حمله به سفارت و کنسولگری عربستان سعودی در ایران

بازداشت حمله‌کنندگان به سفارت

دادستان عمومی و انقلاب تهران از بازداشت ۴۰ نفر از کسانی که در ورود به ساختمان سفارت سعودی نقش داشتند خبر داد دادستان تهران عباس جعفری دولت‌آبادی بیان کرد دستور قضایی برای شناسایی و دستگیری سایر افراد در این زمینه صادر شده‌است. «غلامعلی صادقی» دادستان عمومی و انقلاب مشهد نیز از دستگیری ۴ نفر از کسانی که در ورود به ساختمان کنسولگری عربستان در مشهد نقش داشتند خبر داد.
همچنین سخنگوی وزارت خارجه خواستار جلوگیری از هرگونه تجمع در برابر این اماکن دیپلماتیک شد.

تجمعات روز یکشنبه

استانداری و شورای تأمین استان تهران هر گونه تجمع جلوی مکان‌های دیپلماتیک در تهران را غیرقانونی و خودسرانه دانست ولی اعلام کرد مردم می‌توانند در میدان فلسطین به اعدام شیخ نمر واکنش نشان دهند ولی با این حال عده‌ای برای دومین بار جلوی سفارت عربستان تجمع کردند و خواستار عوض کردن نام خیابان جلوی سفارت به شیخ نمر شدند. شورای شهر تهران، با مصوبه‌ای تغییر نام «خیابان بوستان» در منطقه ۱ که سفارت عربستان سعودی در آن قرار گرفته‌است، به «خیابان آیت‌الله نمر باقر النمر» را تصویب کرد. در مشهد نیز برای دومین روز در جلوی کنسولگری این شهر تجمعاتی انجام شد که پلیس برای متفرق کردن آنان مجبور به استفاده از ماشین‌های آب‌پاش شد.

حمله کنندگان به سفارت

در آبانماه ۱۳۹۵ محکومیت دستگیرشدگان حمله به سفارت توسط دادگاه اعلام شد. دستگیرشدگان ۲۱ نفر بودند که یکی از آن‌ها به دلیل روحانی بودن به دادگاه ویژه روحانیت ارجاع داده شد و برای ۲۰ نفر دیگر برای ۱۳ نفر حکم تعلیقی دو سال زندان و برای ۵ نفر نیز حکم شش ماه حبس تعزیری صادر کرد. برای متهمان نیز ۲۰ روز مهلت گذاشته شد که به حکم صادره اعتراض کنند.
در فروردین ماه ۱۳۹۶ دو سال بعد از حمله و به آتش کشیدن سفارت عربستان در تهران و مشهد، اژه‌ای سخنگوی قوه قضاییه ایران اعلام کرد که دستگیرشدگان ۲۰ نفر بودند که سه نفر از آن‌ها تبرئه شدند حکم شش نفر از آن‌ها قطعی شد، محکوم شدگان به حکم صادره اعتراض کردند و مشخص نیست که نتیجه اعتراض چه خواهد شد. یکی از دلایل تبرئه متهمان این است که شاکی خصوصی در مورد تخریب سفارت نبوده‌است به این معنی که کسی از این افراد شکایت نکرده‌است لذا کلیه متهمین از اتهام تخریب سفارت تبرئه شدند و تنها برای عده‌ای از آن‌ها به اتهام اخلال در نظم عمومی حکم حبس احتمالاً تا شش ماه صادر شد که به این حکم نیز اعتراض شده‌است.
در حمله به سفارت عربستان یک اکیپ از جریان افراطی که نام حزب‌اللهی برای خود انتخاب کرده‌اند به رهبری حسن کردمیهن که مقرشان در کرج است و هیأتی به نام هیئت الرضا دارند شرکت مستقیم داشتند. کردمیهن بعد از حمله به سفارت مدتی به سوریه رفت و بعد از بازگشت در فرودگاه از سوی نیروی انتظامی بازداشت شد. وی از حامیان سفت و سخت قالیباف کاندید در انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۹۲ بود، وی در این انتخابات در کرج به نفع قالیباف سخنرانی کرده بود و در انتخابات سال ۱۳۹۶ نیز در ستاد انتخاباتی قالیباف مشغول فعالیت بود. در جریان مبارزات انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۹۶ در ایران، اسحاق جهانگیری، یکی از کاندیداها در سخنانی خطاب به قالیباف، کاندید جناح اصولگراها گفت، حمله کنندگان به سفارت عربستان در حال حاضر در ستاد انتخاباتی شما مشغول کار هستند.
براساس حکم دادگاه بدوی برای ۱۰ تن از متهمین حمله به سفارت عربستان حکم صادر شده بود که برای ۵ نفر شش ماه حبس و برای ۵ نفر دیگر سه ماه حبس بود. در مرداد ۱۳۹۶ دادگاه تجدید نظر تهران بعد از رسیدگی مجدد به پرونده حکم دادگاه بدوی را تأیید کرد. در ابتدا متهمین ۴۵ نفر بودند که ۲۵ نفر آن‌ها به دلیل روحانی بودن به دادگاه روحانیت فرستاده شدند و ۲۰ نفر دیگر در دادگاه ویژه کارکنان دولت مورد محاکمه قرار گرفتند. از ۲۰ نفر برای ۱۰ نفر حکم صادر شد و ۱۰ نفر دیگر تبرئه شدند.

واکنش عربستان سعودی

در اول اوت ۲۰۱۷ بیانیه‌ای از طرف وزارت خارجه عربستان سعودی منتشر شد که در قسمتی از آن عنوان شده‌است که مقامات ایرانی برغم قبول اولیه از همکاری و دادن اجازه به یک تیم عربستان برای ورود به سفارت عربستان در تهران و کنسولگری این کشور در مشهد جهت تحقیقات وقایع اتفاق افتاده در آن خودداری کردند. این بیانیه گفت: «مقامات ایرانی متوسل به تاکتیک‌های جعلی شدند… تیم عربستان سعودی قرار بود تا در کنار مقامات ایرانی از دو تأسیسات عربستان بازدید کرده و پروسه در ارتباط با آن‌ها را نهائی کند… چنین اقدامات تعویقی نشانگر رفتار و سیاست ایران و عدم احترام آن به قوانین و کنوانسیونهای بین‌المللی و نقض مصونیت دفاتر دیپلماتیک توسط آن می‌باشد، اینها تاکتیک‌هایی است که ایران برای بیش از ۳۸سال در حال بکارگیری آن‌ها می‌باشد». عربستان سعودی گفت از سازمان‌های بین‌المللی خواستار دیدار خواهد شد و در نظر دارد تا دست به اقدامات حقوقی ضروری برای حفظ حقوق دیپلماتیک خود در راستای کنوانسیون وین بزند.

واکنش‌های بین‌المللی

بعد از حمله به سفارت عربستان در تهران و کنسولگری عربستان در مشهد مقام‌های کشورهای منطقه و جهان به آن واکنش نشان دادند و این اقدام را محکوم کردند. شورای امنیت سازمان ملل حمله به سفارت عربستان را محکوم کرد و در بیانیه شورای امنیت آمده‌است:
اعضای شورای امنیت با شدیدترین لحن حملات به سفارت عربستان در تهران و کنسولگری آن کشور در مشهد در جمهوری اسلامی ایران را که باعث تعرض به محوطه‌های دیپلماتیک و کنسولی شد و خسارات جدی وارد آورد محکوم می‌کنند.

نشست اضطراری اتحادیه عرب و شورای همکاری خلیج فارس

عربستان بعد از حملات ۱۲ دی ۱۳۹۴ از اتحادیه عرب و شورای همکاری خلیج فارس خواست تا نشست فوق‌العاده دربارهٔ این حملات و دخالت ایران در کشورهای عربی برگزار شود. جلسه شورای همکاری خلیج فارس روز یکشنبه ۲۰ دی ماه ۱۳۹۴ در ریاض برگزار شد که در آن وزاری ۶ کشور عضو در بیانیه تندی از ایران خواستند از دخالت در امور داخلی کشور عربستان سعودی و کشورهای منطقه دست بردارد. اتحادیه عرب نیز جلسه فوق‌العاده‌ای در قاهره مصر برگزار کرد و در آن وزرای خارجه کشورهای عربی با انتشار بیانیه‌ای حمله به اماکن دیپلماتیک عربستان سعودی در ایران را محکوم کردند و به تهران هشدار دادند که در صورت تداوم دخالت‌ها در امور داخلی کشورهای عربی، باید انتظار واکنش‌های شدیدتری را داشته باشد.

سایر موضع‌گیری‌ها

محمد النمر برادر شیخ نمر باقر النمر نیز در توییتی حمله به سفارت عربستان در هر کشوری را محکوم کرد

بازتاب در رسانه‌های جهان

تمامی شبکه‌های تلویزیونی منطقه از جمله العربیه و الجزیره به صورت ویژه این اتفاق را بازتاب دادند. شبکه‌های بین‌المللی حمله به سفارت عربستان را سرخط خبرهای خود قرار دادند و به آن واکنش نشان دادند.

تأثیر حوادث بر روی فوتبال

تیم‌های باشگاهی عربستان در بیانیه‌ای اعلام کردند به خاطر نبودن امنیت حاضر به بازی در لیگ قهرمانان آسیا در ایران نیستند و از کنفدراسیون فوتبال آسیا خواستند زمینی بی‌طرف برای بازی آنان انتخاب کنند.

لغو حج تمتع

پس از قطع کامل روابط دو کشور، امکان صدور ویزا و اعزام به حج و مسایلی از این دست نیز از بین رفت که این مسئله بدون نیاز به تصمیم‌گیری دولت ایران منجر به تعطیلی سفر حج شد.

کاهش ارزش ریال عربستان

رویترز اعلام کرد، واحد پول عربستان روز دوشنبه در پی قطع روابط دیپلماتیک این کشور با ایران به شدت سقوط کرد. قیمت هر دلار در برابر ریال سعودی ۶۸۰ واحد رشد داشت که بالاترین میزان در ۱۶ سال گذشته بوده‌است، اما پنج شنبه گذشته این میزان به ۴۲۵ واحد رسید.