Βαϊάνα

Πλοκή

Στο Πολυνησιακό νησί του Μοτουνούι, οι κάτοικοι λατρεύουν τη θεά Τε Φίτι, η οποία έφερε ζωή στον ωκεανό χρησιμοποιώντας μια πέτρα pounamu και η οποία είναι η καρδιά της και η πηγή της δύναμής της. Ο Μάουι, ένας ημίθεος, ο οποίος μπορεί να παίρνει όποια μορφή θέλει, και άρχοντας της ιστιοπλοΐας, κλέβει την καρδιά της Τε Φίτι για να δώσει στην ανθρωπότητα τη δύναμη της δημιουργίας. Ωστόσο η Τε Φίτι, με αυτή του την ενέργεια αποσυντίθεται, και ο Μάουι δέχεται επίθεση από την Τε Κα, έναν ηφαιστειακό δαίμονα, χάνοντας το μαγικό γιγάντιο αγκίστρι του αλλά και την καρδιά της Τε Φίτι στα βάθη των ωκεανών.
Χίλια χρόνια μετά, η Βαϊάνα, κόρη του αρχηγού των Μοτουνούι, Τουί, επιλέγεται από τον ωκεανό να επιστρέψει την καρδιά στην Τε Φίτι. Ωστόσο, ο Τουί που φτάνει εκείνη τη στιγμή παίρνει τη Βαϊάνα μακριά και χάνει την καρδιά. Ο Τουί και η Σίνα, μητέρα της Βαϊάνα, προσπαθούν να την κρατήσουν μακριά από τον ωκεανό και να την προετοιμάσουν για τη διαδοχή της στην ανάληψη της θέσης του αρχηγού στο νησί. Χρόνια αργότερα, κι αφού η Βαϊάνα μεγαλώνει, μια ασθένεια των φυτών κτυπάει το νησί, σαπίζοντας τις καρύδες και μειώνοντας τη σοδειά των ψαριών. Η Βαϊάνα προτείνει να πάνε να ψαρέψουν πέραν του υφάλου του νησιού για να βρουν περισσότερα ψάρια, αλλά ο Τουί το απαγορεύει. Η Σίνα εξηγεί στη Βαϊάνα ότι ο Τουί και ο καλύτερός του φίλος προσπάθησαν να πάνε πέρα από τον ύφαλο και ο δεύτερος έχασε τη ζωή του. Η Βαϊάνα και το κατοικίδιό της, το γουρούνι Πούα, προσπαθούν να κατακτήσουν τον ύφαλο αλλά κατανικούνται από την παλίρροια του ωκεανού και καταλήγουν ναυαγισμένοι πίσω στο Μοτουνούι.
Η γιαγιά της Βαϊάνα, Τάλα, της δείχνει μια μυστική σπηλιά όπου κάποια πλοία είναι κρυμμένα, αποκαλύπτοντας στη Βαϊάνα ότι ο λαός τους στο παρελθόν ήταν ναυτικοί. Η Τάλα εξηγεί πως σταμάτησαν όταν ο Μάουι έκλεψε την καρδιά της Τε Φίτι και το σκοτάδι της Τε Κα δηλητηρίασε το νησί. Αλλά αυτό μπορεί να θεραπευτεί αν η Βαϊάνα και ο Μάουι επιστρέψουν την καρδιά στην Τε Φίτι, την οποία και δίνει στη Βαϊάνα. Σύντομα μετά την αποκάλυψη, η Τάλα αρρωσταίνει και πεθαίνει, αλλά όχι πριν ενθαρρύνει τη Βαϊάνα να πάει και να εκπληρώσει το πεπρωμένο της. Η Βαϊάνα αποπλέει με μια καλία που βρίσκει στη σπηλιά. Πέφτει πάνω σε έναν τυφώνα και ναυαγεί σε ένα νησί όπου βρίσκει τον Μάουι απομονωμένο. Εκείνος την παγιδεύει και κλέβει το κανό της, η Βαϊάνα όμως τον φτάνει με τη βοήθεια του ωκεανού και απαιτεί από εκείνον να επιστρέψει την καρδιά, κάτι το οποίο αρνείται. Ο Μάουι συνοδεύεται από ένα ευαίσθητο «μίνι-Μάουι» τατουάζ, το οποίο συμπεριφέρεται ως η συνείδησή του.
Καθώς πλέουν στον ωκεανό, δέχονται επίθεση από πειρατές, οι οποίοι προσπαθούν να κλέψουν την καρδιά, αλλά η Βαϊάνα και ο Μάουι τους ξεφεύγουν. Η Βαϊάνα συνειδητοποιεί ότι ο Μάουι δεν είναι πια ήρωας και τον πείθει να λυτρωθεί με το να επιστρέψει την καρδιά. Για να το κάνει αυτό, ο Μάουι θέλει να αποκτήσει πρώτα ξανά το μαγικό του αγκίστρι, το οποίο βρίσκεται στο Λαλοτάι, τη Χώρα των Τεράτων, και στην κατοχή του Ταματόα, ένα γιγάντιο και άπληστο καβούρι. Η Βαϊάνα μπαίνει στη φωλιά του Ταματόα αποτελώντας ζωντανό δόλωμα, ώστε να του αποσπάσει την προσοχή και να επιτρέψει στον Μάουι να πάρει το αγκίστρι. Αν και τα καταφέρνει, ο Μάουι ανακαλύπτει ότι δεν μπορεί να ελέγξει την ικανότητά του να μεταμορφώνεται και έτσι χάνει την αυτοεκτίμησή του και η Βαϊάνα είναι αυτή που καταφέρνει να βρει τρόπο να δραπετεύσουν από τη φωλιά του Ταματόα. Ο Μάουι φανερώνει το πώς απέκτησε το πρώτο του τατουάζ όταν οι θνητοί γονείς του τον πέταξαν στη θάλασσα. Μετά από την καθησύχαση της Βαϊάνας, ο Μάουι επανακτά τον έλεγχο των δυνάμεών του και τη διδάσκει ιστιοπλοΐα.
Οι δυο τους φτάνουν στο νησί της Τε Φίτι και δέχονται επίθεση από την Τε Κα, η οποία κάνει μεγάλη ζημιά στο αγκίστρι του Μάουι. Κουρασμένος από όλες τις δοκιμασίες και τις ταλαιπωρίες και φοβούμενος ότι θα χάσει εντελώς το αγκίστρι του, άρα και τη δύναμή του, ο Μάουι εγκαταλείπει τη Βαϊάνα θυμωμένος. Εκείνη δακρυσμένη, ζητάει από τον ωκεανό να βρει κάποιον άλλον να επιστρέψει την καρδιά στην Τε Φίτι. Ο ωκεανός αναγκασμένος παίρνει την καρδιά από τη Βαϊάνα και το πνεύμα της γιαγιάς Τάλα εμφανίζεται, εμπνέοντας τη Βαϊάνα να βρει το κάλεσμά της. Η Βαϊάνα αποφασίζει να εκπληρώσει το πεπρωμένο της, επανακτά την καρδιά και επιστρέφει πίσω για να αντιμετωπίσει την Τε Κα. Ο Μάουι επιστρέφει επίσης αφού το «μίνι-Μάουι» τατουάζ του τον έκανε να αλλάξει γνώμη, και δίνει χρόνο στη Βαϊάνα να φτάσει στην Τε Φίτι απασχολώντας αυτός την Τε Κα, η οποία και του καταστρέφει το αγκίστρι τελείως.
Η Βαϊάνα ανακαλύπτει ότι η Τε Φίτι λείπει από τη θέση και και συνειδητοποιεί ότι η Τε Κα είναι η Τε Φίτι χωρίς την καρδιά της. Η Βαϊάνα ζητάει από τον ωκεανό να της ανοίξει μονοπάτι για να έρθει η Τε Φίτι σε εκείνη και καθώς τραγουδάει, αποκαθιστά την καρδιά της Τε Φίτι η οποία επανέρχεται στην φυσιολογική της μορφή. Η Τε Φίτι γιατρεύει τον ωκεανό και τα νησιά από το δηλητήριο της Τε Κα ενώ ο Μάουι απολογείται για την πράξη του. Η Τε Φίτι τον συγχωρεί και πριν πέσει σε βαθύ ύπνο, του δίνει ένα καινούριο αγκίστρι. Η Βαϊάνα αποχαιρετά τον Μάουι και επιστρέφει σπίτι της όπου επανενώνεται με τους γονείς της. Αναλαμβάνει πλέον ως αρχηγός και ο λαός της επιστρέφει στον ωκεανό, συνοδευόμενοι από μακριά από τον Μάουι (στη μορφή ενός τεράστιου γερακιού) και της γιαγιάς Τάλα (στη μορφή ενός σαλαχιού).
Μετά τους τίτλους τέλους, ο Ταματόα βρίσκεται ακόμα πεσμένος ανάσκελα μη μπορώντας να γυρίσει ίσια και απευθυνόμενος στο κοινό λέει ότι ξέρει πως αν ονομαζόταν Σεμπάστιαν και τραγουδούσε με Τζαμαϊκανή προφορά (μια αναφορά στην ταινία Η Μικρή Γοργόνα), θα τον βοηθούσαν.

Ανάπτυξη

Μετά τη σκηνοθεσία της ταινίας Η Πριγκίπισσα και ο Βάτραχος (2009), ο Κλέμεντς και ο Μάσκερ άρχισαν να δουλεύουν σε μια προσαρμογή του μυθιστορήματος Θανατηφόρος Βοηθός του Τέρι Πράτσετ, αλλά διάφορα προβλήματα με την απόκτηση των απαραίτητων πνευματικών δικαιωμάτων τους απέτρεψαν από το να συνεχίσουν με το πρότζεκτ. Για να αποφύγουν μια τυχόν επανάληψη του ίδιου προβλήματος, έβαλαν στο τραπέζι τρεις αυθεντικές ιδέες. Η γέννηση μιας από αυτές τις ιδέες (η μία που πήρε τελικά και το πράσινο φως) συνέβη το 2011, όταν ο Μάσκερ ξεκίνησε να διαβάζει Πολυνησιακή μυθολογία και έμαθε για τους ηρωικούς άθλους του ημίθεου Μάουι. Με την πλούσια κουλτούρα της Πολυνησίας να του κεντρίζει το ενδιαφέρον, ένιωσε ότι θα μπορούσε να δημιουργηθεί μια ταινία κινουμένων σχεδίων βασιζόμενη σε αυτήν. Σύντομα μετά από αυτό, ο Μάσκερ και ο Κλέμεντς έγραψαν μια ιστορία και την έδειξαν στον Τζον Λάσιτερ, ο οποίος πρότεινε ότι και οι δύο θα έπρεπε να πάνε σε ερευνητικά ταξίδια. Επομένως, το 2012, Κλέμεντς και Μάσκερ πήγαν σε ερευνητικά ταξίδια στα νησιά Φίτζι, Σαμόα και στην Ταϊτή για να συναντήσουν τους ανθρώπους του Νότιου Ειρηνικού Ωκεανού και να μάθουν για την κουλτούρα τους. Αρχικά, σχεδίαζαν να βασίσουν ολόκληρη την ταινία πάνω στον Μάουι, αλλά τα ερευνητικά ταξίδια ενέπνευσαν τον Κλέμεντς για μια νέα ιδέα, επικεντρωμένη στη νεαρή κόρη του αρχηγού. 
Οι Κλέμεντς και Μάσκερ ήταν γοητευμένοι μαθαίνοντας κατά τη διάρκεια της έρευνάς τους ότι οι άνθρωποι της Πολυνησίας σταμάτησαν απότομα να κάνουν μακρινά ταξίδια περίπου τρεις χιλιάδες χρόνια πριν. Οι ναυτικές παραδόσεις τους προϋπήρχαν αυτών των Ευρωπαίων εξερευνητών. Οι ντόπιοι κάτοικοι του Ειρηνικού κατείχαν τη γνώση του κόσμου και της θέσης τους σε αυτό πριν την επιδρομή των ξένων. Για παράδειγμα, οι Κάνακα Μαόλι (ντόπιοι Χαβανέζοι) γνώριζαν πολύ καλά την ύπαρξη άλλων πιο απομακρυσμένων νησιών, είχαν ονόματα για αυτά και ενδιαφέρονταν να τα εξερευνήσουν προς όφελος των κοινωνιών τους. Αυτή η ταξιδιωτική κληρονομιά κατέστη δυνατή από ένα γεωγραφικό σύστημα γνώσεων βασισμένο σε ατομικές απόψεις/παρατηρήσεις παρά στο Ευρωπαϊκό βασικό σύστημα κατεύθυνσης. Οι λόγοι για τον τερματισμό αυτής της ταξιδιωτικής παράδοσης παραμένουν άγνωστοι, αλλά οι μελετητές θεωρούν ότι η κλιματική αλλαγή που είχε ως αποτέλεσμα τη μετατόπιση των ρευμάτων των ωκεανών και των προτύπων των ανέμων είναι πιθανές εξηγήσεις. Οι ντόπιοι του Ειρηνικού ξανάρχισαν τα ταξίδια χίλια χρόνια αργότερα. Ο Κλέμεντς και ο Μάσκερ τοποθέτησαν την ταινία στο τέλος αυτής της εποχής, περίπου δύο χιλιάδες χρόνια πριν, σε ένα φανταστικό νησί στον κεντρικό Ειρηνικό Ωκεανό, για το οποίο εμπνεύστηκαν από στοιχεία των νησιών Φίτζι, Σαμόα και Τόνγκα.
Κατά τη διάρκεια των πέντε ετών που χρειάστηκε για να ολοκληρωθεί η ταινία, οι Κλέμεντς και Μάσκερ προσέλαβαν εμπειρογνώμονες από το Νότιο Ειρηνικό για να σχηματίσουν μια «Επιτροπή Εμπιστοσύνης της Ιστορίας του Ωκεανού», η οποία έδινε συμβουλές ώστε να υπάρχει πολιτιστική ακρίβεια και ευαισθησία στην ταινία καθώς η ιστορία εξελισσόταν σε εννέα εκδοχές. Η Επιτροπή ήταν αρνητική, για παράδειγμα, στην απεικόνιση του Μάουι ως φαλακρός και σε μια σκηνή όπου η Βαϊάνα είχε ένα ξέσπασμα πετώντας καρύδες. Ως απάντηση, ο Μάουι δουλεύτηκε ξανά και απέκτησε μακριά μαλλιά και η σκηνή με τις καρύδες αφαιρέθηκε.
Η Τε Κα αναφερόταν στα πρώτα στάδια ανάπτυξης της ταινίας ως Τε Πο, μια αναφορά στην θεά των Μαόρι, Χάιν-νουι-τε-πο, η οποία αρχικά ήταν η θεά που έδινε ζωή και ονομαζόταν Χάιν-τιταμα, αλλά έγινε η θεά του θανάτου όταν ανακάλυψε ότι ο σύζυγός της, ο θεός Τέιν, ήταν επίσης και ο πατέρας της. Ο Μάουι ξεκίνησε για να την νικήσει, ώστε να φέρει την αθανασία στους ανθρώπους, αλλά απέτυχε και σκοτώθηκε ο ίδιος.
Κατά τη διάρκεια του πάνελ στην D23 Expo το 2015 για τον κατάλογο των επερχόμενων ταινιών κινουμένων σχεδίων της Disney, το επίθετο της Βαϊάνα δόθηκε ως «Waialiki», αλλά αυτό το όνομα δεν διατηρήθηκε στο τελικό προϊόν.

Σενάριο

Ο Ταίκα Γουατίτι έγραψε το αρχικό σενάριο. Το πρώτο πρόχειρο επικεντρωνόταν στην Βαϊάνα ως το μοναδικό κορίτσι σε μια οικογένεια με «πέντε ή έξι αδέλφια», και στην οποία το φύλο έπαιζε ρόλο στην ιστορία. Ωστόσο, τα αδέλφια και το βασισμένο στο φύλο θέμα διαγράφηκαν από την ιστορία, καθώς οι σκηνοθέτες θεώρησαν ότι το ταξίδι της Βαϊάνα έπρεπε να είναι για να βρει τον εαυτό της. Ένα μεταγενέστερο πρόχειρο παρουσίαζε τον πατέρα της Βαϊάνα ως αυτόν που ήθελε να ξαναρχίσει τα ταξίδια και τις περιπλανήσεις, αλλά ξαναγράφτηκε έχοντάς τον αντίθετο με αυτό έτσι ώστε να μην επισκιάσει τη Βαϊάνα. Σε αντικατάσταση, η Πάμελα Ρίμπον είχε ως ιδέα να προστεθεί ο χαρακτήρας της γιαγιάς στην ταινία, η οποία θα λειτουργούσε και ως μέντορας που θα συνέδεε τη Βαϊάνα με τις αρχαίες παραδόσεις. Μια άλλη εκδοχή επικεντρωνόταν στη Βαϊάνα να σώζει τον πατέρα της, ο οποίος είχε χαθεί στη θάλασσα. Η ιστορία της ταινίας άλλαξε δραστικά κατά τη διάρκεια της φάσης ανάπτυξης (κάτι το οποίο συμβαίνει με τις περισσότερες ταινίες της Disney) και αυτή η ιδέα τελικά επιβίωσε μόνο ως ένα στοιχείο του παρελθόντος του πατέρα. Τα αδέλφια Άρον και Τζόρνταν Κάντελ προστέθηκαν στο πρότζεκτ κατά τη διάρκεια μιας κρίσιμης περιόδου για να βοηθήσουν στην εμβάθυνση της συναισθηματικής ιστορίας της ταινίας. Πιστώνονται με την ανάπτυξη του πυρήνα της σχέσης μεταξύ της Βαϊάνα και του Μάουι, του προλόγου, της σπηλιάς των Wayfinderw, των Κακαμόρα και του καβουριού Ταματόα (στο οποίο χάρισε τη φωνή του ο Ζιμόν Κλεμέντ). Ο Τζάρεντ Μπους είναι ο μόνος που αναφέρεται ως ο σεναριογράφος στην τελική μορφή της ταινίας.
Όπως στις περισσότερες Disney και Pixar ταινίες κινουμένων σχεδίων, πολλά σημαντικά προβλήματα στην ιστορία αναγνωρίστηκαν το 2015 μόνο μετά το πέρασμα της ταινίας από την ανάπτυξη στην παραγωγή, αλλά οι ταινίες που γίνονται ψηφιακά συνήθως έχουν μικρότερο χρόνο παραγωγής στο πρόγραμμα και πολύ μεγαλύτερες ομάδες εικονογραφιστώς (σε αυτή την περίπτωση περίπου 90 εικονογραφιστές) σε σχέση με τις ταινίες που γίνονται με τον παραδοσιακό τρόπο εικονογράφισης. Από τη στιγμή που οι Κλέμεντς και Μάσκερ δούλευαν ήδη 12 ώρες τη μέρα (και τα Σάββατα) σκηνοθετώντας τέτοια μεγάλη ομάδα εικονογραφιστών, ο Ντον Χολ και ο Κρις Γουίλιαμς (οι οποίοι μόλις είχαν τελειώσει τη σκηνοθεσία για την ταινία Οι Υπερέξι) προστέθηκαν στην ομάδα ως συν-σκηνοθέτες για να βοηθήσουν στη διόρθωση αυτών των προβλημάτων. Η σκηνή όπου ο Μάουι και η Βαϊάνα αντιμετωπίζουν τους Κακαμόρα είναι ένας εσκεμμένος φόρος τιμής στην ταινία Mad Max: Ο δρόμος της οργής.

Κάστιγνκ

Μετά από εκατοντάδες υποψήφιες από τον Ειρηνικό που πέρασαν από ακροάσεις, οι παραγωγοί διάλεξαν την Αουλιί Κραβάλιο, μια 14χρονη κοπέλα, για τον πρωταγωνιστικό ρόλο της Βαϊάνα. Μέχρι εκείνη τη χρονική στιγμή, ο σχεδιασμός του προσώπου της Βαϊάνα και η προσωπικότητά της είχαν ήδη ολοκληρωθεί και η προφανής φυσική ομοιότητα της Κραβάλιο με τον χαρακτήρα της ταινίας ήταν απλά μια σύμπτωση. Κατά την παραγωγή της εικονογράφισης, οι εικονογραφιστές της Disney ήταν σε θέση να ενσωματώσουν κάποιες από τις ιδιομορφίες της Κραβάλιο στη συμπεριφορά της Βαϊάνα.
Η πλειοψηφία του καστ της ταινίας έχουν Πολυνησιακή καταγωγή: η Αουλιί Κραβάλιο (Βαϊάνα) και η Νικόλ Σέρζινγκερ (Σίνα, μητέρα της Βαϊάνα) γεννήθηκαν στη Χαβάη και έχουν ρίζες από ντόπιους Χαβανέζους, ο Ντουέιν Τζόνσον (Μάουι), ο Όσκαρ Νάιτλι και ο Τρόι Πολαμάλου είναι από τη Σαμόα ενώ οι γεννημένοι στη Νέα Ζηλανδία Ρέιτσελ Χάους (Τάλα, γιαγιά της Βαϊάνα), Τεμουέρα Μόρισον (Τούι, πατέρας της Βαϊάνα) και Ζιμόν Κλεμέντ (Ταματόα) έχουν καταγωγή από τους Μαόρι.

Εικονογράφιση

Η Βαϊάνα είναι η πρώτη ταινία κινουμένων σχεδίων για τους Κλέμεντς και Μάσκερ που έγινε αποκλειστικά σε υπολογιστή. Ένας από τους λόγους που χρησιμοποιήθηκε υπολογιστής για την εικονογράφιση ήταν ότι το περιβάλλον, συμπεριλαμβανομένου και του ωκεανού, επωφελούνταν πολύ περισσότερο από τη χρησιμοποίηση του CGI σε σχέση με την παραδοσιακή εικονογράφιση. Οι παραγωγοί πρότειναν επίσης ότι η 3D εικονογράφιση ταιριάζει πολύ στα «όμορφα σαν γλυπτά» πρόσωπα των ανθρώπων του Νότιου Ειρηνικού. Ο Έρικ Γκολντμπεργκ δούλεψε με παραδοσιακό τρόπο για την απεικόνιση των τατουάζ του Μάουι. Κατά την πρώιμη ανάπτυξη της ταινίας, οι παραγωγοί εξέτασαν την πιθανότητα να φτιάξουν την ταινία με τον παραδοσιακό τρόπο εικονογράφισης, αλλά μόνο πολύ λίγα αρχικά σχέδια φτιάχτηκαν με αυτό τον τρόπο. Στο τελικό προϊόν, μόνο τα τατουάζ του Μάουι είναι σχεδιασμένα στο χέρι.
Η παραγωγή της Βαϊάνα έγινε σε αυτοσχέδια καταλύματα σε μια τεράστια αποθήκη στο Βόρειο Χόλιγουντ (μαζί με την ταινία Ζωούπολη), καθώς τα κτίρια των κεντρικών γραφείων στο Μπέρμπανκ ανακαινίζονταν. Ο Μάσκερ παρατήρησε ότι η Βαϊάνα από αυτή την άποψη ήταν παρόμοια με τη Μικρή Γοργόνα, της οποίας η παραγωγή έγινε σε μια αποθήκη στην Γκλεντέιλ. Η παραγωγή ολοκληρώθηκε στις 20 Οκτωβρίου 2016.

Μουσική

Το soundtrack της ταινίας κυκλοφόρησε από τη Walt Disney Records στις 18 Νοεμβρίου 2016. Τα τραγούδια γράφτηκαν από τους Οπετάια Φοάι, Μαρκ Μανσίνα και Λιν-Μανουέλ Μιράντα, ενώ η μουσική επένδυση από τον Μανσίνα. Οι στίχοι είναι στην Αγγλίκή γλώσσα αλλά και στη γλώσσα των πολυνησιακών περιοχών Σαμόα και Τοκελάου. Το soundtrack ανέβηκε μέχρι τη δεύτερη θέση της λίστας Billboard 200 του περιοδικού Billboard.

Κυκλοφορία

Στις 20 Οκτωβρίου 2014, η Walt Disney Pictures ανακοίνωσε ότι η ταινία θα κυκλοφορούσε στο τέλος του 2016, και υπαινίχθηκε ότι μπορεί να ήταν στις 23 Νοεμβρίου 2016, ένα παράθυρο για κυκλοφορία ταινίας που είχε ειπωθεί από τα στούντιο τον Μάρτιο του 2014 για μια χωρίς τίτλο τότε ταινία. Τον Νοέμβριο του 2014, η Disney επιβεβαίωσε ότι θα κυκλοφορούσε μια ταινία στις 23 Νοεμβρίου 2016. Η ταινία συνοδεύεται από μια ταινία μικρού μήκους με τίτλο Inner Workings. Η παγκόσμια πρεμιέρα της ταινίας έγινε στο El Capitan Theatre στο Λος Άντζελες στις 14 Νοεμβρίου 2016.
Σε πολλές Ευρωπαϊκές χώρες, το όνομα του ομότιτλου χαρακτήρα, Μοάνα, άλλαξε σε Βαϊάνα εξαιτίας συμφερόντων με ένα εμπορικό σήμα. Η ταινία κυκλοφόρησε σε αυτές τις χώρες φέροντας το εναλλακτικό όνομα στον τίτλο. Στην Ιταλία, η ταινία κυκλοφόρησε με τον τίτλο Ωκεανία.
Στις 25 Οκτωβρίου 2016, σε μια συνέντευξη τύπου στην Παπεέτε, ανακοινώθηκε ότι η ταινία θα αποτελούσε την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία που θα μεταγλωττιζόταν ολόκληρη στην Γαλλική Πολυνησιασή διάλεκτο Tahitian. Αυτό σημαδεύει την τρίτη φορά που η Disney κυκλοφορεί ειδική μεταγλώττιση αφιερωμένη στην κουλτούρα από την οποία εμπνεύστηκε η ταινία: η πρώτη περίπτωση αφορούσε την ταινία Ο Βασιλιάς των Λιονταριών (1994), για την οποία οι σκηνοθέτες ταξίδεψαν στην Νότια Αφρική για να βρουν τους κατάλληλους ηθοποιούς για τη μεταγλώττιση στη Ζουλού γλώσσα• και η δεύτερη περίπτωση αφορούσε την ταινία Μουλάν (1998), η οποία ήταν η πρώτη ταινία της Disney που είχε μεταγλωττιστεί για την Κίνα στη διάλεκτο Mandarin, μια ξεχωριστή και ανεξάρτητη μεταγλώττιση από αυτήν που κυκλοφόρησε στην Ταϊβάν. Τον Ιούνιο του 2017, ανακοινώθηκε μια μεταγλώττιση στη γλώσσα των Μαορί, η οποία έκανε πρεμιέρα στο Ώκλαντ στις 11 Σεπτεμβρίου σε 30 αίθουσες δωρεάν, ως μέρος της Εβδομάδας της Γλώσσας Μαορί. Οι Ρέιτσελ Χάους, Ζιμόν Κλεμέντ, Τεμουέρα Μόρισον και Όσκαρ Νάιτλι χάρισαν και πάλι τις φωνές τους σε αυτή τη μεταγλώττιση στους αντίστοιχους ρόλους τους, σε σκηνοθεσία της ίδιας της Χάους. Τον Νοέμβριο του 2017, ανακοινώθηκε ότι μια μεταγλώττιση στη Χαβαϊκή γλώσσα βρισκόταν σε εξέλιξη, με την Αουλιί Κραβάλιο να χαρίζει και πάλι τη φωνή της στη Βαϊάνα.
Στην Ινδία, ο δημοφιλής συνθέτης Μπάππι Λαχίρι (ο οποίος είναι γνωστός ως ο «χρυσός άντρας» της Ινδίας) χάρισε τη φωνή του στον Ταματόα στη μεταγλώττιση που έγινε στη γλώσσα χίντι, κυρίως επειδή στην πραγματικότητα κι αυτός, όπως και ο Ταματόα, έχει μια τεράστια αγάπη και στοργή για τον χρυσό. Στη Ρωσία, τη φωνή στον Ταματόα χάρισε ο δημοφιλής τραγουδιστής Ίλια Λακουτένγκο, ο οποίος ερμήνευσε το τραγούδι του Ταματόα με τους ξεχωριστούς, μαλακούς «γατίσιους» τονισμούς του.
Στις 27 Ιανουαρίου 2017, μια εκδοχή «τραγουδήστε μαζί» της Βαϊάνα κυκλοφόρησε σε περισσότερες από 2000 αίθουσες στις Ηνωμένες Πολιτείες, με ενσωματωμένους στίχους στην οθόνη.

Προώθηση

Στις 15 Οκτωβρίου 2016, οι Hawaiian Airlines αποκάλυψαν τρία Airbus A330-200 του στόλου τους που είχαν πάνω τους λογότυπο με θέμα τη Βαϊάνα.
Υπάρχουν αυτή τη στιγμή meet-and-greets με τη Βαϊάνα στη Disneyland, στη Walt Disney World, στη Disneyland στο Παρίσι και στο Αουλάνι, ένα Disney Resort and Spa. Στη Disneyland στο Χονγκ Κονγκ, θα υπάρξει μια θεατρική παράσταση με το όνομα «Moana's Village Festival», και η οποία είναι προγραμματισμένη να ανέβει το 2018.

Home media

Η Βαϊάνα κυκλοφόρησε από τη Walt Disney Studios Home Entertainment σε Blu-ray (2D και 3D) και DVD στις Ηνωμένες Πολιτείες στις 7 Μαρτίου 2017 ενώ ψηφιακή κυκλοφορία έγινε στις 21 Φεβρουαρίου 2017. Οι κυκλοφορίες περιελάμβαναν την ταινία μικρού μήκους Inner Workings. Η Blu-ray κυκλοφορία συστήνει επίσης μια ταινία μικρού μήκους με τον Μάουι και τη Βαϊάνα κι έχει τον τίτλο Gone Fishing. Η ταινία είναι επίσης διαθέσιμη στο Netflix.

Box office

Η Βαϊάνα είχε έσοδα $248.7 εκατομμύρια σε Ηνωμένες Πολιτείες και Καναδά και $394.5 εκατομμύρια σε άλλες χώρες, φτάνοντας συνολικά τα $643.3 εκατομμύρια παγκοσμίως. Στις 22 Ιανουαρίου και 16 Μαρτίου 2017, η ταινία έφτασε αντίστοιχα τα $500 και $600 εκατομμύρια, γινόμενη η τέταρτη συνεχόμενη ταινία των Walt Disney Animation Studios που φτάνει και τα δύο αυτά ορόσημα μετά τις ταινίες Ψυχρά κι Ανάποδα (2013), Οι Υπερέξι (2014) και Ζωούπολη (2016). Αν και η Disney δεν φανέρωσε τον προϋπολογισμό της παραγωγής της ταινίας, οι περισσότερες από τις ταινίες κινουμένων σχεδίων της εταιρίας στοιχίζουν γύρω στα $150 εκατομμύρια. Το μπλογκ Deadline Hollywood υπολόγισε το διαδικτυακό κέρδος της ταινίας να είναι $121.3 εκατομμύρια, όταν συνυπολόγισε τα έξοδα και τα έσοδα της ταινίας, κάνοντάς την τη 12η πιο επικερδή κυκλοφορία του 2016.

Βόρεια Αμερική

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η Βαϊάνα κυκλοφόρησε το κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου της Ημέρας των Ευχαριστιών (Thanksgiving). Η ταινία προβλήθηκε σε 3875 αίθουσες, με την πλειοψηφία αυτών (80%) να την προβάλλει σε 3D. Προβλήθηκε επίσης σε 50 άρτιες οθόνες μεγάλου μεγέθους και σε περισσότερες από 400 οθόνες D-Box. Ήταν προβλεπόμενο να φτάσει τα $50 εκατομμύρια σε τρεις μέρες και τα $75-80 εκατομμύρια σε πέντε μέρες (κάποιοι εκτιμούσαν μέχρι και $90 εκατομμύρια). Το μπλογκ Deadline.com έγραψε ότι τα νούμερα ήταν καλά για την πρωτότυπη ταινία της Disney και σηματοδότησε μια εξαιρετική επιστροφή για την εταιρία στον απόηχο της ταινίας Ο Καλόσαυρος της Pixar τον προηγούμενο χρόνο, η οποία είχε έσοδα $55 εκατομμύρια σε πέντε μέρες με προϋπολογισμό παραγωγής τα $175–200 εκατομμύρια.
Η ταινία είχε έσοδα $2.6 εκατομμύρια από τις προπληρωμένες ανεπίσημες προβολές της Τρίτης οι οποίες έγιναν στις 7 το απόγευμα, τα περισσότερα που έγιναν ποτέ για ταινία κινουμένων σχεδίων των Walt Disney Animation Studios και όχι των Pixar-Disney. Την ημέρα πρεμιέρας είχε έσοδα $15.5 εκατομμύρια, ένα νέο ρεκόρ για ταινία των Walt Disney Animation Studios που έκανε πρεμιέρα Τετάρτη (σπάζοντας το ρεκόρ της ταινίας Ψυχρά κι Ανάποδα) και με το μεγαλύτερο άνοιγμα ποτέ για ταινία που κυκλοφόρησε μια μέρα πριν την Ημέρα των Ευχαριστιών. Την Ημέρα των Ευχαριστιών, έφερε έσοδα $9.9 εκατομμυρίων, μια μείωση της τάξης του 36% από την προηγούμενη μέρα. Τη μέρα της Black Friday—τη μέρα με τα υψηλότερα έσοδα από την εορταστική περίοδο των Ευχαριστιών—είχε έσοδα $21.8 εκατομμύρια, μια αύξηση της τάξης του 127% από την προηγούμενη μέρα. Μέχρι την Κυριακή, η ταινία είχε τριήμερο άνοιγμα αξίας $56.6 εκατομμύρια για το ντεμπούτο της (Παρασκευή-Κυριακή) και $82.1 εκατομμύρια από Τετάρτη μέχρι Κυριακή, το τρίτο μεγαλύτερο άνοιγμα σε τριήμερο των Ευχαριστιών (πίσω από το Ψυχρά κι Ανάποδα και το Toy Story 2) και το δεύτερο μεγαλύτερο άνοιγμα στο πενταήμερο των Ευχαριστιών (πίσω από το Ψυχρά κι Ανάποδα), εκθρονίζοντας την ταινία Φανταστικά Ζώα και πού Βρίσκονται από την κορυφή. Ανάμεσα από όλες τις ταινίες που προβάλλονταν εκείνο το Σαββατοκύριακο, η Βαϊάνα κατέλαβε την έκτη θέση στο τριήμερο των Ευχαριστιών και την πέμπτη θέση στο πενταήμερο των Ευχαριστιών.
Το άνοιγμα της ταινίας θεωρήθηκε ως μία ακόμα επιτυχία των στούντιο μετά την ταινία Ζωούπολη και την ταινία Ψάχνοντας την Ντόρι της Pixar οι οποίες επίσης είχαν μεγάλα ανοίγματα τον Μάρτιο και τον Ιούνιο της ίδιας χρονιάς αντίστοιχα.
Το δεύτερο Σαββατοκύριακο, η ταινία έπεσε σε εισπράξεις περίπου 50% με συνολικά έσοδα $28.3 εκατομμύρια, μικρότερη πτώση από αυτή που είχαν οι ταινίες Toy Story 2, Ψυχρά κι Ανάποδα, Μαλλιά Κουβάρια και Ο Καλόσαυρος. Η ταινία κατάφερε να ανέβει στην κορυφή του box office και το τρίτο Σαββατοκύριακο, παρά τον ανταγωνισμό από της νεοεισερχόμενες ταινίες αλλά και τις ήδη υπάρχουσες, κερδίζοντας $18.5 εκατομμύρια με πτώση 34%. Έγινε η έκτη ταινία του 2016 που κατάφερε να βρεθεί στην κορυφή του box office τρεις φορές, ακολουθώντας τις ταινίες Deadpool, Ζωούπολη, Το Βιβλίο της Ζούγκλας, Ψάχνοντας την Ντόρι και Ομάδα Αυτοκτονίας. Η ταινία έπεσε από την κορυφή το τέταρτο Σαββατοκύριακο από την ταινία της Disney Rogue One: A Star Wars Story, παρά την οριακή μείωση που είχε στις εισπράξεις.
Το πέμπτο Σαββατοκύριακο έπεσε στην έκτη θέση, εξαιτίας του ανταγωνισμού από τέσσερις καινούριες κυκλοφορίες—Τραγούδα!, Passengers, Γιατί Αυτόν; και Assassin's Creed—παρά την μικρή πτώση και πάλι. Τη μέρα των Χριστουγέννων έκανε έσοδα $2.9 εκατομμύρια. Την εβδομάδα των γιορτών, 23-29 Δεκεμβρίου, η ταινία τερμάτισε στην τέταρτη θέση με έσοδα $26 εκατομμύρια, τα οποία ήταν 14% περισσότερα από την προηγούμενη εβδομάδα, αν και «έχασε» περισσότερες από 300 αίθουσες. Το έκτο Σαββατοκύριακο τερμάτισε στην τέταρτη θέση, ανεβαίνοντας 42% και 97% κατά τη διάρκεια του τριημέρου και τετραημέρου αντίστοιχα. Την ημέρα της Πρωτοχρονιάς είχε έσοδα $3.6 εκατομμύρια.
Βγήκε εκτός του Top 10 το όγδοο Σαββατοκύριακο, πέφτοντας 33% και 4% κατά τη διάρκεια του τριημέρου και τετραημέρου αντίστοιχα.

Εκτός Βόρειας Αμερικής

Διεθνώς, η ταινία είχε έσοδα $17.2 εκατομμύρια το πρώτο Σαββατοκύριακο από 12 αγορές, με το κύριο μέρος να προέρχεται από την Κίνα. Το δεύτερο Σαββατοκύριακο, η ταινία επεκτάθηκε σε 30 αγορές, προσθέτοντας $33.7 εκατομμύρια επιπλέον.
Στην Κίνα, η ταινία έκανε άνοιγμα στις 25 Νοεμβρίου με έσοδα $1.9 εκατομμύρια από 38,000 προβολές. Ωστόσο, είχε ένα πολύ μεγάλο κτύπημα το Σαββατοκύριακο. Συνολικά, το πρώτο Σαββατοκύριακο είχε έσοδα $17.2 εκατομμύρια, το δεύτερο καλύτερο άνοιγμα για ταινία κινουμένων σχεδίων της Disney, πίσω μόνο από τη Ζωούπολη. Βρισκόταν στη δεύτερη θέση πίσω από την ταινία Φανταστικά Ζώα και πού Βρίσκονται. Η δυνατή κίνηση στα κοινωνικά δίκτυα ήταν ανάμεσα στις υψηλότερες που είχαν δει τα στούντιο. Παρομοίως με τη Ζωούπολη, η οποία ξεκίνησε αργά και αργότερα εξελίχθηκε σε ένα blockbuster φαινόμενο. Η ταινία έπεσε κατά 55% το δεύτερο Σαββατοκύριακο, κερδίζοντας $5.8 εκατομμύρια και $21.8 συνολικά στην Κίνα. Τελικά, θα είχε κερδίσει συνολικά $32.7 εκατομμύρια στην Κίνα.
Η ταινία είχε παρόμοια επιτυχημένα ντεμπούτα στην πρώτη θέση σε Γαλλία, Ρωσία, Μεξικό και Ισπανία. Επιτυχία είχε επίσης σε Βέλγιο, Ολλανδία και γαλλόφωνη Ελβετία. Στο Ηνωμένο Βασίλειο και στην Ιρλανδία, η ταινία είχε ανταγωνισμό από τα Φανταστικά Τέρατα—τα οποία έπαιζαν στο τρίτο τους Σαββατοκύριακο—και ως αποτέλεσμα είχε ένα χαμηλό άνοιγμα της τάξεως μόλις των £2.2 εκατομμυρίων ($2.8 εκατομμύρια).
Οι μεγαλύτερες αγορές σε έσοδα ήταν η Ιαπωνία ($45.9 εκατομμύρια), ακολουθούμενη από τις Γαλλία ($35.5 εκατομμύρια), Κίνα ($32.8 εκατομμύρια), Ηνωμένο Βασίλειο ($25.3 εκατομμύρια), Βραζιλία ($22.9 εκατομμύρια), Αυστραλία ($19 εκατομμύρια), Γερμανία ($17 εκατομμύρια), Ιταλία ($15.9 εκατομμύρια) και Νότια Κορέα ($15.5 εκατομμύρια).

Κριτική

Η Βαϊάνα συγκεντρώνει ποσοστό 96% και μέσο όρο 7.8/10 στην ιστοσελίδα συλλογής κριτικών Rotten Tomatoes με βάση 239 κριτικές. Στο τμήμα ομοφωνίας διαβάζουμε: «Με τον ομότιτλο χαρακτήρα τόσο τρισδιάστατο όσο και η πλούσια εικονογράφηση και μια ιστορία η οποία προσθέτει ένα φρέσκο βάθος στην μακροχρόνια δοκιμασμένη φόρμουλα της Disney, η Βαϊάνα είναι αληθινά μια οικογενειακή φιλική περιπέτεια για τα επόμενα χρόνια». Μεταγενέστερα, η ταινία βρέθηκε στη λίστα της ιστοσελίδας «Οι 50 καλύτερες ταινίες κινουμένων σχεδίων που έγιναν σε υπολογιστή» στη θέση 11. Στη σελίδα Metacritic, η ταινία κατέχει ένα σκορ 81/100, βασισμένο σε 44 κριτικές, αναφέροντας «παγκόσμια αναγνώριση». Το κοινό που ερωτήθηκε από την ιστοσελίδα CinemaScore, έδωσε στην ταινία βαθμό «Α» σε μια κλίμακα από το Α+ μέχρι το F.
Ο Τζόι Μόργκεστερν της εφημερίδας The Wall Street Journal ανακήρυξε ότι η Βαϊάνα «είναι όμορφη με περισσότερους από ένα τρόπους που μπορεί να αναφέρει, χάρη στη λαμπρότητα περισσότερων εικονογραφιστών που θα μπορούσε να μετρήσει». Ο εικονογραφιστής Έρικ Γκόλντμπεργκ έλαβε επαίνους από τους κριτικούς και το κοινό για τη χειρόγραφη εικονογράφησή του των τατουάζ του Μάουι, για τα οποία ισχυρίστηκαν ότι «έκλεψαν την παράσταση» σε όλη την ταινία. Η Γουάι Τσι Ντίμοκ, γράφοντας στην εφημερίδα κριτικής Los Angeles Review of Books, συνέκρινε τον ωκεανό της Βαϊάνα με αυτόν στο «The Water Baby», μια ιστορία μικρού μήκους από τον Τζακ Λόντον, λέγοντας ότι και δύο είναι εικονογραφημένοι: ο ένας από την ένταση μεταξύ της ψηφιακής και της αναλογικής κινούμενης εικόνας και ο άλλος από την ένταση ανάμεσα σε ένα καταπατημένο μέλλον και ένα παρελθόν σε υποχώρηση, ικανό για περαιτέρω υποχώρηση.
Η Κρίστι Λεμίρ της ιστοσελίδας RogerEbert.com έδωσε στην ταινία 3,5/4 δηλώνοντας ότι «η Βαϊάνα θα ήταν εξαιρετικά διασκεδαστική ανεξάρτητα από το πότε θα κυκλοφορούσε, αλλά η κυκλοφορία της αυτή τη δεδομένη στιγμή στην ιστορία της δίνει μια επιπρόσθετη αίσθηση σημαντικότητας—καθώς και έμπνευσης». Ο Πίτερ Ντεμπρούζ από το περιοδικό Variety εξύμνησε την ταινία αποκαλώντας την «μια επιστροφή στα ύψη της εποχής της Αναγέννησης της Disney».

Επικρίσεις

Η Disney κατηγορήθηκε για την ιδιοποίηση της πολυνησιακής μυθολογίας και πολιτισμού. Μέσα από την ταινία, υπήρξαν ισχυρισμοί ότι η Disney διαιωνίζει τις αποικιακές πρακτικές εκμετάλλευσης χρησιμοποιώντας τις γνώσεις και τις αφηγήσεις των αυτόχθονων λαών για να ωθήσει μια κερδοφόρα καπιταλιστική επιχείρηση μουσικής, διασημοτήτων και προϊόντων. Ένα «κοστούμι δέρματος» Μάουι που δημιουργήθηκε για να ταιριάζει με την ταινία, αποσύρθηκε από το διαδικτυακό κατάστημα της Disney μετά από παράπονα ότι ήταν πολιτισμικά προκλητικό, αλλά και ότι προωθούσε το «Blackface».
Η ταινία παίρνει συγκεκριμένα πολιτισμικά στοιχεία από μια ποικιλία ιθαγενών ομάδων του Ειρηνικού και τα ενσωματώνει σε μια γενικευμένη απεικόνιση της πολυνησιακής κουλτούρας. Αυτό το συνονθύλευμα πολιτισμών θεωρήθηκε εξευτελιστικό για την ποικιλομορφία του Ειρηνικού, μειώνοντας ψευδώς την Πολυνησία σε μια ενιαία πολιτιστική οντότητα.
Η ταινία δέχθηκε επίσης επικρίσεις για το ότι λειτούργησε ως μια τουριστική διαφήμιση για τον Ειρηνικό. Κατηγορήθηκε για τη φετιχοποίηση των Πολυνησιακών νησιωτικών εθνών ως εξωτικά σημεία διακοπών, οι λαοί και ο πολιτισμός των οποίων υπάρχουν μόνο για την ψυχαγωγία ξένων λαών. Έγινε αντιληπτό ότι η συνεργασία που ξεκίνησε η Disney με τις Hawaiian Airlines για να προωθήσει την ταινία είχε αυτό ως κίνητρο, όπως επίσης και μια συνέντευξη της Αουλιί Κραβάλιο στους The New York Times, όπου μοιραζόταν ταξιδιωτικές συμβουλές για τους επισκέπτες στη Χαβάη. Οι επικριτές αυτών των προωθητικών τακτικών επικεντρώνονται στο πώς οι αρνητικές επιπτώσεις του τουρισμού έχουν καταστρέψει τις κοινότητες των ιθαγενών του Ειρηνικού, με αποτέλεσμα την περιβαλλοντική υποβάθμιση και εξαθλίωση.
Ο Κόλιν Φιλπ, ένας εκπαιδευτικός για την Πολυνησιακή ιστορία, σημείωσε ότι τα κανό ιστιοπλοΐας που χρησιμοποιήθηκαν από τους πρωταγωνιστές της ταινίας, πιστεύεται ότι είναι καμακού από τα Φίτζι και ότι οι καλλιτέχνες της ταινίας τα βάσισαν σε ένα από τα κανό που είδαν όταν επισκέφθηκαν τον οικισμό Κορόβα στη Λαουκάλα. Ο Φιλπ είπε ότι χρησιμοποιώντας αυτό το σχέδιο χωρίς την άδεια της κοινότητας της Κορόβα, μπορεί να θεωρηθεί ως παραβίαση των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας των προγόνων τους.
Ο κοινωνικοπολιτισμικός ανθρωπολόγος του Πανεπιστημίου Brigham Young University–Hawaii, Τεβίτα Ο'Κάιλι, δήλωσε ότι «παρά τη σημαντικότητα του μηνύματος για τη δύναμη των κοριτσιών, η ταινία έχει ένα τεράστιο ψεγάδι. Δεν είχε συμμετρία λόγω της παράλειψης μιας ηρωικής θεάς. Η Disney κατέφυγε στη μείωση του ισχυρού Θεού Μάουι παρουσιάζοντάς τον ως έναν μονοδιάστατο, εγωιστή, οριακά καταχρηστικό και κακόβουλο ημίθεο για να προβάλει την πρωταγωνίστρια της ταινίας, Βαϊάνα». Συνέχισε εξηγώντας ότι «η παράλειψη μιας ηρωικής θεάς είναι σημαντική επειδή η Πολυνησία είναι ένας πολιτισμός με ένα τεράστιο πάνθεον με ισχυρές ηρωικές Θεές. Η Θεά Ίνα, η σύντροφος του Θεού Μάουι, δεν υπήρχε πουθενά στην μυθοπλαστική Βαϊάνα της Disney».