Ανδρόνικος Άγγελος

Βιογραφία

Ο Ανδρόνικος γεννήθηκε γύρω στο 1133 και ήταν ο τρίτος γιος του Κωνσταντίνου Άγγελου και της Θεοδώρας Κομνηνής, νεότερης θυγατέρας του αυτοκράτορα Αλέξιου Α΄ Κομνηνού (1081-1118) και της Ειρήνης Δούκαινας. Λίγο πριν από το 1155, πιθανότατα περίπου το 1150, νυμφρεύτηκε την Ευφροσύνη Κασταμονίτισσα, αδελφή του Θεόδωρου Κασταμονίτη, που έγινε παντοδύναμος υπουργός κατά τη διάρκεια της βασιλείας του γιου του Ανδρόνικου, Ισαάκιου Β΄. Ο Ανδρόνικος καταγράφεται για πρώτη φορά σε ιστορικές πηγές κατά τη διάρκεια μιας Συνόδου τον Μάρτιο του 1166, η οποία συγκλήθηκε για την ερμηνεία της δήλωσης του Χριστού: «Ο Πατέρας μου είναι μεγαλύτερος από εμένα». Συμμετείχε σε αυτήν μαζί με τους αδελφούς του και άλλα ανώτερα μέλη της Αυλής και της Εκκλησιαστικής ιεραρχίας.
Το 1176 ο Ανδρόνικος και ο μεγαλύτερος αδελφός του Ιωάννης διεύθυναν μονάδες του Αυτοκρατορικού στρατού στην εκστρατεία εναντίον του σουλτανάτου των Σελτζούκων του Ικονίου. Η εκστρατεία κορυφώθηκε με μια βαριά ήττα των Ρωμαίων στη μάχη του Μυριοκέφαλου. 
Το 1179 ο αυτοκράτορας Μανουήλ Α΄ ανέθεσε στον Ανδρόνικο να διεξάγει εκστρατεία κατά των Τούρκων στην Αντιόχεια. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της νύχτας, ορισμένοι Τούρκοι κατάφεραν να μετακινηθούν στο πίσω τμήμα του Αυτοκρατορικού στρατού και άρχισαν να φωνάζουν δυνατά. Φοβούμενος ότι ήταν περικυκλωμένος, ο Ανδρόνικος έφυγε έφιππος προς τις Κολοσσές. Όταν είδε την απομάκρυνση του διοικητή του, ο Ρωμαϊκός στρατός πανικοβλήθηκε και άρχισε να δραπετεύει προς την ίδια κατεύθυνση. Μόνο η παρέμβαση ενός άλλου Αυτοκρατορικού συγγενή, του Μανουήλ Καντακουζηνού, ο οποίος με το σπαθί στο χέρι αντιμετώπισε τους πανικοβλημένους στρατιώτες και επεσήμανε, ότι κανένας εχθρός δεν τους επιτέθηκε, κατάφερε να σταματήσει τη διαδρομή. Σύμφωνα με τον απολογισμό του ιστορικού Νικήτα Χωνιάτη, ο Αυτοκράτορας Μανουήλ Α΄ ήταν τόσο θυμωμένος για τις ατιμωτικές ενέργειες του Ανδρόνικου, που τον απείλησε, ότι θα τον περιέφερε δημόσια στους δρόμους της Κωνσταντινούπολης ντυμένο ως γυναίκα. Εν τέλει, όμως, υποχώρησε και δεν πραγματοποίησε την απειλή του. Λίγο αργότερα, ο Ανδρόνικος προσπάθησε να χωρίσει τη σύζυγό του, Ευφροσύνη Κασταμονίτισσα και να νυμφευτεί την ερωμένη του, αλλά ο Αυτοκράτορας και η Σύνοδος τού απαγόρευσαν να το πράξει.
Την άνοιξη του 1182, η αυτοκράτειρα-αντιβασίλισσα Μαρία της Αντιόχειας και ο επικεφαλής της υπουργός Αλέξιος ο πρωτοσεβαστός, έστειλαν τον Ανδρόνικο να αντιμετωπίσει έναν άλλο εξάδελφο του Μανουήλ Α΄, τον Ανδρόνικο Κομνηνό, ο οποίος είχε εξεγερθεί και βάδιζε προς την Κωνσταντινούπολη. Ο Ανδρόνικος Κομνηνός έφτασε στην περιοχή της Νικομήδειας, όπου πολλοί ντόπιοι τον ακολούθησαν. Σε μια μάχη κοντά στην Αντιόχεια, ο Ανδρόνικος Άγγελος νικήθηκε από το στρατό των επαναστατών, παρόλο που ο στρατός αυτός ήταν μια βιαστικά συναρμολογημένη δύναμη. Κατά την επιστροφή του στην Κωνσταντινούπολη, ο Ανδρόνικος αντιμετώπισε κατηγορίες, ότι είχε πάρει χρήματα, που προοριζόταν για το μισθό του στρατού. Φοβούμενος τις κατηγορίες των υπέρ της εξέγερσης, με συμβουλή των γιων του, κρύφτηκε με την οικογένειά του στο τειχισμένο ανάκτορο του στο Εξωκιόνιον, πριν φύγουν από την πόλη και ακολουθήσουν τον Ανδρόνικο Κομνηνό στη Βιθυνία. Ενδυναμωμένος από την ήττα του Αυτοκρατορικού στρατού, ο Ανδρόνικος Κομνηνός πήγε στη Χαλκηδόνα, που τη χώριζε ο Βόσπορος από την Κωνσταντινούπολη. Μετά την απομάκρυνση του μεγάλου δούκα Ανδρόνικου Κοντοστεφάνου, ξέσπασε μια εξέγερση στην πόλη, με αποτέλεσμα να ανοιχτούν οι πύλες στον Ανδρόνικο Κομνηνό, ο οποίος ανέβηκε στο θρόνο ως Αυτοκράτορας Ανδρόνικος Α΄.
Σύντομα όμως οι ίδιοι ευγενείς που βοήθησαν τον Ανδρόνικο Κομνηνό να γίνει Αυτοκράτορας, συνωμότησαν στη συνέχεια εναντίον του, αφού κατέστη σαφές, ότι δεν σκόπευε να τους δώσει τις προνομιακές θέσεις, που κατείχαν κατά τη βασιλεία του Αυτοκράτορα Μανουή Α΄. Ο Ανδρόνικος Άγγελος και ο Ανδρόνικος Κοντοστέφανος, μαζί με τους πολυάριθμους γιους τους, και οι λογοθέτης του δρόμου Βασίλειος Δούκας Καματηρός, ήταν οι ηγέτες της συνομωσίας, η οποία ανακαλύφθηκε γρήγορα από τους αντιπροσώπους του Αυτοκράτορα. Ο Καματηρός, ο Κοντοστέφανος και τέσσερις από τους γιους του, καθώς και πολλά άλλα μέλη της συνωμοσίας, τυφλώθηκαν, αλλά ο Ανδρόνικος και δύο από τους γιους του έφυγαν. Σύμφωνα με τον Χωνιάτη, ο Ανδρόνικος και οι γιοι του βρήκαν μια βάρκα φορτωμένη με άδειους αμφορείς και διέφυγαν από τους Αυτοκρατορικούς στρατιώτες, ρίχνοντας το φορτίο· επιβιβάστηκαν και διέφυγαν με ασφάλεια. Ο Ανδρόνικος έφυγε από τη Ρωμαϊκή επικράτεια και πήγε στη Δαμασκό και τη Βαγδάτη, όπου συναντήθηκε και έλαβε βοήθεια από τον Σαλαντίν, πριν εγκατασταθεί στην Άκρα. Ισως απεβίωσε εκεί, λίγο πριν την άνοδο του γιου του Ισαάκιου Β΄ στο θρόνο, τον Σεπτέμβριο του 1185.