زینب جلالیان

زینب جلالیان (زادهٔ ۱۳۶۱ در ماکو) فعال سیاسی کرد ایرانی است که در سال ۱۳۸۸ به اتهام محاربه از طریق عضویت در گروه پژاک به اعدام محکوم شد. محکومیت وی در سال ۱۳۹۰ به حبس ابد کاهش یافت. زینب جلالیان، از سال ۱۳۸۶ در زندان به سر می‌برد و سنگین‌ترین حکم محکومیت (حبس ابد) را در میان زندانیان سیاسی زن دارد.
او بیش از ۹ سال است بدون مرخصی در زندان به سر می‌برد و خانواده‌اش می‌گویند که پیگیری‌های آن‌ها برای مرخصی فرزندشان تاکنون بی‌نتیجه بوده‌است. زینب جلالیان در حال حاضر در زندان خوی زندانی است.
عفو بین‌الملل در خرداد ۱۳۹۳ اعلام کرد که زینب جلالیان در خطر از دست دادن کامل بینایی خود به سر می‌برد و به درمان فوری نیاز دارد. خانواده جلالیان تأکید دارند که مشکل بینایی زینب جلالیان پس از شکنجه آغاز شده‌است.
عفو بین‌الملل در فراخوان دیگری در ۲۵ اوت ۲۰۱۷ (۳ شهریور ۱۳۹۶) برای زینب جلالیان که در زندان به شدت بیمار است اعلام کرد که وی به مراقبت پزشکی تخصصی در خارج از زندان نیاز دارد. با این حال، مقامات زندان سرسختانه انتقال او را به یک بیمارستان رد کرده‌اند.

زندگی

زینب جلالیان در سن ۱۰ سالگی به دلیل اینکه خانواده‌اش با تحصیل او مخالف بودند از خانه فرار کرد. وی بلافاصله پس از فرار از خانه جذب حزب کارگران کردستان (پ‌ک‌ک) شد که در آن زمان در ایران فعالیت قانونی داشت. وی در سال ۱۳۸۶ در کرمانشاه دستگیر شد و از آن به بعد در زندان سنندج به سر می‌برد. حکم اعدام او در آذرماه ۸۸ به اتهام محاربه از طریق عضویت در گروه پژاک صادر شده و در دیوان عالی کشور تأیید شد. به گفته فعالان کرد، دادگاه رسیدگی به اتهامات زینب جلالیان بدون حضور وکیل مدافع برگزار شده و تنها چند دقیقه به طول انجامیده‌است. نزدیکان وی می‌گویند که جلالیان این اتهامات را نمی‌پذیرد و در سال‌های گذشته تنها با گروه پ‌ک‌ک به‌طور غیر مسلحانه همکاری داشته‌است.

حکم اعدام

علی جلالیان، پدر زینب، اوایل تیر ۱۳۸۹ به رسانه‌ها گفت ۱۰ روز پیش دخترش را دیده ولی هیچ صحبتی از اجرای حکم اعدام او نبوده‌است. او گفت خبر اعدام قریب‌الوقوع زینب از طریق رسانه‌ها به گوش خانواده و وکیل او رسیده‌است.
خلیل بهرامیان یکی از وکلای زینب جلالیان گفت از دو ماه پیش که وکالت این پرونده را بر عهده گرفته از محل نگهداری موکلش خبر نداشته‌است. وی ابتدا به زندان کرمانشاه رفته ولی در آنجا به او گفته‌اند مأموران اداره آگاهی یک ماه پیش زینب را از اینجا برده‌اند. بهرامیان پس از پیگیری‌های مکرر متوجه شده که موکلش در بند ۲۰۹ زندان اوین است.
روز ۹ تیر ۱۳۸۹ خلیل بهرامیان با وکالت‌نامه رسمی به زندان اوین مراجعه می‌کند. در آنجا به وی می‌گویند چنین زندانی‌ای در اینجا وجود ندارد. سپس با مسئولان بند ۲۰۹ تماس می‌گیرند و به بهرامیان گفته می‌شود:
«شما نه اجازه ملاقات دارید و نه می‌توانید وکالتنامه را با حضور زندانی امضا کنید مگر اینکه دادستان تهران شخصاً دستور این کار را صادر کند.»
خلیل بهرامیان می‌گوید:
این هم مغایر قانون اساسی ایران است و هم مغایر قوانین موضوعه داخلی یعنی قانون مجازات عمومی و آیین دادرسی و هم مغایر قانون حقوق شهروندی که در آنجا تأکید می‌کند که تمام تحقیقات حتی تحقیقات اولیه باید با حضور وکیل باشد. خوب این مغایرت و این تضاد و این جلوگیری از اجرای حق اگر از طرف دادستان باشد فاجعه‌بار است.

شکایت به سازمان ملل متحد

اسفند ماه ۱۳۹۳، هم‌زمان با روز جهانی زن و هفتمین سالگرد بازداشت زینب جلالیان، تنها زندانی سیاسی زن محکوم به حبس ابد در ایران، سازمان بین‌المللی «جبران» (Redress)، به همراه سازمان «عدالت برای ایران» با ثبت شکایتی در گروه کاری بازداشت‌های خودسرانه سازمان ملل متحد، خواهان صدور رأی دربارهٔ بازداشت و حبس این فعال کرد شدند.
این شکایت نامه با دربرداشتن مدارک و شواهدی غیرقابل انکار، بر محاکمه غیرمنصفانه زینب جلالیان و به تبع آن محکومیت او به حبس ابد دلالت دارد. شکنجه‌هایی که زینب جلالیان پس از بازداشت و در روند دادرسی بارها متحمل شده‌است از دیگر مواردی است که در این شکایت نامه به آن اشاره شده‌است. کوبیدن سر به دیوار منجر به شکستگی پیشانی و تورم چشمها، زدن کابل به کف پا، بازجویی با چشم‌بند، دست‌بند و پابند، در حالی که دست‌ها و پاهای وی به هم زنجیر شده بود و تهدید به تجاوز بخشی از این شکنجه‌ها است.

رای گروه کاری بازداشت‌های خودسرانه سازمان ملل

گروه کاری بازداشتهای خودسرانه سازمان ملل ۲۴ اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۵(۱۳ می ۲۰۱۶) خواستار آزادی فوری زینب جلالیان شد و از جمهوری اسلامی ایران خواست تمامی اقدام‌های لازم برای جبران خسارات تحمیل شده بر او را بدون تأخیر و براساس ضوابط بین‌المللی انجام دهد. صدور این رأی در جریان رسیدگی به شکایتی است که اسفند ۱۳۹۳ «سازمان عدالت برای ایران» و سازمان بین‌المللی جبران (رِدرِس) دربارهٔ بازداشت و حبس این فعال کُرد در سازمان ملل ثبت کردند.

بیانیه ۲۵ اوت ۲۰۱۷ عفو بین‌الملل

عفو بین‌الملل در بیانیه ۲۵ اوت ۲۰۱۷ نوشت: «زینب جلالیان زن کرد ایرانی، در حال گذراندن حبس ابد، به شدت بیمار است و به مراقبت پزشکی تخصصی در خارج از زندان نیاز دارد. با این حال، مقامات سر سختانه انتقال او را به یک بیمارستان، ظاهراً بخاطر مجازات و 'اعتراف‌گیری' او، رد کرده‌اند. از ماه مارس ۲۰۱۷، از استفاده کلیه داروهای خود امتناع کرده‌است. در چنین شرایطی جلوگیری از دسترسی به مراقبت‌های پزشکی شکنجه محسوب می‌شود. زینب جلالیان ۳۵ساله، زندانی کرد ایرانی بشدت مریض، که دوران حبس ابد خود را در زندان خوی، استان آذربایجان غربی می‌گذراند، پس از یک محاکمه بسیار ناعادلانه، از ماه مارس ۲۰۱۷ از استفاده کلیه داروهای خود، در اعتراض به مقامات بخاطر «خودداری از مهیا کردن مراقبت‌های کافی پزشکی برای او؛ در اعتراض به گزارش نادرست به سازمان ملل که او در سلامت کامل به‌سر می‌برد و از خدمات پزشکی معمول برخوردار است؛ دستکاری عمدی گزارش پزشکی او که هر هفته او برای چک آپ مراجعه می‌کند» امتناع کرده‌است. زینب جلالیان در معرض خطر از دست دادن بینایی خود در زندان است زیرا او از مراقبت‌های تخصصی پزشکی برای جلوگیری از بدتر شدن بیماری چشم محروم شده‌است. ...»