ایران خودرو

همکاری با پژو

در سال ۱۳۵۳ با افزایش قیمت نفت و درآمدهای ارزی، شرکت ایران ناسیونال به منظور حفظ بازار تصمیم به تولید پژو گرفت و سهام شرکت نیز در همین سال وارد بورس گردید و حدود ۴۵ درصد از سهام شرکت به عموم واگذار گردید. در اواخر سال ۱۳۵۶ و اوایل سال ۱۳۵۷ با توجه به این نکته که پیکان قدیمی شده بود، تعویض آن در دستور کار قرار گرفت و بر همین اساس به منظور تولید خودروی جدیدتری با پژو فرانسه مذاکراتی انجام گرفت که در نهایت منجر به عقد قرارداد تولید پژو ۳۰۵ شد. اما قبل از انجام کار و هم‌زمان با وقوع انقلاب اسلامی تمامی صنایع، ملی و در اختیار دولت قرار گرفت. از سال ۱۳۷۴ شرکت ایران خودرو همکاری خود با شرکت پژو فرانسه را آغاز کرد. در سال ۱۳۸۴ درآمد شرکت پژو از بازار خودرو ایران یک میلیارد یورو بود.
در سال ۱۳۹۱ با بالا گرفتن تحریم‌های علیه ایران و پس از قراردادهای پژو با جنرال موتورز آمریکا، پژو روابطش را با ایران خودرو قطع کرد.
در بهمن ماه سال ۱۳۹۴ پژو طبق یک قرارداد به ارزش ۴۰۰میلیون یورو (معادل ۱۳ تریلیون ریال) که با ایران خودرو به امضا رسید به بازار ایران بازگشت که طی آن انتقال خط تولید پژو ۲۰۰۸٬۲۰۸ و ۳۰۱ در دستور کار قرار گرفت.

ایران خودرو خراسان

شرکت ایران خودرو خراسان (سهامی خاص) اولین و بزرگ‌ترین مجموعه خودروسازی پس از انقلاب است که به دست متخصصان گروه صنعتی ایران خودرو ساخته شده و بیش از ۸۰ درصد ماشین‌آلات و تجهیزات آن ساخت صنعتگران ایرانی است. این شرکت در تاریخ پنجم دی ماه ۷۹ تأسیس و در مورخه ششم دی ماه ۷۹ در اداره ثبت شرکت‌ها و مالکیت صنعتی مشهد با هدف استفاده از پتانسیل‌های اقتصادی و صنعتی منطقه شرق کشور در زمینه صنعت خودرو در مساحتی به وسعت ۷۶۰ هکتار در کیلومتر ۵۵ جاده مشهد- نیشابور و در مجاورت شهر جدید بینالود و در شهرک صنعتی بینالود به منظور تولید انواع خودرو سواری و تجاری نظیر سدان، suv، ون، وانت وکامیونت به ثبت رسیده و براساس پروانه بهره‌برداری شماره ۱۲۲۷۰ تاریخ پنجم خرداد ماه ۸۴ شروع به تولید کرده‌است. فعالیت اجرایی احداث کارخانه، مشتمل بر خطوط تولید بدنه، رنگ، تزئینات و تکمیل‌کاری در سال ۸۲ با هدف تولید ۱۵۰هزار دستگاه خودرو سواری در سال آغاز شده، سالن تزئینات در سال ۱۳۸۴ و سالن‌های رنگ و بدنه در سال‌های ۱۳۸۶ و ۱۳۸۷ به بهره‌برداری رسیده‌اند.
ایران خودرو خراسان یکی از موفق‌ترین طرح‌های تمرکز زدایی است که درفضایی به وسعت ۷۳۰ هکتار و در مسیر خطوط انتقال برق، بزرگ راه‌های ترانزیتی و شاهراه‌های اطلاعاتی کشور احداث شده و بزرگترین پروژه صنعتی اجرا شده در استان خراسان رضوی است که در کوتاه‌ترین زمان ممکن به بهره‌برداری رسیده‌است. مجموع سرمایه‌گذاری این پروژه بالغ بر ۲۰۰۰ میلیارد ریال است. ظرفیت نهایی تولید خودرو سواری در ایران خودرو خراسان سالانه ۱۵۰ هزار دستگاه و فروش تقریبی آن ۲۲۰۰ میلیارد تومان است که سهم عمده‌ای را در اشتغال زایی، توسعه و رونق اقتصادی منطقه بینالود و نیز شکوفایی اقتصادی استان را در پی دارد.

ایران خودرو تبریز

هم‌اکنون وانت آریسان و سمند و سمند سورن در ایران خودرو تبریز تولید می‌شود.

ایران خودرو سمنان

با تصویب هیئت دولت در جلسه استانی خود در سمنان کارخانهٔ ایران خودرو سمنان در ۱۶ اسفند ۱۳۸۹ باحضور رئیس‌جمهور افتتاح شد.

ایران خودرو مازندران

شرکت ایران خودور مازندران در سال ۱۳۸۹ با تولید تعداد ۱۹۱۷ دستگاه سمند سریر فعالیت خود را آغاز کرد و سال ۱۳۹۰ با ۱۵ هزار دستگاه تولید خودرو پژو پارس، در سال ۱۳۹۱ با ۱۷ هزار دستگاه، در سال ۱۳۹۲ با تعداد ۱۵ هزار دستگاه، سال ۱۳۹۳ با تعداد ۲۵ هزار و ۱۵۷ دستگاه، سال ۱۳۹۴ با تعداد ۲۵ هزار دستگاه تولید خودرو نمود. این شرکت در سال گذشته با روند رو به جلو توانست این آمار را به ۳۱ هزار و ۲۷۲ دستگاه تولید ارتقاء دهد ضمن اینکه برای ۳۵۰ نفر به‌طور مستقیم و بالغ بر ۲ هزار نفر به‌طور غیر مستقیم ایجاد اشتغال نموده‌است.
کارخانه ایران خودرو مازندران به مساحت ۳۰ هکتار در شهرک صنعتی بند پی شرقی واقع در کیلومتر ۲۴ جنوبی شهرستان بابل احداث شده‌است.

ایران خودرو آذربایجان

این کارخانه دومین کارخانه ایران خودرو در استان آذربایجان شرقی محسوب می‌شود. این کارخانه در ۴ فاز احداث خواهد شد که فاز اول این کارخانه به تنهایی بزرگترین کارخانه خودروسازی خاورمیانه محسوب می‌شود. در فاز اول این کارخانه خودروهای پژو ۲۰۶ و ۲۰۷ تولید خواهند شد. فاز اول این کارخانه تا آخر سال ۹۰ افتتاح و در فاز اول برای ۲۵۰۰ نفر فرصت شغلی ایجاد خواهد شد. ایران خودرو آذربایجان در بخش ممقان و در سه کیلومتری ایران خودرو تبریز قرار دارد.
ایران خودرو آذربایجان با مشارکت ۶۰٪ بخش خصوصی (علی منافلویان و حسین نقدی) و ۴۰٪ شرکت ایران خودرو، مرحله تولید آزمایشی را پشت سر گذاشت که به دلیل اختلافات مالی بین شرکای بخش خصوصی تاکنون به بهره‌برداری نرسیده؛ که در بهار ۱۳۹۱ علی منافلویان ۳۰٪ سهام خود را با امضای مصالحه نامه‌ای به حسین نقدی واگذار کرد.

ایران خودرو کرمانشاه

کارخانه ایران خودرو کرمانشاه در سوم مرداد ماه سال ۹۶ با حضور اسحاق جهانگیری معاون اول رئیس‌جمهور در زمینی به مساحت ۳۰ هکتار در شهرک صنعتی شهرستان صحنه افتتاح گردید، ظرفیت اسمی تولید خودرو در این سایت تولیدی ۳۰ هزار دستگاه در سال می‌باشد، در حال حاضر در این کارخانه روزانه ۶۰ دستگاه خودرو پژو پارس تولید و روانه بازار می‌کند.

شعبه‌های خارجی

دفاتر شرکت ایران خودرو در کشورهای آلمان، فرانسه، انگلستان، امارات متحده عربی، چین و ترکیه دایر هستند. ایران خودرو تاکنون در کشورهای ونزوئلا، سنگال، بلاروس، عراق، سوریه و جمهوری آذربایجان کارخانجاتی را برای تولید خودرو احداث کرده‌است که عمده این سایت‌های تولید یا به مرحله تولید نرسیده‌اند یا به دلیل عدم امکان رقابت در بازارهای جهانی به پروژه‌های شکست خورده تبدیل شده‌اند.. شایان ذکر است علاوه بر سایت‌های تولیدی شرکت ایران خودرو در خارج از کشور، این شرکت از طریق شبکه نمایندگان فروش و خدمات پس از فروش خود در جهان سالانه بیش از ۱۰ درصد از تولیدات خود را به حدود ۴۰ کشور خارجی صادر می‌نماید. میزان صادرات شرکت ایران خودرو که از اوایل دهه ۸۰ رشد چشمگیری یافت در سال ۱۳۸۷ از مرز یک صد هزار دستگاه گذشت. در بهمن ماه ۱۳۹۴ ایران خودرو برای مشارکت در تولید محصولاتش با کشور عمّان به توافقی رسید که به موجب آن ایران خودرو با مشارکت غیر نقدی و ارایهٔ خدمات فنی مهندسی به بخش خصوصی و دولت عمّان اقدام به راه اندازی خطوط تولید محصولات ایران خودرو در این کشور نماید.

ناکارآمدی در بازارهای

به عنوان اولین تولیدکننده خودرو در ایران، این شرکت تا بحال نتوانسته موفقیت چشمگیری در بازارهای خارج از ایران کسب کند. سرمایه‌گذاری‌های متعدد شکست خورده این شرکت در کشورهای گوناگون جهت احداث سایت‌های تولید خودرو طی سال‌های گذشته یکی پس از دیگری سندی بر سیاسی کاری و نبود برنامه‌ای مدون، علمی و عملی در صادرات شعاری این شرکت است. عمده دلیل شکست این پروژه‌ها را می‌توان در حمایت‌های غیراصولی دولت و ناکارآمدی این شرکت در بازار داخلی جستجو کرد. شرکت‌های بزرگ خودروسازی سایپا و ایران خودرو به لطف حمایت‌های بی‌دریغ دولت‌های پس از انقلاب از این شرکت‌ها و تضییع حقوق مصرف‌کنندگان داخلی امکان ادامه حیات یافته‌اند. رقابت در بازارهای جهانی نیازمند مقدمات و توانایی‌هایی است که تولیدکنندگان داخلی از آن‌ها بی‌بهره‌اند. روند دامپینگ مستمر ایران خودرو به عنوان بزرگترین شرکت سازنده و صادرکننده خودرو در ایران برای حفظ جایگاه ظاهری در صادرات حاصلی جز افزایش هزینه‌های سرمایه‌گذاری و در نتیجه افزایش قیمت و افت کیفیت بیشتر محصولات عرضه شده در بازار داخلی نداشته.
ایران خودرو پس از ناکارآمدی در بازار و البته انتقادات بسیار زیاد در زمینه امنیت بسیار پایین خودروها، اقدام به افزایش جزئی ایمنی در خودروها نمود. این افزایش باعث شد تا ستاره‌های ایمنی بعضی خودروها، ۱ رتبه افزایش داشته باشد که البته این افزایش کیفیت کماکان محل شک و تردید است و دستمایه انتقادات شبکه‌های خبری شده‌است.

شایعه ورشکستگی ایران خودرو

در سال‌های پایانی اولین دوره ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد شایعاتی در فضای رسانه‌ای مبنی بر ورشکستگی این شرکت منتشر شد که به دلیل عدم شفافیت در اطلاعات مالی این دست شرکت‌ها امکان تأیید یا رد آن ممکن نشد. این شایعات تا پایان دوره دوم ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد در سال ۱۳۹۲نیز ادامه داشت.

انتقادها

محمد شریعتمداری در نشست هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی ایران با انتقاد از روند خصوصی‌سازی گفت: فقط ایران خودرو و سایپا در عالم خلق نشده‌اند بلکه خود بخش خصوصی اتاق بازرگانی با تجمیع سرمایه‌های خود می‌تواند یک شرکت خودروسازی ایجاد کند و سومین آن باشد که بنده نیز از آن حمایت می‌کنم.