اناردره

جغرافیا

ولسوالی اناردره در ۷۵ کیلومتری شمال شهر فراه موقعیت دارد که از ۳۹ قریه تشکیل شده و در غرب با کشور ایران هم‌مرز است. اناردره یگانه ولسوالی سرسبز فراه است که حدود 150 خانۀ آن شبکۀ آب رسانی محدود و نامنظم دارد.
مردم قریهء ذِهکِن که مربوط اناردره است پس از مردم خود اناردره از مشهورترین مردم این ولسوالی در بین مرکز ولایت فراه به شمار می‌رود. همچنین دشت بابوس در میانۀ راه بین ذهکن و مرکز فراه موقعیت دارد. ذهکن دره های باصفا از جمله
دُربس ، کال گناه ، چَکو ، وَلمو و نوکَن دارد.

از دیگر قریه های مربوط اناردره کَنَک ، بوجوک ، کلاتۀ علم خان ، کرغک ، گورکک و کلاتۀ سادات در جنوب ، کاریز ملاحیدر ، کاریز صمدخان ، سرگزان ، چاه تک ، دغال و پده ای در شمال می‌باشد.
اناردره ازنظر اداری قبلاً جزو ولسوالی شیندند هرات بوده اما در زمان اوایل حکومت ظاهر شاه به عنوان ولسوالی مستقل درآمد و جزو ولایت فراه گردیده‌است. اناردره با مرکز حکومت در کابل ۹۲۰ کیلومتر و با مرکز فراه ۶۵ کیلومتر و با مرکز ولایت هرات ۲۱۰ کیلومتر و با مرکز ولایت نیمروز ۲۳۰ کیلومتر و با مرز ایران ۱۱۰ کیلومتر فاصله دارد البته با وضع سرک های خاکی فعلی 110 کیلومتر است. رشته‌کوه‌های غربی اناردره به ایران وصل گردیده‌است و رشته‌کوه‌های شرقی آن به کوه بابا در مرکز مملکت متصل می‌ شود.

رود هاروت

این رود از کوهای جنوب‌غربی هرات برمی آید و به جانب جنوب‌غرب جریان دارد. هاروت رود از سبزوار یا شیندند می‌گذرد وادی ادرسکن را سیرآب می کند و به این نام یاد می‌شود. همین که معاون دیگر آن که از کوه اناردره سرازیر می‌شود بدان آمیخت نام (هاورت رود) را به خود می‌گیرد و به شمال‌غرب هامون هلمند می‌ریزد. هاروت، رودی ست فیاض که از آن جویبارهای متعددی کشیده‌اند. سبزوار و نواحی آن تا (اناردره) از جدول‌های آن آب می‌خورد. این رودخانه به دهانهٔ خود  دلتایی را می‌سازد که به ۱۵ شعبه تقسیم شده است. [دلتا به زمین مثلث شکلی گفته می‌شود که از آبرفت دریاها پدید آمده باشد] اراضی واقع شده در (دلتای) آن خیلی حاصل خیز و طول رودخانه ۴۳۱ کیلومتر است.

پیشینه

در قدیم‌ الایام زنی به نام مرغنه حکومت این منطقه را به دست داشته که (کوکه) مرغنه نام داشته است و مدت ها بعد زن دیگری به نام بانو که صاحب ثروت و مکنت بود در شرق اناردره به امتداد شمال و جنوب نهری جاری کرد که حدود ۳ هزار جریب زمین زراعتی و اشجار را آبیاری کرده می‌تواند و تا کنون هم همان نهر بانو به عنوان بزرگترین نهر در اناردره می‌باشد. اما اکنون به سبب خشک سالی ، مدیریت ناسالم آب  و کاربرد بی رویۀ آب به بسیاری از باغ های پایین دست آب نمی رسد و چند سال است که مردم درختان آن باغ ها را می برند و باغ ها به دشت های خشک تبدیل شده است. آن چه از تاریخ برمی آید ، اناردره حدود پنج هزار سال پیش به دامنه سکاستیانا معروف بوده و زبان مردمش از زبان‌های ایرانی قدیم و نژادشان آریایی بوده‌است. در سال ۳۳۱ قبل از میلاد اسکندر مقدونی با سپاه انبوهی به قصد تسخیر آسیای میانه لشکر کشید. در زمان لشکرکشی وی مدت شش ماه اناردره به عنوان پایگاه نظامی وی قرار داشت و از این منطقه کوهستانی همچون دژ مستحکم و محفوظ استفاده اعظمی می برد و حملات خود را از این جا به چهار سمت سازماندهی می‌کرد که در کتاب خاطرات خود از خوبی آب و هوای این منطقه و وضع جغرافیایی زیبای آن تمجید و ستایش کرده‌است.
روایت است که دراواخر قرن نهم میلادی یقوب لیث صفاری زمانی که بالای حکومت عباسی‌ها لشکرکشی کرد از همین منطقه اناردره به عنوان مرکز فرماندهی نیروهای نظامی خویش  استفاده می‌کرد و حملات عساکرش
را بر سربازان عباسی در هرات رهبری می‌کرد. در گذشته اناردره گاهی جزو قلمرو ایرانی‌ها و گاهی جزو حکومت سیستانی‌ها و هم چنین جزو قلمرو حکومت عرب‌ها ، غزنوی‌ها و غوری‌ها گردیده‌ است. طبعآ اگر حکومتی در منطقه به شکل دراز مدت باقی‌ می ماند اناردره هم جزو آن در می‌آمد.

مذهب و آیین

قبل از اسلام در اناردره آیین آتش‌پرستی جریان داشت که آتش پرستان را گبر می‌نامیدند و پیر گبران که مسلمان بوده‌است و کال گبران آثار آن زمان است. مدت ها بعد آیین اسلام در اناردره جاری شد اهل تشیع هم در آن جا نقش داشته‌است که کوچه (زخوانی) مخفف روضه خوانی اثری از آن زمان به شمار می‌ رود.
بعدا در قرن ششم با آمدن شیخ فخرالدین عبدالصمد به فقه حنفی رو آورده اند و تا کنون در مذهب حنفی می‌باشند.

مشغولیت

مشغولیت مردم اناردره بیشتر در امر زراعت و مالداری به‌خصوص باغ‌داری انار و بافت انواع منسوجات اعم از لباس، گلیم و قالین و ساخت انواع کفش‌ها و غیره می‌باشد. اقلام صادراتی این ولسوالی را انواع میوه‌جات خصوصاً رب انار و انوع نخ‌های پشمی پنبه تشکیل می‌دهد. هم چنین تجارت و معامله در داخل و خارج مملکت از آن عادت دیرینۀ این مردم بوده‌است.