Τσαμ

Ιστορία

Αν και η αυστρονησιακή καταγωγή, τα ίχνη και η χρονολογία της μετανάστευσής τους παραμένουν αντικείμενο διαμάχης, θεωρείται ότι οι Τσαμ έφτασαν στη ΝΑ Ασία μέσω της νήσου Βόρνεο. Η ΝΑ Ασία είχε κατοικηθεί κατά μήκος των χερσαίων οδών από εθνότητες της αυστροασιατικής γλωσσικής οικογένειας, όπως τους Μον και τους Χμερ γύρω στο 3000 π.Χ., οι δε Τσαμ ως ικανοί θαλασσοπόροι γύρω στο 2000 π.Χ. κατοίκησαν και σύντομα κυριάρχησαν στο παραθαλάσσιο τμήμα της Νοτιοανατολικής Ασίας.
Τα παλαιότερα αρχεία για την παρουσία των Τσαμ στην Ινδοκίνα χρονολογούνται από το 2ο αιώνα μ.Χ. Το θαλάσσιο εμπόριο ήταν το κυρίαρχο συστατικό μιας ανθηρής οικονομίας, καθώς τα κέντρα κατοίκησης και ισχύος γύρω από τις εκβολές των ποταμών κατά μήκος της ακτής ήλεγχαν τις εισαγωγές/εξαγωγές της ηπειρωτικής ΝΑ Ασίας. Η κατοχή επιπλέον εδάφους δεν αποτελούσε το κύριο θέμα ενασχόλησης των ελίτ. Το μέγεθος της Τσάμπα κατά την εποχή της ακμής της τον 9ο και 10ο αιώνα μ.Χ. δεν ήταν πολύ μεγαλύτερο από αυτό της αρχικής περιόδου σχηματισμού της.
Τα πριγκηπάτα της Τσάμπα υπέστησαν όπως και αναρίθμητες άλλες πολιτικές οντότητες της ΝΑ Ασίας, τη διαδικασία της ινδοποίησης, ως αποτέλεσμα αιώνων κοινωνικοοικονομικής αλληλεπίδρασης, υιοθετώντας πολιτιστικά και θεσμικά στοιχεία από την προϊσλαμική Ινδία και τον υψηλό πολιτισμό της. Από τον 8ο αιώνα μ.Χ. και μετά το εμπόριο και γενικώς η ναυτιλία της Ινδίας εξαρτάτο πλέον από μουσουλμάνους από περιοχές όπως το Γκουτζαράτ. Οι ισλαμικές ιδέες αποτέλεσαν τμήμα του ευρύτερου πλαισίου συναλλαγών, ακολουθώντας το ίδιο μονοπάτι με τον Ινδουϊσμό και τον Βουδισμό πρωτύτερα. Οι Τσαμ υιοθέτησαν αυτές τις ιδέες τον 11ο αιώνα. Αυτό φαίνεται στην αρχιτεκτονική των ναών τους, που μοιράζεται ομοιότητες με αυτόν των ναών του Άνγκορ. Ο Αντ-Ντιμάσκι γράφει το 1325: "Η χώρα της Τσάμπα.... κατοικείται από μουσουλμάνους και ειδωλολάτρες. Η μουσουλμανική θρησκεία έφτασε εκεί τον καιρό του χαλίφη Ουθμάν....και του Αλή, πολλοί μουσουλμάνοι που είχαν εκδιωχθεί από τους Ομαγιάδες και τη Χετζάζη, κατέφυγαν εκεί".
Στο βιβλίο Ταογί Τσιλιουέ ("Σύντομη περιγραφή των νησιωτών βαρβάρων" σε ελεύθερη μετάφραση), ένα βιβλίο που γράφτηκε γύρω στα 1339 μ.Χ. από τον Κινέζο ταξιδευτή, Ουάνγκ Τα-γιουάν, αναφέρεται ότι στα λιμάνια της Τσάμπα, οι γυναίκες Τσαμ παντρεύονταν με Κινέζους εμπόρους. Ένας Κινέζος έμπορος από την Καντόνα, ο Ουάνγκ Γιουάν-μάο, που εμπορευόταν εκτενώς με την Τσάμπα, παντρεύτηκε μια πριγκίπισσα των Τσαμ.
Τον 12ο αιώνα, οι Τσαμ πολέμησαν σε μια σειρά πολέμων με την Αυτοκρατορία των Χμερ στη δύση. Το 1177, οι Τσαμ και οι σύμμαχοί τους εξαπέλυσαν επίθεση με σημείο εξόρμησης τη λίμνη Τονλέ Σαπ, καταφέρνοντας να καταστρέψουν την πρωτεύουσα των Χμερ. Παρ' όλα αυτά, το 1181, ηττήθηκαν τελικώς από τον βασιλιά των Χμερ, Τζαγιαβαρμάν Ζ΄.

Η βιετνάμεζικη εισβολή

Στα χρόνια μεταξύ της ανόδου της Αυτοκρατορίας των Χμερ γύρω στο 800 μ.Χ. και τη μετανάστευση των Βιετναμέζων νοτιότερα, αλλά και αργότερα, η Τσάμπα άρχισε να συρρικνώνεται εδαφικά. Στον πόλεμο Βιετναμέζων-Τσαμ το 1471, οι δεύτεροι υπέστησαν σοβαρές ήττες, στις οποίες 120.000 Τσαμ σκοτώθηκαν ή αιχμαλωτίστηκαν, και το βασίλειο της Τσάμπα συρρικνώθηκε σε ένα μικρό ενκλάβιο με επίκεντρο τη σημερινή βιετναμέζικη πόλη Να Τρανγκ (Καουθάρα στη γλώσσα των Τσαμ), ενώ πολλοί Τσαμ κατέφυγαν στην Καμπότζη.