Δημοψήφισμα ανεξαρτησίας

Ένα δημοψήφισμα ανεξαρτησίας είναι τύπος δημοψηφίσματος στο οποίο οι πολίτες μιας επικράτειας θα αποφασίσουν αν η επικράτεια θα πρέπει να γίνει ένα ανεξάρτητο κυρίαρχο κράτος. Ένα δημοψήφισμα ανεξαρτησίας που οδηγεί σε ψήφο υπέρ της ανεξαρτησίας δεν οδηγεί πάντα τελικά στην ανεξαρτησία.
Τα άρθρα σχετικά με συγκεκριμένα δημοψηφίσματα συνδέονται με τις ημερομηνίες στο κουτί σε προηγούμενα δημοψηφίσματα.

Διαδικασία

Ένα δημοψήφισμα ανεξαρτησίας, συνήθως τίθεται για πρώτη φορά μετά την πολιτική επιτυχία για τους εθνικιστές μιας επικράτειας. Αυτό θα μπορούσε να έρθει στην σκέψη των πολιτικών ή κομμάτων με αποσχιστικές πολιτικές, ή από πίεση από εθνικιστικές οργανώσεις.

Διαπραγματεύσεις

Οι διαπραγματεύσεις για τους όρους ενός δημοψηφίσματος ανεξαρτησίας μπορεί να λάβουν χώρα μεταξύ των εθνικιστών και της κυβέρνησης η οποία ασκεί την κυριαρχία επί της επικράτειας. Αν οι όροι συμφωνηθούν, τότε το δημοψήφισμα ανεξαρτησίας μπορεί να πραγματοποιηθεί με δεσμευτικό αποτέλεσμα, ενώ αναγνωρίζεται από τη διεθνή κοινότητα. Τα δημοψηφίσματα ανεξαρτησίας μπορεί να πραγματοποιηθούν χωρίς τη συγκατάθεση των κυβερνήσεων, αλλά τα αποτελέσματά τους συνήθως αγνοούνται από τη διεθνή κοινότητα.
Υπάρχουν διάφορα θέματα που μπορούν να συζητηθούν στις διαπραγματεύσεις, όπως η ημερομηνία και η ώρα της ψηφοφορίας, καθώς και η επιλεξιμότητα των ψηφοφόρων. Για αυτές τις περιπτώσεις, η κοινή εκλογική πρακτική συχνά χρησιμοποιείται ευρέως, αν και μπορεί να υπάρχουν αποκλίσεις, όπως φαίνεται με τη μείωση της ηλικίας ψήφου για το σκωτσέζικο δημοψήφισμα ανεξαρτησίας του 2014.
Άλλα θέματα προς διαπραγμάτευση περιλαμβάνουν το ερώτημα ή ερωτήματα στο ψηφοδέλτιο, και ποιες θα είναι οι επιλογές ψηφοφορίας στο ψηφοδέλτιο. Τα δημοψηφίσματα ανεξαρτησίας μπορεί να προσφέρουν επίσης επιλογές για μεγαλύτερη αυτονομία ή αντί γι'αυτό το status quo. Άλλες συνταγματικές ερωτήσεις μπορούν επίσης να υποβληθούν για ψηφοφορία. Τα ερωτήματα που ρωτούν τα δημοψηφίσματα μπορούν να αναθεωρηθούν, αν τα μέρη που συμμετέχουν στις διαπραγματεύσεις θεωρούν ότι είναι πάρα πολύ πρωταγωνιστικά.
Οι διαπραγματεύσεις πρέπει να ασχοληθούν κυρίως με το τι θα κάνει το αποτέλεσμα δεσμευτικό. Για κάποια δημοψηφίσματα ανεξαρτησίας, απαιτείται απλή πλειοψηφία για μια επιλογή. Σε άλλες περιπτώσεις, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ποσόστωση, όταν ένα ορισμένο ποσοστό ψήφων ή ψηφοφόρων πρέπει να είναι υπέρ της μια επιλογής για να είναι δεσμευτικό.
Οι επιτυχείς διαπραγματεύσεις μπορεί να επιτευχθούν δύσκολα για τους εθνικιστές, καθώς οι κυβερνήσεις μπορεί να είναι απρόθυμες να εγκαταλείψουν την κυριαρχία. Για παράδειγμα, εθνικιστές προγραμμάτισαν τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος στην Καταλονία το 2014, αλλά συνάντησε αντιδράσεις από την ισπανική κυβέρνηση. Ως αποτέλεσμα, το δημοψήφισμα που πραγματοποιήθηκε ήταν ανεπίσημο και μη δεσμευτικό.

Επακόλουθα

Σε περίπτωση ψηφοφορίας υπέρ της ανεξαρτησίας, μπορεί να υπάρχουν διαπραγματεύσεις σχετικά με τους όρους της απόσχισης για την επικράτεια από το κυρίαρχο κράτος. Τότε, πραγματοποιείται μια διακήρυξη ανεξαρτησίας για το νέο κράτος, και στη συνέχεια μπορεί να ακολουθήσει διεθνής αναγνώριση, καθώς και συμμετοχή σε διεθνείς οργανισμούς όπως τα Ηνωμένα Έθνη. Σε περιπτώσεις που αφορούν μη δεσμευτικά δημοψηφίσματα, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μια μονομερή διακήρυξη της ανεξαρτησίας, και, επομένως, σε περιορισμένη αναγνώριση ή αυτοανακηρυχθέντα κράτη.
Σε περίπτωση ψήφου κατά της ανεξαρτησίας, μερικές φορές μπορεί να συνεχίσει να υπάρχει ένα ισχυρό εθνικιστικό κίνημα που να ζητά την επανάληψη του δημοψηφίσματος. Για παράδειγμα, μετά από δύο δημοψηφίσματα στο Κεμπέκ, το Parti Québécois συνέχισε να αυξάνει την προοπτική της εκμετάλλευσης άλλου δημοψηφίσματος, και το Σκωτικό Εθνικό Κόμμα δήλωσε ότι θα πρέπει να υπάρχει μια επανάληψη του δημοψηφίσματος του 2014, εάν το Ηνωμένο Βασίλειο φύγει από την Ευρωπαϊκή Ένωση.