شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب

تاریخچه

در ماه مه سال ۱۹۰۸ (معادل ۱۲۸۷) پس از هفت سال اکتشاف در مناطق جنوب و جنوب‌غربی فلات ایران، اولین چاه نفت خاورمیانه با تولید اقتصادی، در میدان نفتون مسجدسلیمان، توسط کنسرسیوم دارسی حفاری شد، که در پی آن، سرانجام در عمق ۳۳۸ متری به نفت رسیدند. شرکت نفت ایران و انگلیس (به انگلیسی: Anglo-Persian Oil Company) در تاریخ ۱۴ آوریل ۱۹۰۹ به‌عنوان یک شرکت تابعه از شرکت نفت برمه تأسیس شد. بهره‌برداری از چاه نفت شماره یک با تولید میانگین ۵۰۰ بشکه در روز، عملاً از سال ۱۲۹۰ خورشیدی آغاز گردید. از سال ۱۹۰۸ برای مدت ۲۰ سال، تمام نفت تولیدی ایران، از میدان نفتی مسجدسلیمان استخراج می‌شد. عملیات اکتشاف نفت، به‌طور جدی از اواسط دهه ۱۹۲۰ میلادی، توسط شرکت نفت ایران و انگلیس در جنوب غربی کشور آغاز شد، که در پی آن، در سال ۱۹۲۸ میدان نفتی هفتکل، ۱۹۳۰ میدان نفتی گچساران، ۱۹۳۵ میدان نفتی پازنان، ۱۹۳۶ میدان نفتی آغاجاری و در سال ۱۹۳۸ میدان نفتی نفت سفید کشف گردید.

شرکت سهامی اکتشاف و تولید نفت

در سال ۱۳۰۶ شرکت سهامی اکتشاف و تولید نفت با مدیریت کارشناسان بریتانیایی، به عنوان زیرمجموعه‌ای از شرکت نفت ایران و انگلیس، در شهر مسجدسلیمان، استان خوزستان تأسیس شد، که فعالیت‌های آن بر استخراج نفت، برنامه‌ریزی و توسعه مخازن نفتی، احداث زیرساخت‌های صنعتی و نگهداری تجهیزات فنی، متمرکز بود. کلیه تأسیسات بهره‌برداری، کارخانجات جانبی، خطوط لوله و میادین تحت مدیریت شرکت سهامی اکتشاف و تولید نفت، در عمل، هستهٔ اولیه شکل‌گیری شرکت مناطق نفتخیز جنوب بشمار می‌آید.
در سال ۱۳۲۹ در پی ملی شدن صنعت نفت و خلع ید از شرکت نفت انگلیس و ایران، شرکت ملی نفت ایران تأسیس شد. این شرکت در دهه‌های نخست فعالیتش، تنها کار فروش مازاد فراورده‌های نفتی و توزیع گاز طبیعی جهت مصارف داخلی، همچنین مسئولیت تأمین، نگهداری و اداره خدمات پشتیبانی تولید را به عهده داشت. تا زمان ملی شدن صنعت نفت در اسفند ۱۳۲۹ تعداد کارمندان عالی‌رتبه ایرانی، در بخش‌های عملیاتی این شرکت، از ۳۰ نفر تجاوز نمی‌کرد. با ملی شدن صنعت نفت، کارکنان خارجی اقدام به خروج از کشور نمودند و تا مهر ۱۳۳۰ تقریباً کلیه آن‌ها ایران را ترک کردند و در پی آن، عملیات تولید و صادرات نفت ایران، متوقف شد.
پس از تصویب قرارداد کنسرسیوم در ۲۹ مهر ۱۳۳۳ توسط مجلس شورای ملی، کنسرسیومی با مشارکت شرکت‌های بی‌پی (۴۰٪)، رویال داچ‌شل (۱۴٪)، گلف اویل (۸٪)، استاندارد اویل کالیفرنیا (۸٪)، استاندارد اویل نیوجرسی (۸٪)، استاندارد اویل نیویورک (۸٪)، تکزاکو (۸٪) و توتال (۶٪) تشکیل شد. این کنسرسیوم، در سال ۱۹۵۴ اقدام به تأسیس یک کمپانی تحت نام شرکت‌های عامل نفت ایران (به انگلیسی: Iranian Oil Participants Ltd) در شهر لندن نمودند. شرکت سهامی اکتشاف و تولید نفت که فعالیتش را از سال ۱۳۰۶ آغاز کرده بود، با تغییر نام به شرکت اکتشاف و تولید نفت ایران، فعالیت خود را به‌عنوان شرکت تابعه شرکت‌های عامل نفت ایران و در زمینه اکتشاف، توسعه و تولید نفت خام و گاز طبیعی، پس از یک دوره توقف ۴ ساله، از سر گرفت. در کنار این شرکت، شرکت سهامی پالایش نفت ایران نیز توسط اعضای کنسرسیوم، در کشور هلند تأسیس شد، که به عنوان شرکت تابعه شرکت‌های عامل نفت ایران، وظیفه پالایش نفت خام و گاز طبیعی تولید شده توسط شرکت سهامی اکتشاف و تولید نفت ایران را برعهده داشت. هر یک از هشت شرکت عضو کنسرسیوم نیز یک شرکت بازرگانی بنام خود در ایران راه‌اندازی کردند، که نفت تولیدی خود را از طریق این شرکت‌های بازرگانی، به شبکه‌های توزیع خود در خارج از مرزهای ایران، ارسال می‌نمودند. تأسیسات ثابت صنعت نفت ایران، در این دوره اگر چه متعلق به شرکت ملی نفت ایران بود، اما بر اساس قرارداد، تنها شرکت‌های عضو کنسرسیوم، حق استفاده انحصاری از آن‌ها را در طول مدت قرارداد در اختیار داشتند. فعالیت‌های اکتشافی مستمر این شرکت، در طول دهه‌های ۱۳۳۰ و ۱۳۴۰ به کشف میادین بزرگی، در جنوب و جنوب غربی کشور انجامید، که در این راستا؛ در سال ۱۳۳۷ میدان نفتی اهواز، ۱۳۳۸ میدان نفتی بینک، ۱۳۴۰ میدان نفتی بی‌بی‌حکیمه، ۱۳۴۱ میدان نفتی رامشیر، ۱۳۴۲ میدان نفتی مارون، میدان نفتی منصوری، میدان نفتی گلخاری و میدان نفتی کرنج، در ۱۳۴۳ میدان نفتی پارسی و میدان نفتی رگ‌سفید و در سال ۱۳۴۴ میدان نفتی کوپال توسط شرکت سهامی اکتشاف و استخراج نفت ایران کشف شد.

شرکت خدمات نفت ایران

به دلیل شتاب گرفتن روند فعالیت‌های تولید نفت و گاز، همچنین پیشرفت فناوری‌های اکتشاف، مهندسی حفاری و به موازات آن، کشف ذخایر اثبات‌شده نفت و گاز مستقر در جنوب ایران، باعث گردید که در سال ۱۳۵۳ شرکت خدمات نفت ایران (به انگلیسی: Oil Service Company of Iran) که به‌اختصار: آسکو (به انگلیسی: OSCO) خوانده می‌شد، از دارایی‌های شرکت سهامی اکتشاف و تولید نفت، تأسیس شود. این شرکت با گسترش دامنه عملیاتی، فعالیت خود را به‌عنوان پیمانکار طرف قرارداد شرکت ملی نفت ایران، آغاز نمود. شرکت آسکو در زمینه اکتشاف و مطالعه مخازن، مهندسی، برنامه‌ریزی و عملیات حفاری، طراحی، ساخت، نصب و راه‌اندازی تأسیسات و کارخانجات جانبی، احداث خطوط لوله، توسعه میادین و ازدیاد برداشت، همچنین برآورد بودجه‌های ارزی و ریالی پروژه‌های نفتی فعالیت می‌کرد. دفتر مرکزی شرکت اسکو در شهر مسجدسلیمان قرار داشت. تا مهرماه ۱۳۵۳ اعضای کنسرسیوم بدون دخالت شرکت ملی نفت ایران برای تعیین میزان تولید از میادین و قیمت فروش نفت تصمیم می‌گرفتند، که از سال ۱۳۵۳ و تشکیل شرکت سهامی خاص خدمات نفت ایران (اُسکو) تغییرات عمده‌ای در ارتباط با نحوه نظارت شرکت ملی نفت ایران به عنوان نماینده دولت، در کار کنسرسیوم به وجود آمد. در کنار اسکو، در سال ۱۳۵۵ شرکت عملیات غیرصنعتی نیز در شهر آبادان تأسیس شد. این شرکت عملیات پالایش، تصفیه نفت خام، تولید بنزین، همچنین ارائه خدمات لجستیک و پشتیبانی را بر عهده داشت. عملیات اکتشاف میادین نفتی که از اواسط دهه ۱۳۴۰ سیر نزولی به خود گرفته بود نیز، از اواسط دهه ۱۳۵۰ توسط شرکت اسکو از سر گرفته شد، که در پی آن در سال ۱۳۵۳ میدان نفتی چلینگر و میدان نفتی قلعه‌نار، ۱۳۵۴ میدان نفتی نرگسی و میدان نفتی رامین، ۱۳۵۵ میدان نفتی جفیر و در سال ۱۳۵۷ میدان نفتی زاغه کشف گردید.

مدیریت مناطق نفتخیز

در آبان ماه ۱۳۵۷ نخستین جرقه اعتصابات در صنعت نفت ایران زده شد و در پی آن شماری از گروه‌های کارگری در صنعت نفت، دست از کار کشیدند. به تدریج دامنه اعتصابات به شرکت اُسکو، که عملیات تولید را راهبری می‌کرد نیز کشیده شد و سرانجام در تاریخ ۶ دی ۱۳۵۷ عملیات صادرات نفت ایران، به‌طور کامل متوقف شد.
پس از وقوع انقلاب ۱۳۵۷ و خروج بخش اعظم کارشناسان خارجی و شرکت‌های بین‌المللی صنعتی از کشور، سپس تغییر ساختار سازمان‌ها و شرکت‌های دولتی، شرکت اُسکو و شرکت عملیات غیرصنعتی، با هم ادغام شدند و مدیریت مناطق نفت‌خیز را به عنوان زیرمجموعه‌ای از شرکت ملی نفت ایران تشکیل دادند. دفتر مرکزی این شرکت نیز به شهر اهواز منتقل گردید. حوزه عملیات مدیریت مناطق نفتخیز، به‌عنوان متصدی بخش بالادستی صنایع نفت و گاز سراسر کشور، منهای میادین دریایی مستقر در خلیج فارس، که مدیریت آن‌ها برعهده مدیریت تولید فلات قاره بود، را در بر می‌گرفت. از سوی دیگر، وظیفه صادرات نفت خام تولید شده در کلیه کشور، همچنین انتقال نفت خام به کلیه پالایشگاه‌های داخلی و گازرسانی به شرکت ملی گاز نیز برعهده مناطق نفتخیز گذاشته شد.
در طول جنگ ایران و عراق، تأسیسات بهره‌برداری، چاه‌ها و تسهیلات سرچاهی، خطوط لوله و کارخانجات جانبی تحت مدیریت مناطق نفتخیز، خسارات ناشی از ۲٫۵۰۰ حمله هوایی و موشکی ارتش عراق را تحمل نمود. مجموعه مناطق نفتخیز تا پایان جنگ، برنامه نگهداشت توان تولید و استمرار صادرات نفت خام، به میزان متوسط ۳ میلیون بشکه در روز را اجرا کرد و با وجود خسارت‌های پی در پی تأسیساتی، هیچگاه میزان تولید نفت این شرکت، از مرز ۲٫۴ میلیون بشکه در روز، پایین‌تر نرفت.

مدیریت تولید مناطق خشکی

پس از پایان جنگ ایران و عراق، ساختار سازمانی شرکت ملی نفت ایران از سوی وزارت نفت مورد بازنگری قرار گرفت، که در پی آن مدیریت مناطق نفتخیز، به مدیریت تولید مناطق خشکی تغییر نام داد. در گذر این تغییر، تولید و صادرات ۸۵٪ نفت و ۱۰۰٪ گاز طبیعی و میعانات گازی، انتقال نفت خام به کلیه پالایشگاه‌های داخلی و گازرسانی به شرکت ملی گاز ایران، همچنین تأمین خوراک کلیه مجتمع‌های پتروشیمی ایران، به مدیریت تولید مناطق خشکی واگذار شد.
گرچه مدیریت تولید مناطق خشکی همواره به عنوان زیرمجموعه‌ای از شرکت ملی نفت ایران فعالیت می‌کرد، ولی از نظر عملیاتی، یک شرکت مستقل بشمار می‌آمد، که دارای سازمانی یکپارچه بود. از سال ۱۳۷۶ مطالعاتی با هدف جداسازی و تغییر ساختار سازمانی مدیریت تولید مناطق خشکی آغاز شد که در پی آن، در سال ۱۳۷۷ مجموعه مدیریت تولید از مناطق خشکی، به شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب، تغییر ساختار داد و شرکت‌های بزرگی چون: شرکت مهندسی و توسعه نفت ایران، شرکت نفت مناطق مرکزی ایران، شرکت پایانه‌های نفتی ایران، شرکت نفت و گاز اروندان، شرکت کالای نفت لندن، هواپیمایی نفت ایران و… بتدریج از دل این شرکت متولد شدند.

شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب

در سال ۱۳۷۹ با توجه به سیاست‌ها و برنامه‌های وزارت نفت، مبنی بر ایجاد تغییر و تحول در نحوه اداره فعالیت‌ها، ساختار سازمانی شرکت ملی نفت ایران مورد بازنگری قرار گرفت و سازمان اداری شرکت مناطق نفتخیز جنوب به دو شاخه اصلی شامل ستاد مرکزی و مدیریت‌ها و ۹ شرکت تابعه تفکیک گردید، که شامل ۵ شرکت بهره‌بردار: شرکت نفت و گاز کارون، مارون، گچساران، آغاجاری و مسجدسلیمان، ۲ شرکت فنی مهندسی: شرکت توربین جنوب و شرکت پیراحفاری ایران و ۲ شرکت خدماتی: شرکت ترابری و پشتیبانی نفت و شرکت خدمات رفاهی نفت می‌باشند. شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب هم‌اکنون با در اختیار داشتن ۶۵ میدان هیدروکربوری بزرگ و کوچک، در گستره‌ای افزون بر ۴۰۰ هزار کیلومتر مربع در استان‌های خوزستان، بوشهر، کهگیلویه و بویراحمد، ایلام و لرستان، به‌طور میانگین معادل ۸۳٪ از نفت خام و ۱۶٪ از گاز طبیعی کشور را تولید می‌کند.

ادارات ستادی

ادارات ستادی شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب، فعالیت‌های جانبی شرکت را تحت پوشش قرار می‌دهند و نیازمندی‌های سازمان در حوزه‌هایی خارج از موضوع فعالیت این شرکت، که صنایع بالادستی نفت و گاز می‌باشد را تأمین می‌نمایند. هر اداره ستادی، بر پایه نوع فعالیت، یک کارگروه تخصصی بشمار می‌آید که این ادارات ستادی زمینه‌هایی چون: مخابرات و فناوری اطلاعات، امور حقوقی و قراردادها، روابط عمومی، بازرسی، حراست و… را با استفاده از تیم‌های کارشناسی پشتیبانی می‌نماید. مدیریت فعالیت‌های هر اداره ستادی، برعهده یک رئیس اداره می‌باشد.

شرکت نفت و گاز کارون

شرکت نفت و گاز کارون در سال ۱۳۷۷ تأسیس شد و هم‌اکنون با تولید متوسط یک میلیون بشکه نفت خام در روز، بزرگترین تولیدکننده نفت تابعه شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب و بزرگترین شرکت یکپارچه تولیدکننده نفت در ایران به‌شمار می‌آید. معادل نیمی از ظرفیت تولید شرکت کارون (۵۰۰ هزار بشکه) در روز توسط خطوط لوله به پالایشگاه آبادان، پالایشگاه تهران، پالایشگاه اراک، پالایشگاه آناهیتا و پالایشگاه تبریز ارسال و مابقی نفت خام تولیدی، روزانه به مقصد پایانه صادراتی خارک، متعلق به شرکت پایانه‌های نفتی ایران، انتقال می‌یابد. این شرکت همچنین به‌طور متوسط معادل ۵۵ هزار بشکه در روز میعانات گازی تولید می‌نماید.
از میان ۶ میدان نفتی تحت مدیریت شرکت نفت و گاز کارون، میدان نفتی اهواز با ظرفیت تولید ۸۰۰ هزار بشکه نفت خام در روز، بیشترین و میدان نفتی رامین با تولید حدود ۲ هزار بشکه در روز کمترین سهم تولید را به خود اختصاص داده‌اند. شرکت نفت و گاز کارون مالک شبکه گسترده‌ای از ۳٫۰۹۴ کیلومتر خطوط لوله انتقال نفت و گاز، ۷ واحد بهره‌برداری، ۴ کارخانه نمک‌زدایی، ۱۰ ایستگاه تقویت فشار و ۳ پالایشگاه گازمایع می‌باشد. دفتر مرکزی این شرکت در شهر اهواز قرار دارد.

شرکت نفت و گاز مارون

شرکت نفت و گاز مارون، به عنوان یکی از شرکت‌های فرعی شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب فعالیت خود را رسماً از تاریخ ۱ فروردین ۱۳۷۹ آغاز نمود. مدیران این شرکت در فروردین ۱۳۸۳ ابتدا برای بخشی از تأسیسات خود، سپس در مرداد ۱۳۸۵ برای تمامی شرکت، گواهینامه سیستم مدیریت یکپارچه دریافت نمودند. شرکت نفت و گاز مارون راهبری عملیات تولید، فراورش و انتقال نفت و گاز، همچنین تعمیرات و نگهداری، احداث و بهینه‌سازی تأسیسات بخش بالادستی و خطوط لوله را در حوزه تحت مدیریت خود، بر عهده دارد.
منطقه جغرافیایی تحت پوشش شرکت مارون، در استان خوزستان مستقر می‌باشد، که از شمال به هفتکل و نفت سفید، از شرق و جنوب‌شرقی به رودخانه جراحی و از غرب و جنوب‌غربی به ۳۰ کیلومتری اهواز، محدود است و با وسعتی بالغ بر ۱٫۳۷۰ کیلومتر مربع، در برگیرنده میدان نفتی مارون، میدان نفتی کوپال و میدان نفتی شادگان می‌باشد. شرکت نفت و گاز مارون به‌طور متوسط روزانه ۶۱۴ هزار بشکه نفت خام و ۵۸۵ میلیون فوت مکعب گاز طبیعی تولید می‌نماید، همچنین ظرفیت تولید میعانات گازی این شرکت بالغ بر ۳۴ هزار بشکه در روز است. شرکت مارون دارای ۶ واحد بهره‌برداری، ۵ کارخانه نمک‌زدایی، ۸ ایستگاه تقویت فشار و ۲ پالایشگاه گازمایع می‌باشد.

شرکت نفت و گاز گچساران

شرکت نفت و گاز گچساران یکی از پنج شرکت تولیدی زیرمجموعه شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب است، که در زمینه استخراج، پالایش و انتقال نفت خام، گاز طبیعی و تولید میعانات گازی فعالیت می‌کند. ظرفیت تولید نفت خام این شرکت به‌طور متوسط معادل ۷۸۰ هزار بشکه در روز می‌باشد، همچنین روزانه معادل ۵۰۰ میلیون فوت مکعب گاز طبیعی تولید می‌نماید. شرکت نفت و گاز گچساران مالک شبکه گسترده‌ای از ۶٫۲۴۷ کیلومتر خط لوله انتقال نفت خام و گاز طبیعی، ۳ کارخانه نمک‌زدایی، ۱۱ ایستگاه تقویت فشار، ۱۰ واحد بهره‌برداری و ۵ پالایشگاه گاز می‌باشد.
دفتر مرکزی این شرکت در شهر گچساران، کهگیلویه و بویراحمد قرار دارد، ولی تأسیسات شرکت نفت و گاز گچساران، در چهار استان خوزستان، استان بوشهر، کهگیلویه و بویراحمد و استان فارس مستقر می‌باشند. این شرکت استخراج از ۱۸ میدان نفتی را بر عهده دارد، که بیشترین تولید را به ترتیب میدان نفتی گچساران، میدان نفتی بی‌بی‌حکیمه، میدان نفتی رگ‌سفید، میدان نفتی بینک، میدان نفتی گلخاری، میدان نفتی نرگسی و میدان نفتی پازنان دارا می‌باشند.

شرکت نفت و گاز آغاجاری

شرکت نفت و گاز آغاجاری زیرمجموعه‌ای از شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب است، که در زمینه استخراج، پالایش و انتقال نفت خام و گاز طبیعی فعالیت می‌کند. ظرفیت تولید نفت این شرکت به‌طور میانگین معادل ۷۸۳ هزار بشکه در روز می‌باشد، همچنین روزانه بالغ بر ۳۰٫۸۷۰ بشکه میعانات گازی نیز تولید می‌نماید. شرکت نفت و گاز آغاجاری مالک شبکه گسترده‌ای از ۷٫۰۰۰ کیلومتر خطوط لوله انتقال نفت و گاز، ۱۲ واحد بهره‌برداری، ۱۸ ایستگاه تقویت فشار و تزریق گاز (که بزرگترین ایستگاه تزریق گاز خاورمیانه را نیز در برمی‌گیرد)، ۸ پالایشگاه گازمایع و ۴ کارخانه نمک‌زدایی می‌باشد.
دفتر مرکزی این شرکت در شهر امیدیه، استان خوزستان قرار دارد و تأسیسات آن در سه استان خوزستان، بوشهر و کهگیلویه و بویراحمد مستقر می‌باشند. شرکت نفت و گاز آغاجاری مدیریت ۸ میدان نفتی را برعهده دارد، که عملیات تولید از میدان نفتی آغاجاری، میدان نفتی کرنج، میدان نفتی پرنج، میدان نفتی پارسی و میدان نفتی رامشیر را به صورت مستقل و میدان نفتی رگ سفید، میدان نفتی پازنان و میدان نفتی مارون را به صورت مشترک با شرکت‌های دیگر انجام می‌دهد.

شرکت نفت و گاز مسجدسلیمان

شرکت نفت و گاز مسجدسلیمان یکی از زیرمجموعه‌های شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب به‌شمار می‌آید، که حوزه عملیاتی آن، به‌عنوان قدیمی‌ترین منطقه نفت‌خیز ایران و خاورمیانه، قدمت آن به سال ۱۲۸۷ و اکتشاف نخستین میدان نفتی خاورمیانه، توسط کنسرسیوم دارسی، تحت نام میدان نفتی مسجد سلیمان بازمی‌گردد. چاه شماره یک، در سال ۱۲۸۷ (۱۹۰۸) در شهر مسجدسلیمان شروع به فعالیت تولیدی کرد. این اتفاق سرفصل جدیدی را در حیات سیاسی، اجتماعی و اقتصادی ایران به وجود آورد. هم‌اکنون (۱۳۹۴) ظرفیت تولید نفت خام شرکت نفت و گاز مسجدسلیمان به‌طور متوسط بالغ بر ۱۴۵ هزار بشکه در روز می‌باشد، که این مقدار از ۱۶ میدان نفتی و ۸ میدان گازی، با مجموع نفت درجای ۲۹ میلیارد بشکه، واقع در حوزه عملیاتی این شرکت، استخراج می‌شود.
فرم کنونی شرکت نفت و گاز مسجدسلیمان در دی‌ماه ۱۳۷۷ با ادغام دارایی‌ها و تأسیسات شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب در چهار ناحیه نفتی لب سفید، نفت سفید، قلعه‌نار و هفتکل تأسیس شد و فعالیت‌های تولیدی خود را عملاً از ابتدای سال ۱۳۷۸ آغاز نمود. این شرکت در حال حاضر دارای ۴۹۲ حلقه چاه نفت، ۱۶ مجتمع بهره‌برداری، ۳ کارخانه نمک‌زدایی و ۴ ایستگاه تقویت فشار و تزریق گاز است و در محدوده‌ای به وسعت ۲۷ هزار کیلومتر مربع، در سه استان خوزستان، ایلام و لرستان، فعالیت می‌کند. دفتر مرکزی این شرکت در شهر مسجدسلیمان، استان خوزستان قرار دارد.

شرکت توربین جنوب

شرکت توربین جنوب، شرکت خدمات مهندسی است، که یکی از شرکت‌های تابعه شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب به‌شمار می‌آید و در زمینه طراحی، ساخت، پشتیبانی، تعمیرات و نگهداری ماشین‌آلات فرایندی، توربین‌ها و کمپرسورهای گازی، پمپ‌های انتقال نفت، الکتروموتورها و تجهیزات فراورشی فعالیت می‌کند.
این شرکت علاوه بر پشتیبانی گروه‌های تعمیرات اساسی شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب، به شرکت‌های زیرمجموعه آن، همچنین شرکت ملی حفاری ایران، شرکت پایانه‌های نفتی ایران و سایر شرکت‌های دولتی و خصوصی فعال در جنوب و غرب ایران، خدمات خود را ارائه می‌نماید. شرکت توربین جنوب از بدو شروع فعالیت صنایع نفت و گاز در جنوب کشور، در کنار شرکت‌های تولیدکننده نفت با عناوین مختلفی فعالیت داشته‌است. زمانی به نام کارگاه مسجدسلیمان؛ وظیفه تعمیرات و نگهداری تلمبه‌خانه‌های نفت و توربین‌های برق را عهده‌دار بود و زمانی نیز با اداره مهندسی ساختمان و تعمیرات ادغام گشت. به دلیل گسترش تأسیسات نفتی، این شرکت در سال ۱۳۸۲ از دارایی‌ها و نیروی انسانی موجود در شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب تأسیس شد.

شرکت پیراحفاری ایران

شرکت پیراحفاری ایران، شرکت خدمات مهندسی است، که در زمینه ارائه خدمات حفاری، خدمات سرچاهی، اسیدکاری، سیمان‌کاری و لوله‌گذاری، همچنین تعمیر و نگهداری تجهیزات جانبی حفاری، فعالیت می‌کند. شرکت پیراحفاری ایران در سال ۱۳۸۲ به‌عنوان شرکت تابعه‌ای از شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب و از تجهیزات و دارایی‌های بخش حفاری آن، تأسیس شد. این شرکت در حال حاضر مالک ۴ دکل حفاری، ۱۴ دستگاه چاه‌پیمایی، ۶ دستگاه لوله‌مغزی سیار، ۷ دستگاه پمپ تراک سیمان‌کاری، اسیدکاری و تزریق نیتروژن می‌باشد. دفتر مرکزی شرکت پیراحفاری ایران در شهر اهواز قرار دارد.

شرکت خدمات ترابری و پشتیبانی نفت

شرکت خدمات ترابری و پشتیبانی نفت، شرکت حمل‌ونقل مستقر در اهواز است، که در زمینه ارائه خدمات ترابری سبک و سنگین، خدمات لجستیک و پشتیبانی برای شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب و شرکت‌های تابعه آن، فعالیت می‌کند. این شرکت با در اختیار داشتن ناوگانی از وسایل نقلیه سبک، سنگین، اتوبوس، ماشین‌آلات سیار و ساختمانی و عملیات ویژه خطوط لوله، از سال ۱۳۸۲ فعالیت خود را آغاز نمود.
تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷، امور حمل‌ونقل در شرکت ملی نفت ایران در قالب حمل‌ونقل مناطق نفتخیز و به صورت یکی از زیرمجموعه‌های اداره کل خدمات صنعتی، انجام می‌شد، سپس به دلیل گستردگی حوزه عملیاتی، دگرگونی‌های اساسی ناشی از بروز جنگ ایران و عراق، افزایش رو به رشد وسایل نقلیه و ماشین‌آلات و به تبع آن نیروی انسانی مورد نیاز برای راهبری این مجموعه، ساختار و تشکیلات آن، در سال ۱۳۶۱ از اداره حمل‌ونقل به اداره کل ترابری مناطق نفتخیز ارتقاء یافت و از سازمان‌های تحت سرپرستی معاونت عملیات مدیریت مناطق نفتخیز شد.
از سال ۱۳۶۷ با ایجاد تغییرات ساختاری در مناطق نفتخیز و تغییر این مدیریت، به شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب، اداره کل ترابری نیز جزء سازمان‌های تحت سرپرستی مدیریت تعمیرات و پشتیبانی این شرکت قرار گرفت. این اداره از سال ۱۳۷۷ تا ۱۳۷۹ از معاونت عملیات تفکیک و تحت نظر معاونت خدمات و پشتیبانی فعالیت خود را ادامه داد و مجدداً از سال ۱۳۸۲ نیز به علت تغییر و تحولات سازمانی در سطح شرکت مناطق نفتخیز جنوب، به حوزه مدیریت عملیات پیوست. در نهایت با تغییر ساختار شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب و ایجاد شرکت‌های خدماتی، از اسفند ۱۳۸۲ شرکت خدمات ترابری و پشتیبانی نفت، به‌عنوان زیرمجموعه این شرکت تأسیس و فعالیت خود را آغاز کرد.

شرکت خدمات رفاهی نفت

شرکت خدمات رفاهی نفت، شرکت خدمات لجستیک مستقر در اهواز است، که در زمینه ارائه خدمات رفاهی، خدمات لجستیک و پشتیبانی، به‌عنوان شرکت فرعی شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب، فعالیت می‌کند. این شرکت، از اواخر سال ۱۳۸۲ هدایت و راهبری کلیه فعالیت‌های واحدهای متبوع را با هدف پشتیبانی عملیات تولید و صادرات نفت و گاز جنوب بعهده گرفت. از آنجا که تأسیس شرکت‌های نفت و گاز فرعی در مناطق نفتخیز جنوب، با هدف نظارت و کنترل صحیح مسئولیت‌ها، ارائه سرویس‌های موقع، کارآمد و سرعت بخشیدن به عملیات تولید نفت و گاز بوده‌است، شرکت خدمات رفاهی نیز، بنا به جایگاه خدماتی، از اواخر سال ۱۳۸۲ هدایت و راهبری کلیه فعالیت‌های واحدهای متبوع را با هدف حمایت و پشتیبانی عملیات تولید و صادرات نفت و گاز بعهده گرفت.
برنامه‌ریزی و اجرای فعالیت‌های غیرصنعتی، از جمله ارائه خدمات رفاهی، فرهنگی، هنری، ورزشی و مهندسی، تعمیرات و نگهداری ساختمان‌های اداری، منازل مسکونی، تأسیسات فرهنگی و ورزشی، کتابخانه، امور مسافرت و ارائه خدمات جانبی و رفاهی به کارکنان و خانواده‌های آن‌ها، همچنین احداث، توسعه، بهسازی و نگهداشت فضای سبز ادارات و واحدهای مسکونی، تصدی فعالیت‌های مشاوره‌ای، اداری، پرسنلی، آموزشی، فنی و بازرگانی، خلاصه‌ای از عملیات اجرایی این شرکت به‌شمار می‌رود.