Αμπελόκηποι Θεσσαλονίκης

Ιστορία

Η περιοχή της Επταλόφου και των Αμπελοκήπων κατοικήθηκε αραιά και σποραδικά από τα αρχαία χρόνια όπως μαρτυρούν τάφοι και ταφικά ευρήματα της ύστερης ρωμαϊκής και παλαιοχριστιανικής περιόδου. Εποικίστηκε για πρώτη φορά κυρίως μετά από την Μικρασιατική Καταστροφή του 1922 και την ανταλλαγή πληθυσμών από πρόσφυγες που προέρχονταν από την Κωνσταντινούπολη, την Ανατολική Ρωμυλία, την Ανατολική Θράκη και τη Μικρά Ασία.
Οι Μικρασιάτες που εγκαταστάθηκαν στην περιοχή δημιούργησαν ανάμεσα σε άλλες και τη συνοικία Καΐστριο Πεδίο ή αλλιώς Καΐστρι, που πήρε το όνομά της από την ομώνυμη περιοχή της Ιωνίας της Μικράς Ασίας όπου ρέει ο Κάυστρος ποταμός, καθώς από εκείνες τις περιοχές προέρχονταν οι πρόσφυγες. Ο Κάυστρος ποταμός πηγάζει δυτικά της Φιλαδέλφειας, κατευθύνεται δυτικά, διασχίζοντας μία κοιλάδα ανάμεσα στον Τμώλο και στα όρη Αϊδινίου (αρχαία Μεσωγίδα) και εκβάλλει στο Αιγαίο βόρεια της Εφέσου. Για την κοιλάδα εκείνη ο Στράβων αναφέρει Καϋστριανῷ πεδίῳ μεταξὺ πίπτοντι τῆς τε Μεσωγίδος καὶ τοῦ Τμώλου συνεχές ἐστι πρὸς ἕω τὸ Κιλβιανὸν πεδίον.
Η συνοικία Επτάλοφος παραπέμπει στην Κωνσταντινούπολη, που ονομάζεται και η επτάλοφος πόλη. Επίσης η περιοχή Σκεπάρνη (δηλαδή του Σκεπάρνη) έλαβε την ονομασία της από τον Δημοδιδάσκαλο Γεώργιο Σκεπάρνη που συνέβαλε μάλιστα στο κτίσιμο του σχολείου της περιοχής και φέρει σήμερα τιμητικά το όνομά του. 
Στο κέντρο του οικισμού της Επταλόφου ανεγέρθηκε το 1926 ο πρώτος Ναός στη μνήμη της Αγίας Ευφημίας από τον προσφυγικό σύλλογο «Σύνδεσμος Αμπελοκήπων-Συνοικία Επτάλοφος». Αργότερα (με έναρξη εργασιών το 1931) κτίσθηκε στο ίδιο σημείο ο Ναός της Ζωοδόχου Πηγής, εντός του οποίου φυλάσσσεται η βυζαντινή εικόνα της Παναγίας Οδηγήτριας, κειμήλιο των προσφύγων.
Στις 6 Απριλίου 1941 εκτελείται από τους Ναζί, ο αμπελοκηπιώτης αντιστασιακός Σωκράτης Διορινός, αριστούχος φοιτητής Νομικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Αποτέλεσε έτσι τον πρώτο εκτελεσθέντα μάρτυρα της Εθνικής Αντίστασης στην Ελλάδα.
Στις 15 Μαΐου 1941, ένα μήνα μετά την κατάληψη της χώρας από τους κατακτητές, ιδρύεται η πρώτη αντιστασιακή οργάνωση στην Ελλάδα, η "Ελευθερία", με την ομώνυμη εφημερίδα της και το πρώτο παράνομο τυπογραφείο της πόλης της Θεσσαλονίκης, στην περιοχή της Επταλόφου.
Στις 8 Ιουλίου 1943 πραγματοποιείται στην Επτάλοφο, μεσούσης της ναζιστικής κατοχής, μεγάλη διαδήλωση των κατοίκων ενάντια στην προοπτική επέκτασης της βουλγαρικής κατοχής στο μεγαλύτερο τμήμα της Κεντρικής Μακεδονίας.
Στις 11 Μαΐου 1944 εκτελούνται από τους Ναζί, οκτώ αντιστασιακοί νέοι 20-30 ετών, στην περιοχή Καΐστρι μεταξύ Επταλόφου και Ξηροκρήνης.
Σήμερα, οι Αμπελόκηποι χαρακτηρίζονται από τους πολλούς χώρους άθλησης και πολιτισμού. Στον τομέα του πολιτισμού περιλαμβάνονται οι ετήσιες καθιερωμένες εκδηλώσεις όπως τα «Ζωοδόχεια», τα «Χαλκίδεια», η «Ανθοέκθεση» καθώς και οι χειμερινές και θερινές κινηματογραφικές προβολές στα δύο Κινηματοθέατρα των Αμπελοκήπων: «Άστρον»  και «Αλέξης Μινωτής».

Αθλητισμός

Σήμερα, οι Αμπελόκηποι χαρακτηρίζονται από τους πολλούς χώρους άθλησης όπως τα δέκα σχολικά και δημοτικά στεγασμένα γυμναστήρια, τα ανοικτά γήπεδα και το κεντρικό δημοτικό Στάδιο Αμπελοκήπων. Ταυτόχρονα έχουν δημιουργηθεί και εδρεύουν σε αυτούς τρεις ομάδες καλαθοσφαίρισης: ο Α.Ο Αμπελοκήπων, οι Αμπελόκηποι Θεσσαλονίκης και η Ελπίς Αμπελοκήπων. Στους Αμπελόκηπους, κοντά στην Πλατεία της Επταλόφου, βρίσκεται και το Καλλιτεχνικό Σχολείο Αμπελοκήπων (Καλλιτεχνικό Γυμνάσιο με Λυκειακές τάξεις), ένα από τα τρία τέτοιου είδους στην Ελλάδα.