شهرستان گناباد

جغرافیا و آب و هوای شهرستان گناباد

شهرستان گناباد، جنوبی‌ترین شهرستان استان خراسان رضوی است. این شهرستان در طول شرقی ۴۶–۵۷ تا ۲۷–۵۹ و عرض شمالی ۰۳–۳۴ تا ۵۴–۳۴ قرار دارد. 
مساحت این شهرستان تا قبل از جدا شدن بجستان، ۹٬۵۸۴ کیلومتر مربع است اما در حال حاضر ۹۰۲، ۵ کیلومتر مربع است.
شهرستان گناباد به دلیل واقع شدن در مسیر ارتباطی خراسان رضوی با خراسان جنوبی و سیستان و بلوچستان دارای اهمیت خاصی است.این شهرستان از موقعیت مواصلاتی خوبی برخوردار است. زیرا راه های مواصلاتی مشهد به زابل و زاهدان (شرق ایران)، مشهد به کرمان و بندر عباس (جنوب ایران) و مشهد به یزد و اصفهان (مرکز ایران) از آن می گذرد
گناباد از سه منطقه جغرافیایی براکوه و منطقه دشت گنابادو پسکلوت تشکیل شده منطقه براکوه دارای آب و هوای کوهستانی زمستان‌های سرد و تابستان ملایم است.
شهر گناباد، در فلات براکوه قرار دارداین شهر بر روی دشت هموار قرار داشته و با رشته کوه براکوه ۲۴ کیلومتر فاصله داردبلندترین قله براکوه کوه تیرماهی یا کوه زیبد نام دارداز ارتفاع۲۵۵۷متری قله زیبد تا پسکلوت شهر گنابادشیب نسبتاً ملایمی وجود دارد. بطور کلی شهرستان گناباد در منطقه اقلیم خشک و نیمه صحرایی حاشیه کویر قرار دارد. شهر گناباد تابستان‌های گرمتری نسبت به براکوه دهستان‌های کاخک و زیبد دارد و هوای آن مشابه پسکلوت می‌باشد تابستان‌ها هوا در شب ملایم است بالاترین درجه حرارت به ۵۰ درجه می‌رسد.

کوهستان براکوه

رشته کوه براکوه یا کوه دهستان زیبد مهم‌ترین رشته کوه شهرستان گناباد است
بخش کاخک و دهستان زیبد تماماً در دامنه براکوه قرار دارد مهم‌ترین بلندی شهرستان گناباد قله تیر ماهی است که در کوه زیبد قرار دارد. روستاهای کوهستانی مهم براکوه عبارتند از کاخک - زیبد- کلات - سنو - روچی - سقی - رزو (رضو)
کوه تیرماهی
براکوه دارای دیدنی‌های طبیعی فراوانی است منطقه حفاظت شده زیبد و هلالی دارای انواع حیوانات حیات وحش از جمله قوچ و بز کوهی و آهو است و گونه‌هایی از درختهای جنگلی قدیم از جمله انجیر کوهی - پسته کوهی - تاقوک - گزنه - سرو- شیب- و … وجود دارد گیاهان و بوته‌های هیزم از انواع مختلف و متنوع و گیاهان دارویی مانند شاتره - بیخ - زیره - خارانگبین ریواس - کومای و … وجود دارد.
.
شهر گناباد با بسیاری از روستاهای پیرامون خود همچون مِند، خیبری، دلویی، بیلُند، بهاباد و حتی شهر بیدخت و شوراب در هم تنیده شده‌است و این نواحی نیز تحت پوشش سازمان تاکسی رانی شهرداری گناباد قرار دارند.
شهر گنابد در دشت و فلات سیاه کوه یا رشته کوه قهستان واقع شده‌است. رشته کوه قهستان در منطقه گناباد بیشتر به براکوه و سیاه کوه و کوه تیرماهی زیبد معروف است. قنات‌های گناباد تقریباً همگی از دامنه براکوه ریشه می‌گیرد براکوه تمامی دهستان زیبد و بخش کاخک را در برمی گیرد که آب و هوای کوهستانی و سرد دارد و از دشت یا فلات گناباد سردتر است.

زبان، فرهنگ، آداب و رسوم

زبان و فرهنگ مردم شهرستان گناباد فرهنگ جنوب خراسان است و پیوندهای تاریخی و زبانی با خراسان بزرگ دارد. مردم شهرستان گناباد همگی پیرو مذهب شیعه ۱۲ امامی هستند و تعدادی از دراویش نعمت‌اللهی در شهر بیدخت ساکن هستند. آنها نیزشیعه مذهب می‌باشند. همچنین مقبره ۴ تن از قطب‌های این سلسله در آنجا قرار دارد وبسیاردیدنی است.

زبان

مردم شهرستان گناباد به زبان فارسی و با لهجه جنوب خراسانی که نزدیک به فارسی دری می‌باشد صحبت می‌کنند.

رقص های محلی

    رقص هاي محلي در هر منطقه نشان دهنده فرهنگ مردم و روحيات مردم آن منطقه مي‌باشد دراين روستا برخي از رقص ها انفرادي، برخي دو نفره و برخي دسته جمعي مي‌باشد كه اجراي برخي از آنها بسيار مشكل و سخت مي‌باشد و احتياج به تمرين و مهارت زيادي دارد. بطور كلي به رقص هاي انفرادي در قديم خانم بازي مي‌گفتند. رقص هاي دو نفره معمولا چوب بازي مي‌باشد و رقص هاي دسته جمعي كه به رقص دوره معروف است به شكل خاص مربوط به خود انجام مي‌گيرد كه بسیار ديدني است

مراسم " كف زني "

در ميان انبوه آيين ها و سنن پارسي، شب چله نيز خودنمايي مي كند. مراسم " كف زني " مردم گناباد در شب هاي سرد و طولاني زمستان به ويژه شب چله بهانه اي است براي مهر ورزيدن و استحكام خانواده ها

حمل و نقل و ارتباطات

پایانه مسافربری شهرستان گناباد همه روزه به مقصد مشهد و تهران سرویس دهی دارد.شهرستان گناباد در مسیر کریدور شمال به جنوب (جاده سنتو) واقع شده‌است. همچنین این شهرستان در مسیر راه‌آهن در حال احداث مشهد به زاهدان  واقع شده‌است. فرودگا ه گناباد نیز در حال راه‌اندازی است.

صنعت و معدن

از مهم‌ترین صنایع فعال شهرستان گناباد که سهم به سزایی در رشد صنعت و اشتغال جوانان این شهرستان ایفا نموده‌اند می‌توان به شرکت فرآورده‌های دی رگداز ایران(۱۳۶۴)، شرکت صنایع چینی تقدیس(۱۳۸۴) و شرکت تولیدی الیاف سیمرغ(۱۳۸۷) که هر سه در شهرک صنعتی گناباد واقع شده‌اند اشاره نمود. هم چنین صنایع تبدیلی و غذایی نگین گل شرق در زمینه تولید آرد والسی از سالیان دور جایگاه ویژه‌ای در صنعت شهرستان داشته‌است. علاوه بر این‌ها وجود پتانسیل‌های بیشمار معدنی به گسترش کارخانجات متعدد سنگ و مصالح ساختمانی در شهرک صنعتی انجامیده و نیز به دلیل تعداد فراوان دامداری‌ها و مرغداری‌ها شاهد کارحانجات خوراک دام و طیور و نیز صنایع لبنی و غذایی در شهرستان گناباد می‌باشیم.

ناحیه صنعتی کوثر

در کیلومتر ۹ جاده گناباد - روشناوند و به مساحت ۱۶۴ هکتار واقع شده که در حال حاضر ۱۵ واحد کوره آجرپزی در آن مشغول به فعالیت بوده و از نواحی صنعتی روستایی جهاد کشاورزی می‌باشد که در خرداد ماه ۱۳۸۴ به شرکت شهرک‌های صنعتی خراسان رضوی منتقل گردیده‌است و طرح توسعه آن به مساحت ۱۲۴ هکتار نیز طراحی شده‌است.

ناحیه صنعتی کاخک

در کیلومتر ۱۵ جاده گناباد به کاخک به مساحت ۹۵ هکتار واقع شده و از سال ۱۳۸۶ عملیات اجرایی آن آغاز و در فاز اول ۵۰ هکتار آن در بلوک‌های مختلف و بیشتر با گرایش صنایع غذایی راه اندازی گردیده‌است.

جاذبه‌های طبیعی و گردشگری

گناباد در فلات شمالی براکوه واقع شده‌است منطقه براکوه از آب و هوای کوهستانی برخوردار است و دارای جاذبه‌های گردشگری متعددی است