Λίμα

Ιστορία

Την προκολομβιανή περίοδο η περιοχή που σήμερα βρίσκεται η πόλη κατοικούνταν από ιθαγενείς φυλές που τον 15ο αιώνα ενσωματώθηκαν στην Αυτοκρατορία των Ίνκα. Το 1532 μια ομάδα Ισπανών κονκισταδόρ με επικεφαλής τον Φρανσίσκο Πιζάρο νίκησε τον αυτοκράτορα των Ινκα Αταxουάλπα και πήρε τον έλεγχο της αυτοκρατορίας. Ο Πιζάρο που είχε ορισθεί από το ισπανικό στέμμα κυβερνήτης όλων των εκτάσεων που κατακτούσε, επέλεξε την κοιλάδα Rimac για να ιδρύσει την πρωτεύουσα του στις 18 Ιανουαρίου 1535 με την ονομασία Ciudad de los Reyes (Πόλη των Βασιλέων). Τον Αύγουστο του 1536 επαναστατημένοι Ίνκα με αρχηγό τον Μάνκο Ίνκα πολιόρκησαν την πόλη αλλά ηττήθηκαν από τους Ισπανούς και τους ιθαγενείς συμμάχους τους.
Η Λίμα έγινε σημαντική πόλη όταν ορίσθηκε πρωτεύουσα της Αντιβασιλείας του Περού και έδρα του Audiencia Real το 1543.  Κατά την διάρκεια του επόμενου αιώνα η πόλη άνθισε όντας το κέντρο ενός εκτεταμένου εμπορικού κέντρου που ένωνε την Αντιβασιλεία του Περού με την υπόλοιπη Αμερική, την Ευρώπη και την Άπω Ανατολή. Η απειλή των πειρατών και των κουρσάρων στον Ειρηνικό Ωκεανό οδήγησε στην κατασκευή τειχών στα 1684-87. Το 1687 έγινε μεγάλος σεισμός που κατέστρεψε τα περισσότερα κτήρια της πόλης και σηματοδότησε σημείο καμπής στην ιστορία της πόλης διότι συνέπεσε με ύφεση στο εμπόριο και οικονομική άνοδο άλλων πόλεων, όπως το Μπουένος Άιρες.
Το 1746 μεγάλος σεισμός προκάλεσε σημαντικές καταστροφές και οδήγησε σε ένα εκτεταμένο πρόγραμμα ανοικοδόμησης υπό την επίβλεψη του αντιβασιλέα José Antonio Manso de Velasco. Στο δεύτερο μισό του 18ου αιώνα, ιδέες του Διαφωτισμού σχετικά με την δημόσια υγεία και τον κοινωνικό έλεγχο διαμόρφωσαν την ανάπτυξη της πόλης. Εκείνη την περίοδο οι Βουρβονικές Μεταρρυθμίσεις έπληξαν την οικονομία της πόλης που απώλλεσε το μονοπώλιο του υπερπόντιου εμπορίου καθώς και τον έλεγχο της πολύ σημαντικής σε ορυκτά περιοχής του Άνω Περού. Η οικονομική συρρίκνωση έκανε την τοπική ελίτ εξαρτώμενη από το στέμμα και την εκκλησία και κατά συνέπια απρόθυμη να επιδιώξει ανεξαρτησία.
Το 1820 συνδυασμένη δύναμη Χιλιανών και Αργεντίνων πατριωτών με επικεφαλής τον στρατηγό Χοσέ ντε Σαν Μαρτίν αποβιβάστηκε νοτίως της Λίμα, χωρίς να της επιτεθεί. Αντιμέτωπος με ναυτικό αφοπλισμό και την δράση ανταρτών στην ενδοχώρα, ο αντιβασιλέας José de la Serna e Hinojosa την εγκατέλειψε τον Ιούλιο του 1821 προκειμένου να σώσει τον βασιλικό στρατό. Φοβούμενο γενική εξέγερση, την οποία δεν είχε μέσα να καταστείλει, το δημοτικό συμβούλιο κάλεσε τον Σαν Μαρτίν να εισέλθει στην πόλη και υπέγραψε Διακήρυξη Ανεξαρτησίας κατόπιν απαίτησης του. Αυτό δεν ήταν το τέλος της σύρραξης, με την πόλη να αλλάζει χέρια πολλές φορές μέσα στα επόμενα δύο χρόνια.
Μετά την ανεξαρτησία, η Λίμα έγινε πρωτεύουσα της Δημοκρατίας του Περού όμως η οικονομική ύφεση και οι πολιτικές αναταραχές εμπόδισαν την αστική ανάπτυξη. Η κατάσταση άλλαξε στα 1850 όταν η αύξηση των δημόσιων και των ιδιωτικών εσόδων από την εξαγωγή γκουανό οδήγησαν στην ραγδαία ανάπτυξη της πόλης. Την ίδια περίοδο διευρύνθηκε το χάσμα ανάμεσα στους πλούσιους και τους φτωχούς, αυξάνοντας τις κοινωνικές εντάσεις. Κατά την διάρκεια του Πολέμου του Ειρηνικού (1879-1883) χιλιανά στρατεύματα κατέλαβαν την πόλη και λεηλάτησαν τα μουσεία, τις βιβλιοθήκες και τα εκπαιδευτικά ιδρύματά της. Την ίδια περίοδο ο όχλος επιτίθονταν και λεηλατούσε τις περιουσίες των εύπορων και των ασιατικής καταγωγής κατοίκων. Μετά τον πόλεμο, η πόλη μπήκε σε περίοδο ανανέωσης και επέκτασης που κράτησε μέχρι την δεκαετία του 1920. Εκείνη την περίοδο η ρυμοτομία της άλλαξε με την κατασκευή μεγάλων λεωφόρων που την ένωναν με τις γειτονικές πόλεις.
Στις 24 Μαΐου 1940, ισχυρός σεισμός κατέστρεψε το μεγαλύτερο μέρος της πόλης. Η δεκαετία του 1940 ήταν επίσης η αρχή ταχύτατης ανάπτυξης και αστικοποίησης καθώς μεγάλο μέρος του αγροτικού πληθυσμού των Άνδεων μετανάστευσε στην πόλη που είχε καλύτερες προοπτικές εύρεσης εργασίας και εκπαίδευσης. Ο πληθυσμός που έφτανε τις 600 χιλιάδες το 1940 έφτασε τα 1,6 εκατομμύρια το 1960 και τα 4,8 εκατομμύρια το 1980.

Εθνική Κυβέρνηση

Η Λίμα είναι πρωτεύουσα της Δημοκρατίας του Περού καθώς και της ομώνυμης επαρχίας. Είναι έδρα των τριών κλάδων της κυβέρνησης της χώρας. Έδρα της εκτελεστικής εξουσίας είναι το Κυβερνητικό Παλάτι που βρίσκεται στην Plaza Mayor. Έδρα της νομοθετικής εξουσίας, δηλαδή του εθνικού κογκρέσου, αποτελεί το Palacio Legislativo del Perú. Το Palacio de Justicia είναι η έδρα του ανωτάτου δικαστηρίου της χώρας. Όλα τα υπουργεία, όπως και πολλοί σημαντικοί περιφερειακοί και διεθνείς οργανισμοί, επίσης βρίσκονται στην Λίμα.

Τοπική κυβέρνηση

Η πόλη ταυτίζεται περίπου με την επαρχία της Λίμα, που υποδιαιρείται δε 43 διοικητικές περιοχές. Ο Μητροπολιτικός Δήμος είναι η ανώτερη αρχή ολόκληρης της πόλης, αλλά οι άλλες περιοχές έχουν την δική της τοπική κυβέρνηση διότι δεν ανοίκουν σε κάποια από τις 25 περιφέρειες του Περού.

Αρχιτεκτονική

Η αρχιτεκτονική της πόλης είναι μείγμα διάφορων στυλ. Υπάρχουν δείγματα πρώιμης αποικιακής αρχιτεκτονικής, όπως το μοναστήρι του Αγίου Φραγκίσκου, ο Καθεδρικός Ναός και το Παλάτι Torre Taggle. Αυτά τα κτήρια είναι κατά κύριο λόγο επιρρεασμένα από την τεχνοτροπία του ισπανικού μπαρόκ του ισπανικού νεοκλασικισμού και του ισπανικού αποικιακού στυλ. Μετά την ανεξαρτητοποίηση της χώρας, έγινε στροφή στον νεοκλασικισμό και την Αρ Νουβώ. Πολλές από τις κατασκευές έχουν επιδράσεις από ρεύματα της γαλλικής αρχιτεκτονικής. Πολλά σημαντικά κυβερνητικά κτήρια κατασκευάστηκαν εκείνη την περίοδο.
Την δεκαετία του 1960, περίοδο της χούντας του Χουάν Βελάσκο Αλβαράντο, εμφανίστηκαν κτήρια με αυστηρές, μπουταλιστικές γραμμές, όπως το Μουσείο του Έθνους και το Υπουργείο Αμύνης. Στις αρχές του 21ου αιώνα υπάρχουν στην πόλη ουρανοξύστες, ειδικά στο οικονομικό κέντρο της..
Τα μεγαλύτερα πάρκα της πόλης βρίσκονται κοντά στο ιστορικό κέντρο της. Στο Parque de la Reserva βρίσκεται το μεγαλύτερο σύμπλεγμα σιντριβανιών στον κόσμο. Υπάρχουν μεγάλα πάρκα και εκτός του κέντρου.

Πολιτισμός

Η Λίμα είναι χωνευτήρι διάφορων πολιτισμών εξ αιτίας της αποικιοκρατίας, της μετανάστευσης και της κουλτούρας των ιθαγενών. Έχει δεχθεί ισχυρές επιρροές από τους Ευρωπαίους, τους Ασιάτες, τους Αφρικανούς και τους Ινδιάνους. Το ιστορικό κέντρο της πόλης έχει χαρακτηριστεί Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς από την Ουνέσκο το 1988.

Μουσεία

Στην πόλη συγκεντρώνονται πολλά από τα σημαντικότερα μουσεία της χώρας, με σπουδαιότερα το Εθνικό Μουσείο Αρχαιολογίας, Ανθρωπολογίας και Ιστορίας του Περού (Museo Nacional de Arqueología, Antropología e Historia del Perú), το Μουσείο Καλών Τεχνών, το Μουσείο Pedro de Osma, το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας, το Μουσείο του Έθνους, το Μουσείο Ιταλικής Τέχνης, το Μουσείο Larco και το Μουσείο του Χρυσού.

Εκπαίδευση

Η Λίμα είναι έδρα του παλαιότερου ανώτατου εκπαιδευτικού ιδρύματος του Νέου Κόσμου, του πανεπιστημίου Σαν Μάρκος που ιδρύθηκε το 1551. Έδρα πανεπιστημίων σχολίων και άλλων εκπαιδευτικών θεσμών, η πόλη έχει την μεγαλύτερη συγκέντρωση τέτοιων ιδρυμάτων σε ολόκληρη την ήπειρο. Το Πανεπιστήμιο San Marcos είναι το παλαιότερο που βρίσκεται συνεχώς εν ενεργεία στην Αμερική.
Το Universidad Nacional de Ingeniería (UNI), που ιδρύθηκε το 1876 από τον Πολωνό μηχανικό Eduardo de Habich, είναι η σημαντικότερη πολυτεχνική σχολή της χώρας. Υπάρχουν και άλλα σημαντικά πανεπιστημιακά ιδρύματα, όπως το Universidad Nacional Federico Villarrea, το Universidad Nacional Agraria La Molina και το Universidad Nacional del Callao.
Το Καθολικό Πανεπιστήμιο του Περού (ισπανικά: Pontificia Universidad Católica del Perú, PUCP), που ιδρύθηκε το 1917, είναι το παλαιότερο ιδιωτικό πανεπιστήμιο. Άλλα σημαντικά ιδιωτικά πανεπιστημιακά ιδρύματα είναι τα Universidad de Lima, Universidad de San Martín de Porres, Universidad Peruana Cayetano Heredia, Universidad Cientifica del Sur, Universidad San Ignacio de Loyola, Universidad Peruana de Ciencias Aplicadas, Universidad Privada San Juan Bautista και Universidad Ricardo Palma.

Αεροδρόμια

Η Λίμα εξυπηρετείται από το Διεθνές Αεροδρόμιο Jorge Chávez, που βρίσκεται στο Callao. Είναι το μεγαλύτερο της χώρας και έχει επίσης την μεγαλύτερη κίνηση, τόσο στις εσωτερικές όσο και στις εξωτερικές πτήσεις. Είναι πολύ σημαντικός κόμβος του δικτύου αερογραμμών της Λατινικής Αμερικής και το τέταρτο μεγαλύτερο της υποηπείρου. Στην Λίμα βρίσκονται πέντε ακόμα αεροδρόμια..

Λιμένες

Η πόλη βρίσκεται κοντά στο λιμάνι του Καγιάο, που είναι το μεγαλύτερο της χώρας και ένα από τα μεγαλύτερα της Λατινικής Αμερικής, και λειτουργεί σαν το βασικό λιμάνι της ευρύτερης μητροπολιτικής περιοχής. Υπάρχει και ο μικρότερος λιμένας του Lurín που εξυπηρετεί κυρίως δεξαμενόπλοια.