قراملک

قره مَلیک یکی از محله‌های کهن و تاریخی شهر تبریز است. این محله از سمت شمال به آجی چای از غرب به دشت تبریز و از جنوب به رواسان و کوی کارمندان راه آهن تبریز و از شرق به محله حکم‌آباد و شام غازان منتهی می‌شود . این محله در انتهای غربی تبریز و در داخل جلگه حاصلخیز تبریز کنار  (آجی چای) واقع شده‌است. این محله قطب کشاورزی تبریز محسوب می شود و باقلا (در زبان محلی پخله ) و گوجه فرنگی و صیفی جات محصولات این منطقه محسوب می شود. مسجد جامع قراملک (بؤیؤک مچید)، امام حسین (آشاغی کوچه مچیدی)، حضرت صاحب الزمان (خلفلر مچیدی) از مهم‌ترین مساجد در میان مساجد ده‌گانهٔ محلهٔ قراملک است.
در عهد ناصرالدین شاه باروهای شهر به کلی از بین رفت. بدین جهت قسمتی از شهر که موسوم به قلعه (شامل محلات: چارمنار، سرخاب، شتربان، ویجویه [عامیانه : ورجی]، مهادمهین [عامیانه : میارمیار]، نوبر، مقصودیه و غیره) بود اکنون از قسمت بیرون حصار (محلات: اهراب، لیل آباد [عامیانه : لیلاوا]، چرنداب، خیابان، باغمیشه... الخ) جدا نیست و همچنین قصبات حومهٔ قدیم واقع در سمت مغرب شهر (امیرخیز، چوست دوزان، حکم‌آباد [عامیانه : هکماوار]، قراملک، قره آغاج، آخونی، کوچه‌باغ، خطیب) و مارالان (واقع در سمت جنوب شرقی) به شهر ملحق شده‌است و شهر از سمت غرب و جنوب غربی توسعه می‌یابد.
به همین سبب در حال حاضر نیز معمول است که پا به سن گذاشته‌ها فقط قسمت بازار تبریز و داخل قلعه را شهر یا به اصطلاح ترکی «قالا» یعنی قلعه می‌خوانند.
همان‌طور که ذکر شد قراملک به همراه خطیب و شنب غازان تا قبل حکومت ناصرالدین‌شاه قاجار جزو قصبات حومه غرب تبریز به حساب می‌آمدند به همین جهت این مناطق نسبت به دیگر محلات مرکزی تبریز تاریخ مستقلی را دارا می‌باشند.
دربارهٔ قدمت قراملک اطلاعی بیشتری در دست نیست اما با توجه به داستانهای روایت شده از عاشیق ها قدمت این منطقه به دوران حکومت اتابکان آذربایجان مربوط می‌شود لازم بذکر است که قراملک در منطقه کنونی بعد از  زلزله های ویرانگر تبریز از موقعیت اصلی خود که در کنار اتوبان غربی تبریز و با نام اصلی کند می بود بوجود آمده است و اهالی از پدران خود نسل در نسل شنیده اند که موطن اصلیشان آنجا بوده است و همچنین با توجه به چارداقهای با طرح بخصوص و منحصربه‌فرد گنبدی شکل بجا مانده در اراضی کشاورزی قراملک که جزو ابتدایی‌ترین خانه‌های بشریت می‌باشد این منطقه حرفهای زیادی دربارهٔ قدمت خود دارد که مجال کارشناسی زیادی را می‌طلبد.

عهدنامه ترکمانچای; ننگی که در تاریخ به نام قراملک ثبت نشد.
مفاد عهدنامه ترکمانچای در سال 1206 شمسی بین نماینده عباس میرزا ، میرزا ابوالقاسم قائم مقام فراهانی با نماینده ژنرال پاسکویچ روس در نشستی در قراملک (با توجه به اینکه قراملک دروازه ورود به شهر از طرف غرب میبود و اوضاع وخیم مرکز شهر) مورد توافق قرار گرفت و طرفین مفاد را برای مافوق خود برده و از بخت خوش قراملک عباس میرزا در ترکمانچای امضا کرده و با نام عهدنامه ننگین ترکمانچای به ثبت رسید.

در جریان انقلاب مشروطه، این محله از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین محله‌های شهر بوده و هم چون دیگر محلات چند دستگی بینشان بوده است و بعضی قراملکیان از عالم دینی خود مرحوم آیت الله میرزا حسن مجتهد تبریزی امام جمعه تبریز که مشروطه مشروعه خواه بوده‌ است پیروی می‌کردند و تاریخ شاهد می‌باشد که بعد از بازگشت از تبعید ایشان را با استقبال کم‌نظیر بروی دوش خود وارد شهر کردند و با نظر مجتهدشان مشروطه را غربی میدانستند. بعضی نیز همچون گروه معروف به نایب علی اکبر که از شجاع نظام مرندی شجاع الدوله لقب رشیدالایاله دریافت کرده بود و در داخل محله نیز به خان نایب معروف بوده است طرفدار شاه قاجار بوده و علیه مجاهدان میجنگیده است و بعضی از ایشان نیز از مجاهدین مشروطه خواه بوده تا جایی که شخصیتهایی معروف و نزدیک ستارخان مانند سرتیپ قراملکی و شخصیتهای با اخلاصی چون ایمانوردی در تاریخ ثبت شده اند. 
حاج صمد مراغه ای از طرف محمدعلی‌شاه قاجار مأمور به سرکوب جنبش مشروطه می‌شود و دسته قزاق به سردستگی رضاخان پهلوی که در آنزمان مسلسلچی بوده به همراه کردها در این محله اردو می‌زنند که بعدها این محل پس از ترک لشکر استبداد با خاطره‌ای بد به نام آن‌ها با «کؤردلر کوچه سی» برای نسل آینده به یادگار ماند.
میدان اصلی و قدیمی قراملک در مرکز محله، با محوریت مسجد جامع قراملک و با نام میدان حسینیه مزین است این میدان محل تجمع عظیم هیئت های عزاداری شاه حسین گویان در شب و ظهر عاشورا می باشد.
مراسم عزاداری حضرت اباعبدالله الحسین (ع) در قراملک علاوه بر بعد مذهبی دارای بعد اجتماعی نیز می باشد چنانچه در رسمی زیبا و و دیرینه شاه حسین گویان میدان حسینیه و دیگر عزاداران هیئت ها در شب تاسوعا مهمان شاه حسین گویان میدان قدس(آشاغی کوچه) می شود و فردای آن شب در شب عاشورا شاه حسین گویان میدان قدس  مهمان عزاداران میدان حسینیه میشود و با این رسم بجا مانده از قدیم اتحاد بین اهالی محله به نمایش گذاشته می شود.
میدان حسینیه از دیرباز کانون خرید و فروش محصولات کشاورزان نیز بوده‌ است در واقع میدان حسینیه کانون اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی، مذهبی قراملک می‌باشد. لهجه اهالی قراملک از لهجه قدیمی تبریز تبعیت می‌کند.
محلهٔ قراملک در حوزهٔ استحفاظی شهرداری منطقه شش تبریز قرار گرفته‌است.

وجه تسمیه

از لحاظ لغوی قاراملیک کلمه‌ای است ترکی که از دو واژهٔ (قارا+ملیک) تبدیل شده‌است.
[
قاراملیک هم با دو به مرور زمان در زبان عامیانه مردم ترک‌ تبریز به قره ملیک و بعدها با گویش فارسی به قره ملک – قراملک تبدیل شده‌است(کرده اند)
پروفسور پاشا افندیئو Paşa Əfəndiyev فلکلورشناس معروف آذربایجانی در کتاب آذربایجان شفاهی خلق ادبیاتی در وجه تسمیه قراملک می‌نویسد که در زمان حکومت اتابکان آذربایجان پهلوانی جوان، فقیر و سیه چرده از تبریز طبق رسم آن زمانه در کشتی‌های معروف شاهزاده جهان پهلوان به اصرار مادر پیرش شرکت کرده و در دید حیرت زدهٔ مردم موفق می‌شود پشت پسر جهان پهلوان را سه بار بر زمین زده و بر پهلوان اتابکان غالب می‌شود این موفقیت چنان مردم تبریز را حیرت‌زده می‌کند که این پهلوان زبان زد عام و خاص می‌شود و بدنبال این شهرت مردان حکومتی با وی دشمنی می‌کنند و این ماجرا با حمله طغرل سلجوقی به تبریز مصادف می‌شود و با درخواست رئیس قلعه بیگی شمس الدین عثمان طغرایی وزیر حکیم دولت اتابکان و دفاع جانانه و غیرتمندانه قاراملیک به همراه گروهش از تبریز و کشته شدنش در راه وطن مادری خویش در تاریخ قهرمانان ملی ثبت می‌شود. از آنزمان مردم تبریز نام این محله از شهر تبریز را با نام آن قهرمان ملی، قاراملیک نامیدند.
بعضی از صاحب نظران علت نام‌گذاری این محله را به اصلی و کرم در دوران صفویه مربوط می‌دانند. چرا که نام پدر اصلی یا آسلی (مریم)، قاراملیک بوده‌است و چون قاراملیک خود در منطقه کنونی قراملک سکنا داشته‌است این منطقه به این نام نامیده شده‌است.
با توجه به اینکه حکومت اتابکان آذربایجان قبل از حکومت صفویه بوده‌است بنظر می‌رسد که قاراملیک پدر اصلی نیز بخاطر اینکه اهل این منطقه بوده‌است، به پسوند منتسب به این منطقه یعنی قاراملیک نامیده شده‌است همچنان که اهالی بومی در حال حاضر نیز قراملکی نامیده می‌شوند.

مکان‌های تاریخی

این مناطق (قراملک-شام قازان) بعلت دوری از مرکز شهر همیشه مورد کم لطفی مسؤلین بوده و هست و مکانهای مقدس و تاریخی این مناطق دستخوش نابودی قرار گرفته‌اند. چنان‌که در محله شام قازان و قراملک دیگر خبری از آثار تاریخی نمی‌باشد.
تنها اثر تاریخی بجا مانده این مناطق مسجد جامع قراملک می‌باشد که بجا مانده از دوران صفوی می‌باشد.
یکی دیگر از مکانهای مقدس برای اهالی مقبره پیرحسن در کنار کنارگذرغرب تبریز واقع در اراضی کشاورزی قراملک می‌باشد که با بی‌توجهی مسولین در حال نابودی می‌باشد!
قراملک افتخار گذر جاده ابریشم را نیز از خود داشته‌است و خیابان وحدت امروزی همان جاده ابریشم باستانی می‌باشد و در کنار این جاده کاروانسراهایی که امروزه بجز اسامی خالی دیگر آثاری از آن‌ها باقی نمانده‌است.
مرحوم حاج محمد ویجویه در کتاب بلوای تبریز که خاطرات خود از دوران مشروطیت در تبریز را نگاشته است بر نقش استراتژیک و گذر جاده ابریشم از این محله اشاره کرده و در صفحه 70 مینویسد: چون این محله در جاده ارونق (شبستر) و خوی افتاده است و جاده بزرگ شهر است... 
باغات قراملک در کنار دیگر باغات محلات دیگر روزگاری تبریز را به شهر باغات معروف کرده بودند و بنا به گفته اهالی قدیمی باغ پدر آسلی یا اصلی (که امروزه دیگر اثری از آن نمانده جز دانستن موقعیت باغ) جایی حدود پانصد متر جلوتر از قبرستان روضه رضوان بود که امروزه دیگر به مدد کارخانجات خبری از سرسبزی نیست که هیچ حتی به هنگام شب که سکوت نسبت به روز بیشتر است صدای زوزه  توربین‌ها و دستگاه‌های کارخانه‌ها استراحت شبانه مردم این محله را مختل کرده و بودجه‌ای را که هر کارخانه صنعتی می‌بایست برای آلودگی محیط زیست به درختکاری و ایجاد پارکها و باغات جدید بپردازد به دست فراموشی سپرده شده و مناطق سرسبز تبریز تبدیل به مناطق سیاه ماشینی و صنعتی شده‌است.

قراملک و نخستین شورای محلی شمالغرب کشور

اهالی محله قراملک تبریز در مورخه ۱۳۹۴/۰۲/۲۵ اولین شورایاری محلات شهر را در شمالغرب کشور و همچنین دومین شورایاری محلات شهر را در کشور بعد از شهر تهران برگزار کردند.

ماشین‌سازی تبریز نماد قراملک

محله قراملک بعد از سال ۱۳۵۰ با ایجاد کارخانه بزرگ ماشین‌سازی تبریز تبدیل به منطقه‌ای با سه کاربری مسکونی و صنعتی و بعدها آکادمیک شد. به دنبال ماشین‌سازی سیل کارخانجات زیادی از قبیل ایدم، موتوژن، صنایع پمپ‌سازی ایران، کمپروسورسازی تبریز، لیفتراک‌سازی سهند، چرخشگر، بنیان دیزل، شهرک فناوری خودرو و… بسوی این منطقه سرازیر شدند و بدنبال ایجاد صنعت بعضی از این شرکت‌ها با خود دانشگاه جامع علمی کاربردی را نیز راه اندازی کردند و این منطقه را تبدیل به قطب صنعتی-دانشگاهی تبریز نمودند. اما با این حال شرکت ماشین‌سازی تبریز دیگر در سطح شهر تبدیل به نماد این محله شده‌است و مجسمه کار و اندیشه (که با ارتفاع چهار و نیم متر نماد صنعتی شدن شهر تبریز می‌باشد) اثر بهروز حشمت در وسط میدان ماشین‌سازی نماد محله قراملک می‌باشد؛ که البته به علت انجام پروژه قطار شهری این مجسمه هم‌اکنون در محوطه کارخانه ماشین‌سازی و جلوی ساختمان مرکزی کارخانه نصب گردیده که بعد از اتمام پروژه مجدداً در جای قبلی نصب خواهد گردید