سازمان بین‌المللی دریانوردی

ساختار

سازمان بین‌المللی دریانوردی متشکل از ارکان زیر است:

مجمع

مجمع عالی‌ترین رکن سازمان محسوب می‌شود و از تمامی دولت‌های عضو (۱۷۰ کشور به علاوه ۳ عضو وابسته) تشکیل شده‌است. این رکن هر ۲ سال یک‌بار به‌طور منظم تشکیل جلسه می‌دهد اما در صورت نیاز از اختیار برگزاری جلسات اضطراری هم برخوردار است. مجمع مسئول تصویب برنامهٔ کاری سازمان و بودجه است و در خصوص عملکرد مالی سازمان تصمیمات لازم را اتخاذ می‌نماید. هم‌چنین اعضای شورا توسط مجمع انتخاب می‌شوند.

کمیته‌ها

آیمو یک سازمان فنی است و اغلب فعالیت‌هایش را از طریق ۵ کمیتهٔ اصلی و تعداد زیادی کمیته‌های فرعی تخصصی انجام می‌دهد.

کمیته امنیت دریایی

کمیته امنیت دریایی (MSC) اصلی‌ترین رکن فنی سازمان است و از کلیهٔ دولت‌های عضو تشکیل شده‌است. این کمیته کلیهٔ مسائلی را که در قلمرو صلاحیت سازمان واقع شده‌است. مانند کمک به کشتی‌رانی بین‌المللی، ساخت لوازم کشتی، ایجاد قوانین برای جلوگیری از تصادم در دریاها، اداره کردن و حمل و نقل محموله‌های دریایی خطرناک، تحقیق در خصوص صدمات دریایی، اطلاعات مربوط به آبنگاری نقشه، تکمیل خدمه از نظر ایمنی و سایر موضوعاتی که به‌طور مستقیم و مؤثر به امنیت دریا مرتبط است.

هم‌چنین کمیتهٔ امنیت دریایی مکانیسمی را فراهم آورده‌است تا هر وظیفه‌ای که از طرف کنوانسیون، مجمع یا امور ناشی از سایر اسناد بین‌المللی را که به آن محوّل می‌شود، انجام دهد.

کمیته حفاظت از محیط زیست دریایی

کمیتهٔ حفاظت از محیط زیست دریایی (MEPC) در ابتدا به عنوان رکن فرعی مجمع در نوامبر ۱۹۷۳ تأسیس شد اما از سال ۱۹۸۵ بر اساس اساسنامهٔ سازمان به یک کمیتهٔ مستقل تغییر شکل یافت. این کمیته که مرکب از کلیهٔ دولت‌های عضو است، صلاحیت دارد به کلیهٔ موضوعاتی که در ارتباط با جلوگیری و کنترل آلودگی دریایی توسط کشتی‌ها است، رسیدگی کند. از دیگر عملکردهای کمیته، تصویب و اصلاح کنوانسیون و سایر قوانین و اطمینان یافتن از قابلیت اجرایی آن‌ها است.

کمیته مسایل حقوقی

کمیتهٔ مسائل حقوقی (LEG) مرکب از تمامی دولت‌های عضو سازمان آیمو است. این کمیته در سال ۱۹۶۷ به عنوان رکنی فرعی در پاسخ به مسائل حقوقی و مشکلات زیست‌محیطی برآمده از عواقب فاجعهٔ غرق شدن نفت‌کش غول پیکر توری کنیون تأسیس شد اما متعاقب آن فاجعه، تبدیل به رکن دائمی سازمان شد. این کمیته هر گونه امور حقوقی در محدودهٔ وظایف سازمان را انجام می‌دهد. هم‌چنین صلاحیت انجام هر وظیفه‌ای که از طرف کمیته‌های سازمان، مجمع یا هر امر ناشی از سایر اسناد بین‌المللی مورد قبول سازمان را که به آن احاله می‌شود، بر عهده دارد.

کمیته همکاری‌های فنی

کمیتهٔ همکاری‌های فنی (TC) مرکب از تمامی دولت‌های عضو سازمان است. این کمیته در ۱۹۶۷ به عنوان رکن فرعی شورا تأسیس شد اما بعد از اجرایی شدن اصلاحات کنوانسیون آیمو در ۱۹۸۴ تبدیل به یکی از کمیته‌های رسمی سازمان شد. این سازمان مسئول انجام وظایف مهمی در جهت ارائه همکاری فنی، به ویژه به کشورهای در حال توسعه است.

کمیته تسهیل

کمیتهٔ تسهیل (FAL) هم مرکب از تمامی دول عضو سازمان است. این کمیته در ابتدا به عنوان رکن فرعی شورا در ۱۹۷۲ تأسیس شد و بعد از اجرایی شدن اصلاحات در کنواسیون آیمو در ۲۰۰۸، در زمرهٔ یکی از کمیته‌های اصلی سازمان قرار گرفت. این کمیته در جهت کاهش و حذف تشریفات غیرضروری و زائد اداری و آسان‌تر کردن ارائه اسناد مورد نیاز کشتی‌ها به هنگام ورود یا ترک بنادر به وجود آمده‌است. در سال‌های اخیر مهم‌ترین وظیفهٔ این کمیته، تمرکز بر ایجاد تعادل‌سازی و ارتباط میان دو موضوع مهم، یعنی، امنیت دریایی و تسهیلات تجارت دریایی بین‌المللی بوده‌است.

دبیرخانه

دبیرخانهٔ آیمو از دبیرکل و ۳۰۰ کارمند بین‌المللی که در مقر سازمان، لندن مستقر هستند، تشکیل شده‌است. دبیرخانه مسئولیت امور اداری و هماهنگی اجرایی را بر عهده دارد.

دبیرکل

دبیرکل از طرف شورا با تصویب مجمع انتخاب می‌شود. دبیرکل سازمان هم‌اکنون از ۱ ژانویه ۲۰۱۲ بر عهدهٔ کوجی سکیمیزو از ژاپن است. او در صد و شصتمین جلسهٔ شورای آیمو در ژوئن ۲۰۱۲ و بیست و هفتمین جلسهٔ مجمع در نوامبر ۲۰۱۱ برای یک دورهٔ ۴ ساله انتخاب شد.

فعالیت‌ها

فعالیت‌های آیمو را می‌توان به دو قسمت تقسیم کرد:

برنامه‌های عملی آیمو

این برنامه‌ها به تشکیل سمینارها و کارگاه‌های آموزشی و کمک به دولت‌ها برای اجرای کنوانسیون‌های بین‌المللی اختصاص دارد. در راستای اجرای این طرح بود که آیمو دانشگاه جهانی علوم دریایی (World Maritime University)، مالمو سوئد را در ۱۹۸۳ تأسیس کرد. هدف این مؤسسه فراهم آوردن امکانات آموزشی پیشرفته برای کارمندان کشورهای در حال توسعه‌ای است که در کشور خود به سطح نسبتاً استانداردی در زمینهٔ فعالیت‌های دریایی رسیده‌اند. از دیگر فعالیت‌های این سازمان تأسیس مؤسسه حقوق دریایی بین‌المللی در مالت و آکادمی دریایی بین‌المللی در تریسته (به انگلیسی: Trieste) ایتالیا است.