اعتراضات جنبش سبز در ۲۵ بهمن ۱۳۸۹

حصر خانگی موسوی و کروبی

در تاریخ ۲۰ بهمن، مهدی کروبی یکی از سران مخالفان دولت در حصر خانگی قرار گرفت و از دیدار با اعضای خانواده خود تا تاریخ ۲۵ بهمن منع شد. این در حالی بود که مأموران در اطراف خانه وی مستقر شده بودند. همچنین میرحسین موسوی در تاریخ ۲۵ بهمن در حصر خانگی قرار گرفت و پلیس کوچه‌ای که منزل وی در آن قرار دارد را مسدود کرده بود، به‌طوری‌که ورود و خروج از آن ناممکن بود و نیز کلیهٔ تلفن‌های خانه وی از جمله تلفن همراه او و همسرش نیز قطع شده بود. به نقل از خبرگزاری کلمه این اقدامات برای جلوگیری از حضور میرحسین موسوی در راهپیمایی همبستگی با مردم تونس و مصر صورت می‌گیرد. هم چنین دیگر حامیان جنبش سبز مانند محمد خاتمی و عبدالله نوری در تاریخ ۲۵ بهمن در حصر خانگی قرار گرفتند.

فیلترینگ کلمه بهمن

بعد از تبلیغات گستردهٔ معترضان، حکومت برای مبارزه تصمیم به فیلترینگ کلمهٔ «بهمن» برای چند روز و پس از آن کلمهٔ ۲۵ بهمن در جستجوگرهای اینترنتی گرفت.

پیامک‌های تهدیدآمیز

به گزارش جرس، برای تعدادی از شهروندان پیام‌های تهدیدآمیزی از وزارت اطلاعات با مضمون «شهروند محترم، طبق اطلاع واصله، جنابعالی تحت تأثیر تبلیغات ضد امنیتی رسانه‌های وابسته به بیگانگان قرار گرفته‌اید، در صورت ارتباط با رسانه‌های خارج از کشور برابر مواد ۴۹۸، ۴۹۹، ۵۰۰، ۵۰۸، ۵۱۴، ۶۰۹، ۶۱۰، ۶۹۸ قانون مجازات اسلامی مجرم شناخته می‌شوید و با شما برخورد قانونی خواهد شد.» ارسال شد.

سفر عبدالله گل به ایران

پپه اسکوبار در روزنامهٔ تایلندی آسیاتایمز نوشت که یکی از دلایل انتخاب این روز برای تظاهرات همبستگی با مصر و تونس حضور عبدالله گل رئیس‌جمهور ترکیه در تهران بود. با توجه به حوادث کشورهای عربی هرگونه سرکوب شدید اعتراضات به اعتبار ایران ضربه سختی می‌زد که این به نفع ترکیه بود. به ویژه با توجه به این که حکومت ایران حوادث مصر را به انقلاب اسلامی تشبیه کرده بود. حتی گفته می‌شد که عبدالله گل از مقامات ایرانی خواسته بود تا در آخرین دقایق مجوز برگزاری راهپیمایی را صادر کنند و مقامات هم در ابتدا پذیرفته بودند اما وزارت کشور سپس آن را تکذیب کرد.

روز تظاهرات

در صبح روز ۲۵ بهمن، اکبر امینی یکی از طرفداران جنبش سبز و از بازداشت شدگان اعتراضات پس از انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۸۸، با در دست داشتن پرچمی سبز و عکس‌های جان باختگان اعتراضات جنبش سبز از جرثقیلی واقع در چهارراه قصر تهران بالا رفته و موجب تجمعات اولیه مردم در تظاهرات ۲۵ بهمن ماه در این محل شد. مأموران امنیتی با آوردن خانواده او به محل و تهدید آنها، او را مجبور به پایین آمدن از بالای جرثقیل کردند. وی گردن خود را با طناب آبی به جرثقیل بسته بود تا در صورت دخالت مأموران به دار آویخته شود. وی پس از پایین آمدن از جرثقیل توسط مأموران امنیتی دستگیر شد.
در تهران ابتدا در ساعات ظهر در میدان امام حسین، خیابان آزادی، خیابان انقلاب، چهار راه ولی عصر، میدان انقلاب، میدان آزادی و چهار راه کالج تجمعاتی صورت گرفت. در ساعات عصر این تجمعات و تظاهرات به مناطق دیگر تهران چون تقاطع نواب صفوی، میدان توحید، بلوار کشاورز، خیابان اسکندری، خیابان کارگر جنوبی، خیابان ۱۶ آذر، خیابان ۱۲ فروردین، چهار راه قصر، میدان هفت تیر، خیابان رودکی، خیابان جمالزاده، هفت حوض، نارمک، خیابان آذربایجان، امیرآباد، عباس‌آباد، میدان ولی عصر، میدان فردوسی، خیابان شادمان و صادقیه نیز کشیده شد. در ساعت‌های اولیه تظاهرات به صورت آرام و پراکنده و بدون درگیری انجام می‌شد. پس از آن با حملهٔ نیروهای پلیس ضد شورش، لباس شخصی‌ها و گارد ویژه با باتوم و گاز اشک‌آور به تظاهرکنندگان، این اعتراضات به خشونت کشیده شد و چندین نفر بازداشت شدند.
تجمع شهر اصفهان در منطقه چهارباغ، سی وسه پل، دروازه دولت، میدان انقلاب و خیابان سپه به صحنه برخورد نیروهای امنیتی و معترضان بدل شده و نیروهای امنیتی چند تن از تجمع‌کنندگان را دستگیر کرده‌اند.
تظاهرات حامیان جنبش سبز در مشهد که ابتدا در دانشگاه فردوسی آغاز شده بود، توسط نیروهای لباس شخصی و حراست دانشگاه مورد حمله واقع شد. در سطح شهر مشهد و برخی میادین و چهارراه‌های اصلی نیروهای امنیتی، انتظامی و یگان ویژه مشهد حضور داشتند و فضای شهر به حکومت نظامی اعلام نشده شبیه بود. در میادین آزادی، فلسطین، احمدآباد و تقی‌آباد و خیابان‌های آزادشهر، معلم، سجاد، راهنمایی، رضا و احمدآباد حضور نیروهای لباس شخصی و انتظامی کاملاً مشهود بود و چندین نفر بازداشت شدند.
همزمان تظاهرات حامیان جنبش سبز در شیراز نیز، با وجود جو شدیداً نظامی و امنیتی با حضور مردم و دانشجویان برگزار شد. در شیراز، در حد فاصل میدان نمازی، دانشکده مهندسی شماره دو در خیابان ملاصدرا، میدان ارم و بلوار دانشجو تراکم جمعیت بسیار زیاد بود و مأموران یگان ویژه پاسداران و لباس شخصی‌ها، شدیداً با هرگونه تحرک و تردد و تجمعی، برخورد می‌کردند.
در رشت نیروهای گارد ویژه با تجمع در مقابل دانشگاه، سعی در جلوگیری از شکل‌گیری تجمعات کردند. بر اساس گزارش شاهدان عینی حاضران در این منطقه برای شکل‌گیری هسته‌های اولیه تجمع تلاش کردند، که این اقدام با سرکوب شدید نیروهای پلیس روبه‌رو شد. در سه راه بادی‌الله واقع در خیابان مطهری رشت تجمعاتی توسط مردم معترض شکل گرفت که موتور سواران بسیجی با حرکت در پیاده‌روها و ضرب و شتم مردم، تجمع را به خشونت کشاندند. اندکی بعد، تعداد زیادی از کارگران شهرداری اقدام به جمع‌آوری سطل‌های زبالهٔ پلاستیکی کل خیابان نمودند. طی درگیری، مأموران بسیجی و یگان ویژهٔ پلیس تعدادی از جوانان را دستگیر کردند.
در شهر بابل نیز بعد از ظهر روز ۲۵ بهمن جمعیت حامیان جنبش سبز و دانشجویان ابتدا به صورت پراکنده روبروی دانشکده صنعتی نوشیروانی بابل تجمع کرده و به دلیل شرایط ویژه، از ساعت حدود پنج و نیم بعد از ظهر از میدان اوقاف- باغ فردوس به سمت مدرس - البته با سکوت کامل- حرکت می‌کردند که در مقابل استادیم ورزشی آزادی با خشونت مأمورین نیروی انتظامی مواجه شدند. همچنین آمده‌است "بعد از حملات خشونت بار مأموران یگان ویژه، موتور سوارهای بسیجی و لباس شخصی‌ها جمعیت پراکنده را تا حتی کوچه‌های دورتر (منتهی به مدرس و جایگاه پمپ گاز) دنبال می‌کردند و مورد ضرب و شتم و بازداشت قرار می‌دادند. این گزارش همچنین خاطرنشان کرد "تا روز ۲۶ بهمن، دست کم ده تن از شهروندان بابلی بازداشت و تعدادی به زندان متی کلای بابل انتقال یافتند."
در کرمان تجمعی در یکی از میادین این شهر شکل گرفت که طی آن ۱۷ نفر بازداشت شدند.
در شهرهای دیگر نظیر خمینی شهر، نجف آباد، یزد، ساری و کرمانشاه نیز در روز ۲۵ بهمن صحنه تجمعات و تظاهرات حامیان جنبش سبز بود.

پوشش خبری

با شروع اعتراضات شبکه‌ها و رسانه‌های خبری زیادی مانند بی‌بی‌سی، سی ان ان، رویترز، فاکس نیوز، رادیوفردا، الجزیره، رسانه سبز ایران، توییتر، فیس بوک، صدای آمریکا و خبرگزاری فرانسه این تظاهرات را پوشش می‌دادند.

قطع و اختلال خدمات مخابرات

در این روز ارتباطات تلفن همراه در ساعات اوج تظاهرات در شهرهای بزرگ ایران مانند تهران، اصفهان و شیراز قطع شد و پارازیت بر روی امواج شبکه‌های ماهواره‌ای افزایش یافت. هم چنین خدمات پیامک و اینترنت با اشکال مواجه شد.

بسته شدن برخی از ایستگاه‌های مترو

با شروع اعتراضات برخی از ایستگاه‌های متروی تهران در بعد از ظهر روز ۲۵ام بهمن تعطیل شد. مدیرعامل شرکت بهره‌برداری مترو تهران علت تعطیلی برخی از ایستگاه‌های مترو را این‌گونه بیان می‌کند:
روز ۲۵ بهمن تک تک ایستگاه‌هایی که بسته شده‌است به دستور مقامات امنیتی و انتظامی بوده و متروی تهران به هیچ‌وجه کار سرخود انجام نداده است.

بازداشت دیپلمات اسپانیایی در تهران

ایگناسیو پرس کامبرا سرکنسول اسپانیا در مقابل نمایندگی دیپلماتیک اسپانیا در تهران که در محل برگزاری تظاهرات قرار داشت، توسط نیروهای انتظامی بازداشت شد و به مدت چهار ساعت در بازداشت به سر برد، وزارت خارجه اسپانیا نیز در واکنش به این بازداشت، مرتضی صفاری نطنزی، سفیر ایران در این کشور را احضار کرده‌است و این عمل را غیرقابل قبول خواند.
هم چنین یکی از کارمندان سفارت ژاپن نیز در این روز دستگیر شد.

کشته‌ها، مجروحین و دستگیرشدگان

در درگیری‌های روز ۲۵ بهمن یک دانشجوی ۲۶ سالهٔ رشتهٔ هنر به‌نام صانع ژاله در خیابان امیر اکرم تهران بر اثر اصابت گلوله کشته شد. منابع خبری معترضان، ژاله را یکی از تظاهرات‌کنندگان معرفی کردند که توسط نیروهای امنیتی کشته شده‌است. وی یکی از هواداران آیت الله منتظری از حامیان جنبش سبز بوده‌است. هم چنین مقالاتی در مجله آزما از مجلات هوادار جنبش سبز می‌نوشته است. در مقابل رسانه‌های حکومتی ادعا کردند که ژاله از اعضای بسیج بوده و توسط «عوامل فتنه‌گر و گروهک مزدور و تروریستی منافقین» به قتل رسیده‌است. احمدرضا رادان نیز با تأیید مرگ یک نفر، از زخمی شدن تعدادی دیگر خبر داد و گفت که ۹ نفر از مجروحان جزو نیروهای امنیتی بوده‌اند.
خبرگزاری فارس، همچنین خبر از کشته شدن فرد دیگری به نام محمد مختاری را در درگیری‌های ۲۵ بهمن داد که بعد از زخمی شدن در بیمارستان در گذشت. این خبرگزاری مسئول تیراندازی این جوان را «عوامل فتنه‌گر و گروهک مزدور و تروریستی منافقین» دانست.
امیرحسین تهرانچی نیز در تظاهرات ۲۵ بهمن ۱۳۸۹ توسط نیروهای امنیتی در تهران بر اثر اصابت گلوله کشته شد.
رامین پرچمی بازیگر فیلم اخراجی‌ها در تظاهرات ۲۵ بهمن نیز دستگیر و بازداشت شد و به زندان اوین منتقل شد.
هم چنین پس از اعتراضات جنبش سبز در ۲۵ بهمن ماه لیستی مرکب از ۱۵۰۰ نام از سوی مسئولان دادسرا خوانده و اعلام شد تمامی بازداشت‌شدگان به زندان اوین منتقل شده‌اند. بازداشت‌شدگان اعتراضات جنبش سبز در ۲۵ بهمن، به دادگاه انقلاب واقع در خیابان معلم انتقال یافته و برای آنان پرونده تشکیل شد. این در حالی است که مأموران یگان ویژه، در ۲۶ بهمن با حمله به خانواده‌های بازداشت‌شدگان در مقابل دادگاه انقلاب، آنان را مورد ضرب و شتم قرار داده‌اند. اعلام نام ۱۵۰۰ تن بازداشتی در حالی است که کمی پیش احمدرضا رادان، فرمانده نیروی انتظامی تهران در مصاحبه‌ای تعداد بازداشت‌شدگان را ۱۵۰ تن اعلام کرده بود.
از جمله این بازداشت شدگان می‌توان به رامتین مقدادی، ابوذر رستمی، علی نبوی، ابوالفضل بابایی، حسین احمدنژاد، فرزانه نجارنژاد، فرشید غواصیه، امیر شیبانی، علی رزاقی، حسین شریف زادگان، امید محدث، صدرالدین بهشتی، سعید یگانه پور، محمد حسین مهیمنی، صالح نقره‌کار، تقی رحمانی، میثم محمدی، شهربانو امانی، ساناز معتضدیان، مصطفی بیات زنجانی، سوسن بیات زنجانی، مصطفی میراحمدی‌زاده، حامد شاملو، محسن برزگر، حسین ضامن ضرابی، علی باقری، و عبداالله ناصری، اشاره کرد.
هم چنین در مراسم تشییع جنازه صانع ژاله در دانشگاه هنر در ۲۷ بهمن ماه درگیری‌هایی بین هواداران جنبش سبز و نیروهای بسیج و لباس شخصی صورت گرفت که چند تن از دانشجویان دانشگاه از جمله کوروش خان محمدی، حسن فتحی زاده، وحید نصرتی، عباس صالحی، عبدالله رنجبر، فراز سرابی و امیر بی‌نظیر بازداشت شدند.
همچنین ده‌ها تن توسط لباس شخصی‌ها به شدت در ناحیه سر و بینی مجروح شدند و بسیاری از ترس دستگیر شدن از رفتن به درمانگاه و بیمارستان خودداری کردند.

بیانیه‌های میرحسین موسوی و مهدی کروبی پس از تظاهرات

میرحسین موسوی و مهدی کروبی رهبران جنبش سبز در ۲۷ بهمن ماه، اقدام به نوشتن بیانیه‌هایی پس از تظاهرات ۲۵ بهمن ۱۳۸۹ کردند. در قسمت‌هایی از بیانیه میر حسین موسوی آمده‌است:
جنبش شکوهمند شما ازدو سو مورد تهاجم قرار گرفته‌است: از یک سو مورد تهاجم اقتدار گرایانی که چشم به پست و مقام و زر و زور در آینده دارند و از سوی دیگر تلاش بیگانگان و موج سواران بین‌المللی برای پی گرفتن مطامع خود بوده‌است که هر دو تلاش کرده‌اند که جنبش را به صهیونیسم و آمریکا و اذناب آنان منتسب کنند.
این در حالی است که افتخار بزرگ جنبش سبز در استقلال و تکیه آن بر نیروی عظیم ملت بوده‌است. جنبش سبز همواره با بیگانگان فاصله داشته.
این همراه کوچک شما ضمن تبریک به مناسبت پایداری خیره‌کننده مردم، شهادت فرزندان عزیز شما ملت سر فراز را تسلیت می‌گویم.
هم چنین مهدی کروبی دیگر رهبر جنبش سبز در قسمت‌هایی از بیانیه خود گفته‌است:
متأسفانه از زمان ارائه این درخواست با سیلی از فحاشی‌ها و دریده گویی‌های روزنامه‌ها و رسانه‌های جیره خوار مواجه شدیم و از همان زمان به منظور جلوگیری از شرکت در راهپیمایی و پیوستن به مردم با قطع تلفن و ارتباطات و همچنین حصر و تخریب منزل مسکونی مان مواجه شدیم. ضمن محکومیت شدید برخوردهای خشن و غیرانسانی و غیر اسلامی هشدار می‌دهیم که تا دیر نشده است پنبه‌ها را از گوش هایتان خارج کنید و صدای مردم را بشنوید. اعمال خشونت‌آمیز و مخالفت و عناد با خواست مردم تا زمانی و جایی می‌تواند به استمرار چنین وضعیتی کمک کند. از سرنوشت دوری حکومت‌ها از مردم عبرت بگیرید.
زندانیان سیاسی را آزاد و دستتان را از گلوی روزنامه‌ها و رسانه‌های مستقل بردارید، به عهد و میثاقی که با نام قانون اساسی با مردم بسته‌اید وفادار باشید.

واکنش‌ها

با توجه به گستردگی این تظاهرات، پیامدهای آن نیز قابل توجه بودند.

اعتراضات جنبش سبز در ۲۵ بهمن ۱۳۹۰

شورای هماهنگی راه سبز امید و فعالان جنبش سبز نظیر اردشیر امیرارجمند، مجتبی واحدی، شیرین عبادی، عیسی سحرخیز، سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی و نمایندگان ادوار مجلس در بهمن ماه ۱۳۹۰ در آستانه سالگرد تظاهرات ۲۵ بهمن ۱۳۸۹، فراخوان‌هایی را منتشر کردند که در آن از معترضان خواسته شد در اعتراض به ادامه حبس خانگی میرحسین موسوی، مهدی کروبی و همسرانشان به خیابان‌ها بیایند. سازمان عفو بین‌الملل و شورای ملی سوریه نیز از تظاهرات ۲۵ بهمن ۱۳۹۰، حمایت کردند. از چند روز پیش از ۲۵ بهمن ۱۳۹۰، اختلالاتی در سیستم اینترنت و دسترسی به‌ای میل‌ها به وجود آمد. محسنی اژه‌ای، دادستان کل کشور، پیش از این تظاهرات گفت: «خرید مردم را می‌گویند راهپیمایی است.» محسن رضایی، دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام، نیز دربارهٔ این راهپیمایی گفت: «مردم ایران اسلامی به سادگی اجازه نخواهد داد افراد یا گروه‌ها دستاوردهای انقلاب را تخریب کنند.»
در روز ۲۵ بهمن ۱۳۹۰، در شهرهای مختلف ایران نظیر تهران، شیراز، اهواز، کرمان، مشهد، کرمانشاه و اصفهان با وجود جو شدید امنیتی و حضور گسترده نیروهای انتظامی، لباس شخصی و یگان ویژه ناجا، تجمعات و درگیری‌هایی بین معترضان و نیروهای امنیتی صورت گرفت و معترضان زیادی (حداقل ۴۰۰ نفر) در این روز بازداشت شدند. مراسم سالگرد ۲۵ بهمن در کشورهای بریتانیا، آمریکا، کانادا، ایتالیا و فرانسه نیز برگزار شد.
پس از این اعتراضات، ۱۰ نفر از بازداشت شدگان تجمع اعتراضی روز ۲۵ بهمن ۱۳۹۰ در زندان اوین در اعتراض به وضعیت خود دست به اعتصاب غذا زدند.