انجمن تئوسوفی

اساتید پنهان

یکی از اصول اصلی فلسفی که توسط انجمن ترویج شد نظریه پیچیده ایی از تکامل هوشمند کل هستی بود که براساس مقیاسی جهانی، هم جنبه‌های فیزیکی و هم غیرفیزیکی را از جهان شناخته شده و ناشناخته در برمی گرفت و همه بخش‌های تشکیل دهنده اش را صرف نظر از اندازه مشخص یا اهمیت، تحت تأثیر قرار می‌داد. این تئوری در اصل در دکترین پنهانی، اثر ۱۹۸۸ مادام بلاواتسکی منتشر شد. براساس این نگاه، تکامل بشریت در زمین (و فراسو) بخشی از تکامل کیهانی کلی است؛ که توسط سلسله مراتب معنوی پنهانی، به اصطلاح اساتید حکمت باستان، که مقامات رده بالایی از موجودات پیشرفته معنوی را تشکیل می‌دهند نظارت می‌شود.
بلاواتسکی، انجمن تئوسوفی را به عنوان بخش وجودی یکی از تلاش‌های بسیار در طول هزارها توسط سلسله مراتب پنهان جهت راهنمایی بشریت-در هماهنگی با طرح هوشمند تکاملی کلی کیهان – به سمت هدف نهایی اش، هدف تکاملی غیرقابل تغییرش تشریح می‌کرد:
دستیابی به کمال و مشارکت ارادی و آگاهانه در فرایند تکامل. این تلاش‌ها به زیرساختی زمینی (همچون انجمن تئوسوفی) نیاز داشت که او آن را تحت الهام از تعدادی از ماهاتماها، اعضای این سلسله مراتب بنیان گذاشت.

انشعاب

بعد از مرگ هلنا بلاواتسکی در ۱۸۹۱، رهبران انجمن در ابتدا به نظر می‌رسید که با یکدیگر به‌طور مسالمت‌آمیزی کار کنند. اما این امر دوام چندانی نیاورد. جودج توسط الکت و سپس توسط عضو برجسته تئوسوفی آنی بیسانت به نامه‌های جعلی از طرف ماهاتما متهم شد؛ وی همکاری اش را با الکت و آنی بیسانت در ۱۸۹۵ پایان داد و بسیاری از بخش آمریکایی انجمن را با خود برد. سازمان اصلی توسط الکت و بیسانت رهبری شد و تا به امروز در آدیار هند باقی‌ماند و به عنوان انجمن تئوسوفی آدیار هند شناخته می‌شود. گروه تحت رهبری جودج بیشتر در جناحی تحت رهبری کاترین تینگل و دیگری مرتبط با دبیر جودج ارنست تیمپل هارگو از هم پاشید. در حالیکه جناح هرگو چندان دوامی نیافت، جناح تحت رهبری تینگل تا به امروز به عنوان انجمن تئوسوفی با بیانیه ایی روشن «دفتر مرکزی بین‌المللی پاسادینا، کالیفرنیا» باقیست. سومین سازمان، لژ متحد تئوسوفیست یا ULT در ۱۹۰۹ از سازمان اخیر جدا شد.
در ۱۹۰۲ رودلف اشتاینر به دبیر کلی بخش اتریشی آلمانی انجمن تئوسوفی رسید. او دوره آموزشی ملهم از مفاهیم غربی را که به نسبت مستقل از دفتر مرکزی آدیار بود ایجاد کرد. بعد از برخوردهای فلسفی جدی با انی بیسانت و دیگر اعضای رهبری در زمینه اهمیت معنوی مسیح و در زمینه جایگاه پسر جوانی به نام کریشنا مورتی، اکثر اعضای اتریشی و المانی در ۱۹۱۳ از هم جدا شدند و انجمن آنتروپوسوفیکال تشکیل شد؛ و تا به امروز باقیست و شاخه‌هایی در چندین کشور شامل آمریکا و کانادا دارد.

معلم جهانی

علاوه بر اهداف ذکر شده، در اوایل ۱۸۸۹ بلاواتسکی به‌طور عمومی اعلام کرد که هدف از تأسیس انجمن به منظور آماده کردن بشریت جهت پذیرش معلمی جهانی بوده‌است. براساس دکترین تئوسوفی که در بالا تشریح شد، جنبه آشکاری از یک ماهیت معنوی پیشرفته (مایتره the Maitreya) در فواصل معین بر روی زمین به منظور هدایت تکامل نوع بشر ظهور می‌کند. مأموریت این پیام رسانان آشکارکننده، به‌طور منظم و به‌طور مشهور آن است که به‌طور عملی دانش مورد نیاز جهت سوق ان به سطح تکاملی بالاتر را به شیوه و زبانی که برای بشر معاصر قابل فهم باشد را تشریح کنند.
این قضیه توسط آنی بیسانت ۵ سال بعد از مرگ بلاواتسکی تکرار شد. بیسانت که رهبر انجمن تئوسوفی در ۱۹۰۷ گشت فکر می‌کرد که ظهور معلم جهانی زودتر از ترسیم زمانی که بلاواتسکی کرده بود که طبق آن نشان داده بود که این امر تا ربع آخر قرن ۲۰ اتفاق نخواهد افتاد، صورت می‌پذیرد.

جیدو کریشنا مورتی

یکی از کسانی که ظهور قریب‌الوقوع مایتره را به عنوان معلم جهانی انتظار داشت چارلز لیدبیتر بود. در ۱۹۰۹ وی کریشنا مورتی را، نوجوان هندی که او، وی را به عنوان مناسب‌ترین کاندید جهت محملی برای معلم جهانی اعلام می‌کرد، کشف کرد. خانواده کریشنا مورتی چندین ماه پیش به دفتر مرکزی انجمن تئوسوفی در آدیار، هند نقل مکان کرده بود. در پی کشفش، کریشنا مورتی تحت حمایت انجمن قرار گرفته شد و به‌طور گسترده ایی جهت آماده‌سازی برای مأموریت مورد انتظار، از وی مواظبت شد.
هر چند قبل از ۱۹۲۵ کریشنا مورتی حرکتی به دور از مسیر مورد انتظاری که رهبران انجمن تئوسوفی در آدیار و بسیار از تئوسوفیست‌ها از وی داشتند، گرفته بود. در ۱۹۲۹ وی به‌طور علنی دستورالعمل استار (ستاره) را (سازمان جهانی که توسط رهبر انجمن تئوسوفی به منظور آماده کردن جهان برای آمدن مایتره و واگذاری نقش فرض شده اش به عنوان محملی برای معلم جهانی) منحل کرد. او در نهایت انجمن تئوسوفی را ترک کرد در مجموع در عین حال ارتباطش با عبارات دوستانه ایی با اعضای فردی انجمن باقی‌ماند. او ما بقی عمرش را در سفر به جهان به عنوان سخنگویی مستقل گذراند، که به‌طور گسترده ایی به عنوان متفکری اصیل در زمینه موضوعات معنوی، فلسفی و روانشناسانه شناخته شد.

اختلاف و عقاید نژادی

بلاواتسکی فرض کرده بود که بشریت از طریق یک سری از مراحلی که نژادهای ریشه نامیده می‌شد تکامل یافته، در حال حاضر، آریایی، پنجمین نژاد ریشه (از هفت) می‌شد. نژادهای ریشه به اقوام اشاره نمی‌کرد. آن‌ها مراحل تکاملی کل بشریتی که وارد می‌شود را نشان می‌دهند، هر نژاد ریشه ایی جدید، پیشرفته تر از نژاد قبلی می‌باشد. او تعلیم داد که مرحله اولیه تکامل در آتلانتیس در طول چهارمین نژاد- ریشه اتفاق افتاده‌است. نژاد- ریشه آریایی تنها قدمی بعدی در پیشرفت تکاملی بود، که باید در نهایت با نژاد- ریشه معنوی تر ششم جایگزین می‌شد.
با در نظر گرفتن مفهوم نژاد همان‌طور که _ در شیوه ایی به نسبت با حد و حدود مشخص تر _ به وسیلهٔ انسان‌شناسی، جامعه‌شناسی و دیگر رشته‌ها تعریف شده، بلاواتسکی برتری را توسط هیچ شخص یا گروهی تشویق نکرد، بلکه ترویج ایدهٔ منشأ و سرنوشت مشترک همه بشریت و ایجاد اصل برادری جهانی به عنوان اولین هدف انجمن تئوسوفی مدنظر بود. او ضمن بیان تحمل مذهبی و بیان جامع اظهار می‌کرد، تئوسوفیست‌ها، در مجموع به همان اندازه که به کتاب مقدس احترام می‌گذارند و حقایق ابدی را در آن می‌یابند به همان اندازه به متون مقدس دیگر مردم احترام می‌گذارند و در آن‌ها نیز حقایق ابدی همانندی را همچون در وداها، زند اوستا، تریپیتاکا و… می‌یابند. در مقابل گویدو ون لیست، ملی‌گرای افراطی آلمانی- اتریشی و پیروانش همچون لانز ون لیبینفلز، بعداً به‌طور انتخابی بخش‌هایی از فلسفه سری بلاواتسکی را با ایده‌های ناسیونالیستی و فاشیستی در هم آمیختند؛ این سیستم تفکری به عنوان «آری سوفی» شناخته شد. بعضی محققان ترسیم کردن ارتباطاتی را بین آری سوفی و تئوسوفی بیان می‌کنند که دومی بیشتر بر روی تفاسیر هوشمندانه ایی از تکامل نژادی تکیه دارد. هر چند در اصول کلیدی تئوسوفی، بلاواتسکی بیان می‌کند که انجمن کالبدی بشردوستانه و علمی برای انتشار ایده برادری در عمل در عوض خطوط نظری است.