Απολίθωμα

Ιστορία

Η ύπαρξη απολιθωμένων ζώων και φυτών είχε από πολύ νωρίς προσελκύσει το ενδιαφέρον των ανθρώπων. Γνωστότατη ήταν η απολίθωση που δημιουργούσε η Μέδουσα στην Ελληνική μυθολογία σε όποιον την κοίταζε κατάματα. . Ο Αριστοτέλης, ο Ξενοφών, ο Ξενοφάνης, ο Ηρόδοτος, ο Ερατοσθένης, ο Στράβων κ. ά. είναι οι σημαντικότεροι.
Αργότερα, στους χρόνους επικράτησης του χριστιανισμού, για τα απολιθώματα δίδονταν ερμηνείες εκ της Βίβλου από τον κατακλυσμό του Νώε και, με παράδειγμα τη γυναίκα του Λωτ, θεωρούνταν ως δημιουργήματα θεϊκής καταστροφής και λογίζονταν ως δείγματα αμαρτίας. 
Κατά τον Μεσαίωνα τα απολιθώματα θεωρούνται περίεργα κατασκευάσματα των ιδιοτροπιών της Φύσης με θεωρίες όπως εντός των πετρωμάτων αναπτύσσονται πλαστικές και απολιθούσες δυνάμεις που και αυτές αναπτύσσονται από τον γήινο μαγνητισμό και τη θερμότητα οι οποίες στη συνέχεια απολιθώνουν ό,τι εγκλωβιστεί σ΄ αυτά. (Αβικένας, Αλβέρτος ο Μέγας κ.ά).
Στην αρχή της Αναγέννησης εμφανίζονται εξέχουσες διάνοιες, οι οποίες και , ότι δηλαδή αποτελούν απολιθωμένα λείψανα παλαιότερων οργανικών όντων. Έτσι, οι νεότεροι ερευνητές μεταξύ των οποίων ο περίφημος Αθανάσιος Κίρχερ επιμένοντας περισσότερο στην αναζήτηση της απολιθούσας αιτίας στους κόλπους των πετρωμάτων από τη δύναμη του άλατος αρέσκεται να απομιμείται ότι στα απολιθώματα υπάρχουν εκτός μορφών οργανικών όντων και μορφές αστέρων, πλανητών, αστερισμών, ανθρωπίνων προσώπων μέχρι και γραμμάτων!

Κατά τον 18ο αιώνα η προσοχή του κόσμου στράφηκε στα απολιθώματα, μετά από το κωμικό πάθημα που υπέστη ο καθηγητής Βέρινγκερ στο Βύρτσμπουργκ όταν εξέδωσε το 1726 ογκώδες σύγγραμμα επί απολιθωμένων ευρημάτων του που είχε συλλέξει από συγκεκριμένη περιοχή τα οποία περιείχαν ολόκληρα χονδροειδή ζώα, ολόκληρα φυτά μέχρι απεικονίσεις του ήλιου, των πλανητών, της σελήνης, κομήτες και το εκπληκτικότερο ολόκληρο το εβραϊκό αλφάβητο! Κατά τον ίδιο όλα ήταν παίγνια της Φύσης, οι δε απεικονίσεις άστρων ήταν φωτοτυπίες των ακτίνων τους που εισχωρούσαν στο έδαφος. Και ενώ συνέχιζε τη συγγραφή του δεύτερου τόμου ανακάλυψε και αυτό το όνομά του επί λίθου. Τότε αποκαλύφθηκε ότι τα περισσότερα των ευρημάτων του ήταν φάρσες των μαθητών του. Αυτό, όμως, το πάθημα έγινε αφορμή να προσεχθούν περισσότερο τα απολιθώματα, να κατηγοριοποιηθούν και να μελετηθούν κατά αντικειμενικό τρόπο και επιστημονική κρίση.

Χρωματισμός απολιθωμάτων

Ο χρωματισμός των σκελετικών στοιχείων των οργανισμών οφείλεται σε οργανική ουσία που κατά την απολίθωση καταστρέφεται. Σπάνιες είναι οι περιπτώσεις που διατηρείται ο χρωματισμός κατά την απολίθωση. Κατά συνέπεια, ο χρωματισμός που παρουσιάζουν τα απολιθώματα οφείλεται συνήθως στο χρώμα των ιζημάτων, στα οποία έχουν εγκλεισθεί. Για παράδειγμα, οργανισμοί που έχουν απολιθωθεί μέσα σε λιγνίτη θα έχουν μαύρο χρώμα.

Αναζήτηση απολιθωμάτων

Θα ήταν ίσως παράλογο να περιμένει κανείς να βρει απολιθώματα μέσα σε πυριγενή πετρώματα. Απολιθώματα ανευρίσκονται κυρίως ιζηματογενή πετρώματα και η διατήρησή τους οφείλεται σε ποικίλες προϋποθέσεις. Αυτός είναι και ο λόγος που το ίδιο γεωλογικό στρώμα μπορεί σε μια περιοχή να περιέχει απολιθώματα και σε άλλη όχι. Ορισμένα απολιθώματα, εντούτοις, ανευρίσκονται και σε μεταμορφωσιγενή πετρώματα που έχουν υποστεί ασθενή μεταμόρφωση.
Είναι δυνατόν, όμως, "ίχνη απολιθωμάτων" να εμφανίζονται σκορπισμένα μέσα στο πέτρωμα ή, αντίθετα, συγκεντρωμένα σε μια μόνο περιοχή. Σ΄ αυτή τη περίπτωση γίνεται λόγος για κοίτασμα απολιθωμάτων ή απολιθωματοφόρο κοίτη.
Η ανακάλυψη και συλλογή απολιθωμάτων από ένα ερασιτέχνη του είδους δεν απαιτεί ιδιαίτερο και πλούσιο εξοπλισμό. Μια στοιχειώδης γνώση του αντικειμένου, ένα σφυρί, ένα καλέμι (σε διάφορα μεγέθη), ένα υλικό μεταφοράς και φύλαξης και, τέλος, η προσεκτική παρατήρηση και ταξινόμηση είναι αρκετά.
 
Αντίθετα η αξιοποίηση έρευνας σε εκτενή "κοιτάσματα απολιθωμάτων" απαιτεί σοβαρή οργάνωση επιστημονικής αποστολής με πλούσιο και ακριβό εξοπλισμό, στην οποία συμμετέχουν ειδικοί επιστήμονες διαφόρων επιστημών. Τα εν λόγω υπολείμματα της κατηγορίας αυτής μεταφέρονται σε ειδικά εργαστήρια όπου εξετάζονται και ανασυντίθενται (αν αυτό μπορεί να γίνει). Μετά την ολοκλήρωση των εργασιών μελέτης - εξαγωγής συμπερασμάτων οδηγούνται τελικά σε ειδικά μουσεία.