رقص شمشیر

رقص شمشیر یکی از اصیل‌ترین رقص‌های سیستانی است.
انچه امروزه به عنوان چوب بازی در رقص سیستانی شناخته می‌شود ادامه رقص شمشیر است که سیستانیان باستان و گذشته برای استمرار آمادگی دفاعی مبارزین خود در زمان صلح با این رقص شمشیر به تقویت روحیه وامادگی دفاعی نیروهای خود کمک می‌کردند. رقص شمشیر که ابتدا با یک نوع رقص معنوی و چرخش سماعی اغاز می‌شود در اصل همان چرخش حول محور وجود است که در فلسفه رقص‌های سماع امده است. دستان روبه آسمان و چرخش‌های مرتب و منظم هریک دارای معانی خاص خود است.
رقص چوب سیستانی استمرار رقص شمشیر سیستانی است. در هر مرحله از رقص شمشیر به استناد تحقیقات و اسناد میدانی کانون جهانی فرهیختگان سیستانی که در سایت نیمروزانلاین دات ای ار امده است؛ اسراری نهفته است. مثلاً وقتی حریف می‌افتد رقیب او را دعوت به برخاستن می‌کند و به او فرصت می‌دهد که برخیزد که این یاداور دلیری رستم است که دشمن خفته اش را بیدار کرد و بعد با او مبارزه کرد
رقص شمشیر زابلی که نمادی از پهلوانی ودوره اساطیری ایران است توسط گروه موسیقی سنتی ورقص سنتی نیمروز در جشنواره‌های بین‌المللی وبرنامه‌های زنده تلویزیون اجرا شده‌است و به گفته محمدآذری:رقص شمشیر نه تنها خشونت نیست بلکه نمادی از دوره کهن واساطیری ایران است که در ان مردانگی وشهامت در کنار مبارزه ودفاع از وطن ومفاهیم بلندی از این دست موج می‌زند

انسان شناختی رقص شمشیر در سیستان

در رقص محلی چوب و شمشیر با سمبولیسم رو به رو هستیم، یعنی رنگ لباس ها(سفید) به مثابه نیروی خیر، چوب و شمشیر(ابزار در جنگ) به مثابهٔ نیروی شر در مبارزه با بدی‌ها می‌باشد . به نظر می‌رسد که نبرد رستم و سهراب را برای ما تداعی کند. همچنین لباس‌های پرچین به هنگام نشستن و برخاستن و دور زدن در یک دایره نمایانگر پویایی و حرکت تمام نیروها در زندگی است.
کمربند موجود در لباس، آمادگی افراد را برای رزم نشان می‌دهد. به‌طور کلی نوعی زبان ایماء و اشاره در این رقص به کار گرفته می‌شود تا افراد از طریق ارتباط پیام‌های گوناگون صلح، شادی و غیره را با توجه به کارکردهای مختلف در طول زمان القا نمایند. به عبارت دیگر یکی از رقص‌های آیینی و حماسی است که از پیشینهٔ تاریخی برخوردار است، به این معنا که مناسک گرد هم آیی افراد را در سیستم کنش‌های اجتماعی می‌توان مشاهده نمود.

تاریخچه رقص شمشیر سیستانی

در نیمه شرقی فلات ایران خارج از مرزبندی‌های سیاسی امروزی، از شرق خراسان و سیستان و افغانستان و بخشی از پاکستان تحت تأثیر تمدن هیرمند قرار داشته و این تمدن کهن از منظر آثار تاریخی یافت شده در آن، تنها در شهر سوخته به پنج هزار سال پیش باز می‌گردد.
سیستان و بلوچستان سرزمینی است که ساکنانش چه در اسطوره‌های شاهنامه وچه در تاریخ همواره کمربسته دفاع از مرزهای ایران بوده‌اند. آن‌ها سربازان آماده ایران بودند و رقص شمشیر نیز نمادی از همین پیشینه تاریخی است.
رقص آیینی شمشیر در سیستان رقص دیرپایی است که پیشینه آن به بیش از سه هزار سال پیش می‌رسد که سینه به سینه به نسل‌ها بعد منتقل شده‌است.
پژوهشگرات رقص را دارای قدرت اجتماعی بسیار زیادی می دانند که می‌تواند شمار بسیاری از مردان و زنان و جوانان را در حرکت‌های منظم و بر اساس قواعدی ثابت ، موزون و معینی متحد سازد.
به همین دلیل تأثیری اجتماعی دارد و می‌تواند بهترین شکل آمادگی برای جنگ باشد. جز این رقص معنای جادویی-آیینی و دینی بسیار مهمی داشت و ایفای همان نقشی را در باور اقوام ابتدایی می کرد که دعا در فرهنگ‌های پیشرفته.
انچه امروزه به عنوان چوب بازی در رقص سیستانی شناخته می‌شود ادامه رقص شمشیر است که سیستانیان باستان و گذشته برای استمرار آمادگی دفاعی مبارزین خود در زمان صلح با این رقص شمشیر به تقویت روحیه وامادگی دفاعی نیروهای خود کمک می‌کردند.
رقص آیینی شمشیر در سیستان جنبه کاملاً دفاعی دارد و داستان دو پهلوان رو در روی یکدیگر است که هر دو سپر به سپر شده و رزم پهلوانی شروع می‌شود تا یکی شکست بخورد و برای فرد پیروز سرنا و موسیقی شادمانی می‌زنند.
نقاشی‌های دیواری کوه خواجه (استان سیستان و بلوچستان) که به جا مانده از دوره اشکانیان و ساسانیان در ایران است، تصاویری را به نمایش گذاشته که نشان‌دهنده سنت‌های موسیقایی و بزمی و رقص شمشیر و جنگ در این نقطه از ایران در آن روزگار است