روش دلفی

تاریخچه

گسترش روش دلفی به‌دنبال رواج فعالیت‌های مرتبط با پیش‌بینی آیندهٔ فناوری‌ها که از سال ۱۹۴۴ میلادی آغاز شد، صورت گرفت. در این تاریخ و بنا به سفارش نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا، پروژه‌ای به نام RAND (بر گرفته از عبارت Research and Development) در شرکت هواپیماسازی داگلاس و با هدف پیش‌بینی فناوریهای آینده با کاربرد نظامی تعریف شد. این پروژه به مطالعه در زمینه جنگ‌افزارهای بین قاره‌ای فرا سطحی پرداخت.
در سال ۱۹۵۹ میلادی هلمر (Helmer) و رشر (Rescher)، دو تن از پژوهشگران پروژهٔ رند در مقاله‌ای با عنوان
«نظریه فلسفی دانش در علوم نادقیق»، این ایده را مطرح کردند که در زمینهٔ‌هایی از دانش که در آن هنوز قوانین علمی توسعه نیافته‌است، اتکاء به آرای خبرگان مجاز می‌باشد. حال مسئله این است که چگونه آرای این خبرگان مورد استفاده قرار گیرد و به ویژه اینکه چگونه با آمیختن دیدگاه‌های گروهی از خبرگان، بیانیه‌ای سودمند تدوین شود. از دیدگاه روش دلفی، قضاوت‌های انسانی بمثابه ورودی‌هایی مشروع و سودمند برای انجام پیش‌بینی‌ها می‌باشند. گاهی خبرگان و متخصصان منفرد می‌توانند در معرض خطر یکجانبه نگری قرار گیرند ضمن اینکه گروه‌های خبره نیز می‌توانند زیر تأثیر گرایشهای رهبر گروه، از بازنگری ایده‌های پیشین اکراه داشته باشند. برای چیره شدن بر چنین نارسایی‌هایی، روش دلفی با مبانی نظری و دستورالعمل‌های روش مند در طول دهه‌های پنجاه و شصت میلادی در مؤسسهٔ رند (RAND) توسعه یافت.

نامگذاری

عبارت دلفی کنایه از مکانی مقدس در یونان باستان است که در آنجا با واسطه گری پیشگویان بلندپایه، پیش‌بینی هاو سخنان خدایان یونانی اعلام می‌شده‌است. به‌نظر می‌رسد بهره جستن از این نام مورد تأیید بنیان گذاران این روش یعنی هلمر و دالکی نبوده‌است. بنا بر اظهارات دالکی در سال ۱۹۶۸، کلمه دلفی به نوعی القاءکننده وابستگی روش آنان به غیبگویی بوده و جنبه‌ای اسرار آمیز دارد. حال آنکه آنچه توسط این دو ارائه شده‌است، روشی برای بهبود دادن به پیش‌بینی‌ها با بهره‌گیری کامل از اطلاعات نابسنده‌ای است که در اختیار می‌باشد.

روش دلفی

اساس و پایه روش یا تکنیک دلفی بر این است که نظر متخصصان هر قلمرو علمی در مورد پیش‌بینی آینده صائب‌ترین نظرست؛ بنابراین برخلاف روش‌های پژوهش پیمایشی، اعتبار روش دلفی نه به‌شمار شرکت کنندگان در پژوهش که به اعتبار علمی متخصصان شرکت‌کننده بستگی دارد. شرکت کنندگان در تحقیق دلفی از ۵ تا ۲۰ نفر را شامل می‌شوند. کمینه تعداد شرکت کنندگان بستگی به چگونگی طراحی روش تحقیق دارد.
در این روش هیئت (پنل)هایی از متخصصان تشکیل می‌شود که در آن ارتباط میان اعضاء، توسط رئیس یا ناظر هیئت انجام می‌شود.
ارتباطات داخلی شرکت کنندگان به صورت ناشناس بوده و نظرات، پیش‌بینی‌ها و تمایلات به ارائه دهندگان آن‌ها منتسب نمی‌شود. انتشار این اطلاعات بدون اعلام هویت ارائه دهندگان صورت می‌گیرد.

خروجی‌های روش دلفی

خروجی‌های روش دلفی چیزی جز یک نظریه نیست. این نظریه به همان اندازه از اعتبار برخوردار است که نظرات افراد شرکت‌کننده معتبر می‌باشد. دیدگاه‌ها و نظرات شرکت کنندگان بر اساس روابط آماری و نه بر اساس آراء اکثریت و اقلیت خلاصه می‌شود. هرچند تخصص و دیدگاه شرکت کنندگان بالاتر باشد خروجی بدست آمده بهتر خواهد بود.

تعداد متخصصان دلفی

هيچ قانون قوي و صريحي در مورد نحوه انتخاب و تعداد متخصصين  وجود ندارد و تعداد آنها وابسته به فاكتورهاي:  هدف دلفي يا وسعت مشكل، كيفيت تصميم، توانايي تيم تحقيق در اداره مطالعه،  اعتبار داخلي و خارجي، زمان جمع آوري داده  ها و منابع در دسترس، دامنه  مسأله و پذيرش پاسخ است تعداد شركت كنندگان معمولاً  كمتر از 50 نفر و اكثراً 15 تا 20 نفر بوده است . هرچند در مقالات تعداد 10  تا بيشتر از 2000 نفر گزارش را نيز گزارش نموده اند  اما در  گروه هاي هموژن معمولاً 15 -10 نفر كافي است در دلفي معمولا از  نمونه هاي همگن براي به دست آوردن طيف گسترده نظرات، پاسخ هاي با كيفيت و  راه حل هاي قابل پذيرش استفاده مي شود. اين نمونه گيري موجب افزايش حجم  نمونه، مشكلات جمع آوري داده ها و در نهايت، پيچيدگي رسيدن به اجماع، اجراي  آناليز و بازبيني نتايج مي شود  هرچند كه با حجم نمونه  بزرگتر تعداد قضاو ت ها افزايش و تركيب آنها اعتماد را افزايش مي دهد. بعضي محققين متذكر مي شوند معمولا 30 نفر براي ارائه اطلاعات كافي  است و با افزايش آنها پاسخ ها تكراري شده و اطلاعات جديدي اضافه نمي شود  اما بعضي ديگر مي نويسند شواهد تجربي كمي در مورد اثر تعداد شركت  كنندگان بر اعتبار و اعتماد فرايند اجماع در دسترس است. در  شناسايي و انتخاب متخصصين از روش هاي ، مختلف از قبيل فرايند نامگذار يقضاوت و تصميم گيري مديريت اصلي پروژه، موقعيت سازماني  افراد و مرور نويسندگان مقالات استفاده مي شود كه دو مورد اخير نامناسب  هستند.