تورخان سلطان

زندگی‌نامه

تورخان سلطان اصالتی روسی یا اوکراینی داشت. احتمالا نا‌اصلی‌ او نادیا بوده‌است که در هنگام حمله تاتارهای کریمه به روسیه اسیر شد و زمانی که او ۱۲ سال داشت از طرف خان کریمه به ماه‌پیکر سلطان هدیه شد و به حرم‌سرای استانبول منتقل شد. ماه‌پیکر سلطان او را تورخان نامید و شخصا او را تربیت کرد.

خاصگی سلطان

تورخان توسط ماه‌پیکر سلطان برای ابراهیم یکم فرستاده شد. او در ژانویه سال ۱۶۴۲ فرزندش محمد چهارم را به دنیا آورد و به دنبال آن دو دختر دیگر هم متولد شدند. 
تورخان اولین خاصگی از هشت خاصگی ابراهیم یکم بود اما همسر عقدی سلطان نبود. وی به عنوان مادر شاهزاده ولیعهد در حرم‌سرا به مشاور همسرش تبدیل شد. تورخان سلطان به خاطر عشق به قدرت و جاه‌طلبی و شخصیت بی رحمانه مشهور بود به‌ همین دلیل ابراهیم او را پس زد.
بعد از ورود هماشاه سلطان و ازدواج با ابراهیم نفرت او به همسرش افزایش یافت و به همین علت با والده ماه‌پیکر سلطان برای برکناری ابراهیم یکم و جانشینی فرزند خردسالش همکاری کرد.

والده سلطان

رفتارهای ابراهیم باعث شد در ۸ اوت ۱۶۴۸ از سلطنت برکنار و در ۱۸ اوت عدام شد. پسرش محمد چهارم جانشین او شد و با اینکه انتظار می‌رفت تورخان والده سلطان شود اما به دلیل جوانی و بی تجربگی این مقام به ماه‌پیکر سلطان مادربزرگ سلطان داده شد زیرا وی مادر دو سلطان بود و تجربه بیشتری داشت. بنابر این ماه‌پیکر مقام والده بزرگ و تورخان مقام والده کوچک را کسب کرد. 
تورخان یک زن بلند پرواز بود و دوست نداشت مقام والده سلطان را از دست دهد. او در جنگ قدرت مورد حمایت رئیس خاجگان حرم و وزیران دولت بود، درحالی که ماه‌پیکر توسط سپاه ینی‌چری‌ حمایت می‌شد. اگرچه موقعیت ماه‌پیکر به عنوان والده برای دولت خوشایند بود اما مردم از دخالت ینی‌چری‌ها در حکومت خشمگین بودند.
در این جنگ قدرت ماه‌پیکر تصمیم گرفت محمد را خلع و یکی دیگر از نوه‌های خود را جانشین سلطنت کند. این جابجایی بیشتر به دلیل کنارگذاشتن عروسش با کسی بود که ماه‌پیکر بتواند راحت تر بر او تسلط داشته باشد. اما این نقشه نا موفق بود و در نهایت ماه‌پیکر با خیانت اطرافیانش کشته شد.

نایب‌السلطنه

با مرگ ماه‌پیکر، تورخان نایب‌السلطنه شد. وی قدرت زیادی داشت و پسرش را در جلسات دیوان همراهی می‌کرد و از پشت پرده صحبت می‌کرد. او به شدت پسرش را دوست داشت و سلطان به وی احترام می‌گذاشت. تورخان سلطان و مادر همسرش ماه‌پیکر سلطان تنها دو زن در تاریخ عثمانی بودند که با داشتن سمت نایب‌السلطنه کنترل بر امپراتوری عثمانی داشتند و حتی تورخان از ماه‌پیکر پیشی گرفت و قدرت بیشتری پیدا کرد. وی توانست قدرت را به صورت مساوی با خود و سلطان عثمانی به اشتراک بگذارد. 
تورخان در دوران نایب‌السلطنه بودن با دو مشکل بزرگ رو به رو شد. اولین مشکل جنگ برای فتح کرت و مشکل دوم بحران مالی ناشی از هزینه‌های زیاد جنگ. وزیران هم نتوانستند اوضاع را بهبود ببخشند با این حال کپرلو محمد پاشا در سال ۱۶۵۶ به سمت وزیر اعظم رسید اما شرط او برای پذیرش این مقام قدرتی بیشتر از وزرای پیشین بود تورخان سلطان پذیرفت و قدرت سیاسی خود را به او منتقل کرد اما همچنان به عنوان تنها مشاور فرزندش باقی ماند و قدرت داست.

آثار

تورخان سلطان ساخت و سازهای زیادی انجام داد. وی در سال ۱۶۵۸ دستور ساخت دو قلعه بزرگ در ناحیه فاتح استانبول صادر کرد. این قلعه‌های یکی در سمت اروپا و دیگری در سمت آسیا ساخته شدند. 
تورخان سلطان هم‌چنین درسال ۱۶۶۰ دستور ساخت مسجد ینی‌والده را صادر کرد. قبل از آن صفیه سلطان در سال ۱۵۹۷ دستور ساخت  این مسجد را در محله امینو استانبول داد، هدف وی اسلامی‌‌تر کردن این منطقه بود اما ساخت و ساز مسجد با مرگ محمد سوم در سال ۱۶۰۳ متوقف شد. مسجد در سال ۱۶۶۵ تکمیل شد، نه تنها یک مسجد بلکه یک مدرسه چشمه‌های عمومی و یک بازار هم به آن اضافه شده بود. این مسجد اولین مسجدی بود که به فرمان یک زن ساخته شده بود.

فرزندان

محمد چهارم، (استانبول ۲ ژانویه ۱۶۴۲ – ادرینه، ۶ ژانویه  ۱۶۹۳، در آرامگاه والده تورخان در مسجد جدید دفن گردید) او نوزدهمین سلطان امپراتوری عثمانی بود.
گوهرخان سلطان (تولد استانبول ۱۶۴۲ – مرگ استانبول ۲۱ سپتامبر ۱۶۹۴ در مسجد شاهزاده دفن شد) در سال ۱۶۴۶ با داماد جعفر پاشا، در سال ۱۵۵۳ با داما  محمد پاشا سپس در سال ۱۵۹۲ با داماد یوسف پاشا ازدواج کرد   
گلثوم سلطان (تولد استانبول – مرگ ادرنه، در مسجد سلیمیه دفن شد) در سال ۱۶۵۲ با داماد اباضه احمد پاشا ازدواج کرد. نام کاملش ام‌کلثوم بود.