کاندوم

کاندوم (به انگلیسی: Condom) یا کاپوت یا لباس کار، پوششی کشسان است که به عنوان یک مانع فیزیکی از تماس مستقیم آلت تناسلی مرد با اندام شریک جنسی او و ورود اسپرم به دستگاه تناسلی زن جلوگیری می‌کند. این وسیله به منظور پیش‌گیری از بارداری و همچنین جلوگیری از انتقال میکرو ارگانیسم‌های بیماری‌زا و انتقال بیماری‌های آمیزشی به کار می‌رود. سطح برخی کاندوم‌ها برای بالا بردن اطمینان در جلوگیری از بارداری، از مایع اسپرم‌کُش پوشیده شده‌است. این پوشش در زمان روابط جنسی وارد مقعد یا واژن شریک جنسی می‌شود. جنس این لایه از لاتکس است.

تاریخچه

قدیمی‌ترین اشاره به کاندوم مربوط هزار سال قبل از میلاد مسیح است و اشاره به کاغذهایی ابریشمی دارند که روغن اندود شده‌اند. در تصاویر به جا مانده از تمدن مصری‌ها هم نوعی از حفاظ در نوک آلت مردان مشاهده شده‌است. نقاشی‌های روی غارها نیز با حدس و گمان به استفاده از کاندوم اشاره دارد. تاریخچه کاندوم در اروپا از قرن شانزدهم میلادی آغاز می‌شود. در سال ۱۵۴۰ که بیماری آمیزشی سفلیس همه گیر شده بود، پزشکی ایتالیایی به نام گابریل فالوپیو، کاشف لوله‌های رحم یا لوله‌های فالوپ، دربارهٔ سفلیس نوشت و استفاده از کیسه چندلایه پارچه‌ای خیسانده شده در محلولی از نمک یا گیاهان دارویی را برای مردان علاقه‌مند به آمیزش جنسی توصیه کرد. بعدها در دوره رنسانس ساخت کاندوم از روده و مثانه حیوانات متداول شد اما این کاندوم‌ها گران بودند و دسترسی به آن‌ها مشکل بود و در نتیجه اغلب هر کاندوم چندین بار استفاده می‌شد.
هنگامی که چارلز گودیر در سال ۱۸۴۴ فرایند ولکانیزاسیون لاستیک یا افزودن گوگرد و سایر مواد شیمیایی به لاستیک را ابداع کرد و اعلام کرد که این فرایند آن را انعطاف‌پذیرتر می‌کند، ناخواسته باعث آغاز عصر کاملاً جدیدی در پیش‌گیری از بارداری با ساخت کاندوم‌های لاستیکی شد. کاندوم‌های لاستیکی قابلیت کش‌آمدن داشتند و مانند کاندوم‌های روده گوسفند به سادگی پاره نمی‌شدند. با این حال کاندوم‌های لاستیکی هنوز بسیار ضخیم بودند، و مشکل استفاده چندباره به جای خود باقی بود.
اختراع لاتکس در دهه ۱۹۲۰ تحول جدیدی در استفاده از کاندوم را به وجود آورد. کاندوم‌های لاتکس مستحکم‌تر و نازک‌تر از کاندوم‌های لاستیکی بودند و تاریخ انقضای ۵ ساله (در مقایسه با سه ماه برای کاندوم لاستیکی) داشتند و مهمتر این که با توجه به ارزان بودن‌شان یک‌بارمصرف بودند. استفاده از کاندوم با به بازار آمدن قرص‌های پیش‌گیری از بارداری در دهه ۱۹۶۰ کاهش يافت، اما در دهه ۱۹۸۰ با ظهور بیماری ایدز دوباره فروش کاندوم بالا رفت.
باتوجه به این که لاتکس باید به صورت تازه استفاده شود بیشتر کارخانه‌های آن در مالزی، تایلند یا دیگر کشورهای استوایی که دارای دسترسی مستقیم به لاتکس هستند تأسیس می‌گردند.

گونه‌ها

کاندوم‌ها دارای دو دستهٔ اصلی «زنانه» و «مردانه» هستند.

کاندوم مردانه (خار دار، فضایی و…)

کاندوم مردانه پوششی است که روی آلت راست شدهٔ مرد کشیده می‌شود. کاندوم در صورت استفادهٔ درست می‌تواند تا ۸۶–۹۵ درصد از بارداری ناخواسته و انتقال ایدز و هپاتیت سی و دیگر بیماری‌های آمیزشی جلوگیری کند. کاندوم مردانه در درمان انزال زودرس مردان نیز کاربرد دارد و برای بهبود توان نعوظ در مردان پیر یا کم‌توان نیز به کار می‌رود . برای جلوگیری از شیوع بیماری‌هایی مانند HIV نقش مؤثری دارد.

کاندوم زنانه (ضد HIV)

کاندوم زنانه را طرف مؤنث رابطه داخل واژن خود قرار می‌دهد. در صورت استفاده صحیح، پزشکان این کاندوم را یک وسیله مناسب و کاملاً مؤثر در پیش‌گیری از بارداری و ابتلا به بیماری‌های مقاربتی می‌شناسند و توصیه می‌کنند. کاندوم زنانه (FEMIDOMS) بلندتر از کاندوم مردانه بوده و دارا دو حلقه می‌باشد. قیمت آن از کاندوم مردانه گرانتر و کاربرد آن نیز دشوارتر است. کارایی کاندوم‌های زنانه ۷۵ درصد است و برای زنانی مناسب است که نمی‌توانند شریک جنسی خود را متقاعد به پوشیدن کاندوم مردانه بکنند. هرگز نباید کاندوم زنانه و مردانه را هم‌زمان استفاده کرد زیرا احتمال پارگی کاندوم و انتقال ترشحات بالا می‌رود.
برای جلوگیری از انتقال ویروس‌هایی مانند اچ‌آی‌وی، هپاتیت نوع ب و ث جنس کاندوم باید لاتکس یا پلی‌یورتان باشد.

کاندوم ضد HIV

متخصصان عرصه سلامت استفاده از کاندوم در روابط جنسی را به شدت توصیه می‌کنند تا از یک طرف جلوی بارداری‌های ناخواسته گرفته شود و هم از سوی دیگر، احتمال انتقال بیماری‌های مقاربتی از جمله اچ آی وی از بین برود.
به نقل از سایت «upi»، محققان در دانشگاه A&M تگزاس در حال ساخت نوعی کاندوم هستند که از جنس لاتکس مرسوم نیست و گفته می‌شود در صورت پاره شدن کاندوم، قادر به کشتن ویروس‌هایی مثل اچ آی وی است.
جنس این کاندوم از هیدروژل (نوعی از «الاستومر»، پلیمری با قابلیت ارتجاعی) است و آنتی‌اکسیدان‌هایی که از گیاهان به دست آمده و ویژگی ضد اچ آی وی دارند، به آن اضافه شده‌است.
سازندگان معتقدند این محصول حتی قادر به بالا بردن لذت جنسی است و به این ترتیب مردم به استفاده از آن تشویق می‌شوند. آن‌ها می‌گویند در صورت نهایی شدن این محصول، انقلابی در پیشگیری از اچ آی وی رخ خواهد داد. این کاندوم احتمالاً تا ۶ ماه دیگر به مرحله آزمایش می‌رسد.

کاندوم خاردار

نوعی دیگر از کاندوم وجود دارد که به کاندوم خاردار معروف است.
این کاندوم‌ها معمولاً مورد استقبال زوجینی می‌گردد که قصد رسیدن به اوج لذت در مقاربت را دارند.
همچنین آقایان و خانم‌هایی که در مقاربت‌های خود می‌خواهند یک رابطه خشن را تجربه نمایند به سراغ این نوع کاندوم‌ها می‌آیند.
علاوه بر موارد بالا دسته ای دیگر که استفاده از این محصول به آن‌ها توصیه می‌گردد آقایانی هستند که احساس می‌کنند دهانه واژن کمی عریض است و مورد تحریک واقع نمی‌شود.

کاندوم لاتکس

پر مصرف‌ترین و پرفروشترین نوع کاندوم است. لاتکس غالباً از درختانی در مناطق استوایی به دست می‌آید و در واقع ذرات بسیار ریز پلیمر در یک محلول آبی ست.

کاندوم غیر لاتکس

افرادی که به لاتکس حساسیت دارند معمولاً از این کاندوم استفاده می‌کنند.

کاندوم پوست بره

این کاندوم معمولاً توسط افرادی استفاده می‌گردد که به لاتکس حساسیت دارند و همچنین می‌خواهند در رابطه جنسی بیشترین لذت را داشته باشند.
دقت کنید که این کاندوم‌ها تنها در پیشگیری از بارداری مؤثر هستند و به دلیل منافذ ریز تأثیری در پیشگیری از بیماری‌های مقاربتی ندارند.

کاندوم اسپرم کش

این نوع کاندوم معمولاً دارای اثربخشی بالاتری در جلوگیری از بارداری هستند.

کاندوم زنانه

این کاندوم‌ها در مواردی که درست استفاده شوند تا ۹۵ درصد امکان موفقیت دارند معمولاً به دلیل دشواری در استفاده کمتر استفاده می‌شوند.

کاندوم روان‌ساز شده

کاندوم‌های روان‌ساز شده معمولاً در مواردی که خشکی واژن وجود دارد استفاده می‌گردد.

کاندوم بسیار نازک

کاندوم‌های خیلی نازک عموماً برای افزایش لذت جنسی کارایی دارند اما به دلیل آسیب‌پذیری دارای اثربخشی پایین‌تری نسبت به سایر کاندوم‌ها هستند. پارگی در این کاندوم‌ها معمولاً بسیار بالا است.

کاندوم‌های نوظهور

اثربخشی این کاندوم‌ها مانند کاندوم لاتکس است تنها تفاوت در نوع بسته‌بندی آن و تنوع آن است.

کاندوم طعم دار

کاندوم‌های طعم دار نیز مانند کاندوم‌های لاتکس هستند و تنها تفاوت آن‌ها در طعم‌های افزوده شده به آن‌ها است. برای جلوگیری بو بد استفاده می‌شود

روش استفاده از کاندوم مردانه

استفاده از کاندوم مردانه باید پیش از شروع نزدیکی آغاز شود زیرا ترشحاتی که مردان پیش از انزال کامل دارند، ممکن است حاوی ویروس‌هایی نظیر اچ‌آی‌وی باشد و باعث سرایت بیماری گردد؛ همچنین در مواردی که بیم بیماری نیست برای کاهش احتمال بارداری ناخواسته باید از تماس با این ترشحات جلوگیری کرد چون احتمال وجود اسپرم در آن‌ها صفر نیست.
کاندوم را باید بر روی آلت در حال نعوظ (راست شده) کشید و از آن طوری استفاده کرد که فضای خالی کوچکی در انتهای آن باقی بماند تا در زمان انزال مایع منی در آن جمع شود. کاندوم باید تمامی طول آلت مردانه را تا ته بپوشاند. بلافاصله پس از انزال، در حالی که آلت هنوز در حالت نعوظ قرار دارد، باید نزدیکی را خاتمه داد و کاندوم مردانه را درآورد. خروج بایستی با گرفتن لبه کاندوم صورت گیرد تا از سر خوردن کاندوم و نشت منی جلوگیری شود.
هر کاندوم مردانه را باید تنها یک بار استفاده کرد و پس از مصرف از بین برد. در زمان استفاده باید دقت کرد که کاندوم سوراخ نباشد یا در اثر تماس با ناخن یا اجسام دیگر پاره نشود. هم‌چنین قبل از استفاده از کاندوم باید به تاریخ پایان مصرف آن توجه کرد و از استفاده از کاندوم‌های شکننده و چسبناک که احتمال پاره شدن دارند خودداری کرد. باید آن را از حرارت، نور و رطوبت دور نگه داشت زیرا این عوامل احتمال پارگی یا سوراخ شدن آن را افزایش می‌دهد.
در صورت پاره شدن کاندوم مردانه در حین مقاربت، باید مقاربت را بلافاصله متوقف کرده و از کاندوم جدیدی استفاده نمود. هم‌چنین ممکن است استفاده از روش‌های دیگر پیش‌گیری از بارداری در این موارد ضروری باشد .
کاندوم مردانه نباید با مواد چرب (مانند وازلین) آغشته شود چون این مواد باعث صدمه به آن و از بین رفتن خاصیت پیش‌گیری کاندوم می‌شوند. برای لیز کردن کاندوم می‌توان از ژل‌های روان‌کننده (لوبریکانت) مبتنی بر آب که در داروخانه‌ها به فروش می‌رسند استفاده کرد.

تهیهٔ کاندوم

در بسیاری کشورها کاندوم علاوه بر این که از طریق داروخانه قابل تهیه‌است، از طریق مراکز بهداشتی نیز به رایگان قابل تهیه می‌باشد. در ایران، کاندوم مردانه را می‌توان از خانه‌های بهداشت روستایی، مراکز بهداشتی–درمانی روستایی و شهری، درمانگاههای دولتی و کلینیک‌های مشاوره بیماری‌های رفتاری به صورت رایگان دریافت کرد. همچنین تمام داروخانه‌ها در ایران موظفند بدون پرس و جو کاندوم را به هر خریدار، صرف نظر از سن و جنس بفروشند.
همچنین امکان تهیه کاندوم در فروشگاه‌های زنجیره‌ای هم فراهم شده‌است.
در آذر ماه ۹۱ با تصویب دولت وقت، ثبت سفارش واردات کاندوم به عنوان یکی از کالاهای «غیرضروری و لوکس» به کشور ایران ممنوع شد. به گمان برخی هدف این قانون پیشبرد سیاست افزایش جمعیت در کشور و کمک به تولید ملی است. طبق آمار سالانه بیش از ۷۰ میلیون کاندوم در داخل کشور تولید می‌شود. این رقم، سه چهارم نیاز مردم ایران به این کالا را تأمین می‌کند.

کاربرد در روسپی‌گری

به علت نگرانی از گسترش بیماری‌های آمیزشی، روسپی‌خانه‌ها و روسپی‌ها از مصرف‌کنندگان اصلی کاندوم هستند. در کشور چین در شهرهایی که میزان تن‌فروشی بالا است، دستگاه‌های خودکار فروش کاندوم در خیابان‌ها برای افراد با رفتارهای پرخطر در اختیارشان قرار داده شده‌است.
در کشور کامبوج نیز پس از آغاز برنامهٔ گسترش استفاده از کاندوم، نرخ حاملان ویروس اچ آی وی از ۳٫۷ در صد به ۰٫۹ کاهش یافت. اگرچه این برنامه‌ها، به تلاش‌های دولت برای برخورد خشونت‌آمیز با تن‌فروشی ضربه زد.
با این وجود برخی از مشتریان روسپی‌ها، از کاربرد کاندوم خودداری می‌کنند برای نمونه، در آفریقای جنوبی ۴۷٪ در صد کامیون دارانی که با فاحشه‌ها رابطهٔ جنسی دارند همیشه از کاندوم استفاده نمی‌کنند. ۱۳٪ هرگز از آن استفاده نمی‌کنند و ۶۶٪ این افراد نیز اعلام کرده‌اند که نشانه‌های بیماری‌های آمیزشی را در بدن خود مشاهده کرده‌اند.
در کشورهای همچون نیوزلند جریمه‌هایی تا دوهزار دلار برای افرادی که از کاندوم در ارتباط جنسی خود با روسپیان استفاده نکنند در نظر گرفته شده‌است.

تولیدکنندگان عمده کاندوم

در سال ۱۸۸۲، مهاجر آلمانی ژولیوس اشمیت (Julius Schmidt) یکی از بزرگترین و با دوام‌ترین کسب و کارهای کاندوم.Julius Schmid, Inc را در نیویورک سیتی تأسیس کرد (او حرف "t" را از نامش حذف کرد تا کمتر یهودی به نظر برسد). خط‌های کاندوم تولید شده به وسیله Schmid شامل Shieks و Ramses می‌شد.

در ۱۹۳۲، شرکت لاستیک لندن (که قبلاً کسب و کاری عمده فروشی بود که کاندوم‌های آلمانی را وارد می‌کرد) شروع به تولید کاندوم‌های لاتکس، تحت برند Durex نمود. در ۱۹۶۲ شرکت Schmid توسط شرکت لاستیک لندن خریداری شد. در ۱۹۸۷، شرکت لاستیک لندن شروع به تصاحب سایر تولیدکنندگان کاندوم نمود، و در طی چند سال به یک شرکت بین‌المللی تبدیل شد. در سال‌های پایانی دهه ۱۹۹۰، شرکت لاستیک لندن (در آن زمان London International Limited) تمام برندهای Schmid در برند اروپایی خود، Durex ادغام کرد. اندکی بعد،London International توسط Seton Scholl Healthcare (تولیدکننده محصولات مراقبت از پای Dr. Scholl) خریداری شد و Seton Scholl Limited را تشکیل داد.
در ۱۹۳۴ شرکت لاستیک Kokusia در ژاپن تأسیس شد. این شرکت در حال حاضر با عنوان شرکت تولید کاندوم اوکاموتو در دنیا شناخته شده‌است و کاندوم کراون (Crown) را که ۹ سال پیاپی توسط مؤسسه کاندوم دپات (condomdepot) در فلوریدای آمریکا به عنوان برترین کاندوم دنیا شناخته شده‌است را تولید می‌کند. سایت رسمی

شرکت لاستیک Youngs، تأسیس شده توسط Merle Youngs در اواخر قرن نوزدهم در آمریکا، خط Trojan کاندوم‌ها را معرفی کرد. در ۱۹۸۵، شرکت لاستیک Youngs به Carter-Wallace فروخته شد. نام Trojan دوباره در سال ۲۰۰۰ هنگامی که Carter-Wallace به Church and Dwight فروخته شد دست به دست گردید.
در ۱۹۷۰ Tim Black و Philip Harvey انجمن برنامه‌ریزی جمعیت (امروزه به عنوان Adam & Eve شناخته می‌شود) را بنا کردند. انجمن برنامه‌ریزی جمعیت یک کسب و کار سفارش پستی بود که کاندوم‌ها را، با وجود قوانین ایالات متحده ضد فرستادن محصولات ضدبارداری از طریق پست به دانشجویان می‌فروخت. بلک و هاروی از سود شرکت خود برای ایجاد یک سازمان غیرانتفاعی با نام Population Services International استفاده کردند.

در سال ۱۹۷۵، PSI در کنیا و بنگلادش مشغول به فروش کاندوم بود، و امروزه در بیش از شصت کشور مشغول به کار است. در اواخر دهه ۱۹۷۰ هاروی موقعیت خود را به عنوان مدیر PSI رها کرد، اما در اواخر دهه ۱۹۸۰ دوباره یک شرکت غیرانتفاعی را با نام DKT International تأسیس نمود. DKT International که به نام D.K. Tyagi (از رهبران برنامه‌های تنظیم خانواده در هندوستان) نامگذاری شده‌است، سالانه میلیون‌ها کاندوم را با نرخ‌های تخفیف در کشورهای در حال توسعه در تمام دنیا به فروش می‌رساند. DKT می‌خواهد با فروش کاندوم‌ها به جای بخشیدن آن‌ها، در خریداران خود شناخت ارزش استفاده از این ابزار را پیاده کند. یکی از قابل توجه‌ترین برنامه‌های DKT کار آن در اتیوپی است، که در آن سربازان موظفند هربار که پایگاه را ترک می‌کنند باخود کاندوم حمل نمایند. باور بر این است که نرخ ابتلا به HIV در ارتش اتیوپی، حدود ۵٪، کمترین در بین ارتش‌های آفریقایی است.