انصارالله یمن

نام

نام «حوثی» به رهبرشان سید حسین بدرالدین حوثی انتساب دارد که در سال ۲۰۰۴ (میلادی) توسط نیروهای ارتش یمن کشته شد. او در دهه ۱۳۶۰ (خورشیدی) برای آشنایی با اندیشه‌های سید روح‌الله خمینی به قم سفر کرد و به یکی از مریدان وی تبدیل گشت. رهبران "شباب المومنین"، گروهی که انصارالله از دل آن زاده شد نیز با روحانیون شیعه ایرانی روابط نزدیکی داشتند.
یمن ساختاری عشیره‌ای و قبیله‌ای دارد. این ساختار در روابط اجتماعی و تحولات سیاسی آن کشور بسیار تاثیر گذار است. چندین قبیله در یمن وجود دارند که قبیله همدان یکی از آنها است. این قبیله از آغاز اسلام و به ویژه در جایگاه شیعیان یمن، نقش مهمی داشته است. حوثی‌ها یک از خاندان‌های قبلیه همدان یمن هستند.

سیاسی

جنبش حوثی در سال‌های دهه ۱۹۸۰ (میلادی) تشکیل شد. آنان تاکنون برای گرفتن حقوق شیعیان ۶ بار با تهاجم حکومت یمن جنگیده‌اند.
سازمان جوانان مؤمن (الشباب المؤمن) دو گام را پشت سر نهاد. گام تأسیس در ۱۹۸۶ (میلادی) و شکل‌گیری که از سال ۱۹۹۰ (میلادی) و کمی پس از اعلام وحدت دو یمن در برخی از مناطق استان صعده در شمال پایتخت (صنعا) آغاز شد. رفته رفته دامنهٔ فعالیت شباب‌المؤمن از استان صعده به استان‌ها و شهرستان‌های دیگری کشیده شد که صبغهٔ زیدی بودنشان قوی بود. تا اینکه شمار افراد این مرکز در استان صعده به پانزده هزار تن و بنا به اعلام بیانیه‌ای به نام شیعیان اثناعشری یمنی به هجده هزار تن رسید.
شباب‌المؤمن که بعدها به جنبش حوثی معروف شد در سال ۱۹۹۰ به عنوان جنبش یا سازمانی فکری سیاسی و مسلح ابراز وجود کرد. تا پیش از این، فعالیت اولیهٔ این جنبش، محدود به ارائهٔ آموزش‌های دینی و تربیت و کادرسازی می‌شد. مخالفت با وهابیت از محورهای شکل‌گیری انصارالله بود.

مسلحانه

گام دوم، که رویارویی مسلحانه یا سازمان‌دهی مسلحانهٔ علنی معروف به «جامعه الحوثی» است از سال ۲۰۰۴ (میلادی) آغاز شد. این رویارویی با اعتراضاتی به رهبری سید حسین بدرالدین حوثی آغاز شد. علی عبدالله صالح، رئیس‌جمهور یمن در آن هنگام، از حسین بدرالدین حوثی برای گفتگو درباره مشکلات مردم صعده دعوت کرد. اما بدرالدین این دعوت را رد کرد. در پی آن، نیروهای امنیتی به حوثی‌ها حمله کردند و پس از دو ماه او را کشتند. پس از او پدرش، سید بدرالدین حوثی به رهبر معنوی و عبدالملک حوثی (و یحیی حوثی، که هر دو از برادران حسین) به رهبری مسلحانه جنبش رسیدند.
از این هنگام، جماعه حوثی به گروه‌های شبه‌نظامی تبدیل شد که دارای بُعد ایدئولوژیک (مانند سر دادن شعار مرگ بر آمریکا) بودند. این گروه‌های نظامی در ۴ سال، پنج شورش مسلحانه را در برابر ارتش یمن انجام دادند. آغاز این دورهٔ چهار ساله ۱۸ ژوئن ۲۰۰۴ و پایان آن ۱۷ ژوئیه ۲۰۰۸ بود. البته میان هر جنگ و جنگ بعدی، دورهٔ استراحتی فاصله می‌انداخت. دامنهٔ عملیات جنگ پنجم، البته گسترده‌تر بود و به مناطق صعده محدود نشده و به مناطقی کشیده شد که به‌طور سنتی، گرایش زیدی هادوی داشتند. یکی از این مناطق، شهرستان «بنی حشیش» یکی از نزدیک‌ترین شهرها به «صنعا» است. این جنگ به شدت ارتش یمن را به خود مشغول کرد. حتی در سال ٢٠٠٩ (میلادی) عربستان سعودی به آنها حمله نظامی کرد. این درگیری‌ها با امضای یک قرارداد صلح در سال ۲۰۱۰ (میلادی) به پایان رسیدند.

جنگ داخلی یمن

اعتراضاتی که در سال ۲۰۱۱ (میلادی) به رهبری انصارالله و در مخالفت با افزایش قیمت سوخت و گسترش فساد در دولت یمن صورت گرفت باعث شد پای بهار عربی به یمن نیز باز شود. کناره‌گیری علی عبدالله صالح از قدرت به آشفتگی سیاسی در کشور انجامید. گروه‌های بسیاری برای رسیدن به قدرت با یکدیگر رقابت کردند. اما انصارالله یکی از معدود گروه‌هایی بود که تجربه مبارزه مسلحانه هم داشت. آنها شعار خود را خودمختاری محلی، احترام به تنوع جمعیتی یمن و گسترش حقوق دموکراتیک عنوان کردند و با کنش‌های مسلحانه، به غیر از پایگاه اصلی خود، استان صعده، حضور خود را در دیگر استان‌ها مانند استان عمران گسترش دادند. مخالفت آنها با علی عبدالله صالح حمایت برخی از دیگر گروه‌ها از آنان را جلب کرد. انصارالله با کمک آنان توانستند دیگر رقبا و به ویژه سنی‌ها را کنار زده و وارد صنعا شوند.
انصارالله با پیش‌نویس قانون اساسی دولت تازه عبدربه منصور هادی مخالف بودند و با نارضایتی عمومی از تصمیم دولت هادی درباره سوبسیدها، با تحصن نیروهای مسلح کاخ ریاست‌جمهوری و محل زندگی عبدربه منصور هادی را محاصره کردند و خواهان امتیازهای بیشتر شدند. آنها عبدربه منصور هادی را وادار به استعفا کردند. این کار باعث کاهش حمایت گروه‌های سیاسی دیگر از انصارالله شد. از آن هنگام به بعد، انصارالله، مشروعیت خود را از دست داد. زیرا آنها توانایی  سیاسی لازم برای متحد کردن جامعه متکثر یمن را نداشتند. بنابراین ناچار شدند به قوای نظامی خود تکیه کنند.
در ۱۷ بهمن ۱۳۹۳ انصارالله با منحل اعلام کردن پارلمان یمن و تشکیل یک شورای ۵ نفره برای ریاست‌جمهوری به نام "کمیته عالی انقلابی"، قدرت را در این کشور به دست گرفتند. پس از آن عبدربه منصور هادی به عربستان سعودی گریخت. پس از آن، انصارالله در دیگر نقاط یمن مانند عدن و حدیده نیز قدرت گرفتند. قدرت گرفتن انصارالله باعث ورود عربستان (به همراه چند کشور دیگر در یک ائتلاف) به جنگ داخلی یمن در اوایل سال ۲۰۱۵ (میلادی) شد. انصارالله برای مقابله با عربستان با نیروهای علی عبدالله صالح ائتلاف کردند. این همراهی دیری نپایید و به درگیری میان آن دو در سال ۲۰۱۷ (میلادی) منجر شد. چرخش علی عبدالله صالح به سمت عربستان، به کشته شدن او در اواخر سال ۲۰۱۷ انجامید. 
انصارالله در سال‌های جنگ داخلی یمن به غیر از جنگ با ائتلاف به رهبری عربستان، با گروه‌های شبه‌نظامی رقیب در یمن، مانند القاعده و داعش در یمن نیز درگیر بوده‌اند.

فهرست تروریستی

انصارالله یمن هم‌اکنون در فهرست گروه‌های تروریستی عربستان سعودی، امارات متحده عربی و استرالیا قرار دارد. این گروه در لیست تروریستی سازمان ملل متحد، ایالات متحده آمریکا، بریتانیا، فرانسه، روسیه، چین و اتحادیه اروپا قرار نگرفته‌است.

جنگ نیابتی

با وجود حمایت عربستان سعودی و ایران از گروه‌های رقیب در یمن، نمی‌توان درگیری‌های یمن را به جنگ نیابتی ایران و عربستان تقلیل داد. زیرا تاریخ معاصر یمن صحنه کشمکش‌های داخلی و خارجی پیاپی بوده است. خود یمنی‌ها آن قدر اختلاف، درگیری خشونت‌بار و جنگ با هم داشته‌اند که برای راه افتادن جنگ نیازی به مداخله رقیبان خارجی نیست. هرچند رقابت ایران و عربستان برای گسترش نفوذشان در منطقه در آتش جنگ یمن دمیده است.

رابطه با دولت ایران

یمن به طور تاریخی در روابط خارجی ایران اولویت بالایی نداشته و تنها در سال‌های اخیر به یکی از مسایل سیاست خارجی آن تبدیل شده است. شعارهای انصارالله شباهت زیادی با شعارهای سیاسی حکومت ایران دارد. همچنین انقلاب ۱۳۵۷ ایران برای روحانیون زیدی یمن الهام‌بخش بود. مدارک افشا شده در وبگاه ویکی‌لیکس نشان می‌دهند که در درگیری‌های بین سال ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۰ مستندات کافی برای اثبات دخالت ایران در آن درگیری‌ها وجود ندارد.
کمی پس از تسخیر صنعا از سوی انصارالله، هیاتی از مقام‌های حوثی به ایران سفر کردند و اعلام شد که پرواز مستقیمی بین تهران و صنعا برقرار می‌شود.
در آوریل ۲۰۱۵ بیرنادِت میهان سخنگوی شورای امنیت ملی آمریکا گفت: «ارزیابی ما این است که ایران فرماندهی و کنترل حوثی‌های یمن را برعهده ندارد».
کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس ایران را علی‌رغم عدم ارتباط جغرافیایی، به حمایت مالی و نظامی از انصارالله محکوم می‌کنند در حالی که حکومت ایران این اتهام را رد می‌کند.
در آوریل ۲۰۱۶ نیروی دریایی آمریکا اعلام کرد کشتی بزرگ ایرانی حامل اسلحه‌های کلاشنیکف، سلاح‌های دوش‌پرتاب، راکت و نارنجک که در راه یمن بود را متوقف کرده است.
علی عبدالله صالح رئیس‌جمهور پیشین یمن چندی پیش از مرگش با بیان اینکه ایران در یمن حضور ندارد، اعلام کرده بود: ایران ورود در ائتلاف راهبری یمن را با وجود درخواست من رد کرد.
گزارش کارشناسان سازمان نشان می‌دهد ایران با ارسال سلاح و پول و همچنین آموزش نظامی به انصارالله کمک می‌کند. اما ایران و انصارالله این گفته‌ها را رد می‌کنند. حتی در آغاز قدرت‌گیری، انصارالله در مواردی سعی کردند درباره ایران سکوت کنند یا بگویند که با آن فاصله دارند.