سفید امضا

سند سفید امضا: (به انگلیسی: blank signed paper) یا (به انگلیسی: document signed in blank)

اسناد سفید امضا از نظر حقوق ایران

حسب ظاهر تعریف سند مبنی بر اینکه سند نوشته‌ای است که ممضی به امضاء یا ممهور به مهر یا منقوش به اثر انگشت متعهد باشد، باید گفت سفید امضاء، سند محسوب نمی‌شود ولی با توجه به عرف قضائی و با توجه به مفاد مواد قانون مدنی در قسمت اسناد و نیز ماده ۱۰ قانون مذکور
، مفاد ماده ۶۷۳ قانون مجازات اسلامی، قانون صدور چک و رویه قضایی می‌توان گفت؛ سفید امضاء در حقوق ایران پذیرفته شده‌است. با این توصیف هرگاه کسی متن سفیدی را امضاء کرد و به دیگری سپرد تا آن را تکمیل و استفاده نماید در حقیقت به دارنده اختیار و وکالت داده تا متن مذکور را تکمیل و استفاده نماید.
با این وصف صدور سند به صورت سفید امضاء فقط در حدودی که صاحب امضاء به تحویل گیرنده سفید امضاء اذن و تجویز در تنظیم نموده الزام‌آور است؛ بنابراین می‌توان گفت اصل بر این است که نوشته مذکور معتبر است مگر اینکه امضاءکننده مدعی سوء استفاده از آن شود در اینصورت اثبات ادعا با مدعی است و در صورت اثبات، سند مذکور فاقد ارزش حقوقی خواهد بود.

سوء استفاده از سفید امضا

طبق ماده ۶۷۳ قانون مجازات اسلامی
سوء استفاده از سفید امضاء ممنوع شده‌است مفهوم مخالف آن این است که در غیر از موارد سوء استفاده هر گونه استفاده دیگر از سفید امضاء از لحاظ حقوقی قابل پذیرش است.

سفید امضا در روابط کارگر و کارفرما

برخی از کارفرمایان با گرفتن سفید امضا از کارگران این امکان را به خود می‌دهند که علاوه بر بیمه نکردن آن‌ها هر زمان که خواستند آنان را اخراج کنند. با توجه به فراوانی نیروی کار و هم‌خوانی نداشتن بین عرضه و تقاضای نیروی کار در کشور ایران بسیاری از مردم به دلیل تأمین حداقل نیازهای معیشتی خود و پیدا کردن شغل به دریافت حداقل حقوق بدون بیمه و مزایا نیز از کارفرمایان راضی هستند؛ و کارفرمایان هم با پرداخت حداقل هزینه و حقوق به کارگران و عدم استفاده از ماشین ابزارها می‌توانند تعداد افراد بیکار بیشتری را مشغول به کار نمایند. برخی از اظهار نظرات توسط کانون هماهنگی شورای اسلامی کار و جوامع کارگری و نمایندگان مجلس ایران حاکی از این است که باید قوانین محکم و نظارت‌های شدید و جامعی در خصوص وضعیت کارگران، بیمه و مزایای آنان صورت گیرد و با کارفرمایان برخورد جدی شود تا نتوانند در زمینه حق بیمه یا کاهش حقوق کارگر یا زمان پایان قرارداد یا اخراج از کار هیچ گونه توافقی با کارگر بنمایند و چنین خلاف‌هایی را مرتکب نشوند.

اسناد رسمی و سفید امضا

در دفاتر اسناد رسمی ایران تنظیم اسناد سفید امضا ممنوع بوده ولی متأسفانه در برخی دفاتر با دخالت دلالان وسایط نقلیه برای معاملات وسایط نقلیه بطور گسترده‌ای انجام می‌پذیرد. برخی از دفاتر، اسناد اتومبیل را با تبانی با فروشندگان و بنگاه‌های اتومبیل به صورت سفید امضا گذاشته و با این کار، حقوق دولتی را تضییع نموده و باعث رشد عجیب انتقال اسناد اتومبیل در دفترخانه خود می‌شوند.

ضعف یا فساد سازمان‌های ناظر

ضعف متولی ناظر یعنی سازمان ثبت در رسیدگی به موقع و ناتوانی در کشف دفاتری که این‌گونه تخلفات در آن در حال انجام است. به عبارتی دیگر عدم نظارت شایسته این سازمان و عدم رسیدگی سازمان بازرسی کل کشور به عنوان دومین نهاد قانونی ناظر بر عملکرد دفاتر اسناد رسمی باعث گردیده سازمان ثبت اسناد و املاک کشور همواره رتبه نخست فساد اداری را در میان دستگاه‌های حکومتی ایران بخود اختصاص دهد.

نحوه سفید امضا در دفاتر اسناد رسمی

در اسناد فروش وسیله نقلیه این عمل می‌تواند در ۲ حالت یا بطور کل با جعل امضای فروشنده در ذیل کلیه اسناد و ثبت دفاتر صورت گیرد یا اینکه تلفیقی از ۲ عمل جعل و سفید امضا باشد که در حالت دوم با استفاده از اعتماد فروشنده به سیستم ثبتی امضای وی در ذیل اوراق سفید سند اخذ و بعداً و به محض اینکه که خریدار توسط دلال به دفترخانه معرفی گردید امضای فروشنده با نظارت سردفتر در ثبت دفتر جعل می‌شود. در هر دو حالت برای اینکه خریدار از موضوع جعل امضا مطلع نشود ترتیبی داده می‌شود که خریدار بعداً در دفترخانه حاضر شده و سند را امضا نماید. به هر حال با وجودی که این عمل در دفترخانه با جعل امضای فروشنده صورت می‌گیرد ولی در نامگذاری به دلیل عدم شکایت شاکی خصوصی و مشکل بودن اثبات جرم جعل برای دفترخانه به عنوان سفید امضا یا سند باز معروف شده‌است.

چک سفید امضا

نویسندهٔ چک باید همیشه مبلغ را در آن بنویسد، اما در صورتی‌که نوشتن این مبلغ فراموش شود یا چک بدون مبلغ، امضا گردد به آن چک سفید امضا می‌گویند. چنین چیزی می‌تواند بسیار خطرناک باشد زیرا محدودیتی برای مبلغی که ممکن است بعداً در چک نوشته شود، وجود ندارد. قانونگذار چک را وسیله پرداخت فوری و جایگزین پول قرار داده‌است تا در معاملات خصوصاً داد و ستدهای تجاری نقش تسریع و تسهیل‌کننده را ایفا نماید. از اینرو هر اقدام و عاملی که دستیابی به این هدف را با مشکل مواجه یا غیرممکن سازد منع شده‌است. از جمله این موارد صدور چک به صورت سفید امضاء است. به موجب ماده ۱۳ اصلاحی قانون صدور چک ۱۳۵۵، صدور چک سفید امضاء ممنوع اعلام شده و صادرکننده آن تحت شرایط مقرر قانونی قابل مجازات است.