نقد بهائیت

این مقاله به برخی از نقدهایی که بر بهائیت شده‌است می‌پردازد.

تنبیه النائمین

تنبیه النائمین نام کتابی است در ۳ بخش، نامه عبدالبهاء به عمهٔ ناتنی و ازلیش شاه سلطان خانم مشهور به عِزیه خانم، پاسخ وی مشهور به رسالهٔ عمّه، و در انتها موعظه‌ای از نویسنده‌ای ازلی شیخ احمد روحی کرمانی.
پس از آنکه بهاءالله خود را من یظهره‌الله معرفی کرد عده‌ای از بابیان با او مخالفت کردند و ردیه‌هایی در مخالفت با او نگاشتند. یکی از آن‌ها عزیه خانم، خواهر ناتنی بهاءالله، خواهر تنی و از طرفداران سرسخت یحیی صبح ازل بود. او در رد ادعای وی رساله‌ای در جواب نامه عبدالبهاء نگاشت که بعدها با عنوان تنبیه النائمین به همراه ۲ بخش دیگر چاپ شد.
بخش دوم کتاب، پاسخ عزیه خانم نوری به عبدالبهاء، ردیهٔ تندی است بر بهاءالله. عزیه در رد ادعای عبدالبهاء مبنی بر درس‌ناخواندگی بهاءالله با ارائه شواهدی این مورد را رد می‌کند و از درس خواندن بهاءالله و مجالست او با علما و عرفاً یاد می‌کند.

تحریف یا نقل غلط آیات قرآن

از آنجا که بهائیان خود را دینی ابراهیمی و دینی پس از بابیه و اسلام می‌دانند و مدعی هستند که در قرآن به ظهور دیانت آنان اشاره شده‌است دلایلی که آنان از قرآن ذکر کرده‌اند دارای اهمیتی فراوانی است. حال آنکه منتقدین موارد متعدد غلط و تحریف در ذکر آیات قرآن تنها در کتاب ایقان دیده ارائه می‌کنند.

تحریف آیه ۲۱۰ سوره بقره در تأیید بهائیت

بهائیت مدعی اند که وعده ظهورشان در قرآن کریم آمده‌است. حسینعلی نوری مؤسس بهائیت در اینباره در ایقان که از کتب بهائیان است می‌گوید:
«چنانچه می‌فرماید (یَومَ یَأتی اللهُ فِی ظُلَل مِنْ الْغَمَامِ)، و علما ظاهر بعضی این آیه را از علائم قیامت موهوم که خود تعقل نموده‌اند گرفته‌اند که مضمون آن این است که روزی که می‌آید خدای در سایه‌ای از ابر».
این در حالی است که اصل آیه ۲۱۰ سوره بقره چنین است: ﴿هَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا أَنْ يَأْتِيَهُمُ اللَّهُ فِي ظُلَلٍ مِنَ الْغَمَامِ وَالْمَلَائِكَةُ وَقُضِيَ الْأَمْرُ ۚ وَإِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ﴾
آیا (پیروان فرمان شیطان، پس از این همه نشانه‌ها و برنامه‌های روشن) انتظار دارند که خداوند و فرشتگان، در سایه‌هائی از ابرها به سوی آنان بیایند (و دلایل تازهای در اختیارشان بگذارند؟! با اینکه چنین چیزی محال است!) و همه چیز انجام شده، و همه کارها به سوی خدا بازمی‌گردد. (ترجمه آیت مکارم شیرازی)
برخی بهائیان در توجیه گفته‌اند که حسینعلی نوری نقل به مضمون کرده‌است در حالیکه بعقیده منتقدین قرآن در این آیه به درخواست محال مشرکان برای ظاهر شدن خدا در زیر سایبان ابر اشاره دارد و در واقع نه تنها نقل به مضمون نکرده بلکه مضون را وارونه کرده‌است.

ادعای ظاهر شدن خدا

عزیزه الله سلیمانی بهایی سرشناس در کتاب خود «مصابیح هدایت» می‌نویسد:روزی او برادر بزرگترش در ارض مقصود (اقامتاه عباس افندی در عکا) با اطفال بازی می‌کردند. در این بین هر دو توسط ورقه علیا (خواهر عباس افندی) احضار شده و از آنان می‌پرسد که در ایران چه می‌کردید. آنان می‌گویند تبلیغ سپس می‌پرسد چگونه تبلیغ می‌کردید و آنان پاسخ می‌دهند که: «می‌گفتیم خدا ظاهر شده. خانم لب به دندان گزیده و گفتند :شما به مردم می‌گفتید خدا ظاهر شده؟ عرض کرد ما به همه کس نمی‌گفتیم به اشخاص خاصی می‌گفتیم؛ به اشخاصی می‌گفتیم که استعداد شنیدن این کلمه را داشته باشند. خانم فرمودند این قبیل اشخاص را چطور می‌شناختید؟ عرض کردم به چشم اشخاص نگاه می‌کردیم و ملتفت می‌شدیم که می‌شود چنین حرفی زد یا نه. خانم خندیدند و فرمودند که بیا به چشم من نگاه کن ببین می‌توانی این کلمه را به من بگویی؟ روح‌الله برخاست و آمد مدتی به چشمشان نگاه کرد و گفت شما خودتان تصدیق دارید.»

سانسور رسمی در بهائیت

دنیس مک‌ایون می‌گوید همه نویسندگان بهائی اعم از آکادمیک و غیر آن باید برای تنبیه نشدن هر نگاشته‌ای را - ولو قرار باشد در مجله‌ای آکادمیک به طبع رسد - پیش از انتشار برای تأیید به کمیته‌های رسمی بازبینی بهائی بسپارند.خوان کول معتقد است آیین بهائی درست به مانند سانسوری از آغاز صنعت چاپ در دولت‌های خاورمیانه اعمال شده، فرایندی از خودسانسوری را به همه بهائیان تحمیل می‌کند. او می‌نویسد این الزام منجر به مناقشاتی بین نویسندگان و نهادهای بهائی در طول سال‌های درازی شده‌است و اگر چه تشکیلات بهائی این الزام را موقتی می‌نامند اما برای چیزی نزدیک یک قرن به طول انجامیده و به نظر می‌رسد بیت العدل در پی آن است که برای زمانی بسیار طولانی ادامه داشته باشد. به نظر او سانسور قبل از انتشار یکی از مهم‌ترین آموزه‌هایی است که نویسندگان بهائی را از نوشتن دربارهٔ مجادلات تاریخ معاصر بهائیت بازمی‌دارد. شایان ذکر است که هرگز دربارهٔ تاریخ این جامعه از حدود سال ۱۹۵۰ مطلب مفصلی نگاشته نشده‌است. تاریخ معاصر بهائیت از آنجا که به مشروعیت گردانندگان فعلی بیت العدل مربوط است به عنوان منطقه ممنوعه بوده‌است. با این که گفته می‌شود این بازبینی ادبی محدودیتی برای انتشار یافته‌های تحقیقی ایجاد نمی‌کند در سال ۱۹۸۸ اعضای بیت العدل مقاله‌ای آکادمیک که از توانایی عضویت زنان در بیت العدل حمایت می‌کرد را سرکوب کردند. نویسندگان آن مقاله از انتشار آن به هر نحوی از وجوه منع شدند.

جانشینی باب و رد ادعای ظهور میرزا حسینعلی نوری

کمی قبل از اعدام سید علی‌محمد باب عبدالکریم، یکی از پیروانش توجه او را به اهمیت تعیین جانشین جلب کرد لذا باب تعداد مشخصی لوح نوشته آن‌ها را به عبدالکریم داد تا به دست یحیی صبح ازل و بهاءالله برساند.
در یکی از این لوح‌ها که معمولاً به عنوان وصیت‌نامه باب از آن یاد می‌شود، صبح ازل به عنوان رهبر بابیان پس از بنیان‌گذار جنبش تعیین شده‌است. در همین لوح به وی دستور داده شده‌است که از من یظهره‌الله پیروی کند. برخی گزارش‌ها حاکی از این است که ادعای جانشینی صبح ازل آشکار است. و برخی دیگر از منابع بر این باورند که باب برای حفظ جان بهاءالله نامه‌ها را خطاب به صبح ازل صادر کرده‌است. بعد از مرگ باب صبح ازل به عنوان شخصیت محوری جنبش مورد توجه قرار گرفت. رهبری صبح ازل جنجال‌برانگیز بود. وی کمتر در میان بابیها حاضر می‌شد. منوچهری ادعا می‌کند که دلیل در خفا ماندن صبح ازل بخشی از وصیت‌نامه سید علی محمد باب است که او را به محافظت از خویش توصیه کرده بود.
بهاءالله در بغداد معاون و کارگزار میرزا یحیی نوری برادر دیگرش بود که باب به او لقب صبح ازل داده بود میرزا یحیی در بغداد دستگاهی پدید آورد و ۱۰ سال در آنجا به ریاست و دعوت پرداخت اما غالب امور را برادرش حسینعلی اداره می‌کرد.

پروفسورادوارد براون در مورد تقابل حسینعلی نوری بابرادرش میرزایحیی نوری در کتاب شرح حال یک مسافر صفحه ۳۵۹می‌نویسد.
توطئه دیگری علیه جان صبح ازل چیده شد و ترتیب داده شد که محمدعلی سلمانی، گلوی او را هنگام اصلاح صورت در حمام ببرد. هنگام رسیدن آن ظالم، صبح ازل نقشه او را حدس زد و به او اجازه نداد که نزدیک شود و در هنگاه ترک حمام، سریعاًاقامتگاه دیگری در آدریانوپل پیدا کرد و خود را از میرزا حسینعلی نوری (بهالله) و پیروانش کاملاً جدا کرد
در طول زمانی که بها و میرزا یحیی نوری هر دو در بغداد بودند بها آشکارا و در نامه‌هایش صبح ازل را به عنوان رهبر جنبش خطاب می‌نمود.
ولی بعدتر در سال۱۸۶۳به‌طور محدود ادعای من یظهری کرد و بعدترها در سال ۱۸۶۶ ادعایش را عمومی ساخت

اختلاف آئین بیانی و آئین بهایی

پس از تیرباران باب، پیروانش که به «بابی» مشهور بودند بر طبق بیانات باب در کتاب بیان به دنبال مظهر ظهور بعدی که در این کتاب به «ظهور من یظهره الله» اشاره شده‌است، گشتند. آن‌ها در ابتدا از میرزا یحیی نوری که باب به او لقب صبح ازل داده بود پیروی می‌کردند ولی پس از چندی در سال ۱۸۶۳ میرزا حسینعلی نوری (بهاءالله) که سمت معاونت برادرش را داشت از او برید و خود را من یظهره‌الله معرفی کرد. دولت عثمانی هم از بیم جنگ میان دو فرقه میرزا یحیی و اتباعش را به قبرس و میرزا حسینعلی و یارانش را به عکا تبعید کرد. میرزا یحیی از آن پس فعالیت چندانی نشان نداد و فشار و تبلیغات بهائیان اندک اندک او و یارانش را به فراموشی افکند. اما حسینعلی که خود را بهاءالله می‌خواند به فعالیت شدیدی دست زد و بهائیت را پدیدآورد
شهاب فردوسی در سلسله مقالاتی که در مجله آشفته، دوره نهم، سال ۱۳۳۴، شماره‌های هجده تا پنجاه درج شده می‌نویسد:
 
عباس افندی و پدرش در بسیاری از آثار خود اظهار کرده‌اند که سیدعلی محمد باب از وجود میرزا حسینعلی که باید دعوی من یظهره اللهی کند در میان خود اطلاع داشته‌است ولی اگر کسی کتاب بیان را بخواند با کمال صراحت و وضوح در میابد که این مطاب درست نیست زیرا در اغلب ابواب بیان عباراتی هست که معلوم می‌کند موعود بیان پس ازآنکه دین بیان جهانگیر شود و ثمرات خود را بدهد در میان بابیان ظاهر خواهد شد.

ادعای لاطائلات دانستن مطالب باب توسط میرزا یحیی دولت‌آبادی

حسین لنکرانی می‌گوید:در اوایل دوره رضاخان روزی بر میرزا یحیی دولت‌آبادی وارد شدم. کتاب شریف نهج البلاغه را در برابر خود گشوده بود و دو زانو روی آن خم شده و مطالعه می‌کرد. من که رسیدم سر برداشت و زمانی که به من نگریست دیدم چشمانش از گریه سرخ و اشکبار است. با حالت تأثری گفت:
نجاست من بر میرزا علی محمد باب شرف دارد. اگر دین و معارف آن همین است که این کتاب می‌گوید، پس او چه می‌گوید؟ این سخنان بلند نهج البلاغه کجا و لاطائلات باب کجا؟
 این ادعا درحالی عنوان شده‌است که خود میرزا یحیی که بعد از مرگ ازل ادعای رهبری ازلیان را و نه بهاییان را داشت خود را بابی یا ازلی نمی‌دانست وی در مورد بابی یا ازلی بودن خود در کتاب حیات یحیی می‌نویسد:
در زمان حکومت ظل السلطان در اصفهان و مقبولیت و مرجعیت عامه شیخ محمد تقی نجفی و مخالفت آن‌ها با پدرم، و طرفیت تجاری برادرم علی محمد با یک تاجر بابی، باعث این اتهام شد. در آن موقع ظل السلطان برای تصاحب اموال و املاک مردم، و آقانجفی بواسطه حفظ موقعیت مذهبی خود دیگران را به اتهام بابی بودن از میدان بدر می‌کردند. امین السلطان بطور مزاح گفته بود: در اصفهان هم املاک حاجی میرزا هادی بابی شده‌است.  
فروغ دولت آبادی دختر وی نویسد: «پدرم در روزهای آخر عمر به نگارش زندگی علی بن ابیطالب پرداخت و با آنکه شب و روز و حتی در آخرین روز حیات از نگارشش فاغ ننشست متأسفانه مجال اتمام نیافت.»
همچنین برادر وی سید علی محمد دولت‌آبادی نیز در در سرگذشت خویش با اشاره به بابیه می‌نویسد:وجود این طایفه ظاله ملعونه که منشأ هزار گونه فتنه و فساد شد و باید خاک ایران از وجود آن‌ها پاک شود.
حسین مکی در خاطرات خود اشاره می‌کند که در دوران صبح ازل بابیان در ایران گسترش و حضور داشتند اما پس از چندی تعدادشان به شدت کاهش یافت. وی سپس خاطرات یکی از سراب بابی ایران را بیان می‌داند که پس از مرگ صبح ازل وی یحیی دولت‌آبادی را به عنوان جانشین خود منصوب داشت و دولت‌آبادی پس از اصرار آنان به پذیرش رهبری ابتدا از ایشان قسم گرفت و سپس آنان را به بازگشت به تشیع امر کرد و یک سال بعد نیز از دنیا رفت.
حسین مکی در شرح این موضع در کتاب خاطراتش می‌نویسد «:میرزا یحیی معروف به صبح ازل تا زنده بود ازلیها فعالیت و پیروانی داشتند، ولی پس از درگذشت میرزا یحیی با اینکه شنیده می‌شد که حاج میرزا یحیی دولت‌آبادی از زعمای ازلیه است، معهذا دیگر از این فرقه اثر وجودی دیده نشد و از بین رفتند و این خود معمایی بوجود آورد که چطور دیگر از پیروان باب و ازلی دیده نمی‌شود. واگر حاج میرزا یحی دولت‌آبادی از زعمای ازلی بود چرا دربارهٔ امیرکبیر در پاریس سخنرانی جامع نموده و آن را در پاریس به چاپ رسانیده؟ تا اینکه آقای غلامرضا آگاه که از بازرگانان معروف و صدیق می‌باشند این معما را حل نموده علل از بین رفتن ازلیها را برای نگارنده ذکر کردند:
در تابستان ۱۳۱۴ از طرف دولت شاهنشاهی به سمت نماینده به نمایشگاه بروکسل بلژیک رفتم. آقای حاجی میرزا یحیی دولت‌آبادی از سرپرستی محصلین در اروپا استعفا نموده و بیکار بود و با خانم و یک صبیه اش در بروکسل و در یک اتاق محقر منزل داشتند و زبان فرانسه و عربی خوب می‌دانست و هر فرصتی مقاله‌های راجع به دین اسلام به فرانسه و عربی و فارسی می‌نوشت و در هر محفلی مقتضی می‌شد قرائت و همواره برای اسلام تبلیغ می‌نمود. چون قبلاً شنیده بودم که آقای حاجی میرزا یحیی دولت‌آبادی ازلی و جانشین صبح از ل است در فکر فرورفته بودم که اعمال این شخص خدمت به اسلام است و من در عمرم از کسان دیگر کمتر دیده‌ام، پس چرا می‌گویند ازلی است؟ باری از پس از مراجعت به ایران به کرمان رفتم و با مرحوم حاجی علی‌اکبر صنعتی‌زاده (پدر صنعتی زاده کرمانی) دوست شدم صنعتی هم بین مردم مشهور به ازلی بود. در یکی ازملاقاتها صنعتی گفت:من ازلی مذهب بودم. صبح ازل نامه به هر کس می ینوشت دو رونوشت آن را هم می‌فرستاد تهران و ولایات پیش دو نفر از مریدها. نامه آخری به آقای حاجی میرزا یحی دولت‌آبادی نوشت که من می‌میرم و شما وصی و جانشین من هستید و دو رونوشت دیگر هم برای دیگران فرستاد. نامه عصری رسید و شب صبح ازل فوت کرد. سران ازلی تهران جمع شدیم رفتیم پیش آقای حاجی میرزا یحیی که شما به رونوشت نامه آقا، جانشنین صبح ازل هستید. جوابی نداد تا روز چهلم، همه را دعوت کرد منزلش در اتاقی روی فرش نشستیم. کلیه ۴۳ نفر سران ازلی ایران بودیم. گفت آقایان دست از من بردارید. گفتیم به موجب دست خط صبح ازل شما جانشین ایشان هستید. گفت اصل نامه هم پیش من است. گفتیم شما باید دستور بدهید. گفت :من می‌ترسم دستوراتی که می‌دهم عمل نکنید. گفتیم عمل می‌کنیم. گفت قسم بخورید. هر ۴۳ نفر قسم خوردیم که هرچه شما دستور بدهید جانی مالا و ناموسا عمل می‌کنیم. گفت بیایید بیعت کنید. یکی یکی رفتیم دست به دست ایشان دادیم و بیعت کردیم و نشستیم... گفت از این ساعت تا دستور ثانوی همه وسط مذهب شیعه اثنی عشری راه برویم و هر کار شیعه مذهب انجام می‌دهند از غسل جنابت و نماز صبح دو رکعت و تقلید فلان مجتهد می‌کنند باید از این ساعت همه عمل کنید تا دستور ثانوی که همه مردم بدانند شما شیعه هستید. گفتیم اطاعت و حالا ۴۲ سال است که پیرو مذهب شیعه هستیم و هنوز دستور دیگری نداده است. بعد از این یکسال هم آقای میرزا یحیی دولت‌آبادی به ایران آمد. یک سال هم در ایران بود و در آبان ۱۳۱۸ خورشیدی فوت نمود و مرحوم صنعتی هم مجلس ترحیم دولت‌آبادی را در مسجد جامع کرمان برگزار نمود.
آن وقت فهمیدم که مرحوم حاجی میرزا یحیی دولت‌آبادی که در بروکسل شب و روز برای اسلام تبلیغ می‌کرد مسلمان به تمام معنی بوده و اگر اول عمر ازلی شده ... بعداً فهمیده اشتباه کرده فرقه ازلی را آرام بطور آرام و بدون سر و صداو با نیت پاک و سالم برداشته ومذهب تشیع را اختیار نموده؛ و قسمی رفتار کرده که یک نفر ازلی در دنیا باقی نمانده و تمام مسلمان شده‌اند.»

قبله

بهائیت تنها دینی است که قبله خود را قبر یک انسان می‌داند.
بهاء در کتاب اقدس می‌نویسد: «و اذا اردتم الصلاه ولّوا و جوهکم شطری الاقدس المقام المقدس الذی جعله الله مطاف الملاء الاعلی و مقبل اهل مدائن البقاء و مصدر الامر لمن فی الارضین و السماوات؛ هر گاه خواستید نماز بخوانید، صورتهای خود را برگردانید به سوی مقام مقدسیکه (محل بهاء) خدا قرار داده است؛ آن جا را محل طواف ملائکه علویین و محل توجه اهالی شهرهای بقاء و مصدر امر است برای مردم آسمان‌ها و زمین.»
بنابراین، بهاء نه تنها قبله طاعت و عبادت است، بلکه محل طواف ارواح و ملائکه و مورد توجه عقول و کروبیین و مصدر امر همه موجودات آسمان و زمین است و بهائیان باید او را بپرستند، زیرا اوست که خود را خدا می‌خواند و می‌گوید: «لا اله الا انا المسجون الفرید»۲؛ همچنین می‌نویسد: «قل لا یری فی هیکلی الا هیکل الله و لا فی جمالی الا جماله و لا فی کینونیتی الا کینونیته و لا فی داتی الا ذاته و …»

تقلید قوانین بهائیت از بابیه

شهاب فردوسی در سلسله مقالات تاریخچه مختصر شیخیه و بابیه و بهائیه چنین نگاشته‌است.
بعضی از افراد بابی معتقدند که مبانی تعالیم دوازده‌گانه آئین بهایی در آیین بابی وجود دارد از قبیل:۱- مطابقت علم و دین ۲- وحدت اساس ادیان ۳- تحری حقیقت ۴- تساوی حقوق زن و مرد ۵- وجوب تعلیم و تربیت و بعض دیگر از قبیل: ۱- زبان عمومی ۲- محکمهٔ کبرای بین‌المللی ۳- تعدیل معیشت بشر ۴- وحدت عالم انسانی ۵- الغای انواع تعصبات، اقتباس از افکار اروپائیان و نتیجه برخورد حضرات در اوایل قرن چهاردهم هجری به این افکار است زیرا تردیدی نیست که سوسیالیزم در حدود نیم قرن قبل از وفات بهاءالله در جهان، نشر یافته‌است. ما (شهاب فردوسی) در قسمت اول تردیدی نداریم زیرادر آثار سید علی محمد باب مطالبی هست که قسمتی از تعالیم دوازده‌گانه را به صراحت و وضوح بیان کرده‌است. آنچه مسلم است اینکه اروپائیان در قسمت دوم بر بهائیان تقدم دارند و این که ایشان مدعی ابداع و ابتکار آن از طرف بهاءالله هستند قابل قبول نیست.

وضعیت محارم و ازدواج در بهائیت

یکی از نقدهائی که به بهائیت وارد می‌شود، محارم در ازدواج بهائی است. عده‌ای از منتقدان بر این باورند که بهائیان منعی برای ازدواج با محارم ندارند.
بهاءالله در اینباره در کتاب اقدس چنین حکمی را ارائه می‌کند: « «حرمت علیکم ازواج آبائکم»»
بهاءالله غیر از حکم زیر که مربوط به حرمت ازدواج با زن پدر است حکم دیگری در کتاب اقدس نیاورده‌است و در کتاب رساله سؤال و جواب نیز حکم آن را به بیت العدل اعظم واگذار کرده‌است.
به نوشته منتقدین در پیام ۱۵ ژانویه ۱۹۸۱ بیت العدل چنین آمده‌است: «شما راجع به محدودیت‌های حاکم بر ازدواج با اقارب، سوای موردی که ازدواج با زن پدر را ممنوع می‌سازد، سؤال کرده‌اید بیت العدل همچنین خواسته‌اند به اطلاع شما برسانیم که آن معهد اعلی، هنوز موقعیت را برای صدور قوانین تکمیلی راجع به ازدواج با اقارب، مقتضی نمی‌داند بنابراین در حال حاضر تصمیم‌گیری در این مورد بعهده خود نفوس مومنه محول شده».
به نوشته این وبگاه در هیچ دینی مسکوت گذاردن چنین حکمی مسبوق به سابقه نیست. گرچه چون اینکار در همه کشورها جرم است بهائیا مرتکب آن نمی‌شوند.

بهره پول

جائز بودن بهره پولی در بهائیت بر خلاف اسلام، یکی از نقدها بر بهائیت است. ربا یا ربح نقود یا بهره پول در دین بهائی اگر به شرط انصاف و اعتدال باشد، بلامانع است. در صورتی که در اسلام بهره پول در هیچ شرایطی جایز نیست و حرام است.
در دین بهائی بهره پول حلال است ولی به شروط خاص.
بهاءالله در این مورد می‌گوید:
 اکثری از ناس محتاج به این فقره مشاهده می‌شوند، چه اگر ربحی در میان نباشد امور معطل و معوق خواهد ماند نفسی که موفق شود با همجنس خود یا هموطن خود یا برادر خود مدارا نماید یا مراعات کند یعنی به دادن قرض الحسن کمیاب است، لذا فضلاعلی العباد ربا را مثل معاملات دیگر که مابین ناس متداول است، قرار فرمودیم. یعنی ربح نقود از این حین که این حکم مبین از سما مشیت نازل شد حلال و طیب و طاهر است تا اهل ارض بکمال روح و ریحان و فرح و انبساط به ذکرمحبوب عالمیان مشغول باشند...

نماز بهایی

نماز بهایی به سمت قبله ایشان که مقبره حسینعلی نوری در عکا است خوانده می‌شود این در حالی است که اسایر ادیان ابراهیمی به سمت مقبره انسان نماز و عبادت نمی‌کنند بلکه مشتی سنگ و خاک را به صورت قراردادی به عنوان قبله و جایگاه خداوندشان قرار می‌دهند. از سوی دیگر پس از مرگ حسینعلی نوری به گفته منتقدان اختلافاتی میان ایشان درگرفت: «سرانجام این تعارفات رکیک و ناپسند بدانجا رسید که عباس افندی اعلام داشت که ناقضین بسیاری از الواح و آثار حضرت بهاءالله را سرقت نموده در آن‌ها دست برده‌اند و از همه بدتر آن که صورت نماز نه رکعتی بهائیت را به همراه احکام متمم کتاب اقدس دزدیده و آئین نازنین را ناقص کرده‌اند و هنوز این عبادت عظمی مفقودمی باشد»

دیدگاه درباره ابزار شناخت

گرچه اشاره به روح القدس در قرآن نیز وجود دارد و در احادیث و عرفان اسلامی نیز مورد اشاره بوده‌است اما بهائیان دیدگاه خاصی را در اینباره مطرح کردند.
رهبران این جریان عقل و نقل و حس را در عرصه شناخت رد می‌کنند. عباس افندی در بیان راه و روش در شناخت حق از باطل تمام راه‌های شناخت از جمله عقل را رد کرده و مدعی می‌شود که تنها راه شناخت روح القدس است. وی در مفاوضات صفحه ۲۱۹ می‌گوید: «میران ادراک آنچه مسلم است منحصر در چهار موازین است؛ یعنی حقایق اشیا به این چهار چیز ادراک می‌شود:
اول میزان حس است؛ یعنی آنچه به چشم و گوش و ذائقه وشامه و لامسه احساس می‌شود... میزان حس ناقص است؛ زیرا خطا دارد ... در بسیار امور خطا می‌کند، لهذا نمی‌شود بر آن اعتماد کرد.
میزان ثانی عقل است ... اختلاف فلاسفه اولی و عدم ثبات و تبدیل فکر دلیل بر این است که میزان عقل تامّ نیست! چه اکر میزان عقل تام بود، باید جمیع متفق الفکر و متحد الرای باشند.
میزان ثابت میزان نقل است و آن نصوص کتب مقدسه است... این میزان هم تام نیست به جهت آنکه نقل را عقل ادراک کند...
پس واضح شد که در دست خلق میزانی نیست که اعتماد نمایی بلکه فیض روح القدس میزان صحیح است که در آن ابداً شک و شبهه نیست و آن تاییدات روح القدس است که به انسان می‌رسد و در آن مقام یقین حاصل می‌شود.»
منتقدان می‌گویند که نفی کلی یا جزیی راه‌های شناخت از جمله عقل و حواله کردن شناخت به روح القدس این شبهه را به وجود که افراد با عقاید متضاد می‌توانند دیدگاه‌های خود را به روح القدس نسبت دهند و راهی برای قضاوت پیرامون صحت هیچ‌یک باقی نمی‌ماند.
ادعای بهره‌مندی از روح القدس در سایر دیدگاه‌های بهائیت هم دیده می‌شود از جمله مدعی اند که اعضای بیت العدل در هنگام تشکیل جلسه در حصن روح القدس هستند.
محدود کردن عوامل شناخت دیدگاه تحری حقیت که مورد ادعای بهائیان و یکی از اصول دوازده انه ایشان است را نیز دچار مشکل می‌کند.
برخلاف بهائیت؛ در دیانت اسلام اصول عقاید ابداً تقلدی نیست و کاملاً عقلی است.

دیدگاه دربارهٔ غیر بهائیان

منتقدان به مطالبی در متون ران بهایی اشاره می‌کنند که توهین‌هایی را در حق غیر بهائیان ارائه کرده‌است. از جمله بهائ الله در کتاب بدیع می‌گوید:
الیوم هر نفسی بر احدی از معرضین من اعلاهم او من ادناهم ذکر انسانیت نماید از جمیع فیوات رحمانی محروم است؛ تا چه رسد بخواهد از برای آن هنفوس اثبات رتبه و مقام نماید.

همچنین در جمله‌ای دیگر می‌گوید (به نقل از گنج شایگان ص ۷۹ مجموع الواح خطی متعلق به محفل روحانی قزوین):
قل:من کان فی قلبه بغض هذالغلام، فدخل الشیطان علی فراش امه.//بگو هر کس در قلبش نسبت به این غلام عداوت و دشمن داشته باشد شیطان در بستر مادرش وارد گشته.

ارتباط برخی سران بهائیت با انگلیس، فرانسه و روسیه

فریدون آدمیت می‌نویسد دو مسلک بهائیت و ازلیت، که از بابیت انشعاب شده، دو «مذهب سیاسی» هستند که طی تاریخ، با استعمار روس و انگلیس در پیوند بوده و از لطف و حمایت آن‌ها بهره داشته‌اند. احمد کسروی رهبری بهائیت را در آغاز پیدایش، بسته و پیوسته به استعمار تزاری دانسته، و در ادوار بعد (در اواخر جنگ جهانی اول) با امپراتوری بریتانیا در پیوند شمرده‌است. کسروی نوشته‌است: 
آنچه دانسته‌ایم [حسینعلی] بهاء در تهران با کارکنان سیاسی روس همبستگی می‌داشته، و این بوده چون به زندان افتاد روسیان به رهایی‌اش کوشیده و از تهران تا بغداد غلامی از کنسول‌خانه همراهش گردانیده‌اند. پس از آن نیز دولت امپراتوری روس در نهان و آشکار هواداری از بهاء و دستهٔ او نشان می‌داده. این است در عشق‌آباد و دیگر جاها، آزادی به ایشان داده شد.
محمود صدری در دانشنامه جهان اسلام، اینکه عقاید بهاییت ساخته دست دولت‌های استعماری است را رد می‌نماید و ریشه‌های اعتقادی (ادامه جریان شیخیه و بابیه) و اجتماعی را در ایجاد آن مؤثر می‌داند اما روسیه و انگلیس را مایل به دخالت در آن می‌داند. 
پس از ترور ناصرالدین شاه توسط بابی‌ها میرزاحسینعلی نوری (رهبر بهائیان) به سفارت روس گریخت و مدتی در آنجا پناهنده بود و هنگامیکه نهایتاً خود را به دولت تسلیم کرد به نوشته شوقی افندی (از رهبران بهایی) در کتاب قرن بدیع سفیر وقت روس پیامی به صدااعظم نوشت و «ضمناً از مشارالیه] میرزاآقاخان نوری، صدراعظم [ به‌طور صریح و رسمی خواستار گردید امانتی را که دولت روس به وی می‌سپارد در حفظ و حراست او بکوشد» 
رئیس بهائیان چه در هنگامیکه به بغداد رسید و چه سال‌ها بعد در لوحی خطاب به نیکلاویچ الکساندر دوم امپراتور روسیه، از سفیر روس در تهران جهت کمک‌هایش تشکر کرد. 
همچنین سفرای انگلیس و فرانسه نیز به تصریح منابع بهایی طی دیدارهایی به رئیس بهائیان به وی پیشنهاد دریافت پناهنگی و حمایت دادند. همچنین در دوران اقامت در عراق و استانبول از دولت عثمانی مقرری دریافت می‌داشتند گرچه بعداً از این کار اظهار ندامت کرد.

منابع بهایی همچنین ارتباط گرفتن دولت فرانسه با رهبران بهایی را تأیید می‌کند و از جمله عباس افندی در نامه به ابوالفضل گلپایگانی می‌نویسد:
از طهران چند مکتوب رسید که اولیای سفارت فرانسه اصرار دارند بعضی از مبلغین به صفحات افریق یعنی تونس و جزایر توجه نمایند و از اولیای دولت فرانسه نهایت رعایت خواهد شد تا جماعت آن سامان را تبلیغ نمایند. آنچه در این خصوص فکر شد نفسی که از عهده کار برآید ندیدم.

پیش گویی‌های غلط

توجه به پیش گویی‌های غلط رهبران بابی و بهایی از آنجهت دارای اهمیت است که ایشان خود را پیامبر و برخی همچون بنیان‌گذار بهائیت مدعی آگاهی از ماکان و ما یکون (آنچه پیش از این روی داده و آنچه پس از این روی خوهد داد) می‌دانستند.

پیش گویی‌های غلط شوقی افندی

محمود والانژاد از نویسندگان دوران پهلوی و از همکاران محمد مسعود در نامه سرگشاده به محمد رضا پهلوی می‌نویسد در زمان جنگ جهانی دوم شوقی افندی با مشاهده پیشرفت سریع آلمان‌ها در خاک روسیه و نیز العلمین برای آنکه فرصت از دست نرود لوحی به نفع هیتلر صادر کرد و بهایی‌های ایران که اصل آن‌ها یهودی نبود به اتکا لوح مذکور برای آلمان‌ها تبلیغات می‌کرد و یهودیان بهایی شده در اضطراب و تشویش به سر می‌بردند و لذا پس از اشغال ناجوانمردانه ایران به وسیله قوای روس و انگلیس اولین اولین پارتی ایرانیانی که توسط انگلیس‌ها اسیر و زندانی و به کرمانشاه برده شدند بهایی‌های ایران بودند. پس از آن با شکست هیتلر و پیروزی متفقین، شوقی ناچار شد لوحی دیگر این بار به نفع انگلیس و د زیان آلمان صادر کند.

نقد نقدبهائیت

خصوصیاتی که از حضرت مهدی درکتب اربعه شیعه ونیز صحاح سته اهل سنت موجود است شخص باب هیچ‌یک از ان خصوصیات را نداشته در نتیجه مهدی موعود شیعیان واهل سنت نمی‌باشد و تا زمانی‌که این امر روشن نشود صحبت در خصوص این فرقه (بهائیت)ضرورتی ندارد نهایت اینکه می‌توان گفت مهدی موعود پیروان شیخ احمد احسائی ظهور کرده وربطی به سایر مسلمانان نداردمانند میرزا غلام احمد درپاکستان ومحمد احمددرسودان وجاهای دیگر و