هواداران باشگاه فوتبال پرسپولیس

باشگاه فوتبال پرسپولیس باشگاه فوتبالی ایرانی است که در سال ۱۳۴۲ در شهر تهران، پایتخت ایران بنیادگذاری شده و از باشگاه‌های زیر مجموعه باشگاه فرهنگی ورزشی پرسپولیس است؛ پرسپولیس در لیگ خلیج فارس بازی می‌کند و تنها تیم باشگاهی فوتبال ایران است که هرگز به دستهٔ پایین‌تر سقوط نکرده‌است. این باشگاه پرهوادارترین باشگاه فوتبال آسیا است.
هواداران پرسپولیس از ابتدا نقش مهمی در پیشرفت و تاریخ این باشگاه داشته‌اند. هوادارانی که دارای توان مالی خوبی هستند در به خدمت گرفتن بازیکنان جدید یا برای موارد دیگر به باشگاه کمک می‌کنند؛ همچنین در زمان مدیریت علی اکبر طاهری، باشگاه پرسپولیس به صورت رسمی از هواداران درخواست کمک مالی کرد. در پی این درخواست، هواداران پرسپولیس مبلغ ۶٬۲۹۵٫۰۱۶٬۶۶۱ ریال (طبق اعلام وبگاه رسمی باشگاه) را در عرض کمتر از یک ماه به حساب باشگاه ریختند.
پرسپولیس باشگاه پرهواداری است. بر پایهٔ نظرسنجی‌های انجام شده باشگاه پرسپولیس به عنوان پرهوادارترین باشگاه فوتبال ایران معرفی شده‌است. و بنا بر اعلام وبگاه رسمی، باشگاه برای هوادارانش ارزش بسیاری قائل است. با این که باشگاه پرسپولیس در تهران قرار دارد، در سراسر ایران هوادار دارد و در بازی‌های خارج از خانه نیز هواداران زیادی برای تشویق آن‌ها به ورزشگاه می‌روند. این باشگاه در امارات متحده عربی و قطر نیز هوادارانی دارد. عادل فردوسی‌پور در مجله ورلدساکر می‌نویسد: «پرسپولیس با بیش از ۳۰ میلیون هوادار به عنوان محبوب‌ترین باشگاه آسیا شناخته می‌شود.»
بنا بر نوشته همشهری‌آنلاین، کنفدراسیون فوتبال آسیا در فهرستی پرسپولیس را بالاتر از الهلال عربستان و دالیان چین پرهوادارترین باشگاه آسیا معرفی کرد. رکورد بیشترین تماشاگر تاریخ لیگ برتر مربوط به بازی پرسپولیس و سپاهان در لیگ هفتم می‌باشد که بیش از ۱۲۰ هزار تماشاگر در استادیوم آزادی حضور داشتند و بیش از ۸۰ هزار نفر پشت درهای بسته ورزشگاه ماندند.

پیش از انقلاب (۱۳۵۷–۱۳۴۷)

پیش از شکل‌گیری پرسپولیس، مردم تهران بیشتر هوادار یکی از سه باشگاه تاج، دارایی و شاهین بودند. پس از فروپاشی شاهین در تیر ۱۳۴۶ و با پیوستن بیشتر بازیکنان باشگاه شاهین به پرسپولیس شهرت و محبوبیت شاهین نیز به پرسپولیس منتقل شد. خاستگاه باشگاه شاهین که در سالهای پیش از فروپاشی درگیر جریانات سیاسی شده بود بر پرسپولیس نیز اثرگذار شد و سیاست میراث پرسپولیس از شاهین بود. مردم کوچه و خیابان، شاهین را مرکز جریان ضدشاهنشاهی می‌دانستند. عباس اکرامی، بنیادگذار مکتب شاهین که پیشتر سمت‌های دولتی داشته، پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ و در اوج گرایش‌های ضدانگلیسی ایرانیان، به رویارویی با حکومت پهلوی مشهور بود. مردم کوچه و خیابان، شاهین را مرکز جریان ضدشاهنشاهی می‌دانستند و اکثر هواداران شاهین از مخالفان شاه بودند. با این وجود تعابیر سیاسی در میان بازیکنان تیم چندان مصداقی نداشت و سکوهای شاهین به صورت خودجوش حرکت می‌کردند.
پس از انحلال شاهین، هوادارانش به جهت حضور بازیکنان شاهین در پرسپولیس، از سال ۱۳۴۷ به این تیم گرویدند و تا سال ۱۳۵۷، سکوهای پرسپولیس، کمابیش جایگاه مخالفان شاه محسوب می‌شد. تاج که نماد حکومت شاهنشاهی محسوب می‌شد نیز در تقابل و رقابت با این پرسپولیس قرار گرفت.
به جز علی عبده، ارتشبد محمد خاتم (فرمانده نیروی هوایی شاهنشاهی ایران) و فاطمه پهلوی، عضوی از خانواده سلطنتی ایران نیز به پرسپولیس نزدیک بودند و کماکان رابطه خوبی با پرویز خسروانی نداشتند. بنابراین پرسپولیس جایگاه مناسبی برای مخالفان بود چرا که مانند شاهین «ظاهر مخالف» نداشت.
عبده نزد خانواده شاه محبوبیت داشت، چنانچه افتتاح طبقه دوم بولینگ عبده توسط محمدرضا و فرح پهلوی انجام شد؛ اما پس از سال ۱۳۵۴ و درگذشت خاتم، روابط عبده با فاطمه پهلوی و دربار رو به تیرگی گرایید.

اوایل انقلاب و دهه ۶۰ (۱۳۷۰–۱۳۵۷)

پس از انقلاب، پرسپولیس به مانند تاج، در دست انقلابیون قرار گرفت، ملی شد و تغییر نام داد؛ و سپس تحت نظر بنیاد مستضعفان قرار گرفت.
به نوشته هوشنگ شهابی در دانشنامه ایرانیکا، حکومت جدید پس از انقلاب دل خوشی از فوتبال نداشت و مخالفان شاه معتقد بودند که او برای دور نگه‌داشتن جوانان از سیاست، تب فوتبال را در جامعه رواج می‌داده‌است.
در دهه ۶۰ تقابل فوتبال و سیاست بارها منجر به تحریک تماشاگران و سکوهای پرسپولیس شد و این مهر تأئیدی بود بر دیدگاه حکومت که تب فوتبال بر ضدانقلاب است.

کارت هواداران پرسپولیس

باشگاه فوتبال پرسپولیس برای هوادارانی که دارای «کارت هواداری پرسپولیس» باشند شرایط ویژه‌ای را در نظر گرفته‌است؛ شرایط ویژه باشگاه برای این دسته از هوادارانش شامل مشاهده رایگان برخی مسابقات (بدون نیاز به بلیط) و تخفیف در خرید از فروشگاه‌ها و مراکز تجاری طرف قرارداد می‌شود. این کار باشگاه پرسپولیس، تا حدودی مشابه اقدامات باشگاه فوتبال بنفیکا می‌باشد.

یار دوازدهم و پیراهن شمارهٔ ۱۲ پرسپولیس

پیراهن شمارهٔ ۱۲ تیم فوتبال پرسپولیس، برای تشکر و قدردانی از هواداران این باشگاه و به‌نشانه اینکه هواداران یار دوازدهم تیم هستند بایگانی شده‌است. همچنین قرار شد هواداران پرسپولیس پس از این، با پیراهن خودشان (شمارهٔ ۱۲) به ورزشگاه بیایند. پیشنهاد این کار توسط افشین پیروانی، بازیکن سابق باشگاه داده شد.

جایگاه ۳۶ و شورشی‌ها

سکوهای جایگاه ۳۶ ورزشگاه آزادی از دیرباز محل پرشورترین، متعصب‌ترین و دوآتیشه‌ترین هواداران پرسپولیس بود که همیشه در تشویق بازیکنان پیشروترین هواداران این تیم بودند. این جایگاه را جایگاه شورشی‌ها یا جایگاه تیفوسی‌ها نیز می‌نامند. این جایگاه در گوشه شمال‌غربی ورزشگاه آزادی جای گرفته است.

طرح‌های موزاییکی و پرچم

هواداران تیم فوتبال پرسپولیس برای مسابقاتی که برایشان اهمیت بیشتری دارد، طرح‌های موزاییکی خاصی را آماده و از پرچم‌هایی با اندازه بزرگ استفاده می‌کنند. گاهی ممکن است این طرح‌ها در واکنش به اتفاقات روز دنیا یا کشور نیز باشد.

دقیقهٔ ۲۴

برای گرامیداشت یاد و خاطره هادی نوروزی (کاپیتان فقید پرسپولیس) هواداران این تیم در دقیقه ۲۴ هر مسابقه شعار «نوروزی، روحت شاد» سر می‌دهند، این تشویق حتی توسط هواداران دیگر تیم‌های لیگ برتر فوتبال ایران نیز دیده شده‌ است.

شعارهای ملی

در برخی مسابقات هواداران این باشگاه شعارهای ملی نظیر «خلیج فارس ایران» را سر می‌دهند. داشتن پرچم ایران نیز در مسابقات از اقدامات هواداران این باشگاه است.

شعارهای سیاسی

در هفتم اردیبهشت ۱۳۹۷ هواداران پرسپولیس با شعار «رضا شاه، روحت شاد» در ورزشگاه آزادی تهران قهرمانی خود را در لیگ برتر جشن گرفتند. این شعار در هنگام دیدار پرسپولیس تهران و سپیدرود رشت توسط تماشاگران فریاد زده‌شد.

فضای مجازی

هواداران این تیم به اتفاقات مهم باشگاه خود در فضای مجازی نیز واکنش نشان می‌دهند؛ برای مثال اگر بازیکنی از پرسپولیس باعث ناراحتی هواداران شود به‌سرعت محبوبیت خود را در شبکه‌های اجتماعی از دست می‌دهد.

نماد

به غیر از رنگ سرخ و پیراهن باشگاه، اعداد "۴" و "۶" نیز از دیگر نمادهای هواداران پرسپولیس می‌باشد. عدد "۴" به شهرآورد هشتاد و دوم و عدد "۶" نیز به شهرآورد دوازدهم مرتبط است.

مسابقات کشوری

هواداران پرسپولیس عنوان «بهترین میانگین تماشاگران خانگی» را بارها در لیگ برتر فوتبال ایران کسب کرده‌اند. آن‌ها به کرات در صدر جدول تعداد تماشاگران خانگی ایستاده‌اند.

مسابقات بین‌المللی

رکورد پرتماشاگرترین مسابقات آسیا متعلق به هواداران پرسپولیس می‌باشد. وبگاه رسمی کنفدراسیون فوتبال آسیا بارها به این موضوع پرداخته‌است.

خصوصی‌سازی

اعلام شد در راستای انجام اصل ۴۴ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، باشگاه باید به بخش خصوصی واگذار شود. در سال‌های گذشته خبرهایی دربارهٔ ورود باشگاه به سازمان بورس اوراق بهادار تهران و فروش آن به افراد حقیقی منتشرشده‌است. در سال ۱۳۸۸، محمود احمدی‌نژاد در نامه‌ای به رئیس سازمان تربیت بدنی اعلام کرد که دو تیم پرهوادار تهران باید به هواداران واگذار شوند. پرسپولیس همچنان در تملک سازمان تربیت بدنی قرار دارد. بنا بر گفته کنفدراسیون فوتبال آسیا، نحوه مالکیت کنونی این باشگاه در آینده مشکلاتی برای حضور در لیگ قهرمانان آسیا ایجاد می‌کند و در حال حاضر سازمان بورس قیمت باشگاه را ۲۹۰ میلیارد تومان اعلام کرد که پس از دو مزایده هنوز کسی سهام باشگاه را نخریده.