فکاهیون

توفیقیون

مجله فکاهیون ابتدا به نام توفیقیون منتشر می‌شد. علت نام‌گذاری این بود که سردبیر آن نشریه (ابوالقاسم صادقی) تا سال ۱۳۵۰ (پایان کار توفیق) عضو رسمی هیئت تحریریه توفیق بود و همچنین حضور و همکاری تعداد دیگری از نویسندگان و کارکنان سابق توفیق که اکنون با توفیقیون همکاری می‌کردند. با این حال، به دلیل توقیف مجله و عکس‌العمل‌های ناشی از استفاده از عنوان توفیق در نام مجله، از شماره سوم (اردیبهشت ۶۲) به فکاهیون تغییر نام داد.
به عقیده محمود فرجامی (روزنامه‌نگار): «اسم این مجله ابتدا «توفیقیون» بود که احتمالاً در راستای زدودن تمام اسامی طاغوتی و زدودن نام تمام مجله‌های طنز دوران طاغوت – که علیه طاغوت می‌نوشتند – با واکنش منفی روبه‌رو شد و به «فکاهیون» تغییر نام یافت»

هیئت تحریریه فکاهیون

ماهنامه فکاهیون از آثار طنز پردازانی مانند جواد علیزاده، بهمن عبدی، احمد عربانی، خسرو شاهانی، محمد پورثانی، اسماعیل آتشی، محمد صالحی آرام، محمد حاجی حسینی، ناصر اجتهادی، محمدحسن حاجی محولاتی، خواجه نوری، سهراب اسدی، احمد سیدنا، مرتضی فرجیان، حجت‌الله فرهادیان لنگرودی، جمشید عظیمی نژاد، ناصر داروگر کرمانی، محمدحسن قاضی حسامی محولاتی و … بهره می‌جست. هرچند که همکاری برخی از این طنزپردازان و هنرمندان با آن نشریه تداوم نیافت.

چاپ کاریکاتور آیت‌الله صادق خلخالی

به نقل از ابوالقاسم صادقی، مدیر مسئول وقت مجله فکاهیون: «در آن دوره صادق خلخالی اصرار داشت که کاریکاتورش در مجله فکاهیون چاپ شود و ما نیز کاریکاتوری یکبار با لباس پاسداری و یک بار با لباس آخوندی کشیدیم اما هر دوبار آقای خاتمی (محمد خاتمی) که آن زمان وزیر ارشاد بود جلوی چاپش را گرفت.»

پایان انتشار فکاهیون

نشریه فکاهیون پس از نه سال انتشار، بدون هیچ توضیحی در سال ۱۳۶۹ متوقف شد.
مقاله‌ای در سایت خبرنگاران ایران مختصراً اشاره کرده: «از سال ۶۸ و با جبهه‌بندی‌های تازه سیاسی، سروکله نشریاتی با ادبیات تند و افشاگرانه پیدا شد و مطالب و ستون‌های طنزی پا گرفتند که از آنها جهت تسویه حساب‌های سیاسی استفاده می‌شد. «فکاهیون» در این سال نفس‌های آخرش را کشید و انتشارش متوقف شد.»
به نقل از ابوالقاسم صادقی، مدیر مسئول وقت مجله فکاهیون: «همزمان با چاپ نشریه فکاهیون آقای صابری (گل آقا) که آن زمان مشاور آقای خاتمی بود نیز مجوز چاپ نشریه طنز گرفت [...] پس از مجوز او و به سبب وسعت اختیارات او در این حوزه من از چاپ نشریه کنار کشیدم» 
بلافاصله پس از توقف فکاهیون، انتشار مجله هفته نامه گل آقا به سردبیری کیومرث صابری فومنی و به پیشنهاد رهبر ایران (آیت الله خامنه ای) آغاز شد و این‌بار برخلاف فکاهیون، چاپ کاریکاتور وزراء و برخی از چهره‌های سیاسی مثل دکتر حسن حبیبی معاون اول وقت ریاست جمهوری، در نشریه گل آقا کلید خورد. همان‌گونه که توفیق پیش از انقلاب، هیچ ابایی از چاپ کاریکاتور امیرعباس هویدا نخست وزیر وقت دوران حکومت محمد رضا پهلوی نداشت.
جلال سمیعی طنزپرداز در رابطه با پایان فکاهیون و آغاز گل آقا در وبسایت شخصی خود می‌نویسد: «صابری که تجربهٔ گرداندن تحریریهٔ هفته‌نامهٔ فقید «توفیق» را داشت، بعد از پایان جنگ ایران و عراق و تک‌صدایی ستونش در روزنامهٔ عصر، بخشی از توفیقی‌ها را در کنار جوان‌ترها نشاند و ساختمان کوچکش در خیابان آفریقا، کم‌کم تبدیل شد به ساختمانی چند طبقه در حوالی میدان آرژانتین. بخشی از توفیقی‌ها که «توفیقیون» و «فکاهیون» شان چندان روی دکه‌ها دیده نمی‌شد، به صابری لبیک گفتند و برخی اما گله‌مند از پدرخواندگی ناگزیر از دولتی بودنش، دعوت او را نپذیرفتند.»
احمد عربانی، کاریکاتوریست در این خصوص می گوید: «ابوالقاسم صادقی از همکاران قدیم توفیق به تناسب رفاقتش با علاءالدین بروجردی در ارشاد ایشان مجله فکاهیون را شروع کرد، البته اول توفیقیون بود که آقای صابری و توفیقی‌ها مخالفت کردند، حتی یکی دو شماره نخست به همین نام درآمد. من هم از همان شماره نخست همان جا مشغول شدم. سال ٦٢ بود. تا زمانی که گل آقا منتشر شد، فکاهیون را بستند، آن هم در عرض یکی دو روز!»

کاریکاتوری که به حقیقت پیوست

کاریکاتوری از مجله فکاهیون در سال ۱۳۶۵ منتشر شد که قرار بود در سال دو هزار به واقعیت بپیوندد و به عقیده عده ای سرانجام واقعی شد.