آثار مدیریت موسسه حکمت و فلسفه ایران، اهتمام به برقراری روابط متقابل با مراکز علمی و شخصیت‌های تاثیرگذار معاصر جهان می‌باشد؛ حضور فیلسوفان طراز اول کشورهایی همچون هند، ترکیه، روسیه، آلمان، انگلیس، آمریکا، اتریش، استرالیا، فرانسه، فیلیپین، یونان و ایتالیا در این موسسه، شاهد تعامل موفق این مجموعه پژوهشی با مراکز علمی بین‌المللی است. در مقابل، دعوت برخی از این مراکز خارجی از ریاست محترم و شخصیتهای برجسته و پیشکسوت مؤسسه برای مسافرت و سخنرانی علمی به کشورهای مذکور، نشان از اثرگذاری این روابط دارد. در همین راستا، آثار استاد عبدالحسین خسروپناه توسط پژوهش‌گران خارجی به زبان‌های زنده دنیا مانند زبان انگلیسی و اردو و عربی ترجمه شده است و مورد استقبال فرهیختگان جهان قرار گرفته است.

ریاست مؤسسه

از زمان تأسیس، به ترتیب سید حسین نصر، مهدی چهل‌تنی، دکتر مقدس، مهندس حجت، محمود بروجردی و غلامرضا اعوانی ریاست این انجمن را به عهده داشته‌اند. غلامرضا اعوانی رئیس پیشین مؤسسه بود که در مردادماه ۱۳۹۰ به دستور وزیر علوم، تحقیقات و فناوری وقت، کامران دانشجو، برکنار و عبدالحسین خسروپناه به جای وی منصوب شد. در ۲۴ دیماه ۱۳۹۷ و با حکم منصور غلامی، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، غلامرضا ذکیانی به ریاست موسسه منصوب شد.