دندان‌قروچه

علایم شایع

انقباض فراوان عضلات در یک طرف صورت و صداهای آزاردهنده دندان قروچه در شب. این صداها ممکن است چنان بلند باشند که دیگران را از خواب بیدار کنند. آسیب به دندان‌ها، لثه و استخوان حمایت‌کننده (در معاینه دندان، واضح است) و سردرد.
چون دندان‌قروچه اغلب در طی خواب رخ می‌دهد، بیشتر افراد متوجه آن نمی‌شوند، اما سردرد مداوم یا آرواره (فک) زخمی نشان دهندهٔ دندان‌قروچه است.بعلاوه ساییدگی سطح دندانها از علائم دندان قورچه است.

علل

اگر چه دندان‌قروچه می‌تواند در اثر استرس یا اضطراب باشد، ولی بیشتر در هنگام خواب اتفاق می‌افتد و به علت کج بودن دندان، نبودن دندان و دندان اضافی به وجود می‌آید یا آنکه اضطراب و تلاش ناخودآگاه برای تصحیح اشتباه در «گاز زدن» (تماس بین دندان‌های فوقانی و تحتانی در هنگام بسته بودن فک‌ها).

پیشگیری

در صورت امکان از وضعیت‌های استرس‌زا پرهیز کنید.

عوامل تشدید کننده بیماری

استرس، اضطراب یا الکلیسم

عوارض احتمالی

دندان‌قروچه نه تنها باعث خرابی و از دست دادن دندان‌ها می‌شود، بلکه باعث کاهش شنوایی، مشکلات فک صورت و مفاصل و عضلات آن و حتی می‌تواند باعث تغییر شکل ظاهری صورت شود. بیمار اگر دچار درد اطراف گوش، گیجی یا صدای زنگ در گوش می‌شود ویا اگر دچار درد یا تق‌تق کردن در فک می‌باشد ویا اگر در شب دندان قروچه می‌کند باید به دندانپزشک خود مراجعه کند.
معمولاً با درمان ظرف ۶ ماه قابل علاج است. بدون درمان ممکن است دندان‌ها، استخوان‌ها و لثه در اثر فشار ساییدگی، خورده یا شکسته شوند.

درمان

معمولاً برای این اختلال، مصرف دارو توصیه نمی‌شود. طی تحقیقات جدید، مشخص شده در صورتی که مشکل دندان قروچه ناشی از استرس و ناراحتی‌های عصبی باشد، مصرف مقطعی داروهایی مثل «گاباپنتین»، «پروپرانولول» و «بوسپیرون» در رفع آن مؤثر است. لازم به توضیح است که مصرف داروهایی چون «افکسور»، «هالدول» و «پاکسیل» علائم بیماری دندان قروچه را تشدید می‌کند.
البته بدیهی است که مصرف دارو باید با تجویز و تحت نظر پزشک صورت گیرد.
شناسایی مشکل به وسیله بیمار و تلاش آگاهانه برای ترک عادت و مراقبت دندانپزشک. دندانپزشک می‌تواند برای پیشگیری از دندان قروچه در هنگام خواب، یک پروتز محافظ شب نیز بسازد و آن را در دهان بیمار کار بگذارد. یک پروتز محافظ شب که دندان‌بان برابر فرهنگستان زبان فارسی. هم نامیده می‌شود شامل اسپلینت‌های متحرکی است که روی دندان‌ها قرار می‌گیرند تا فشار ناصحیح گاز زدن را بردارند. بیمار اگر پروتز محافظ شب خود را گم کند یا بشکند باید به دندانپزشک خود مراجعه کند.
آموزش بازخورد زیستی (فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری‌های آرامش‌دهنده) یا مشاوره برای آموختن روش‌هایی جهت کنار آمدن مؤثرتر با استرس ممکن است مورد نیاز باشد. معمولاً برای این اختلال دارو لازم نیست، اجتناب از الکل و داروها. ممکن است در موارد خاصی، درمان با یک آرام‌بخش یا خواب‌آور به مدت کوتاه کمک‌کننده باشد.

سایر راه‌هایی که باعث توقف دندان‌قروچه می‌شوند

- از مصرف مواد حاوی کافئین مثل قهوه، کاکائو و نوشابه سیاه خودداری شود یا آن‌ها را کم مصرف شود.
- هرگز الکل نوشیده‌نشود، زیرا دندان قروچه را بدتر می‌کند.
- مداد، قلم یا هر وسیله غیر خوراکی، جویده‌نشود. هرگز آدامس جویده‌نشود، زیرا جویدن آدامس باعث می‌شود عضلات آرواره عادت به تکان خوردن کنند و احتمال بروز دندان‌قروچه زیاد شود.
- دقت شود که دندان‌ها به هم نمالند. برای جلوگیری از این کار می‌توان زبان خود را بین دندان‌ها نگه داشت. به این ترتیب عضلات آرواره استراحت می‌کنند و تکان نمی‌خورند.
- شب‌ها یکپارچه گرم روی گونه‌ها (جلوی لاله گوش) قرار داده‌شود تا عضلات آرواره آرام باشند.

جلوگیری دندان قروچه کودکان

- استرس کودک را کم کنید، خصوصاً قبل از خواب.
- ماساژ بدن و ورزش‌های کششی را برای آرامش عضلات کودک انجام دهید.
- دقت کنید که کودکتان به مقدار کافی آب بنوشد، زیرا کم‌آبی بدن ممکن است باعث دندان‌قروچه شود.
- اگر کودک شما دندان‌هایش را به هم می‌ساید، او را نزد دندانپزشک ببرید تا از سلامت دندان‌هایش مطمئن شوید.
- معمولاً دندان‌قروچه در کودکان پیش دبستانی نیاز به اقدامی ندارد، ولی کودکان بزرگ‌تر نیاز به روکش موقتی دندان یا محافظ دهان در شب (هنگام خواب) دارند تا از دندان‌قروچه آن‌ها جلوگیری شود.