Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο (Αθήνα)

Ιστορία

Το πρώτο αρχαιολογικό μουσείο στην Ελλάδα δημιουργήθηκε από τον Κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια στην Αίγινα το 1829. Από τότε η αρχαιολογική συλλογή εκτέθηκε σε διάφορα μέρη, μέχρι το 1858 όταν προκηρύχθηκε διεθνής αρχιτεκτονικός διαγωνισμός για την τοποθεσία και το σχέδιο του μουσείου. Η τοποθεσία που βρίσκεται τώρα το μουσείο δωρήθηκε από την Ελένη Τοσίτσα και η κατασκευή του ξεκίνησε το 1866 και ολοκληρώθηκε το 1889, χρησιμοποιώντας κονδύλια από την ελληνική κυβέρνηση, την Ελληνική Αρχαιολογική Εταιρία και την κοινότητα των Μυκηνών. Μεγάλοι ευεργέτες ήταν επίσης και οι Δημήτριος και Νικόλαος Βερναρδάκης από την Αγία Πετρούπολη, οι οποίοι έδωσαν μεγάλο χρηματικό ποσό. 
Η αρχική ονομασία του μουσείου ήταν Το Κεντρικόν Αρχαιολογικόν Μουσείον και αρχικά με διάταγμα του βασιλιά Όθωνα στεγάστηκε στο Ναό του Ηφαίστου μέχρι το 1874. Έπειτα από ταλαιπωρίες και επακόλουθες στεγάσεις των εκθεμάτων η δημιουργία του νέου μουσείου ξεκίνησε το 1866. Έλαβε τη σημερινή του ονομασία το 1881 από τον πρωθυπουργό Χαρίλαο Τρικούπη. Κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, το μουσείο σταμάτησε να λειτουργεί και οι αρχαιότητες εγκιβωτίστηκαν και κρύφτηκαν για την προστασία τους. 
Η νότια πτέρυγα του μουσείου στεγάζει το Επιγραφικό Μουσείο, που διαθέτει την πλουσιότερη συλλογή επιγραφών παγκοσμίως. Το μουσείο αυτό δημιουργήθηκε κατά τα έτη 1953 - 1960 με σχέδια του αρχιτέκτονα Περικλή Καραντινού.

Το κτήριο

Το νεοκλασικό σχέδιο του μουσείου έρχεται σε πλήρη συμφωνία με τα εκθέματα που περιέχει. Έτσι και αλλιώς η νεοκλασική αρχιτεκτονική ήταν πολύ διαδεδομένη στην Ευρώπη τον καιρό που χτίστηκε το μουσείο. Το αρχικό σχέδιο έγινε από τον αρχιτέκτονα Λούντβιχ Λάνγκε (Ludwig Lange) και αργότερα τροποποιήθηκε από τους Παναγή Κάλκο που ήταν ο κύριος αρχιτέκτων, Αρμόδιο Βλάχο και Ερνστ Τσίλλερ. Μπροστά από το μουσείο υπάρχει ένας μεγάλος κήπος.

Επεκτάσεις και ανακαινίσεις

Το κτήριο έχει υποστεί αρκετές επεκτάσεις. Οι πιο σημαντικές ήταν η κατασκευή μιας νέας ανατολικής πτέρυγας στις αρχές του 20ού αιώνα, βασισμένη σε σχέδια του Αναστάσιου Μεταξά και η δημιουργία διώροφου κτηρίου σχεδιασμένου από τον Γεώργιο Νομικό τα έτη 1932 - 1939. Αυτές οι κατασκευές ήταν αναγκαίες ώστε να στεγάσουν την ταχεία αναπτυσσόμενη συλλογή του μουσείου. 
Το 1962, το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο απέκτησε πέντε νέες αίθουσες, ενώ εκτέθηκε ύστερα από αναμονή πολλών μηνών ο περίφημος χάλκινος Κούρος του 6ου αι. π.Χ., ο οποίος είχε ανακαλυφθεί στον Πειραιά τον Ιούλιο του 1959 και θεωρείται από τα αριστουργήματα της αρχαϊκής περιόδου.
Η πιο πρόσφατη ανακαίνιση διήρκεσε 1,5 χρόνο, κατά τον οποίο το μουσείο παρέμεινε εντελώς κλειστό. Επαναλειτούργησε τον Ιούλιο του 2004, έτοιμο πλέον για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004. Αυτή η ανακαίνιση περιελάμβανε την αισθητική και τεχνική αναβάθμιση του κτηρίου, την εγκατάσταση σύγχρονου κλιματισμού, καθώς και αναδιοργάνωση των συλλογών και επιδιόρθωση των ζημιών από το σεισμό του 1999. Η αίθουσα του Ακρωτηρίου Θήρας άνοιξε το 2005. Σήμερα υπάρχει νέα ανάγκη επέκτασης του μουσείου.

Βιβλιοθήκη Αρχαιολογίας

Το μουσείο στεγάζει μια βιβλιοθήκη αρχαιολογίας ηλικίας 118 ετών, με σπάνια αρχαία τέχνη, βιβλία και εκδόσεις επιστημονικού και φιλοσοφικού περιεχομένου. Η βιβλιοθήκη κατέχει 20.000 περίπου τίτλους, συμπεριλαμβανομένων και τίτλων από τον 17ο αιώνα. Τον Μάιο του 2008 ολοκληρώθηκε η ανακαίνισή της η οποία χρηματοδοτήθηκε από το Ίδρυμα Αλέξανδρος Ωνάσης.

Πληροφορίες

Το μουσείο είναι εύκολα προσβάσιμο από  το μετρό. Από το σταθμό Βικτώρια απέχει πέντε λεπτά με τα πόδια και από το σταθμό της Ομόνοιας δέκα. Εξυπηρετείται και από όλες τις γραμμές τρόλλεϊ και λεωφορείων που διέρχονται από την οδό Πατησίων. 
Στο μουσείο στεγάζεται το πρόσφατα ανακαινισθέν πωλητήριο με αντίγραφα εκθεμάτων και βιβλία και επίσης δύο καφέ, ένα στο αίθριο του μουσείου και ένα στον κήπο. 
Το κτίριο είναι προσβάσιμο για άτομα με αναπηρικά αμαξίδια και υπάρχουν οδηγοί και υποδομές για άτομα με ακουστικά προβλήματα.
Στο μουσείο από τον Ιούλιο μέχρι τον Οκτώβριο του 2007 διεξήχθη η έκθεση με γλυπτά του Πραξιτέλη που προηγουμένως παρουσιάστηκε στο Μουσείο του Λούβρου με μεγάλη επιτυχία.