صفرمراد نیازف

کودکی

صفرمراد ۱۹ فوریه ۱۹۴۰ در روستای قبچاق، ترکمنستان متولد شد. پدرش آتامراد آنانیازف در بحبوحه جنگ جهانی دوم در ۲۴ دسامبر ۱۹۴۲ در جنگ‌های قفقاز در روستای دیگوریان چیکولا، منطقه اوستیای شمالی اسیر گشته و بلافاصله توسط نیروهای آلمان به ضرب گلوله کشته و بقیه؟ افراد خانواده را در حادثه زمین لرزه سال ۱۹۴۸ عشق آباد از دست داد.

جوانی

او با درجه ممتاز ازدبیرستان فارغ‌التحصیل شده و در سال ۱۹۶۲ به عضویت حزب کمونیست درآمد و در سال ۱۹۶۷ در رشته مهندسی انرژی از دانشگاه پلی تکنیک لنینگراد فارغ‌التحصیل شد.

ریاست جمهوری ترکمنستان

با اینکه مقام ریاست جمهوری برای او تثبیت شده بود ولی در ۲۷ اکتبر ۱۹۹۰ با آرای ۹۸٫۳٪ مردم به ریاست جمهوری ترکمنستان انتخاب شد. در سال ۱۹۹۲ پس از تدوین و تصویب قانون اساسی به پیشنهاد نیازف انتخابات دیگری برای انتخاب رئیس‌جمهور جدید که خودش تنها نامزد آن بود برگزار شد که با اکثریت قریب به اتفاق ۹۹٫۵٪ رای‌دهندگان به او رأی دادند.
در ۲۲ اکتبر ۱۹۹۳ به تصمیم مجلس خلق (پارلمان) لقب ترکمن‌باشی کبیر به معنی رئیس تمام ترکمنهای جهان به وی اعطا شد.
در نیمه دوم سال ۱۹۹۳ پیشنهادی از سوی حزب دموکراتیک ترکمنستان (حزب کمونیست سابق) جهت افزایش و گسترش قدرت رئیس‌جمهور مطرح شد که در ژانویه همان سال در یک همه‌پرسی ملی در این مورد، اکثریت قریب به اتفاق رای‌دهندگان از ایده حمایت کردند.
در سال ۱۹۹۹ صفرمراد نیازف از طرف شورای مصلحت ملی به عنوان رئیس‌جمهوری مادام العمر ترکمنستان درآمد و در آوریل سال ۲۰۰۲، با اینکه در ارتش خدمت نکرده بود با ارتقا به درجه سپهبدی به فرماندهی کل ارتش منصوب شد.

حادثه تروریستی

در نوامبر سال ۲۰۰۲ نیازف در حین رانندگی با اتومبیل شخصی در عشق آباد با کامیونی تصادف نمود که هیچ آسیب و صدمه‌ای ندید. پس از این واقعه نیازف ادعا کرد که این حادثه تروریستی بوده و می‌خواستند او را بکشند و در این حادثه بوریس شیخ مرادف وزیر امور خارجه و امام بردی اقلیموف وزیر کشاورزی را متهمان و برنامه ریزان این اقدام تروریستی معرفی کرد که خواهان براندازی حکومت وی را داشته‌اند.

مرگ

نیازف به دلیل بیماری دیابت و نارسایی قلبی در اواخر عمر وضعیت سلامتش رو به وخامت بود و نهایتاً در ۲۱ دسامبر سال ۲۰۰۶ به دلیل نارسایی قلبی از دنیا رفت. برخی در تاریخ مرگ او اختلاف نظر داشته و مدعی هستند که او چند روز قبل از آن جان باخته‌است.
صفرمراد نیازف در ۲۴ دسامبر در آرامگاه خانوادگی خود در روستای قبچاق واقع در ۱۵ کیلومتری عشق آباد به خاک سپرده شد.

مرگ نیازف و پیامدهای سیاسی

با این حال که تغییر قدرت سیاسی پس از مرگ نیازوف بود به ظاهراً آرام بود ولی هیچ‌یک از این بحران‌ها آشکار نشد.
بلافاصله پس از مرگ نیازوف بر اساس قانون اساسی پس از مرگ رئیس‌جمهور وظیفه اداره دولت و مجلس را به عهده شورای امنیت کشور بوده و بایستی شرایط را جهت برگزاری انتخابات جدید را مهیا نماید.
گروه‌های سیاسی قرار بود عوض بردی آتایف برای ریاست جمهوری معرفی کنند ولی بعداً به دلیل پرونده جنایی و سوابق آتایف در آخر پس از مشورت او را از گزینه ریاست جمهوری کنار زدند. پس از چانه زنی‌ها و گفتگو همه گروه‌های سیاسی، معاون اول نیازف که با حفظ سمت وزیر بهداشت و درمان نیز بود قربانقلی محمد بردی محمداف را منتخب مقام ریاست جمهوری اعلام کردند.
شواری امنیت امنیت کشور هفت روز عزای عمومی اعلام کرد. مرگ نیازف برای مردم ترکمنستان خیلی سریع و غیرمنتظره بود.

کیش شخصیتی

عنوان "ترکمن باشی" (ترجمه تحت‌اللفظی - رئیس ترکمنهای جهان)، پس از "ترکمن باشی بزرگ " به صفرمراد نیازف رسماً اختصاص داده شد. قبل از تصویب رئیس‌جمهور مادام العمر نیازف سعی داشت ترکمنستان را به حکومت پادشاهی تغییر بدهد و از لقب و عنوانی مانند شاه یا سردار در خطابه‌ها استفاده کند ولی با مخالفت‌های از سوی گروه‌ها و حزب کمونیست ترکمنستان روبرو شد و در آخر نتوانست ایده خود را عملی کند و دلیل آن ترس از به قدرت رسیدن فرزند او بود؛ ولی او همچنین در رواج عنوان غیررسمی "سردار" (رهبر) موفق بود.
از اقدامات عجیب و غریب او می‌توان تغییر نام شهرها و روستاها از جمله کراسنوودسک به ترکمن شهر یا خیابان و ابنیه‌ها و اماکن ی مهم یا به پیشنهاد یکی از وزرا، نامیدن ترکمنستان به ترکمنستان نیازف همانند عربستان سعودی یا اردن هاشمی که با شکست و نارضایتی عمومی همراه بود.

کتاب روحنامه

صفرمراد نیازوف کتابی سرشار از نصایح همانند قابوسنامه بنام روحنامه خطاب به ملت ترکمن نوشته که در ترکمنستان جایگاهی هم ارز قرآن، به آن داده شده‌است با یک موشک روسی باصرف هزینه‌ای بیش از؟ ???? دلاراز پایگاه فضایی بایکونور قزاقستان به فضا فرستاده شد و به چندین زبان ترجمه شده‌است.

منبع و پیوند به بیرون

ویکی‌پدیای روسی | Ниязов, Сапармурат