Παναγιώτης Σ. Πίστας

Βιογραφία

Γεννήθηκε το 1939 στη Θεσσαλονίκη, όπου και κατοικεί. Η μητέρα του, Ευαγγελία Ράδη, ήταν οικοκυρά και είχε γεννηθεί κι αυτή στη Θεσσαλονίκη. Ο πατέρας του, Σωτήριος Πίστας, ήταν ταχυδρομικός και είχε γεννηθεί στη Λυκούρια Καλαβρύτων. Τελείωσε το Β΄ Γυμνάσιο Αρρένων και τη Φιλοσοφική Σχολή Θεσσαλονίκης (1961). Σημαντική γι’ αυτόν στάθηκε η νεανική γνωριμία του με τον ποιητή Μανόλη Αναγνωστάκη στα χρόνια του περιοδικού Κριτική. Αφού υπηρέτησε τη στρατιωτική του θητεία, ειδικεύτηκε στη νεοελληνική φιλολογία (1964-1966) κοντά στον καθηγητή Λίνο Πολίτη, του οποίου υπήρξε μαθητής. Το 1967 παντρεύτηκε την  Αντωνία Κατσιαντώνη (1940-1997), καθηγήτρια της γαλλικής γλώσσας και φιλολογίας. Από το 1966 ως και το 1995 εργάστηκε στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης: αρχικά και ως το 1970 ήταν συνεργάτης του Ιδρύματος Μανόλη Τριανταφυλλίδη, στη συνέχεια δίδαξε νεοελληνική φιλολογία στο Φιλολογικό Τμήμα της Φιλοσοφικής Σχολής.
Ως μελετητή της λογοτεχνίας τον ενδιαφέρει η «φιλολογική ματιά» απέναντι στο λογοτεχνικό κείμενο, η οποία, κατά την αντίληψή του, ξεκινά από τα πρώτα στάδια της συγγραφής, περνάει ακόμη και από την τυπογραφική επιμέλεια και φτάνει μέχρι την αξιολογική κριτική, αλλά εστιάζεται κυρίως στην ερμηνευτική φροντίδα γι’ αυτό.

Εργογραφία

Οι κυριότερες φιλολογικές εργασίες του είναι: η έρευνα της πατρότητας και της ταυτότητας των ερωτικών και επαναστατικών τραγουδιών που περιέχονται στα έργα του Ρήγα (1967, 1969)· οι σχολιασμένες επανεκδόσεις (1971, 2000) του πρώτου έργου του Ρήγα (Σχολείον των ντελικάτων εραστών) και τα μελετήματα που τις συνοδεύουν («Το νεανικό έργο ενός εθνομάρτυρα: Φιλολογικά και ιδεολογικά προβλήματα του Σχολείου...» και «Η συνάντηση Ρήγα Βελεστινλή και Retif de la Bretonne»)· η μελέτη της σύζευξης ιστορίας και λογοτεχνίας στο λογοτεχνικό έργο του Γιάννη Βλαχογιάννη (1975, 1976)· η ποσοτική έρευνα στο λεξιλόγιο των ποιητών Καβάφη, Καρυωτάκη, Σεφέρη κ.ά. (1977, 1979, 1984)· η επιμέλεια, σε συνεργασία με τη Μάρθα Θωμαΐδου-Μώρου και άλλους, της έκδοσης επιστολών του Ίωνα Δραγούμη, καθώς και της αλληλογραφίας των πρώτων δημοτικιστών που είχε συγκεντρώσει ο Σταμάτης Καρατζάς (1985)· η επισήμανση της λογοτεχνικής αξίας του έργου παλαιότερων συγγραφέων, όπως του Γ. Μόδη (1966/1973), και η παρακολούθηση του έργου σύγχρονων λογοτεχνών, όπως του Ντίνου Χριστιανόπουλου (1988, 2011) και του Νίκου Μπακόλα (1989, 2009)· μια νέα προσωπικά «επιλεκτική» (και φιλολογικά προεπεξεργασμένη) «ανάγνωση» των Ωδών του Κάλβου (2002) και της κριτικής τους από τον Αποστολάκη (1992)· κ.ά.
Έχει γράψει και αρκετά άλλα άρθρα, κριτικές και σημειώματα για θέματα κινηματογράφου, θεάτρου, λογοτεχνίας, φιλολογίας και παιδείας σε εφημερίδες, περιοδικά και λεξικά· πολλά από αυτά, τα παλαιότερα, περιλαμβάνονται στο βιβλίο του Εν Θεσσαλονίκη (1973) και είχαν προδημοσιευθεί συνήθως με το ψευδώνυμο Π. Σωτηρίου. Με το ψευδώνυμο αυτό εξέδωσε το 1982 την πλακέτα Η καινούρια σιωπή (ανάτυπο από το περιοδικό Διαγώνιος), το 1989 το βιβλίο Ωσάν ποιήματα και το 2008 το ανάτυπο Ωσάν ποιήματα (η συνέχεια). Το 1988 συμμετείχε στη συλλογική έκδοση Iδίοις αναλώμασιν.
Ήταν μέλος της συντακτικής επιτροπής του περιοδικού Φιλόλογος σε δύο από τις δημιουργικότερες περιόδους του (τα χρόνια πριν και αμέσως μετά τη Δικτατορία). Υπήρξε επίσης από τους πρωτεργάτες μερικών συλλογικών εκδοτικών προσπαθειών, μη κερδοσκοπικών, όπως ο «Αιγόκερως» (1970-1971) και τα «Χειρόγραφα» (1989-1995), στο πλαίσιο κυρίως των οποίων επιμελήθηκε φιλολογικά επανεκδόσεις έργων των Στρατή Δούκα (1969), Ν. Γ. Πεντζίκη (1970), Δημ. Στ. Δήμου (1991), Τόλη Καζαντζή (1992), Ανέστη Ευαγγέλου (1995) και του Ν. Μπακόλα (2000, 2001).
Είναι μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων από το 1986, και της Ελληνικής Εταιρείας Γενικής και Συγκριτικής Γραμματολογίας από την ίδρυσή της. Υπήρξε μέλος της Société française d’ Étude du 18e siècle και της Société Rétif de la Bretonne.