تالاب شادگان

آسیب زیست‌محیطی

معیشت حدود ۱۰۰ هزار نفر به تالاب شادگان و حیات آن وابسته است. از سوی دیگر تالاب شادگان با حدود ۵۳۸هزار هکتار، به تنهایی یک سوم وسعت تالاب‌های جهانی ثبت شده کشور را در کنوانسیون رامسر دربرگرفته‌است. این تالاب زیستگاه بیش از ۳۰درصد از پرندگان (۱۵۴ گونه)، ۲۵درصد از پستانداران (۴۰ گونه) و ۴۵درصد از ماهیان کشور (۳۶ گونه ماهی مردابی و ۴۵ گونه ماهی دریایی) است. همچنین ۱۷ جامعه اصلی گیاهی متشکل از ۱۱۰ گونه گیاهی، سه گونه دوزیست، ۹ گونه خزنده و چهار گونه میگو را در خود جا داده است که همگی در معرض نابودی قرار دارند.
در آبان ماه ۱۳۸۳ شهرداری آبادان ۳۵ هزار مترمکعب از زباله‌های نفتی منطقه گیسی را از زیر خاک خارج و در تالاب شادگان ریخت. این کار طی عملیات احداث بلوار در منطقه‌ای از آبادان انجام گرفت.
در حدود ۱۰۰ هزار نفر از مردم محلی آن منطقه به درجات مختلف برای تأمین معاش به منابع تالاب وابسته‌اند. در گذشته، جریانات ورودی به تالاب به خاطر توسعه آبیاری در مناطق بالادست به‌طور مداوم کاهش یافته و حجم فزاینده جریانات زهکشی به‌طور مستمر به تالاب آسیب وارد می‌آورد. این مشکلات، که بر اثر خشکسالی‌ها طولانی تشدید شده در حال حاضر اثرات زیانباری بر تنوع زیستی با اهمیت جهانی و مزایای بی‌شماری که تالاب برای جوامع محلی فراهم می‌کند، گذاشته است.
طرح حفاظت از تالاب‌های ایران با همکاری سازمان محیط زیست، برنامه توسعه سازمان ملل متحد (UNDP) و تسهیلات محیط زیست جهانی (GEF) به منظور رسیدگی به بحران تالاب‌ها از سال ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۲ به اجرا در می‌آید. این طرح در تالاب‌های پریشان و ارومیه آغاز شد و تالاب شادگان ابتدا در سال ۸۷ به عنوان سایت تکرار در این طرح پذیرفته شد که در نهایت در سال ۸۹ به عنوان سایت اصلی در نظر گرفته شد.

همچنین طرح زندان جدید آبادان در حریم تالاب بین‌المللی شادگان مصوب شد که با مخالفت اهالی محیط زیست مواجه شد.
تالاب بین‌المللی شادگان به دلیل محاصره توسط صنایع فولاد و پتروشیمی در خطر تخریب محیط زیستی نیز است. تالاب شادگان جزو ۱۸ تالاب بین‌المللی ثبت شده‌است، این تالاب در آبان ماه ۱۳۸۳، به خاطر اقدام شهرداری آبادان که ۳۸هزار مترمکعب از زباله‌های نفتی منطقه گیسی را از زیر خاک خارج و در تالاب شادگان ریخت، با یک فاجعه زیست‌محیطی رو به رو شد.

ساخت کارخانه فولاد در تالاب شادگان

در سال ۱۳۸۵ هیئت دولت ایران در اولین سفر خود به خوزستان احداث کارخانه فولاد شادگان را تصویب کردند. پس از تصویب کارشناسان محیط زیست در برابر این طرح مخالفت کردند. در نهایت با حمایت استانداری وقت طرح اجرا شد. سرانجام کمیته ارزیابی زیست‌محیطی در سال ۱۳۸۶ طرح فولاد شادگان را تصویب کرد. بر این اساس از ۶۰۰ هکتار پیشنهاد اولیه با واگذاری ۲۵۰ هکتار از اراضی تالاب بین‌المللی شادگان موافقت شد.
در سال ۱۳۹۰ این پروژه به طرح‌های «مهر ماندگار» پیوست و قرار شد که با اختصاص اعتبار ویژه تا خرداد ماه ۱۳۹۲ و پیش از پایان دولت دهم به اتمام برسد. تا اردیبهشت ۱۳۹۲ طرح فولاد شادگان به نیمه رسید و گفته می‌شود به دلیل مشکل نقدینگی طرح به تأخیر افتاد.
محدوده اعلام شده طرح در سال ۱۳۵۴ در کنوانسیون بین‌المللی رامسر جزو تالاب به ثبت رسیده‌است. اما سرپرست وقت فرمانداری شادگان ادعا کرد که فولاد شادگان در تالاب قرار ندارد، این در حالی است که محققان می‌گویند تمام این طرح در تالاب شادگان قرار دارد. طرفداران محیط زیست می‌گویند که تأثیرات این طرح روی حیات وحش و منابع خاک (به دلیل تخلیه مواد زاید و آلودگی) بیشتر خواهد بود.
فاز نخست خط تولید آهن اسفنجی این کارخانه نهایتاً در اردیبهشت ۱۳۹۶ وارد مدار تولید شد. این در حالی بود که مدیر کل اداره محیط زیست خوزستان و غلامرضا شریعتی، استاندار وقت خوزستان نیز مکان‌یابی این کارخانه را اشتباه عنوان کردند.

صنعت گردشگری در تالاب شادگان

س‍‍ازم‍‍ان م‍ی‍راث ف‍ره‍ن‍گ‍‍ی و گ‍ردش‍گ‍ری اس‍ت‍‍ان، روس‍ت‍‍ای رگبه را ب‍ه ع‍ن‍وان روس‍ت‍‍ای ن‍م‍ون‍ه و پ‍‍ای‍گ‍‍اه گ‍ردش‍گ‍ری ت‍‍الاب معین کرده‌است و ایستگاه گردشگری در منطقه احداث نموده است واف‍رادی در زمین راهنمایی و ارائه خ‍دم‍‍ات م‍ورد ن‍ی‍‍از ب‍ه گ‍ردش‍گ‍ران ت‍‍ع‍ی‍ی‍ن ش‍ده‌ان‍د که ه‍م‍واره م‍‍ی‌ت‍وان ق‍‍ایق‌هایی ب‍‍ا ق‍‍ای‍ق‍ران‍‍ان ن‍وج‍وان را در ک‍ن‍‍ار آب م‍ن‍ت‍ظر ی‍‍اف‍ت و همچنین م‍ن‍‍اظر این تالاب به وی‍ژه در ف‍ص‍ل ب‍‍ه‍‍ار و اواخ‍ر زمستان دی‍دن‍‍ی می‌باشد.
ساکنان بومی تالاب شادگان دارای صنایع دستی می‌باشند که می‌توان با ایجاد جایگاهی در تالاب برای فروش هنر دست بومیان هنرمند تالاب، این صنایع دستی ارزشمند را ارائه داده و زمینه اشتغال را نیز برای جوانان منطقه ایجاد شود.