Δελτίο δεδομένων ασφάλειας

Ένα δελτίο δεδομένων ασφαλείας (safety data sheet ή SDS), ή δελτίο δεδομένων ασφάλειας υλικού (material safety data sheet ή MSDS),  ή δελτίο δεδομένων ασφάλειας προϊόντος (product safety data sheet ή PSDS) είναι ένα σημαντικό συνοδευτικό έγγραφο και στοιχείο ασφάλειας και υγείας. Αποσκοπεί στην παροχή στους εργαζόμενους και στο προσωπικό επειγόντων περιστατικών με διαδικασίες χειρισμού ή εργασίας με αυτή την ουσία κατά ασφαλή τρόπο και περιλαμβάνει πληροφορίες όπως φυσικά δεδομένα (σημείο τήξης, σημείο βρασμού, σημείο ανάφλεξης, κλπ.), τοξικότητα, επιπτώσεις στην υγεία, πρώτες βοήθειες, δραστικότητα, αποθήκευση, διάθεση, προστατευτικό εξοπλισμό και διαδικασίες χειρισμού κηλίδων. Οι μορφές SDS μπορεί να ποικίλλουν από πηγή σε πηγή μέσα σε μια χώρα ανάλογα με τις εθνικές απαιτήσεις.
Τα SDS είναι ένα πλατιά χρησιμοποιούμενο σύστημα καταλογοποίησης πληροφοριών για χημικές ουσίες, χημικές ενώσεις και χημικά μείγματα. Οι πληροφορίες SDS μπορεί να περιλαμβάνουν οδηγίες για την ασφαλή χρήση και τους δυνητικούς κινδύνους που σχετίζονται με ένα συγκεκριμένο υλικό ή προϊόν. Αυτά τα δελτία δεδομένων μπορούν να βρεθούν οπουδήποτε χρησιμοποιούνται χημικές ουσίες.
Υπάρχει επίσης υποχρέωση κατάλληλης σήμανσης των ουσιών βάσει των φυσικοχημικών ή περιβαλλοντικών κινδύνων και/ή των κινδύνων υγείας. Οι ετικέτες μπορεί να περιλαμβάνουν σύμβολα κινδύνου όπως χημικούς κινδύνους όπως μαύρους διαγώνιους σταυρούς σε πορτοκαλί παρασκήνιο που χρησιμοποιούνται για να δηλώσουν μια επικίνδυνη ουσία.
Ένα SDS μιας ουσίας δεν αποσκοπεί κυρίως για χρήση από έναν γενικό καταναλωτή, αλλά εστιάζει κυρίως στους κινδύνους της εργασίας με το υλικό σε εργασιακό περιβάλλον.
Σε κάποιες περιπτώσεις, το SDS απαιτείται για να δηλώσει τους κινδύνους της χημικής ουσίας, την ασφάλεια και την επίπτωση στο περιβάλλον.
Είναι σημαντική η χρήση ενός SDS ειδικά για την χώρα και τον προμηθευτή, επειδή το ίδιο προϊόν (π.χ. χρώματα που πωλούνται με ταυτόσημα εμπορικά ονόματα από την ίδια εταιρεία) μπορεί να έχουν διαφορετική σύνθεση σε διάφορες χώρες. Η σύνθεση και ο κίνδυνος ενός προϊόντος χρησιμοποιώντας ένα γενικό όνομα μπορεί να διαφέρει μεταξύ κατασκευαστών στην ίδια χώρα.

Καναδάς

Στον  Καναδά, το πρόγραμμα με το όνομα σύστημα Πληροφοριών Επικίνδυνων Υλικών των Εργασιακών Χώρων (Workplace Hazardous Materials Information System ή WHMIS) καθιερώνει τις απαιτήσεις για τα SDS στους χώρους εργασίας  και διαχειρίζεται διοικητικά από την Health Canada κάτω από την Νομοθεσία Επικίνδυνων Ουσιών (Dangerous Substances Act), μέρος II και τους Κανονισμούς Ελεγχόμενων Προϊόντων (Controlled Products Regulations). Οι απαιτήσεις WHMIS και SDS ενισχύονται επίσης από τα επαρχιακά υπουργεία ή τμήματα εργασίας.

Ηνωμένα έθνη

Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών (UN) καθορίζει συγκεκριμένες λεπτομέρειες που χρησιμοποιούνται στα SDSs όπως ο αριθμός UN που χρησιμοποιείται στην ταυτοποίηση κάποιων επικίνδυνων ουσιών σε μια πρότυπη μορφή για διεθνείς μεταφορές.

ΗΠΑ

Στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, η Υπηρεσία Επαγγελματικής Ασφάλειας και Υγείας (Occupational Safety and Health Administration) απαιτεί τα SDS να είναι διαθέσιμα στους εργαζομένους για δυνητικά επιβλαβείς ουσίες που υπάρχουν στον χώρο εργασίας. Τα SDS απαιτείται επίσης να είναι διαθέσιμα στην τοπική πυροσβεστική υπηρεσία και στους τοπικούς αρμόδιους για θέματα επειγουσών αναγκών. Η Αμερικανική Χημική Εταιρεία (American Chemical Society) καθορίζει Αριθμούς καταχώρισης στους καταλόγους της υπηρεσίας (αριθμούς CAS) που παρέχουν έναν μοναδικό αριθμό για κάθε χημική ουσία, που χρησιμοποιούνται επίσης διεθνώς σε SDSs.
Επιθεωρήσεις των δελτίων δεδομένων ασφάλειας υλικών από την U.S. Chemical Safety and Hazard Investigation Board ανακάλυψαν επικίνδυνες ελλείψεις.

Εξουσιοδότηση των SDS

Πολλές εταιρείες προσφέρουν υπηρεσίες στη συλλογή, συγγραφή και αναθεώρηση, των δελτίων δεδομένων για να εξασφαλίσουν την ενημέρωση και τη διαθεσιμότητά τους στους συνδρομητές ή τους χρήστες τους. Σε κάποιες περιπτώσεις επιβάλλεται ένα ρητό καθήκον επιμέλειας, έτσι ώστε κάθε SDS να ενημερώνεται τακτικά, συνήθως κάθε τρία έως πέντε έτη. Όμως, όταν υπάρχουν νέες πληροφορίες, τα SDS πρέπει να ανθεωρούνται χωρίς καθυστέρηση.