مقایسه لینوکس و ویندوز

این مقاله به مقایسه گنو/لینوکس و مایکروسافت ویندوز می‌پردازد. گنو/لینوکس آزاد و متن‌باز است و مایکروسافت ویندوز سیستم‌عاملی تجاری و متن بسته محصول شرکت مایکروسافت است.

نگاهی کلی به رقابت موجود

این دو سیستم‌عامل در اهداف، هزینه، سهم بازار، امنیت و تنوع، به‌کل متفاوت هستند و هریک نقاط ضعف و قوت خاص خود را دارند و با هم در رقابت‌اند. برای نمونه The Register در سال ۲۰۰۲ اظهار داشت بیل گیتس صرفاً برای مبارزه با لینوکس ۴۲۱٬۰۰۰٬۰۰۰ دلار هزینه کرد. از معدود بررسی‌های آکادمیک از دیدگاه علم مدیریت دربارهٔ اینکه کدام یک نهایتاً بر دیگری غلبه پیدا خواهد کرد توسط پنکج گماوات و رامون کاسادسوس-ماسانل در سال ۲۰۰۵ انجام شد. ایشان مزیت اصلی گنو/لینوکس — و اساساً هر نرم‌افزار آزادی — را در این می‌دانند که چون کد منبع در اختیار جامعهٔ کاربری‌است و می‌توانند مستیقماً آن را مطابق میل و نیاز جامعهٔ کاربری این سیستم‌عامل تغییر دهند، چرخهٔ توسعهٔ گنو/لینوکس به‌مراتب کوتاه‌تر است. آن‌ها این ویژگی پروژه‌های نرم‌افزاری آزاد را «demand-side learning» نام‌گذاری می‌کنند و  طرفداران نرم‌افزارهای آزاد مدعی‌اند که همین، برای کنار زدن ویندوز کافی‌است. به علاوه مهندسان نرم‌افزار هم می‌گویند معماری نسبتاً بهتر اغلب پروژه‌های نرم‌افزاری آزاد احتمال موفقیت آن‌ها را افزایش می‌دهد. گماوات و کاسادسوس-ماسانل عیب اصلی گنو/لینوکس نسبت به ویندوز را در سهم بازار می‌دانند و می‌گویند ارزش یک سیستم‌عامل تا اندازهٔ زیادی به تعداد کاربران آن نیز بستگی دارد و نتیجهٔ نهایی بالابودن تعداد کاربران یک سیستم‌عامل، بالارفتن ارزش آن است و افزون بر این، هرچه تعداد کاربران بیشتر باشد بازخوردها پیرامون باگ‌ها و قابلیت‌های جدید بیشتر خواهد بود. آن‌ها این دو مزیت را (demand-side learning گنو/لینوکس، و سهم بازار بیشتر ویندوز) عوامل اصلی رقابت در نظر می‌گیرند و با مدل‌سازی اقتصادی، نتایجی می‌گیرند: نتیجهٔ اصلی این که بدون درنظرگیری اختلاف بسیار زیاد در هزینه‌ها، تا زمانی که سهم بازار ویندوز در این حد است، گنو/لینوکس نخواهد توانست آن را کنار بزند و داشتن demand-side learning کافی نخواهد بود؛(البته تا تاریخ سال ۲۰۱۸ میلادی این اختلاف سهم باعث نگرانی زیادی برای ویندوز شده به گونیی که سعیی بسیار در آزاد و متن باز کردن محصولات خود نموده.) اما در حالت‌هایی گنو/لینوکس می‌تواند مایکروسافت را از بازار خارج کند: دولت‌هایی هستند که از گنو/لینوکس حمایت می‌کنند و برای گسترش آن در سازمان‌هایشان متعهد شده‌اند. شرکت‌های بزرگی مانند IBM نیز با هدف کاستن از قدرت مایکروسافت، از گنو/لینوکس حمایت می‌کنند. گماوات و کاسادسوس-ماسانل این‌ها را «خریداران استراتژیک» می‌نامند و می‌گویند در صورت حضور «خریداران استراتژیک» و با داشتن demand-side learning، گنو/لینوکس خواهد توانست مایکروسافت را شکست دهد.

قیمت

قیمت Windows ۷ بدون درنظرگیری نرم‌افزارهای آفیس و جز آن، نزدیک به ۲۰۰ دلار است حال آنکه اکثر توزیع‌های گنو/لینوکس و نرم‌افزارهایش رایگان است.

نصب و راه‌اندازی

نصب و راه اندازی ویندوز از ویندوز ۷ به بعد خیلی آسان است بطوری که هر فردی که اطلاعات تخصصی هم نداشته باشد توانایی نصب یک ویندوز ۷ را دارا می‌باشد.
و همین شرایط نیز برای تمامی توزیع‌های خانگی گنو/لینوکس از نسخه‌های تقریباً ابتدایی وجود داشته‌است.(حتی قابلیت نصب اتوماتیک و اجرای زنده)

پایداری

از نظر کارایی گنو/لینوکس با اختلاف زیاد برتر است. معمولا همه ی کاربران ویندوز میدانند که پس از یک سال یا چندین ماه، ویندوز کند میشود و بهترین راه تعویض ویندوز است. در حالی که برخی از گنو/لینوکس ها به « لینوکس های همیشگی » معروف شدند زیرا کاربرانی که از آنها استفاده کردند ، تا زمانی که مششکل سخت افزاری برایشان پیش نیامده بود فقط از یک گنو/لینوکس استفاده کرده و آن را عوض نکرده اند. سرعت گنو/لینوکس بعد از یک سال با روز اول یکسان است.

بازی‌های رایانه‌ای

امروز. مقایسه در این شرایت بسیار سخت شده‌است. حجم بازی‌ها بسیار نزدیک به هم شده و دیگر تفاوتی که قبلا دیده می‌شد به چشم نمی‌خورد و این مقایسه را باید از روی پلتفرم و API‌های این دو سیستم عامل انجام داد. همان‌طور که می‌دانید OpenGL 3.5 و Mesa درگنو/لینوکس و Dirext12 در ویندوز استقاده می‌شود. که در تست‌ها سیستم رنگ در OpenGL بهترین عمل کرد را داشته و  با ورود پلتفرم vulkan این شرایت بهتر هم شده‌است. در بهینه سازی و پردازش این دو سیستم عامل نیز ، گنو/لینوکس روز به روز  در حال بهینه شدن است تاجای که تا چند سال گذشته حجم بازی Dota 2 تا ۲.۵ برابر امروز بود،اما FPS پاینتری نسبت به حال داشت ولی این شرایط برای تمام بازی‌ها قابل اندازه‌گیری نیست همان‌طور که کاملا فاحش است که تعداد بسیار زیادی از بازی‌های سرشناس فقط برای سیستم عامل ماکروسافت ویندوز قابل دسترسی هستند ، اما با این حال سیستم مدیرت سخت افزار در گنو/لینوکس باز خورد بهتری دارد و این باعث شده آینده درخشانی در انتظار گنو/لینوکس باشد.