Φότζα

Αρχαιότητα

Υπάρχουν πολλές ερμηνείες σχετικά με την προέλευση του ονόματος "Φότζα", σύμφωνα με μία εκδοχή προέρχεται από το Λατινική "Φόβεα" που ερμηνεύεται σαν "εσοχή" επειδή η περιοχή είχε πολλές εσοχές για να αποθηκεύεται το σιτάρι. Το όνομα ίσως να το έδωσαν στην πόλη έποικοι από την Ελληνική πόλη Φώκαια. Η πιθανότερη εκδοχή είναι ότι προέρχεται από μία μεσαιωνική λέξη για την φωτιά, αγρότες στις αρχές του 11ου αιώνα ανακάλυψαν στα χωράφια μία εικόνα που απεικόνιζε την Παναγία ανάμεσα σε τρεις φλόγες. Η περιοχή κατοικήθηκε από την Νεολιθική εποχή, οι Έλληνες ίδρυσαν αργότερα μία αποικία που ονομαζόταν Άρποι.

Μεσαίωνας

Το πρώτο έγγραφο για την ύπαρξη της σύγχρονης πόλης υπάρχει το 1000 μ.χ. την εποχή που είχε ιδρύσει η Βυζαντινή αυτοκρατορία το ομώνυμο Καπετανάτο στην Απουλία. Η περιοχή ήταν ελώδης και ανθυγιεινή, ο Ροβέρτος Γυισκάρδος έκανε αποστράγγιση των νερών με αποτέλεσμα να ξεκινήσει η οικονομική και κοινωνική της ανάπτυξη, την τελευταία εικοσαετία του 11ου αιώνα κυβερνήθηκε από τον Ερρίκο, κόμη του Μόντε Σαν Άντζελο. Ο Γουλιέλμος Β΄ της Σικελίας έκτισε τον 12ο αιώνα τον Καθεδρικό ναό της Φότζα και ενίσχυσε σημαντικά τον οικισμό. Ο Φρειδερίκος Β΄ Χοενστάουφεν έκτισε στην Φότζα ανάκτορα (1223) στα οποία διέμενε. Η πόλη είχε επίσης μία μεγάλη αυλή και ένα Στάδιο στο οποίο σύχναζαν σημαντικές προσωπικότητες όπως ο μαθηματικός Μίχαελ Σκοτ (1175 - 1232), υπάρχουν ελάχιστα υπολείμματα από το Στάδιο στις μέρες μας. 
Ο Αλφόνσος Ε΄ της Αραγωνίας έκτισε ένα ανάκτορο με στόχο να φορολογήσει τους αγρότες στην περιοχή, από τότε άρχισε ξανά η παρακμή της Φότζα, οι αγρότες την εγκατέλειψαν και έγινε ξανά ελώδης. Ακολούθησαν μία σειρά από μεγάλοι σεισμοί (1456, 1534, 1627, 1731), ο σεισμός του 1731 ισοπέδωσε το ένα τρίτο της πόλης. Ο Οίκος των Βουρβόνων πήρε μία σειρά από μέτρα για την ανάπτυξη της περιοχής και την γεωργική πρόοδο, ο οικισμός δημιουργήθηκε ξανά.
Τον 19ο αιώνα ιδρύθηκε στην Φότζα σιδηροδρομικός σταθμός και πολλά δημόσια κτίρια, οι κάτοικοι αντιστάθηκαν σκληρά στην Ιταλική Ενοποίηση (1861). Από το 1865 παρατηρήθηκε στροφή στην οικονομία της περιοχής, η γεωργική παραγωγή διαδέχθηκε την εκτροφή προβάτων.

Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος

Όταν ξέσπασε ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος η Φότζα βομβαρδίστηκε σκληρά από τις Συμμαχικές αεροπορικές δυνάμεις για τα σημαντικά αεροδρόμια και τα ναυπηγεία της. Η πόλη καταλήφθηκε από τα Γερμανικά στρατεύματα (8 Σεπτεμβρίου 1943), ακολούθησαν πολλές μάχες με την επίθεση των Συμμάχων στην Ιταλία και τα Γερμανικά στρατεύματα εγκατέλειψαν την πόλη. Ο Βρετανός στρατηγός Μπέρναρντ Μοντγκόμερυ με στόχο να αδειάσει τους λόφους γύρω από την πόλη από τους Γερμανούς έστειλε το 13ο Στρατιωτικό Σώμα πέρα από την Φότζα, την 78η Μεραρχία κατά μήκος των ακτών και την 1η Καναδική Μεραρχία στο εσωτερικό μέσω των βουνών.
Οι Βρετανοί ξεκίνησαν με έδρα την Φότζα την "Επιχείρηση Ντέβον" με αποτέλεσμα να διώξουν τις Ναζιστικές δυνάμεις από το Τέρμολι.
Η έλλειψη υδάτινων πόρων λύθηκε με την κατασκευή υδραγωγείου (1924) και η Φότζα έγινε σημαντικός σταθμός ανάμεσα στον βορρά και τον νότο της Ιταλικής χερσονήσου. Η Φότζα δέχτηκε το Χρυσό Μετάλλιο Πολέμου (1959, 2006) για την στρατιωτική της προσφορά στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Στην Αμερικάνικη τηλεοπτική σειρά "Όλοι στην Οικογένεια" παρουσιάζεται ο φανταστικός χαρακτήρας Άρτσι Μπάνκερ που υπηρέτησε τις Αμερικάνικες δυνάμεις του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στην Φότζα.