ابراهیم منصفی

تولد

ابراهیم در سال ۱۳۲۴ در بندرعباس متولد شد. پدرش مینابی و مادرش اهل صحرای باغ لار بود که پس از تولد ابراهیم زندگی پایداری نداشتند. منصفی درباره تولد خود می‌گوید «زادهٔ عشق زنی بود به مردی که آوازش او را سحر کرده بود.» پس از جدایی آن دو از هم ابراهیم دوران کودکی و نوجوانی‌اش را با پدربزرگ و مادربزرگ پدری خود گذراند.

نخستین آثار

این شاعر دوره‌ی تحصیل خود را در بندرعباس گذراند. هم‌زمان با تحصیل او در دبیرستان بود که نخستین جرقه‌های او برای دل سپردن به هنر و ادبیات آغاز شد. در این دوره او که الفت با صدا و خواندن را پس از حضور در تعزیهخوانی‌های ماه محرم تجربه کرده بود، جذب گروه‌های تئاتر دانش‌آموزی شد. میل زیاد او به سرودن، او را به چاپ اولین مجموعه شعرش ترغیب کرد. مجموعه‌ای که او با کمک تعدادی از دوستانش با نام «مروارید ساحل» در شمارگان اندک به چاپ رساند. او بعدها از «تعجیل در چاپ این مجموعه اظهار پشیمانی کرد.»

دنیای شاعری، بازیگری و موسیقی

در سال ۱۳۴۷ برای نخستین‌بار مجلات معتبری مانند خوشه و فردوسی شعرهای آزاد او را منتشر کردند.
حضور در سه فیلم کوتاه سینمای آزاد آن سال‌ها به کارگردانی حسن بنی‌هاشمی به عنوان بازیگر و دریافت جایزهٔ اول سینمای آزاد برای فیلم نهنگ که نویسندهٔ آن نیز خود منصفی بود به شهرت او افزود.
او همچنین در زمینه سرودن و موسیقی نیز فعالیت می‌کرد. او که با موسیقی ملت‌های مختلف آشنایی داشت و در این زمینه مطالعات ارزشمندی را انجام داده بود با علاقه‌ای که به موسیقی فلامنکوی اسپانیا و موسیقی هند داشت، آثار محبوبی را در این زمینه خلق کند.
منصفی در عرصهٔ سرودن ترانه‌های بومی با اقبال به سمت ترانه‌هایی که رنگ و بوی اجتماعی داشت در این حوزه تحول اساسی را به وجود آورد، اجرای ساده و بی‌شیله‌پیلهٔ او با آکورد گیتار هنوز مخاطبان فراوانی دارد و نگاه‌های بسیاری را به خود جلب کرده‌است.
در هرمزگان منصفی را با عنوان نیمای هرمزگان می‌شناسند. به واقع منصفی و چند تن از هم‌دوره‌های خود جزو اولین نفراتی بودند که به سرودن شعر نو نیمایی و آزاد در این منطقهٔ جنوبی روی آوردند و زمینهٔ ادامهٔ این جریان ادبی را در این خطه فراهم کردند. او که در شعرهای آزاد خود پیرو بلامنازع احمد شاملوست با تأثیرپذیری از اقلیم و جغرافیای بومی منطقه گاهی به شعر خود تمایزی قابل تشخیص داده‌است.
منصفی زندگی سراسر پرفراز و نشیب داشته و بی‌گمان همین مسئله در شعر او نیز تأثیر عمیقی به جای گذاشته‌است. او که در دوره‌ای از عمر خود به شغل معلمی مشغول بوده‌است به واسطهٔ فراز و فرودهایی که در مسیر زندگی‌اش قرار گرفت این شغل را از دست داد و دههٔ پایانی عمر خود را با مصائب و دشواری‌های فراوانی گذراند. درخشان‌ترین دوره برای خلق آثار قابل تأمل منصفی مربوط به دههٔ چهل می‌شود که وی پس از آن دیگر نتوانست آن شعرهای درخشان را تکرار کند.
او سه بار ازدواج کرد که حاصل دو ازدواج او جدایی زودهنگام بود و در ازدواج سوم صاحب سه دختر و یک پسر به نام بنیامین شد که مرگ بنیامین کوچک در پنج سالگی او را دچار اندوه و مصیبت بی‌پایانی کرد.
منصفی در شب اول تیرماه ۱۳۷۶ در سن پنجاه و دو سالگی در بندرعباس با مرگی خودخواسته به زندگی‌اش پایان داد و در همان‌جا به خاک سپرده شد.
با توجه به برخی کارهای قدیمی ابراهیم منصفی که ردی از آن‌ها روی نوار و صفحه باقی مانده، و با مقایسهٔ این آثار با ترانه‌های دورهٔ پختگی، می‌توان نتیجه گرفت که او هم مثل اکثر هنرمندان شهرستانی، کار خود را با دلبستگی و تکیه به موسیقی محلی آغاز کرده‌است.
بدیهی است که موسیقی‌های قوی، پررنگ و خوش ضرب حاشیهٔ خلیج‌فارس آن قدر جذابیت دارد که هنرمندان سرزمین‌های ساحلی را تمام و کمال شیفتهٔ خود کند.
اما تشخّص ابراهیم منصفی و ارزش استثنایی کار او از نقطه‌ای آغاز می‌شود که وی راه خود را از موسیقی بومی جدا می‌کند. به عبارت دیگر، فردیت توانای او با همین فاصله‌گیری از سنت سنگین محلی است که خود را نشان می‌دهد. بدون شک منصفی هم می‌توانست مثل بسیاری از هنرمندان خوش استعداد بندرعباس، بوشهر یا شوشتر، همان نغمه‌های اجدادی را تکرار، یا اشعار محلی را جمع‌آوری و با تغییراتی بازخوانی کند.
یکی دیگر از هنرمندان و شاعران جنوب، حسن کرمی در مورد آثار باقی‌مانده از ابراهیم منصفی دو صفت به کار برده‌است: «زیبا و حسرت انگیز»...
او در تیرماه پنجاه و دوسالگی خود در سال ۱۳۷۶ در بندرعباس از دنیا رفته و نخستین آلبوم ترانه‌هایش، ده سال پس از مرگش منتشر شده است. با وجود کیفیت نامناسب ضبط‌ها، آثار منصفی در فضای مجازی غیررسمی رد و بدل شده و به تدریج هواداران فراوان یافته‌است.