Κεντρική Αφρική

Φόντο

Η Κεντρική Αφρικανική Ομοσπονδία (1953-1963), επίσης γνωστή ως Ομοσπονδία της Ροδεσίας και της Νυασαλάνδης, αποτελείται από αυτό που είναι τώρα τα έθνη του Μαλάουι, της Ζάμπια και της Ζιμπάμπουε. Ομοίως, η Αγγλικανική Εκκλησία της Επαρχίας της Κεντρικής Αφρικής καλύπτει επισκοπές στην Μποτσουάνα, το Μαλάουι, τη Ζάμπια και τη Ζιμπάμπουε, ενώ η Πρεσβυτεριανή Εκκλησία της Κεντρικής Αφρικής έχει συνόδους στο Μαλάουι, τη Ζάμπια και τη Ζιμπάμπουε. Αυτά τα κράτη συνήθως θεωρούνται μέρος της Ανατολικής ή Νότιας Αφρικής.

Γεωγραφία

Η λεκάνη της Λίμνης Τσαντ είναι ιστορικά και οικολογικά σημαντική για τους πληθυσμούς της Κεντρικής Αφρικής, με την Επιτροπή της Λεκάνης της Λίμνης Τσαντ να είναι σημαντική υπερπεριφερειακή οργάνωση στην Κεντρική Αφρική.

Προϊστορία

Στην Κεντρική Αφρική, υπάρχουν αρχαιολογικά ευρήματα που χρονολογούνται πάνω από 100.000 χρόνια. Σύμφωνα με τους Ζανγκάτο και Χολλ, υπάρχουν στοιχεία για εξόρυξη σιδήρου στην Κεντροαφρικανική Δημοκρατία και το Καμερούν ακόμη και από το 3000-2500 π.Χ. Εκτεταμένοι τειχισμένοι οικισμοί έχουν πρόσφατα βρεθεί στη Βορειοανατολική Νιγηρία, περίπου 60 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Λίμνης Τσαντ που χρονολογείται από την πρώτη χιλιετία π.Χ.
Το εμπόριο και οι βελτιωμένες γεωργικές τεχνικές υποστήριξαν περισσότερο εξελιγμένες κοινωνίες, με αποτέλεσμα των πρόωρων πολιτισμών Σάο, Κάνεμ, Μπορνού, Σιλούκ, Μπαγκίρμι και Ουαντάι.
Γύρω στο 1000 π.Χ. οι μετανάστες Μπαντού έφτασαν στην Περιοχή των μεγάλων Λιμνών στην Κεντρική Αφρική. Στα μέσα της πρώτης χιλιετίας π.Χ., οι Μπαντού είχαν εξαπλωθεί μέχρι και αρκετά νοτιότερα, ακόμη και στη σημερινή Αγκόλα.

Πολιτισμός Σάο

Ο πολιτισμός Σάο άκμασε κατά προσέγγιση από τον 6ο αιώνα π.Χ. έως τα τέλη του 16ου αιώνα στην Κεντρική και βόρειο Αφρική. Οι Σάο ζούσαν κατά μήκος του ποταμού Τσάρι νότια της Λίμνης Τσαντ στην περιοχή που αργότερα έγινε μέρος του Καμερούν και του Τσαντ. Είναι η πρώτη περίπτωση που κάποιος πολιτισμός άφησε σαφή σημάδια παρουσίας στο έδαφος του σημερινού Καμερούν. Σήμερα, διάφορες εθνοτικές ομάδες της βορείου Καμερούν και του νότιο Τσαντ, αλλά ιδιαίτερα οι Σάρα ισχυρίζονται κάθοδο από τον πολιτισμό Σάο. Τα καλλιτεχνήματα των Σάο δείχνουν ότι ήταν εξειδικευμένοι εργάτες στη κατεργασία μπρούντζου, χαλκού και σιδήρου. Τα ευρήματα περιλαμβάνουν χάλκινα γλυπτά και αγάλματα τερακότα ανθρώπων και ζώων, νομίσματα, τεφροδόχοι, οικιακά σκεύη, κοσμήματα, ιδιαίτερα διακοσμημένα αγγεία, και δόρατα. Τα μεγαλύτερα Σάο αρχαιολογικά ευρήματα που έχουν βρεθεί νότια της Λίμνης Τσαντ.

Αυτοκρατορία Κάνεμ

Η αυτοκρατορία Κάνεμ-Μπόρνου ήταν επικεντρωμένη στη Λεκάνη του Τσαντ. Ήταν γνωστή ως αυτοκρατορία Κάνεμ από τον 9ο αιώνα μ.Χ. και μετά. Διήρκεσε ως το ανεξάρτητο βασίλειο της Μπόρνου μέχρι το 1900. Στην ακμή της περιλάμβανε μια περιοχή που καλύπτουν μεγάλος του σύγχρονου Τσαντ, αλλά και μέρη της σύγχρονης νότιας Λιβύη, το ανατολικό Νίγηρα, τη βορειοανατολική Νιγηρία, το βόρειο Καμερούν, μέρη του Νότιου Σουδάν και την Κεντροαφρικανική Δημοκρατία. Η ιστορία της Αυτοκρατορίας είναι κυρίως γνωστή από τα Βασιλικά Χρονικά ή Γκίργκαμ, τα οποία ανακαλύφθηκαν το 1851 από τον Γερμανό ταξιδιώτη Χάινριχ Μπαρθ. Οι Κάνεμ ξεκίνησαν τον 8ο αιώνα στην περιοχή βόρεια και ανατολικά της Λίμνης Τσαντ. Η αυτοκρατορία των Κάνεμ άρχισε να παρακμάζει, συρρικνώθηκε, και τον 14ο αιώνα ηττήθηκε από εισβολείς Μπιλάλα στην περιοχή της λίμνης Φίτρι.

Αυτοκρατορία Μπόρνου

Οι Κανούρι, με επικεφαλής τον Σαϊφούγουα, μετανάστευσαν προς τα δυτικά και νότια της λίμνης, όπου ίδρυσαν την Αυτοκρατορία Μπόρνου. Στα τέλη του 16ου αιώνα, η αυτοκρατορία του Μπόρνου είχε επεκταθεί και ανακατέλαβε τα μέρη των Κάνεμ που κατέλαβαν οι Μπουλάλα. Τα κράτη-δορυφόροι των Μπόρνου περιελάμβαναν το Νταμαγκαράμ στη δύση και το Μπαγκίρμι νοτιοανατολικά της Λίμνης Τσαντ.

Βασίλειο Σιλούκ

Το Βασίλειο Σιλούκ κατελάμβανε μέρη κυρίως στο Νότιο Σουδάν από τον 15ο αιώνα, κατά μήκος μιας λωρίδας γης κατά μήκος της δυτικής όχθης του Λευκού Νείλου, στη Λίμνη Νο σε περίπου 12° βόρειο γεωγραφικό πλάτος. Η πρωτεύουσα και βασιλική κατοικία του ήταν στην πόλη της Φασόντα. Το βασίλειο ιδρύθηκε κατά τα μέσα του δέκατου πέμπτου αιώνα μ.Χ. από τον πρώτο κυβερνήτη, τον Νγίκανγκ. Κατά τη διάρκεια του δέκατου ένατου αιώνα, το Βασίλειο Σιλούκ άρχισε να καταρρέει από στρατιωτικές επιθέσεις της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και αργότερα από Βρετανικό και Σουδανικό εποικισμό στο Αγγλοαιγυπτιακό Σουδάν.

Βασίλειο Μπαγκίρμι

Το Βασίλειο του Μπαγκίρμι υπήρχε ως ανεξάρτητο κράτος κατά τη διάρκεια του 16ου και του 17ου αιώνα, νοτιοανατολικά της Λίμνης Τσαντ σε αυτό που είναι τώρα το Τσαντ. Το Μπαγκίρμι προέκυψε νοτιοανατολικά της αυτοκρατορίας Κάνεμ-Μπόρνου. Ο πρώτος ηγεμόνας του βασιλείου ήταν ο Μπανγκ Μπίρνι Μπέσε. Αργότερα, κατά τη διάρκεια της ύπαρξης του, η Αυτοκρατορία Μπόρνου το κατέκτησε και έκανε το κράτος υποτελές.

Αυτοκρατορία Ουαντάι

Η αυτοκρατορία Ουαντάι ήταν επικεντρωμένη στο Τσαντ και την Κεντροαφρικανική Δημοκρατία από τον 17ο αιώνα. Οι Τουντζούρ ίδρυσαν το βασίλειο Ουαντάι ανατολικά του Μπόρνου τον 16ο αιώνα. Τον 17ο αιώνα, υπήρξε μια επανάσταση των Μάμπα, ιδρύοντας Μουσουλμανική δυναστεία. Πρώτα οι Ουαντάι έδιναν φόρο υποτέλειας στους Μπόρνου και Νταρφούρ, αλλά μέχρι τον 18ο αιώνα το Ουαντάι ήταν πλήρως ανεξάρτητο και είχε γίνει επιτιθέμενος εναντίον των γειτόνων της.

Αυτοκρατορία Λούντα

Μετά την μετανάστευση των Μπαντού από τη Δυτική Αφρική, τα βασίλεια και και αυτοκρατορίες των Μπαντού άρχισε να αναπτύσσονται στο νότιο τμήμα της Κεντρικής Αφρικής. Στη δεκαετία του 1450, ένας Λούμπα από τη βασιλική οικογένεια Ιλούνγκα Τσιμπίντια παντρεύτηκε τη βασίλισσα των Λούντα Ρουίτζ και ένωσε όλους τους λαούς Λούντα. Ο γιος τους Μουλόπουε Λουσέενγκ επέκτεινε το βασίλειο. Ο γιος του Ναουίτζ επέκτεινε την αυτοκρατορία περαιτέρω και είναι γνωστή ως ο πρώτος αυτοκράτορας των Λούντα, με τον τίτλο Μουάτα Γιάμβο (μουάντ γιάαβ, μουάντ γιαβ), τον «Άρχοντα της Οχιάς». Το πολιτικό σύστημα των Λούμπα διατηρήθηκε οι κατακτημένοι λαοί ενσωματώνονταν στο σύστημα. Οι μουάτα γιάμβο ανέθεταν κιλούλ ή κιλόλο (βασιλικό σύμβουλο) και φοροεισπράκτορα σε κάθε κατεκτημένο κράτος.
Πολλά κράτη ισχυρίστηκαν καταγωγή από τους Λούντα. Οι Ιμπανγκάλα της εσωτερικής Αγκόλα ισχυρίστηκε κάθοδο από ένα ιδρυτή, τον Κινγκούρι, αδελφό της Βασίλισσας Ρουίτζ, που δεν μπορούσε να ανεχθεί τη βασιλεία του μουλόπουε Τσιμπούντα. Ο Κινγκούριέγινε ο τίτλος των βασιλέων των κρατών που ιδρύθηκε από τον αδελφό της Βασίλισσας Ρουίτζ. Οι Λουένα και Λόζι της Ζάμπια ισχυρίζονται καταγωγή από τη Ζάμπια. Κατά τη διάρκεια του 17ου αιώνα, ο αρχηγός και πολεμιστής των Λούντα Μουάτα Καζέμπε δημιούργησε το βασίλειο της Ανατολικής Λούντα στη κοιλάδα του ποταμού Λουαπούλα. Η δυτική επέκταση των Λούντα έφερε ισχυρισμούς καταγωγής από τους Γιάκα και Πέντε. Οι Λούντα συνέδεσαν τη Κεντρική Αφρική με το εμπόριο της δυτικής ακτής. Το βασίλειο της Λούντα καταλύθηκε στο τέλος του 19ου αιώνα, όταν είχε καταληφθεί από τους Τσόκουε, οι οποίοι ήταν οπλισμένοι με πυροβόλα όπλα.

Αυτοκρατορία του Κονγκό

Από τον 15ο αιώνα μ.Χ., οι γεωργοί Μπακόνγκο ενώθηκαν ως Βασίλειο του Κονγκό υπό τον βασιλιά που είχε τον τίτλο μανικόνγκο, και κατοικούσαν στην εύφορη περιοχή Πουλ Μαλάμπο κάτω από το ποταμό Κονγκό. Η πρωτεύουσα ήταν Μμπάνζα-Κονγκό. Με ανώτερη οργάνωση, ήταν σε θέση να κατακτήσει τους γείτονές τους και να εξαγάγουν αφιέρωμα. Ήταν ειδικοί στη μεταλλοτεχνία, κεραμική, υφαντική. Τόνωσαν το διαπεριφερειακό εμπόριο. Αργότερα ο αραβόσιτος (καλαμπόκι) και η κασάβα (μανιόκα) θα πρέπει να εισαχθεί στην περιοχή μέσω του εμπορίου με τους Πορτογάλους στους λιμένες τους στη Λουάντα και Μπενγκουέλα. Το καλαμπόκι και η μανιόκα θα έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση του πληθυσμού στην περιοχή και σε άλλα μέρη της Αφρικής, αντικαθιστώντας το κεχρί ως κύριο και βασικό.
Από τον 16ο αιώνα, ο μανικόνγκο κατείχε την εξουσία από τον Ατλαντικό στα δυτικά του ποταμού Κουάνγκο στα ανατολικά. Κάθε περιοχή είχε έναν μάνι-μπέμπε (έπαρχος) διορισμένο από το μανικόνγκο. Το 1506, ο Αφόνσο Α΄ (1506-1542), Χριστιανός, ανέλαβε το θρόνο. Το εμπόριο σκλάβων αυξήθηκε με τους πολέμους επέκτασης του Αφόνσο. Το 1568 με 1569, οι Τζάγκα εισέβαλαν στο Κονγκό για να καταλάβουν το βασίλειο, εξορίζοντας τον μανικόνγκο. Το 1574, ο μανικόνγκο Άλβαρο Α΄ θα αποκατασταθεί με τη βοήθεια πορτογάλων μισθοφόρων. Κατά το τελευταίο μέρος της δεκαετίας του 1660, οι πορτογάλοι προσπάθησαν να αποκτήσουν τον έλεγχο του Κονγκό. Ο Μανικόνγκο Αντόνιο Α΄ (1661-1665), με 5.000 στρατιώτες, καταστράφηκε από τον Αφροπορτογαλικό στρατό στη Μάχη της Μπουίλα. Η αυτοκρατορία διαλύθηκε σε μικρά κρατίδια, τα οποία αγωνίζονταν μεταξύ τους για τους αιχμάλωτους πολέμου με σκοπό να τους πουλήσουν στο σκλαβοπάζαρο
Το Κόνγκο απέκτησε αιχμαλώτους από τους πολέμους κατάκτησης των Ντόνγκο. Οι Ντόνγκο κυβερνούνταν από τον νγκόλα. ΟΙ Ντόνγκο συμμετείχαν σε δουλεμπόριο με τους πορτογάλους, με το Σάο Τομέ να είναισημείο διέλευσης στην Βραζιλία. Το βασίλειο δεν ήταν τόσο φιλόξενο όσο το Κονγκό και είδαν τους Πορτογάλους με μεγάλη καχυποψία και σαν εχθρός. Οι πορτογάλοι στο δεύτερο μέρος του 16ου αιώνα προσπάθησαν να αποκτήσουν τον έλεγχο των Ντόνγκο αλλά νικήθηκαν από τους Μμπούντου. Οι Ντόνγκο είδαν το πληθυσμό τους να μειώνεται λόγω της φυγής σκλάβων. Οι ηγέτες ίδρυσαν άλλο κράτος στη Ματάμπα, συνδεδεμένη με τη βασίλισσα Νζίνγκα, κάνοντας ισχυρή αντίσταση στους Πορτογάλους μέχρι να συμφιλιωθεί μαζί τους. Οι Πορτογάλοι εγκαταστάθηκαν κατά μήκος της ακτής ως έμποροι και δεν προσπάθησαν να κατακτήσουν το εσωτερικό. Η δουλεία έσπειρε τον όλεθρο στο εσωτερικό, με κράτη να ξεκινούν πολέμους για κατάκτηση σκλάβων. Οι Ιμπανγκάλα ίδρυσαν το κράτος Κασάντζε με σκοπό το εμπόριο σκλάβων, κάνοντας το σημαντική πηγή σκλάβων κατά τη διάρκεια του 17ου και 18ου αιώνα.

Σύγχρονη ιστορία

Κατά τη διάρκεια της Διάσκεψης του Βερολίνου το 1884-85 η Αφρική χωρίστηκε μεταξύ των Ευρωπαϊκών αποικιακών δυνάμεων, καθορίζοντας σύνορα που είναι σε μεγάλο βαθμό ανέπαφα με τα σημερινά σύνορα.Στις 5 Αυγούστου 1890 οι Βρετανοί και Γάλλοι σύναψαν συμφωνία για να διευκρινίσουν τα όρια μεταξύ της γαλλικής Δυτικής Αφρικής και το τι θα γίνει με τη Νιγηρία. Συμφωνήθηκε όριο κατά μήκος μιας γραμμής του Σάι στο Νίγηρα προς τη Μπαρούβα στη λίμνη Τσαντ, αλά το χαλιφάτο του Σοκότο παρέμεινε στη βρετανική σφαίρα επιρροής. Ο Παρφέ-Λουί Μοντέιλ έγινε υπεύθυνος αποστολής για να ανακαλύψει που κινόταν αυτή η γραμμή στη πραγματικότητα.
Στις 9 Απριλίου 1892 έφτασε τη Κουκάουα στην όχθη της λίμνης.
Τα επόμενα είκοσι χρόνια, ένα μεγάλο μέρος της λεκάνης του Τσαντ ενσωματώθηκε με συμφωνία ή με βίαιο τρόπο στη γαλλική Δυτική Αφρική. Στις 2 Ιουνίου 1909, η πρωτεύουσα των Ουαντάι, το Αμπετσέ, προσαρτήθηκε από τους Γάλλους. Το υπόλοιπο της λεκάνης χωρίστηκε από τους Βρετανούς, στη Νιγηρία, που πήραν το Κάνο το 1903, και τους Γερμανούς στο Καμερούν. Οι χώρες της λεκάνης ανέκτησαν την ανεξαρτησία τους, μεταξύ 1956 και 1962, διατηρώντας τα αποικιακά διοικητικά όρια.
Το 2011, το Νότιο Σουδάν απέκτησε την ανεξαρτησία του από τη Δημοκρατία του Σουδάν μετά από πάνω από 50 χρόνια πολέμου. Στον 21ο αιώνα, πολλές τζιχαντιστικές και Ισλαμιστικές ομάδες άρχισαν να λειτουργούν στην περιοχή της Κεντρικής Αφρικής, συμπεριλαμβανομένης της Σελέκα και Ανσαρού.

Οικονομία

Οι κύριες οικονομικές δραστηριότητες της Κεντρικής Αφρικής είναι η γεωργία, κτηνοτροφία και αλιεία. Τουλάχιστον το 40% του αγροτικού πληθυσμού της βόρειας και ανατολικής Κεντρικής Αφρικής ζει σε συνθήκες φτώχειας και συνήθως αντιμετωπίζει χρόνιες ελλείψεις τροφίμων. Η φυτική παραγωγή με βάση τη βροχή είναι δυνατή μόνο στη νότια ζώνη. Η γεωργία βοηθούμενη από τις πλημμύρες ασκείται γύρω από τη Λίμνη Τσαντ και στους παραποτάμιους υγρότοπους.Οι νομάδες κτηνοτρόφοι μεταναστεύουν με τα ζώα τους σε λιβάδια του βόρειου τμήματος της λεκάνης για μερικές εβδομάδες κατά τη διάρκεια κάθε μικρής εποχής των βροχών, όταν εντατικά βόσκουν τα ιδιαίτερα θρεπτικά χόρτα. Όταν η ξηρά περίοδος αρχίζει μετακινούνται προς το νότο, είτε για βόσκηση εδαφών γύρω από τις λίμνες και τις πλημμυρικές περιοχές, ή προς τις σαβάνες νοτιότερα.
Κατά την περίοδο 2000-01, η αλιεία στη λεκάνη της λίμνης Τσαντ παρείχε τρόφιμα και εισόδημα σε περισσότερα από 10 εκατομμύρια ανθρώπους, με συγκομιδή περίπου 70.000 τόνων.  Η αλιεία παραδοσιακά διοικείται από ένα σύστημα όπου κάθε χωριό έχει αναγνωρισμένα δικαιώματα σε ένα καθορισμένο τμήμα του ποταμού, του υγροβιότοπου ή της λίμνης και οι αλιείς από αλλού πρέπει να ζητήσουν άδεια και να πληρώσουν ένα τέλος για να χρησιμοποιήσουν αυτήν την περιοχή. Οι κυβερνήσεις επέβαλαν σε περιορισμένο βαθμό μόνο κανόνες και κανονισμούς.  Οι τοπικές κυβερνήσεις και οι παραδοσιακές αρχές ασχολούνται όλο και περισσότερο με την αναζήτηση ενοικίου, τη συλλογή αδειών χρήσης με τη βοήθεια της αστυνομίας ή του στρατού.  
Το πετρέλαιο αποτελεί επίσης σημαντική εξαγωγή των χωρών της βόρειας και ανατολικής Κεντρικής Αφρικής. Αποτελεί μεγάλο μέρος του ΑΕΠ του Τσαντ και του Νοτίου Σουδάν.