Ελληνο-Ρωσικές σχέσεις

Ιστορία

Λόγω πολιτιστικών, θρησκευτικών και ιστορικών δεσμών μεταξύ των δύο εθνών, από τον μεσαίωνα μέχρι και τη σύγχρονη εποχή (η Βυζαντινή Αυτοκρατορία και η Κιεβινή Ρωσία αποτελούν μέρος του τι είναι σήμερα γνωστό ως η Ανατολική Ορθοδοξία), η Ελλάδα και η Ρωσία μοιράζονται κοινές ρίζες. Από τη Ρωσία ξεκίνησε η ελληνική επανάσταση του 1821 ενάντια Οθωμανική Αυτοκρατορία με την ίδρυση της Φιλικής Εταιρείας. 
Σήμερα, αρκετοί Έλληνες κατοικούν στη Ρωσική Ομοσπονδία και αντίστοιχα Ρώσοι έχουν μεταναστεύσει στην Ελλάδα. Το 2017 περίπου 98,000 Έλληνες κατοικούν στη Ρωσία και 15,207 Ρώσοι στην Ελλάδα.

Διπλωματικές σχέσεις

Η Ελλάδα διατηρεί τη πρεσβεία της στη Μόσχα και δύο γενικά προξενεία στις πόλεις της Αγίας Πετρούπολης και του Νοβοροσίσκ. Η Ρωσία έχει πρεσβεία στην Αθήνα και γενικό προξενείο στη Θεσσαλονίκη, ενώ το 2016 ανακοίνωσε σχέδια για δημιουργία πρεσβείας στην Αλεξανδρούπολη.

Διπλωματικό επεισόδιο Ιουλίου 2018

Στις 11 Ιουλίου 2018 η Ελληνική κυβέρνηση ανακοίνωσε την άμεση απέλαση δύο Ρώσων διπλωματών, αλλά και την απαγόρευση εισόδου στην Ελλάδα άλλων δύο για παράνομες ενέργειες κατά της εθνικής ασφάλειας προχώρησε η Αθήνα. Οι αμερικανικές υπηρεσίες, καθώς και μηχανισμοί του ΝΑΤΟ σε συνεργασία με την ΕΥΠ χαρτογράφησαν λεπτομέρειες, χρηματοδοτήσεις και δρομολόγια ρώσων πρακτόρων στην Ελλάδα, κατά τη διάρκεια επίλυσης του Μακεδονικού ζητήματος με τη Βόρεια Μακεδονία. Το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών κατηγόρησε άμεσα τις ΗΠΑ για την απόφαση των Ελληνικών αρχών, και απάντησε επίσης με απελάσεις Ελλήνων αξιοματούχων από τη Ρωσία. 
Σύμφωνα με ρεπορτάζ των Financial Times στις 14 Ιουλίου 2018 που έλαβε χώρα στην Αλεξανδρούπολη, Ρώσοι διπλωμάτες κατηγορήθηκαν για άμεση συνεργασία με επιχειρηματίες που εδρεύουν στη Βόρεια Ελλάδα, με βασικό σκοπό τη δωροδοκία τοπικών κρατικών αξιωματούχων, και συνεργασίες με ορθόδοξους μητροπολίτες, μέλη πολιτιστικών ενώσεων και ακροδεξιών οργανώσεων, ώστε να αντιταχθούν στη συμφωνία για το ονοματολογικό της Βόρειας Μακεδονίας που υπεγράφη τον περασμένο μήνα στις Πρέσπες.

Διμερείς σχέσεις

Παρόλο που η Ελλάδα είναι μέλος των ΕΕ και ΝΑΤΟ, διατηρεί καλές σχέσεις με τη Ρωσία και οι δύο χώρες συνεργάζονται εμπορικά, πολιτισμικά, αλλά και για την ενέργεια και το τουρισμό. Επίσης, λαμβάνουν χώρα συχνές επισκέψεις υψηλού επιπέδου μεταξύ των δύο χωρών, και επαφές μεταξύ των πολιτικών κομμάτων, καθώς και μεταξύ των υπουργείων και των οργανισμών.

Στρατιωτική συνεργασία

Στις αρχές του 1990 Η Ελλάδα έλαβε στρατιωτικό εξοπλισμό Σοβιετικής εποχής, όπως τα τεθωρακισμένα οχήματα μάχης BMP-1, τους εκτοξευτές πυραύλων RM-70, αντιαεροπορικά όπλα ZU-23-2 και αντιαεροπορικά συστήματα πυραύλων SA-8 από τον Εθνικό Λαϊκό Στρατό της πρώην Ανατολικής Γερμανίας. Από την ίδια εποχή, η Ελλάδα προμηθεύεται πυραυλικά συστημάτα TOR M-1 και S-300, τα οποίο αρχικά προορίζονταν για τη Κύπρο.
Οι στρατοί των δύο χωρών επίσης συμμετέχουν σε προγράμματα συνεργασίας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, ενώ παρέχουν στρατιωτική υποστήριξη και εκπαίδευση σε χώρες, όπως η Αρμενία, με την Ελλάδα να αποδέχεται συχνά αρμένιους στρατιωτικούς αξιωματούχους στην Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων.

Αγωγός Μπουργκάς-Αλεξανδρούπολης

Ο αγωγός Μπουργκάς-Αλεξανδρούπολης προτάθηκε κατά το 1993-1994 από ρωσικές και ελληνικές εταιρείες. Το 1994, για την κατασκευή του αγωγού, η Ελλάδα και η Βουλγαρία υπέγραψαν διμερή συμφωνία, που ακολουθήθηκε από μνημόνιο συνεργασίας που υπογράφηκε μεταξύ Ελλάδας και Ρωσίας.
Τον Φεβρουάριο του 1998, ιδρύθηκε ελληνική κοινοπραξία για την κατασκευή του αγωγού Bapline, ενώ το Μάιο του 1998, είχε υπογραφεί μνημόνιο δημιουργίας του Transbalkan Oil Pipeline Company. Το 2000, τεχνικές προδιαγραφές και οικονομική αξιολόγηση του έργου εκπονήθηκαν από την γερμανική εταιρεία ILF. Το κοινό πρωτόκολλο για την προετοιμασία της κατασκευής του αγωγού υπογράφηκε από τις τρεις χώρες τον Ιανουάριο του 2005.
Η διακυβερνητική συμφωνία για το σχέδιο αποφασίστηκε στις 7 Φεβρουαρίου του 2007 και υπεγράφη στις 15 Μαρτίου του 2007 στην Αθήνα, από τους υπουργούς των τριών χωρών, υπό την παρουσία των τριών ηγετών τους, Βλαντίμιρ Πούτιν, ο Σεργκέι Στάνισεφ και Κώστα Καραμανλή. Η συμφωνία για τη σύσταση της διεθνούς εταιρείας έργου υπογράφηκε στη Μόσχα στις 18 Δεκεμβρίου του 2007, και η εταιρεία Trans-Balkan Pipeline B. V. ενσωματώθηκε στις Κάτω Χώρες στις 6 Φεβρουαρίου του 2008. 
Η κατασκευή του αγωγού είχε προγραμματιστεί να ξεκινήσει τον Οκτώβριο του 2009, αλλά ακυρώθηκε από τη Ρωσία στις 11 Ιουνίου 2010, καθώς εκφράστηκαν σημαντικές αντιρρήσεις για την έκβαση της περιβαλλοντικής μελέτης. Στις 5 Δεκεμβρίου 2011, η βουλγαρική κυβέρνηση ανακοίνωσε την επίσημη αποχώρησή της από το σχέδιο.

Θρησκευτικές και πολιτιστικές σχέσεις

Η Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία συνδέει τις δύο χώρες. Από την ίδρυσή της το 1994, η Διακοινοβουλευτική Συνέλευση Ορθοδοξίας με έδρα την Αθήνα έχει γίνει ίδρυμα προώθησης συνεργασιών. Σύμφωνα με μια δημοσκόπηση της Pew Research Center το 2017, το ποσοστό εμπιστοσύνης των Ελλήνων προς τη Ρωσία αγγίζει το 50% – με σημαντική διαφορά το υψηλότερο στον ανεπτυγμένο κόσμο. Ο μέσος όρος στην Ευρώπη είναι 19%, ενώ το χαμηλότερο ποσοστό (μόλις 4%) έχει καταγραφεί στην Πολωνία, λόγω των προβληματικών σχέσεων των δύο χωρών.
Επίσης, η Ελλάδα είναι το μόνο κράτος-μέλος στην Ε.Ε. που εκφράζει θετική γνώμη για τη Ρωσία.