عمو فیتیله‌ای‌ها

"فیتیله، جمعه تعطیله"

در فروردین ماه ۱۳۸۳ گروه تئاتر "چهره‌نما" که «علی فروتن، محمد مسلمی و حمید گلی» اعضای آن بودند، تصمیم گرفتند که از تجربیات خود استفاده و برنامه‌ای درست کنند که صبح‌ها از شبکه‌دو سیما پخش شده و مخصوص کودکان باشد. این برنامه از فروردین ۱۳۸۳ تا اسفند ۱۳۸۹ ادامه داشت و چند ماه پس از جدایی مجید قناد مجری محبوب این برنامه از این گروه این برنامه در بهمن ۱۳۸۹ توقف یافت. سال‌های ۱۳۸۶، ۱۳۸۷، ۱۳۸۸ و ۱۳۸۹ پرکارترین، محبوب‌ترین و پراهمیت‌ترین سال‌های فعالیت این گروه بود. پس از ۳ ماه تعطیلی این برنامه، دوباره فیتیله‌ای‌ها با برنامه ای به اسم فیتیله ۲ که جمعه شب‌ها ساعت ۲۱:۰۰ پخش می‌شد به تلویزیون ایران و شبکه ۲ بازگشتند.

"فیتیله ۲"

این برنامه نیز با حضور «محمد مسلمی»، «حمید گلی» و «علی فروتن» اجرا شد، و از خردادماه ۱۳۹۰ در جمعه شب‌ها ساعت ۲۱:۰۰ پخش می‌شد؛ این برنامه هم در سال ۱۳۹۱ به کار خود پایان داد؛ ولی برای نوروز ۱۳۹۲ دوباره فیتیله‌ای‌ها به تلویزیون آمدند و با برنامه «فیتیله، عیدا تعطیله» شروع به کار کردند. این‌بار این برنامه به جای ساعت ۲۱، ساعت ۱۴:۰۰ پخش می‌شد، و محمود شهریاری مجری این برنامه بود. در اواسط سال ۱۳۹۲ مهرداد نظام آبادی مجری‌گری این برنامه را برعهده گرفت و تا ۱۵ آبان ۱۳۹۴ برنامهٔ "فیتیله"، به‌طور رسمی ادامه داشت.

در روز جمعه، ۱۵ آبان ۱۳۹۴ نمایشی به نام هتل فیتیله‌ای اجرا شد، که این برنامه با اعتراض گروهی از ترک زبانان روبرو شد و فیتیله‌ای‌ها ممنوع‌التصویر شدند؛ ولی از اردیبهشت ۱۳۹۶ دوباره برنامهٔ آنان روی آنتن رفت ولی در ۴ آبان ۱۳۹۶ به علت حمایت نکردن سازمان صدا و سیما از این برنامه، متوقف شد. اکنون دیگر برنامه‌ای به نام "فیتیله" روی آنتن نمی‌رود.

علی فروتن (بازیگر فیتیله) اعلام کرد: رونق این برنامه در پخش زندهٔ آن بود ولی دیگر پخش زنده نمی‌شود. وی ادامه داد: کلاً دیگر برنامه‌ای به اسم "فیتیله" پخش نمی‌شود و این برنامه در اوج به کار خود پایان دهد بهتر است.
‌

تاریخچه

مسلمی، گلی و فروتن در سال ۱۳۶۴ زمانی که در مدرسهٔ هنر و ادبیات صدا و سیما بودند، گروهی به نام گروه تئاتر چهره‌نما تشکیل دادند. اولین کار حرفه‌ای این گروه با نام جنگ زنگ بیداری برای گروه کودک شبکه یک در سال ۱۳۶۷ انجام شد. از آن زمان فعّالیت این گروه عمدتاً به صورت اجراهای زنده در برنامه‌های کودکان در تلویزیون ایران بوده‌است، اگر چه اجراهای زندهٔ دیگری نیز به صورت سیّار داشته‌اند، از جمله در اردوگاه‌های افغان پس از جنگ افغانستان.
اولین برنامهٔ این گروه در سری فیتیله‌ای‌ها برنامهٔ فیتیله جمعه تعطیله بود که از فروردین سال ۱۳۸۲ با تهیه‌کنندگی مجید قناد تولید و از شبکه دو تلویزیون ایران پخش می‌شد. در اسفند ۱۳۸۹ خبرهای ضد و نقیضی راجع به پایان تولید این برنامه منتشر شد که بعداً به اختلاف نظرها بین گروه فیتیله‌ای‌ها و تهیه‌کنندهٔ برنامه مربوط دانسته شد. این در حالی است که در ده ماه همان سال خبر جدایی قناد از این برنامه داده شده بود و رفتن قناد برای «حفظ جذابیت برنامه» توصیف شده‌بود.
در سال ۱۳۹۰ خبر از بازگشت این برنامه به شبکه دو داده شد. برنامهٔ جدید با نام فیتیله ۲ و در زمانی جدید (جمعه‌ها ساعت ۲ بعد از ظهر) از شبکه ۲ پخش می‌شود. این برنامه ابتدا قرار بود با نام «فیتیله شبانه» و برای پخش از شبکه دو در جمعه شب‌ها تولید شود اما بعداً ساعت پخش آن به بعد از ظهر جمعه تغییر کرد.
همچنین در سال ۱۳۹۰ این گروه از شروع فعالیت سینمایی خوب خبر داد. اولین فیلم این گروه «فیتیله و ماه پیشونی» نام داشت که در سال ۱۳۹۰ تصویربرداری آن آغاز شد و در سال ۱۳۹۱ در سینماهای ایران به نمایش درآمده که کارگردانی آن را آرش معیریان بر عهده داشت که با استقبال خوبی مواجه شد.

حواشی

پس از پخش نمایش هتل فیتیله‌ای در ۱۵ آبان ۱۳۹۴ و انتقاداتی که به دیالوگ‌های این نمایش از سوی آذری‌های ایران، انجام شد، پخش این مجموعه متوقف شد. صدا و سیمای ایران در بیانه‌ای رسمی، دلیل توقف پخش این مجموعه را وجود «دیالوگ‌هایی به زبان ترکی آذربایجانی» در این مجموعه اعلام کرد که «باعث تمسخر و در نتیجه رنجش خاطر و ناراحتی» ایرانیان ترک‌زبان آذری را به دنبال داشت. برخی منابع توقف فوری پخش برنامه را تلاشی برای جلوگیری از دامنه‌دار شدن خشم ترک‌زبانان آذری ایران دانسته‌اند. شورای امنیت کشور به تلویزیون ایران دربارهٔ این برنامه هشدار داد و از رئیس سازمان صدا و سیما خواست که از مردم عذرخواهی کند. با این حال، و علی‌رغم عذرخواهی رئیس صدا و سیما بابت این اتفاق، برخی خبرگزاری‌ها از تجمّع ترک‌زبان‌های آذری در چند شهر ایران در اعتراض به این رویداد خبر دادند. یکی از نمایندگان ارومیه در مجلس شورای اسلامی نیز در واکنش به این برنامه آن را به دلیل رای آوردن خود توهین آمیز خواند و خودش را به تمام بچه‌های ایران مدیون کرد.و بعد از چند ماه بنا به درخواست زیاد بینندگان به تلویزیون برگشتند هم‌اکنون از محبوب ترین‌های کودک هستند.

اعضای گروه

گروه متشکل از محمد مسلمی، حمید گلی و علی فروتن است.

محمد مسلمی

مسلمی در ۸ تیر ۱۳۴۸ در انزلی متولد شد و اصالتاً آذری و از خطهٔ اردبیل است. او در مجتمع آموزشی سینما در رشته کارگردانی و بازیگری فارغ‌التحصیل شد و نیز دوره‌های آموزشی حمید سمندریان را طی نمود و از سال ۱۳۶۴ به صورت حرفه‌ای در صحنه تلویزیون به فعالیت پرداخت.

حمید گلی

گلی در ۱۰ فروردین ۱۳۴۸ در تهران به دنیا آمد. او در مجتمع آموزشی سینما در رشته کارگردانی و بازیگری فارغ‌التحصیل شد و از سال ۱۳۶۴ به صورت حرفه‌ای در صحنه تلویزیون به فعالیت پرداخت.

علی فروتن

فروتن در ۳ بهمن ۱۳۴۶ در اهواز متولد شد و اصالتاً بروجردی است. او در مجتمع آموزشی سینما در رشته کارگردانی و بازیگری فارغ‌التحصیل شد و نیز دوره‌های آموزشی حمید سمندریان را طی نمود و از سال ۱۳۷۳ به صورت حرفه‌ای در صحنه تلویزیون به فعالیت پرداخت. او به غیر از برنامه‌های مرتبط با مجموعهٔ فیتیله‌ای‌ها، در مجموعهٔ «کارگاه خصوصی من» (شبکه دو)، آتینگا و پاتینگا در شهر، و سریال عکاسخانه. نیز نقش‌آفرینی کرده‌است.

جوایز

از دستاوردهای این گروه می‌توان به دریافت دو جایزه رادیویی و تلویزیونی اتحادیه رادیو تلویزیونی آسیا-اقیانوسیه و کسب موفقیت‌های مختلف در جشنواره‌های تئاتر کشوری در دو حوزه بزرگسال و کودک اشاره کرد. همچنین برنامه این گروه جزو اولین برنامه‌هایی بود که از شبکه جام جم آمریکا پخش شد و توانست با جذب مخاطبان بسیار حوزه مخاطبان خود را از سطح ملی به بین‌المللی برساند.

‌

برنامه‌های غیرمرتبط با مجموعه "فیتیله‌ای‌ها"

• فیلم "قاطینگا و پاتینگا در شهر" در سال ۱۳۹۰
• سریال "دوقلوها" در سال ۱۳۹۸