صادق حقیقت

زندگی و تحصیلات

وی پس از گذراندن دروس ابتدایی ومتوسطه و اخذ دیپلم تجربی، در سال ۱۳۶۰ وارد حوزه علمیه جده کوچک اصفهان شد و تا سال ۱۳۶۶ از محضر آیت‌الله انصاری، حجت‌الاسلام کلاهدوزان و دیگر اساتید آن حوزه بهره برد. سپس برای تحصیل در سطوح عالی حوزوی به قم مهاجرت نمود؛ و در آن جا به مدت هفده سال در دروسی همچون فقه و اصول آیت‌الله سید علی محقق داماد حاضر گشت. سیدصادق حقیقت همچنین از دروس حضرات آیات وحید خراسانی، بهجت و شبیری زنجانی نیز بهر مند گردید. وی همزمان با تحصیل در حوزه علمیه قم، در سال ۶۸ وارد دانشگاه تهران شد و به سال ۷۲ در رشته علوم سیاسی فارغ‌التحصیل گردید. پس از فراغت از تحصیل در کارشناسی ارشد رشته روابط بین‌الملل به سال ۱۳۷۴، در مقطع دکتری در گرایش اندیشه سیاسی دانشگاه تربیت مدرس در سال ۱۳۸۰ فارغ‌التحصیل شد. دکتر حقیقت هم‌اکنون عضو هیئت علمی گروه سیاسی دانشگاه مفید می‌باشد. از وی در سال‌های ۱۳۸۳٬۱۳۸۲، ۱۳۸۵ و ۱۳۸۹؛ به عنوان محقق نمونه استان قم و دانشگاه مفید و در سال ۱۳۸۴ و ۱۳۹۴ به عنوان پژوهشگر ممتاز وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و بنیاد ملی نخبگان تقدیر به عمل آمده است وی در سال ۱۳۹۳ به درجه استاد تمامی رسید.

فعالیت‌های علمی

فعالیت‌های علمی حقیقت به‌طور کلی متمرکز در تبیین و فهم اندیشه سیاسی اسلام، روش شناسی، شناخت انقلاب اسلامی و اسلام سیاسی می‌باشد؛ و در همین راستا، تلاش‌های علمی وی عموماً مرتبط با این حوزه هاست. وی علاوه بر عضویت در هیئت علمی گروه سیاسی دانشگاه مفید و ریاست دانشکده علوم سیاسی در دانشگاه‌های تهران و باقرالعلوم نیز در سطوح مختلف تحصیلی، به تدریس مشغول می باشد. او همچنین راهنمایی، مشاوره و داوری پایان‌نامه‌های بسیاری را به عهده داشته‌است. سید صادق حقیقت با بسیاری از نشریات مهم ایرانی (مانند شهروند امروز مهرنامه، اعتماد، اعتماد ملی، شرق، همشهری...) و بسیاری از فصل نامه‌های علمی همکاری داشته و از وی تا کنون چندین کتاب و بیش از هشتاد مقاله دربارهٔ سیاست و اندیشه‌های سیاسی به چاپ رسیده‌است.

رهبری مذهبی

از مهم‌ترین نظریات سید صادق حقیقت می‌توان به دو نظریه رهبری مذهبی و نظریه همروی (Confluence Theory) در دو حوزه مطالعات انقلاب اسلامی ایران و اندیشه (سیاسی) اسلامی اشاره کرد. بر اساس نظریه نخست، هرچند مدرنیزاسیون و توسعه نامتوازن سیاسی و اقتصادی در زمان پهلوی دوم زمینه رخداد انقلاب اسلامی را رقم زد، اما رهبری مذهبی امام خمینی به عنوان مهم‌ترین عامل پیروزی انقلاب اسلامی قلمداد می‌شود.

نظریه همروی

نظریه همروی راه سومی میان دو گرایش متنی وگرایش فرامتنی به دین است؛ و در مقابل دو رویکرد حداکثری وحداقلی به اسلام، قرار می‌گیرد. براساس دیدگاه حداکثری، تمامی نیازهای بشری در قرآن و روایات موجود است؛ درمقابل، حامیان رویکرد حداقلی از دین انتظاری جز مبدأ و معاد ندارند؛ و احکام اجتماعی و سیاسی را در حیطه متون دینی نمی‌جویند. گرایش حداقلی معتقد است دین و قرآن برای ارتباط انسان و خداست و امور اجتماعی به عقل بشر واگذار شده‌است.
نظریه همروی، راه سوم و بالنسبه جدیدی را پیشنهاد می‌کند. در نظریه همروی، ادله متنی و فرامتنی هر دو کارایی دارند؛ اما آنچه مهم است، این نکته‌است که میزان بهره بردن از هر یک از آن‌ها بستگی به موضوع و تفصیلات دقیقتر دارد. به‌طور مثال، در مباحثی که تخصص نقش والایی دارد و شارع مقدس ما را به عرف ارجاع داده (همانند مدیریت سیاست خارجی دولت اسلامی)، نقش متون مقدس به مراتب کمتر؛ و در آن جا که عقل به تکافؤ ادله می‌رسد و به منابع وحیانی نیاز پیدا می‌کند (همانند تعریف مرز عدالت اجتماعی و اقتصادی)، نقش ادله متنی به مراتب برجسته تر می‌شود. فقه سیاسی که در رویکرد حداکثری معتبر است، و در رویکرد حداقلی از اعتبار می‌افتد، بر اساس نظریه همروی اعتبار نسبی پیدا می‌کند.
نظریه همروی حداقل در چهار سطح قابلیت طرح دارد. سطح اول به همروی منابع معرفتی در سطح معرفت‌شناسی مربوط می‌شود. در بین متفکران غربی ویلیام جیمز از اصطلاح همروی در سطح معرفت‌شناسی استفاده کرده‌است. متفکران اسلامی- همانند فارابی، ابن سینا، ملاصدرا و علامه طباطبایی- نیز از هم جهت بودن و تعامل منابع معرفتی (عقل و نقل، و همچنین شهود) سخن گفته‌اند. سطح دوم همروی به مباحث روش شناسانه اختصاص دارد. در جای جای کتاب روش‌شناسی علوم سیاسی از همروی متن گرایی و زمینه‌گرایی، و همچنین همروی روش‌های کمی و کیفی، بحث به میان آمده است. در سطح سوم، همروی فلسفه سیاسی و فقه سیاسی قابلیت طرح دارد، که در قالب مقاله و یک کتاب مستقل به آن پرداخته شده‌است. سطح آخر نیز به همروی سنت و تجدد مربوط می‌شود.

آثار

از سید صادق حقیقت تاکنون آثار متعددی به زبان‌های فارسی، انگلیسی و عربی منتشر شده‌است. وی علاوه بر تألیف به ترجمه کتب نیز مبادرت دارد. ترجمه کتاب فربه و نحیف Thick and Thin نوشته مایکل والزر در پاییز سال ۱۳۸۹ منتشر شده‌است. وی در طول فرصت مطالعاتی در ایالات متحده (۱۳۹۶-۱۳۹۵) با متفکران بزرگی همچون سیدحسین نصر، مایکل والزر، مایکل سندل و نیکلاس اونف مصاحبه داشته‌است.