Τσέζαρε Μπεκαρία

Βιογραφικά στοιχεία

Γεννήθηκε στο Μιλάνο και έζησε τα παιδικά του χρόνια σε ένα εξαιρετικά καταπιεστικό οικογενειακό περιβάλλον, το οποίο τον εξώθησε γρήγορα σε στάση αμφισβήτησης απέναντι στις παραδοσιακές αξίες και τα κρατούντα ήθη. Φοίτησε στο Ιησουιτικό Κολέγιο της Πάρμας και αργότερα σπούδασε νομικά στο πανεπιστήμιο της Παβίας. Η επαφή του με τα έργα του Διαφωτισμού καθώς και η γνωριμία του με τους αδελφούς Πιέτρο Βέρρι και Αλεσάντρο Βέρρι, στο σπίτι των οποίων, στο Μιλάνο συζητούσαν φιλοσοφικά, πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα, επηρέασαν σημαντικά την πνευματική διαμόρφωσή του. Έπειτα από προτροπή του Πιέτρο Βέρρι, ο Μπεκαρία έγραψε το πρώτο του δοκίμιο, που δημοσιεύτηκε στη Λούκκα το 1762 με τίτλο Περί των ανωμαλιών και της θεραπείας των νομισμάτων στο κράτος του Μιλάνου κατά το 1762 (Dei Disordini dei Rimendi delle Monete Nello Stato di Milano nel 1762).

Γενικά

Ιδιαίτερα γοητεύτηκε από τις ιδέες του γαλλικού Διαφωτισμού (κυρίως των Ντιντερό, Μοντεσκιέ και Ρουσσώ) και αγωνίστηκε να βρει γι' αυτές πεδίο εφαρμογής στο χώρο του Ποινικού Δικαίου, που τότε θεμελιωνόταν σε ένα απάνθρωπο και αυθαίρετο καθεστώς διαλεύκανσης του εγκλήματος, καταλογισμού ευθυνών και απόδοσης της δικαιοσύνης. Ύστερα από σχετικά μικρό χρονικό διάστημα, έγραψε την πραγματεία: Περί εγκλημάτων και ποινών, (1764), που προκάλεσε πάταγο στους νομικούς κύκλους και χαιρετίστηκε με άκρατο ενθουσιασμό από τα προοδευτικά πνεύματα της εποχής με σπουδαιότερο τον Βολταίρο.
Μέσα σε δεκαοκτώ μήνες, το βιβλίο έκανε έξι εκδόσεις.  Έχει μεταφραστεί στα γαλλικά από την Olympe de Gouges το 1766 και δημοσιεύθηκε με ένα ανώνυμο σχόλιο από τον Βολταίρο. Η αγγλική μετάφραση εμφανίστηκε το 1767. Μεταφράστηκε και σε πολλές άλλες γλώσσες. Το βιβλίο αναγνώσθηκε και στις Ηνωμένες Πολιτείες, μεταξύ άλλων και από τους  Τζον Άνταμς (John Adams) και  Τόμας Τζέφερσον (Thomas Jefferson).
Κατά την περίοδο 1768-1770 εργάστηκε ως πανεπιστημιακός καθηγητής των Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών στο Μιλάνο και στη συνέχεια (1771-1794) υπηρέτησε ως ανώτερος κρατικός υπάλληλος, ειδικός κυρίως σε οικονομικά ζητήματα. Στον τομέα αυτό η διδασκαλία του θεωρείται προδρομική των οικονομικών θεωριών του Άνταμ Σμιθ και του Τόμας Μάλθους. Τα μαθήματα και οι διαλέξεις του εκδόθηκαν μετά το θάνατό του, με τίτλο: Στοιχεία της δημόσιας οικονομίας (Elementi di economia pubblica, 1804). Αξιόλογο έργο του θεωρείται επίσης η φιλοσοφική πραγματεία: Έρευνες για τη φύση του ύφους (Ricerche informo alla natura dello stile), 1770).

Σχετικά με τα εγκλήματα και τιμωρίες

Οι αρχές που διατυπώθηκαν στο βιβλίο επηρέασαν τη σκέψη για την ποινική δικαιοσύνη και την τιμωρία των παραβατών, που οδήγησε σε μεταρρυθμίσεις στην Ευρώπη, ιδιαίτερα στη Γαλλία και στην αυλή της Αικατερίνης Β΄ της Ρωσίας. Η μεταρρύθμιση του δικαστικού συστήματος που προτείνει ο Μπεκάρια, επίσης, οδήγησε στην κατάργηση της θανατικής ποινής στο Μεγάλο Δουκάτο της Τοσκάνης, το πρώτο κράτος να παίρνει αυτό το μέτρο σε ολόκληρο τον κόσμο.
Ο Τόμας Τζέφερσον στο έργο του «Κοινή θέση» (Commonplace book) αντιγράφει ένα απόσπασμα από τον Μπεκάρια σχετικά  με το θέμα του ελέγχου των όπλων : «Οι νόμοι που απαγορεύουν την οπλοφορία ... κάνουν τα πράγματα χειρότερα  γιατί εξυπηρετούν μάλλον παρά ενθαρρύνουν την πρόληψη της ανθρωποκτονίας... ο  άοπλος άνθρωπος μπορεί να προσβληθεί με μεγαλύτερη ευκολία από ένοπλο άνδρα.
Κατά τον Μπεκαρία, το «Κοινωνικό Συμβόλαιο» που συγκροτεί την κοινωνία πρέπει να παράγει ποινικούς νόμους σαφείς, λειτουργικούς, γενικής εφαρμογής και ανθρωπιστικού, έτσι ώστε ο ποινικός κολασμός εξοπλισμένος με κύρος και ηθική θωράκιση να λειτουργεί αποτρεπτικά απέναντι σε μελλοντικές εκδηλώσεις εγκληματικής συμπεριφοράς. Εγγυήσεις για την επιτυχία τού πιο πάνω στόχου είναι η «κατά γράμμα» εφαρμογή του νόμου από τον δικαστή, η πλήρης ισότητα όλων απέναντί του, οι δικονομικές εγγυήσεις υπέρ του κατηγορουμένου ( οποίος, αντικειμενικά, βρίσκεται σε δυσχερέστερη θέση), ο αναλογικός κολασμός (δηλαδή λογική αντιστοιχία αδικήματος-ποινής), ο ανθρωπιστικός τρόπος εκτέλεσης των ποινών (κατάργηση βασανιστηρίων, γενικής δήμευσης, ατίμωσης, θανατικής ποινής κτλ.) και η ταχύτητα απονομής της δικαιοσύνης.