نرم‌افزار فروشگاه اینترنتی

تاریخچه و واژگان

پس از پیدایش اینترنت (World Wide Web)، و تبدیل به یک رسانه ی جمعی، سیستم‌های خرید اینترنتی ایجاد و توسعه یافتند. این نوآوری نتیجهٔ راه‌اندازی مرورگر Mosaic در سال ۱۹۹۳ و Netscape در سال ۱۹۹۴ بود. این سیستم محیطی را به وجود آورد که در آن ایجاد فروشگاه‌های تحت وب (فروشگاه اینترنتی) ممکن بود؛ بنابراین اینترنت و WWW به عنوان ابزارهای زیرساختی و کلیدی، به انتشار و توسعه سریع تجارت الکترونیکی کمک کردند. تجارت الکترونیکی (به عنوان زیر مجموعه‌ای از E-BUSINESS) به تمامی سیستم‌های کامپیوتری اطلاق می‌شود که از معاملات داد و ستدی حمایت و پشتیبانی می‌کنند. در سال ۱۹۹۸ به‌طور عمومی ۱۱ مدل تجارت الکترونیکی وجود داشت که یکی از آن‌ها مدل تجاری(B2C business to customer) E-SHOP یا همان فروشگاه اینترتی بود که فروشگاه آنلاین (ONLINE SHOPPING) نیز نامیده می‌شد.
دو واژهٔ E-SHOP و ONLINE SHOP مترادف هم هستند. واژهٔ خرید آنلاین خیلی قبل تر در سال ۱۹۹۴ اختراع شده بود (به عنوان مثال برای سیستم‌های تلویزیونی). امروزه این واژه در مورد مدل B2C از تجارت الکترونیکی به کار می‌رود. برای اینکه خرید اینترنی ممکن شود، به یک سیستم نرم‌افزاری نیاز است. به منظور ایجاد امکان خرید آنلاین برای تمامی مشتریان، فروشگاه‌های اینترنتی بر پایه www تکامل یافتند. برای این مدل از سیستم‌های خرید اینترنتی کلمهٔ اختصاری (web shop) استفاده می‌شود. هیچ واژهٔ یکنواخت و ثابتی برای این مدل از سیستم تجارت الکترونیکی به وجود نیامده است. مثلاً در مناطقی که به زبان آلمانی حرف می‌زنند واژگانی مانند "web shop software" یا "online shop software" مورد استفاده قرار می‌گیرد یا در آمریکا واژهٔ "shopping cart software" ایجاد شده و مورد استفاده قرار می‌گیرد.

مشخصات فنی

برای توسعه نرم‌افزار فروشگاه اینترنتی معمولاً از زبان‌های برنامه‌نویسی سمت سرور نظیر PHP و ASP.net و همچنین یک سیستم پایگاه داده جهت نگهداری اطلاعات محصول‌ها، مشتریان و سفارش‌ها به عنوان مثال MySQL یا MS SQL Server بهره گرفته می‌شود. در نرم‌افزارهای فروشگاه اینترنتی مدرن جهت تعامل بهتر با مشتریان و مدیریت فروشگاه از زبان‌های برنامه‌نویسی سمت کلاینت نظیر جاوااسکریپت و کتابخانه‌های مبتنی بر آن نظیر Jquery و Prototype استفاده می‌شود.
در این نرم‌افزارها تمامی اطلاعات محصول‌ها توسط مدیریت فروشگاه در دیتابیس مرکزی فروشگاه بر روی سرور اینترنتی ذخیره و نگهداری می‌شود که مشتریان می‌توانند با مراجعه به آدرس اینترنتی فروشگاه اطلاعات ذخیره شده در دیتابیس آن را مشاهده کرده و برخی اوقات نسبت به مقایسه اطلاعات محصول‌ها اقدام کنند. با توجه به حجم اطلاعات نگهداری شده در دیتابیس معمولاً از تکنیک‌های مختلفی جهت افزایش امنیت و بهینگی کدها استفاده می‌گردد. موضوع مهمی که در این مورد مطرح است صحت داده‌های فروشگاه و امنیت بالای ذخیره‌سازی اطلاعات است تا تراکنش‌های آنلاین در محیط امنی ذخیره و نگهداری گردند.
در نرم‌افزارهای فروشگاه اینترنتی عموماً با اتصال به درگاه‌های بانکی مختلف امکان پرداخت مبلغ سفارش‌ها به مشتریان داده می‌شود. از جمله درگاه‌های بین‌المللی می‌توان به PayPal و 2Checkout و Google Checkout اشاره نمود که وظیفه این درگاه‌ها دریافت اطلاعات بانکی مشتریان، بررسی صحت اطلاعات و انجام تراکنش انتقال وجه از حساب مشتری به حساب فروشنده است. درگاه‌های بین‌المللی به‌طور عمومی در داخل ایران قابل استفاده نمی‌باشند و این درگاه‌های اطلاعات شبکه بانکی ایران را نمی‌پذیرند. به همین دلیل در داخل ایران درگاه‌های مختلفی که قادر به پردازش اطلاعات بانکی مشتریان شبکه بانکی ایران می‌باشند به وجود آمده‌اند که این درگاه‌ها با اتصال به شبکه شتاب (شبکه تبادل اطلاعات بانکی) قادر به انجام تراکنش از حساب مشتریان به حساب فروشندگان می‌باشند. از جمله درگاه‌های داخل کشور می‌توان به درگاه پرداخت امن پاسارگاد، درگاه بانک سامان، درگاه بانک ملت و درگاه بانک پارسیان اشاره نمود.
مشتریان با مراجعه به فروشگاه‌های اینترنتی، اطلاعات محصول‌های داخل فروشگاه را مشاهده کرده و محصول‌های مورد نظر خود را به سبد خرید مجازی خود اضافه می‌کنند. با این کار معمولاً اطلاعات سبد خرید در سمت سرور با استفاده از SESSIONها ذخیره و نگهداری می‌گردد. بعد از تکمیل مراحل خرید و انجام تراکنش موفق بانکی، اطلاعات SESSION به اطلاعات قابل ذخیره بر روی دیتابیس فروشگاه تبدیل شده و کلیه اطلاعات مربوط به سفارش و مشتری جهت بررسی توسط فروشنده ذخیره و نگهداری می‌شود. مشتری قبل از ثبت نهایی سفارش می‌تواند سبد خرید خود را خالی کند که در این صورت فقط اطلاعات از SESSION آن مشتری حذف می‌گردد.
برخی نرم‌افزارهای فروشگاه اینترنتی اجازه تشکیل سبد خرید مجازی را نداده و فقط امکان ثبت یک محصول در هر سفارش را دارند. در این صورت فقط مبلغ آن محصول در درگاه بانکی پرداخت می‌گردد (به عنوان مثال نرم‌افزار فروشگاه ساز رایگان PayPal).
نرم‌افزار فروشگاه اینترنتی با عناوین دیگری نظیر نرم‌افزار تجارت الکترونیک، نرم‌افزار فروشگاه الکترونیکی، نرم‌افزار فروشگاه آنلاین یا فروشگاه ساز (به‌طور عمومی) شناخته شده‌است.

فروشگاه سازها

چند مورد از سیستم‌های ساخت فروشگاه که از زبان فارسی هم پشتیبانی می‌کنند فروشگاه سازهای ووکامرس،ناپ‌کامرس، مجنتو، اوپن کارت و پرستاشاپ می‌باشند.