حسن همایون

زندگی‌نامه

حسن همایون آذرماه ۱۳۶۱ در مرودشت به دنیا آمده‌است. او دانش‌آموخته علوم اجتماعی و روزنامه‌نگاری است.

فعالیت روزنامه‌نگاری

حسن همایون، از اوائل دهه هشتاد کار روزنامه‌نگاری را در نشریه‌های محلی مرودشت آغاز کرد. از تابستان ۱۳۸۵ خبرنگار بخش فرهنگ خبرگزاری دانشجویان ایران شد. تا سال ۱۳۹۲ در خبرگزاری ایسنا کار کرد. در بیش از یک دهه فعالیت روزنامه‌نگاری عضو تحریریه روزنامه‌های آسمان، مردم امروز، اعتماد، ابتکار، شرق بوده‌است. همچنین به عنوان عضو تحریریه مجله‌های آسمان، صدا، مهرنامه و تجربه دربارهٔ ادبیات، تاریخ مطبوعات و سانسور قلم زده‌است. همچنین این روزنامه‌نگار مقاله‌ها و گزارش‌ها و گفت‌وگوهایی را به عنوان نیروی حق التحریر در نشریه‌های ایران، روزگار، بهار، نافه، شوکران، وازنا، انگار و… منتشر کرده‌است. او با وزرای ارشاد و معاون‌های آن‌ها در ده سال گذشته دربارهٔ سانسور گفتگوهای متعددی را انجام داده‌است.
او هم‌چنین قریب یک سال دبیر تحریریه خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) بود. .

جایزه‌ها

حسن همایون به خاطر کتاب «برف تا کمر در تاریکی نشسته» به عنوان برگزیده جایزه شعر خبرنگاران معرفی شد. همچنین در نظرسنجی مجله تجربه به عنوان کتاب سال ۱۳۹۲ معرفی شد.
وی برای کتاب «آشویتس خصوصی من» به عنوان برگزیده سومین دوره جایزه احمد شاملو معرفی شد. مراد فرهادپور، محمدرضا اصلانی، ضیاء موحد، هوشنگ چالنگی و احمد پوری داوری مرحله نهایی این جایزه را بر عهده داشتند.
در بخشی از بیانیهٔ هیئت داوران سومین جایزه شعر احمد شاملو آمده بود: «اگرچه لزوماً هدف نهایی در انتخاب برگزیدگان، به صورت تام درنظرداشتن رویکردهای اجتماعی و توجه به انسان و مسائل پیچیده او در اجتماع که از ویژگی‌های شعر شاملوست نبوده، اما وجود نسبتی از حساسیت‌های اجتماعی و بغرنجی‌های جاری در زندگی انسان امروز، مدنظر داوران این مرحله قرار گرفته‌است. توجه به شورمندی و حضور «آنِ» شاعرانه - حضور و تلفیق عناصری چون تخیل و شهود و اندیشه به همراه زبان آوری - تصاویر بکر، پیوند با تفکر فلسفی، تاریخ و اسطوره، وجود مشی فکری و اندیشه ورزی، حساسیت به مسائل اجتماعی و مختصات زندگی انسان معاصر به دور از احساساتی گری و رویکردپند و اندرزگونه، از دیگر معیارهای داوران این مرحله بوده‌است.»

نقد و نمونه‌ای از اشعار

بر کتاب‌های حسن همایون نقدهایی متعددی در رسانه‌های چاپی و آن‌لاین منتشر شده‌است و گفت‌وگوهایی با او انجام شده‌است. شمس لنگرودی، هرمز علی‌پور، سیما داد، شاپور پساوند و… از چهره‌های پیش‌کسوت هستند که دربارهٔ شعرهای او اظهار نظر کردند.
شمس لنگرودی در نقدی منتشر شده در مجله تجربه دربارهٔ «برف تا کمر در تاریکی نشسته» نوشت: تهور، جزء اجتناب‌ناپذیر خلاقیت است، اما نه هر خلاقیتی غریب است و نه هر غریب‌نمایی امری خلاق. هر اثر وقتی هنر و خلاقانه به‌شمار می‌رود که از عمق و گستردگی معنا و خیال برخوردار باشد و گرنه هذیانی است بی پیکر. در شعر حسن همایون من چنین تهوری را می‌بینم. البته این سخن به این معنا نیست که من همهٔ شعرهایش را دوست دارم، بلکه بدین معناست که در رویکرد و سخنش شعر می‌بینم. حسن همایون شاعری است که معنی مکانیسم شکل‌گیری شعر را دریافته است و می‌رود که چهرهٔ متشخص خود را بسازد.
همچنین در بخشی از نقد سیما داد استاد دانشگاه در آمریکایی شمالی منتشر شده در روزنامه اعتماد چنین آمده است: کشمکش درون‌مایهٔ مسلط شعرهای حسن همایون است که در تمام عناصرمجموعه از عنوان کتاب، تا تصاویر و بازی‌های زبانی جریان دارد و موجب پوییدگی و حرکت آن (دینامیسم) می‌شود. دو تصویر «برف» و «تاریکی» در عنوان کتاب از همان ابتدا فضایی از ستیز درونی به خواننده منتقل می‌کند که با عناوین دو بخش این مجموعه یعنی «علیه تهران» و «اعتراف‌ها» مصداق بیرونی وعینی می‌یابد تا هر دو ستیز را نه در فضای ذهنی محض بلکه در پس زمینهٔ شرایط اجتماعی – تاریخی تصویر کند. این حساسیت بیرونی اما به جای آن‌که موجب واکنشی عملی شود به نوعی تسلیم درون‌گرایانه می‌انجامد که البته در عین بی‌عملی سرشار ازانرژی است و موجب بر انگیختگی در خواننده می‌شود و این هم به سبب تصاویر این تسلیم ناگزیراست و هم به سبب شرایطی که این تسلیم ناگزیر را پدیدمی‌آورد. در حالی که دو تصویر کاملاً متضاد سفیدی (برف) و سیاهی (تاریکی) در عنوان مجموعه ما را به صحنه پر تلاطم ذهن شاعر می‌کشاند، عنوان شعار گونهٔ «علیه‌ی» و «تهران» دامنهٔ این تلاطم را به ساحت زندگی عینی و برگرفته از آن تسری می‌دهد و با انتخاب عنوان ایهامی «اعتراف» و بار مذهبی – سیاسی آن (در آیین مسیحیت و در مفهوم آشنای آن در عرصهٔ سیاسی امروز ایران) برای بخش دوم مجموعه، این دو ساحت با یکدیگر پیوند می‌یابد.
آشویتس خصوصی من
لب می‌زد مدام
بخار شیشه نمی‌گذاشت صدا به آن‌سو برسد
لختهٔ خون‌گرم و سیاه شُره می‌کرد بر درِ شیشه‌ای…
نه تصویرِ ابریِ آسمان
نه مرد پالتوپوشِ خمیده بر عصا
نه جمعیتی بر گِرد عابری سرمازده
نه خیابان پوشیده از برف
نه یک در میان ردِ گام‌ها
درِ شیشه‌ای بلند انعکاسِ هیچ بود
لب می‌زد مدام
مثلاً می‌گفت آب… آب…
ردِ زخم‌ها عمیق‌تر می‌شد
مثلاً می‌گفت آنا… آنا…
تصویر چهرهٔ زن محو می‌شد… محوتر…
درِ شیشه‌ایِ بلند مات بود، ماتِ مات…
لب می‌زد مدام
پشت تریبونی ایستاده بر فراز جمعیت
مشت‌های گره‌کرده به هوا پرت می‌شد
درِ شیشه‌ایِ بلند لرزان و مواج بر جای مانده بود
لب می‌زد مدام
به جای خالی لب‌های دیگری
در کابین دونفرهٔ ملاقاتِ دوشنبه‌ها
درِ شیشه‌ایِ بلند انعکاس آدمی در بند بود
لب می‌زد مدام
ماهیِ به قلاب افتاده
نه تصویر مرد ماهی‌گیر
نه ابریِ آسمان
نه زنی با دامنی کوتاه
نه جمعیتی بر گِرد غریقی بر ساحل
نه شن‌های پوشیده از برف
نه یک در میان ردِ گام‌ها
درِ شیشه‌ایِ بلند انعکاس هیچ بود…
سقوط
شهرِ سوار بر غبار
آرام بر زمین نشست
خیابان‌ها، کوچه‌ها، خانه‌ها
پنجره‌ها، آدم‌ها به هم بازگشتند…
و باران اگر می‌بارید
گورستان، قبرها و ارواح کُشته‌شدگان هم بازمی‌گشتند
آن زنِ زیبا با چکمه‌های ورنی
آن مردِ گاری‌چی با کفش‌های نمدی
آن شاعرِ دهان‌دوخته با کاغذهای پاره
آن چریکِ تیرباران‌شده با خاطراتی از آخرین لحظه‌های زندگی‌اش
تهران دست بر پیشانی می‌کشد
غبار از چهره می‌گیرد
هر صبح آبی به صورت می‌زند
با زیر چشم‌های گودافتاده و شانه‌های تکیده
می‌چرخد میان انبوه آدم‌ها و پنجره‌ها
در خیابان‌ها، کوچه‌ها…
و هر شب تا گردن در کابوس سقوط فرومی‌رود
پتو را روی سرش می‌کشد
در تاریکی به سرخی آتش سیگارها خیره می‌شود
به روزهای داغ شهریورِ یک‌هزار و سیصد و بیست
به شب‌های سرد مردادِ یک‌هزار و سیصد و سی و دو
به صدای چکمه‌های قزاق‌ها پشت دروازه‌هایش در آن زمستانِ سیاه
به بهمنِ یک‌هزار و سیصد و پنجاه و هفت
گوش تیز کرده‌است
و هیچ به گوش نمی‌رسد مگر صدای سقوط!
باران اگر می‌بارید
ماه اگر اریب نمی‌تابید
شب اگر به سپیده می‌رسید
از کابوس سقوط هر نیمه‌شب از خواب نمی‌پرید
زنی که مرد عاشقش در اعتراضی خیابانی کشته شده‌است.