ایرانیان آمریکا

جمعیت

آمار رسمی جمعیت ایرانیان آمریکا در همه پرسی سال ۲۰۰۰ میلادی بیش از ۳۷۰ هزار نفر بود. این تعداد شامل افرادی است که داوطلبانه خود را «ایرانی» (یا ایرانی‌تبار)</> معرفی کردند. اما در سر شماری رسمی سال ۲۰۱۰ آمریکا این رقم به ۲۸۹٬۴۶۵ نفر کاهش پیدا کرد.
اما گفته می‌شود دفتر حافظ منافع ایران در آمریکا در واشینگتن، دی.سی. مدعی است که ۹۰۰٬۰۰۰ پرونده گذرنامه ایرانی از ایرانیان آمریکا در اختیار دارد. شورای ملی ایرانیان آمریکا معتقد است که جمعیت ایرانی-آمریکایی‌ها بیش از یک میلیون نفر است.
برخی گزارش‌ها جمعیت ایرانیان در جنوب کالیفرنیا را به تنهایی تا نیم میلیون نفر گزارش کرده‌اند. یک مطالعه غیررسمی در مؤسسه فناوری ماساچوست نیز این تعداد را در جنوب کالیفرنیا ۶۰۰٬۰۰۰ نفر ذکر کرده‌است. در حالیکه آمارهای رسمی، تعداد ایرانیان در کل ایالت کالیفرنیا را کمتر از ۱۶۰ هزار نفر عنوان کرده‌است.
صحت هیچ‌یک از این تخمین‌ها به‌طور رسمی و اصولی تأیید نشده‌است.

پیشینه

ایرانیان سال‌های زیادی است که در جامعه آمریکا حضور دارند. بطوریکه نخستین ایرانی که رسماً تابعیت ایالات متحده آمریکا را پذیرفت میرزا محمد علی حاج سیاح (معروف به حاجی سیاح) بود که در جنبش مشروطه ایران نیز شرکت داشت.

مهاجرت اقلیت‌های مذهبی

براساس «برنامه لوتنبرگ برای ایرانی‌ها» که در سال ۱۹۹۰ در کنگره ایالات متحده آمریکا تصویب شد، اتریش به عنوان مسیری برای عبور مردم یهودی، مسیحی و بهایی ایران به آمریکا عمل می‌کند.

توزیع جغرافیایی

از نظر توزیع جغرافیایی، نیمی از کل ایرانیان مقیم آمریکا در کالیفرنیا متمرکز شده‌اند. در این میان تهرانجلس دارای شهرت همگانی در میان ایرانیان است. با این حال گروه‌های بسیار بزرگی از ایرانیان آمریکایی نیز در ایالت نیویورک، شهرهای مختلف تگزاس، و مناطق همجوار واشینگتن دی سی در ویرجینیا و مریلند، و نیز در شهرهای سیاتل و آتلانتا قرار دارند و تقریباً هر دانشگاه بزرگ آمریکایی یک باشگاه دانشجویی یا انجمن ایرانی یا فارسی زبان دارد.
گاه نیز دیده شده که برخی زیرگروه‌های خاص مذهبی یا اقوام معینی در برخی شهرها در تعداد بیشتری متمرکز شده‌اند. به‌طور نمونه، شهر نشویل در تنسی دارای جمعیت بالایی (نزدیک به ۸۰۰۰ نفر) کُرد (و در واقع بیشترین تمرکز جمعیتی کردها در میان شهرهای آمریکا) است. و یا می‌توان از باپتیست های ایرانی مقیم دالاس نام برد و یا ایرانیان یهودی در بورلی هیلز یا نیویورک. و نیز در سال‌های اخیر، مندائیان زیادی در شهر سن آنتونیو در تگزاس اقامت داده شده‌اند.

ایرانیان کالیفرنیا

ایرانیان اغلب به جهت خوش آب و هوا بودن و تشابه اقلیمی کالیفرنیا به ایران جذب این ایالت می‌شوند. حتی هوای آلوده و ترافیک سرسام آور کلانشهر لس آنجلس بی شباهت به تهران نیست. اکثر ایرانیان این ایالت در جنوب کالیفرنیا، یعنی درون و حول و اطراف لس آنجلس بزرگ اسکان دارند. اما جمعیت قابل توجهی ایرانی نیز در شمال کالیفرنیا در سان فرانسیسکو و سن حوزه قرار دارند. دسته اخیر بیشتر جذب صنایع پیشرفته و مشاغل فناوری در دره سیلیکون و دانشگاه‌های مرغوب این مناطق می‌شوند. اما ایرانیان در تقریباً تمامی شهرهای کالیفرنیا حضور دارند. بطور نمونه فرزنو به تنهایی نزدیک به ۳۰۰۰ ایرانی ساکن دارد. همینطور ساکرامنتو و سن دیگو که تعداد بیشتری ایرانی در خود جای داده اند.

ایرانیان تگزاس

تگزاس همچنین دارای جمعیت زیادی ایرانی‌تبار و فارسی‌زبان (افعان) است. تعداد ایرانیان تگزاس به قدریست که یک کتاب هم در مورد آن چاپ شده است. از ناموران کنونی و یا سابق این گروه می‌توان مهرنوش (خواننده)، سوزان روشن، هوشنگ انصاری، انوشه انصاری، شان دایوری، ایمان حاجی هاشمی و فریناز کوشانفر را نام برد. بسیاری از اینان همانند امید کوکبی، مصطفی چمران، کمال خرازی، و ابراهیم یزدی نیز از دانشگاهیان مقیم یا دانش آموختگان این ایالت بوده‌اند. بیشتر این افراد مقیم هیوستون بوده اند، جایی که بیست و پنج سال پیش (یعنی در سال ۱۹۹۴) حدود ۵۰٬۰۰۰ نفر ایرانی ساکن بودند. از سوی دیگر همچنین امروزه گفته میشود افزون بر ۳۰۰۰۰ ایرانی در کلانشهر دالاس نیز سکونت دارند. خبرنامه هفتگی «شهروند دالاس» بصورت رایگان از سال ۱۳۷۸ تا کنون بطور مرتب منتشر می‌شود. نفوذ و اقتدار ایرانیان دالاس به قدریست که در آوریل ۲۰۱۹ وزیر امور خارجه آمریکا مایک پومپئو پشت درهای بسته با افراد سرشناس جامعه ایرانیان آمریکا در این شهر دیدار و گفتگو کرد.
هیل کانتری تگزاس نیز بی شباهت به مناطق خوش آب و هوای زاگرس و خوزستان نیست و لذا آستین و سن آنتونیو (هر کدام لااقل با بیش از ۳۰۰۰ ایرانی بطور تخمین) تعداد زیادی مهاجر خوزستانی و شیرازی دارد. ایرانیان شهرهای آستین و هیوستون نیز از دیرباز (یعنی حتی قبل از انقلاب) جذب مشاغل شرکت‌های بزرگ نفتی و تجاری و صنایع پیشرفته فناوری پزشکی در آستین و هیوسون می‌شده‌اند. دانشگاه تگزاس در آستین حتی در سالیان پس از انقلاب ایران از بزرگ‌ترین مراکز دانشگاهی برای تحصیلات تکمیلی ایرانیان مهاجر بوده است.
در دوره پهلوی شهر سن انتونیو یکی از بزرگترین مراکز تعلیم پرسنل نیروی هوایی شاهنشاهی ایران بود و خلبانان ایرانی زیادی در پایگاه نیروی هوایی لاکلند دوره دیدند. در زمان انقلاب سال ۵۷، محمدرضاشاه پهلوی بهمراه همسرش فرح پهلوی در نوامبر سال ۱۹۷۹ پس از ترک ایران، در این شهر بمدت ۲ هفته اقامت داشتند و از تجهیزات پزشکی یکی از مراکز درمانی نیروی هوایی این شهر بنام مرکز پزشکی ویلفورد هال جهت بهبودی حال شاه بهره جستند.

موفقیت

ایرانیان مقیم آمریکا، از تحصیلکرده‌ترین گروه های نژادی در کشور آمریکا محسوب می‌شوند.
بر طبق یکی از پژوهش‌های مؤسسه فناوری ماساچوست، این گروه مهاجر ۵۰٪ بالاتر از حد میانگین جامعه در ایالات متحده درآمد کسب می‌کنند و از گروه‌های موفق جامعه آمریکا محسوب می‌گردند. بگفته برخی منابع، سهم ایرانیان در اقتصاد ایالات متحده ۴۰۰ میلیارد دلار است.
بر طبق اداره آمار آمریکا در سرشماری سال ۲۰۰۰، نزدیک به ۲۷٪ ایرانیان آمریکایی دارای مدرک کارشناسی ارشد به بالا بودند که این میزان در میان گروه‌های مهاجر آمریکایی دارای رتبه نخست است. بیش از ۵۶٪ ایرانیان مقیم آمریکا دارای مدرک کارشناسی هستند که در میان ۶۷ گروه مهاجر آمریکا دارای رتبه دوم است.
اما از طرفی نیز بر طبق گزارشی دیگر، تعداد دانشجویان ایرانی در مقاطع پیشرفته دانشگاهی در سال‌های اخیر سیر نزولی داشته‌است.

مشاهیر

به غیر از مشاهیر ایرانیان-آمریکایی همانند سهیلا وحدتی، پیر امیدیار، بیژن پاکزاد، فیروز نادری، لطفی زاده، شهره آغداشلو، آندره آغاسی، علی جوان، کامشاد کوشان، سینا تمدن (Apple computers)، امید کردستانی، رودابه بختیار (CNN)، کریستین امان‌پور، کاترین بل (بازیگر)، مریم میرزاخانی و انوشه انصاری که شناخته شده همگان در امواج خبری بوده‌اند، بسیاری از ایرانیان آمریکا در سطوح شهری و در محل زندگی خود حضوری بسیار فعال داشته‌اند.

سینما

در زمینه صنعت نمایش و فیلمسازی نیز می‌توان از داریوش خنجی مدیر فیلم‌برداری بسیاری از فیلم‌های موفق سینمای هالیوود، امیر مکری مدیر فیلم‌برداری تبدیل‌شوندگان: نیمه تاریک ماه، فرهاد صفی‌نیا فیلم‌نامه‌نویس و رامین جوادی آهنگساز معروف هالیوود و آهنگساز سریال‌های فرار از زندان، بازی تاج و تخت و باب یاری تهیه‌کننده سینمای هالیوود و مالک چهار شرکت تولید فیلم در کشور آمریکا نام برد.
شهردار هیوستون به افتخار فیلم میراث‌دار: افسانه عمر خیام ساخته کیوان مشایخ اهل هیوستون، ۲۶ ژوئن ۲۰۰۵ را روز میراث‌دار (Keeper Day) نامید.

اهدائیات

بطور نمونه، در سال ۲۰۰۶ در تگزاس، گیتی و علی صابریون مقیم شهر هیوستون ۱۰ میلیون دلار آمریکا به مرکز سرطان ام. دی. اندرسون دانشگاه تگزاس اهدا نمودند
در سال ۲۰۰۴، هوشنگ انصاری و شهلا انصاری با اهدای ۱۵ میلیون دلار، مرکز پژوهش‌های یاخته بنیادی را در دانشگاه کرنل تأسیس نمودند.
در لس آنجلس دانشگاه کالیفرنیای جنوبی نیز در سال ۲۰۰۷ دریافت‌کننده اهدای ۱۷ میلیون دلاری یک مهندس ایرانی بود
دانشگاه کالیفرنیا، ارواین هدیه‌ای ۳۰ میلیون دلاری از یک مرد ایرانی به نام «معراج» دریافت نمود.
در سانفرانسیسکو، دانشگاه ایالتی سان فرانسیسکو بزرگ‌ترین هدیه خود را از یک زوج دیگر ایرانی بنام ندا و مانی مشعوف به مبلغ ۱۰ میلیون دلار دریافت کرد
بیمارستان Swedish Covenant Hospital در شیکاگو دریافت‌کننده هدیه ۴ میلیون دلاری از یک ایرانی خیّر دیگر بود.
دانشگاه ایالتی پورتلند حتی به پاس هدیه ۸ میلیون دلاری دکترفریبرز مسیح، دانشکده مهندسی خود را به نام او تغییر داد.

پولشویی از طریق ترکیه

در سال ۲۰۱۸ و همزمان با بالا رفتن قیمت ارز درایران پلیس ترکیه در مهر ۱۳۹۷ حکم بازداشت ۴۱۷ نفر را به اتهام انتقال پول به آمریکا صادر کرد. این افراد دلار را از ایران به ترکیه منتقل و سپس از دستگاه دستگاه‌های خود پرداز در مبالغ کم به آمریکا انتقال می‌دادند. مبلغ منتقل شده حدود نیم میلیارد دلار بود که به ۲۸۰۸۸ حساب که بعضاً متعلق به یهودیان ایرانی مقیم آمریکا بوده منتقل گردید. گروه گولن و پ ک ک به اعتقاد ترکیه از دریافت کنندگان دیگر این مبالغ بوده‌اند.