برگ جهان

موقعیت و تاریخچه

رودخانه برگ جهان، از ارتفاعات اطراف روستای برگ جهان سرچشمه می‌گیرد و پس از پیوستن به رودخانه رودبار به سد لتیان می‌ریزد. ارتفاع روستای برگ جهان از سطح دریا ۲۰۲۶ متر است. آب و هوای آن در بهار و تابستان معتدل و مطبوع و در پاییز و زمستان سرد است.
برگ جهان از جمله روستاهای قدیمی منطقه لواسانات است. سفال‌های به دست آمده از لایه زیرین این روستای کوهستانی نشانگر قدمت تاریخی این روستاست. طی چند دهه اخیر بناهای قدیمی این روستا تخریب و به جای آن‌ها ساختمان‌های جدیدی احداث شده و بافت قدیمی روستا دگرگون شده‌است. محلات سر ده، پا ده، روبار و شاهان کالبد روستای برگ جهان را تشکیل می‌دهند که متأسفانه از نظر معماری هویت آن‌ها دگرگون شده‌است. فقط در محله سردره بقایای معماری (بنای یک مسجد) سال‌های میانی دوره پهلوی به جا مانده‌است. مردم روستای برگ جهان به زبان فارسی سخن می‌گویند.
راه‌های دسترسی روستا: برگجهان دارای دو راه دسترسی می‌باشد. راه اول از طریق تهران - شهر لواسان- نارون-هنزک-افجه و سپس برگجهان و راه دوم از طریق تهران - جاجرود-سد لتیان-نیکنامده-برگجهان راه اول اسفالته و راه دوم نیز اسفالته می‌باشد که در بخش آخر نیاز به بازسازی دارد. فاصله برگجهان از تهران حدود ۴۰ کیلومتر می‌باشد.

الگوی زندگی و سکونت

براساس نتایج سرشماری سال ۱۳۷۵ جمعیت روستای برگ جهان ۲۲۹ نفر بوده که در سال ۱۳۸۵ به ۱۲۰۰ نفر افزایش یافته‌است. مشاغل عمده مردم این روستا زراعت، باغداری و دامداری است و برخی نیز به فعالیت‌های خدماتی می‌پردازند. گندم، جو و بنشن عمده‌ترین محصولات زراعی و گردو، سیب، زردآلو، گیلاس، آلبالو و هلو از محصولات باغی و سردرختی‌های این روستاست. تولید فرآورده‌های لبنی از قبیل شیر، ماست و کره و نیز تولید عسل در این روستا رواج دارد.
روستای برگ جهان در یک محدوده کوهستانی استقرار یافته و بافت مسکونی متمرکزی دارد. این روستا که در گذشته از چهار محله به نام‌های سرده، پاده، رودبار و شاهان تشکیل گردیده بود امروزه بر اثر تخریب و نوسازی ساختمان‌ها، هویت پیشین خود را از دست داده‌است. مصالح خانه‌های قدیمی عمدتاً شامل سنگ، خشت، گل و چوب است. دیوار خانه‌های قدیمی ضخیم و سقف آن‌ها با تیرهای چوبی سرشاخه‌های درختان و اندود کاهگل پوشیده شده‌است.
در بازسازی برخی خانه‌های قدیمی از سقف‌های شیروانی یا روش ایزوگام استفاده شده‌است. خانه‌های قدیمی اکثراً یک طبقه و ساختمان‌های جدید دو یا چند طبقه ساخته شده‌اند. علیرغم تغییرات فضای کالبدی، باغچه‌های سرسبز و پر گل فضایی سرشار از سرزندگی و نشاط پدیدآورده‌اند. خانه‌های قدیمی معمولاً به صورت حیاط مرکزی ساخته می‌شدند که در اطراف ان اتاقها قرار داشتند برای رسیدن به اتاقها در هر سمت حیاط پلکان سنگی وجود داشت که عرض آن گاه به دو متر می‌رسید و ارتفاع پله‌ها بین ۲۰ تا ۳۵ سانتیمتر می‌باشد. سکویی که در آن اتاقها قرار دارند از سطح حیاط حدود ۲ متر بالاتر است و در زیر این سکو زیر زمین‌ها قرار دارند که برای ذخیره آذوقه از آن‌ها استفاده می‌شده‌است.

جاذبه‌های گردشگری

روستای کوهستانی برگ جهان با چشم‌اندازهای جذاب ارتفاعات اطراف گسترده باغات سرسبز و مزارع پیرامون حواشی رودخانه برگ جهان و مسیرهای زیبای کوچه باغ‌های روستا یکی از زیباترین و جذاب‌ترین روستاهای استان تهران به‌شمار می‌آید. این روستای زیبا با مناظر دلفریب و جلوه‌های کم‌نظیر به ویژه در بهار و تابستان هزاران گردشگر شهری را به سوی خود جلب می‌کند.
آرامگاه امامزاده اسماعیل در ضلع غربی روستا و در دامنه شرقی تپه‌ای معروف به تنگل‌خانه واقع شده‌است. بنای اولیه این امامزاده گنبد مخروطی زیبایی داشت که امروزه به بنای جدیدالاحداثی تبدیل شده‌است. این امامزاده مورد احترام مردم روستای برگ جهان و روستاهای مجاور است.
در ضلع غربی روستا و در شمال رودخانه برگ جهان صخره رسوبی بزرگی قرار دارد که از سطح زمین‌های جنوبی حدود ۴۵ متر ارتفاع دارد و اطراف آن را باغات روستا فرا گرفته‌اند.
این تپه که در جهت شمالی – جنوبی گسترش یافته به تنگل خانه مشهور است. به نظر می‌رسد این تپه در گذشته معبدی بوده‌است که پیروان مذهب شمنی از آن به عنوان عبادتگاه استفاده می کرده اند. تنگل تغییریافته تانری یا خدا در مذهب شمنی است. این اثر در سال ۱۳۸۲ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده‌است.
در فاصله ۳ کیلومتری شمال روستای برگ جهان و در ارتفاع ۲۷۲۰ متری بقایای قلعه‌ای به جا مانده‌است که آن را قلعه دختر یا قلعه بند می‌نامند. این قلعه طی دهه‌های اخیر تخریب گردیده و مصالح آن در سایر بناهای روستا مورد استفاده قرار گرفته‌است.
در ارتفاعات شمال غربی روستای برگ جهان غاری وجود دارد که به زندان خانه لار معروف است. ابعاد دهانه غار ۲×۲ متر و طول آن در حدود ۳۰ متر است. در درون این غار چند راه فرعی وجود دارد؛ که عمق چندانی ندارند. ظاهراً در گذشته این غار به عنوان زندان مورد استفاده قرار می‌گرفته‌است.
اگر چه امروزه جوانان این روستا نیز همانند سایر نقاط کشور به بازی‌های رایج به ویژه بازی فوتبال و والیبال علاقمندند اما بازی‌های سنتی الک دولک و هفت‌سنگ هنوز هم در میان مردم این روستا رواج دارد.

چهره ماندگار

محمد همایون در سال ۱۲۷۳ هجری خورشیدی به دنیا آمد و در ۵ بهمن ۱۳۵۶ درگذشت. مدفن وی در مسجد فیروزآبادی شهرری و در نزدیکی قبر جلال آل احمد است.
محمد همایون جهت عمران و آبادانی روستای برگ جهان اقدامات بسیاری را انجام داد.