Stand-up comedy

To Stand-up comedy είναι είδος κωμωδίας το οποίο πραγματοποιείται ζωντανά σε κοινό και ο καλλιτέχνης απευθύνεται απευθείας στο κοινό με στόχο το γέλιο, συνήθως σε όρθια στάση και με χρήση μικροφώνου, με την απουσία ενός θεατρικού «τέταρτου τοίχου». Είναι κυρίως διαδεδομένη τέχνη σε όλον τον κόσμο αν και ξεκίνησε κυρίως από τις ΗΠΑ και την Αγγλία. Ένας καλλιτέχνης που ασχολείται με το stand up comedy, ονομάζεται κωμικός (comic) ή stand up κωμικός. Αποτελεί μια τέχνη με πολλές ιδιαιτερότητες και δυσκολίες άλλα και κάποιους βασικούς κανόνες και απαράβατους κανόνες που έχουν δομηθεί επί σκηνής τα τελευταία 50 χρόνια.  
Ο κωμικός συχνά διηγείται μια γρήγορη ακολουθία χιουμοριστικών ιστοριών ή σύντομων αστείων (oneliners) ή παρουσιάζει την άποψη του για ένα θέμα, τα οποία αποτελούν το μονόλογο του (ή αλλιώς τη ρουτίνα του). Απαράβατος κανόνας του Stand up είναι ότι ο καλλιτέχνης γράφει μόνος του τα κείμενα του, δεν "κλέβει" αστεία άλλων κωμικών, δεν χρησιμοποιεί ανέκδοτα και δεν υποδύεται κάποιον ρόλο. Αντιθέτως από ότι πιστεύει ο περισσότερος κόσμος, στο stand up δεν είναι απαραίτητη η άμεση συνομιλία του καλλιτέχνη με το κοινό. Το κομμάτι αυτό ονομάζεται crowd work και αποτελεί ίσως το πιο δύσκολο μέρος καθώς ο κωμικός πρέπει να αυτοσχεδιάσει πάνω στις απαντήσεις που θα πάρει από το κοινό, να προκαλέσει το γέλιο αλλά να μην προσβάλει ή φερθεί άσχημα στον θεατή. Η επαφή του κόσμου με τον κωμικό γίνεται μόνο όταν ο ίδιος το ζητήσει και απευθυνθεί προς το κοινό. Κάποιος θεατής που παρεμβαίνει από μόνος του, φωνάζει την διάρκεια της παράστασης και ενοχλεί γενικότερα την παράσταση ονομάζεται heckler. Στις περιπτώσεις αυτές ο κωμικός έχει δικαίωμα να απαντήσει όπως θέλει και σε πολλές περιπτώσεις να προβάλλει και να μιλήσει άσχημα με σκοπό να τον κάνει να σταματήσει ή να φύγει.   
Το stand up παρουσιάζεται σε ειδικά για το σκοπό «κλαμπ» (comedy clubs)  αλλά και σε bar και θέατρα.  
Στην Ελλάδα το Stand up comedy, έκανε την εμφάνιση του την δεκαετία του 90, μέσα από το comedy club "Νύχτες Κωμωδίας" που λειτουργούσε η Λουκία Ρικάκη. Μέσα από τις νύχτες κωμωδίας, ξεκίνησαν πολλοί γνωστοί κωμικού που συνεχίζουν μέχρι τις μέρες μας όπως ο Δημήτρης Δημόπουλος, Γιώργος Χατζηπαύλου, Σίλας Σεραφείμ κ.α. Τα τελευταία χρόνια γνωρίζει τεράστια άνθηση στην χώρα μας, με δεκάδες κωμικούς που πραγματοποιούν παραστάσεις σε όλη την χώρα σε θέατρα, bar και σε φεστιβάλ ενώ λειτουργούν και δύο comedy club, το Gazi Comedy CLub στην Αθήνα και το Μαιευτήριο στην Θεσσαλονίκη. Στις παραστάσεις των comedy clubs συμμετέχουν 2 και παραπάνω κωμικοί παρουσιάζοντας σε μια βραδιά από 5 έως 30 λεπτά ο καθένας. Οι βραδιές αυτές συνήθως έχουν κάποιον έμπειρο κωμικό ως παρουσιαστή, που παίζει το υλικό του ανάμεσα στους υπόλοιπους και παρουσιάζει τους άλλους κωμικούς. O ρόλος του παρουσιαστή είναι πολύ βασικός για την επιτυχία μιας παράστασης. Πολλές φορές στις βραδιές αυτές έχουν την ευκαιρία να εμφανιστούν και κωμικοί με 5 ή 10 λεπτά υλικού ως guest.  
Για να ξεκινήσει κάποιος να ασχολείται με το Stand up, δηλώνει συμμετοχή σε  ένα Open Mic. Τα open mic είναι βραδιές όπου μπορεί να συμμετέχει όποιος θέλει, και έχει την ευκαιρία να παρουσιάσει την ρουτίνα του διάρκειας μέχρι 5 λεπτά. Mε την συμμετοχή σε open mic οι νέοι κωμικοί, αποκτούν εμπειρία, δοκιμάζουν τις δυνάμεις τους και έχουν την ευκαιρία να δούνε άλλους κωμικούς. Χρειάζεται χρόνια δουλειάς για να αποκτήσει ένας κωμικός υλικό μεγάλης διάρκειας σε επαγγελματικό επίπεδο. Στα open mic συμμετέχουν και παλαιότεροι κωμικοί με σκοπό να δοκιμάζουν τα νέα τους κείμενα. Ο θεσμός των Open mic είναι γνωστός σε όλο τον κόσμο, και είναι ένας από τους βασικούς τρόπος με τον οποίο διαδίδεται και εξαπλώνεται το Stand up. Open mic βραδιές διοργανώνονται σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.  
Όταν ένας κωμικός έχει συγκεντρώσει υλικό διάρκειας πάνω από μία ώρας συνήθως παρουσιάζει solo παραστάσεις οι οποίες στο εξωτερικό ονομάζονται special. Πολλές φορές οι παρατάσεις αυτές ηχογραφούνται ή βιντεοσκοπούνται και κυκλοφορούν στο εμπόριο.