مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران

تاریخچه

مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران در اواخر سال ۱۳۸۴ و براساس طرحی اولیه از سوی چند تن از فعالان دانشجویی زندانی، با هدف فعالیت حقوق بشری صِرف، و بدون خط قرمزهای سیاسی پا به عرصه وجود گذاشت. از احمد باطبی و کیوان رفیعی دو تن از زندانیان سرشناس سیاسی و فعالین پیشین دانشجویی به عنوان مؤسسین اصلی این سازمان حقوق بشری یاد می‌شود، که نامشان به صورت رسمی از سوی این مجموعه ذکر شده‌است. مجموعه در ابتدای تأسیس فعالیت خود را با انعکاس اخبار مربوط به زندانیان سیاسی و وضعیت نابسامان زندان‌ها آغاز کرد. در آن سالها مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران معتقد بود، فعالیتش غیر سیاسی و تنها در حوزه حقوق بشر بوده و اساساً مسائلی را در بر می‌گیرد که جمهوری اسلامی ایران طبق توافق‌های بین‌المللی به آن متعهد است. از ین رو فعالیتش تضادی با قوانین جاری موجود در جمهوری اسلامی ندارد. بنیان‌گذاران مجموعه چند بار برای ثبت مجموعه به عنوان یک سازمان مردم نهاد (NGO) به وزارت کشور درخواست ارسال کردند. اما تقاضای آنها هر بار بنا به دلایلی نامعلوم رد شد. مسئولین وزارت کشور به صورت شفاهی دلیل این وضعیت را سوابق امنیتی بنیادگذاران مجموعه اعلام کردند. با گذشت دو سال و پیوستن اعضای تازه و آموزش آنها، مجموعه فعالان با ایجاد تغییراتی در اساس‌نامه اش، دامنه فعالیت‌های خود را گسترش داده و بخش‌های مختلفی از جمله واحد حقوق زنان، کودکان، زندانیان سیاسی، دانشجویی، قومیت‌ها، کارگری و … را در درون خود ایجاد کرد.
در سالهای بعد برای هرکدام از این بخش‌ها مسئولی تعیین و واحدهای مختلف به صورت مستقل به فعالیت پرداختند. مجموعه با تأکید بر غیر سیاسی بودن فعالیت‌هایش و اینکه تمام اقداماتش بر مبنای تعهدات بین‌المللی جمهوری اسلامی است، فعالیت خود را علنی اعلام کرده و تصویر و امکانات تماس بیش از پنجاه نفر از مسئولین بخش‌های مختلف مجموعه را به صورت رسمی روی وبسایت خود قرار گرفت. با مهاجرت چند تن از بنیان‌گذاران مجموعه از همچون احمد باطبی و کیوان رفیعی مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران در ۲۰۰۹ میلادی در ایالات متحده آمریکا به عنوان یک سازمان حقوق بشری غیرانتفاعی به ثبت رسید.
در بهمن و اسفند ماه ۱۳۸۸ و در پی برخورد با معترضین نتیجه انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری، نهادهای امنیتی وابسته به سپاه در برنامه ای از پیش طراحی شده در کمتر از ۲۴ ساعت بیش از هفتاد نفر ازجمله اکثر مسئولین واحدهای مختلف مجموعه فعالان دستگیر و وبسایت‌های وابسته به مجموعه را به عنوان خروجی این سازمان مورد حمله خرابکارانه شد. مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران پس از این حادثه بلافاصله عضویت اکثر اعضای خود را لغو کرده و با تغییر در ساختار سازمانی و تعیین مسئولان جدید فعالیت خود را به شکل زیرزمینی بازگرداند.
نهادهای امنیتی ایران از تخریب وبسایت‌های مجموعه فعالان با عنوان جنگ سایبری جمهوری اسلامی با نهادهای امنیتی آمریکا و اسرائیل یاد کرده و با ساختن برنامه‌های متعدد تلویزیونی این مجموعه را به وابستگی به نهادهای امنیتی کشورهای غربی متهم کردند. آنها احمد باطبی و کیوان رفیعی را به عنوان رهبران این سازمان رسماً تهدید پیگرد بین‌المللی و دستگیری توسط اینترپل کردند.
مجموعه فعالان پس از این حوادث با ترمیم آسیب‌های وارد شده فعالیت خود را در قالب جمع‌آوری گرازش‌های مربوط به نقض حقوق بشر، دسته‌بندی و مستندسازی و ارسال آن به نهادهای بین‌المللی و … ادامه می‌دهد.
هم‌اکنون کیوان رفیعی مسئولیت تشکیلات داخلی و احمد باطبی هم‌اکنون مسئولیت تشکیلات برون‌مرزی و سخنگویی «مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران» را بر عهده دارد. دیگر اعضای اصلی و فرعی این مجموعه از فعالین دانشجویی و زندانیان سیاسی هستند که نام آنها به دلایل امنیتی تنها در صورت لزوم در دسترس عموم قرار می‌گیرد. احمد باطبی در سالهای اخیر با همین عنوان در همایش‌های جهانی شرکت کرده و گزارش‌های مربوط به وضعیت حقوق بشر ایران را به نمایندگی از مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران ارائه کرده‌است.
بنیانگذاران و گردانندگان این مجموعه که اغلب از قربانیان نقض حقوق بشر هستند، بر این باورند که آموزش حقوق شهروندی و انسانی به آحاد جامعه جهت دستیابی به جامعه مدنی و دموکراسی، برتر و مهم‌تر از مبارزات سیاسی است. اهداف و افق دید این مجموعه که همانا تحقق اعلامیه جهانی حقوق بشر است، در اساسنامه و مرامنامه مجموعه آورده شده‌است.

زمینه فعالیت‌ها

مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران علاوه بر انتشار اخبار و گزارش کردن موارد نقض حقوق بشر به صورت روزانه که در وبسایت مجموعه منعکس می‌شود، اقدام به انتشار کتاب‌هایی در زمینه روند تکامل تاریخی حقوق بشر، آموزش حقوق بشر، انتشار اسامی زندانیان سیاسی، مصاحبه با قربانیان نقض حقوق بشر، انتشار جزواتی در زمینه آموزش حقوق زنان، حقوق کارگری، حقوق دانشجویی، حقوق قومیت‌ها و مذاهب و موارد دیگری از این دست نموده‌است. علاوه بر این ماهنامه خط صلح نیز توسط این ارگان در داخل ایران منتشر می‌شود.
از دیگر فعالیت‌های مجموعه می‌توان به برگزاری مسابقات وبلاگ نویسی در زمینه حقوق بشر، تولید موسیقی با مضامین حقوق بشر توسط گروه آزادی اشاره کرد که این گروه بخشی از واحد فرهنگی مجموعه‌است.
گزارش‌های سالانه این مجموعه در زمینه نقض حقوق بشر که به‌صورت آمار و موارد عددی نقض حقوق مطبوعات، زنان، دانشجویان، مذاهب، زندانیان و آمار اعدامها (شامل اعدام کودکان زیر ۱۸ سال) و آمار عددی موارد دیگر نقض حقوق بشر، منتشر می‌شود مورد استفاده و استناد بسیاری از خبرگزاریها و دیگر فعالان حقوق بشر قرار می‌گیرد.
ویدئوهای مستند منتشر شده توسط مجموعه، بسیاری از حقایق دیده نشده در خصوص نقض حقوق بشر در ایران را در معرض دیدگان جهانیان قرار می‌دهد.

خبرگزاری

خبرگزاری هرانا ارگان مجموعه فعالان حقوق‌بشر در ایران است که تمامی اخبار نقض حقوق‌بشر در ایران را در راستای حمایت از قربانیان نقض حقوق بشر در ایران پوشش می‌دهد.

ساختار مجموعه

در حال حاضر کیوان رفیعی دبیرکل مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران و احمد باطبی سخن گوی مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران است.