طایفه تاج طیب

تاج طیّب یا تاج طیّبی یا تاج الدین طیّبی یکی از طوایف قوم لر وایل طیبی است که پیشینۀ آن به دورانی کهن می رسد. تاج طیّبی، عالی طیّبی و کرایی سه طایفۀ برجستۀ ایل طیّبی هستند که هر یک از این طایفه‌ها تیره‌های متعددی را شامل می‌شود. ایل طیّبی دارای طایفه‌های مطرح و مشهور دیگری نیز است که در دیباچۀ این مقاله از آنان نام برده شده‌است.ایل طیبی باسایرایل های لربزرگ هم خانواده هم هم گویش میباشد که زبان لری هم خانواده بختیاری میباشن

ایل طیّبی

در رابطه با پیدایش ایل طیبی داستان شایستۀ تأملی از بزرگان ایل نقل است که با توجه به آدرس‌هایی که می‌دهد به نظر ما به واقعیت نزدیک تر است و آن این است که: و آن از این قرار است کۀ کی از رؤسای «بهاروَند» از ایل بختیاری به نام «بایوجمال/بایوجمان»(؟) بر سر ریاست از ایل قهر می‌کند و به منطقۀ سردسیری «لیراوها» می‌رود و زمستان را آنجا می‌ماند. در هنگامی که عشایر لیراوی بر می‌گردند بعد از گذشت زمستان او را نزد امیر می‌برند. امیر خواهری داشت که او را به عقدش در می‌آورد. از این ازدواج پسری به دنیا می‌آید که نام او را «لیراو» می‌گذارند. لیراو با دختر امیر که دائی او می‌باشد ازدواج می‌کند. از این ازدواج پسری به دنیا می‌آید که نام او را عالی می‌گذارند. از عالی چهار پسر به نام‌های «طیّب » (ایل طیّبی)، «بهمن» (ایل بهمئی)، «یوسف» (طایفهٔ یوسفی ) و «خدر » (طایفهٔ اولاد ) هستند که «اولاد»ها در اطراف جایزان و بهبهان ساکن می‌باشند..
بنابراین طیّبی‌ها از پدر، بهاروند(بختیاری) و از مادر لیراوی می‌باشند. مطلبی که در میان خودِ طیّبی‌ها مشهور نیست اما در میان اعراب لیراوی خوزستان بسیار مشهور و همه‌گیر است. برای نمونه هنوز بزرگان عشیرۀ لیراوی، طیّبی‌ها را برادران خود می‌دانند و به عنوان دوست بسیار نزدیک به آنان می‌نگرند.
بر اساس این تحقیقات از طیّب سه پسر به نام‌های (عالی، ناصر و تاج الدین) پدید آمد که اجداد طایفه «عالی طیّب» (عالی پسر طیّب) و «ناصر طیّب» اجداد طایفه‌های (روتلخی و تاملکی و گیوه چرمی ) و «تاج الدین طیّب » هستند و شاخه‌های بعدی آن طایفه‌های (تارضایی، تاویسی، تاحسین شاهی، تاعین‌علی، تامحولی/: تا محمدولی و....) می‌باشد. .
در فارسنامۀ ناصری آمده‌است: و بباید دانست که نواحی کوه‌گیلویه را بر دو قسمت نموده اند:
قسمت مشرقی و شمالی آن را که وسیع تر و بیشتر آن کوهستان است «کوه‌گیلویه» و «پشتکوه» گویند و قسمت جنوبی و مغربی آن «زیرکوه» و «بهبهان».
و پشتکوه در اصل سه ناحیه بود:
ناحیۀ بلاد شاپور (دهدشت کنونی)، ناحیۀ تل خسروی، ناحیۀ رون .
و زیرکوه 5 ناحیه بود:
1ـ ناحیۀ باشت (basht)

2ـ ناحیۀ حومهٔ ارجان [ارگان: argan، arjan]

3ـ ناحیۀ زیدون (zeydoon)

4ـ ناحیۀ سرکوه (sarkooh)

5ـ ناحیۀ لیراوی
[liravi].

رشد طایفۀ تاج طیب

طایفۀ تاج الدّین طیّب در مقایسه با دیگر طوایف طیّبی رشد خوبی داشته‌است. طایفه تاج الدین طیّب به سرعت رشد کرد وجزو اولین طوایف طیّبی قرار گرفت. اقامتگاه اولیه و محل رشد و نموّ این طایفه منطقۀ سردسیر جاورده (Javerdah)، المور(Almour) و الگن(Algen) بود.
در زمان پادشاهان قدیم، تسلط بر طبقات به عهدۀ خان و کدخداها بود. طایفۀ تاج الدین طیّب به دلیل اختلاف با خان‌های وقت از منطقه سردسیر کوچ کرده در منطقۀ تشان (Tashan) (در استان خوزستان و از توابع شهرستان بهبهان) ساکن شده‌اند.
پس از چندی رستم خان ـ که خان طایفۀ دشمن زیادی بوده ـ فتح اله خان (یکی از خوانین وقت ایل طیّبی) را به قتل رساند. پس از این رویداد، ایل طیّبی دو بار به قلعۀ دشمن زیادی‌ها ـ کلات فعلی ـ هجوم برد ولی ناموق ماند. سرانجام بزرگان ایل طیّبی تصمیم گرفتند تا از طایفۀ تاج الدین طیّب کمک بخواهند. آن‌ها با دادن قول و وعده‌هایی بزرگان طایفۀ تاج الدین طیّب را قانع به همکاری نمودند. در آن زمان، کدخدای طایفۀ تاج الدین طیّب، کی میرزا حسین (کاید / قاید / قائد) بود. ایشان بزرگان طایفه را به شور دعوت کردند. در نتیجه توافق به همکاری با ایل طیّبی نمودند.
در آن جنگ، فرماندهی نیروهای جنگی به طایفۀ تاج الدّین طیّب واگذار شد و طیّبی‌ها از دو طرف قلعه حمله کرده؛ قلعه را به تصرف در آورده و رستم خان را دستگیر نمودند و به لنده ـ مرکز ایل طیّبی ـ آوردند. از آن موقع بود که طایفۀ تاج الدین طیّب دوباره به کهگیلویه برگشته و از منطقه شیتوپ (Shitop) نزدیکی لنده (Lendeh) ـ در نزدیکی شهرستان دهدشت (Deh'dasht) ـ تا منطقۀ تشان ساکن شدند.
در آن زمان راه عبور طوایف به بهبهان (Behbahan: مرکز تجارتی ـ معیشتی) از دو محل به اسم‌های تنگ تکاب (Tang e tekab) و تنگ بن (Tang e ban & Tang'ban) بود. تنگ تکاب در نزدیکی منطقۀ بویراحمد و راهِ آن برای عبور و مرور بسیار ناامن می‌بود. به همین دلیل تنگ بن تنها راه امن برای رفت‌وآمد طوایف از کهگلویه به بهبهان بود. و از آن جا که راه عبوری منطقۀ تنگ بن از مرکز طایفۀ تاج الدین طیّب می‌گذشت و همچنین این طایفه از تشخص، تأثیرگذاری و قدرت بالایی برخوردار بود باعث شد ارتباط بهتری با دیگر طوایف داشته باشد و دارای رشد و گسترش بیشتری گردد.

طوایف پیوند خورده به تاج طیّب

طوایف پیوند خورده به طایفه تاج الدین طیّب تحت تأثیر دلایل بالا عبارتند از:
۱ـ آل طیّب (Ãl e Tayyeb)

۲ـ کرائی (Koraei)

۳ـ تامحمیدی (Ta mahmidi & ta mahmoudi(?) & Ta mohammadi(?))

۴سماعیلی (S'maeily & Esmaeily(?))

۵ـ دزدکی یا دزکی(Dozdaky)

۶ـ سادات (Sadat)

۷ـ تارضایی (Ta rezaei)

۸ـ تامووَلی(Ta Mo'vali)

و همین امر باعث شده‌است که طایفۀ تاج الدین طیّب تا سه نسل و همواره سر آمد و اول طایفۀ طیّبی بماند و معمولاً شنیدن نام طیّب و طیّبی، ذهن‌ها را خود به خود متوجه طایفه تاج الدین طیّب و تشخص و خصایص قومی و شخصیتی این طایفه می‌کند. خصایصی که بی شک در تمام طوایف دیگر می‌توان نشانه‌هایی از آنان را به خوب دید.

محل‌های سکونت طایفه تاج الدین طیّب در کهگیلویه

1- روستای الگن (Algen)

2- شیتوپ(Shitoop)

3- منطقه کیمَور (kimaowr) روستای رچ (roch)

4- دره بنگ (dare bang)

5- چشمۀ باغ (chesh'me ye bagh)

6- نرگسی (nargesi)

7- گورآبادی (gour abadi)

روستاهای حاشیۀ رودخانۀ مارون عبارت اند از کَل شور (منطقه تولید نمک: kal e shoor)، چم علی‌مردانی، بن کبوتری، برد کشکی (bard e kashki)، آب‌مو عُلیا(Ab mo Olya) و میرزاخانی، موگر (موگرد Moo ger/moogerd)، دول‌برفی(doolbarfi)، آب‌بهاره هستند که چند فقره روستا در آب بهاره به نام‌های (اشکفت‌دراز، رگ لو (rag e law)، وار سر رگی(war e sar e ragi)،رگ بن(rag e ban)) نیز وجود دارد اما این روستاها از کیمَور تا آب‌بهاره همگی جزو قریه «تنگ برد سفید » نامیده می‌شدند.
اما روستای موگر از قریه تنگ برد سفید شامل دو دشت در دامنه کوه نریمان از رشته کوه‌های زاگرس در حاشیه رودخانه مارون قرار است که این دو دشت از گذشته به دلیل داشتن چشمه‌های پر آب از سه جهت دارای موقعیت استراتژیکیِ خوبی بود:یکی راه ترانزیستی؛ که تمامی ایلات طیّبی و سادات برای تردد به بهبهان باید از آن منطقه تردد می‌نمودند. دوم؛ از نظر موقعیت کشاورزی این دو دشت دارای زمین‌های مسطح و مرغوب و آب فراوان بود که در تابستان کشت برنج، حبوبات، سیفی‌جات و در زمستان گندم، جو، باقلا و پیاز کاشته می‌شد و سوم اینکه دارای شش باب آسیاب(۲) بود که مردم از منطقه‌های قلعه‌رئیسی، جاورده، سوق، لنده و ممبی (منطقهٔ بهمئی/ لیکک ) برای آرد کردن گندم و جو به آن محل می‌آمدند.
در سال‌های اخیر، دامنۀ مهاجرت طایفۀ تاج الدین طیّب از حوزۀ کهگیلویه و بویر احمد به خوزستان (تشان و بهبهان) چشمگیر شده‌است و دلیل این مهاجرت هدف‌های اقتصادی و معیشتی، بهداشت، اندیشۀ رفاه نسبی و همچنین پراکندگی جغرافیایی استان کهگیلویه و بویر احمد بوده و می‌باشد. سیل این مهاجرت همچنان رو به افزایش است و البته بعضی از طایفه‌های دیگر ایل طیّبی مانند عالی طیّب نیز از دیرباز به تدریج به همین مکان‌ها و منطقۀ بهمئی(لیکک) مهاجرت کرده‌اند.

محل‌های سکونت طایفه تاج الدین طیّب در خوزستان

1ـ شهرستان بهبهان

2ـ شهر تشان(آبلش( ده عباسقلی )،مشهد تشان، شاه غالب، ثارالله، کلگه زار، حیات آباد)

3ـ امیدیه

4ـ شهرستان ماهشهر

5ـ بندر امام خمینی (سربندر)

6ـ زیدون

7ـ سردشت

8ـ آغاجاری

9ـ روستای بدلی

10ـ کردستان بزرگ

11ـ حسین آباد

12ـ کردستان کوچک و برخی روستاهای دیگر.

البته افرادی نیز به صورت پراکنده در اهواز، آبادان و در جاهای دیگر ایران مانند، استان فارس، استان اصفهان، استان بوشهر، چهارمحال و بختیاری، شهرستان گچساران و نقاطی دیگر به‌طور موقت یا دایم زندگی می‌کنند.

همایش‌ها و نشست‌های طایفۀ تاج طیّب

از نزدیک به یک سال پیش جلسه‌هایی برای یکپارچگی و انسجام طایفهٔ تاج الدین طیّبی با تلاش بی وقفۀ بعضی از افراد تیره‌های اصلی طایفه برگزار شده‌است.
این جلسات که به پیروی از دیگر طایفه‌ها و جلسات تشکیل شدۀ آنان برگزار شده و می‌شود، هدف اصلی آن اتحاد بیشتر و نزدیکی تمام افراد طایفه در سراسر ایران است. تعدادی جلسات مقدماتی شامل افراد تحصیل کرده و افراد سرشناس تاج طیّبی تاکنون برای رسیدن به همایشی سراسری و بزرگ برگزار شده‌است.
مهم‌ترین اهداف در این نشست‌های مقدماتی «نزدیکی و پیوند بیشتر افراد طایفه،، اتحاد و همدلی و رفع کدورت‌های احتمالی میان افراد طایفه و تیره‌های دیگر و مردم بیرون از طایفه، دستگیری از تیره‌های منتسب، نوشتن تارخچه، تدوین شجره نامه‌های تیره‌های مختلف طایفه، تشکیل صندوق مشترک حمایتی، توسعۀ وبلاگ و سایت مجازی، گسترش ارتباط با ایل‌ها و طوایف دیگر و خرده اهداف دیگر» بوده‌است.
پیرو این نشست‌ها و با تلاش کمیته ی مرکزی طایفه ی تاج الدین طیّب، اولین همایش سراسری طایفه ی تاج طیّب در فروردین 1394 در شهر دهدشت برگزار گردید و و افرادی از همهٔ تیره‌ها و خانواده ی‌های طایفه ی تاج طیب در این همایش دور هم گرد آمدند.(نک: پایگاه رسمی طایفه ی تاج طیب ایران، فروردین 1394)
* تنها پایگاه رسمی خبررسانی، تبارشناسی و نسب‌شناسی طایفۀ تاج‌الدین طیّب تارنمای(وبلاگ) «http://www.tajtayyeb.blogfa.com» می‌باشد که به قلم و تلاش بعضی از افراد طایفه تاج طیب به صورت افتخاری و برای حفظ و گسترش تشخص و اشتهار طایفه و انتشار شجره نامه‌ها و مطالب تألیفی افراد طایفه گردانده می‌شود.