مصطفی خان بستکی

شجره‌نامه

نام کامل وی: مصطفی خان بن احمد خان بزرگ بن محمد رفیع خان بن هادی خان بن شیخ محمد خان بزرگ بن مولانا شیخ عبدالقادر، مولانا شیخ حسن بستکی، مولانا شیخ محمد کبیر، مولانا شیخ ناصر الدین، مولانا شیخ محمد، مولانا شیخ جابر، مولانا شیخ اسماعیل رابع، مولانا شیخ عبدالغنی، مولانا شیخ اسماعیل ثالث، مولانا شیخ عبدالرحیم عفیف الدین، مولانا شیخ عبدالسلام خنجی، مولانا شیخ عباس، مولانا شیخ اسماعیل ثانی، مولانا حمزه، احمد، محمد، هارون، مهدی، مرشد، محمود، احمد، علی، مبارک، عبدالسلام، سعید، عبدالغنی، طلحه، احمد، اسماعیل، سلیمان، محمد علی، عبدالله (حَبر الأُمَة) ابن سیدنا عباس بن عبدالمطلب القرشی بن هاشم بن عبد مناف.

زندگی

حاجی مصطفی خان در سال (۱۲۳۵) هجری قمری در بستک زاده شد. پس از فوت احمد خان بزرگ ابتداء شیخ محمد خان فرزند ارشد طبق معمول مصدر امور گردید ولی بعلت زهد وتقوی واشتغال به علوم دینی پس از یکماه از امور حکومتی کناره گرفت وبرادرش حاجی مصطفی خان بجای او منصوب گردید.

دیوان شعر مصطفی خان (فایز بستکی)

دیوان شعر مصطفی خان بنام دیوان فایز بستکی به کوشش تصحیح و قلم محمد طیب هوشمند بستکی از نوادگان [فایز] در دبی به چاپ رسیده‌است.

مرگ

حاجی مصطفی خان در سن ۶۴ سالگی و پس از ۴۳ سال حکمرانی جهانگیریه و بنادر ولارستان در سال ۱۲۹۹ درگذشته و در بستک مدفوت است.

سیر تاریخی پناهندگی و حضور اوزیها در بستک وجهانگیریه در زمان حکومت مصطفی خان

معروف است در زمان کدخدائی میرهاشم کلانتر کدخدای اوز در زمان سلطنت  ناصرالدین شاه قاجارپس از مدتی از شروع کدخدائی بنابر ظلم و ستم اهالی اوز گرفته بود، شهروندان در ناامنی و وحشت، در اثر چپاول راهزنان وسارقین به سر می‌بردند و همین مسئله باعث شد تااهالی به مرکز شیراز شکایت برده واز شیراز عده ای سرباز با سلاح توپ و تفنگ برای سرکوب میر هاشم وانتظام بلوکات می‌فرستند وموفق به فتح قلعه *اسمعیللو *وقتل میرعبدالغفور می‌شوند و همین امرباعث بدنامی بیشتر میرهاشم شد، اهالی اوز به واسطه این گونه مسائل از وی متنفر وبیزار شده بودند.
به ناچار ازراه کینه‌توزی و تهدید اهالی برآمد و باگروه کثیری حدود پانصد گراشی را که اجیر کرده بود در بالای تپه های* تنگزون* و *معلم کثیر *سنگر گرفت ومنتظر دستور بودند که به قریه اوز حمله‌ور شونداهالی که از نیت شوم میرهاشم کلانتر مطلع شدند از حاج مصطفی خان حاکم بستک و جهانگیریه استدعای استمداد نمودندو منتظر کمک ماندند تا آنکه حسب‌الامر مصطفی خان بستکی عموی پدرخود شیخ احمد عرب پسر هادی خان بزرگ که سرداری باکفایت وشجاع بود باجمعیتی برای سرکوب میرهاشم کدخدای اوز فرستاد و به ایشان دستور دادکه اگر میرهاشم تسلیم نشد او را تنبیه و قلع و قمع نمایدشیخ احمدعرب سرداری که به شجاعت و دلاوری معروف بودباسیصد نفر سربازان عرب و عجم جهانگیریه و شیبکوه از طریق صحرای باغ اطراف اوز را محاصره کرد تفنگ چیان گراشی ازمیرهاشم محافظت می‌کردند اوزی‌ها به کمک تفنگ چیان بستکی آمده از درون اوز با شلیک گلوله وشیخ احمد وتفنگ چیان از بیرون با سلاح سرد و گرم به تفنگ چیان گراشی میرهاشم حمله برده پس از مختصر زد وخوردی آن‌ها تاب مقاومت نمی‌آورند و به طرف گراش فرار می‌کنند شیخ احمد وارد اوزشد ومورد استقبال اهالی قرار گرفت، بعد از این شکست میرهاشم کلانتر اوزی به دست سردار شجاع بستکی شیخ احمدعرب وسربازان بستک وجهانگیریه که به هنگامه تنگزونی معروف است واز عمده‌ترین وقایع تاریخی اوز می‌باشد میرهاشم به وسیله شیخ الاسلام حاجی احمد مفتی اوزی به خدمت شیخ احمد عرب شتافته وتسلیم گردید و پس از اظهار ندامت به واسطه شیخ الاسلام متعهد شد که به هیچ عنوان دست تعدی وظلم واجحاف به سوی مردم دراز نکند واموالی که به زور از مردم گرفته را به صاحبانشان برگرداند.
اما میرهاشم بعد از چند سال با استبداد نه تنها به ستم‌های خود ادامه داد بلکه در انجام امورات دولتی و از پرداخت مالیات دیوانی نیز خودداری می‌کرد و به همین سبب موجب خشم فرمان فرما قرار گرفت که بعدها به همین سبب کشته شد.
براثر همین ستم‌ها در زمان کدخدائی میرهاشم تمام اهالی، بزرگان و رعایای اوزبالغ بر۱۰۰خانوار به بستک که در آن زمان حاکم جهانگیریه وبستک مصطفی خان بود و عدالت وجسارت ایشان زبانزد خاص وعام وشخصی ادیب، شاعر فاضل، عارف وعالم بود مهاجرت نموده و در اصطلاح حقوق بین‌الملل امروزی از اوز به بستک پناهنده شدند این پناهندگی رعایا و مشاهیر اوز در سال یکهزار ودویست وشصت وهفت هجری قمری۱۲۶۷ صورت گرفته، پس از کشته شدن میرهاشم توسط شاهزاده فیروز میرزا فرمانروای فارس که به خاطر سرکشی هاوستم به مردم به وقوع پیوست.
در زمان کلانتری میر عبدالهادی که بعد از میرهاشم به منصب کلانتری اوز رسیده بود بنا بر درخواست ایشان نخستین حکمی که از حضرت والا خطاب به مرحوم حاج مصطفی خان حاکم وقت جهانگیریه وبستک صادرشد در خصوص دستور بازگرداندن رعایا واعیان اوز از جهانگیریه به اوز بود.
متن نامه مذکور عیناً برای مطالعه خوانندگان گرامی درج می‌گردد.
خجسته اختر شاهنشه جهان فیروز
هوالله تعالی شانه
حکم وگزارش-
آن که عالی جاه عزت وسعادت همراه نتیجه الخوانین "مصطفی خان"حاکم " بستک و"جهانگیریه"بداند که چون منظور نظر انور و مکنون خاطر معدلت گستر سرکار والا چنان است که هرخرابه را آبادان نموده وهرتفرقه راجمع کرده به موطن اصلی خود آمده که باعث آبادی شده باشد.
دراین وقت عالی شان نتیجه الاعیان میر عبدالهادی کدخدای قریه "عوض"(اوز) به عرض کارگذاران سرکار والا رسانید که به موجب تفصیل ذیل رعایای قریه مذکوره متفرق شده و در قراء "بستک"، انبه (انوه) وجناح سکنی نموده‌اند حسب الرقم مطاع به عهده عالی شان محمدابراهیم بیک غلام سرکاری است که روانه قراء مذکوره شده رعایائی که متفرق گشته‌اند از آنجا کوچانیده به مکان اصلی خود آمده که به فراغت مشغول به زراعت و فلاحتی خود باشند.
آن عالی جاه باید حسب الرقم مطاع رعایای متفرقه مرقومه را کوچانیده به غلام سرکاری داده که به مکان اصلی خود آمده باشند.
عالی شان محمدابراهیم بیک حسب المقرر معمول نماید ومبلغ چهل تومان به صیغه خدمتانه از خانواری که تفرقه شده بازیافت نماید و در عهده شناسد.
تحریرا فی شهر رجب المرجب سنه ۱۲۶۸ هجری قمری
"دستخط شاهزاده والا بعد از امضاء متن فرمان چنین بوده‌است:"
"مصطفی خان این تفرقه را به اهمال نگذران. عذر نخواهم شنید باید حکما جمع کرده به موطن اصلی خودشان بیاورید والسلام."
لیست اسامی پناهندگان اوزی به حکومت جهانگیریه در شهر بستک
احمدخادم، عبدالله خادم، محمدجعفر آقا باقر، احمدمحمدملا، محمدشمس الدین ملا، حاجی محمد هفتگی، محمدامین ولد، حسین محمدابراهیم شاه، میرشکار عبدالرحمن، میرشکار محمد سعید، میرشکار احمد، میرشکار ابول، میرشکار رحیم، محمدعابدینی، عبدالله برادر، ملاابول، محمد بیضائی، ملامحمدعلی، میرشکار محمد و ولد، حاجی زینل، ملا ابراهیم، عبدالجلیل، ملامحمد ملاعلی، ملا احمد عبدالرحمان، عبدالرحیم احمدملاعلی، ناصر و ولد، غفار و ولد، عبدالهادی ولد محمود احمد علی ملاعلی، عبدالواحد و ولد، ولدشمس الدین احمد ملا علی، ولد محمدعبدالرحمان احمد ملا علی، ولد محمود حاجی شمس الدین، عبدالغفار زینل، محمدسعید عبدالله، محمود میرمحمدسعید، ملامحمدحاجی شریف، عبدالغفور برادرملامحمدرفیع، حسن عبدالغفور، برادر محمد عابدین مقصود، میرشکارباقر، باقرزینل، حاجی خادم، حاجی کربلائی، احمدقبادشاه، حاجی جعفر شکرا، محمدسعید، شمس الدین شکرا، محمد محمودشکرا، زینل اکبر، محمداکبر، محمدحاجی احمد، ولد محمد احمدجمال، عبالکریم رئیس علی، حاجی ولد حاجی زینل، عبدالله ولد حاجی زینل محمدحاجی شمسا نقاش
لیست اسامی پناهندگان اوزی به حکومت جهانگیریه درشهر جناح
رئیس حاجی محمد حاجی محمود، محمدحاجی و ولد، شیرخان و ولد، میرشکارمحمود، محمدشریف عبدالله وابراهیم برادرش، محمود محمدیار، محمدحسین عباس علی، خواجه حسن علی، محمدحاجی محمود و ولد، ولد ملافخر، محمدحسین قصاب وبرادرش عبدالله، حاجی معصوم.
لیست اسامی پناهندگان اوزی به حکومت جهانگیریه روستای انوه
خواجه محمدحسین، حاجی محمد عبدالرحمان، محمدرفیع ابراهیم شاه، محمداحمد عبدالرحمان، ولد حاجی آقا حسین، محمدنظام عبدالرحیم، عبدالله، محمدحاجی محمد یار، حاجی ولد، ابول نظام، رضا نظام، عباس محمدعباس، صمدمحمدعباس، حسین محمدعباس، محمدعلی محمدنظر.
لیست اسامی پناهندگان اوزی به حکومت جهانگیریه در روستای کمشک
احمدمحمداحمدبدران، اسماعیل محمدعبدالرحمان، محمدحاجی بدران، احمدمحمدعبدالرحمان، حاجی محمد عبدالرحمان، ولد احمد، عبدالکریم، محمد داود وبرادرانش عبدالله وعبدالرحیم، محمدعلی، ابراهیم محمد ابراهیم
علی‌رغم‌پیگیری‌های مکرر میرعبدالهادی کدخدای قریه اوز برای بازگرداندن پناه‌جویان اوزی به اوز وهمانطوری که درقبل آمد با دستور اکیدی که شاهزاده والا به مصطفی خان برای بازگرداندن آن‌ها داده بود مصطفی خان شجاعانه به این دستور اکید وقعی ننهاد و توجهی نکرد و بازگشت یا عدم بازگشت را به خودشان واگذار کرد اوزی‌ها که در مدت یکسال اقامت در بستک از زندگی شان وحکومت خان بستک راضی بودند بجز عدهٔ قلیلی که بازگشتند ماندن در جهانگیریه را به رفتن به موطن اصلی ترجیح دادند.
هم‌اکنون تعدادزیادی از نوادگان این اشخاص که بعضاً از تجار و بزرگان اوز بودند در کنار بستکی‌ها، جناحی‌ها، انوه ای‌ها و کمشکی‌ها به خوبی زندگی می‌کنند.
عده ای از این افراد ویافرزندانشان بعدها به بندرلنگه، بندرخمیر، بندرعباس شیراز، تهران و کشورهای حوزه خلیج فارس از جمله کویت، قطر، بحرین، امارات متحده عربی، عمان و عربستان جهت کسب درآمدهای اقتصادی مهاجرت کردند که عمدتاً انسان‌هائی موفق در رشته‌های پزشکی، مهندسی به ویژه در مسائل اقتصادی می‌باشند.