فتوای حرمت اهانت به مقدسات اهل‌سنت

فتوای سید علی خامنه‌ای پیرامون حرمت اهانت به نمادهای اهل‌سنت و همسران پیامبر فتوایی است که طی آن این مرجع تقلید شیعه اهانت به مقدسات اهل سنت و عایشه همسر محمد و همچنین اهانت به همسران سایر پیامبران خصوصاً همسران پیامبر اسلام را حرام اعلام کرده‌است. این فتوا در پاسخ به استفتائی از سوی جمعی از علمای شیعه منطقه احساء عربستان سعودی به دنبال اهانت‌های یک روحانی کویتی به نام یاسر الحبیب به عایشه، صادر شد. سؤال‌کنندگان در این استفتاء خواستار ارائه نظر فقهی آیت‌الله خامنه‌ای پیرامون «توهین صریح و بدگویی به عایشه در برخی شبکه‌های ماهواره‌ای و اینترنتی» شده بودند.
خبرگزاری مهر وابسته به سازمان تبلیغات اسلامی اولین رسانه‌ای بود که این فتوا را در بخش عربی خود منتشر کرد.
صدور این فتوا با بازتاب‌ها و واکنش‌هایی در جهان اسلام و نیز رسانه‌های غربی و عربی خصوصاً کشورهای سنی‌نشین منطقه مواجه شد.

پیش‌زمینه

در ۲۸ آگوست ۲۰۱۰ مصادف با ۱۷ رمضان سال ۱۴۳۱ هجری قمری که همزمان با سالروز مرگ عایشه همسر محمد پیامبر اسلام بود، یک روحانی کویتی ساکن لندن اقدام به برگزاری مجلس جشن علنی به مناسبت سالگرد مرگ عایشه در حسینیه خود در لندن نمود و از فراز منبر انتقادات صریح و بی‌پرده‌ای را متوجه این همسر پیامبر اسلام ساخت. او پس از ذکر ادلّه خویش سخن خود را اینگونه به پایان رسانید که «جشن گرفتن به مناسبت هلاک عایشه، ضرورتی دینی است؛ چه این­که روز هلاکت عایشه، پیروزی اسلامی عظیمی به شمار می رود.» سایت وی نیز در این‌باره گزارش داد «لازم به ذکر است که شبکه ماهواره‌ای فدک این جشن مبارک و وقایع آن را پوشش داده و پخش نمود.»
انتشار سخنان یاسر الحبیب دربارهٔ عایشه در فضای مجازی خصوصاً در یوتیوب موجب خشم اهل‌سنت و اعتراضاتی از سوی ایشان و بروز واکنش‌هایی در جهان اسلام خصوصاً کشورهای ‌سنی‌نشین منطقه شد تا جایی که حکومت کویت با برگزاری جلسه‌ای در ۲۰ سپتامبر ۲۰۱۰ پس از متهم کردن او به «اهانت به نمادهای دینی و تلاش برای گسترش فتنه در کویت» از او سلب تابعیت کرد. به دنبال آن جمعی از شیوخ شیعه منطقه احساء عربستان سعودی ضمن انتشار بیانیه‌ای در محکوم‌کردن این اقدامات، اعلام کردند که آنچه توسط یاسر الحبیب انجام گرفته، به معنی خروج از خط مذهب اهل‌بیت و اعتقادات شیعه است. همچنین جمعی از علمای شیعه منطقه احساء عربستان سعودی ضمن طرح استفتائی از آیت‌الله خامنه‌ای خواستار اعلام نظر فقهی وی دربارهٔ «اهانت صریح به ام‌المومنین حضرت عایشه و استفاده از کلمات تحقیرآمیز و توهین نسبت به او» شدند.

استفتاء و فتوا

علمای شیعه منطقه احساء عربستان ضمن طرح استفتاء از آیت‌الله خامنه‌ای، خواستار بیان نظر فقهی ایشان دربارهٔ «اهانت صریح و تحقیر با کلمات ناپسند و زشت نسبت به عایشه همسر پیامبر» شده بودند. در متن این استفتاء پس از بیان مقدمه‌ای دربارهٔ «اوضاع حساس جهان اسلام در شرایط کنونی و بحران رویکردی که به برانگیخته‌شدن فتنه‌ها میان پیروان مذاهب اسلامی می‌انجامد، و عدم رعایت اولویت‌های وحدت میان مسلمانان که منشأ فتنه‌های داخلی در مسائل حساس و سرنوشت‌ساز می‌شود»، این سؤال را مطرح کردند:
نظر شما درباره آنچه در برخی رسانه‌ها از قبیل شبکه‌های ماهواره‌ای و اینترنت توسط برخی منتسبین به علم پیرامون اهانت صریح و تحقیر با استفاده از کلمات ناپسند و زننده نسبت به همسر پیامبر ام‌المومنین عایشه و اتهام‌زنی به او که موجب خدشه‌واردشدن به جایگاه و شرافت همسران پیامبر می‌شود چیست؟ لطفاً نظر فقهی خود را به روشنی بیان فرمایید.
در پاسخ به این استفتاء، آیت‌الله خامنه ای فتوای زیر را صادر نمود:
اهانت به نمادهای برادران اهل سنت، ازجمله اتهام‌زنی به همسر پیامبر اسلام (عایشه) که موجب خدشه‌واردشدن به شرافت او می‌شود، حرام است. این موضوع شامل زنان همه پیامبران و به‌ویژه سیدالانبیاء پیامبر اعظم - حضرت محمد(ص) - می‌شود.