تبار محمد

فرزند

عدنان، صاحب پسری بنام معد بود که تاریخ‌نگاران دربارهٔ مادر معد بین تیمه و مهدد در اختلافند. همچنین او پسری بنام عک (حارث) داشت.
پدر عدنان « اُدد » و مادرش « بلهاء » بود. در ایام کودکی آثار رشد و شهامت به خوبی در چهره‌اش دیده می‌شد؛ به طوری که کاهنان و ستاره‌شناسان پیش‌گوئی می‌کردند که از نسل وی شخصی پدید خواهد آمد که جن و انس مطیع او گردند.
هنگامی که عدنان به سن رشد رسید، بزرگی او را پیدا نمود، چنانچه پس از مدتی بزرگ اعراب و رئیس قبایل گردید. تمام ساکنان بطحاء و یثرب و دیگر قبایل از او اطاعت می‌کردند.
در آن زمان کار « بخت النصر » بالا گرفت و نقاط زیادی مانند بیت المقدس را تصرف کرد و تصمیم داشت به اعراب حمله کند و سرزمین‌هایشان را تصرف نماید.
بین او و سپاه اعراب به رهبری عدنان جنگی درگرفت که با پیروزی بخت النصر پایان یافت. وی عده زیادی از مردم را کشت و اسیر کرد؛ طوری که امکان توقف برای دیگر مردم نمانده بود. لذا هر کس به سمتی گریخت. عدنان نیز با فرزندان خود به سوی یمن رفت و در آن جا سکنی گزید تا این که از دنیا رفت. وی ده پسر به یادگار گذاشت؛ اما نور روشن رسول خدا به معد یکی از فرزندانش منتقل گردیده بود. نوری که از صلبی به صلبی منتقل می‌شد تا سرانجام رسول خدا متولد شد.
همانطور که گفته شد نسب عدنان با چند واسطه به حضرت اسماعیل می‌رسد و لذا فرزندان حضرت اسماعیل که در حجاز ساکن بودند، عدنانیان خواندخ می‌شوند.
فرزندان عدنان به تیره‌هایی گوناگونی تقسیم شدند و از هر تیره قبایلی به وجود آمدند؛ مانند: قبایل ربیعه، بنی اسد، مضر، غطفان، هوازن، بنی‌تمیم، بنی‌اسد، کنانه و قریش.
خود قریش نیز به قبایلی مانند: عدی، محزوم، زهره و بنی عبدالدار مشعب گردید.
منابع:
منتهی الامال؛‌ سیره حلبی، ‌ج1، ص 26، کامل ابن اثیر، ‌ج 2، ‌ص 210؛ لغت‌نامه دهخدا

پدر

پدر معد، عدنان بن أدد از نسل قیدار بن اسماعیل بن ابراهیم بود که ابراهیم خود از نسل ارفخشذ بن سام بن نوح بن لامک بود که لامک از نسل شیث بن آدم بود.

پدر

پدر نزار، معد بن عدنان بن أدد از نسل قیذار بن اسماعیل بن ابراهیم بود.

مادر

مادر نزار، معانه بنت جوشم بن جلهمه بن عمرو/عامر بن عوف بن عدی بن دب بن جرهم بود. هشام بن کلبی در این باره می‌گوید: جلهمه بن عمرو بن هلینیه بن دوه از جرهم.

پدر

او مدرکه بن الیاس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان بود.

مادر

لیلی بنت حلوان بن عمران بن حاف بن قضاعه بن معد بن عدنان بود.

پدر

او خزیمه بن مدرکه بن الیاس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان بود.

پدر

او کنانه بن خزیمه بن مدرکه بن الیاس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان بود.

مادر

مادر کنانه، عوانه بنت سعد بن قیس عیلان بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان بود؛ و گفته‌شده دخترعمویش هند بنت عمرو بن قیس بعیلان بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان بود.

پدر

او نضر بن کنانه بن خزیمه بن مدرکه بن الیاس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان بود.

مادر

مادر نضر، بره بنت مر بن أد بن طابخه بن الیاس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان بود. نضر، خواهرزاده تمیم بن مر بود که جد قبایل بنو تمیم است.

پدر

او مالک بن نضر بن کنانه بن خزیمه بن مدرکه بن الیاس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان بود.

مادر

عکرشه یا عاتکه بنت عدوان و او حارث بن عمرو بن قیس بن عیلان بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان بود.

پدر

او فهر بن مالک بن نضر بن کنانه بن خزیمه بن مدرکه بن الیاس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان بود.

مادر

مادر او جندله بنت عامر بن حارث بن مضاض بن عمرو جرهمیه. همچنین سلمی بنت أد بن طابخه بن الیاس بن مضر و جمیله بنت عدوان بن بارقیه أزدیه نیز گفته‌شده‌است.

پدر

او غالب بن فهر بن مالک بن نضر بن کنانه بن خزیمه بن مدرکه بن الیاس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان بود.

اجداد

کعب بن لؤی در سال ۳۰۵ میلادی (۳۱۷ پیش از هجرت) در مکه به دنیا آمد. پدر او لؤی بن غالب و مادرش ماویه بنت کعب بن القین بن جسر بن شیع‌الله بن اسد بن وبره بن تغلب بن حلوان بن عمران بن الحاف بن قضاعه بود.

زندگی

کلاب فرزند مُرَّة بن کَعب بن لُؤَی بن غالب بن فِهر بن مالک و همسر اولش هِند بنت سُرَیْر بن ثَعْلَبَة بن حارث بن مالک بود. هر دو والدین او فرزندان ابراهیم از طریق پسرش اسماعیل بودند و نسب آن‌ها به فهر از بنی‌قریش برمی‌گردد. او دو تن از برادرانش، تیم بن مره و یقظه بن مره را، از طریق همسر دوم پدرش، اسما بنت عدی (هند بنت حارثه بارقیه) داشت. او با فاطمه بنت سعد بن سیل ازدواج کرد که دو پسر برای او به دنیا آورد. پسر بزرگش، زهره بن کلاب، بزرگ قبیله بنی‌زهره بود، و پسر کوچکش قصی بن کلاب، اولین متولی کعبه بود. پس از مرگش، همسرش با ربیعه بن حرم از قبیله بنی‌عذره ازدواج کرد.

تولد

قصی در سال ۴۰۰ میلادی برابر با ۲۲۱ سال قبل از هجرت در شهر مکه به دنیا آمد.

وجه نامگذاری قصی

بیشتر مورخان نام اصلی قصی را زید نوشته‌اند. دربارهٔ علت «قُصَی» نامیده شدن او گفته‌اند که مادرش فاطمه، پس از وفات کِلاب بن مُرَّة، با ربیعة بن حرام (از طایفهٔ بنوعُذْره) – که برای انجام دادن اعمال حج به مکه آمده بود – ازدواج کرد و ربیعه، فاطمه و قصی شیرخوار را همراه خود به سرزمین قوم خویش در منطقهٔ شام برد. قصی تا هنگام بلوغ یا نزدیک به آن در آنجا ماند، سپس با کاروانی از حاجیان قضاعه، در یکی از ماه‌های حرام، به مکه بازگشت. چون زید در این مدت از وطنش مکه و قوم خویش دور شده بود، او را قصی خواندند، یعنی کسی که از شهر و وطن خویش دور است.

مناصب مکه

قصی مناصب مهم مکه یعنی حجابت (پرده داری)، سقایت (آب دادن به حاجیان)، رفادت (اطعام قریش از طریق اموالی که جمع‌آوری می‌شد)، دارالندوه و لوا (پرچم داری جنگ) را بر عهده گرفت و نخستین فرد از دودمان کَعب بن لُؤَی بود که ریاست و فرمانروایی یافت و پس از او شرافت و ریاست قریش و این مناصب در دودمان قصی برقرار ماند.

فرزندان

قصی سه پسر داشت با نام‌های عبد مناف (نسل پیامبر اسلام و امویان، عباسیان و امامان شیعه)، عبدالعزی (نسل بنی زبیر، بنی خویلد و همسر پیامبر)و عبدالدار.

همسر

همسر او حبه بنت هلیل است.

ویژگی‌های قصی

قصی در درایت و دقت نظر، راست گویی، سخاوت و عفت برتر از مردم زمان خویش بود و به اعتقاد شیعه دوازده امامی همچون دیگر آباء و اجداد پیامبر اکرم، مؤمن بود. قصی به پروردگار یکتا ایمان داشت و از عبادت لات و عُزّی و دیگر بت‌ها خودداری می‌کرد و مردم عرب را از پرستش غیرخدا بازمی‌داشت.
او به فرزندان خود می‌گفت هر کس فرومایه‌ای را بزرگ دارد، شریک پستی او گشته‌است و هر کس کار زشتی را نیکو پندارد، شریک زشتی آن شده‌است و هر که بزرگواری شما اصلاحش نکند، پس خواری‌اش را به او بنمایانید، که دارو ریشه درد را می‌کند.
به فرزندانش می‌گفت که خویشتن واقعی خود را عزیز و محترم بدارند تا قوم و قبیلهٔ آنان با عزت و احترام با ایشان برخورد کنند. به قوم خود ستم نکنند که نابود خواهند شد. از خیانت بپرهیزند، زیرا در پیشگاه خداست و موجب عار و سرزنش می‌شود. از نوشیدن شراب اجتناب کنند، زیرا به فرض این که بدن را اصلاح کند، ذهن را خراب و فاسد می‌نماید.

وفات

ایشان در سال ۴۸۰ میلادی برابر با ۱۴۱ سال قبل از هجرت در مکه درگذشت و پیکرش را در دامنهٔ کوه حَجون به خاک سپردند، و باز هم او را بزرگ می‌داشتند و قبرش را زیارت می‌کردند. بعد از آن، مردم مکه مردگان خود را در حجون، که نخستین قبرستان مکه بود، به خاک سپردند.

آمنه

آمِنه، بنت وَهْب (درگذشته ۴۶/۵۷۶)، مادر محمد و محترم‌ترین بانوی قریش بود. پدر آمنه، وهب، پسر عبدمناف پسر زهره پسر کلاب پسر مره پسر کعب پسر لوی بود؛ و مادر آمنه، بره دختر عبد العزی پسر عثمان پسر عبد الدار پسر قصی پسر کلاب پسر مره بود. آمنه در ۵۴ یا ۵۳ سال قبل از هجرت همسر عبدالله پسر عبدالمطلب شد و ۵۲ سال قبل از هجرت محمد را به دنیا آورد. او هنگامی که محمد ۶ یا ۴ ساله بود در ۳۰ سالگی درگذشت.

دیگر نظرات

فردی به نام «واریسکو» در مقاله‌ای پس از نسبت دادن مواردی به تواریخ مسلمانان اینطور نتیجه گرفته که این نسب با برخی حساب و کتاب‌ها سازگاری ندارد.

شجره‌نامه

در تاریخ‌نویسی سنتی اسلامی، سامی، و عرب عادت مورخان این است که سلسله‌نسب شخصیت‌ها را بعضاً تا آدم - که در اعتقادات سامی و روایات و باورهای اسلامی نخستینِ مردمان است - ذکر می‌کنند. از این روی برخی تاریخ‌نگاران مسلمان مانند طبری و ابن هشام هم سعی در ذکر سلسله نسب محمد کرده‌اند. این سلسله نسب‌ها تا حدی باهم اختلاف دارند، و تا جد ۲۱ که در نظر ایشان عدنان است میان ایشان اتفاق نظر هست. مطابق تاریخ طبری و سیره ابن هشام، نسب محمد تا جد ۲۱ (عدنان) چنین است:
چنان‌که پیشتر اشاره شد، پس از عدنان، تا اسماعیل و ابراهیم، و پس از آن تا آدم در تعداد و نام‌ها اختلاف وجود دارد.
برادران عبدالله، پدر محمد، را چنین نام برده‌اند: عبّاس، حمزه، حارث، ابوطالب، زبیر، حجل، مقوّم، ضرار، ابولهب.