مریانج

موقعیت

شهر مریانج در 5 کیلومتری غرب شهر همدان و در عرض جغرافیایی 45، 49، 34 و طول جغرافیایی 30، 27، 48 قرار گرفته‌است. در تقسیمات کشوری یکی از شهرهای شهرستان همدان می‌باشد که در مدخل روستاهای سولان، توئیجین، موئیجین و برفجین قرار دارد.

حدود

مریانج از شرق به همدان، از غرب به عراضی پادگان نظامی شهید قهرمان، از جنوب به بخش‌هایی از دامنه سلسله ارتفاعات کوهستان الوند و دره ماوشان(امام زاده کوه) و از شمال به روستاهای ینگجه (انصار الامام)، یکن آباد و شهر بهار محدود است. در تقسیمات کشوری، یکی از دهستان‌های شهرستان همدان به نام الوند کوه غربی به مرکزیت شهر مریانج است که روستاهای سولان، توئیجین، موئیجین، برفجین، انصارالامام، یِکن آباد، اوزانا، حیدره پشت شهر و چشمه قصابان را در بر می‌گیرد.

وسعت و ناهمواری

مریانج با وسعتی در حدود 36 کیلومتر مربع دشتی است نسبتاً کوچک که در پهنه دامنه شمالی الوند واقع شده و رونق اقتصاد کشاورزی آن وابسته به رودخانه@12@ها و جویبار‌هایی است که از دامنه‌های الوند سرچشمه می‌گیرد.
مهمترین آن‌ها رودخانه برفین ( ماوشان / قوری جای یا قرو چای) است که از دامنه‌های شمالی الوند سرچشمه میگیرد.
زمین‌های مریانج از نظر زمین‌شناسی بر روی ورقه تویسرکان قرار دارد که متعلق به دوره هولوسن از دوران کواترنر و سنوزوئیک است. اجزای سازنده اراضی محدوده مریانج دربر گیرنده شن، ریگ، ماسه و سیلیس است.
بر اساس نقشه 1:100000 سازمان زمین‌شناسی کشور هیچ گسل فعالی که موجب زلزله شود در اطراف شهر مریانج وجود ندارد.

آب و هوا

حداکثر مطلق درجه حرارت هوا در این شهر 8/36، و حداقل مطلق آن 6/29- و متوسط حرارت آن 6/9 درجه سانتی گراد است. گرمترین ماه‌های سال با حداکثر درمای 35 درجه سانتی گراد تیر و مرداد است و سردترین ماه‌های سال با میانگین 4/25- درجه سانتی گراد دی و بهمن است.
میزان سالانه بارندگی بیش از 300 میلی لیتر است؛ به طوری که در فروردین ماه حداکثر 95 میلی لیتر، در اردیبهشت 82 میلی لیتر در خرداد 81 میلی لیتر و در بقیه ماه‌های سال به تناسب متغیر است. روزهای یخبندان در مریانج به‌طور میانگین 143 روز می‌باشد.

جمعیت

اولین آمار ثبت شده در خصوص جمعیت مریانج، به سال 1329 برمی گردد. در سال قصبهٔ مریانج بالغ بر 4555 نفر جمعیت داشته و به لحاظ تقسیمات سیاسی به استان کردستان تعلق داشته‌است. در اولین سرشماری نفوس و مسکن (سال 1335) جمعیت این شهر به 4846 نفر افزایش یافت که به نظر می‌رسد در طول این 6 سال 6.4 درصد رشد داشته‌است. محل جغرافیایی مریانج به لحاظ تقسیمات سیاسی از محدوده استان کردستان، خارج و به محدوده سیاسی استان کرمانشاه ملحق گردیده و سرانجام در سال 1345 در محدوده سیاسی استان همدان قرار گرفت. جمعیت شهر مریانج به ترتیب در سرشماری‌های عمومی نفوس و مسکن سال 1345 - 1355 - 1365 - 1375 - 1385 و 1390 به ترتیب 5148 - 5794 - 8242 - 9523 - 9529 و 10207 نفر رسید. در حال حاضر جمعیت شهر مریانج بر اساس آخرین سرشماری سال 1395 بالغ بر 11762 نفر می‌باشد.

اقتصاد و معیشت

اقتصاد شهر مریانج از دیرباز بر کشاورزی و دامداری استوار بوده و در فرهنگ نامه دهخدا این چنین توصیف شده‌است؛ «مریانج . [ م َرْ ن َ ] (اِخ ) (مریایه ) قصبه ای است از دهستان چهار بلوک بخش سیمینه رود شهرستان همدان ، در 6 هزارگزی غرب همدان کنار راه همدان به کرمانشاه، در منطقه ٔ کوهستانی سردسیر واقع و دارای 4555 تن سکنه است. آبش از قنات و رودخانه ٔوفرجین ، محصولش غلات، حبوبات، لبنیات، صیفی، میوه جات و شغل مردمش زراعت و گله داری و صنایع دستی زنان قالیچه و جاجیم بافی است. متجاوز از 200 باب دکان در این قصبه وجود دارد.» (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج 5).
علاوه بر کشاورزی و دامداری و باغداری در دهه‌های اخیر استغال به اموری مثل حمل و نقل، مرغداری، صنایع چوب و مشاغل اداری، نظامی و امور خدماتی رواج یافته‌است. عمده محصولات کشاورزی در این منطقه سیر و سیب زمینی می‌باشد .

پیشینه و تاریخ مریانج

مریانج از میان شهرهای مجاور همدان کمترین مهاجر را پذیرفته‌است. مردمان آن عموماً از طریق کشاورزی، دامداری، مبل سازی و صنایع چوبی و کامیون داری و… امرار معاش می‌نمایند. وجه تسمیه آن دقیقاً مشخص نیست بعضاً مبتنی بر حدس و استنباط‌های شخصی است اما اهالی به آن مرگانه و همدانی‌ها مریانه می‌گویند و در نقشه‌ها و مکاتبات اداری به صورت معرب مریانج استعمال می‌شود. دکتر اذکایی در کتاب مادستان (همدان نامه) بر این باور است که مرگانه از دو جز مرگ + آنه تشکیل شده و مرگ یا مرغ بمعنی چمن می‌باشد و در مجموع یعنی محلی که در آنجا چمن فراوان است.
اگر چه در منابع تاریخی نام و نشان چندانی از مریانج به وضوح دیده نمی‌شود اما وجود شرایط مساعد زیست‌محیطی، آب فراوان، خاک‌های رسوبی حاصلخیز، وجود رودخانه و جویبارهای جاری از دامنه‌های کوهستان الوند و موقعیت جغرافیایی خاص که آنجا را در مدخل دره برفین امامزاده کوه و مسیر راه ارتباطی هگمتانه به کنگاور قرار می‌داده همواره باعث استقرار گروه‌های یکجانشین در آن منطقه بوده‌است. وجود چند تپه باستانی و کشف اتفاقی گورهای تاریخی در حوالی مریانج نشان از قدمت آن در هزارهای پیش از میلاد دارد، امروزه در دره دوستعلی و دو خواهران چندین سنگ نگاره چوپانی دیده می‌شود که حکایت از مسکون بودن منطقه در عصر سنگ می‌نماید.
به نظر می‌رسد اولین سند مکتوبی که در آن نام و نشانی از مریانج به میان آمده مربوط به دو چکامه‌ای است که ابوالوفای همدانی ادیب و شاعر قرن سوم هجری به زبان عربی در زیبایی‌ها و مناظر خاطره انگیز و اماکن دره ماوشان سروده‌است، ابوالوفای همدانی در ابیاتی از آن چکامه به توصیف و تمجید زیبایی‌های طبیعی مریانج می‌پردازد و می‌گوید:
بسفح مرجانه المحسود و ساکنها روض اریض و ما ثم موار و شعب قروذ فیه کل مونقه و فیه للهوا اشجار و انهار
یعنی این که در دامنه مریانه که بر آرمندگانش رشک برند گلزاری نظر گیر و آب زاری هموار است و دره قروه که در آن هر چیز دلپسندی است و در ختان و جویباری فرح‌انگیز در آنجاست.