Βουχέτιο

Ετυμολογία

Το όνομα Βουχέτιον ή Βουχετός ή Βουχαίτιον ή Βουχαιτός (κατά τον Πολύβιo) ή Βουχετάς (κατά τον Σουίδα), προέρχεται σύμφωνα με την παράδοση που τη σημειώνει ο Φιλόχορος, από το γεγονός ότι η Θέμις «επί βοός οχουμένη» ήρθε κατά τον κατακλυσμό του Δευκαλίωνα να μείνει εδώ. Η θεά λατρευόταν στην πόλη αυτή. Κατά μια άλλη άποψη, το όνομα Βουχέτιον, αποτελεί γλωσσική μετεξέλιξη του Βούχετα (τα) και προέρχεται μάλλον από το βους (=βόδι) και οχετός (= αυλάκι, υπόνομος, οχώ = φέρω).
Για το όνομα Ρωγοί, έχει υποστηριχθεί ότι προέρχεται  από την λέξη «αρωγή». Τουλάχιστον αυτή την εξήγηση δίνουν για την ονομασία των Ρωγών οι Π. Αραβαντινός και Σεραφείμ Βυζάντιος, τ. μητροπολίτης Άρτας. Επειδή τα μεσαιωνικά χρόνια υπήρχαν επιδρομές των Σλάβων και Βουλγάρων στην περιοχή του σημερινού Νομού Πρέβεζας, οι οποίοι κατέστρεφαν, έκαιγαν και λεηλατούσαν, αυτή η νέα πόλη πρόσφερε άσυλο και αρωγή στους πρόσφυγες.

Τοποθεσία της αρχαίας πόλης

Η γεωγραφική θέση του Βουχετίου αποτέλεσε πεδίο αντιπαράθεσης αρκετών συγγραφέων.Ο Στράβων στα Γεωγραφικά γράφει: «Εγγύς της Κιχύρου πολίχνην Βουχέτιον Κασσωπαίων μικρόν υπέρ της θαλάσσης όν και Ελάτρια και Πανδοσία και Βατία εν μεσογαία καθήκει δε αυτών η χώρα μέχρι του κόλπου», δηλαδή το τοποθετεί κοντά στην Κίχυρο, αλλά αυτό είναι ασαφές. Ο Δημοσθένης στο έργο του «Περί Αλοννήσου» αναφέρει το Βουχέτιον, χωρίς να το προσδιορίζει γεωγραφικά. Ο Άγγλος Φίλιπσον, ο Γερμανός Bursian και ο Έλληνας Αραβαντινός εκτιμούσαν ότι το Βουχέτιον βρίσκεται κάπου μεταξύ περιοχής Λούτσας και Καστροσυκιάς Πρέβεζας. Ο Αθανάσιος Σταγειρίτης τοποθετεί το Βουχέτιον στην Κασσωπαία χώρα γενικώς και ασαφώς. Ο Γάλλος Πουκεβίλ αδιαφορεί παντελώς για τον Στράβωνα και τοποθετεί το Βουχέτιον εντελώς αυθαίρετα και λανθασμένα κοντά στο Μαργαρίτι Θεσπρωτίας. Τελικά μόνο ο Νίκολας Χάμοντ τοποθέτησε σωστά το Βουχέτιον στο ίδιο σημείο που βρίσκεται η ακρόπολη των Ρωγών, στη Νέα Κερασούντα Πρέβεζας. Σημειώνεται ότι στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών, σε χάρτη που παρουσιάζει τον Ελλαδικό χώρο στα αρχαία χρόνια, 8ος-6ος αιώνας πΧ, αλλά και σε σχολικά βιβλία ιστορίας, η θέση της ακρόπολης Βουχέτιον παρουσιάζεται λανθασμένα με το όνομα Βούχετα, παραλιακώς και βορείως του νομού Πρέβεζας, προφανώς στην περιοχή της ακρόπολης Πανδοσία (Καστρί Φαναρίου), ενώ η σωστή θέση είναι κοντά στο χωριό Νέα Κερασούντα Πρέβεζας και συνεπώς νοτιοανατολικά, πλησίον του Αμβρακικού κόλπου.

Φρούριο Ρωγών

Ο όρος Ρωγοί είναι μεσαιωνικός. Κατά την περίοδο του Δεσποτάτου της Ηπείρου (13ος-14ος αι.), έγινε η τελευταία ανοικοδόμηση και το κάστρο πήρε τη σημερινή του μορφή. 
Οι Ρωγοί κατά τον 14ο αιώνα ήταν μια από τις πιο ακμάζουσες πόλεις του Δεσποτάτου της Ηπείρου. Τον ίδιο αυτόν αιώνα κυριεύθηκε από τους Σέρβους, που επωφελήθηκαν από την εμφύλια διαμάχη ανάμεσα στους δύο αυτοκράτορες του Βυζαντίου, τον Ιωάννη Ε΄ Παλαιολόγο και τον Ιωάννη ΣΤ΄ Καντακουζηνό. Οι Ρωγοί δεν έμειναν για πολύ στα χέρια των Σέρβων γιατί κυριεύθηκαν από τους Αλβανούς, που όμως κατάφερε και εξεδίωξε ο Δεσπότης της Ηπείρου Ιωάννης ο Γ΄. Εκκλησιαατικά, την περίοδο αυτοί οι Ρωγοί υπάγονταν στην επισκοπή Κοζύλης, μαζί με τη μονή Κοζύλης όπου είχε αποσυρθεί ο επίσκοπος Ναυπάκτου, Ιωάννης Απόκαυκος.
Το 1449 το κάστρο το κατέλαβαν οι Οθωμανοί Τούρκοι, όπως και όλη την Ήπειρο. 
Για το Φρούριο του Βουχετίου και των Ρωγών μιλάει στις «Επιστολές» του, αλλά και στις γραπτές «Αναμνήσεις» του ο Κυριακός ο Αγκωνίτης, ο περιηγητής που επισκέφθηκε την Ήπειρο στις αρχές του 15ου αιώνα και που κατόρθωνε να μεταμφιέζεται σε ελάχιστο χρόνο από Έλληνα σε Τούρκο για να κυκλοφορεί ελεύθερα. Αυτός, λοιπόν, στο  βιβλίο του γράφει ότι ήρθε εδώ και είδε -μέσα στο φρούριο και την πόλη- «έναν ναό περίφημο του Ευαγγελιστή Λουκά πού βρίσκεται σε πανάρχαιο τόπο» και «περιείχε διάφορα άγια λείψανα» (όπως πχ την κάρα της Αγίας Άννας και ένα πόδι του Χρυσόστομου). Ακόμη ο μεσαιωνικός περιηγητής αναφέρει ότι είδε και τό λείψανο του Ευαγγελιστή Λουκά μέσα στη μητροπολιτική εκκλησία. Σήμερα το λείψανο του Ευαγγελιστή βρίσκεται στην πόλη Σμεντέροβο της Σερβίας, από τις 12 Ιανουαρίου 1453. 
Σημαντικά ιστορικό πρόσωπο των Ρωγών είναι ο Επίσκοπος των Ρωγών Ιωσήφ, ο οποίος στην έξοδο του Μεσολογγίου, το 1826, ανατινάχθηκε στον αέρα κλεισμένος στον ανεμόμυλο και βρήκε ηρωικό θάνατο. Σχετική μαρμάρινη πινακίδα υπάρχει στον πρόσφατα αναπαλαιωμένο Ναό της Κοίμησης Θεοτόκου στο Φρούριο των Ρωγών.

Πρόσβαση

Βρίσκεται στο Δημοτικό Διαμέρισμα Νέα Κερασούντα του Δήμου Ζηρού Νομού Πρέβεζας. Ήδη η ΙΒ΄ Εφορεία Αρχαιοτήτων έχει κάνει αρκετές εργασίες καθαρισμού και συντήρησης τειχών και σε λίθινες τοξωτές πύλες όπως και πλήρη αναπαλαίωση στο Ναό της Κοίμησης Θεοτόκου εντός της Καστρόπολης. Σημαντική είναι η κεντρική πύλη μεγάλους ογκόλιθους. Σε αρκετούς τοίχους διατηρούνται οι δοκοθήκες στήριξης των δοκαριών δεύτερου πατώματος (διώροφες κατασκευές). Πριν από τις αποξηράνσεις του έτους 1950, οι γύρω βάλτοι και ο ποταμός αποτελούσαν φυσικό οχύρωμα. Η είσοδος στην ακρόπολη είναι ελεύθερη.

Αρχαιολογικές παρεμβάσεις

Στην περιοχή του Αρχαίου Βουχετίου και της Καστρόπολης των Ρωγών δεν έχουν γίνει αρχαιολογικές ανασκαφές αλλά από το 1978 έως το 1980 έχουν γίνει εργασίες στερέωσης σε διάφορα τμήματα του τείχους της αρχαίας και μεσαιωνικής ακρόπολης. Η είσοδος είναι ελεύθερη για το κοινό. Τέλος, το έτος 2005 και 2006 έγιναν πολλές εργασίες καθαρισμού, στήριξης και αναπαλαίωσης τειχών και του Ναού Κοίμησης Θεοτόκου εντός του Κάστρου από την ΙΒ΄ Εφορεία Αρχαιοτήτων Ιωαννίνων.