جمع‌سپاری

وب‌گاه‌های جمع سپاری

سایت‌های کراودفاندینگ یا جمع سپاری به سایت‌هایی گفته می‌شود که با قرار دادن یک پروژه در وب‌سایت با کمک جمع و افرادی که در آن موضوع تخصص دارند آن پروژه را انجام می‌دهند.

پیشینه و خاستگاه

خاستگاه واژه جمع‌سپاری پدیده وب۲ است گرچه هاو به همکاری مارک رابینسون نویسنده آمریکایی در سال ۲۰۰۶ اولین بار از این مدل صحبت به میان آورد ولی یک کاربر ناشناس اولین بار آن را در یکی از فروم‌های اینترنتی بیان نمود. بر اساس ادبیات موجود می‌توان منشأ اصلی جمع‌سپاری را گروه کاربران پیشروی فون هیپل و نوآوری باز در نظر گرفت.
هایک در سال ۱۹۴۵بیان داشته بود که: عملاً هر فردی بر دیگران تا حدی دارای برتری است چراکه دارای اطلاعات منحصربه‌فردی است که ممکن است بتواند از آن‌ها استفاده مفید نماید ولی تنها در صورتی می‌توان از آن استفاده مفید نمود که تصمیم گیری در خصوص آن یا به خود فرد واگذار گردیده باشد یا با مشارکت فعال وی اتخاذ گردد (هایک، ۱۹۴۵)
یکی از مراجع اصلی که اساسی برای شکل‌گیری جمع‌سپاری است کتاب جیمز سوروریکی با عنوان خرد جمعی می‌باشد (۲۰۰۴). وی در این کتاب به بررسی چندین مورد استفاده از خرد جمعی در کار می‌پردازد که موفقیت آن‌ها مرهون ظهور حل کنندگان بسیار می‌باشد (بربهام، ۲۰۰۸). بر اساس چندین یافته سورویکی نتیجه‌گیری می‌نماید که «در شرایط صحیح، گروهها بطور چشمگیری از باهوش‌ترین افراد درون خود نیز باهوشتر می‌باشند. این خرد جمعی، حاصل از میانگین راه حلها نمی‌باشد بلکه از تجمیع آن‌ها می‌باشد.» از یکصد نفر بخواهید که ۱۰۰ متر را بدوند و سپس میانگین زمان آن‌ها را محاسبه نمایید. میانگین بدست آمده از سرعت سریع‌ترین فرد حاضر در گروه کمتر خواهد بود. حال از یکصد نفر بخواهید که یک مشکل را حل نمایند. پاسخ میانگین، اغلب حداقل به خوبی پاسخ باهوشترین فرد گروه خواهد بود. برای خیلی از چیزها میانگین حد وسط می‌باشد ولی در خصوص تصمیم‌گیری اغلب بهترین و متعالی‌ترین خواهد بود. به نظر می‌رسد که می‌توان گفت ما به نحوی برنامه‌ریزی شده‌ایم که درحالت جمعی به صورت فزاینده‌ای باهوش باشیم (سورویکی، ۲۰۰۴). سورویکی شرایط جمعیت مورد نیاز جمع‌سپاری را این‌گونه در نظر می‌گیرد:۱- تنوع آرا ۲- عدم وابستگی جمعیت ۳- عدم محوریت ۴- هم‌افزایی به عنوان سازوکاری برای تبدیل قضاوت شخصی به تصمیمات گروهی (سورویکی، ۲۰۰۴).

تعریف جمع‌سپاری از منظر هاو

بر طبق تعریف هاو که جمع‌سپاری را اولین بار به جهانیان معرفی نمود «جمع‌سپاری عمل انتخاب فعالیتی که قبلاً توسط یک کارمند انجام می‌شده‌است و ارجاع آن به یک گروه بزرگ و تعریف نشده از افراد خارج سازمان در طی یک فراخوان عمومی است» (هاو، ۲۰۰۶). برای اینکه عملی به جمع سپرده شود باید به صورت مرسوم توسط یک عامل انجام گردد که نشان دهنده معنی برون‌سپاری باشد. فرصت جمعی جهت مشارکت در این فعالیت می‌تواند از سوی کارآفرین که پایه‌ای را برای ایجاد مدل کسب وکار در اطراف آن می‌سازد یا خود جمعیت ایجاد گردد. نکته اصلی این است که وظیفه‌ای که به صورت مرسوم انجام می‌گردد به درخواست رئیس انجام می‌گردد ولی حالا این وظیفه در اوقات فراغت یک فرد خارج سازمان انجام می‌گردد.
دوم اینکه این جمعیت باید نامشخص باشد که تفاوتش را با برون‌سپاری که دسته‌ای است شناخته شده (مثل شرکتی دیگر) مشخص می‌کند. جنبه مهم دیگر این تعریف فراخوان عمومی است که تأکید بر نقش فعالتر جمع داشته که در گذشته نقش انفعالی به عنوان مصرف‌کننده صرف داشت و امروزه افراد می‌توانند خودشان تصمیم‌گیری کنند که چه مقدار و چگونه مشارکت کنند.
مدل کسب وکار جمع‌سپاری بر این اساس است که توسعه محصول جدید به گروهی از جامعه سپرده می‌شود و گرچه مشارکت کنندگان توجه کمی به کارشان می‌کنند مداخله مستقیم در فرایند توسعه محصول به نیتی بالاتر برای خرید محصولات منتجه منجر می‌شود (شریر، ۲۰۰۶)

تأمین مالی جمعی

مدل تأمین مالی جمعی شامل اجزایی از چارچوب جمع سپاری می‌باشد با این تفاوت که در جمع سپاری افراد جامعه ایده‌هایی را به اشتراک می‌گذارند تا یک مشکل را حل کنند یا تلاش‌هایشان را به سمتی سوق دهند که به سود جامعه باشد. لیکن در تأمین مالی جمعی این قدرت تولید ایده یا قدرت چانه زنی نیست که از تلاش‌های جمعی فرد ایجاد می‌گردد بلکه حمایتی مالی است برای فعالیت‌هایی که از قبل آغاز گردیده است. همچنین مکانیسم تأمین مالی جمعی به شبکه‌سازی اجتماعی ارتباط دارد، جاییکه افراد به‌طور فعال در جوامع برای تولید و تبادل اطلاعات شرکت می‌کنند. لیکن در اینجا نقش مهمتری افراد دارند و آن انتخاب بک کسب وکار برای حمایت ازآن (حبیبی، ۱۳۹۰).

تفاوت فرشتگان کسب وکار با تأمین مالی جمعی

فرشتگان کسب وکار نیز تشابهاتی با این فرایند دارند ولی در آن‌ها افرادی معدود که دارای تخصص و منابع مالی هستند فارغ از نهادهای رسمی مالی برای کسب وکارهایی که از سوی شخص دیگری تأسیس گردیده است حمایت مالی می‌کنند Freear et al. , ۱۹۹4(). این فعالیت اغلب انگیزه مالی، رضایتمندی و نوع دوستانه دارد ولی این فرشتگان افراد با تجربه اندکی هستند که عادت به اشتراک گذاشتن فرصت سرمایه‌گذاری با دوستان نزدیک و همکاران تجاری دارند (Wetzel, 1983) و افراد زیادی از مشارکین بالقوه نیستند که در این ابتکارات شرکت کنند