عیسی در قرآن و انجیل

عیسی کلمه الله

«در قرآن به مناسبتهای گوناگون از عیسی بن مریم به کلمه خدا تعبیر شده‌است:
«ان الله یبشرک بکلمه منه اسمه المسیح عیسی بن مریم…»
خداوند بشارت می‌دهد تو را به کلمه‌ای از خویش، اسم او مسیح عیسی پسر مریم است.
«ان الله یبشرک بیحیی مصدقا بکلمه من الله»
خداوند بشارت می‌دهد تو را به یحیی که تصدیق‌کننده عیسی است.
«انما المسیح عیسی بن مریم رسول‌الله و کلمته»
همانا مسیح عیسی پسر مریم پیامبر خدا و کلمه اوست
در انجیل یوحنا باب اول نیز چنین می‌خوانیم:
«در ابتدا کلمه بود و کلمه نزد خدا بود و کلمه خدا بود. همان در ابتدا نزد خدا بود. همه چیز به واسطه او آفریده شده. به غیر از او چیزی از موجودات وجود نیافت. در او حیات بود و حیات نور انسان بود؛ و کلمه جسم گردید و میان ما ساکن شد پر از فیض و راستی و جلال او را دیدیم، جلالی شایسته پسر یگانه پدر؛ و یحیی بر او شهادت داد و ندا کرده می‌گفت این است آنکه دربارهٔ او گفتیم، آن که بعد از من می‌آید پیش از من شده‌است، زیرا که بر من مقدم بود؛ و از پری او جمیع ما بهره یافتیم و فیض به عوض فیض، زیرا شریعت به وسیله موسی عطا شد، اما فیض و راستی بوسیله عیسی مسیح رسید.»»
همانندی که در این خصوص بین قرآن و انجیل دیده می‌شود، تعبیر از عیسی به کلمه الله و شهادت یحیی به حقانیت عیسی است، اما اختلاف دو متن به ابعاد توحیدی و نگرشهای برگرفته از آن بازمی‌گردد، زیرا در قرآن «الله» محوری حاکم است و در عبارت انجیل، عیسی در ردیف خدا و فرزند او شناسانده شده‌است.
ابراهیم امینی در کتاب خود «وحی در ادیان آسمانی» می‌نویسد:
«اگر کلمه به عیسی اطلاق شده بدین جهت است که بدون وجود پدر و به وسیله کلمه (کن) تکوینی به وجود آمده‌است.» 
دکتر شاکر عقیده دارد:
«این که قرآن عنوان کلمه در مورد عیسی بکار می‌برد به جای آنکه مستلزم وجود ازلی یا الوهیت عیسی باشد، به این نکته اشاره دارد که او حاصل قدرت آفرینشگر خداوند است، زیرا به یاد آورنده این نکته‌است که عیسی با اراده مستقیم خداوند و فرمان «کن» در رحم مادرش به به وجود آمد. در نتیجه، عیسی و مادرش با هم یک آیت از آیات الهی به‌شمار می‌روند».

اشاره به بشر بودن عیسی در قرآن

قرآن عیسی را یک بشر می‌داند.
«إن هو الا عبد انعمنا علیه و جعلناه مثلاً لبنی اسرائیل»
و اشاره می‌کند در عین حال که یک بشر است بدون پدر آفریده شده و از آفرینش ویژه‌ای برخوردار است:
«إن مثل عیسی عند الله کمثل آدم خلقه من تراب ثم قال له کن فیکون»
«و اذ قال عیسی بن مریم یا بنی اسرائیل انی رسول‌الله الیکم»
و به عنوان پیامبر و برای ارشاد مردم مبعوث شده‌است:
«و یعلمه الکتاب و الحکمه و التوراه و الانجیل و رسولا الی بنی اسرائیل»
و مانند سایر پیامبران با خداوند جهان در ارتباط بوده، حقایقی دریافت کرده و به مردم ابلاغ می‌نماید:
«و مصدقا لما بین یدی من التوراه و لاحل لکم بعض الذی حرم علیکم»
به اذن خداوند دارای معجزه و کارهای خارق‌العاده‌است:
«و ابری الاکمه و الابرص و احی الموتی باذن الله و انبئکم بما تاکلون و ما تدخرون فی بیوتکم»
نه خدا است نه پسر خدا، بلکه بنده خدا است چرا که مانند سایر بندگان ولادت و مرگ و زنده شدن بعد از مرگ دارد:
«و السلام علی یوم ولدت و یوم اموت و یوم ابعث حیا»
خود نیز از بنده خدا بودن خود امتناعی ندارد و خود را بنده خدا معرفی می‌نماید:
«لن یستنکف المسیح ان یکون عبدا لله»
«قال انی عبدالله اتانی الکتاب و جعلنی نبیا»
قرآن عقیده به تثلیث را شرک دانسته خود عیسی نیز از آن تبری می‌جوید:
«لقد کفر الذین قالوا ان الله هو المسیح ابن مریم و قال المسیح یا بنی اسرائیل اعبدوا الله ربی و ربکم انه من یشرک بالله فقد حرم الله علیه الجنه و ماواه النار و ما للظالمین من انصار * لقد کفر الذین قالوا ان الله ثالث ثلاثه و ما من اله الا اله واحد»
«و اذ قال الله یا عیسی ابن مریم ا انت قلت للناس اتخذونی و امی الهین من دون الله قال سبحانک ما یکون لی ان اقول ما لیس لی بحق ان کنت قلته فقد علمته ما فی نفسی و لا اعلم ما فی نفسک انک انت علام الغیوب* ما قلت لهم الا ما امرتنی به ان اعبدوا الله ربی و ربکم»

برادران و خواهران عیسی در انجیل

«عیسی دارای خواهران و برادرانی بود. برادران او یعقوب، یوسف، شمعون و یهودا (و نیز یوشا) می‌باشند، ولی اسامی خواهران او برده نشده‌است. لکن برادرانش به او ایمان نداشتند. لازم بذکر است که در نامه‌های پولس از یک نفر به نام یعقوب برادر خداوند (عیسی مسیح) که مؤمن بوده، سخن به میان آمده‌است. البته اصطلاح برادران و خواهران برای مؤمنین به مسیح نیز استفاده می‌شود.

حواریون عیسی در قرآن و منابع اسلامی

در قرآن، از گروهی به عنوان «حواریون» یاد شده‌است، چنان‌که از مضمون و محتوای آیات آن استفاده می‌شود آنان از شاگردان خاص و طرف مستقیم ارشادات و دستورهای عیسی بوده‌اند و گویا در سفر و حضر آن پیامبر الهی را همراهی می‌کرده‌اند:
«... قال الحواریون نحن انصارالله آمنا بالله…»
«و اذ اوحیت الی الحواریین ان آمنوا بی و برسولی قالوا آمنا…»
و هنگامی که به حواریون وحی کردم که به من و فرستاده من ایمان بیاورید گفتند ایمان آوردیم.
«کما قال عیسی بن مریم للحواریین من انصاری الی الله قال الحواریون نحن انصارالله…» چنان‌که عیسی بن مریم به حواریون گفت چه کسانی یاران من به سوی خدایند؟
حواریون گفتند ما یاران خداییم.» 
عیسی در مدت ۳ سال رسالت شاگردانی را به گرد خود جمع نمود که به ۷۰ نفر بالغ می‌شدند. در این میان ۱۲ نفر جایگاه ویژه‌ای داشتند. آنان را عیسی برای درک رسالت و ابلاغ پیام مهم مسیحیت انتخاب کرده بود. عیسی شاگردان منتخب خود را رسول نامید. این دوازده تن مأموریت یافتند که تنها در بلاد اسرائیلی به تبلیغ بپردازند. مأموریت اصلی آنان در سفرهای تبلیغی، بشارت به نزدیک بودن ملکوت آسمان بود.
«در منابع اسلامی رسولان را با عنوان حواریان می‌شناسیم. حواری هر شخص کسانی اند که نسبت به او صداقت و خلوص دارند. پس حواریانت عیسی شاگردان پاک و خالص او هستند. موسی بن رضا در بیان وجه نامگذاری آنان فرموده‌اند:
«به گمان مردم از آن روی به آنان حواری گفته می‌شود که لباس‌ها را می‌شستند و چرکها را از آن‌ها می‌زدودند… اما در اعتقاد ما به این دلیل حواری نامیده شدند که درون خود را از آلودگی گناه زدوده و به درجه اخلاص رسیده بودند و با موعظه و نصیحت به زدودن آلودگی دیگران اقدام می‌کردند.»» 
طبق آیات قرآن کریم حواریون برخی حقایق را از راه وحی دریافت می‌کرده‌اند:
«و اذ اوحیت الی الحواریون ان آمنوا بی و برسولی قالوا آمنا و اشهد باننا مسلمون» 
با آنکه حواریان از اولین ایمان آورندگان به مسیح بودند، در اواخر عمر رسالت وی پس از احساس انحرافاتی در میان بنی اسرائیل، پیمان الهی خود را تجدید کردند.
«فلما احس عیسی منهم الکفر قال من انصاری الی الله قال الحواریون نحن انصارالله آمنا بالله و اشهد بانا مسلمون. ربنا آمنا بما انزلت و اتبعنا الرسول فاکتبنا مع الشاهدین».