Μονάδα Υποβρυχίων Αποστολών

Ιστορία

Η ΜΥΑ/ΛΣ ιδρύθηκε  το 1972 με αρχική ονομασία Μονάδα Πολλαπλής Χρησιμότητας και αποτελείτο από Αυτοδύτες. Οι αποστολές της Μονάδας ήταν περιορισμένες στην έρευνα και διάσωση και στις υποβρύχιες έρευνες με σκοπό την ανάσυρση πειστηρίων ή αγνοουμένων με ανοιχτά κυκλώματα.
Το 1980 η Μονάδα εγκαταστάθηκε στην περιοχή του Αγίου Κοσμά Αττικής. Εξαιτίας των περιστατικών στο “Achille Lauro” και "City of Poros", κατά τα οποία αναδείχθηκε η ανάγκη διαμόρφωσης μίας μονάδας με δυνατότητα πραγματοποίησης ειδικών επιχειρήσεων σε θαλάσσιο περιβάλλον, το πρόγραμμα εκπαίδευσης και ο προγραμματισμός της Μονάδας αναθεωρήθηκαν. Έκτοτε στελέχη της Μονάδας εκπαιδεύονται στο σχολείο Υποβρύχιων Καταστροφέων της ΣΥΚ/ΠΝ.
Το 1995 η Μονάδα μετονομάζεται σε MYA/ΛΣ και στελεχώνεται αποκλειστικά από Υποβρύχιους Καταστροφείς. Επίσης τίθενται οι νομικές βάσεις μέσω των οποίων αποκτάται επιχειρησιακή και λειτουργική αυτοτέλεια[3].
Το Πάσχα του 1996 βατραχάνθρωποι της ΜΥΑ/ΛΣ κατόπιν αιτήματος του ΓΕΕΘΑ ανέβηκαν στα Ίμια με σκοπό την αποκλιμάκωση θερμού επεισοδίου ενώ τουρκικά F-16 εκτελούσαν υπερπτήσεις εμποδίζοντας την διαδικασία.
Σταθμός για την ΜΥΑ/ΛΣ αποτέλεσε η περίοδος μετά τον θάνατο του Λ/Φ Ζαπάτη Μαρίνου τον Απρίλιο του 1997 από πυρά εμπόρων ναρκωτικών στην θαλάσσια περιοχή μεταξύ Κέρκυρας και Αλβανίας. Η Μονάδα ανέλαβε επιχειρησιακή δράση για τον εντοπισμό και την εξολόθρευση των παράνομων κυκλωμάτων, απέκτησε τεράστια εμπειρία αληθινών περιστατικών σε καθημερινή βάση και έθεσε τα θεμέλια για την αναβάθμιση της.

Διάρθρωση

Η ΜΥΑ/ΛΣ αποτελείται απο τέσσερις  επιχειρησιακές Ομάδες, την Ομάδα Ειδικών Επεμβάσεων (ΟΕΕ), την Ομάδα Ειδικών Καταδύσεων (ΟΕΚ), την Ομάδα Εξουδετέρωσης Εκρηκτικών Μηχανισμών και την Ομάδα Δυτών Ασφαλείας.

Ομάδα Ειδικών Επεμβάσεων

Η Ομάδα Ειδικών Επεμβάσεων αναλαμβάνει την διενέργεια αντιτρομοκρατικών επιχειρήσεων, διασώσεις ομήρων και επιχειρήσεις υψηλού κινδύνου προς προστασία της δημόσιας ασφάλειας. Εξειδικεύεται στην κατάληψη οποιουδήποτε πλοίου εν πλώ ή εν όρμω αξιοποιώντας πλωτά και εναέρια μέσα των Σωμάτων Ασφαλείας και Ενόπλων Δυνάμεων.
Η αναβάθμιση της ΟΕΕ ξεκίνησε την περίοδο προ των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 οπότε και πυρήνας αντρών εκπαιδεύθηκε από τους Γάλλους Βατραχανθρώπους Commando Hubert στα αντικείμενα των νηοψιών και καταδύσεων με οξυγόνο. Με την επιστροφή τους στην Ελλάδα οι άντρες της ΟΕΕ εξέλιξαν τις επιχειρησιακές τους δυνατότητες μέσω εσωτερικών εκπαιδεύσεων και παρείχαν στο Λιμενικό Σώμα την δυνατότητα εκτέλεσης μη συναινετικών επιχειρήσεων VBSS (Visit, Board, Search & Seizure). Ο Αρχηγός Λ.Σ. λόγω των πολυάριθμων απειλών στο θαλάσσιο περιβάλλον της Ελλάδας  δεν άργησε να αξιοποίησει την ΜΥΑ/ΛΣ σε επιχειρήσεις VBSS και έκτοτε η ΟΕΕ αποτελεί την ομάδα με τις περισσότερες μη συναινετικές νηοψίες στο ενεργητικό της μεταξύ των χωρών του ΝΑΤΟ.
Λόγω της κομβικής θέσης της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο, της Συνταγματικής δυνατότητας του Λιμενικού Σώματος, ως Σώμα Ασφαλείας, να επιτηρεί τα θαλάσσια σύνορα εν καιρώ ειρήνης και των ιδιαίτερων επιχειρησιακών δυνατοτήτων της ΜΥΑ/ΛΣ, η Μονάδα αποτέλεσε τον βασικότερο αποδέκτη MA (Military Assistance) από Συμμαχικές Χώρες. Σημαντικό έτος για την ΟΕΕ ήταν το 2006 όταν και έλαβε εξειδικευμένη εκπαίδευση σε αντικείμενα αρμοδιότητας της και παρέλαβε διαβαθμισμένο εξοπλισμό. Βάσει των εξελίξεων πάρθηκαν αποφάσεις στρατηγικής σημασίας για το μέλλον της ΜΥΑ/ΛΣ οι οποίες εκ του αποτελέσματος αποδείχθηκαν ορθές και το θετικό τους αντίκτυπο είναι εμφανές στο επιχειρησιακό πεδίο για πέραν των 10 ετών έπειτα. Συγκεκριμένα αποφασίστηκε πως η ΜΥΑ/ΛΣ, σε αντίθεση με τον σχεδιασμό των υπόλοιπων Μονάδων Ειδικών Επιχειρήσεων, θα επικεντρωθεί σε περιορισμένα και συγκεκριμένα Mission Sets, έτσι ώστε να τα τελειοποιήσει. Η επιλογή του Mission Set έγινε με βάσει την στρατηγική ανάλυση κατεύθυνσης της τρομοκρατίας, του οργανωμένου εγκλήματος αλλά κυρίως του τρόπου με τον οποίο τα Κράτη θα συμπεριφέρονται σε μια περίοδο κατά την οποία οι διακρατικοί πόλεμοι έχουν περιοριστεί και ουδείς επιθυμεί να ξεπεράσει το threshold του πολέμου κινούμενος κυρίως εντός του λεγόμενου Gray Zone. Η διαχείριση του θαλάσσιου περιβάλλοντος και της μεταφοράς πάσης φύσεως υλικών μέσω πλοίων αποτέλεσε την βασική και μοναδική προτεραιότητα της ΜΥΑ/ΛΣ.
Το 2013 ήταν έτος καμπή για την ΜΥΑ/ΛΣ καθώς η επένδυση της στην τελειοποίηση επιχειρήσεων VBSS είχε πλέον αναγνωριστεί μεταξύ όλων των Συμμαχικών Χωρών του ΝΑΤΟ και τράβηξε την προσοχή διεθνώς, όχι μόνο των Σωμάτων Ασφαλείας, αλλά και των Μονάδων Ειδικών Επιχειρήσεων των Ενόπλων Δυνάμεων. Κατόπιν αξιολόγησης καταλληλότητας των Ελληνικών Μονάδων Ειδικών Επιχειρήσεων η USSOCOM και η WARCOM πήραν την απόφαση να επενδύσουν στην ΜΥΑ/ΛΣ με σκοπό να την καταστήσουν συμβατή με τον τρόπο δράσης των Αμερικανικών Μονάδων Ειδικών Επιχειρήσεων. Το 2017 ,ύστερα από 4 έτη αδιάλειπτης εκπαίδευσης, πιστοποιήσεων και βελτίωσης δομών η ΜΥΑ/ΛΣ ολοκλήρωσε επιτυχώς την αξιολόγηση της USSOCOM και αποτελεί την πλέον έμπειρη και εκπαιδευμένη Μονάδα στα αντικείμενα του CQC, VBSS, SSE, TQ και Mission Planning.

Ομάδα Ειδικών Καταδύσεων

H OEK αναλαμβάνει την διενέργεια κάθε εξειδικευμένης καταδυτικής δραστηριότητας έως τα 120 μέτρα με σκοπό την διαχείριση ναυαγιών, την ανάσυρση αγνοουμένων και την συλλογή πειστηρίων από σκηνές εγκλήματος. Χρησιμοποιεί μείγματα αερίων σε ανοιχτές και κλειστές αναπνευστικές συσκευές και καταδύεται καθ’ υπέρβασιν της "Ώρας Μηδέν’’.
Η ανάγκη για την πραγματοποίηση απαιτητικών καταδύσεων, σε μεγάλα βάθη και σε μεγάλη διάρκεια, οδήγησαν στην δημιουργία της Ομάδας Ειδικών Καταδύσεων. Οι βάσεις τέθηκαν το 2009 όταν η ΜΥΑ/ΛΣ προέβη στην προμήθεια εξοπλισμού τεχνικής κατάδυσης και άνδρες της εκπαιδεύτηκαν σε καταδύσεις με μείγματα nitrox και trimix από ιδιώτες εκπαιδευτές. Η ΟΕΚ πραγματοποίει έκτοτε καταδύσεις σε μεγάλα βάθη και εκπαιδεύεται απερίσπαστη στα αντικείμενα αρμοδιότητας της.
Το 2014 η ΟΕΚ κλήθηκε να αντεπεξέλθει στην βαθύτερη κατάδυση που έχει πραγματοποιηθεί στην Ελλάδα από τις Ένοπλες Δυνάμεις και τα Σώματα Ασφαλείας με σκοπό την ανάσυρση του σκάφους ''Gonzuru'' και των θανόντων μεταναστών που είχαν παρασυρθεί κατά την βύθιση του. Μετά απο επαναλαμβανόμενες καταδύσεις βαθύτερα των 70 μέτρων και την επιτυχή ανέλκυση του σκάφους οι άνδρες της ΟΕΚ παρασημοφορήθηκαν με Ναυτικό Μετάλλιο Α΄Τάξης. Ταυτόχρονα κρίθηκε αναγκαία η τροποποίηση του νομικού πλαισίου που διέπει την ΜΥΑ/ΛΣ και δόθηκε η δυνατότητα καταδυσης έως και τα 120 μέτρα. Απαραίτητη προυπόθεση για την κατάδυση σε βάθη πέραν των 100 μέτρων αποτελούσε η προμήθεια της ΟΕΚ με καταδυτικές συσκευές κλειστού κυκλώματος και μειγμάτων αερίων (Rebreather).

Γεωπολιτική Διάσταση & Διεθνής Αναγνώριση

Από το 2013 η ΜΥΑ/ΛΣ έχοντας προμηθευτεί νέα εξελιγμένα υλικά καλύπτοντας τις επιχειρησιακές της ανάγκες και αναπτύσσοντας νέες, αναμορφώνοντας το νομικό της πλαίσιο, αξιοποιώντας την επένδυση της USSOCOM και συμμετέχοντας αδιάκοπα σε επιχειρήσεις υψηλού κινδύνου σε χερσαίο και θαλάσσιο περιβάλλον σε συνδυασμό με την κομβική θέση της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο έχει καταστεί επιχειρησιακός βραχίονας γεωπολιτικής σημασίας για την Ελλάδα.
Η πιστοποίηση της ΜΥΑ/ΛΣ από συμμαχικές δυνάμεις σε συνδυασμό με την εύρυθμη διαλειτουργικότητα μεταξύ της Μονάδας, των Ε/Π, των ΠΑΘ και των Διευθύνσεων Ασφαλείας του Λ.Σ. έχει οδηγήσει το Λιμενικό Σώμα ως στρατηγικό εταίρο για περαιτέρω συνεργασία. Το γεγονός οτι το Λ.Σ. είναι πλέον ικανό να φέρει εις πέρας πολύπλοκες επιχειρήσεις, με συνδυασμό μέσων και ανταπόδοση πυρών αποδεικνύει τις στέρεες βάσεις που έχουν μπει τα τελευταία χρόνια. 
Το προσωπικό της ΜΥΑ/ΛΣ διέρχεται από την πιο δύσκολη αξιολόγηση στην Ελλάδα (Σχολείο Βατραχανθρώπων) και ταυτόχρονα δεν έχει τον περιορισμό των Μονάδων Ειδικών Επιχειρήσεων των Ενόπλων Δυνάμεων, οι οποίες δεν διαθέτουν επιχειρησιακή εμπειρία καθώς τους απαγορεύεται από το Σύνταγμα να επιχειρούν εν καιρώ ειρήνης. Η ΜΥΑ/ΛΣ αποτελεί εθνικό όπλο ακριβώς επειδή σε περίπτωση θερμού επεισοδίου ή κρίσης, η αξιοποίηση της δεν κλιμακώνει το περιστατικό και ταυτόχρονα τα στελέχη της αποτελούν την πιο έμπειρη επιχειρησιακά ομάδα αντρών στην χώρα. Η μακρά εμπειρία της ΜΥΑ/ΛΣ σε επιχειρήσεις σε θαλάσσιο περιβάλλον και συγκεκριμένα σε μη συναινετικές νηοψίες δίνει στην πολιτική ηγεσία  ένα σημαντικό όπλο σε περίπτωση που απαιτηθεί.
Η αναγνώριση του γεωστρατηγικού ρόλου της ΜΥΑ/ΛΣ έχει επισημανθεί στον απόηχο των επιχειρησιακών επιτυχιών της το 2017 από τα μεγαλύτερα μέσα μαζικής ενημέρωσης του κόσμου, όπως η Washington Post και το BBC.