جرج لیکاف

ذهن متجسم

لیکاف آنجایی که مدعی است ذهن "متجسم" است، استدلال می‌کند که تقریباً تمام شناخت انسان، حتی انتزاعی‌ترین تفکرات، وابسته به تجهیزاتی "درجه پایین" و عینی است و از این تجهیزان به عنوان نظام سازواره‌ای و عواطف استفاده می‌کند؛ بنابراین تجسم یافتگی نه تنها ردی بر نظریه دوگانه‌انگاری است که رویارویی ذهن و ماده را مفروض می‌داند، بلکه مدعی است تفکر انسانی به صورت اساسی بدون ارجاع به لایه زیرین "جزییات پیاده‌سازی" فهمیده می‌شود.
لیکاف سه استدلال مکمل اما در نوع مجزا را به نفع تجسم یافتگی ارائه می‌کند. اول اینکه وی با استفاده از شواهدی از علوم اعصاب و شبکه عصبی استدلال می‌کند که مفاهیم معینی همچون رنگ و روابط فضایی (مثلاً "قرمز" یا "بر روی"; همچنین بنگرید به کیفیات ذهنی)، می‌توانند از طریق سنجش چگونگی فرایند ادراک و عملکرد کنترل حرکتی فهمیده شوند.
دوم اینکه بر اساس تحلیل زبان‌شناسی شناختی از زبان استعاری، وی استدلال می‌کند که تفکر انسان دربارهٔ موضوعات انتزاعی همچون جنگاوری، اقتصاد یا اخلاق به نحوی ریشه در تفکر انسان دربارهٔ مفاهیم این جهانی همچون روابط فضایی دارد (بنگرید به: استعاره مفهومی).
در نهایت بر اساس پژوهش‌هایی در روان‌شناسی شناختی و برخی تحقیقات در فلسفه زبان، وی استدلال می‌کند که تعداد معدودی از مقوله‌هایی که توسط افراد به کار می‌روند را می‌توان جزو موضوعات آزمون پذیر دو شقی (سیاه و سفید) بر اساس شرایط لازم و کافی دانست. بر عکس، بسیاری از مقوله‌ها بسیار پیچیده و در هم ریخته‌اند دقیقاً مثل بدن.
لیکاف می‌گوید: «ما موجوداتی طبیعی هستیم. مغز ما داده‌هایش را از دیگر قسمت‌های بدن دریاف می‌کند. پس چگونگی کار بدن و چگونگی ایفای نقش آن در جهان به همان مفاهیمی که از آنها برای تفکر استفاده می‌کنیم ساختار می‌بخشد. ما نمی‌توانیم هر گونه تفکری داشته باشیم – فقط تفکری را می‌توانیم داشته باشیم که ذهم متجسم ما اجازه می‌دهد.»
لیکاف بر این باور است که آگاهی به صورت عصب، تجسم یافته‌است هرچند وی صراحتاً اظهار می‌دارد که سازوکار این مسئله فقط محاسبات عصبی ناست. لیکاف با استفاده از مفهوم ناتجسم‌یافتگی از رویکرد مادی دربارهٔ زندگی پس از مرگ دفاع می‌کند. لیکاف مدعی است که اگر روح نمی‌تواند هیچ‌کدام از ویژگی‌های بدن را داشته باشد پس نمی‌تواند احساس داشته باشد، ادراک کند، فکر کند، آگاه باشد یا شخصیت داشته باشد. لیکاف سپس این پرسش را مطرح می‌کند که اگر این مسئله صادق باشد پس هدف زندگی پس از مرگ چیست؟ جرج لیکاف به همراه نویسنده همکارش مارک جانسون و رافائل نونز از مهم‌ترین طرفداران نظریه ذهن متجسم می‌باشند. لیکاف در سال ۲۰۰۱ در سلسه سخنرانی‌های گیفورد در دانشگاه گلاسگو موضوعات مربوط به این نظریه را به بحث گذاشت و این موضوعات را در کتاب طبیعت و محدودیت‌های فهم انسانی (The Nature and Limits of Human Understanding) چاپ کرد. البته نظریه ذهن متجسم ریشه در نوشته‌های فلسفی پیش از این و به ویژه سنت پدیدارشناسی همچون نوشته‌های موریس مرلو-پونتی و مارتین هایدگر دارد. همچنین نظریه اصلی ذهن متجسم در سنت بافت گرا و پراگماتیست آمریکایی، مخصوصاً جان دیویی و اثرش با عنوان هنر به مثابه تجربه قابل ردیابی است.

ریاضیات

به باور لیکاف حتی ریاضیات امری ذهنی مربوط به گونه انسان و فرهنگ وی است، در نتیجه «هرگونه پرسشی دربارهٔ ذاتی بودن ریاضیات در واقعیت فیزیکی پرسشی قابل تردید است، زیرا راهی برای اینکه بدانیم آیا اینگونه است وجود ندارد.» مقصود وی از این جمله این است که چیزی خارج از ساختارهای تفکر که ناشی از ذهن متجسم است و ما از همین ساختارها برای اثبات اینکه ریاضیات به نحوی فراتر از زیست‌شناسی است، استفاده می‌کنیم، وجود ندارد. لیکاف و رافائل نونز (۲۰۰۰) به صورت مبسوط استدلال می‌کنند که ایده‌های فلسفی و ریاضیاتی در پرتو ذهن متجسم درک می‌شوند. این نظریه منتقدان فراوانی را در میان ریاضیدانان و بقیه دارد هرچند این نظریه توجه برخی دیگر را نیز برانگیخته است.
لیکاف همچنین مدعی است که باید دربارهٔ اینکه آیا ریاضیات دقیقاً منعکس‌کننده حقیقی طبیعت است، تردید داشت. از دید وی احتمال وجود و عدم وجود ریاضیات خارج از ذهن انسان وجود دارد اما نمی‌توان به صورت علمی این قضیه را نشان داد زیرا ساختارهای دانش علمی در درون مغز ما وجود دارند و ما بدون تکیه بر استعاره‌های مفهومی که ریشه در زیست‌شناسی ما دارند نمی‌توانیم بگوییم که آیا ریاضیات خارج از ما نیز وجود دارد یا نه؟

اهمیت و نقش سیاسی

کاربرد زبان‌شناسی شناختی در سیاست، ادبیات، فلسفه و ریاضیات توسط لیکاف، وی را به حوزه‌ای که اساساً علوم سیاسی در نظر گرفته می‌شود، سوق داده‌است. وی معمولاً نقدهای خاص سیاسی‌اش را بر اساس نظریه استعاره مفهومی خویش ارائه می‌دهد و بر این باور است که ساختارهای مفهومی در فهم فرایندهای سیاسی محوریت دارند.
وی در کتاب سیاست اخلاقی (Moral Politics) به‌طور مفصل استعاره مفهومی را که از دید وی هم‌اکنون در ذهن «لیبرال‌ها» و «محافظه‌کاران» آمریکایی وجود دارد، مورد بررسی قرار می‌دهد. این کتاب مخلوطی از دانش شناختی و تحلیل سیاسی است. لیکاف در این کتاب تلاش می‌ورزد تا عقاید شخصی‌اش را محدود به یک سوم آخر کتب کند جایی که وی صراحتاً به نفع برتری نسخه لیبرال‌ها استدلال می‌کند.
بین سال‌های ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۸، لیکاف درگیر فعالیت در اندیشگاه پیشرفت‌خواه مؤسسه راکریج بود. فعالیت وی در این تشکل به دنبال توصیه‌های وی در کتاب سیاست اخلاقی شکل گرفت. در طی دوران فعالیتش در این مؤسسه، که قسمتی از تمرکز آن به کمک به نامزدها و سیاستمداران لیبرال در باز صورت بندی استعاره‌های سیاسی‌شان اختصاص داشت، لیکاف سخنرانی‌ها و نوشتارهای متعددی را دربارهٔ پیامش در کتاب سیاست اخلاقی ارائه داد.

مخالفت با استیون پینکر

در سال ۲۰۰۶، استیون پینکر نقدی منفی بر روی کتاب آزادی که؟ نبردی برای مهمترین ایده آمریکا (Whose Freedom?: The Battle over America's Most Important Idea) نوشت. نقد پینکر در نیو ریپابلیک به چاپ رسید. پینکر استدلال می‌کرد که گزاره‌های لیکاف بی اساسند و تجویزات وی دستورالعملی برای شکست انتخاباتی است. وی از استدلال‌های لیکاف با عنوان نسبی‌گرایی شناختی نام برد که در «آن ریاضیات، علم و فلسفه در مسابقه انتخاب ملکه زیبایی در میان چهارچوب‌های شناختی بعنوان رقیب شرکت دارند در حالیکه این سه تلاش می‌ورزند تا به ماهیت واقعیت شکل ببخشند.» لیکاف جواب ردی بر این نقد نوشت و اظهار داشت که نظرات وی در بسیاری از موضوعات دقیقاً برعکس آن چیزی است که پینکر به وی نسبت داده‌است. به عنوان مثال وی نسبی گرایی شناختی را با استدلال به نفع فهمی عمیق‌تر از واقعیت رد کرد، فهمی از واقعیت که مفهوم‌سازی منطق وجه‌نما را از تفکر عقلانی کنار می‌گذارد تا به تفسیر چهارچوبی بهتر و محکم‌تر دست پیدا کند.