دانشگاه امام صادق

پیشینه

دانشگاه امام صادق نخستین دانشگاهی است که پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران و در دوره انقلاب فرهنگی تأسیس شد و در سال ۱۳۶۱ شروع به کار کرد.
بنای نخستین این مؤسسه متعلق به دوران پهلوی است. دانشگاه امام صادق در محلی تأسیس شد که قبل از انقلاب به دانشگاه هاروارد تعلق داشت و دروس حوزه مطالعات مدیریت با نظارت استادان دانشگاه هاروارد در آن تدریس می‌شد و تحت عنوان مدرسه عالی مدیریت فعالیت می‌کرد. ساختمان دانشگاه توسط «مهندسین مشاور عبدالعزیز فرمانفرمائیان و همکاران» به سرپرستی نادر اردلان طراحی شده‌است.

اهداف

قبل از انقلاب ۱۳۵۷ ایران در حکومت پهلوی، ایدهٔ تشکیل یک دانشگاه اسلامی در مباحثه‌های روحانیونی چون مرتضی مطهری، محمد بهشتی، محمد جواد باهنر، محمد رضا مهدوی کنی و سید محمود طالقانی و دیگران تشکیل شد. که بعد از انقلاب زمینه انجام این اندیشه هموار گشت تا نهایتاً در سال ۱۳۶۱ و در حین اجرای انقلاب فرهنگی تأسیس شد.
هدف از تأسیس دانشگاه امام صادق، فراهم آوردن محیطی به منظور تحقیق حول علوم اجتماعی و انسانی با توجه به مبانی اسلامی و در کنار آن تربیت اشخاص متخصص و متعهد برای حل مسائل مبتلا به کشور پس از انقلاب ۱۳۵۷ بود. پس از ملاقات مسئولین، استادان و دانشجویان دانشگاه با رهبر جمهوری اسلامی در سال ۱۳۸۴ و تأکید وی بر این که وظیفه این دانشگاه تولید علم است، اهداف دانشگاه تغییر محسوسی کرد، تا جایی که شعار «تربیت اسلامی و مرجعیت علمی» به عنوان شعار دانشگاه انتخاب شد. در سال ۱۳۹۳، این شعار به شعار کوتاه‌تر «دانشگاه اسلامی مرجع» تغییر کرد.

هیئت امناو هیئت مؤسس

اعضای هیئت مؤسس دانشگاه:محمد رضا مهدوی کنی، سید علی خامنه‌ای، محمد امامی کاشانی، ابراهیم امینی، محمدعلی نوید، سید رحیم خانیان، حسینعلی منتظری، نوری همدانی، معینی، محمد یزدی و اسرافیلیان بودند. مطابق با اساسنامه اولیه دانشگاه، حسینعلی منتظری، ریاست عالیه این دانشگاه را بر عهده داشت اما پس از ماجرای خلع وی از جانشینی رهبر انقلاب اسلامی، از این سمت استعفا داد و مسوولیت هیئت امنا بر عهده محمد رضا مهدوی کنی گذاشته شد و وی به همراه تنی چند از اعضای هیئت مؤسس هیئت امناء جامعه‌الامام الصادق (ع) را بر عهده گرفت.
همچنین دیگر اعضای هیئت امنای این دانشگاه علی مشکینی و محمد رضا مهدوی کنی بوده‌اند که به ترتیب در سال‌های ۱۳۸۷ و ۱۳۹۳ وفات نموده‌اند.
در سال ۱۳۹۴ با دستور سید علی خامنه‌ای اعضای هیئت امنای جدید به صورت زیر انتخاب شدند: محمدباقر باقری کنی، صادق آملی لاریجانی، سید احمد علم‌الهدی، محمدسعید مهدوی کنی، احمد واعظی، سید عباس موسویان، سیدمصطفی میرلوحی، سید علا میرمحمدصادقی، علی رضائیان و محمدهادی همایون.

ویژگی‌ها

دانشجویان این دانشگاه در کنار مباحث علمی ملزم به فراگیری جدی زبان‌های انگلیسی، فرانسوی و عربی -بسته به رشتهٔ تحصیلی خود- هستند.
از ابتدای تأسیس دانشگاه، بخش قابل توجهی از مجموعه دروس کلیه رشته‌های دانشگاه به دروس حوزوی و معارف اسلامی اختصاص یافت. یعنی کلیه دانشجویان این دانشگاه علاوه بر دروس تخصصی رشته‌های خود، درس‌هایی همچون قواعد عربی، فقه، اصول فقه، تدبر و تفسیردر قرآن کریم، فلسفه، اخلاق، اندیشه اسلامی (با محوریت کتب مرتضی مطهری) را نیز می‌خوانند.
وجود این واحدها، باعث کاهش دروس تخصصی رشته‌های دانشگاه نشده‌است بلکه با توجه به این مسئله، در مجموع حجم دروس تدریس شده در دانشگاه به‌طور معمول حدود هشتاد واحد از رشته‌های مشابه در دیگر دانشگاه‌ها بیشتر است. بر این اساس تمام رشته‌های این دانشگاه دارای رویکرد تلفیقی میان‌رشته‌ای(Interdisciplinary) هستند که در آن‌ها تلاش می‌شود میان معارف اسلامی و یک دانش تخصصی در حوزه علوم انسانی تلفیق صورت پذیرد.
به همین علت نام تمامی رشته‌های دانشگاه با عنوان معارف اسلامی آغاز می‌شود: «معارف اسلامی و اقتصاد»، «معارف اسلامی و مدیریت»، «معارف اسلامی و حقوق» و … این نوع طراحی رشته‌ها با این هدف صورت پذیرفته‌است که دانش‌آموختگان این رشته‌ها نهایتاً افرادی باشند که با استفاده از علوم روز و زبان جدید و با آگاهی از مبانی معارف دینی در مسیر تولید علوم انسانی اسلامی گام بردارند و با عرضه پرسش‌های جدید بشر به متون و زیربناهای دینی، پاسخ‌هایی درخور بیابند.
این دانشگاه تعهدی از بابت ارائه شغل مناسب به دانشجویانش نمی‌دهد، گرچه به علت غیرانتفاعی بودن دانشگاه و در عین حال عدم دریافت شهریه از دانشجویان، در صورت صلاحدید دانشگاه، فارغ‌التحصیلان ملزم به پذیرش شغل پیشنهادی دانشگاه خواهند بود. با این حال، چنین الزامی عملاً رخ نمی‌دهد.
مقررات آموزشی و انضباطی در این دانشگاه، خصوصاً پردیس خواهران آن، به صورت بسیار جدی، دقیق و سختگیرانه اجرا می‌شود.
محل تحصیل آقایان و بانوان در این دانشگاه کاملاً مجزا و متفاوت است. همسر رئیس سابق دانشگاه، ریاست پردیس خواهران این دانشگاه را بر عهده دارد.
دانش آموختگان مرد از امتیاز کارشناسی ارشد به صورت پیوسته در تمام رشته‌ها برخوردارند که با یک آزمون داخلی از مقطع کارشناسی به ارشد وارد می‌شوند. در مقابل در پردیس خواهران، رشته‌های کارشناسی ارشد به شکل غیرپیوسته و از طریق آزمون سراسری کارشناسی ارشد به جذب دانشجو می‌پردازند.
در این دانشگاه برخلاف عرف دیگر برخی دانشگاه‌ها جهت سکونت دانشجویان در اقامتگاه‌ها از دانشجویان هزینه‌ای دریافت نمی‌شود و استفاده از آن رایگان است. همچنین در این دانشگاه به دلیل حجم زیاد دروس به همهٔ دانشجویان حتی دانشجویان بومی (تهرانی) اقامتگاه تعلق می‌گیرد تا از اتلاف وقت آنان جهت رفت‌وآمدهای غیرضروری جلوگیری شده و علاوه بر آن شرایط انجام مباحثه و جلسات حل تمرین فراهم آید.