شهرستان سنقر

آب و هوا

شهر سنقر دارای زمستان سرد و طولانی با سرمای سخت و سنگین است تابستانش گرم و کوتاه بهارش وحشی و پاییز آن خسته‌کننده‌است ارتفاع زیاد و عرض جغرفیای نسبتاً بالا موجب پیدایش شرایط آب و هوایی سرد در سنقر شده‌است زمستان سنقر از اواسط نوامبر (آبان) شروع شده تا اواخر آوریل (فروردین) ادامه دارد ماه ژانویه (دی) سردترین ماه سال است در این ماه متوسط حداقل دمای هوا به ۴/۱۱- درجه سانتی‌گراد و روزهای یخبندان آن در سال به ۱۰۹ روز می‌رسد بر اساس همین اطلاعات تیر و مرداد گرم‌ترین ماه‌های سال می‌باشند در این ماه متوسط حداقل دمای هوا به ۸/۲۴ درجه سلسیوس می‌رسد.
از آثار باستانی این شهر می‌توان به آرامگاه مالک اشاره کرد که با توجه به معماری آن که یک بنای آجری ۶ ضلعی است به دوره سلجوقیان مربوط می‌شود.
در ایران سه روستا با نام سنقر وجود دارد و در کشور لیبی هم یک قصبه به نام سنقر وجود دارد.
سنقر:مرغی است شکاری. شنگار (فرهنگ لغت دکتر معین ج ۵)
سنقر:{ت} (س. ق) نوعی از باز، مرغی است شکاری و خوش خط و خال که از انوع دیگر بازها قوی تر بسیار نیز و چالاک است. به عربی نیز سنقر یا سنقور می‌گویند (فرهنگ عمید، ج ۲)
سنقر: مرغی است شکاری از نوع چرغ (آشیان ی مرغ) گویند بسیار زیبا و قوی می‌باشد و پیوسته پادشاهان بدان شکار کنند (برهان قاطع). سکنان محلی بر این باور هستند که این منطقه از شکار گاه‌های پادشاهان ساسانی بوده‌است وممکن است این امر به نامگذاری شهرستان مرتبط باشد. گندم فراوانترین محصول کشاورزی این شهرستان می‌باشد که از گندمزارهای بسیار وسیع و زیبای گرداگرد مادیان کوه بدست می‌آید. اما مشهورترین محصول کشاورزی این شهرستان تخمهٔ آفتابگردان است که دارای عطر و طعم بسیار خوب و منحصربه‌فردی است. علت این مزیت نه تنها گونهٔ خاص آفتاب گردان بلکه هنر بودادن و پختن تخمه است که در اختیار تخمه پزی‌های این شهرستان است. اما فرش دستباف سنقر شهرت جهانی دارد.

مناطق دیدنی و تفریحی

سراب سنقر که در ابتدای جاده سنقر به سمت بیستون درنزدیکی روستای گزنهله است، دارای آبی فراوان وباغستانهایی که اطراف آن را احاطه کرده مکانی دیدنی برای گردشگران که پارکی درون محوطه آن نیز احداث شده‌است،پل معلق و زیپ لاین نیز در سراب سنقر وجود دارد که این زیپ لاین دومین زیپ لاین بزرگ کشور است. سراب روستای گلویج که در ۱۵ کیلومتری جنوب غربی سنقر واقع شده و از طریق مسیرجاده‌ای به شهر سطر سپس روستای شور آبادو روستیای صفاییه و گذر ازچند قصبه کوچک قابل رسیدن است، دارای سرابی با آب زلال که اطراف آن را درختان کهنسال زیبا که احتمالاً وجه مقدسی برای اهالی دارند، احاطه کرده ودرست در کنار روستا و مشرف به روستا درپای کوهی قرارگرفته‌است. در افسانه های محلی این کوه به زن و مرد مشهور است و روایات فراوانی راجع به آن وجود دارد.
کوه دالاخانی، ارتفاعاتی که اوج آن به ۳۳۰۰مترمی رسد درجنوب شرقی سنقر واقع شده ودرتابستان مکانی جالب ودیدنی برای صعود کوهنوردان است.
مادیان کوه، چشم‌انداز آن شبیه به پشت اسبی است که سر و گردن خود را پایین برده، منصور یاقوتی در یکی از داستانهایش به نام چراغی برفراز مادیان کوه، به عنوان مکان داستان خود به آن اشاره کرده‌است، درشمال شهر سنقر واقع است.
از دیگر مناطق دیدنی این شهرستان می توان به سراب کنگر شاه اشاره کرد که در مسیر جاده ای سنقر_صحنه قرار داشته و طبیعت مناسبی در روز های گرم تابستان دارد. برای رفتن به این سراب زیبا باید از سمت جنوب شهرستان سنقر مسیر را به سمت شهرستان صحنه ادامه داد.

کلیایی

کلمه کُلیایی که به دنبال سنقر آمده به یکی از دو ناحیه روستایی این منطقه اطلاق می‌شود که در آن طوایف
ایل کلیایی سکونت دارند این کلمه از دو بخش «کلیا» و «یی» تشکیل شده‌است «یی» یاء نسبت است و تعلق و وابستگی به کلیا را می‌رساند کلیا در زبان اوستایی به معنی گوسفند است در فرهنگ‌های برهان قاطع، آنندراج، ناظم الاطباء و لفت نامه دهخدا دربارهٔ این کلمه چنین توضیح داده شده‌است «کلیا» به لغت زند و پازند گوسفند را گویند هز وارشی کلیا نیز کلینا kallغna گوسپند می‌شود (هاشیه برهان مصحح دکتر معین) هم چنین کلیا اسم رومی شکنبه‌است و به سریانی و ورومنتن است (فهرست مخزن الدویه)
معانی دیگری برای کلیا قایل شده‌اند از جمله
کلیا به معنی شخار است که قلیا باشد و بیشتر صابون پزان به کار برندو قلیا معرب آن است اسم فارسی قلی است
کلیا: آلتی که در مازندران با ان شیرهٔ نیشکر را استخراج می‌کنند (دهخدا، لغت‌نامه{کلمبیا –کمعه} ص ۱۲۷، با استناد به مخزن الدویه، برهان و فرهنگ انجمن آرا)
کلیایی: منطقه شمال غربی و غرب سنقر را کلیایی می‌گویند.
کل: ده، روستا (ناظم الطبا) و (برهان قاطع)
کلی: نسوب به ده: به معنی دهی (دهاتی) و روستایی، چنان‌که گویند کلی و شهری چون تو صنم و چو ما شمن نیست (سنایی به نقل آنندراج)
این شهرستان از شمال به شهرستان قروه، از جنوب به شهرستان صحنه، از شرق به شهرستان اسدآباد و از غرب به شهرستان کامیاران محدود می‌شود.
شهرستان سنقر در سال ۱۳۹۵ بالغ بر ۸۱٬۶۶۱ نفر جمعیت داشته‌است.
در دوره صفویه اسدآباد جزء منطقه سنقر شمرده می‌شده‌است. در زمان شاه عباس صفوی، فرماندار سنقر عثمانیان را از مرز بیرون راند. در دوره افشاریه و زندیه سران ایل کلیایی که خود را از اعقاب صفی خان از خانهای دوره صفوی می‌دانند به حکومت سنقر منصوب بوده‌اند. بنابر نظر بزرگان وریش سفیدان منطقه کلیایی این مردمان از ایل کلهر ایوان غرب و از هفت ماله بان سیری می‌باشند. نام قسمت کردنشین این ناحیه از اسم ایل کلیایی مأخوذ و به کلیایی معروف شد. چون دو قسمت سنقر و کلیایی شهرستان را تشکیل دادند این شهرستان سنقر و کلیایی نامیده شد.
شهرستان سنقر و کلیایی در جلگه همواری واقع شده و اطراف آن را رودخانه، سبزه زار، باغات و بیشه‌زار فرا گرفته‌است و قله‌های کوه‌های آن تا اواخر تابستان از برف زمستانی پوشیده‌است.
بقعه مالک، امامزاده احمد در سنقر واقع شده‌اند. از مکان‌های دیدنی می‌توان سراب گزنهله را نام برد. مادیان کوه از نظر تاریخی و باستان‌شناسی محل بسیار مناسبی برای تحقیق و کاوش می‌باشد. کوه‌های اطراف روستاهای ورمقان در این شهرستان از نظر زیبایی طبیعی و تنوع گیاهان دارویی دارای اهمیت بسیار است. تیر ماه بهترین زمان دیدن این کوه است. سد روستای قمام در این شهرستان محل مناسبی برای ماهیگیری است.
زبان مردم منطقه سنقر نیز به کلیایی بوده و گویش کوردی به خصوصی دارند، این نوع از گویش بر گرفته از زبان کوردی کلهر است که در زمان های گذشته وارد این منطقه شده و به دلیل نزدیکی شهرستان سنقر به شهر های کوردستان، گویش کلهر و برخی گویش های کردستانی این منطقه با یکدیگر ترکیب شده و گویش کلهر را بوجو آورده است.