باشگاه فوتبال تاج تهران در فصل ۱۳۴۹

مرور فصل

دوران طولانی مربی‌گری علی دانایی‌فرد در تیم اصلی باشگاه تاج در اواخر سال ۱۳۴۸ به پایان رسید و او جای خود را به زدراکو رایکوف داد. رایکوف پیش از آن به مدت دو سال سرمربی تیم‌های ملی فوتبال جوانان و بزرگ‌سالان ایران بود و به این دلیل شناخت خوبی از بازیکنان تاج داشت. بنا به اعلام نشریهٔ تاج ورزشی ارگان رسمی باشگاه تاج او با حقوق ماهیانهٔ معادل ۶٬۵۰۰ تومان در ماه که در آن هنگام مبلغ سنگینی به‌شمار می‌آمد به باشگاه تاج پیوست. شکل و نحوهٔ تمرینات رایکوف با آنچه پیش از آن در فوتبال ایران اجرا می‌شد، تفاوت داشت. توجه ویژه به تمرینات فیزیکی و بدن‌سازی، اجرای تمرینات مخصوص برای دفاع، توپ‌گیری، حفظ توپ و حمله، و تدوین برنامهٔ هفتگی تمرین متناسب با بازی بعدی از جملهٔ این نوآوری‌ها بود. رایکوف همچنین در کشف و پرورش استعدادهای جوان مهارت داشت و نسلی از بازیکنان جوان را به سطح اول فوتبال ایران معرفی کرد. با آمدن رایکوف سیستم بازی تاج نیز دست‌خوش دگرگونی شد. سیستم رایج فوتبال ایران در آن هنگام ۴−۲−۴ (دو هافبک و چهار مهاجم) بود، اما رایکوف سیستم ۲−۴−۴ و ۳−۳−۴ را در تاج پایه‌ریزی نمود.
این دگرگونی‌ها هم‌زمان با شروع دوران تازه‌ای از حیات باشگاه تاج بود و با توجه به سیر پیشرفت و تکامل فوتبال در ایران و آسیا (راه‌اندازی لیگ سراسری فوتبال در ایران و رقابت‌های باشگاهی در آسیا) تاج پس از سه دهه رقابت با باشگاه‌های تهرانی برای نخستین بار پای به میدان‌ها کشوری و آسیایی می‌گذاشت.

جام حذفی تهران

مسابقات جام حذفی تهران در سال ۱۳۴۹ با حضور ۱۶ تیم دسته یک باشگاه‌های تهران در دو مرحله متفاوت به انجام رسید. مرحله اول این بازیها به صورت تک حذفی و در چهار گروه جدا برگزار شد که با غیبت دو تیم پیکان و گارد دو گروه از بازی‌ها با حضور سه تیم به مسابقات ادامه دادند. مرحله دوم با حضور چهار تیم تاج، پاس، عقاب و برق که تیم‌های برتر گروه‌های چهارگانه مرحله اول بودند به صورت دوره‌ای برگزار و با قهرمانی تیم پاس بازی‌ها به پایان رسید.

جام منطقه‌ای ایران

سال ۱۳۴۹ صرف نظر از افتخارآفرینی در آسیا، به لحاظ رویدادهای کشوری نیز نقطهٔ عطفی در تاریخ باشگاه استقلال و فوتبال ایران به‌شمار می‌آید. در این سال نخستین دورهٔ لیگ فوتبال باشگاهی ایران توسط فدراسیون مصطفی مکری راه‌اندازی گردید. مسابقات فوتبال در ایران تا آن هنگام به صورت محلی برگزار می‌شد و باشگاه‌ها در بازی‌های درون‌شهری به میدان می‌رفتند. مسابقات قهرمانی کشور در هر سال میان تیم‌های منتخب شهرهای مختلف به صورت متمرکز و به میزبانی یک شهر برگزار می‌شد. در این مسابقات تیم‌ها با نام شهرها شرکت می‌کردند و خبری از باشگاه‌های فوتبال نبود. در اواخر دههٔ ۱۳۳۰ مصطفی مکری در دورهٔ نخست صدارت خود در فدراسیون فوتبال ایران کوشید تا مقدمات برگزاری لیگ باشگاهی را در ایران فراهم کند. این تلاش‌ها در سال ۱۳۳۹ به برگزاری یک دوره مسابقه میان چند تیم باشگاهی از نقاط مختلف کشور در شهر ساری منجر گردید، اگر چه به دلیل عدم برگزاری بازی‌ها به صورت رفت و برگشت و همچنین عدم حضور تیم‌های برتر باشگاهی ایران، این مسابقات ویژگی‌های یک لیگ فوتبال را نداشت. پس از آن مسابقات و با رفتن مکری از فدراسیون فوتبال فراهم نمودن مقدمات برگزاری لیگ باشگاهی در ایران بار دیگر به دست فراموشی سپرده شد و رقابت‌های فوتبال قهرمانی کشور باز هم میان تیم‌های برگزیدهٔ شهرهای مختلف برگزار گردید. با این تفاوت که طی دههٔ ۱۳۴۰ از تهران به جای تیم منتخب باشگاه‌ها، قهرمان جام باشگاه‌های تهران به مسابقات قهرمانی کشور فرستاده می‌شد و باشگاه‌های تاج، دارایی و پاس در این دهه به نمایندگی از تهران راهی این مسابقات شده و موفق به کسب عناوین قهرمانی شدند. مصطفی مکری در سال ۱۳۴۹ و در دورهٔ دوم ریاست خود بر فدراسیون فوتبال کار نیمه‌تمام خود را به انجام رسانید و نخستین لیگ فوتبال باشگاهی ایران را با حضور تیم‌های مطرح باشگاهی آن زمان با نام «جام منطقه‌ای فوتبال ایران» برپا نمود. این مسابقات در مرداد سال ۱۳۴۹ آغاز گردید و تا زمستان همان سال ادامه یافت. دور اول بازی‌ها در ۴ منطقهٔ کرمان، رضائیه (ارومیه)، اصفهان و رشت برگزار شد و تیم‌های اول و دوم هر منطقه به دور دوم مسابقات راه یافتند. تاج در منطقهٔ دوم با تیم‌های کارگر آبادان، پاس همدان، و پرسپولیس رضائیه در یک گروه قرار داشت و در پایان بازی‌های به عنوان تیم اول این منطقه به دور دوم راه یافت. در دور دوم بازی‌ها تاج تهران با تیم‌های تاج آبادان، کارگر آبادان و آریای مشهد در گروه دوم بازی‌ها به رقابت پرداخت. تاج از سد آریای مشهد عبور کرد و در برابر تاج آبادان و کارگر آبادان به تساوی دست یافت. آبی‌پوشان پایتخت با تفاضل گل بهتر به عنوان تیم اول گروه خود به دور پایانی بازی‌ها راه یافتند و در دیدار نیمه نهایی برابر پرسپولیس (تیم دوم گروه دیگر) قرار گرفتند. پرسپولیس در این سال بار دیگر بازیکنان شاهین را در ترکیب خود داشت و تیمی پُرمهره بود. دیدار نیمه‌نهایی مسابقات قرار بود در روز جمعه ۲۵ دی ۱۳۴۹ برگزار شود که این بازی به دلیل بارش برف سنگین در تهران دو روز به تعویق افتاد و در روز یکشنبه در زمینی لغزنده و هوایی سرد برگزار شد. تاج در دقیقهٔ دوم این دیدار با پذیرش یک گل زودهنگام از حریف عقب افتاد. بازی تا دقیقهٔ ۷۶ با همین نتیجه ادامه داشت تا این‌که ارسال علی جباری را عباس مژدهی با یک ضربهٔ سر چکشی وارد دروازهٔ حریف کرد. چند دقیقه پس از این گل بازی به جنجال کشیده شد. ابتدا مهدی لواسانی از تاج و همایون بهزادی از پرسپولیس در پی درگیری شدید با کارت قرمز مستقیم داور روبه‌رو شدند. پس از آن در صحنه‌ای دیگر در جلوی دروازهٔ تاج اعتراض شدید حسین کلانی و سپس محراب شاهرخی به داور مسابقه کارت‌های قرمز دوم و سوم را برای سپیدپوشان پرسپولیس در پی داشت. پس از آن بازیکنان پرسپولیس به نشانهٔ اعتراض به داور زمین بازی را ترک کردند. عزیز اصلی در این بازی نیز در متن درگیری‌ها قرار داشت. فدراسیون فوتبال پس از این ماجراها با صدور حکمی تیم تاج را ۳−۰ برنده معرفی کرد. حسین کلانی و محراب شاهرخی برای یک فصل از حضور در مسابقات ورزشی محروم شدند و برای جعفر کاشانی نیز توبیخ کتبی در نظر گرفته شد. مهدی لواسانی و همایون بهزادی نیز سه بازی از همراهی تیم خود محروم شدند. این دو بازیکن چند روز بعد در دفتر نشریهٔ دنیای ورزش آشتی کردند. تاج در فینال بازی‌ها رودرروی پاس تهران قرار گرفت. غلام‌حسین مظلومی در نیمهٔ نخست تاج را جلو انداخت اما حریف با گل اصغر شرفی بازی را برابر کرد. در دقیقهٔ ۳۳ مسابقه اکبر کارگرجم گل دوم را وارد دروازهٔ پاس نمود که تا پایان بازی پاسخی را در پی نداشت. به این ترتیب تاج جام قهرمانی نخستین لیگ سراسری باشگاهی تاریخ فوتبال ایران را تصاحب نمود.

تیم فوتبال زنان تاج

در ایران برای اولین بار باشگاه تاج اقدام به تشکیل تیم فوتبال از دختران نمود که ابتدا زیر نظر گودرز حبیبی و منصور پورحیدری تمرینات خود را آغاز کردند و سپس زیر نظر پرویز ابوطالب به تمرینات خود ادامه دادند. اعضاء تیم دختران فوتبال تاج: فروغ حاجی هاشمی، سوسن انصاری، شهناز بهرامی، سوسن انصاری، شهناز بهرامی، نسرین ناصر قصری، شعله قراب، فتانه فریدونی، مینا بیضایی، شهناز تقی‌خانی، حمیده محمدی، آلاله علافر، آذر جهانگیری، مهگل سیار، مربی: پرویز ابوطالب در روز جمعه ۲ بهمن ماه ۱۳۴۹ برای نخستین بار در ایران دو تیم فوتبال بانوان تاج و دیهیم به طور آزمایشی در یک زمان ۶۰ دقیقه‌ای برابر هم بازی کردند که به تساوی یک بر یک رضایت دادند.

دیگر ورزش‌ها

در مسابقات دوچرخه سواری قهرمانی باشگاههای تهران تیم دوچرخه سواری باشگاه تاج پس از تیم عقاب در جای دوم قرار گرفت و تیم پاس در مکان سوم قرار گرفت. در مسابقات بسکتبال باشگاههای تهران تیم بسکتبال تاج به مقام هفتم دست یافت. تیم‌های دانشگاه، پیکان، واحد، عقاب، آرارات و دخانیات به ترتیب اول تا ششم شدند. در مسابقات بسکتبال بانوان باشگاههای تهران تیم تاج به مقام پنجم دست یافت. تیم بانوان انجمن برای هشتمین سال پیاپی به مقام قهرمانی رسید. تیم‌های پاس، آرارات و دخانیات به ترتیب دوم تا چهارم شدند در مسابقات والیبال باشگاههای تهران تیم والیبال تاج به مقام ششم دست بافت تیم های پاس، دخانیات و عقاب در رده های اول تا سوم قرار گرفتند. در مسابقات تنیس قهرمانی باشگاههای تهران تیم تنیس تاج با ۱۰ امتیاز به مقام قهرمانی باشگاههای تهران رسید. تیمهای عقاب و دیهیم دوم و سوم شدند. اعضاء تیم تاج حسین اکبری و تقی اکبری بودند.