معلولیت و کنش‌های جنسی

خودانگاره و معلولیت

معلولیت ممکن است برای شخص موانعی جسمی یا عاطفی ایجاد نماید. افراد معلول ممکن است در مورد برقراری روابط صمیمانه احساس امتناع نمایند یا اینکه از تردشدگی واهمه داشته باشند. خودانگاره فرد معلول ممکن است به سبب تغییر شکل تنی فرد آسیب خورده باشد و احساس عدم اعتماد به نفس پیش بیاید. مدیر یک مؤسسه دوست‌یابی معلولین در شهر نیویورک توضیح می‌دهد: "کنس جنسی، آمدوشد، حرکت و درد هرکدام بخشی از مشکلات یک فرد معلول به حساب می‌آیند. ” میریام کافمن در کتاب راهنمای نهایی سکس و معلولیت توضیح می‌دهد که تلاش برای پنهان کردن یا کم کردن تأثیرات معلولیت، سبب ایجاد موانع بیشتری می‌گردد. از همین رو بهتر است این افراد خود را به عنوان معلول پذیرفته و معلولیتشان را نیز باور نمایند.

کنش جنسی

سازوکار رابطه جنسی ممکن است برای فرد معلول کمی دلهره‌آور به نظر آید. زمانی که صحبت بر سر معلولیت در رباطه جنسی است، رابطه برقرار کردن، به دست آوردن تجربه، مسائل پزشکی و ابزارهای کمکی از جمله مهم‌ترین عوامل تایین‌کننده به حساب می‌آیند. همچنین رسیدن به حظ و کیف در رابطه جنسی، صرف نظر از لذت دخول یا آمیزش نیز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. به‌طور مثال حساسیت نسبت به لمس شدن در بدن فرد مبتلا به ضایعه نخاعی و در اطراف ضایعه بیش‌تر است. در تحقیقی که توسط بنیاد کریستوفر و دانا ریو انجام گرفت، ۷۹٪ از مردان دچار ضایعه نخاعی ناقص و ۲۸٪ از مردان دچار ضایعه نخاعی کامل، موفق شدند به اورگاسم برسند.
آمیزش جنسی دهانی نیز یک جایگزین مناسب برای هنگامی است که امکان یا میل برای دخول وجود نداشته باشد. می‌توان از دتسگاه‌های پانه برای قرارگیری فردر در پوزیشن مناسب بهره برد. به‌طور کلی از پانه در رابطه جنسی می‌توان فراوان بهره برد. از انواع اسباب‌بازی‌های جنسی نیز می‌توان به عنوان فناوری کمکی بهره برد. به عنوان مثال می‌توان از لرزاننده در مواقعی که دست‌های فرد قادر به حرکت نباشند، برای افزایش تحریک جنسی بهره برد. از دیگر ابزارها می‌توان به پمپ‌های ترحیک جنسی دستی برای تحریک آلت تناسلی مرد، اسباب منزل که مناسب‌سازی شده باشند و هر ابزار دیگری که آمیزش جنسی را برای معلولان آسان‌تر نماید، نام برد.
فائزه صدیقی که یک نویسنده است، بر اثر تصادف دچار آسیب‌دیدیگی هیپوتالاموس شد. او که پس از تصادف توانایی خود در رسیدن به اوج لذت جنسی را از دست داد، تجربه‌های خود در رابطه با یادگیری مسائل جنسی پس از حادثه را در مقاله‌ای به سال ۲۰۰۳ این گونه توضیح می‌دهد::

من می‌بایست همه تصورات نادرست خود در رابطه با بدن ناقصم را از ذهنم پاک می‌کردم … این سبب شد که پس از آن، نسبت به بدن بی‌حسم، کم‌تر احساس خجالت بکنم … ذهنم دیگر نمی‌تواند روی چیزهای گوناگون تمرکز بکند. بناراین مجبورم به کم‌ترین لمس‌شدن‌ها تمرکز کنم. آیا مطمئناً می‌شود گفت که این یک رابطه جنسی خوب است؟ نمی‌دانم که خوب سکس می‌کنم یا نه – دیگر نمی‌توانم خیلی در سکس مهیج باشم – اما کم‌کم دارم یادمی‌گیرم که این مسئله آن قدرها هم مهم نیست … بالاخره من می‌بایست بزرگ می‌شدم. بزرگ شدن و رشد کردن کاری است که همه ما می‌کنیم.

خدمات جنسی و معلولیت

در فوریه ۲۰۱۳ در گزارشی اعلام شد که در کشور هلند دولت برنامه‌ای برای معلولین این کشور در نظر گفته که طی آن هر فرد معلول می‌تواند در سال ۱۲ بار با بوجه دولتی از خدمات جنسی بهره ببرد. در همین زمان و در کشور انگلستان، یک نامزد انتخاباتی به نام کریس فالتون که خود مبلتلا به فلج مغزی و تحلیل عضلانی بود، از دولت انگلیس درخواست که تا برای خدمات‌رسانی جنسی به معلولین بودجه‌ای تدارک ببیند. وی اظهار داشت:

نظر بر این است که گیزنه‌های بیش‌تری در اختیار معلولین قرار گیرد. بر اساس تحقیقیات که انجام داده‌ام و تجربیاتی که داشته‌ام، متوجه شدم که باورهای کلیشه‌ای بسیاری در ارتباط با نحوه برقرای رابطه توسط معلولین وجود دارد. گمان می‌کنم بهتر است مدلی که در هلند اجرا شد را اینجا نیز پیاده‌سازی کنیم تا این باورهای کلیشه‌ای نادرست در رابطه با ارتباطات جنسی اشخاص معلول را از بین ببریم. اما منظور من تنها همین نیست. من مایلم معلولین در روابط پذیرفته شوند … نیاز است تا این مسئله را به صورت سازمان‌یافته مدیریت کنیم.
بِکی آدامز صاحب پیشین یک روسپی‌خانه طی گفتگویی که با رسانه‌ها در اوائل سال ۲۰۱۳ انجام داد، از قصد خود به جهت ساخت یک روسپی‌خانه ناسودبر قانونی ویژه معلولین برای نخستین بار در انگلستان تا سال ۲۰۱۴ خبر داد. او که در سال ۲۰۰۹ به سبب سانحه‌ای دچار آسیب‌دیدگی شد، اظهار داشت که قصد دارد ۶۰٬۰۰۰ یورو برای این کار سرمایه‌گذاری نماید. وی با بیان این که گویی پس از سانحه چشمانش به یک‌باره باز شدند، افزود: «من هیچ‌گاه نمی‌دانستم که چنین اقلیت بزرگی تا چه حد در رنج هستند.» اگر وی بتواند مجوز بگیرد، می‌خواهد یک روسپی‌خانه دو اتاقه در نزدیک لندن باز کند که کارگران جنسی و دستیارانشان در آنجا به کار مشغول شوند.
خانم آدامز همچنین خدماتی را زیر عنوان پارادوکسیز (Para-Doxies service) به سال ۲۰۱۲ راه‌اندازی نمود که معلولین انگلستان را با کارگران جنسی مرتبط می‌کند. تا کنون وی این خدمات را به صورت داوطلبانه و ناسودبر ارائه نموده است. در آوریل ۲۰۱۳ آن‌ها بیش از ۵۰۰ درخواست در هفته از زنان و مردان مجرد و نیز زوج‌ها دریافت می‌کردند و در تلاش بودند تا به کارشان ادامه بدهند.
در سال ۲۰۱۲ کارگردان استرالیایی، کاترین اسکات مستندی زیر عنوان جاده اسکارلت, ساخت که به یکی دیگر از جنبه‌های معلولیت و کنش جنسی با بررسی زندگی یک کارگر جنسی که به مدت ۱۸ سال به صورت حرفه‌ای برای یک مشتری معلول، خدمات جنسی ارائه نموده، می‌پردازد. در سال ۲۰۱۲ فیلمی تخیلی به نام «فصل‌ها» (The Seasons) بر مبنی زندگی واقعی و تجربیات یک نویسنده به نام مارک اوبرایان ساخته شد که این موضوع را دست‌مایه خود قرار داده بود. این فیلم رابطه اوبرایان که در بچگی از بیماری فلج اطفال جان سالم به در برده بود و یک «بدل جنسی» که برایان برای نخستین بار سکس را با وی تجربه کرد را به نمایش می‌کشد. یک عضو گروه «دوستان فلج اطفال انگلیس» معتقد است نشانگان پس از فلج اطفال که نجات‌یافتگان فلج اطفال را پس از این بیماری تحت تأثیر قرار می‌دهد، مسئله‌ای کم‌تر شناخته شده‌است که می‌توان در فیلم به آن پی برد.
در پژوهشی که به سال ۲۰۰۵ و توسط مجله دیسَبیلیتی نَو (Disability Now) صورت پذیرفت، مشخص شد که ۱۹٪ زنان و ۶۳٪ مردان از خدمات جنسی کارگران جنسی بهره می‌برند. دکتر تاپی اونز، درمانگر جنسی و متخصص معلولین به سال ۲۰۱۳ بیان کرد که زنان معلول «معتقدند که کارگران جنسی مرد غرور ندارند».

آزار جنسی و خشونت خانگی

معلولین نیز همچون دیگر اشخاص جامعه نسبت به مشکلات احاطه‌کننده روابط جنسی آسیب‌پذیرند. از جمله این مشکلات می‌توان به آزار، تجاوز و خشونت خانگی اشاره نمود. معلولین در مقایسه با دیگر اشخاص، به سبب نقص جسمی یا ذهنی، نسبت به آزار جنسی آسیب‌پذیرترند. مجله پزشکی پیش‌گیری (American Journal of Preventive Medicine)، نتایج پژوهش‌هایی را منتشر کرد که نشان می‌دهد احتمال مورد آزار جنسی قرار گرفتن مردان معلول ۴ برابر زنان معلول است. دیگر مطالعات نشان داده‌اند که زنان معلول «صرف نظر از سن، نژاد، قومیت، جهت‌گیری جنسی یا طبقه اجتماعی، ۲ برابر بیش‌تر از زنان سالم مورد آزار جنسی، تجاوز و سوء ساتفاده جنسی قرار گرفته‌اند… خطر آزار جسمی برای یک بزرگ‌سال با معلولیت رشدی به میزان ۴ تا ۱۰ برابر ۴–۱۰ دیگر بزرگ‌سالان است».

منابع آموزشی

راهنماهای تصویری یا نوشتاری آمیزش جنسی که انواع روش‌های آمیزشی را به نمایش می‌گذارند و آموزش می‌دهند، می‌توانند برای زوج‌هایی که یکی یا هر دو همسر معلول هستند و نیز اشخاصی که به معلولین خدمات ارائه می‌کنند، مفید واقع شوند. برای نمونه می‌توان به چند نوع از این آموزش‌دهنده‌ها که توسط متخصصین امور معلولین نوشته می‌شوند اشاره کرد: «کنش جنسی و معلولیت یادگیری»، نوشته کلِر فَنتستون و زَرین کاتراک؛ راهنمای نهایی برای سکس و معلولیت، به وسیله انتشارات کلِیس که نصایحی از خود معلولین در آن گرد آمده؛ و نگه داشتن، رها کردن، کتابی برای والدین معلولین نوشته جان دروری، لاین هاچینسون و جان رایت.
اَلِکس کوان که در زمینه امور معلولین در کشور انگلستان کار می‌کند به همراه دکتر اونز پس از کنفرانسی که زیر عنوان «معلولیت: روابط جنسی و لذت» در «مجمع پزکشی سلطنتی» به سال ۲۰۰۹ برگزار شد، «ابزار حرمت جنسی» را ایجاد نمودند. کوان که دارای مدرک فوق لیسناس مشاوره است، خود مبتلا به فلج چندگانه است. وی که کم‌بود حمایت جنسی از معلولین را به‌طور شخصی و تجربی حس کرده بود، به یاری اونز گروهی از متخصصین را گرد هم آوردند تا این ابزار آموزشی جنسی را پدیدآورند. این ابزار برای کمک به متخصصان به جهت ایجاد گفتگو با معلولین در رابطه با مسائل جنسی و نیازهای جنسی ایجاد شده‌است.
دیسَبیلیتی هُرایزِنز (Disability Horizons) یک مجله انگلیسی است که توسط سِرین مادیپالی و مارتین سیبلی که هردو به Spinal Muscular Atrophy دچار هستند، منتشر می‌شود. این مجله خود را به عنوان "معلولیت در قرن ۲۱" معرفی می‌کند و به دنبال "یاری به معلولین در جهت رسیدن به هرانچه آرزویش را دارند"، است. دیسَبیلیتی نَو(Disability Now) نیز یکی دیگر از مجله‌های انگلیسی است که به وسیله اِسکوپ (Scope)، یک سزامان حمایت از معلولین انگلیسی منتشر می‌شود. این انتشاراتی نخستین نویسنده معلول خود را در سال ۲۰۰۷ استخدام کرد و تیراژ آن نیز در آن سال ۲۰٬۰۰۰ نسخه بود.
یک نشریه دانشگاهی در سال ۱۹۷۸ با ناممعلولیت و کنش جنسی آغاز به نشر نمود. مدیر انتشارات اسپرینگر که صاحب آن است بیان می‌دارد: «این نشریه به جنبه‌های روانی و درمانی جنسیت در توان‌بخشی و تنظیم روابط اجتماعی معلولین می‌پردازد». سردبیر کنونی آن زیگمون هاف نام دارد.

استرالیا

ریچِل واتِن که مستند جاده اسکارلت بر پایه زندگی وی ساخته شد، خود سازمانی زیر عنوان تاچینگ بیس واقع در استرالیا را مدیریت می‌کند که به کار آگاهی‌دهی، آموزش و حمایت از معلولین و کارگران جنسی و همچنین اطلاع‌رسانی به دیگر سازمان‌های خدماتی معلولین می‌پردازد. این سازمان در اکتبر ۲۰۰۰ و با شرکت متخصصانی از سازمان‌های بهداشتی و حمایت از معلولین کار خود را آغاز کرد. واتن می‌گوید: «من یک کارگر جنسی‌ام و از طریق مشتریانی که به دیدنم می‌آیند پول درمی‌آورم. گاهی اتفاق می‌افتد یک مشتری معلول داشته باشم.» در آغاز این سازمان تنها ۱ تماس تلفنی در هفته دریافت می‌کرد. اما تا سال ۲۰۱۲ درخواست‌ها روزانه به این سازمان ارائه می‌شدند.
یک قاضی عالی رتبه استرالیایی در مارس ۲۰۱۴ به نام مایکل کربی به اتفاق ۴ تن دیگر به نام‌های اوا کاکس، استاد باسیل داناوان، استادیار هلن میکوشا و پیتر وودز سخنگوی پیشین دولت نیو ساوث ولز استرالیا. کربی با ستایش از این سازمان به جهت ایجاد آزادی جنسی برای معلولین، اظهار داشت: «اگر آزادی جنسی را از انسان بگیرید، آنان را از این جنبه شخصیتی و شادی منع کنید، آنگاه مردمی بسیار غم‌زده و ناراحت خواهید داشت.»