مدرس خصوصی

مدرس خصوصی یا معلم خصوصی یا مربی به هر آموزگاری گفته می‌شود که تدریس خصوصی انجام می‌دهد. آموزش و پرورش در سایه عنوان آموزشهای خصوصی است که خارج از جریان اصلی نظام آموزش و پرورش ارائه می‌شود.
به طور معمول یک مدرس خصوصی به دانش آموزی که در یک یا چند موضوع درسی ضعیف است کمک می‌کند. همچنین یک معلم خصوصی ممکن است برای ارائه آموزش به دانش آموزی که امکان حضور در مدرسه ندارد تعیین شود.
در ایالات متحده آمریکا اصطلاح "tutor" (مربی) به طور کلی به کسی گفته می‌شود که آموزشهای حرفه‌ای در یک زمینه ارائه می‌دهد.

انگلیسی و ایرلندی مدارس متوسطه

در انگلیس و ایرلند، مدارس متوسطه با  آموزگار فرم  مسئول آموزش به یک فرم یا کلاس از دانش آموزان در یک سال خاص هستند (حداکثر ۳۰ نفر دانش آموز). آنها معمولاً کار در تیم‌های سالانه و تحت راهنمایی یک راهبر یا معلم فعالیت می‌کنند. مربیان در این روش رابط بین مدرسه و اولیای دانش آموزان هستند و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان را به والدین آنها گزارش می‌کنند.

تدریس خصوصی در آسیا

در کره جنوبی حدود ۹۰ درصد از دانش آموزان ابتدایی نوعی از سایه آموزش و پرورش در سایه را دریافت می‌کنند. در هنگ کنگ در حدود ۸۵ درصد از دانش آموزان دبیرستانی سال بالا آموزش خصوصی می‌بینند. 60 درصد از دانش آموزان ابتدایی در بنگال غربی هند و ۶۰ درصد از دانش در قزاقستان تدریس خصوصی دارند.
تقاضا برای تدریس خصوصی در آسیا رشد شدیدی دارد که تاحدودی به دلیل طبقه‌بندی سیستم آموزش و پرورش، مسائل فرهنگی و کاستی‌های آموزش عمومی همراه با رشد ثروت و افزایش خانواده‌های کم جمعیت است. از این رو آموزش و پرورش تبدیل به یک صنعت خصوصی سودآور شده است که کسب و کار فراوانی به دنبال داشته است.
در کامبوج، تدریس خصوصی توسط معلمان ارائه می‌شود؛ در حالی که در هنگ کنگ توسط افراد، شرکت‌های کوچک یا شرکت‌های بزرگ صورت می‌گیرد. در مغولستان، آموزش‌های خصوصی، فیزیکی و عملی هستند در حالی که کارآفرینان در کره جنوبی از کامپیوتر و دیگر اشکال فناوری استفاده می‌کنند.

هزینه‌های آموزش خصوصی

برخی از مطالعات هزینه‌های مرتبط با «آموزش و پرورش در سایه» را مطالعه کرده‌اند. در پاکستان به طور متوسط، تدریس خصوصی برای هر کودک $۳٫۴۰ در ماه در سال ۲۰۱۱ بوده است. در هند، میانگین هزینه‌ها پایین‌تر بوده اما هنوز هم برابر با حدود ۲ دلار در هر ماه برآورد شده است.
در ایالات متحده، بازار تدریس خصوصی بخش بخش شده است. برخی موسسات تدریس خصوصی آنلاین توانسته‌اند به سکویی برای جذب مدرسان خصوصی تبدیل شوند. برای مثال یکی از این سایتها دارای بیش از ۳۴۰۰۰ آموزگار ثبت شده در کالیفرنیا همراه با نرخ تدریس آنهاست.
اما در ایران بازار تدریس خصوصی به شدت غیرشفاف است و هزینه های بسیار پراکنده ای در مورد آن شنیده می شود. از دانشجویان سال اول دانشگاه های معتبر تا کسانی که مولف کتاب های برتر کمک آموزشی هستند، تدریس خصوصی انجام می دهند و همین امر باعث شده است قیمت تدریس خصوصی از قیمت های بسیار پایین در حد ساعتی 20 هزار تومان تا ساعتی 2 میلیون تومان متغیر باشد. قیمت تدریس خصوصی به صورت کلی به موارد زیر بستگی دارد:
1. مقطع تدریس:
هزینه تدریس خصوصی مقاطع مختلف درسی متفاوت است، به ترتیب از کمترین قیمت تا بیشترین قیمت به این صورت است، ابتدایی، متوسطه اول، متوسطه دوم و کنکور.
2. توانایی تدریس استاد:
قطعا هرچه توانایی تدریس استاد بالاتر باشد، نرخ تدریس او نیز افزایش می یابد. چرا که استادان تواناتر، وقتشان پرتر است و زمان خالی کمتری دارند. مهمترین نشانه توانایی استاد، شاگردان موفق قبلی او و همچنین مدارسی است که در آنها تدریس می کند. مثلا اگر استادی در رزومه خود رتبه های برتر کنکور را داشته باشد، یا در مدارسی مانند علامه حلی تدریس کرده باشد و یا مولف کتاب های کمک آموزشی معتبر باشد، قطعا توانایی بالایی دارد.
3. زمان برگزاری کلاس خصوصی:
کلاس خصوصی در زمان های امتحان یا نزدیک به روزهای امتحان هزینه بیشتری دارد.
4. محل برگزاری کلاس خصوصی:
اینکه کلاس در منزل استاد برگزار شود، یا آموزشگاه یا منزل شاگرد می تواند در حد 30 درصد قیمت ها را تغییر دهد. همچنین قیمت کلاس های خصوصی در شهرستان ها معمولا حدود 20 تا 50 درصد (بسته به اینکه شهرستان چقدر بزرگ است)، از تهران کمتر است.
به‌صورت کلی می توان گفت هزینه تدریس خصوصی از 20 هزار تومان شروع می شود و معمولا در نهایت به 450 هزار تومان می رسد. قیمت های بالاتر از 450 هزار تومان، موارد انگشت شماری هستند که گاهی نیز بدون اینکه واقعا کیفیت کلاس بالا باشد، صرفا بخاطر شهرت استاد اتفاق می افتد. به‌صورت دقیق تر برای مقطع پایه (شامل ابتدایی، متوسطه اول و دوم) هزینه های تدریس به‌صورت زیر است:
دانشجویان و فارغ التحصیلان جوان که تجربه تدریس محدودی دارند: 20 تا 50 هزار تومان.
دانشجویان و فارغ التحصیلان باتجربه یا معلمان مدارس: 50 تا 150 هزار تومان.
استادان باتجربه که در گذشته دانش آموزان موفق زیادی داشته اند یا در مدارس برتر (مانند علامه حلی و انرژی اتمی) تدریس داشته اند: 150 تا 450 هزار تومان.
و برای مقطع کنکور هزینه ها حدود 30 درصد از موارد ذکر شده بالاتر است.

اثربخشی

در بسیاری از کشورها افراد می‌تواند بدون دیدن آموزش خاصی تبدیل به معلم خصوصی شوند. در برخی از کشورها از جمله کامبوج، گرجستان، قزاقستان، لائوس و تاجیکستان، معلمان با تدریس خصوصی بعد از ساعت کلاس درآمد مکمل به دست می‌آورند. به دلیل کم بودن حقوق معلمان، این کار به نوعی ضرورت جهت تأمین هزینه‌های معلمان تبدیل شده است.
تدریس خصوصی همیشه در افزایش پیشرفت تحصیلی مؤثر نیست. گاه در برخی از مدارس، دانش آموزان از کلاس می‌گریزند یا در کلاس به دلیل خستگی پس از مدرسه به خواب می‌روند. این کار باعث کم اثر شدن آموزش و پرورش عمومی می‌شود.