یهودی دربار

یهودی دربار (آلمانی: Hofjude, Hoffaktor) یک فرد یهودی بانکدار بود که به حاکمان اروپایی پول قرض می‌داد. در برابر این خدمت یهودیان دربار مقام بالایی در اجتماع داشتند و حتی بعضی اوقات اجازه میافتند که جزو خاندان اشرافی آن کشور شوند.
در این زمانها اشراف و حتی کلیساها از رباخواران وام می‌گرفتند و آنان را به عنوان مسئول اقتصاد انتخاب می‌کردند. یهودیان از ارتباطات خانوادگی خود با بقیه یهودیان و حتی ارتباطات بین‌المللی با سایر یهودیان دنیا استفاده کرده و منابع لازم را برای حاکمان تهیه می‌کردند.
در زمانی که حکومت شاهنشاهی در اروپا قدرت یافت تعداد زیادی از یهودیان اشکنازی در دربار به کار گرفته شدند. این افراد قدرت و ثروت زیادی به دست آورده و دارای موقعیتهای اجتماعی بالا شدند؛ ولیکن قدرت یهودی دربار در دنیای مسیحی بیشتر از طریق ارتباط با حاکم مسیحی و کلیسا بود. به همین دلیل گاهی اوقات بعضی اشرافیان بدهی خود را پرداخت نمی‌کردند. اگر کسی که یهودی را حمایت می‌کرد میمرد او ممکن بود اخراج شده یا کشته شود. معروفترین نمونه از این اتفاقات در ورتمبرگ افتاد که بعد از مرگ چارلز الکساندر در ۱۷۳۷ جوزف شوس اپنهایمر محاکمه و اعدام شد. برای جلوگیری از این اتفاق بعضی یهودیان دربار موفق شدند تجارت خود را از دربار جدا کرده و به صورت مستقل ادامه دهند. نظیر این افراد، کسانی مانند ساموئل بیشرودر، میر امشل روتشیلد و آرون الیاس سلیگمن بودند.

پیش زمینه

یهودیان به صورت سنتی از بسیاری شغلها منع بودند. در این زمان یهودیان به تعداد زیاد به شغل رباخواری گرویده شدند، زیرا در دین مسیحیت وام دادن با سود ممنوع بود ولیکن در دین یهودیت وام دادن با سود به یک غیریهودی (جنتیل) دارای ایراد نبود. به دلیل ممنوع بودن رباخواری در بین مسیحیان که اکثریت جامعه بودند یک نوع مونوپولی در بین رباخواران ایجاد شد و آن‌ها می‌توانستند سودی بسیار بیشتر از مقدار واقعی دریافت کنند؛ ولیکن این نوع سود شدید باعث عدم امنیت برای رباخواران یهودی می‌شد به صورتی که هر از چند گاهی ممکن بود کشته یا اخراج شوند. این اتفاق در طول تاریخ بارها تکرار شده‌است و یهودیان رباخوار به صورت دسته جمعی از یک کشور اروپایی به کشوری دیگر اخراج شده‌اند.
با اینکه به صورت رسمی آنچه «یهودی دربار» نامیده می‌شود تا قبل از قرن ۱۷ وجود نداشت ولیکن نمونه‌های مشابهی تا قبل از قرن هفدهم نیز وجود دارد. یک نمونه از این افراد خوزه گلوکستر است که از حمله ریچارد دو کلیر به ایرلند در سال ۱۱۷۰ میلادی حمایت مالی کرد. آرون لینکلنی در قرن ۱۲ ثروتمندترین فرد انگلستان بود و در زمان مرگ چیزی بیش از ۱۰۰۰۰۰ پوند ثروت داشت. یک فرد معروف دیگر ویولین استراسبورگ است که در قرن ۱۴ یکی از ثروتمندترین افراد اروپا بود و ۳۴۰۰۰۰ فلورین به ادوارد سوم انگلستان در زمان جنگ صد ساله در سال ۱۳۳۹ وام داد. در قرن ۱۶ یهودیان رباخوار به شدت به حاکمان اروپایی متصل شدند. جوزف گلدشمیت از فرانکفورت مهم‌ترین تاجر یهودی در زمان خودش بود.
بیشتر یهودیان سفاردی در غرب مشغول تجارت بودند و یهودیان اشکنازی در خدمت امپراطوران و حاکمان اروپایی تجارت داخلی را مدیریت می‌کردند. بیشتر این یهودیان دربار نه به دلیل شخصیتی خاص، بلکه به دلیل فایده اقتصادی آن‌ها به مقامات بالا می‌رسیدند. بیشتر یهودیان دربار باید دین خود و بقیه یهودیان را نفی می‌کردند و توسط مردم مورد نفرت بودند. آن‌ها تنها زمانی می‌توانستند به بقیه یهودیان کمک کنند که حاکم خود را تحت کنترل کامل داشتند. وقتی که این افراد به سرنوشت بدی می‌رسیدند بیشتر همدینان آن‌ها نیز سرنوشت مشابهی پیدا می‌کردند.
یهودیان دربار ماموران حاکم یک کشور بودند و در زمان جنگ خزانه دار آن بودند. این افراد اجازه داشتند که نشان یهودی بودن را به لباس خود نچسبانند. آن‌ها اجازه داشتند که هر جایی که امپراتور ساکن می‌شد ساکن شوند و حتی در نقاطی که هیچ یهودی اجازه زندگی نداشت زندگی کنند. آن‌ها اجازه داشتند هر جا خواستند خانه بخرند، به صورت کوشر ذبح کنند و یک حاخام با خود داشته باشند. آن‌ها اجازه داشتند محصولات خود را هر جا خواستند به فروش برسانند و مالیات آن‌ها بالاتر از مالیات مسیحیان نبود.
بعضی اوقات یهودیان مسئول جمع‌آوری مالیات می‌شدند. این شغل باعث نفرت بسیار زیاد مردم از آن‌ها بود و در تاریخ یهودستیزی نقش زیادی دارد.

در دربار اتریش

امپراطوران روم از خانه هابسبورگ دارای تعداد زیادی یهودی دربار بودند. به صورت مثال فردیناند دوم دارای :سولومون و بر میر، جوزف پینچرله، موزس و جوزف ماربرگر، ونچورا پارینته، الیجا چایفون، ساموئل زوم دراخن، ساموئل زوم استراسن، ساموئل زوم وایسن، موردخای میسل و جاکوب باسوی بود.
افراد معروف دیگر ساموئل اپنهایمر که در وین بود و ساموئل ورتهایمر که در ورمز بود بودند.

در فرهنگ

اسحاق یهودی در رمان آیوانهو به عنوان یهودی دربار پرنس جان است.