قهوه فوری

قهوهٔ فوری یا قهوه آماده یا پودر قهوه، یک نوشیدنی به دست آمده از دانه‌های قهوه به عمل آمده و فرآوری شده‌است. قهوه فوری را به صورت تجاری با یکی از روش‌های خشک‌کردن انجمادی یا خشک کردن پاششی تولید می‌کنند، که می‌توان با بازگرداندن رطوبت، آن را آماده مصرف نمود. قهوه فوری به صورت مایع غلیظ نیز تولید می‌شود که به آن قهوه محلول می‌گویند. در برخی مناطق ایران، قهوه فوری را با نام نسکافه (نشانی تجاری برای نوعی قهوه فوری است متعلق به شرکت نستله) می‌شناسند.
از مزایای قهوه‌های فوری می‌توان به سرعت آماده‌سازی (به راحتی در آب گرم حل می‌شود)، وزن و حجم کم جهت حمل و نقل در مقایسه با دانه قهوه (برای آماده‌سازی همان مقدار آشامیدنی) و عمر مفید طولانی اشاره کرد. هر چند اگر قهوه فوری در محل خشک نگهداری نشود، قابلیت فاسد شدن (پوسیدگی و از بین رفتن) را دارد.

تاریخچه

قهوه فوری یا قهوه محلول در سال ۱۸۹۰ توسط دیوید استرنج در شهر اینورکارگیل، نیوزیلند، تحت شماره ثبت اختراع ۳۵۱۸ ثبت شده‌است. این محصول با نام تجاری "قهوهٔ استرنج" و با استناد به فرایند ثبت اختراع " خشک کردن با هوای گرم" فروخته شد. همچنین یک دانشمند ژاپنی به نام ساتوری کاتو که در شیکاگو مشغول به کار بود، اختراع مشابهی را در سال ۱۹۰۱ به ثبت رساند. کمی بعدتر جورج لوئیس واشینگتن روش دیگری برای تولید قهوه فوری ارائه داد و در سال ۱۹۱۰ شروع به بازاریابی برای آن نمود. در سال ۱۹۳۸، شرکت نسکافه یک فرایند بسیار پیشرفته برای تولید قهوه فوری ارائه داد.
این روزها مارک‌هایی مانند نسکافه، اینترنشنال رست، اکسترا، ماکسول هاوس، روبرت تیمس، استارباکس و شرکت کاوا از نام‌های مطرح و محبوب در تولید قهوه فوری هستند.

موارد مصرف

قهوه فوری به صورت پودر یا دانه‌های ریز (فرم گرانول) و غالباً در ظروف شیشه ای، بسته‌های پلاستیکی یا قوطی در بازار ارائه می‌شود. مصرف‌کننده نهایی با اضافه کردن آب داغ به پودر به میزان دلخواه ، غلطت نوشیدنی خود را تنظیم می‌کند. راه جدیدتر مصرف آن استفاده از کیسه‌های قهوه است که شبیه به کیسه‌های چای می‌باشند. قهوه فوری همچنین جهت تهیه انواع آیس کافی‌ها مانند فراپهٔ یونانی به کار می‌رود.
در برخی کشورها مانند پرتغال، اسپانیا و هندوستان از شیر داغ به جای آب داغ در تهیه نوشیدنی نهایی استفاده می‌شود. در مناطق دیگر مانند کره جنوبی، قهوه فوری با پودر مکمل قهوه و شکر ترکیب شده و با نام کافی میکس عرضه می گردد. قهوه فوری در بریتانیا در طول جنگ جهانی دوم محبوبیت یافت و همچنان بیش از ۷۵ درصد از قهوه خریداری شده برای مصارف خانگی در بریتانیا را شامل می‌شود. این مقدار در آمریکا و فرانسه کمتر از ۱۰ درصد و در ایتالیا کمتر از یک درصد است.
استفاده از قهوه‌های فوری در پخت‌وپزهای عمومی و تشریفاتی به دلیل سهولت در مصرف بسیار رواج پیدا کرده‌است. از این پودر در تهیه کیک قهوه که یک جزء اصلی جشن‌ها در نیوزیلند، استرالیا و بریتانیا است به وفور استفاده می‌شود. از قهوه محلول برای طعم دهی به بستنی یا ساندی‌ها نیز استفاده می‌شود، و اغلب با مقادیر مساوی از شکلات مخلوط می‌گردد.

مراحل تولید

همچون قهوه معمولی، ابتدا با بو دادن دانه‌های قهوه سبز سبب استخراج طعم و عطر واقعی دانه‌ها می‌شوند. یکی از روش‌های رایج در اکثر کارگاه‌های تولیدی استفاده از سیلندرهای دوار حاوی دانه‌ها سبز قهوه و گازهای حاصل از احتراق گرم است. هنگامی که دمای دانه به °۱۶۵ سانتی گراد (° ۳۲۹ فارنهایت) می‌رسد، بو دادن آغاز می‌شود، که همراه با صدایی شبیه به تولید ذرت بو داده می‌باشد. این سیلندر در مدت زمانی حدود ۷ تا ۱۵ دقیقه و با راندمان حدود ۲۵ تا ۷۵٪، یک دسته قهوه را بو می‌دهند. البته با استفاده از روش‌های دیگری نیز می‌توان دانه‌های قهوه را به عمل آورد.
سپس دانه‌های بو داده را آسیاب کرده و اندازه آن‌ها را به ۰٫۵ تا ۱٫۱ میلی‌متری (۰٫۰۲۰ تا ۰٫۰۴۳اینچ) می‌رسانند. این عمل جهت تسهیل مرحله بعد که حل کردن دانه‌ها در آب و تهیه محلول قهوه است صورت می‌گیرد.
بعد از بو دادن و آسیاب کردن، قهوه خرد شده را در آب حل می‌کنند. در این مرحله که استخراج نامیده می‌شود، محلول قهوه را در چندین ستون مخصوص تا دمای ۱۵۵ تا ۱۸۰ درجه سانتی گراد (۳۱۱ تا ۳۵۶ درجه فارنهایت) حرارت می‌دهند. این عمل سبب تولید کنسانتره قهوه می‌شود که پس از فیلترینگ، و با استفاده از فرایندهای خشک کردن از طریق تبخیر در خلأ یا خشک‌کردن انجمادی پودر قهوه تهیه می‌شود.

جداسازی کافئین

در فرایندهای تجاری، جداسازی کافئین قهوه، تقریباً همیشه قبل از فرایند بو دادن صورت می‌گیرد که بر عطر و طعم آزاد شده از قهوه تأثیرگذار می‌باشد.

ترکیب

محتوای کافئین قهوه فوری همواره از قهوه معمولی کمتر است. در یک مطالعه مقایسه‌ای میان نمونه‌های خانگی قهوه معمولی و قهوه فوری مشخص شد که هر فنجان (۲۲۵ میلی لیتر) قهوه فوری به‌طور متوسط ۶۶ میلی گرم کافئین دارد در حالی که این مقدار برای قهوه معمولی ۱۱۲ میلی گرم در هر فنجان است.