M3 Grant

Το μέσο άρμα μάχης Μ3 ήταν ένα αμερικάνικο άρμα μάχης που χρησιμοποιήθηκε κατά τη διάρκεια του Β 'Παγκοσμίου Πολέμου. Στη Βρετανία το άρμα κλήθηκε από δύο ονόματα με βάση τη διαμόρφωση του πυργίσκου και το μέγεθος του πληρώματος. Άρματα με πυργίσκους μοτίβου των ΗΠΑ ήταν ονομάζονταν "Lee", από το όνομα του Νοτιοαμερικανού στρατηγού Ρόμπερτ Λη, ενώ η παραλλαγή που χρησιμοποιούσε βρετανικού μοτίβου πυργίσκους ήταν γνωστή ως "Grant", από το όνομα του Βορειοαμερικανού στρατηγού Γκραντ.
Ο σχεδιασμός ξεκίνησε τον Ιούλιο του 1940 και τα πρώτα M3 λειτούργησαν στα τέλη του 1941.  Ο στρατός των ΗΠΑ χρειαζόταν ένα μέσο άρμα μάχης οπλισμένο με ένα 75 χιλιοστών όπλο, και σε συνδυασμό με το αίτημα του Ηνωμένου Βασιλείου για το 3650 μέσα άρματα μάχης αμέσως,  άρχισε την παραγωγή του Lee κατά τα τέλη του 1940 με στόχο να παράγει ένα άρμα το συντομότερο δυνατό. Το Μ3 είχε σημαντική δύναμη πυρός καθώς ήταν καλά οπλισμένο και με την προϋπόθεση καλής προστασίας, αλλά είχε και κάποια σοβαρά μειονεκτήματα στο γενικό σχεδιασμό και το σχήμα του, όπως: υψηλή σιλουέτα, μια αρχαϊκή sponson τοποθέτηση του κύριου όπλου, και κακή εκτός δρόμου απόδοση. Η συνολική απόδοση δεν ήταν ικανοποιητική και αποσύρθηκε από τον χώρο της πρώτης γραμμής - με εξαίρεση τις απομακρυσμένες περιοχές του Θεάτρου της Ασίας, όπου χρησιμοποιήθηκε από τις βρετανικές δυνάμεις μέχρι τα μέσα του 1944 ή πιθανώς αργότερα  - μόλις το M4 Sherman έγινε διαθέσιμο σε μεγάλους αριθμούς.

Ιστορία

Το 1939, ο στρατός των Η.Π.Α κατείχε περίπου 400 άρματα μάχης, ως επί το πλείστον M2 Light Tank, με 18 από τα  M2 Medium Tank  να θεωρούνται "σύγχρονα"  
Το χρηματοδοτούμενο από την αμερικανική ανάπτυξη άρμα κατά τη διάρκεια του μεσοπολέμου δεν είχε καμία υποδομή για την παραγωγή και μικρή εμπειρία στο σχεδιασμό.
 Όταν οι ΗΠΑ μπήκαν στον πόλεμο, ο σχεδιασμός Μ2 ήταν ήδη ξεπερασμένος με 37 mm κανόνι, 32 mm μετωπική πανοπλία,  πολυβόλο ως δευτερεύοντα οπλισμό και μία πολύ υψηλή σιλουέτα. Τα Panzer III και Panzer IV με την επιτυχία στη  γαλλική εκστρατεία οδήγησαν τον αμερικανικό στρατό να διατάξει αμέσως ένα νέο μέσο άρμα μάχης οπλισμένο με ένα 75 mm κανόνι σε έναν πυργίσκο. Αυτό θα ήταν το M4 Sherman. Μέχρι το Sherman να φτάσει στην παραγωγή, ένας ενδιάμεσος σχεδιασμός με ένα 75 mm κανόνι ήταν επιτακτική ανάγκη.
Το Μ3 ήταν η λύση. Ο σχεδιασμός ήταν ασυνήθιστος, επειδή το κύριο όπλο - ένα μεγαλύτερου διαμετρήματος και χαμηλής ταχύτητας 75 mm - ήταν ασύμμετρα τοποθετημένο στο κύτος με περιορισμένη τραβέρσα.  Ένας μικρός πυργίσκος με ένα υψηλής ταχύτητας 37mm κανόνι τοποθετήθηκε στο ψηλό κύτος. Ένα μικρός τρούλος στην κορυφή του πυργίσκου κατείχε πολυβόλο. Η χρήση δύο κύριων όπλων παρατηρείται στο γαλλικό Char B, το σοβιετικό T-35, καθώς και την έκδοση Mark I του  βρετανικού  Churchill.
Σε κάθε περίπτωση, δύο όπλα ήταν τοποθετημένα για να δοθεί στο άρμα επαρκή ικανότητα στην βολή, τόσο κατά προσώπων όσο και για την καταπολέμηση των αντι-αρματικών. Το Μ3 διέφερε ελαφρώς από αυτό το μοτίβο διαθέτοντας ένα όπλο το οποίο θα μπορούσε να εκτοξεύσει έναν διατρητικό βλήμα με ταχύτητα αρκετά υψηλή για αποτελεσματική διάτρηση θωράκισης.
Χρησιμοποιώντας ένα πυροβόλο όπλο τοποθετημένο στο κύτος, ο σχεδιασμός του Μ3 θα μπορούσε να παραχθεί γρηγορότερα από ένα άρμα που διαθέτει πυργίσκους με όπλο. Ήταν κατανοητό ότι ο σχεδιασμός του Μ3 ήταν λανθασμένος, αλλά η Βρετανία  χρειαζόταν επειγόντως άρματα.
Το Μ3 ήταν ψηλό και ευρύχωρο: η μετάδοση της ισχύος γινόταν μέσα από το θάλαμο του πληρώματος κάτω από το κλουβί του πυργίσκου με κιβώτιο ταχυτήτων και καθοδήγηση των μπροστινών γραναζιών. Η κατεύθυνση ήταν με διαφορά πέδησης και με κύκλο στροφής. Ο πυργίσκος είχε ένα ηλεκτρο-υδραυλικό σύστημα με τη μορφή ενός ηλεκτρικού κινητήρα που παρέχει την πίεση στον υδραυλικό κινητήρα. Αυτό το σύστημα περιέστρεφε πλήρως τον πυργίσκο σε 15 δευτερόλεπτα.
Το 37-mm απευθυνόταν μέσω του περισκοπίου Μ2, αν και αυτό ήταν τοποθετημένο στο μανδύα προς την πλευρά του άρματος. Ήταν με μειωμένη όραση, επίσης, το ομοαξονικό πολυβόλο. 
Αν και δεν συμμετείχε ακόμα στον πόλεμο, η Αμερική ήταν πρόθυμη να παράγει, να πωλεί και να στέλνει τεθωρακισμένα οχήματα στη Βρετανία. Οι Βρετανοί με ένα μεγάλο μέρος του εξοπλισμού τους να έχει μείνει στις παραλίες κοντά στην Δουνκέρκη, είχαν οξεία ανάγκη εξοπλισμού. Αν και δεν ήταν απόλυτα ικανοποιημένοι με το σχεδιασμό, παρήγγειλαν το Μ3 σε μεγάλους αριθμούς. Βρετανοί ειδικοί είχαν δει το mock-up το 1940 και προσδιόρισαν τα χαρακτηριστικά που θεωρούσαν ελαττώματα.
Οι βρετανικές επιθυμητές τροποποιήσεις για τα άρματα που θα αγόραζαν: Μια αλλαγή πρέπει να γίνει στο πίσω μέρος του πυργίσκου για να στεγάσει το Wireless Set No. 19. Στο άρμα πρέπει να δοθεί παχύτερη πλάκα θωράκισης από το αρχικό σχέδιο Η.Π.Α., και ο τρούλος με το πολυβόλο να αντικατασταθεί με απλή καταπακτή. Με αυτές τις τροποποιήσεις δεκτές οι Βρετανοί παρήγγειλαν 1.250 M3. Η σειρά στη συνέχεια αυξήθηκε με την προσδοκία ότι όταν τα M4 Sherman ήταν διαθέσιμα, θα μπορούσε να αντικαταστήσει μέρος της παραγγελίας. Συμβάσεις διοργανώθηκαν με τρεις εταιρείες των ΗΠΑ. Το συνολικό κόστος της παραγγελίας ήταν περίπου 240 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ.
Το πρωτότυπο ολοκληρώθηκε το Μάρτιο του 1941 και τα μοντέλα παραγωγής ακολούθησαν, με τα πρώτα άρματα βρετανικών προδιαγραφών τον Ιούλιο. Και τα δύο των ΗΠΑ και της Βρετανίας άρματα είχαν παχύτερη πανοπλία από την πρώτη προγραμματισμένη.  Το βρετανικό σχέδιο απαιτεί ένα λιγότερο μέλος του πληρώματος από την έκδοση των ΗΠΑ, λόγω του ραδιοφώνου στον πυργίσκο. Η Αμερική εξαλείφει τελικά τον χειριστή ασυρμάτου πλήρους απασχόλησης, αναθέτοντας το έργο στον οδηγό. 
Ο στρατός των ΗΠΑ χρησιμοποίησε το "M" (Model) έγγραφο για να ορίσει σχεδόν όλο τον εξοπλισμό του. Όταν ο βρετανικός στρατός έλαβε τα νέα μέσα άρματά του Μ3 από τις ΗΠΑ, προκλήθηκε αμέσως σύγχυση στο  μεταξύ των διαφόρων αρμάτων M3 medium tank και M3 light tank. Ο βρετανικός στρατός άρχισε την ονομασία American στα τανκς με τα αμερικανικά στρατιωτικά στοιχεία, αν και ο στρατός των ΗΠΑ δεν χρησιμοποίησε ποτέ αυτούς τους όρους μέχρι το τέλος του πολέμου.
M3 άρματα με εγκατάσταση χυτού πυργίσκου και ραδιόφωνου έλαβαν το όνομα "General Grant", ενώ τα αρχικά M3 ονομάζονταν «General Lee", ή συνηθέστερα απλά "Grant" και "Lee". Το Μ3 έφερε την πολυπόθητη δύναμη πυρός στις βρετανικές δυνάμεις στην αφρικανική εκστρατεία στην Βόρεια Αφρική.
Το σασί και το σύστημα κύλισης του σχεδιασμού Μ3 εγκρίθηκε από τους Καναδούς για τα Ram tank τους. Η γάστρα του Μ3 χρησιμοποιήθηκε επίσης για αυτοκινούμενα πυροβολικού, όπως και για τον αρχικό σχεδιασμό του M7 Priest.

Βόρεια Αφρική

Από τa 6.258 M3 παραγωγής Η.Π.Α., 2855 M3 διατέθηκαν στο βρετανικό στρατό, και περίπου 1.386 στην Σοβιετική Ένωση.  Πρώτη δράση του μέσου αμερικανικού Μ3 κατά τη διάρκεια του πολέμου ήταν το 1942, κατά τη διάρκεια της εκστρατείας της βόρειας Αφρικής.  Βρετανικά Lee και Grants ήταν σε δράση στις δυνάμεις κατά του  Ρόμελ στη Μάχη της Gazala στις 27 Μαΐου του ίδιου έτους. Η εμφάνισή τους ήταν μια έκπληξη για τους Γερμανούς, οι οποίοι ήταν απροετοίμαστοι για τον M3 75 gun mm. Σύντομα ανακάλυψαν ότι τα Μ3 θα μπορούσαν να εμπλακούν πέρα από το αποτελεσματικό εύρος του 5 cm Pak 38 αντιαρματικού πυροβόλου τους, και του 5 cm Kwk 39 του Panzer III. To Μ3 ήταν επίσης πολύ καλύτερo από τα Fiat M13/40 και Fiat M14/41 άρματα που χρησιμοποιούνταν από τα ιταλικά στρατεύματα, των οποίων τα  47 mm gun ήταν αποτελεσματικά μόνο στην κενή σειρά σημείου, ενώ μόνο τα λίγα  Semovente da 75/18 αυτοπροωθούμενα πυροβόλα όπλα ήταν σε θέση να το καταστρέψουν.Grant και Lee εφοδιίασαν τους Βρετανούς στη Βόρειο Αφρική μέχρι το τέλος της εκστρατείας. Μετά από την εισβολή της γαλλικής Βόρειας Αφρικής, οι ΗΠΑ πολέμησαν και στη Βόρεια Αφρική, με τη χρήση του Μ3 Lee. Στη συνέχεια, ένα σύνταγμα ακόμα που χρησιμοποιούσε το Μ3 Lee έφτασε να πολεμήσουν στη Βόρεια Αφρική. Το Μ3 εκτιμάται πως ήταν σε γενικές γραμμές  κατά τη διάρκεια της εκστρατείας της Βορείου Αφρικής για την μηχανική αξιοπιστία του, καλής προστασίας πανοπλία και βαριά δύναμη πυρός.
Και στις τρεις περιοχές, το Μ3 ήταν σε θέση να αντιμετωπίσει γερμανικά τανκς και συρόμενα αντιαρματικά όπλα. Ωστόσο, η ψηλή σιλουέτα ήταν τακτικό μειονέκτημα, καθώς και η χρήση των καρφιών στην υπερκατασκευή πανοπλίας κύτους για τις πρόωρες εκδόσεις οδήγησε στον θρυμματισμό τους, όπου ο αντίκτυπος των κελυφών εχθρού προκαλούσε σπάσιμο στα καρφιά και τα έκανε βλήματα μέσα στο άρμα. Αργότερα μοντέλα κατασκευάστηκαν με όλη την πανοπλία συγκολλημένη  για την εξάλειψη αυτού του προβλήματος. Τα διδάγματα αυτά εφαρμόστηκαν για το σχεδιασμό και την παραγωγή του Μ4. Το Μ3 αντικαταστάθηκε από τον M4 Sherman μόλις το Μ4 ήταν διαθέσιμο.

Ανατολικό μέτωπο

Ο Κόκκινος Στρατός έλαβε πάνω από 1.300 άρματα Μ3. Αυτά παρήχθησαν μέσω του προγράμματος Lend-Lease κατά το 1942-1943. Όλα ήταν «παραλλαγές» Lee, παρόλο που οι Σοβιετικοί αναφέρονταν μερικές φορές σε αυτά γενικά σαν Grants. Το Μ3 ήταν δημοφιλές στον Κόκκινο Στρατό, που ήδη χρησιμοποιούσε το πιο σύγχρονο T-34. Τα λάθη του Μ3 Lee αποκάλυψαν σε εμπλοκές εναντίον του εχθρού σε πανοπλία και την αντιμετώπιση αρμάτων. Οι Σοβιετικοί έδωσαν το παρατσούκλι  Братская могила на шестерых  ("τάφος για έξι"). Η επίσημη σοβιετική ονομασία ήταν  М3с  ( М3 средний , M3 medium ) για να τα διακρίνουν από τα  М3л  ( М3 лёгкий , Μ3 light). Με τη Σοβιετική Ένωση να παράγει περίπου 1.500 T-34S κάθε μήνα, η χρήση των Μ3 Lee υποχώρησε μετά τα μέσα του 1943. Οι Σοβιετικοί συνέχισαν να τα χρησιμοποιούν για τα δευτεροβάθμια μέτωπα, όπως στην Αρκτική κατά τη διάρκεια της Petsamo–Kirkenes Offensive του Κόκκινου Στρατού τον Οκτώβριο του 1944.

Πόλεμος του Ειρηνικού

Στον πόλεμο του Ειρηνικού το άρμα έπαιξε δευτερεύοντα ρόλο λόγω του ότι οι κύριες μάχες δόθηκαν με ναυτικές  και αεροπορικές δυνάμεις. Στον Ειρηνικό, ο στρατός των ΗΠΑ αναμείχθηκε μόνο με το ένα τρίτο των 70 ξεχωριστών ταγμάτων των αρμάτων του, και κανένα από τα θωρακισμένα τμήματα, ενώ από το Σώμα των Πεζοναυτών αναμείχθηκαν έξι τάγματα αρμάτων.
Όταν ο βρετανικός στρατός έλαβε M4 Sherman, περίπου 900 άρματα Μ3 μεταφέρθηκαν στον Βρετανικό Ινδικό Στρατό και έλαβαν δράση στις χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας. Βρετανικά Lee και Grant χρησιμοποιήθηκαν από τους Βρετανούς στη 14η Στρατιά μέχρι την πτώση της Ρανγκούν, και εκτέλεσαν "αξιοθαύμαστα" στη Βιρμανία κατά το 1944-1945, τον αρχικό τους ρόλο: την υποστήριξη πεζικού. Στην Άπω Ανατολή, το κύριο καθήκον του Μ3 ήταν η υποστήριξη του πεζικού. Αυτό διαδραμάτισε καίριο ρόλο κατά τη διάρκεια της μάχης της Ιμπχάλ, κατά την οποία το 14ο σύνταγμα αρμάτων του Αυτοκρατορικού ιαπωνικού στρατού αντιμετώπισε άρματα M3 για πρώτη φορά. Παρά την χειρότερη από το μέσο όρο των επιδόσεων εκτός δρόμου, τα M3 απέδωσαν καλά, καθώς διέσχισαν τις απότομες πλαγιές γύρω από το Imphal.  Παρά το ότι τα Lee δηλώθηκαν επισήμως παρωχημένα τον Απρίλιο του 1944, έδρασαν μέχρι το τέλος του πολέμου.
Ο αυστραλιανός στρατός έλαβε επίσης περίπου 1.700  Μ3 Grant (μέρος εντολής του Ηνωμένου Βασιλείου). Το Αυστραλιανό Σώμα Τεθωρακισμένων είχε διαμορφωθεί το 1941 για να λάβει μέρος στην εκστρατεία της βόρειας Αφρικής, αλλά συγκρατήθηκε στην Αυστραλία μετά από το ξέσπασμα των εχθροπραξιών με την Ιαπωνία.Το 1941-42, σχηματίστηκαν 3  τεθωρακισμένες μεραρχίες - όλες αυτές ήταν εξοπλισμένες εν μέρει με  Μ3 Grant - εκτός από τα M3 Stuart. Τον Απρίλιο και τον Μάιο του 1942, η 1η Μεραρχία Τεθωρακισμένων άρχισε εκ νέου τον εξοπλισμό με Μ3 Grant και ολοκλήρωσε την εκπαίδευσή της σε μια σειρά μεγάλων ασκήσεων γύρω από το Narrabri, στη Νέα Νότια Ουαλία. Η 2η Μεραρχία Τεθωρακισμένων  καθώς και η 3η  επίσημα δημιουργήθηκαν το 1942 και ήταν επίσης εν μέρει εξοπλισμένες με Μ3 Grant.Τον Ιανουάριο του 1943, το σώμα της 1ης Μεραρχίας Τεθωρακισμένων  ανέλαβε τα καθήκοντά του στην εγχώρια υπεράσπιση μεταξύ Περθ και Geraldton, στη Δυτική Αυστραλία.Ωστόσο, τα Grant κρίθηκαν ακατάλληλα για την εκτέλεση των καθηκόντων στο εξωτερικό και μονάδες του Μ3 ήταν εκ νέου εξοπλισμένες με τα Matilda II προτού αναπτυχθεί στην Νέα Γουινέα εκστρατεία. Λόγω έλλειψης προσωπικού, οι τρεις μεραρχίες επίσημα διαλύθηκαν κατά τη διάρκεια του 1943 και υποβαθμίστηκαν σε ταξιαρχία και τάγματα.
Κατά τη διάρκεια της μάχης για το νησί Ταράουα το 1943, ο στρατός των ΗΠΑ επιτέθηκε σε κοντινή απόσταση, ενέργεια που θεωρήθηκε ως λιγότερο δαπανηρή διαδικασία. Ο στρατός υποστηρίχθηκε από μια διμοιρία αρμάτων M3A5 Lee από το 193ο Τάγμα Τεθωρακισμένων του Στρατού των ΗΠΑ, καθιστώντας σε αυτή τη μάχη την μοναδική χρήση του Μ3 από την Αμερική στο χώρο του Ειρηνικού. Το αμερικανικό Σώμα των Πεζοναυτών δεν έκανε χρήση του Μ3 Lee, γιατί τα τάγματά τους ήταν εξοπλισμένα με M3 Stuart έως ότου αντικατασταθούν από M4 Sherman στα μέσα του 1944.

Μεταπολεμική χρήση στην Αυστραλία

Κατά τη διάρκεια του πολέμου, ο Αυστραλιανός Στρατός είχε τροποποιήσει κάποια M3 Grant για ειδικούς σκοπούς, συμπεριλαμβανομένων σε μικρό αριθμό των παραλλαγών μπουλντόζας (θωρακισμένο όχημα αποκατάστασης παραλίας)  και αμφίβιου οχήματος.
Μετά το τέλος του πολέμου 14 Grant της Αυστραλίας τροποποιήθηκαν σε αυτοπροωθούμενα όπλα, με το Yeramba να γίνει το μόνο αυτοπροωθούμενο όπλο που αναπτύχθηκε ποτέ από τον αυστραλιανό στρατό. Εξοπλισμένο με ένα πυροβόλο όπλο 25-λιβρών, το Yeramba παρέμεινε στην υπηρεσία στο 22ο Σύνταγμα (Βασιλικό Αυστραλιανό Πυροβολικό), μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1950.
θεωρείται πλεόνασμα ότι πολλά M3 του Στρατού της Αυστραλίας αγοράστηκαν από μη στρατιωτικούς  αγοραστές κατά τη διάρκεια του 1950 και του 1960 για τη μετατροπή τους σε χωματουργικά μηχανήματα ή  και τρακτέρ.

Επισκόπηση

Συνοπτικά, το Μ3 ήταν σε θέση να αντεπεξέλθει στο πεδίο της μάχης του 1942. Η πανοπλία και η δύναμη πυρός του ήταν ή ίση ή ανώτερη από τις περισσότερες των απειλών που αντιμετώπιζαν, ιδιαίτερα στην περιοχή του Ειρηνικού. Μεγάλης εμβέλειας και υψηλής ταχύτητας όπλα δεν είχαν τεθεί ακόμη σε κοινή χρήση για τα γερμανικά τανκς στον αφρικανικό χώρο. Ωστόσο, ο ταχύς ρυθμός της ανάπτυξης των αρμάτων σημαίνει ότι τα Μ3 ξεπεράστηκαν πολύ γρήγορα. Μέχρι τα μέσα του 1942, με την εισαγωγή του γερμανικού Tiger Ι,  του Panzer IV με μακρύ κανόνι 75mm, και την πρώτη εμφάνιση το 1943 του Panther, σε συνδυασμό με τη διαθεσιμότητα μεγάλου αριθμού M4 Sherman, το Μ3 αποσύρθηκε από την υπηρεσία στον ευρωπαϊκό χώρο.

Κινηματογραφικές εμφανίσεις

Στην αμερικανική ταινία του 1943 Σαχάρα, με πρωταγωνιστή τον Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ, κύρια μορφή του χαρακτήρα είναι ένα Μ3 Lee που ονομάζεται "Lulu Belle". Το ίδιο ισχύει και για την ριμέικ ταινία του 1995, με πρωταγωνιστή τον Τζέιμς Μπελούσι.