Φίλιππος ΣΤ΄ της Γαλλίας

Νέος βασιλιάς της Γαλλίας

Δεν είναι γνωστές λεπτομέρειες για τα παιδικά χρόνια του Φιλίππου επειδή δεν είχε άμεση σχέση με την βασιλική οικογένεια. Ο πατέρας του Κάρολος Βαλουά ήταν μικρότερος αδελφός του Φιλίππου του Ωραίου αγωνίστηκε σε όλη του την ζωή να γίνει βασιλιάς αλλά δεν το κατάφερε ποτέ. Πέθανε (1325) αφήνοντας τον μεγαλύτερο γιο του Φίλιππο κληρονόμο στο Ανζού, το Μέιν και το Βαλουά. Ο πρώτος ξάδελφος του Κάρολος Δ΄ πέθανε (1328) αφήνοντας την χήρα του Ζαν ντ΄ Εβρέ έγκυο. Οι δυο μεγάλοι διεκδικητές του θρόνου ήταν ο ίδιος ο Φίλιππος και ο Εδουάρδος Γ΄ της Αγγλίας σαν γιος της αδελφής των τελευταίων βασιλέων, το μεγάλο ερώτημα ήταν αν θα μπορούσε να έχει κληρονομικά δικαιώματα η Ισαβέλλα. Η συνέλευση των βαρόνων και ευγενών που έγινε στο Πανεπιστήμιο του Παρισιού αποφάσισε να διατηρηθεί κατά γράμμα ο Σαλικός νόμος και να αποκλειστούν από την διαδοχή η Ισαβέλλα και τα παιδιά της. Ο Φίλιππος Βαλουά που διατηρούσε την πρωτογένεια σαν μεγαλύτερος εγγονός του Φιλίππου του Τολμηρού εξελέγη νέος βασιλιάς. 
Οι Γάλλοι ήταν σε αναμονή επειδή η χήρα βασίλισσα ήταν έγκυος, αν γεννούσε γιο θα ήταν αναμφισβήτητα ο νέος βασιλιάς, ο Φίλιππος ανέλαβε την αντιβασιλεία (9 Φεβρουαρίου 1328). Η Ζαν γέννησε τελικά κόρη την Λευκή της Γαλλίας (1 Απριλίου 1328). Με την ανακοίνωση των νέων ο Φίλιππος Βαλουά στέφτηκε νέος βασιλιάς ως Φίλιππος ΣΤ΄ της Γαλλίας στον Καθεδρικό Ναό της Ρενς (29 Μαΐου 1328). Μετά την άνοδο του στον θρόνο ο Φίλιππος ΣΤ΄ έστειλε αμέσως τον ηγούμενο του Φέκαμπ Πιέρ Ρότζερ στον νεαρό Εδουάρδο Γ΄ και τον κάλεσε να δώσει όρκο υποτέλειας για την Ακουιτανία και την Γασκώνη. Μετά την δεύτερη κλήση ο Εδουάρδος Γ΄ έφτασε στον Καθεδρικό ναό της Αμιένης (6 Ιουνίου 1329) και έδωσε όρκο υποτέλειας στον Φίλιππο ΣΤ΄ με τέτοιο τρόπο που προκάλεσε πολλές κριτικές στο μέλλον.

Απώλεια της Ναβάρας

Η αλλαγή στην δυναστεία είχε άλλη μια βασική συνέπεια, ο Κάρολος Δ΄ είχε κληρονομήσει από την μητέρα του το Βασίλειο της Ναβάρρας στο οποίο σε αντίθεση με την Γαλλία δεν υπήρχε ο Σαλικός νόμος και ο Φίλιππος ΣΤ΄ δεν είχε καμιά συγγενική σχέση με την Ιωάννα Α΄ της Ναβάρρας. Στο βασίλειο της Ναβάρας ανήκαν επίσης οι κομητείες Καμπανία, Τρουά, Μω και Μπρι που διοικήθηκαν με το ισχυρό Γαλλικό γραφειοκρατικό σύστημα του Φιλίππου ΣΤ΄ για 50 χρόνια. Οι περιοχές ήταν σε ισχυρό βαθμό διοικητικά και οικονομικά εξαρτημένες από την Γαλλία ιδιαίτερα την γειτονική επαρχία Ιλ-ντε-Φρανς. Ο Φίλιππος ΣΤ΄ δεν μπορούσε με κανένα τρόπο να τις κληρονομήσει, το βασίλειο της Ναβάρας και οι κομητείες μεταβιβάστηκαν αυτόματα στην Ιωάννα Β΄ της Ναβάρρας την κόρη του Λουδοβίκου Ι΄ της Γαλλίας. Ο Γάλλος βασιλιάς είχε μια διαφωνία με την νέα βασίλισσα της Ναβάρρας για την κομητεία της Καμπανίας που την επιθυμούσε έντονα, τελικά δέχτηκε να την πάρει αφού αποζημίωσε την Ιωάννα με την Νορμανδία.

Ετοιμασίες για την έναρξη του Εκατονταετούς Πολέμου

Η βασιλεία του Φιλίππου ΣΤ΄ πέρασε μεγάλες κρίσεις αλλά ξεκίνησε με μια μεγάλη επιτυχία σε εκστρατεία στην Φλάνδρα, νίκησε τον Αύγουστο του 1328 στην μάχη του Κασέλ και αποκατέστησε τον Λουδοβίκο Α΄ της Φλάνδρας που είχε ανατραπεί με λαϊκή εξέγερση. Η σύζυγος του Ιωάννα της Βουργουνδίας έδειξε τις ικανότητες της σαν αντιβασιλιάς όταν έλλειπε από την χώρα. Οι σχέσεις του με τον Εδουάρδο Γ΄ της Αγγλίας ήταν αρχικά φιλικές, σχεδίασαν μάλιστα να κάνουν μαζί Σταυροφορία (1332) που δεν πραγματοποιήθηκε τελικά ποτέ. Οι εντάσεις ξεκίνησαν σχετικά με τις απαιτήσεις του Φιλίππου να του δίνει ο Εδουάρδος όρκο υποτέλειας για το δουκάτο της Ακουιτανίας. Ο Φίλιππος ΣΤ΄ πρόσφερε άσυλο στον δραπέτη Δαυίδ Β΄ της Σκωτίας κάτι που εξόργισε σε τέτοιο βαθμό τον Εδουάρδο που το 1336 ήταν έτοιμοι για πόλεμο. Ο Φίλιππος κατάφερε τον Ιούλιο του 1337 να αποτρέψει μια συμφωνία ανάμεσα στον πάπα και στον Γερμανό αυτοκράτορα Λουδοβίκο Δ΄ της Βαυαρίας με αποτέλεσμα ο Λουδοβίκος να συμμαχήσει με τον μπατζανάκη του Εδουάρδο Γ΄. 
Η τελική αφορμή για την έκρηξη του πολέμου ήταν το άσυλο που πρόσφερε ο Εδουάρδος Γ΄ στον Ροβέρτο Γ΄ του Αρτουά πρώην έμπιστο σύμβουλο του Φιλίππου που προσπάθησε με πλαστογραφία να τον ανατρέψει από τον θρόνο και δραπέτευσε. Το γεγονός επιδείνωσε τις σχέσεις των δυο βασιλέων σε απίστευτο βαθμό, ο Φίλιππος ΣΤ΄ με επιστολή απαίτησε από τον Άγγλο βασιλιά να του παραδώσει τον προδότη (26 Δεκεμβρίου 1336) αλλά ο Εδουάρδος το αρνήθηκε. Ο Φίλιππος εξοργισμένος κήρυξε την κατάσχεση της Ακουιτανίας (24 Μαΐου 1337), αυτό ήταν η έναρξη του Εκατονταετούς Πολέμου, ο Εδουάρδος Γ΄ με την σειρά του ζήτησε το Γαλλικό στέμμα για λογαριασμό της μητέρας του.

Επιτυχίες τα πρώτα χρόνια

Ο Φίλιππος ΣΤ΄ ξεκίνησε τον Εκατονταετή Πόλεμο με ισχυρότατα πλεονεκτήματα, η Γαλλία ήταν περισσότερο πλούσια, δημοφιλής και βρισκόταν στο απόγειο της δόξας της, τα πρώτα χρόνια του πολέμου ο θρίαμβος των Γάλλων ήταν για όλους βέβαιος. Οι Γάλλοι κυριάρχησαν κατά κράτος στην θάλασσα καίγοντας και λεηλατώντας όλες τις ακτές της νότιας Αγγλίας. Οι Άγγλοι έκαναν και αυτοί σποραδικές επιδρομές, σε μια από αυτές έκαψαν τον Γαλλικό στόλο στην Βουλώνη αλλά οι Γάλλοι εξακολουθούσαν να έχουν το πάνω χέρι. Ο Φίλιππος ΣΤ΄ διέταξε τελική εισβολή στην Αγγλία με την συγκέντρωση του Γαλλικού στόλου στην ακτή του Σλους. Στην Ναυμαχία του Σλους που ακολούθησε τον Ιούνιο του 1340 οι Γάλλοι δέχτηκαν το πρώτο σκληρό χτύπημα αφού οι Άγγλοι έκαψαν τον στόλο τους τερματίζοντας τις απειλές εισβολής.
Ο Εδουάρδος Γ΄ μετέβη στην Φλάνδρα για να συγκεντρώσει συμμάχους με διπλωματία και γάμους, μια επιδρομή στην Πικαρδία τελείωσε άδοξα αφού ο Φίλιππος αρνήθηκε να δώσει μάχη. Τα οικονομικά του Εδουάρδος Γ΄ ωστόσο ήταν σε τραγική κατάσταση, δεν είχε χρήματα να πληρώσει τον στρατό του και αναγκάστηκε να επιστρέψει στην Αγγλία, επέστρεψε τον Ιούνιο του 1340 και ξεκίνησε την πολιορκία του Τουρνέ. Τον Σεπτέμβριο του ίδιου χρόνου τα οικονομικά του Εδουάρδου βρέθηκαν πάλι σε τραγική κατάσταση και αναζήτησε από τον Φίλιππο ειρήνη.[16] Μετά μια βδομάδα παραμονή στο Μπουβίν ο Φίλιππος ΣΤ΄ έστειλε την Ιωάννα του Βαλουά, κόμισσα του Αινώ για να συζητήσει τους όρους, τελικά έκλεισε ανακωχή εννέα μηνών (23 Σεπτεμβρίου 1340).
Ο πόλεμος μέχρι τότε πήγαινε αρκετά καλά για τον Φίλιππο, κατάφερε με μεγάλη επιδεξιότητα να εκμεταλλευτεί τα οικονομικά προβλήματα του Εδουάρδου, αποφεύγοντας τις προκλήσεις του για μονομαχίες με 200 επιλεγμένους ιππότες. Ο Πόλεμος της Βρετανικής διαδοχής (1341) επέτρεψε στον Εδουάρδο Γ΄ να τοποθετήσει ισχυρές φρουρές στην Βρετάνη αλλά οι Γάλλοι εξακολουθούσαν να έχουν πλεονέκτημα. Ο Φίλιππος ΣΤ΄ αρνήθηκε την πρόταση με την διαιτησία του πάπα (1343) να τερματίσει τον πόλεμο και να κρατήσει σαν αντάλλαγμα δικό του το Δουκάτο της Ακουιτανίας.

Η συντριβή του Κρεσί

Στην επόμενη Αγγλική εκστρατεία ο Ερρίκος, δούκας του Λάνκαστερ επιτέθηκε στην Αζάν και κατέλαβε το Ανγκουλέμ ενώ Αγγλικές δυνάμεις με τον στρατηγό Σερ Τόμας Ντάγκουορτ (1276 - 1352) ήταν επίσης νικητές. Οι Γάλλοι απάντησαν με οργανωμένη επίθεση στην Ακουιτανία υπό την ηγεσία του δελφίνου Ιωάννη του Αγαθού. Με λανθασμένη συμβουλή του Χαρκούρτ Γκοντφρέ ο πόλεμος μεταφέρθηκε από την Ακουιτανία στην Νορμανδία με τραγικές συνέπειες αφού οι Νορμανδοί δεν ήταν έτοιμοι για πόλεμο και οι περισσότεροι έλλειπαν στην Αγκιγιόν. Ο Εδουάρδος Γ΄ κυρίευσε και έκαψε τα βόρεια, κατέλαβε την Καέν και προχώρησε για το Πουασί πριν συγκεντρωθούν οι Γάλλοι στο Παρίσι, συγκέντρωσε τον στρατό του στο Κρεσί έτοιμος να δώσει την μεγάλη μάχη.
Ο Φίλιππος επέλεξε να αποσυρθεί την νύχτα και να ελέγξει τις Αγγλικές θέσεις την επόμενη μέρα, τα στρατεύματα του ωστόσο διασκορπίστηκαν και οι Άγγλοι απέκλεισαν όλους τους δρόμους διαφυγής, ο Φίλιππος είδε επίσης έκπληκτος τους χωρικούς να υποστηρίζουν τους Άγγλους για να εκδικηθούν. Ακολούθησε η μάχη του Κρεσί (26 Αυγούστου 1346) στην οποία οι Γάλλοι γνώρισαν την μεγαλύτερη συντριβή, ο στρατός τους αποδεκατίστηκε και ο ίδιος ο Φίλιππος ΣΤ΄ βαριά τραυματισμένος μόλις μπόρεσε να δραπετεύσει. Οι Άγγλοι απέκτησαν από εκείνη την μέρα πανηγυρικά το πάνω χέρι σε βάρος των Γάλλων.
Μετά το πλεονέκτημα των Άγγλων ο στρατός στην Νορμανδία αναγκάστηκε να οπισθοχωρήσει, ο Κάρολος, δούκας της Βρετάνης συνελήφθη από τον Σερ Τόμας Ντάγκουορτ. Μετά τον θρίαμβο του Κρεσί ο Εδουάρδος Γ΄ ξεκίνησε την πολιορκία του Καλαί, η πόλη αντιστάθηκε σκληρά αλλά ο Άγγλος βασιλιάς ήταν αποφασισμένος και αρκετά εξοπλισμένος με προμήθειες σε αντίθεση με την πολιορκία του Τουρναί. Με την λεηλασία της Νορμανδίας και το νέο φορολογικό νομοσχέδιο ο Εδουάρδος Γ΄ συγκέντρωσε αρκετά χρήματα και μπορούσε ο στρατός του να περιμένει απεριόριστο χρόνο την επίθεση του Φιλίππου που δεν τολμούσε να κάνει, ο Φίλιππος έφυγε τον Αύγουστο και η πόλη παραδόθηκε αμέσως μετά.

Τελευταία χρόνια

Μετά την συντριβή του Κρεσί και την απώλεια του Καλαί οι Γαλλικές κοινότητες αρνήθηκαν να χρηματοδοτήσουν τον Φίλιππο ΣΤ΄ για νέο πόλεμο με τους Άγγλους. Η Μαύρη Πανώλη την επόμενη χρονιά θέρισε το ένα τρίτο του Γαλλικού πληθυσμού, ένα από τα θύματα ήταν και η βασίλισσα Ιωάννα, η έλλειψη του εργατικού δυναμικού έφερε έκρηξη του πληθωρισμού, ο Φίλιππος ανέβασε τις τιμές αποδυναμώνοντας την χώρα. Το επόμενο μεγάλο ατόπημα του Φιλίππου ήταν ο δεύτερος γάμος του με την αρραβωνιαστικιά του γιου του Λευκή της Ναβάρρας, επικρίθηκε έντονα από όλους τους ευγενείς και συγκρούστηκε με τον δελφίνο. 
Το τελευταίο μεγάλο κατόρθωμα του Φιλίππου ΣΤ΄ ήταν η ανάκτηση του Ντωφινέ και της περιοχής του Μονπελιέ (1349), όταν πέθανε η Γαλλία ήταν διαλυμένη και διαιρεμένη χώρα. Ο Φίλιππος ΣΤ΄ πέθανε στο αβαείο του Κολόμπ στο διαμέρισμα Έουρ-ε-Λουάρ (22 Αυγούστου 1350) και τάφηκε στην βασιλική του Σαιν Ντενίς με την δεύτερη σύζυγο του Λευκή της Ναβάρρας, τα σπλάχνα του τάφηκαν ξεχωριστά στην μονή των Ιακωβίνων στο Παρίσι. Τον διαδέχτηκε ο μεγαλύτερος γιος του Ιωάννης ο Αγαθός.

Φιλμογραφία

Ο Φίλιππος ΣΤ΄ της Γαλλίας είναι πρωταγωνιστής στο σπουδαίο μυθιστόρημα του Μωρίς Ντρουόν "Οι καταραμένοι βασιλείς", τον ρόλο του στις Γαλλικές τηλεοπτικές σειρές έπαιξαν ο Μπενουά Μπριόν (1972) και ο Μαλίκ Ζιντί (2005).