مدیریت پروژه

مهندسی مدیریت پروژه

مهندسی مدیریت پروژه (به انگلیسی: Engineering Project Management) یا همان رشته مدیریت پروژه و ساخت (به انگلیسی: Project Management and Construction) تلفیق علم، هنر و فن است و به منظور آموزش برای انجام فعالیت‌های آماده‌سازی، نظارت و اجرای پروژه به ویژه پروژه‌های عمرانی طرح‌ریزی شده‌است. ویژگی اصلی تخصصی مهندسی مدیریت پروژه، ماهیت بین رشته‌ای آن است. این رشته تلفیقی از رشته‌های عمران، صنایع و مدیریت می‌باشد.
برای مدیریت پروژه روش‌های و طرح‌های بسیاری وجود دارد که بسته به نوع پروژه و شرایط ویژه آن اتخاذ می‌شود نحوه مدیریت پروژه تأثیر مستقیمی بر رسیدن به اهداف آن دارد.
هر چند که رویکرد مدیریت پروژه یک رویکرد کاملاً اقتضایی است اما با فرموله کردن موضوع می‌توان از درست بودن تصمیم‌های گرفته شده اطمینان حاصل کرد.
انجمن مدیرت پروژه APM در سال ۱۹۹۲ اولین سری استاندارد دانش مدیریت پروژه (Project Management Body Of Knowledge) که به اختصار پی‌ام‌بی‌اوکی خوانده می‌شود را ارائه نمود که تاکنون ۴ بار این استاندارد بازنگری شده‌است.
این استاندارد حاوی الزاماتی برای مدیرت پروژه می‌باشد که تضمین‌کننده رسیدن به اهداف پروژه‌ها می‌باشد. بر اساس پم‌باک هر پروژه به ۵ مرحله آغاز، برنامه‌ریزی، اجرا، کنترل و خاتمه تقسیم شده و این استاندارد برای اجرای موفق این ۵ مرحله راهنمایی‌های کاربردی ارائه می‌کند.
سازمان جهانی استانداردسازی (ISO) با توجه به نتایج موفق به دست آمده از اجرای پم‌باک اقدام به تدوین استاندارد جهانی ISO 10006 نمود و این استاندارد بین‌المللی می‌رود در جهان جانشین موفقی برای سایر روش‌های مدیریت پروژه گردد. اجرای این استانداردها به ویژه به شرکتهایی که پروژه‌های بزرگ صنعتی و عمرانی را اجرا می‌کنند یا در مناقصه‌های بین‌المللی شرکت می‌نمایند توصیه می‌شود.

تفاوت با مدیریت ساخت

گرایش مدیریت پروژه و ساخت تقریباً زیرگروه مستقیم معماری محسوب می‌شود حال آنکه رشته مهندسی و مدیریت ساخت جزو گرایش‌های عمران در مقطع کارشناسی ارشد می‌باشد و شاید همین امر باعث ایجاد تفاوت‌هایی نه چندان زیاد ما بین این دو رشته شده که می‌توان از تفاوت اسمی این دو رشته نیز آن را درک کرد رشته مدیریت پروژه و ساخت با هدف قرار دادن کلیات پروژه‌های عمرانی بدون توجه ویژه به جزئیات اجرایی آن مباحث خود را پیش می‌گیرد، حال آنکه رشته مهندسی مدیریت ساخت با دیدی عمرانی به جزئیات یک طرح و نحوه ساخت آن توجه دارد. مدیریت پروژه قبلاً به صورت یکی از فیلدهای رشتهٔ صنایع بود و به این صورت بود که فارغ التحصیلان رشتهٔ صنایع (تولید صنعتی) به عنوان مدیر پروژه در بخش صنعتی مشغول به کار می‌شدند. با سیستماتیک شدن مقولهٔ ساخت وساز به برنامه‌ریزی و مدیریت در این زمینه احساس نیاز بیشتری می‌شد؛ و در پاره‌ای موارد مهندسین صنایع که دانش کافی در مقولهٔ ساخت نداشتند به عنوان مدیران پروژه‌های ساختمانی مطرح می‌شدند. اما حدود ۶ سال است که رشتهٔ مدیریت پروژه و ساخت به صورت کاملاً تخصصی برای فارغ التحصیلان (دورهٔ لیسانس) رشتهٔ معماری و عمران آموزش داده می‌شود. مدیریت پروژه به‌کارگیری دانش، مهارتها، ابزار و تکنیک‌های لازم در اداره جریان اجرای فعالیت‌ها، به منظور رفع نیازها و انتظارات متولیان از اجرای پروژه است. مدیریت پروژه در اجرای این مهم از دو بازوی قدرتمند برنامه‌ریزی وکنترل پروژه بهره می‌گیرد. لازم است ذکر شود که این رشته زیرگروه رشتهٔ معماری (گروه هنر) با کد ۱۳۶۱ در دفترچه آزمون سراسری و جزء رشته‌های شناور یا ستاره دار می‌باشد که با مدرک لیسانس هر رشته می‌توان این گرایش را به عنوان رشتهٔ دوم انتخاب نمود. اما گرایشی کاملاً تخصصی از رشتهٔ عمران به نام «مدیریت ساخت» وجود دارد، که سر فصل دروس امتحانی متفاوت از گرایش مدیریت پروژه و ساخت دارد و تا حدی نیز زمینهٔ کاری کاملاً کارگاهی دارد.

بومی‌سازی استانداردهای مدیریت پروژه

نقطهٔ شکست در پیاده‌سازی استانداردها از همان ابتدای اقدام به این مهم شروع می‌شود. عموماً در سازمان‌ها تلاش می‌شود استانداردها همانگونه که عنوان شده‌اند پیاده‌سازی گردند حال اینکه زیرساخت‌های اداری، رفتار سازمانی، حامیان و … باعث می‌گردند که تیم پیاده‌سازی به سان جراحی زبردست روش‌های متنوعی در جاری ساختن استانداردها به کار گیرد. یا تغییرات و اصلاحاتی را مناسب با نیاز خود شکل دهد. توجه به این مهم برای کلیهٔ سازمان‌ها الزامی است و تحقیق و جستجو در آن می‌تواند موجبات موفقیت سازمان را در سازوکار مدیریت پروژه آن فراهم آورد.
کاملاً واضح است افرادی که مدیریت بهتری بر روی پروژه‌های شخصی خود داشته باشند (مدیریت پروژه‌های اهداف شخصی) بهتر و بیشتر به اهدافشان دست می‌یابند و موفقیت‌های بیشتری را کسب می‌کنند. از آنجا که در طول عمر هر فرد زمان و توان مالی (منابع) برای صرف در پروژه‌ها محدودیت دارد؛ هر فرد باید برای اهداف زندگی خود پروژه‌هایی را تعریف کرده و سپس با کمک برنامه‌ریزی، یک نقشه کلی از کارهای هر پروژه در بازه‌های زمانی معین و منابع مورد نیاز آن‌ها را تهیه نماید. تا بتواند حداکثر استفاده از زمان و منابع خود، برای رسیدن به اهداف زندگی را داشته باشد.