Δήμοι της Κυπριακής Δημοκρατίας

Οι δήμοι αποτελούν το δεύτερο επίπεδο διοικητικής διαίρεσης της Κύπρου (μαζί με τις κοινότητες), μετά τις επαρχίες. Σήμερα η Κύπρος έχει 39 δήμους οι οποίοι λειτουργούν με βάση τον περί Δήμο νόμο του 1985.

Ιστορικό

Η ίδρυση των πρώτων δήμων στην Κύπρο πραγματοποιήθηκε με την έναρξη της Αγγλοκρατίας στην Κύπρο. Την εποχή αυτή τα δημαρχεία αποτελούσαν τα κυριότερα όργανα της τοπικής αυτοδιοίκησης. Οι πρώτοι δήμοι που δημιουργήθηκαν ήταν οι δήμοι των πόλεων, δηλαδή οι δήμοι Λευκωσίας, Λεμεσού, Αμμοχώστου, Λάρνακας, Κερύνειας και Πάφου. Την ίδια χρονιά ιδρύθηκε και ο Δήμος Λαπήθου,
Το 1880 θεσπίστηκε νόμος που προνοούσε την έκδοση ισολογισμού και απολογισμού του εκλεγμένου δημοτικού συμβουλίου, το οποίο είχε διετή θητεία. Το 1882 θεσπίστηκε νόμος για αναλογική εκπροσώπηση Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων στα δημοτικά συμβούλια. Τα Δημοτικά Συμβούλια εκλέγονταν από τους κατοίκους των δήμων κάθε τέσσερα χρόνια. Οι εκλεγμένοι δημοτικοί σύμβουλοι εξέλεγαν τον Δήμαρχο και τον Αντιδήμαρχο. Μετέπειτα, οι κακές σχέσεις μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων οδήγησαν στη δημιουργία χωριστών καταλόγων, ανάλογα με τον πληθυσμό κάθε Δήμου. Επιπλέον, ο νόμος προνοούσε πως ο αρμοστής είχε την εξουσία να ιδρύει ή να καταργεί δήμους μετά από αίτηση των κατοίκων μιας περιοχής.
Το 1885 οι Άγγλοι καταργούν όλους του νόμους που θέσπισαν οι Οθωμανοί σχετικά με τους Δήμους. Έδωσαν το δικαίωμα στα Δημοτικά Συμβούλια να επιβάλουν τέλη και καθόρισαν τα καθήκοντα και τις εξουσίες τους.
Μετά το 1908 οι εκλογές διεξάγονταν κάθε τρία χρόνια. Λόγω της Οκτωβριανής εξέγερσης του 1931, δεν πραγματοποιούνται εκλογές. Τα Δημοτικά Συμβούλια διορίζονταν από τους Άγγλους έως το 1943. Την χρονιά αυτή επανήρχισαν οι εκλογές λόγω της νέας πολιτικής φιλικής προσέγγισης προς τον ελληνικό πληθυσμό της Κύπρου ώστε να πολεμήσει μαζί με τους Άγγλους κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι εκλογές αναστάληκαν και πάλι το 1955 λόγω του αγώνα της ΕΟΚΑ. Στις μέχρι τότε εκλογές δικαίωμα ψήφου είχαν μόνο οι άνδρες.
Το 1960 η Κύπρος αποκτά την ανεξαρτησία της. Την 1η Ιανουαρίου 1963 καταργείται ο νόμος για τους Δήμους. Όλες οι περιοχές των Δήμων ανακηρύχθηκαν ως περιοχές διοίκησης και βελτίωσης. Καθήκοντα δημάρχων εκτελούσαν οι έπαρχοι κάθε επαρχίας. Τον Ιανουάριο του 1965, λόγω έκτακτης ανάγκης που δημιούργησε η τουρκοκυπριακή ανταρσία, ψηφίζεται νόμος για διορισμό Δημοτικών Επιτροπών. Τον Ιούνιο του 1986 τέθηκε σε εφαρμογή ο υφιστάμενος περί Δήμων νόμος του 1985, με βάση των οποίων πραγματοποιήθηκαν οι πρώτες Δημοτικές Εκλογές στην Κυπριακή Δημοκρατία. Πλέον ο Δήμαρχος εκλεγόταν από τους δημότες και όχι από το Δημοτικό Συμβούλιο. Με βάση αυτό το νόμο ιδρύθηκαν την 1η Ιουνίου 1986 έντεκα νέοι δήμοι. Τα επόμενα χρόνια ιδρύθηκαν ακόμη 12 δήμοι. Οι υπόλοιποι 16 δήμοι είχαν ιδρυθεί πριν την ανεξαρτησία της Κύπρου (και συνεπώς πριν τη ψήφιση του νέου νόμου), με εξαίρεση τον Δήμο Λύσης που ιδρύθηκε το 1962. Οι 16 αυτοί προϋπάρχοντες δήμοι εξαιρούνται από τα κριτήρια που τέθηκαν για τη δημιουργία νέου δήμου ή για την κατάργηση δήμου.

Κατεχόμενοι δήμοι

Μετά την τουρκική εισβολή του 1974, η διοικητική έκταση εννέα δήμων της Κύπρου καταλήφθηκε από τον τουρκικό στρατό. Λόγω αυτού, οι δήμοι αυτοί δεν ασκούν πλέον τις συνηθισμένες δημοτικές εξουσίες και αρμοδιότητες. Ωστόσο, διατηρούν τη νομική τους υπόσταση και έχουν την έδρα τους στις περιοχές που ελέγχονται από την Κυπριακή Δημοκρατία.