Κήπος των Ηρώων

Ορισμός του Ηρώου

Το ιερό ήρωα ή αφηρωισμένου νεκρού , ιδρυμένο μερικές φορές στον τάφο του
. Η μορφή του αλλά και οι αποδιδόμενες στο νεκρό πρόσωπο τιμές 
παρακολούθησαν τις αλλαγές και τις εξελίξεις των ταφικών εθίμων. Σε όλα 
τα παραδείγματα που παραδίδουν τα αρχαία κείμενα και έχει εντοπίσει η 
αρχαιολογική έρευνα , είναι φανερή η τάση για το λαμπρό , το εξαιρετικό ή
και το μνημειώδες.
Από τα αξιολογότερα 
ηρώα της Νεότερης Ελλάδας τα αφιερωμένα στον απελευθερωτικό Αγώνα είναι :
το ηρώο στο Μεσολόγγι , σε ανάμνηση της Εξόδου του 1826 , το ηρώο των 
Ιερολοχιτών του Δραγανατσίου στο Πεδίου του Άρεως στην Αθήνα και το ηρώο
του Ζαλόγγου. Ηρώα επίσης έχουν ανεγερθεί σε χωριά ή πόλεις σε ανάμνηση
των νικών κατά τους πιο πρόσφατους πολέμους.

Κήπος Ηρώων

Στην είσοδο της πόλης του Μεσολογγίου μετά την Πύλη, βρίσκεται ο Κήπος των Ηρώων. Στο χώρο αυτό οι Μεσολογγίτες έθαβαν τους νεκρούς τους κατά τη διάρκεια της πολιορκίας του Μεσολογγίου,αφού το νεκροταφείο ήταν αποκλεισμένο. Το 1830 ο Ιωάννης Καποδίστριας αποφάσισε τη δημιουργία του κήπου των Ηρώων στο χώρο αυτό. Το 1838 ο βασιλιάς Όθωνας διέταξε να φτιαχτεί το τείχος που υπάρχει ως και σήμερα, πάνω στα ερείπια του αρχικού τείχους του Μεσολογγίου. Η πρώτη δεντροφύτευση έγινε το 1858, με δέντρα που έστειλε η βασίλισσα Αμαλία από την Αθήνα.
Τόσο ο καθεαυτός ιστορικός χώρος, όσο και η γύρω περιοχή, είναι φυτεμένος με πανύψηλους φοίνικες, πεύκα και ευκαλύπτους, ενώ το εσωτερικό του καλύπτεται σχεδόν εξολοκλήρου από γκαζόν, λιθόστρωτα δρομάκια και ξύλινα παγκάκια. Περιδιαβαίνοντας κανείς τον Κήπο, μπορεί να βρει τον Τύμβο των Πεσόντων, τον αδριάντα του Λόρδου Βύρωνα, το Μνημείο του Μάρκου Μπότσαρη, καθώς και πάμπολλα αφιερώματα στους Φιλέλληνες όλου του κόσμου: Ελβετούς, Γάλλους, Ολλανδούς.. Κάθε χρόνο, μάλιστα, στις Εορτές Εξόδου, μία τιμώμενη χώρα εκπροσωπείται στις εκδηλώσεις μνήμης και τιμά με τη σειρά της τους πολίτες της που έχασαν τη ζωή τους στη διάρκεια του απελευθερωτικού αγώνα στο πλευρό των Μεσολογγιτών.

Οι Εορτές Εξόδου αποτελούν μάλλον το κορυφαίο ιστορικό και πολιτιστικό γεγονός του τόπου. Μία φορά τον χρόνο, οι κάτοικοι της περιοχής, μαζί με τα σχολεία, τους τοπικούς συλλόγους, έναν μεγάλο όγκο ετεροδημοτών, αλλά και δεκάδες επισκεπτών-προσκυνητών (φιλαρμονικές, χορευτικά τμήματα και εξωραϊστικοί σύλλογοι από την Ελλάδα και το εξωτερικό) φορούν παραδοσιακές φορεσιές και τιμούν με μία συνταρακτικτή παρέλαση-μνημόσυνο την ζωή και τον αγώνα των Εξοδιτών. Ως επιστέγασμα, δε, των εορτών χαρακτηρίζεται η αναπαράσταση της ανατίναξης του ανεμόμυλου του προύχοντα Χρήστου Καψάλη, ο οποίος μη μπορώντας να λάβει μέρος στην έξοδο, ανατίναξε την πυριτιδαποθήκη του προμαχώνα του Μπότσαρη, οδηγώντας στον θάνατο γέρους, γυναικόπαιδα και ανάπηρους, αλλά και μεγάλο αριθμό Τούρκων εισβολέων.

Εγκαίνια Κήπου Ηρώων

Θα περάσουν εννιά χρονιά από τη διακήρυξη του Καποδίστρια
μέχρι να πραγματοποιηθεί το Τάμα του Κυβερνήτη, τάμα του Έθνους προς το
Μεσολόγγι, με την καθαγίαση του χώρου τον Οκτώβριο του 1838.
Τα οστά των Αγωνιστών είχαν συναχθεί ήδη, από τα τέλη
Οκτωβρίου 1829, στον χώρο που είχε επιλεγεί και είχαν αποτεθεί σ'ένα μεγάλο
σωρό, στο σημείο οπού επρόκειτο να ανεγερθεί ο Τύμβος, δηλαδή εγγύς των ερειπίων
της εκκλησιάς του Αγίου Νικολάου.
Στις 18 Οκτωβρίου 1838 παρουσία του βασιλιά Όθωνα και της
Αμαλίας θα γίνει σε επίσημη επικήδεια πομπή η συμβολική μετακομιδή των ιερών
λειψάνων.