منوچهر متکی

{{Infobox Officeholder
| name          = منوچهر متکی
| image         = Munich Security Conference 2010 - dett mottakki 0025.jpg
| caption       = متکی در کنفرانس امنیتی مونیخ (۲۰۱۰)
| office1       = وزیر امور خارجه
| term_start1   = ۲ شهریور ۱۳۸۴
| term_end1     = ۲۲ آذر ۱۳۸۹
| president1    = محمود احمدی‌نژاد

| deputy1       = سید مهدی مصطفوی اهری
علیرضا شیخ عطار
حسین شیخ‌الاسلام
سید امیرمنصور برقعی
| predecessor1  = کمال خرازی
| successor1    = علی‌اکبر صالحی
| office2       = سفیر ایران در ژاپن
| term_start2   = بهمن ۱۳۷۳
| term_end2     = آبان ۱۳۷۸

| president2    = اکبر هاشمی رفسنجانی
سید محمد خاتمی
| predecessor2  = حسین کاظم‌پور اردبیلی
| successor2    = علی ماجدی
| office3       = سفیر ایران در ترکیه
| term_start3   = تیر ۱۳۶۴
| term_end3     = فروردین ۱۳۶۸
| president3    = سید علی خامنه‌ای
| predecessor3  = محمد گنجی‌دوست
| successor3    = محمدرضا باقری

| office4       = نماینده مجلس شورای اسلامی
دوره‌های اول و هفتم
| term_start4   = ۷ خرداد ۱۳۸۳
| term_end4     = ۲ شهریور ۱۳۸۴
| constituency4 = تهران، ری، شمیرانات، اسلامشهر
| majority4     = ۴۹۳٬۲۱۴ (۲۵٫۰۱٪)
| term_start5   = ۷ خرداد ۱۳۵۹
| term_end5     = ۶ خرداد ۱۳۶۳
| constituency5 = [[حوزه انتخابیه کردکوی، ترکمن، بندرگز و گمیشان|بندرگز]
| majority5     = ۲۴٬۹۲۸ (۷۰٫۲۵٪)
| birth_date    = ۳ فروردین ۱۳۳۲ (۶۶ ساله)
| birth_place   = گز، [بندرگز]، ایران
| death_date    =
| death_place   =
| nationality   = ایرانی

| alma_mater    = دانشگاه بنگلور
دانشگاه تهران
| party         = کانون اسلامی فارغ‌التحصیلان شبه‌قاره هند (۱۳۵۹–اکنون)

| otherparty    = جبهه پیروان خط امام و رهبری (تا ۱۳۹۲)
ائتلاف آبادگران ایران اسلامی (۱۳۸۲)
شورای هماهنگی نیروهای انقلاب اسلامی (۱۳۸۱–۱۳۸۴)
حزب جمهوری اسلامی (۱۳۵۸–۱۳۶۶)
| spouse        = طاهره نظری
| children      =
| cabinet       = دولت نهم، دولت دهم
| religion      = اسلام (شیعه)
| awards        = نشان خورشید فروزان (صلیب بزرگ)
| website       = وبگاه رسمی
}}
منوچهر متکی (۳ فروردین ۱۳۳۲ - بندر گز) سیاستمدار و فعال سیاسی‌ای است که وزیرخارجه پیشین و نماینده دوره‌های اول و هفتم مجلس شورای اسلامی بوده‌است. وی وزیر امور خارجهٔ جمهوری اسلامی ایران در سال‌های ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۹ بوده‌است. وی همچنین در سال‌های آخر دهه شصت عضو تیم مذاکره‌کننده ایران در جریان تصویب قطعنامه ۵۹۸ بوده‌است.

زندگی و تحصیلات

وی در ۳ فروردین ۱۳۳۲ در روستای گز شرقی از توابع شهرستان کردکوی (این روستا امروزه در شهرستان بندرگز قرار دارد) زاده شد. در سال ۱۳۵۵ مدرک کارشناسی علوم اجتماعی خود را از کالج الامین بنگلور هندوستان دریافت کرد و دوره کارشناسی ارشد روابط بین‌الملل را در سال ۱۳۷۱ در دانشگاه تهران گذراند. او به زبان انگلیسی (مکالمه و ترجمه) مسلط بوده و با زبان‌های اردو و ترکی استانبولی نیز آشنایی دارد.
آخرین مدرک تحصیلی رسمی وی در سوابق ثبت شده‌اش در سازمان بازنشستگی کشوری دیپلم علوم طبیعی است.

انتخابات ریاست جمهوری دوره نهم

متکی ریاست ستاد انتخاباتی تهرانِ منتخبِ شورای هماهنگی نیروهای انقلاب اسلامی (هسته اولیه اصولگرایان در انتخابات ریاست جمهوری)؛ علی لاریجانی را در نهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری، به عهده داشت.

وزارت امور خارجه

منوچهر متکی پس از انقلاب اسلامی در بخش‌های مختلف وزارت امورخارجه دارای پست‌های مهمی بوده و مراتب ارتقاء را بطور تدریجی طی کرده‌است. از مهمترین دستاوردهای دوران حضور وی در وزارت خارجه به دست آوردن میزبانی و ریاست جنبش عدم تعهد در سال ۱۳۸۸ بود که دو سال بعد در سال ۱۳۹۱ در تهران برگزار گردید.
محمود احمدی‌نژاد در تاریخ ۲۳ مرداد ۱۳۸۴ وی را به برای تصدی وزارت امور خارجه به مجلس شورای اسلامی معرفی کرد. او در تاریخ ۲ شهریور ۱۳۸۴ وزیر امور خارجهٔ ایران شد. متکی در ۲۲ آذر ۱۳۸۹ از این سمت به نحوی غیر مرسوم برکنار شد و علی‌اکبر صالحی به‌عنوان سرپرست جدید وزارت امور خارجه معرفی شد. در زمان ابلاغ حکم برکناری، متکی به منظور ابلاغ پیام احمدی‌نژاد به رئیس‌جمهور سنگال در آن کشور به سر می‌برد.

برکناری بی‌سابقه و پر حاشیه

منوچهر متکی با ۵ سال و ۴ ماه طولانی‌ترین سابقه وزارت در دو دولت احمدی‌نژاد را داراست. از این رو به وی لقب «شیخ الوزرا» نیز داده شده‌است. متکی در بیست و دوم آذر ماه ۱۳۸۹ در حالی که به منظور ابلاغ پیام محمود احمدی‌نژاد در سنگال به سر می‌برد، از سمت خود برکنار شد. متکی حین مذاکره و توسط رئیس‌جمهور سنگال از عزل خود باخبر شد. متعاقباً دولت سنگال این اقدام را توهین‌آمیز تلقی کرده، سفیر خود را از تهران فراخواند. عزل وی آغازی بر شکل‌گیری انتقادات بر رئیس‌جمهور در خصوص تصمیمات حلقه‌ای موسوم به جریان انحرافی گردید که در بسیاری از برکناری‌ها مؤثر بود. مجلس در این باره از دولت توضیح خواست که او در پاسخ اظهار داشت ایشان را من برای مأموریت نفرستاده بودم. وی در خصوص اینکه چه کسی وزیر امور خارجه ایران را به مأموریت کاری خارج از کشور فرستاده‌است توضیحی نداد.
منوچهر متکی در اعتراضی تلویحی به مراسم تودیع غیرمتعارف و شتابزده‌ای که برای وی ترتیب داده شد حاضر نشد. محمدرضا رحیمی معاون اول احمدی‌نژاد در این مراسم گفت متکی قبلاً در جریان عزل خود قرار گرفته و حتی از تاریخ مراسم تودیع نیز اطلاع داشته‌است. متکی با تکذیب این سخنان گفت که از پیش در جریان برکناری‌اش قرار نگرفته و از مراسم تودیع و معارفه نیز بی‌اطلاع بوده‌است، برکناری‌اش در حین انجام مأموریت توسط محمود احمدی‌نژاد را «غیر اسلامی و توهین آمیز» خواند. شیوه برکناری وی انتقادات گسترده‌ای را در سطح نظام جمهوری اسلامی نیز به همراه داشته‌است.
موضوع برکناری پرحاشیه وی یکی از سوالات محوری نمایندگان مجلس در احضار رئیس‌جمهور ایران به مجلس بود که البته از سوی رئیس‌جمهور به آن پاسخی داده نشد.
بنابر اطلاعات منتشره از سوی خبرگزاری مهر، عزل متکی به دلیل مشاجره وی با حمیدرضا بقایی، نماینده ویژه رئیس‌جمهور در امور آسیا انجام گرفته‌است. بعد از انتصاب نمایندگان ویژه رئیس‌جمهور در روابط خارجی ایرانی (موازی‌کاری با وزارت امور خارجه)، بقایی به عنوان نماینده ویژه در قاره آسیا انتخاب شد. وی در خلال سخنرانی در همایش «ایران، پل پیروزی» گفته بود: «امپراتوری عثمانی حدود ۱۰۰ سال قبل، تعداد معینی از ارامنه را قتل‌عام کرده و در حال حاضر با وجود از بین‌رفتن امپراتوری عثمانی، ارمنستان از ترکیه می‌خواهد که در این مورد به‌طور رسمی عذرخواهی کرده و غرامت پرداخت کند.» این سخنان وی مورد اعتراض دولت ترکیه قرار گرفت و متکی (وزیر امور خارجه وقت) این سخنان را نسنجیده خواند. چند روز بعد نیز حکم عزل متکی در حین یک سفر دیپلماتیک رسمی به دست وی رسید. یک روز بعد از این عزل، سنگال، سفیرش را از ایران فراخواند.
وی که در اسفند ماه سال ۱۳۹۱ یک روز پس از افشای تصمیمش مبنی بر کاندیداتوری در انتخابات ریاست جمهوری یازدهم، به دانشگاه شهید رجایی جهت شرکت در سمینار "دانشجوی پیشرو ، انتخابات پیش رو " رفت و در پاسخ به سؤالی پیرامون ماجراهای سنگال گفت:" هر زمان که هم من هم آقای احمدی نژاد شخصیت عادی شدیم و سمتی نداشتیم به توضیح کامل در مورد این موضوع خواهم پرداخت." که تا امروز در این مورد موشکافی ننموده‌است.

حضور در انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۹۲

منوچهر متکی در سال ۱۳۹۲، یکی از جدی‌ترین گزینه‌های کاندیداتوری یازدهمین انتخابات ریاست جمهوری به‌شمار می‌رفت. وی به عنوان گزینه اصلی جبهه پیروان خط امام و رهبری به عنوان مهم‌ترین تشکل اصولگرایان خود را برای خرداد ۹۲ آماده می‌کرد.
وی در نامه‌ای خطاب به خانواده‌های محترم ایرانی کاندیداتوری خود را در یازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری اعلام کرد.
در راستای فعالیت‌های تبلیغاتی خود با ماشین دولتی و هیئت همراه به سینمای آزادی رفت و به تماشای فیلم تهران ۱۵۰۰ نشست.
.
متکی باحضور در ائتلاف پنج‌گانه که متشکل از وی، یحیی آل اسحاق، سید محمدحسن ابوترابی‌فرد، محمدرضا باهنر و مصطفی پورمحمدی بود شرکت کرد این ائتلاف اعلام کرده بود که نهایتاً یک نفر معرفی و برای ثبت نام به وزارت کشور می‌رود. همین اتفاق نیز رخ داد و علی‌رغم اینکه بر اساس تفاهم نسبی و نه نظرسنجی‌ها، سید محمدحسن ابوترابی‌فرد به عنوان خروجی این ائتلاف معرفی شد که با مخالفت متکی روبرو شد و خود را در نظرسنجی‌ها اول و نماینده این ائتلاف دانست و وارد عرصه انتخابات شد.
وی در ۲۱ اردیبهشت ۹۲ آخرین روز ثبت نام انتخابات ریاست‌جمهوری ایران (۱۳۹۲) با حضور در وزارت کشور در انتخابات شرکت کرد. و نهایتاً در جمع ۱۹ نفر سرشناسی قرار گرفت که صلاحیتشان توسط شورای نگهبان تأیید نشد.