پتروپالایشگاه

پتروپالایشگاه از معادل عبارت Petro-Refinery گرفته شده‌است که حاصل ترکیب دو واژه نفت (Petroleum) و پالایشگاه (Refinery) به معنای پالایشگاه نفت است. اما معمولاً منظور از واژه پتروپالایشگاه عبارت Petrochemical Refinery است که نسل جدیدی از پالایشگاه‌ها به حساب می‌آیند و بر یکپارچگی بین مجتمع‌های پالایش و پتروشیمی تأکید دارد. در واقع در مجتمع‌های پتروپالایشگاهی، هدف تنها تولید سوخت از جمله گاز مایع(ال پی جی)، بنزین، نفت سفید، نفت گاز و نفت کوره نیست، بلکه در کنار چنین محصولاتی فراورده‌های ویژه و خوراک‌های مورد نیاز مجتمع‌های پلیمری و شیمیایی نیز تولید و عرضه می‌شود. در مجتمع‌های پتروپالایش، نفت خام به عنوان خوراک وارد واحدهای فرایندی متعددی می‌شود تا ترکیبی از محصولات سوختی و پایه پتروشیمی تولید شود. این موضوع سبب شده‌است که مجتمع‌های پتروپالایش به دلیل تولید همزمان سوخت و سایر محصولات پایه پتروشیمی نیازمند به‌کارگیری واحدهای فرایندی خاصی باشند.

بررسی‌ها نشان می‌دهد توجه به توسعه ظرفیت پتروپالایشی می‌تواند باعث سودآوری بیشتر (بیش از دو برابر) و افزایش توان رقابت در بازار فراورده‌های نفتی باشد. در سال‌های اخیر بسیاری از کشورها ساخت پتروپالایشگاه را در دستور کار خود قرار داده‌اند که یکی از دلائل آن سودآوری بالای این مجتمع‌ها است.

کشور عربستان

شرکت پترورابغ عربستان سعودی، با سرمایه‌گذاری مشترک بین شرکت آرامکو و شرکت سومیتومو ژاپن، پالایشگاهی با تولید ۱۷ درصدی نفتا از هر بشکه نفت خام را در اختیار دارد. همچنین، شرکت آرامکو و شرکت سابک (SABIC) یک سرمایه‌گذاری مشترک برای توسعه یک مجتمع پیشرفته پتروپالایشگاهی در شهر ینبع تشکیل دادده اند که طبق برنامه ریزی ها، انتظار می رود ساخت آن تا سال ۲۰۲۵ تکمیل شود. قرار است این پتروپالایشگاه سالیانه ۲۰ میلیون تن نفت خام سبک را به ۹ میلیون تن موادپتروشیمیایی تبدیل کند (معادل تبدیل ۴۵درصدی نفت خام به مواد پتروشیمیایی).

کشور هند

کشور هند با در پیش گرفتن سیاست افزایش ظرفیت پالایشی و پتروپالایشی خود، توانست در 10 سال اخیر به رشد سالیانه ای بیش از 5% در این صنعت برسد، به طوری که ظرفیت پالایش روزانه این کشور از 3 میلیون بشکه در سال 2006 به بیش از 5 میلیون بشکه در سال 2017 رسید. همچنین پیش بینی می شود تا سال 2023 ظرفیت پالایش این کشور به بیش از 6.5 میلیون بشکه در روز برسد.
کشور هند در مجموع ۲۳ پالایشگاه نفت خام فعال دارد. پتروپالایشگاه کوچی هند در ابتدا به صورت پالایشگاه بوده و در سال 1947 توسط شرکت آمریکایی فیلیپس ساخته شده است. ظرفیت اولیه پالایشگاه 60 هزار بشکه در روز بوده که در طول این سال ها چندین برابر شد و به 350 هزار بشکه رسید.
این پالایشگاه در سال 1989 با اضافه شدن بخش پتروشیمیایی به تولید بیش از 100 هزار تن مواد شیمیایی در سال رسید. همچنین با افزوده شدن واحدهای مختلف در سال های 2003 و 2008، ظرفیت پتروپالایشی خود را افزایش داد.
گردش مالی این پتروپالایشگاه 2 میلیارد و 500 میلیون دلار می‌باشد که در آخرین سال مالی، به میزان 280 میلیون دلار صادرات داشته است.
برنامه ریزی برای احداث و بهره برداری از دو پتروپالایشگاه جام نگر 3 (Jamnagar III) و بارمر (Barmer)، تا سال 2023، نشان دهنده تلاش این کشور برای تصاحب سهم بیشتری از بازار انرژی و همچنین فرآورده های نفتی منطقه است.

افزایش ظرفیت پتروپالایشی کشور و مزیت‌های آن

در بهار ۱۳۹۸، طرح افزایش ظرفیت پالایشگاه‌های کشور در نوبت بررسی صحن علنی مجلس شورای اسلامی، قرار گرفت. در این طرح قرار است با استفاده از سرمایه گذاران بخش خصوصی، افزایش ظرفیت پالایشی و پتروپالایشی کشور، با احداث پتروپالایشگاه‌های جدید در دستور کار قرار گیرد. در این طرح، می‌توان در مدت حداکثر ۸ سال و با استفاده از سرمایه‌گذاری مردمی و بخش خصوصی، با احداث پتروپالایشگاه‌های جدید، ۲ میلیون بشکه در روز به ظرفیت پالایش نفت کشور افزود. در واقع با این کار تک محصول نفت خام، به بیش از ۱۰۰ محصول شیمیایی تبدیل می‌شود.
صادرات فراورده‌های نفتی و محصولات پتروپالایشگاهی علاوه بر سودآوری بیشتر، تحریم ناپذیر است. به طوری‌که در سال‌های اخیر، همواره برای صادرات نفت خام نیاز به معافیت‌های تحریمی بوده‌است، ولی علی‌رغم وجود تحریم و نبود هیچگونه معافیتی برای صادرات فراورده‌های نفتی، همواره شاهد افزایش صادرات فراورده‌های نفتی بوده‌ایم که پیش‌بینی می‌شود این افزایش صادرات ادامه‌دار نیز باشد.
همچنین گفتگوی ویژه خبری شبکه دو سیما، برای بررسی بیشتر این موضوع در تاریخ ۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۸پخش شد.