فریم (ساری)

ویژگی‌های جغرافیایی

در جنوب شهرستان ساری منطقه‌ای وجود دارد که از دید آب و هوا، ییلاقی بوده و به دودانگه/پریم/فریم معروف است. فریم در ۶۵ کیلومتری شهر ساری واقع شده‌است. این منطقه که از گردآمدن روستاهای امامزاده علی، واو دره، شلدره، تلاوک، کهنه ده، قلقل، محمدآباد، پهندر و مجی دینه سر، علی‌آباد، کرچا، رسکت، جعفرکلا و… تشکیل شده، امروزه با مرکزیت محمدآباد شناخته می‌شود. محمدآباد از سال ۱۳۸۶به شهر ارتقاء یافته‌است. مردم این شهر به کار کشاورزی و دامداری مشغول هستند. در این شهر واحدهای اداری و تجاری زیادی وجود دارد و همین امر باعث شده که مردم از روستاهای اطراف برای رفع نیاز و تهیهٔ نیازهای زندگی به این شهر رفت‌وآمد داشته باشند. امروز به سبب افزایش جمعیّت و رشد بافت انسانی جوامع، ساختار تقسیمات جغرافیایی و اقلیمی نیز به فراخور آن دست‌خوش دگرگونی می‌شوند.
پریم منطقه‌ای کوهستانی-جلگه‌ای است. از سویی در حصار رشته کوه‌های البرز درآمده و از سویی دیگر دشت‌های حاصل خیز و چشم‌نواز خود نمایی می‌کند. رودخانه‌ها و جنگلش با زیبایی طبیعی دل از هر بیننده‌ای می‌رباید.

تاریخچه

از این شهر در منابع تاریخی کهن به نام «پَریم» یا «جبال قارن» و بخشی از هزار جریب، یاد شده که
شهری عظیم با حصاری آجری، شبیه به قلعه در دشتی به نام «پریم» بوده‌است و گویی بر اثر چند زلزلهٔ ویرانگر به کلّی از بین رفته‌است و درگذار تاریخ دگربار آبادانی و زندگی به این منطقهٔ خوش‌نشین رو آورده و مردمی گرم دل و مهربان را در خود جای داده و پرورده‌است تا سال ۱۳۶۰ دهستان‌های چاشم و پشتکوه نیز جزئی از دودانگه بودند وبخش کوهستانی از دودانگهٔ فریم به شهرستان مهدیشهر استان سمنان ملحق گردید

زبان

گویشوران این منطقه به زبان تبری و با لهجهٔ پریمی سخن می‌گویند، البته در لهجه روستاها به فراخور پراکندگی و به میزان دوری از هم نیز رنگارنگی و تفاوت‌های آوایی و کلامی دیده می‌شود اما این گوناگونی سبب نابسامانی و اختلال در پیام‌رسانی و ارتباط زبانی نمی‌گردد.

جمعیت

بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر برابر با ۳۶۹ نفر جمعیت بوده‌است.

زمین‌لرزه‌های تاریخی

برای نمونه در قرن پنجم هجری برابر سال ۱۱۲۷ میلادی زمین‌لرزهٔ بزرگی در منطقهٔ
هزار جریب جنوبی سبب ویرانی سراسری روستاهای منطقهٔ پریم که در درهٔ پهناوری در کوه‌های خاوری پل سفید واقع است، شد. همچنین در سال ۶۰۰ قمری برابر ۱۳۰۹ میلادی زمین لرزه‌ای روستاهای فراوانی را
در مازندران تقریباً به‌طور کامل نابود کرد و سبب از رونق افتادن منطقهٔ پریم گردید.

جغرافیای تاریخی

به هر روی، دودانگه به عنوان بخشی از هزار جریب و درعصر «اسپهبدان» وقایع و رویدادها و فراز و فرودهای فراوانی به خود دیده‌است. در زمان هارون الرشید، هزار جریب «پریم» در دست «اسپهبد شروین باوند» بود. در تقسیمات «تاریخ طبرستان» تألیف اسفندیار کاتب، که طبرستان را به دو پاره «هامون» و «کهستان» قسمت کرده‌است، «پریم» را در ردیف کهستان آورده‌است. در جای دیگر «ابن اسفندیار» می‌نویسد: فریم که کوه قارن می‌خوانند به برادر
کهتر «قارن» سپرده شد.

بزرگان

میرزا محمود فدایی مازندرانی مرثیه سرای بزرگ روزگار قاجار از روستای تلاوک منطقهٔ دودانگهٔ فریم و از مفاخر تاریخ ادبیات فارسی ایران است. جلد نخست مقتل منظوم او در قالب ترکیب بند با حدود ۴۲۰۰ بیت در سال ۱۳۷۷ به کوشش دکتر فریدون اکبری شلدره به چاپ رسیده‌است. کلیات مقتل فدایی پس از سال‌ها تحقیق و پژوهش‌های دراز دامن در سال ۱۳۸۸ خورشیدی منتشر شده‌است که یکی از شگفتی‌های ادبیات عاشورایی به‌شمار می‌آید. سوگنامهٔ عاشورایی فدایی سرشار از تصاویر تب‌ناک شعری است. ویژگی زبان شعری فدایی را باید در کاربست فراوان صور خیال و تصویرگری‌های شعری او دانست.
بخش دوم کلیات مقتل فدایی سرشار از نوحه‌های استوار عاشورایی است. نوحه و ترجیعات عاشورایی با فدایی به اوج خود می‌رسد. زبان شعری فدایی در اشعار سینه‌زنی و نوحه‌سرایی بسیار فاخر و فخیم است.
هادی ملکی  از بزرگان و محققان بخش کشاورزی و توسعه باغات در دودانگه است.

برج رسکت

در سال ۲۳۱ خورشیدی برابر با ۲۳۷ قمری شهاب سنگی در منطقه فریم سقوط کرد که به نام شهاب سنگ اسپهبد شروین خوانده شد. برخی پژوهشگران برج رسکت را یادمانی در نزدیکی محل سقوط این شهاب سنگ می‌دانند. برج رسکت از بناهای قرن پنجم هجری قمری است. این اثر در تاریخ ۹ مرداد ۱۳۱۲ با شمارهٔ ثبت ۱۹۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است و حدود شصت کیلومتری جنوب غرب شهر ساری قرار دارد. برج رسکت، افزون بر معماری شگفت، دو سنگ نگاره به خط کوفی گلزار و پهلوی ساسانی دارد که بر ارزش هنری آن افزوده‌است. برج رسکت با نقشهٔ مدور از آجر بنا شده‌است. ورودی بنا در جهت خاوری و در بالای طاق‌نمای ورودی دارای نگاره‌های چشم‌نواز گچی مقرنس کاری است و چهار سر کتیبه کوفی گلزار و خط پهلوی ساسانی به طرز زیبایی گچ‌بری شده‌است که مشتمل بر آیه‌های قرآنی و مطالب تاریخی است. گام‌های بازسازی بر روی برج از سال‌های ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۷ انجام شده‌است. برج رسکت در شیب تند کوهی سنگی بنا شده و همواره این سؤال مطرح بوده که این بنای آجری چگونه در این شیب تند ایستاده‌است؟ برج آرامگاهی رسکت در زمان غزنویان ساخته شده‌است اما در این زمان خاندان باوندیان که از اسپهبدان ساسانی بودند در مازندران حکومت می‌کردند. این خاندان از دوره ساسانی در این منطقه از کشور بوده‌اند اما با ورود اسلام، مسلمان شده و حدود ۷۰۰ سال در مازندران حکومت کرده‌اند. برج رسکت آرامگاه «شهریار ابن قارن»، و یکی از اعضای خاندان باوندیان است.