Μάχη της Γράνας

Πρελούδιο

Κατά τον Αύγουστο του 1821 οι Έλληνες είχαν αρχίσει την πολιορκία της Τριπολιτσάς. Οι δε πολιορκημένοι στη πόλη Οθωμανοί κατά τη διάρκεια της νύκτας επιχειρούσαν συχνές εξόδους για εξεύρεση τροφίμων, θερισμό ή συλλογή καρπών από τα πέριξ αγροκτήματα. Όταν ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης κλήθηκε από τους πολιορκητές σε βοήθεια και είδε τα συμβάντα διέταξε να ανοιχθεί πολεμικό χαράκωμα (γράνα) βάθους ενός μέτρου και πλάτους δύο μέτρων από τη θέση Μύτικα και το χωριό Μπεντένι μέχρι τον λόφο που βρισκόταν κοντά στο χωριό Λουκά όπου ήταν οχυρωμένος ο οπλαρχηγός Ιωάννης Δαγρές. Το όλο αυτό έργο που κάλυπτε μια απόσταση περίπου 700 μέτρων ολοκληρώθηκε με προσωπική εργασία των χωρικών της περιοχής μέσα σε τρεις ημέρες και είχε ως σκοπό την αναχαίτιση των οθωμανικών εξορμήσεων.

Η μάχη

Κατά τη νύχτα της 9ης προς 10η Αυγούστου, ισχυρή οθωμανική δύναμη 3.000 πεζών και ιππέων εξήλθε από τη Τριπολιτσά προς τον Λουκά, με σκοπό την επίθεση κατά του σώματος του Ιωάννη Δαγρέ αλλά και τη συνηθισμένη αναζήτηση τροφών. Αφού πρώτα λεηλάτησαν αρκετά χωριά της ευρύτερης περιοχής, επιτέθηκαν με το ξημέρωμα στις δυνάμεις του Δαγρε, φέρνοντάς τους Έλληνες σε δύσκολη θέση. Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, αντιλαμβανόμενος την κρισιμότητα της κατάστασης, διέταξε τους Πλαπούτα, Δημήτριο Δεληγιάννη, Παπαζαφειρόπουλο και Χριστόπουλο καθώς και Τριπολιτσιώτες ενόπλους να καταλάβουν θέσεις εντός της τάφρου ( γράνας ) ενώ τοποθέτησε άλλες δυνάμεις πίσω από τους φράκτες των αμπελιών κινητοποιώντας παράλληλα και έτερα στρατεύματα. Συν τοις άλλοις, για να αποφορτίσει το μέτωπο της Γράνας, ζήτησε να πραγματοποιηθεί αντιπερισπασμός από τις δυνάμεις των Υψηλάντη, Αναγνωσταρά και Γιατράκων. Ενώ οι δυνάμεις του Αλή μπέη είχαν φέρει σε δεινή θέση το σώμα του Δαγρέ, αντιλήφθηκαν την επερχόμενη παγίδα και υποχώρησαν για να μην αποκοπούν, στη Γράνα όμως βρήκαν μπροστά τους Έλληνες ένοπλους ενώ ταυτόχρονα απειλούνταν και από τις δυνάμεις του Δαγρέ που τους καταδίωκαν. 
Την κατάσταση για τους Οθωμανούς βελτίωσε προσωρινά το ιππικό που στάλθηκε για να ενισχύσει τον Αλή μπέη. Όταν η κατάσταση χειροτέρευσε για τους Οθωμανούς, εκείνοι προσπάθησαν να διέλθουν την τάφρο, όμως τόσο το ιππικό όσο και το πεζικό τους υπέστησαν βαριές απώλειες σε αυτή την προσπάθεια. Ταυτόχρονα, νέες οθωμανικές δυνάμεις εξήλθαν από την Τριπολιτσά με σκοπό να ενισχύσουν τους συμπολεμιστές τους που είχαν πραγματοποιήσει την νυχτερινή εξόρμηση και με αυτό τον τρόπο η σύγκρουση γενικεύτηκε με το σχηματισμό δύο μετώπων. Ο Κολοκοτρώνης, ακολουθούμενος από τη σωματοφυλακή του, γυρνούσε από το ένα μέτωπο στο άλλο, εμψυχώνοντας και ενθαρρύνοντας τους πολεμιστές. Τελικά, οι οθωμανικές δυνάμεις κάμφθηκαν με επακόλουθο την άτακτη φυγή τους προς την Τριπολιτσά.

Απώλειες

Κατά τη διάρκεια της μάχης, οι Οθωμανοί υπολογίζεται ότι έχασαν περίπου 400 άνδρες, οι περισσότεροι εκ των οποίων σκοτώθηκαν κατά την αποτυχημένη προσπάθεια διάβασης της Γράνας. Κατά τον Κόκκινο, αυτό οφείλεται στο γεγονός πως φοβούμενοι την περικύκλωση, πολλοί από τους Οθωμανούς προσπάθησαν να διαπεράσουν τη Γράνα τρεπόμενοι σε άτακτη φυγή και χωρίς να έχουν ως πρώτο στόχο την σύγκρουση. Μεταξύ των νεκρών συγκαταλέγονταν αρκετοί επιφανείς Οθωμανοί όπως ο Αβδούλ μπουλούκμπασης (γιος του Σεήχ Ταχήρ εφέντη) και ο Καμπέρ Κεχαγιάς ενώ και ο ίδιος ο Αλή μπέης, απεβίωσε τρεις ημέρες αργότερα ένεκα των τραυμάτων που αποκόμισε κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης. Παράλληλα, εγκαταλείφθηκαν στο πεδίο της μάχης και όλα τα οχήματα με τα ζώα και τα τρόφιμα που είχαν αποκομισθεί από τις λεηλασίες εκείνης της ημέρας.
Από ελληνικής πλευράς, σκοτώθηκαν τριάντα ένοπλοι, μεταξύ των οποίων και ο αδελφός του Ιωάννη Δαγρέ, Θανάσης. Υπήρξαν αρκετοί τραυματίες, ανάμεσα στους οποίους συγκαταλέγονταν ο Αποστόλης Κολοκοτρώνης αλλά και ο Γεώργιος Ντρίτσας, ο οποίος κατέληξε λίγες ημέρες αργότερα.

Σημασία της μάχης

Η επιτυχής έκβαση της μάχης αυτής για τις ελληνικές δυνάμεις, συνέτεινε τα μέγιστα στην επιτάχυνση της μετέπειτα κατάληψης της Τριπολιτσάς από τους επαναστάτες. Οι Οθωμανοί υπέστησαν σημαντικές απώλειες και υπήρξε κατακόρυφη πτώση του ηθικού ενώ καίριο πλήγμα ήταν η απώλεια κάθε περαιτέρω δυνατότητας για εξεύρεση προμηθειών από τα γύρω χωριά καθώς τώρα πια ο κλοιός είχε στενέψει. Από την άλλη πλευρά, ο Δημήτριος Υψηλάντης με ημερήσια διαταγή του (στις 31 Αυγούστου 1821) απένειμε δημόσιο έπαινο στο Θεόδωρο Κολοκοτρώνη για το στρατήγημά του αλλά και στους Έλληνες που συμμετείχαν στη μάχη αυτή.