دریا دادور

زندگی

دریا دادور دختر «نسرین ارمگان» از یک خانوادهٔ گیلانی در سال ۱۳۵۰ خورشیدی در مشهد چشم به جهان گشود. تا پنج‌سالگی نزد پدربزرگ و مادربزرگ خود، که اصالتاً گیلانی بودند، زندگی کرد. سپس خانوادهٔ او به تهران کوچ کردند و او در آنجا بزرگ شد. او خودش را هم گیلکی و هم مشهدی می‌داند. از کودکی به آوازخوانی گرایش داشت. مادر او، که هم خواننده بود و هم ترانه‌سرا و کارگردان تئاتر عروسکی، در گرایش دادور به سمت هنر تأثیر زیادی داشت. در کودکی در کنسرت‌های مدرسه شرکت می‌کرد. دادور در مصاحبه‌ای، از «سیمین قدیری» نام می‌برد که آموزگار موسیقی او در مدرسه بود: «معلم آوازمون خانم سیمین قدیری بود که یک روز آمد و با ناراحتی گفت که متأسفانه درس موسیقی قدغن شده و من دارم شما را ترک می‌کنم؛ و حتی من یادم هست که منو بغل کرد و گفت قول بده به من که تو خوانندهٔ خوبی میشی». پس از انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۳۵۷، همهٔ کلاس‌های موسیقی در همهٔ مدارس برچیده شدند و دادور ناچار شد موسیقی را در خانه و نزد مادرش ادامه دهد. او می‌گوید «سعی می‌کردم در هر هفته یک آهنگ بیاموزم، فارسی یا انگلیسی».
دادور از سال ۱۹۹۱ میلادی (۱۳۷۰ خورشیدی) به فرانسه رفت تا نزد پدرش زبان فرانسوی بیاموزد. او متأهل و دارای دو فرزند دختر به نام‌های درتا و دلینا است. در سال ۲۰۰۵ پس از برگزاری یک کنسرت در ونکوور کانادا، دچار سانحهٔ رانندگی شد که در مصاحبه‌ای آن را یکی از تلخ‌ترین خاطراتش شمرده‌است. دادور از سال ۲۰۰۱ میلادی ساکن پاریس است. نام او در فهرست «۱٬۰۰۰ نام درخشان خاورمیانه و دنیای عرب» و همچنین در کتاب «برجسته‌ترین، مهم‌ترین، و قدرتمندترین زنان خاورمیانه و دنیای عرب» آمده‌است.

تحصیلات آکادمیک

تحصیلات آکادمیک او در فرانسه آغاز شد، که در سال ۱۹۹۱ برای دیدار پدرش به آنجا رفته بود. او در مصاحبه‌ای گفته‌است که نخست می‌خواسته در رشتهٔ پزشکی تحصیل کند، اما به پیشنهاد پدر خود از این تصمیم دست می‌کشد. در ۱۸ سالگی، یادگیری موسیقی اپرا را به کمک یک آموزگار پرتغالی به نام «ماریا سارتووا» در تولون آغاز کرد. سپس در شهر تولوز تحصیلات تخصصی خود را ادامه داد. دومین آموزگار او جاسمین مرتورل بود و از آنه فوندویل هم «آخرین معلم اصلی‌اش» برمی‌شمرد. به گفتهٔ خود دادور، در آغاز تحصیلاتش، به کارهای گوناگونی همچون فروش برای یک شرکت فرانسوی وسایل رنگی و هنری پرداخت. در پایان دوران تحصیل خود، آغاز به تدریس و تعلیم آواز کرد. این کارها باعث شد دادور سرمایهٔ خوبی برای آغاز کار حرفه‌ای خود گردآوری کند. دادور تحصیلات خود در زمینهٔ موسیقی را در سال ۲۰۰۰ میلادی در شهر تولوز فرانسه به پایان رسانید. او دارای یک مدرک فوق لیسانس در رشتهٔ هنرهای تجسمی است که آن را در ۱۹۹۷ میلادی دریافت کرده‌است. به گفتهٔ خود او، تحصیل در این رشته به ایجاد خلاقیت در کارهای هنری‌اش کمک کرده‌است. دادور در کلاس‌های آموزشی حرفه‌ای استادان موسیقی از سرتاسر جهان همچون آنا ماریا باندی، گابریل باکر، چارلز برت، روبر دومه، جیل فلدمن حضور داشته‌است.

سبک هنری

صدای دادور در محدودهٔ لیریکو لجرو قرار دارد. دریا دادور ترانه‌ها و سبک‌های ایرانی را با اپرا و شیوه‌های غربی آمیخته و سبک ویژهٔ خود را به وجود آورده‌است. نخستین آشنایی او با سبک اپرا هنگامی رخ داد که در سن ۱۴ سالگی به پاکستان رفته‌بود. سپس هنگامی که در مدرسه‌ای در شهر تولون فرانسه سرگرم یادگیری زبان فرانسه بود، به کمک دست‌اندرکاران مدرسه که در مراسم‌های آوازخوانی بین دانشجویان، صدای دادور را شنیده و آن را پسندیده بودند، به دادور پیشنهاد کردند که وارد کنسرواتوار شود. او در مصاحبه‌ای، سبک آواز خود را لیریکو لجرو برشمرده‌است. همچنین او در مصاحبه‌ای گفته‌است که ترجیح می‌دهد «یک خوانندهٔ اپرا» نامیده نشود و تنها به گفتن واژهٔ خواننده بسنده می‌کند، چرا که بر پایه گفتهٔ خودش، کارهای او آمیخته‌ای از سبک‌های گوناگون است. او به آوازها و ترانه‌های محلی ایرانی و همچنین بازخوانی کردن آثار قدیمی هنرمندان زن ایرانی علاقه‌مند است. دادور کار آهنگ‌سازی و تنظیم ترانه‌هایش را خود بر دوش می‌گیرد و حتی در بازخوانی کارهای دیگر هنرمندان هم آن‌ها را بازچینی کرده و با سبک هنری خود سازگار می‌کند. او در مصاحبه‌ای گفته‌است که تحت تأثیر موسیقی قمرالملوک وزیری، الهه، دلکش و شوشا قرار دارد. دادور در رشتهٔ آواز باروک هم تحصیل کرده و مدتی را به کار در زمینهٔ آهنگ‌های به‌سبک قرون وسطایی گذرانده‌است. او که سبک موسیقی باروک را با موسیقی سنتی ایرانی آمیخته‌است، در این باره گفته‌است که «در ابتدا استادان موسیقی باروک استقبال چندانی از این نوآوری نداشتند و در اوایل دهه ۹۰ میلادی، نظر مثبتی در مورد این ترکیب و ادغام وجود نداشت ولی پس از مدتی شرایط تغییر کرد و با توجه به افزایش مبادلات فرهنگی میان سبک‌ها و و روشهای مختلف، امروزه این پدیده جا افتاده و مقبولیت و محبوبیت خاص خودش را پیدا کرده‌است».
دریا دادور به زبان‌های فارسی، فرانسوی (همچون ترانه‌هایی به همراه باتریس کراموا) و انگلیسی صحبت می‌کند و آهنگ‌های محلی را با بسیاری از زبان‌ها و لهجه‌های مرسوم در ایران همچون کردی و گیلانی می‌خواند. دادور در مصاحبه‌ای در سال ۲۰۱۱ گفت که به ۱۲ زبان گوناگون آواز خوانده‌است است. هنگامی که در مصاحبه‌ای از او پرسیده شد که چگونه توانایی آوازخواندن به این تعداد زبان و لهجه را دارد، دادور پاسخ داد که «چون هنگام تحصیلات‌مان در فن اپرا، مجبوریم که پنج زبان اصلی اپرا یعنی انگلیسی، فرانسه، آلمانی، ایتالیائی و لاتین را یاد بگیریم و به این زبان‌ها آواز بخوانیم، می‌آموزیم که چگونه این زبان‌ها را آنالیز کنیم. در واقع ما [به] این زبان‌ها حرف نمی‌زنیم بلکه یادمی‌گیریم که هر کلمه، جمله و معنای آن را تجزیه و تحلیل کنیم و این که اصلاً شعر چه هدفی برای خواندن دارد و چه پیامی را می‌خواهد برساند؛ بنابراین باید همه این‌ها را آنالیز کنیم. این است که وقتی من این‌جوری این رشته را آموزش می‌بینم، یادمی‌گیرم که چگونه یک سری زبان‌های مختلف دنیا را تمرین کنم. بعد وقتی به من یک آهنگ عبری یا اسپانیولی می‌دادند یا آذری یا کردی، می‌توانستم بدون داشته لهجه بخوانم و الان هم به همین منوال ادامه دارد».
دادور از دو فیلم موزیکال اشک‌ها و لبخندها و بانوی زیبای من به عنوان فیلم‌هایی یاد می‌کند که تأثیر فراوانی بر او گذاشته‌اند. به گفتهٔ او، در سال ۱۲ سالگی می‌توانسته همهٔ ترانه‌های آن فیلم‌ها را به زبان انگلیسی و همچنین فارسی بخواند.
دادور گرایش به خواندن آوازهای مدرن دارد، اما گفته‌است که از آوازها و موسیقی سنتی ایرانی هم الهام می‌گیرد.
دادور در اشعار ترانه‌های خود، هم از شعرهای شعرای معاصر همچون فریدون مشیری، اخوان ثالث، ایرج میرزا و هم از شعرای کلاسیک همانند حافظ بهره می‌برد. دادور آهنگ‌سازی هم انجام می‌دهد و در یکی از مصاحبه‌های خود گفته‌است که دو آهنگ برای شعرهای حافظ و ایرج میرزا نوشته‌است.
او در کارهای خود بیشتر از ساز پیانو بهره می‌گیرد و دلیل گزیدن این ساز را اینگونه برمی‌شمرد که «این ساز باعث خستگی مردم نمی‌شود و گاهی اوقات می‌تواند جایگزینی برای یک ارکستر کامل باشد، گاهی اوقات نقش فقط-ضربی داشته باشد و گاهی اوقات هم نقش هارمونیک یا ملودیک که هر ساز دیگری این ویژگی را ندارد». از دیگر سازهایی که او در کارهای خود بکار برده، ویولون، فلوت، چنگ، دهل و دودوک هستند.

آلبوم‌شناسی

دریا دادور تا کنون دو آلبوم منتشر کرده‌است. کارهای دیگری هم از او در وبگاه رسمی، کانال او در یوتیوب و دیگر سایت‌ها منتشر شده‌است. بازخوانی نخستین سرود ملی ایران توسط او، با پذیرش فراوانی روبرو شد و «ده‌ها هزاربار» در سایت یوتیوب بازدید شده‌است. از دیگر کارهای برجسته او، آهنگ «سطان قلب‌ها» و «کوچه» فریدون مشیری است.
در ۲۶ مرداد ۱۳۹۴، دادور در مصاحبه‌ای از خبر از آماده‌سازی یک آلبوم تازه داد «که بعد از تور سوئد به‌طور زنده ضبط شده‌است» که در آینده منتشر خواهد شد.
آلبوم نخست که زنده در کنسرتی در برلین در سال ۲۰۰۴ ضبط شده‌است، آمیخته‌ای از موسیقی سنتی ایرانی با پیانو و ویولون است. آلبوم دوم هم که سبک کنونی او را می‌سازد، آمیخته‌ای از موسیقی سنتی ایرانی با سبک‌های جاز و بلوز است. این آلبوم در سال ۲۰۰۸ در کنسرتی در تورنتو در جشنواره تیرگان ضبط شده‌است.