۱۳ دلیل برای اینکه

خلاصه داستان

دو هفته از خود کشی هانا بیکر می‌گذرد. خودکشی او باعث به وجود آمدن جو نامناسبی در دبیرستانی که او در آن تحصیل می‌کرد می‌شود و اکثر بچه‌ها را درگیر خود می‌کنند. دوستان هانا بر روی کمد او گل و یادگاری آویزان می‌کنند و یادش را گرامی می‌دارند. در این میان اما دربارهٔ دلایل خودکشی «هانا» نظرات مختلفی مطرح می‌شود اما هیچ‌کس از انگیزه او برای این کار آگاه نمی‌شود. در این بین کلی جنسن که پسری کم حرف و منزوی و تا حدودی تنهاست و قبل از مرگ هانا با او همکار و همکلاسی بوده و البته به او علاقه داشته‌است، یک روز هنگام بازگشت به خانه با بسته عجیبی رو به رو می‌شود. او بسته را باز می‌کند و متوجه می‌شود سیزده نوار کاست در آن وجود دارد. «کلی» یکی از نوارها امتحان می‌کند و در کمال تعجب با صدای ضبط شده هانا مواجه می‌شود. هانا می‌گوید که قصد دارد در این سیزده نوار داستان زندگی خود و به خصوص دلایلش را برای خودکشی شرح دهد و «کلی» باید همه نوارها را تا آخر گوش بدهد. کلی که بسیار گیج شده با گوش دادن به نوارها و اتفاقاتی برایش رقم می‌خورد متوجه می‌شود تعداد زیادی از بچه‌های دبیرستان این نوارها را دریافت کرده‌اند و علت مرگ هانا خیلی پیچیده‌تر از آن بوده که در ابتدا می‌پنداشته‌است.

ساخت

ابتدا یونیورسال استودیوز قصد داشت تا بر اساس کتاب سیزده دلیل برای اینکه فیلمی اقتباسی بسازد که در آن سلنا گومز در نقش «هانا بیکر» ظاهر شود اما این پروژه به سرانجام نرسید. در اکتبر ۲۰۱۵ نت‌فلیکس حق فروش کتاب را خرید و تصمیم گرفت تا بر اساس آن یک سریال بسازد زیرا مدیران نتفلیکس فکر می‌کردند داستان کتاب کشش لازم برای ساخت یک سریال را دارد. ابتدا قرار شد باز هم گومز نقش هانا بیکر را بازی کند اما گومز دیگر تمایلی به انجام این کار نداشت و تنها قبول کرد به عنوان تهیه‌کننده اجرایی با پروژه همکاری کند.توماس مک‌کارتی فیلمنامه‌نویس و کارگردان تحسین شده فیلم افشاگر که از طرفداران کتاب بود هم تهیه سریال را بر عهده گرفت و هم دو اپیزود از آن را کارگردانی کرد. کمپانی آنونیموس کونتنت به همراه پارامونت تله‌ویژن، به عنوان تهیه‌کننده اجرایی در ساخت سریال همکاری داشته‌اند.
فیلمبرداری سریال در تابستان ۲۰۱۶ و در کالیفرنیای شمالی انجام شد. سن رافائل، کالیفرنیا، بنیسیا، کالیفرنیا، والهو، کالیفرنیا، کراکت از جمله لوکیشن‌های فیلمبرداری بودند. به خاطر وجود محتوای شدید عاطفی و روانشناسانه موجود در سریال، بسیاری از بازیگران در طول فیلمبرداری با متخصصین امور اجتماعی و روانشناسان گفتگو کردند تا هم به نقش‌های خود نزدیک تر شوند و هم اینکه دچار آسیب‌های روحی نشوند.
بعد از موفقیت‌های گسترده سریال در نزد منتقدین و مردم، نت‌فلیکس سریال را برای فصل دوم تمدید کرد. در ۷ مه ۲۰۱۷ خبر رسید که سریال در اواسط سال ۲۰۱۸ پخش خواهد شد.نت‌فلیکس همچنین تیزر کوتاهی از فصل دوم را پخش کرد. فیلمبرداری فصل دوم از تاریخ ۱۲ ژوئیه ۲۰۱۷ آغاز شد. فیلمبرداری مدتی بخاطر حادثه آتش‌سوزی اکتبر ۲۰۱۷ کالیفرنیا متوقف شد و بعد از مدتی دوباره از سر گرفته شد. در اوایل مه ۲۰۱۸ خبر رسید که فصل دوم سریال در تاریخ ۱۸ مه ۲۰۱۸ پخش خواهد شد.

تماشاگران

آمارها اعلام می‌کند که ۱۳ دلیل برای اینکه، یکی از پرتماشاگرترین سریال‌هایی است که تا کنون نت‌فلیکس تولید کرده‌است. سریال در طول یک ماه اول انتشار خود موفق شد رکورد پربازدیدترین سریال نت‌فلیکس را که پیش از این به فصل دوم سریال دردویل تعلق داشت را بشکند و با ۴۸٪ بیننده بیش تر رتبه اول را به خود اختصاص دهد. آمار تماشاگران در هفته دوم انتشار نسبت به هفته اول نزدیک به ۱۸٪ پیشرفت داشت که نشان از محبوبیت سریال در بین تماشاگران دارد. طبق آمارهایی که منتشر شد تعداد بازدیدها از قسمت اول سریال بالاتر ۱۰۰ میلیون بود که هرکدام از آن‌ها حداقل یک قسمت از سریال را از طریق نت‌فلیکس دیده‌اند.

فصل اول

راتن تومیتوز گزارش کرد ۸۲٪ منتقدین نسبت به سریال نظر مثبتی داشته‌اند که این درصد از روی ۴۹ نقد بدست آمده‌است که در مجموع نمره خوب ۷٫۲/۱۰ را نصیب سریال می‌کند. جمع‌بندی نظرات منتقدان راتن تومیتوز می‌گوید: «۱۳ دلیل برای اینکه بهترین عناصر ممکن را از رمان پرفروش که منبع اقتباسش بوده را برداشته و آن را با غم و اندوهی بی پایان ترکیب کرده‌است. این سریالی است که نگاهی بی پروا به زندگی نوجوانان دارد و موفق می‌شود داستان را همچون شخصیت‌هایش به بلوغ برساند.» سریال در سایت متاکریتیک نمره ۷۶/۱۰۰ را کسب کرد که این میانگین از روی ۱۷ نقد بدست آمده‌است. متاکریتیک اعلام کرد که نظرات پیرامون سریال «اغلب مثبت» است. سریال در نزد تماشاگران نیز محبوب شد و نمرات بسیار خوبی گرفت.
جسی شیدن در آی‌جی‌ان به سریال از ۱۰ نمره ۹٫۲ داد و نوشت: «۱۳ دلیل برای اینکه، اثری شگفت‌انگیز است. سریال داستان خود را بسیار خوب تعریف می‌کند و بیننده را کسل نمی‌کند. اثری قدرتمند که به طرز عجیبی پر جوش و خروش است. این بهترین مجموعه تلویزیونی در قرن بیست و یکم است که دربارهٔ مسائل و مشکل نوجوانان ساخته شده‌است.» متیو گیلبرت در بوستون گلوب به سریال امتیاز کامل داد و نوشت: «این یک درام حساسیت‌برانگیز دربارهٔ زندگی نوجوانان است که به طرز استادانه‌ای مهندسی شده‌است. ۱۳ دلیل برای اینکه مجموعه‌ای تلخ است که تنها کورسوی امیدی در آن وجود دارد.» مورین رایان در ورایتی به سریال امتیاز بالایی داد و آن را «درامی موفقیت‌آمیز» و «بی رحم» دانست. او در بخشی از نقد خود نوشت: «۱۳ دلیل برای اینکه قطعاً اثری بی‌ریا و به دور از هرگونه ژست قلابی است. سریالی که به راحتی می‌توان آن را در زمره بهترین‌های نت‌فلیکس قرار داد.» لیا گیرین بلات در انترتینمنت ویکلی به سریال نمره +B داد و نوشت: «این سریالی است که جوانان و نوجوانان زیادی به آن نیاز دارند. ما همیشه با کمبود فیلم‌های خوب دبیرستانی رو به رو بوده‌ایم و حالا ۱۳ دلیل برای اینکه به لطف داستان جذاب و پر کشش و بازی‌های خوب بازیگرانش این خلأ را برای مدتی به خوبی می‌پوشاند.» دنیل فاینبرگ در هالیوود ریپورتر به سریال بالاترین امتیاز ممکن را داد و آن را «تأثیر گذار» و «خلاقانه» و «درامی دلچسب» دانست. او قدرت کارگردانی و فیلم‌نامه و بازیگری را ستود و از سریال به عنوان «اثری قابل توجه در ژانر نوبالغان» یاد کرد.
اجرای تیم بازیگری، به خصوص بازی کاترین لانگفورد در نقش هانا بیکر و دیلان مینت در نقش کلی جنسن از سوی منتقدین ستوده شد. جسی شیدن در آی‌جی‌ان بازی کاترین لانگفورد را ستود و دربارهٔ آن نوشت: «لانگفورد در نقش اصلی سریال درخشیده و به خوبی موفق شده غم و اندوه و دیگر احساسات پیچیده هانا را برای ما زنده کند. بازی در چنین نقشی حقیقتاً کار سختی است اما لانگفورد به خوبی از پس آن برآمده است.» میتو گیلبرت در بوستون گلوب شیمی رابطه‌ای که بین کلی و هانا در سریال وجود دارد را مورد ستایش قرار داد و آن را این‌گونه توصیف کرد: «تماشای صحنه‌های دو نفره کلی و هانا لذت خالص است.» دنیل فینبرگ از هالیوود ریپورتر در بخشی از نقد خود نوشت: «لانگفورد در نقش هانا بیکر تابناک است. او با حضورش انرژی پویا به داستان تزریق می‌کند و مهم‌تر از همه کاری می‌کند که بیننده به خوبی با کاراکترش همذات پنداری کرده و سرنوشتش برای مخاطب مهم شود.» منتقد ورایتی جدا از تحسین عملکرد لانگفورد، اجرای بازیگران مکمل و به خصوص کیت والش را ستود و آن را «یک کار حرفه‌ای از یک تیم حرفه‌ای» توصیف کرد. بسیاری دیگر از منتقدین نیز عملکرد کریستیان ناوارو، آلیشا بو، مایلز هایزر، برندون فلین و بقیه تیم بازیگری مورد ستایش قرار دادند.

فصل دوم

فصل دوم سریال با واکنش‌های متوسط و گاهی منفی منتقدان همراه بود. بسیاری از منتقدان، نقطه ضعف فصل دوم را خط‌های داستانی متعدد و حوادث بسیار زیاد آن می‌دانستند که در بیشتر موارد غیر ضروری و بدون کاربرد تشخیص داده شده‌است. همچنین بعضی از منتقدان از نمایش صحنه‌های حساسیت برانگیز نیز انتقاد کردند و اشاره کردند که نیازی به وجود این صحنه‌ها در سریال نبوده‌است. با این حال بازهم کار تیم بازیگری و خصوصاً بازی دیلان میتت ستایش شد
راتن تومیتوز گزارش کرد که ۲۷٪ نسبت به فصل دوم نظر مثبتی داشته‌اند که این درصد از روی ۲۵ نقد به دست آمده‌است. جمع‌بندی نظرات منتقدان راتن تومیتوز می‌گوید: «با منحرف شدن از منبع اقتباس اصلی، سریال این فرصت را پیدا کرده تا شخصیت‌هایش را زیر ذره بین قرار داده و عمیق‌تر آن‌ها را بررسی کند اما متأسفانه در این مسیر تمامی چیزهایی که پیش تر اندوخته بود را از دست می‌دهد.» منتقدان متاکریتیک نظرات مثبت تری نسبت به سریال داشتند. سریال در این سایت نمره ۴۹ از ۱۰۰ را بر اساس ۱۶ نقد کسب کرد. متاکریتیک اعلام کرد نظرات پیرامون فصل دوم «دوگانه و متوسط» است.

فصل سوم

فصل سوم سریال با واکنش منفی منتقدان مواجه شد. راتن تومیتوز گزارش کرد که تنها ۱۲٪ نسبت به فصل سوم نظر مثبتی داشته‌اند که این درصد از روی ۱۴ نقد به دست آمده‌است. این کمترین میانگین امتیاز در تاریخ تلویزیون است که تاکنون سریالی در راتن تومیتوز دریافت کرده‌است. در متاکریتیک، فصل سوم با ۴ نقد، نمره ۲۳ از ۱۰۰ را دریافت کرد. متاکریتیک اعلام کرد که نظرات پیرامون فصل سوم «اغلب منفی» است.

شباهت سریال با فیلم مزایای گوشه‌گیر بودن

کتاب سیزده دلیل برای اینکه بعد از انتشار بخاطر لحن داستان‌گویی و فضاسازی با کتاب مزایای گوشه‌گیر بودن مقایسه شد اما این مقایسه و شباهت پس از انتشار سریال ابعاد بیشتری پیدا کرد. شباهت چهره دیلان مینت با چهره لوگن لرمان که در فیلم مزایای گوشه‌گیر بودن نقش چارلی را بازی کرده بود اولین نکته‌ای بود که توجهات را جلب کرد. نکته بعدی حضور کیت والش در سریال بود که در اینجا هم درست مثل فیلم مزایای گوشه‌گیر بودن نقش مادری را بازی کرده بود که فرزندش مورد سوءاستفاده جنسی قرار گرفته شده بود. همچنین این موضوع که بهترین دوست کلی در سریال با نام تونی یک همجنس‌گراست شباهت دیگری بود که طرفداران به آن اشاره کردند (در مزایای گوشه‌گیر بودن نیز بهترین دوست چارلی با نام پاتریک یک همجنس‌گراست) به‌طور کلی از نظر طرفداران، سیزده دلیل برای اینکه از نظر فضاسازی و پرداختن به موضوعاتی همچون تجاوز و همجنسگرایی و استفاده از مواد مخدر و لحن افسرده‌کننده اش شباهت غیرقابل انکاری به مزایای گوشه‌گیر بودن دارد. همچنین طرفداران سیزده دلیل برای اینکه به مخاطبانی که از دیدن سریال و خواندن کتاب لذت برده‌اند توصیه کرده‌اند که کتاب و فیلم مزایای گوشه‌گیر بودن را بخوانند و نگاه کنند.

درجه سنی

سریال سیزده دلیل برای اینکه بخاطر محتوای بزرگسالانه و وجود صحنه‌هایی همچون مصرف مواد مخدر و مشروبات الکلی و همچنین نشان دادن جزئیاتی از صحنه تجاوز و استفاده از کلمات رکیک و پرداختن به موضوعاتی همچون همجنسگرایی و خودکشی از طرف سیستم نظارت و ارزشیابی تلویزیون درجه سنی "RP18" دریافت کرد. بدین معنی که تماشای سریال به افراد زیر هجده سال توصیه نمی‌شود و باید در تماشای آن احتیاط کنند. بعد از پخش سریال نسبت به حجم خشونت گرافیکی فیلم همچون صحنه تجاوز در جکوزی یا صحنه خودکشی انتقادات زیادی مطرح شد اما سازندگان سریال صحنه‌های جنسی و خشونت‌آمیز خودکشی هانا را «ضروری» اعلام کرده‌اند.
اعتراض‌ها به خشونت موجود در سریال در فصل دوم اوج گرفت. در یکی از سکانس‌های قسمت آخر از فصل دوم سریال، شخصیت تایلر از سوی چند نفر مورد حمله قرار گرفته و بعد ضرب و شتم، به وسیله یک چوب مورد شکنجه جنسی قرار می‌گیرد. این سکانس واکنش‌های بسیار تندی از سوی برخی از منتقدین و تماشاگران در پی داشت که این سکانس را «غیر ضروری» دانستند و اعلام کردند که دیدن این صحنه حتی برای افراد غیر حساس کاملاً «نامناسب» است. حاشیه‌های این سکانس آنقدر زیاد بود که حتی شایعه شد نت‌فلیکس فصل سوم سریال به خاطر اعتراضات کنسل خواهد کرد. مدتی بعد از اعتراضات نت‌فلیکس بیانیه ای منتشر کرد که در آن از نمایش خشونت موجود در سریال دفاع کرده بود. در بخشی از این بیانیه آمده‌است: «این سریال در تلاش است تا داستانی صادقانه را دربارهٔ مشکلاتی غیرقابل انکار که بسیاری از جوانان‌ها با آن درگیر هستند ارائه دهد.»

تأثیرات اجتماعی

۱۳ دلیل برای اینکه با حواشی بسیار زیادی همراه بود. سریال به خاطر پرداختن به نیمه تاریک زندگی نوجوانان و پرداختن به موضوعاتی همچون افسردگی، خودکشی و تجاوز مورد انتقاد برخی از روانشناسان و متخصصین سلامت اجتماعی قرار گرفت. اعتراض‌ها باعث شد تا نت‌فلیکس اطلاعیه صادر کند و از تماشاگران بخواهد در هنگام دیدن سریال احتیاط کنند. همچنین در ابتدای بعضی از اپیزودهای سریال همچون اپیزود آخر، هشداری به بینندگان داده می‌شود که در تماشای این قسمت احتیاط کنند.
اما سریال مخالفان زیادی هم داشت. برخی از متخصصان سلامت روانی در مورد پیام‌های این سریال در مورد موضوع خودکشی هشدار داده و آن‌ها را خطرناک توصیف کرده‌اند. آن‌ها و بسیاری دیگر از منتقدان بر این باورند که این سریال دیدگاه مشکل آفرینی نسبت به مقولهٔ خودکشی را نه تنها نفی نمی‌کند بلکه آن را ترویج می‌کند. کارشناسان، والدین و معلمان بر این موضوع توافق دارند که این سریال و موضوع آن خودکشی را ترویج کرده و در واقع تصویری کامل از تصمیم نادرست شخصیتی که خودکشی می‌کند را به تصویر نکشیده‌است. از آن جایی که افکار مربوط به خودکشی در میان نوجوانان رواج زیادی دارد برخی بر این باورند که چنین سریالی نباید ساخته می‌شد.
در آوریل ۲۰۱۷ و زمانی که سریال به تازگی پخش شده بود، انجمن ملی روانشناسان مدارس آمریکا هشداری صادر کرد و به نوجوانانی که به خودکشی فکر کرده‌اند یا می‌کنند توصیه کرد که از تماشای این سریال خودداری کنند. این گروه همچنین پیشنهاد کرده که نوجوانانی که قصد تماشای این سریال را دارند در کنار والدینشان آن را تماشا کنند به‌طوری‌که والدین بتوانند آن‌ها را متقاعد سازند که خودکشی هیچ مشکلی را حل نمی‌کند. همچنین این انجمن به تمامی مشاوران و متخصصین امور سلامت در دبیرستان‌های آمریکا نامه نوشت و از آن‌ها درخواست کرد که نسبت به سلامت دانش آموزان هوشیار باشند. این نخستین بار است که بود، انجمن ملی روانشناسان مدارس آمریکا برای یک سریال چنین اطلاعیه ای صادر می‌کند. مدتی بعد انجمن روانشناسان بالینی کودک و نوجوانان بیانیه ای صادر کرد که در آن نوشته بود که تماشای سریال ۱۳ دلیل برای اینکه می‌تواند برای نوجوانانی که آگاهی کاملی از مسائل ندارند یا سابقه افسردگی دارند بسیار خطرناک باشد. در بخشی از این بیانیه به‌طور مستقیم از نت‌فلیکس درخواست شده بود که که در پایان هر اپیزود از سریال، قسمتی گذاشته شود که در آن یک روانشناس یا متخصص امور سلامت به بینندگان صحبت کند و به آن‌ها دربارهٔ مسائلی همچون خودکشی آگاهی بدهد.
حواشی سریال پایان نداشت. برخی از روانشناسان بالینی همچون اریکا مارتینز و دنیل دینبرگ معتقد بودند که یکی از خطراتی که تماشای این سریال دارد، خودکشی تقلیدی است. البته حتی در این باره هم نظرات یکسانی وجود نداشت. اریک بیسون، مشاور و روانشناس دانشگاه نورت‌وسترن در طی گفتگویی اعلام کرد که بعید است که یک سریال به تنهایی باعث تحریک نوجوانی به خودکشی شود زیرا خودکشی عملی است که در واکنش به ضربه‌های احساسی بسیار شدید انجام می‌شود. بحث‌ها پیرامون سریال تا مدت‌ها ادامه داشت و بسیاری از روانشناسان نسبت به آن واکنش نشان دادند. حرف اصلی بسیاری از آن‌ها این بود که سریال تصویری ستایش آمیز از عمل خودکشی ارائه می‌دهد و هیچ نشانه ای در سریال مبنی بر نفی نوجوانان از این کار وجود ندارد.
همچنین بعد از پخش سریال و همه گیر شدن آن صحبت دربارهٔ سریال در مدارس کانادا ممنوع اعلام شد. مسئولان خواسته‌اند تا معلمان در مدارس دربارهٔ این سریال با بچه‌ها سخن نگویند و همه چنین از خانواده‌ها درخواست کرده‌اند که نگذارند بچه‌هایشان این سریال را ببینند زیرا از نظر مسئولان آموزشی کانادا این سریال افسرده‌کننده و خطرناک است و بعد از تماشای آن امکان دارد عمل خودکشی در میان نوجوانان رایج شود. مطالعات و گزارش‌هایی که منتشر شد نشان داد که بعد از پخش سریال ۱۳ دلیل برای اینکه، بین ۹۰۰٬۰۰۰ تا ۱٬۵۰۰٬۰۰۰ بار در گوگل کلمه «خودکشی» جستجو شده‌است و نکته جالب اینجاست که این آمار فقط مربوط به کشور ایالات متحده است. عبارت‌های «نحوه انجام خودکشی»، «خودکشی کردن» و «چگونه خودتان را بکشید» بیش‌ترین رشد جستجو را داشتند.
۱۳ دلیل برای اینکه موافق هم داشت و بسیاری از تماشاگران و البته منتقدان ادعاهای مطرح شده نسبت به سریال را رد کرده و اعلام نموده‌اند که سریال ۱۳ دلیل برای اینکه از ارزش هنری بالایی برخوردار است. بسیاری از منتقدان نیز شجاعت دست‌اندرکاران این سریال را برای پرداختن به چنین موضوع جنجالی و حساسی مورد تمجید قرار داده‌اند و اعلام کردند که برخلاف گفته‌های برخی از روانشناسان، سریال به خوبی می‌تواند دربارهٔ موضوع حساس خود توضیح بدهد و بیننده بعد از تماشای سریال قطعاً متوجه خواهد که کدام کار درست و کدام کار غلط است.

فراتر از دلایل

هم‌زمان با پخش فصل اول، نت‌فلیکس برنامه ای مستند به نام «۱۳ دلیل برای اینکه:فراتر از دلایل» منتشر کرد. در این برنامه که ۲۹ دقیقه زمان داشت، بازیگران و عوامل سریال دربارهٔ تجربه خود دربارهٔ بازی در سریال و همچنین مواجه شدن با مسائلی همچون قلدری، تجاوز، افسردگی و دیگر مشکلات نوجوانان صحبت می‌کنند. چندین متخصص امور بهداشت روان نیز دیدگاه‌های خود را دربارهٔ سریال و و لزوم مواجه شدن با این مسائل بیان می‌کنند. قسمت دوم این مستند هم‌زمان با فصل دوم از طریق نت‌فلیکس در دسترس عموم قرار گرفت و قرار است برای فصل سوم نیز، برنامه مشابهی تولید شود.