Π.Α.Ο.Κ. (καλαθοσφαίριση ανδρών)

1928-1960

Το τμήμα καλαθοσφαίρισης του ΠΑΟΚ ιδρύθηκε το 1928, δύο χρόνια μετά την ίδρυση του συλλόγου Αλέκο Αλεξιάδη, ένα νεαρό μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του ΠΑΟΚ.  Την πρώτη πεντάδα της ομάδας αποτελούσαν οι παίκτες Αλεξιάδης, Γιώργος Γκινάλης, Σταύρος Ουραήλογλου, Γερβάντ Ταρκοβιάν, Αλέκος Βογιατζόπουλος τους οποίους πλαισίωσαν οι Αριστοφάνης Αναγνωστόπουλος, Λεωνίδας Ιορδανίδης, Δημήτρης Χαλκιάς. Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου και της Κατοχής υπήρξε ανενεργό, για να επανιδρυθεί μετά το τέλος του πολέμου από τον Αλέκο Αλεξιάδη. Μέχρι τα μέσα της επόμενης δεκαετίας η παρουσία της ομάδας κυμάνθηκε σε γενικές γραμμές μέτρια επίπεδα.
Με έφορο τον Γιώργο Παντελάκη (μετέπειτα πρόεδρο της ΠΑΕ ΠΑΟΚ) και την απόκτηση ορισμένων ικανών καλαθοσφαιριστών, ο ΠΑΟΚ φτάνει στην κατάκτηση του πρωταθλήματος του 1958–59. Η τελική φάση του πρωταθλήματος είχε διεξαχθεί στη Θεσσαλονίκη και υπήρξε συναρπαστική καθώς στο τέλος υπήρξε τριπλή ισοβαθμία ανάμεσα στους ΠΑΟΚ, Σπόρτιγκ και Άρη με αποτέλεσμα να χρειαστούν αγώνες μπαράζ για την ανάδειξη του πρωταθλητή. Τελικά ο ΠΑΟΚ νικώντας τους δύο αντιπάλους του (59–56 και 66–58 αντίστοιχα), έφτασε στην κατάκτηση του πρώτου τίτλου που αποκτούσε ο σύλλογος σε οποιοδήποτε ομαδικό άθλημα. Ο Ηράκλειος Κλάγκας αγωνίστηκε ως παίκτης-προπονητής ενώ ο Γιώργος Οικονόμου ήταν ο κορυφαίος στον τελευταίο αγώνα με τον Άρη σημειώνοντας 25 πόντους.
Την επόμενη περίοδο αγωνίστηκε για πρώτη φορά σε ευρωπαϊκή διοργάνωση και αποκλείστηκε στον πρώτο γύρο του Κυπέλλου Πρωταθλητριών από την πρωταθλήτρια Ρουμανίας ΣΣΑ Βουκουρεστίου. Το 1960 ο ΠΑΟΚ κατέκτησε τη δεύτερη θέση στο πανελλήνιο πρωτάθλημα το οποίο διεξήχθη στο γήπεδο της ΧΑΝΘ. Η ήττα από τον Ολυμπιακό με 60-67 αποδείχθηκε καθοριστική καθώς σε αντίθετη περίπτωση οι ομάδες θα ισοβαθμούσαν.

1961-1980

Ακολούθησε μια περίοδος όπου η ομάδα κινήθηκε μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας, με τον ΠΑΟΚ να καταφέρνει να αναρριχηθεί έως την 4η θέση του πρωταθλήματος τις χρονιές 1965, 1966, 1975 και 1976. Από το 1974 ο Μάνθος Κατσούλης υπήρξε ο ηγέτης του ΠΑΟΚ για τα επόμενα 14 χρόνια. Το 1977 σημείωσε 28 πόντους σε αγώνα μπαράζ με το Δημόκριτο εξασφαλίζοντας την παραμονή του ΠΑΟΚ στην Α' Εθνική.

1981-1990

Στο ξεκίνημα της δεκαετίας με προπονητή τον Θεόδωρο Ροδόπουλο ο ΠΑΟΚ άρχισε και πάλι να ενισχύεται και ξεκίνησε με αξιώσεις να διεκδικεί τίτλους, διακρίσεις και ευρωπαϊκή καταξίωση. Με την παράλληλη ενδυνάμωση κυρίως της ομάδας του Άρη και δευτερευόντως του Ηρακλή, το ελληνικό μπάσκετ της δεκαετίας του '80 ουσιαστικά μεταφέρθηκε στη Θεσσαλονίκη.
Ο πρόεδρος του ΠΑΟΚ Νίκος Βεζυρτζής επιχείρησε να αποκτήσει αξιόλογους καλαθοσφαιριστές για να σταματήσει την κυριαρχία του Άρη. Αποκτήθηκαν οι Νίκος Σταυρόπουλος, Παναγιώτης Φασούλας και το 1986 ο Τζον Κόρφας που αποτέλεσαν το πυρήνα της ομάδας. Στον τελικό του Κυπέλλου Ελλάδας το 1984 ο ΠΑΟΚ αντιμετώπισε τον Άρη που αναμενόταν να επικρατήσει με ευκολία. Ο προπονητής του ΠΑΟΚ Φαίδων Ματθαίου για τονώσει την ψυχολογία των αθλητών του, τους παρακίνησε να κουρευτούν γουλί. Ο ΠΑΟΚ κατέκτησε το κύπελλο με σκορ 74–70 και πρωταγωνιστές τους 
Σταυρόπουλο, Κατσούλη, Φασούλα, Αλεξανδρή. Στις 9 Σεπτεμβρίου 1985 ο ΠΑΟΚ αδελφοποιήθηκε με το προερχόμενο από τα κατεχόμενα κυπριακό προσφυγικό σωματείο της ΠΑΕΕ Κερύνειας.
Το 1988 αποκτάται από τον ΠΑΟΚ ο καλαθοσφαιριστής Μπάνε Πρέλεβιτς ο οποίος αποτέλεσε βασικό στέλεχος της ομάδας σε όλη τη περίοδο που η ομάδα υπήρξε μια από τις κορυφαίες της Ευρώπης. Την περίοδο 1988-89 με τον ΠΑΟΚ αγωνίστηκε ο Μάικ Τζόουνς και με μια εξαιρετική εμφάνισή του ο ΠΑΟΚ διέκοψε το αήττητο σερί 80 αγώνων το οποίο δημιούργησε ο Άρης από το 1985. Το 1990 η ομάδα μπάσκετ του ΠΑΟΚ αγωνίστηκε στον ημιτελικό του Κυπέλλου Κυπελλούχων. Τα θεμέλια για την καταξίωση σε Ελλάδα και Ευρώπη είχαν ήδη μπει.

1991-2000

Με τη μεταγραφή του καταξιωμένου Κένεθ Μπάρλοου ο ΠΑΟΚ εκμεταλλεύθηκε την πληρότητα του αθλητή και ενισχύθηκε κατακόρυφα σε συγκομιδή πόντων και ριμπάουντ, ενώ ο Μπάνε Πρέλεβιτς βρισκόταν στο ακμή της καριέρας του. Το 1991 ο ΠΑΟΚ με προπονητή το Ντράγκαν Σάκοτα κατακτά το πρώτο Ευρωπαϊκό τρόπαιο για το σύλλογο επικρατώντας επί της Σαραγόσα στον τελικό του Κυπέλλου Κυπελλούχων στη Γενεύη.
Το 1992 με προπονητή το Ντούσαν Ίβκοβιτς η ομάδα κατακτά το Πρωτάθλημα Ελλάδας, ενώ την ίδια χρονιά αγωνίζεται στον τελικό του Ευρωπαϊκού Κυπέλλου για δεύτερη συνεχόμενη φορά και ηττάται στο τελευταίο δευτερόλεπτο από τη Ρεάλ Μαδρίτης. Το ίδιο έτος η ομάδα μπάσκετ του ΠΑΟΚ, βραβεύτηκε από τον ΠΣΑΤ ως η κορυφαία ελληνική ομάδα της χρονιάς.
Το 1993 ο ΠΑΟΚ ενισχυμένος με τον εντυπωσιακό Κλιφ Λέβινγκστον συνδυάζοντας ουσία και θέαμα αγωνίζεται στο φάιναλ φορ της Ευρωλίγκα στην Αθήνα. Ο ΠΑΟΚ υπολογίζεται ως το πρώτο φαβορί για τον τίτλο, όμως στον ημιτελικό ηττάται απο τη Μπενετόν Τρεβίζο και καταλαμβάνει την τρίτη θέση στην Ευρώπη επικρατώντας επί της Ρεάλ Μαδρίτης.
Το 1994 κατακτά το Κύπελλο Κόρατς στην Τεργέστη επικρατώντας επί της Στεφανέλ σε ￼￼ τριπλό με τετραπλό κωδικό τελικό. Οι ξένοι της ομάδας Γουώλτερ Μπέρι και Ζόραν Σάβιτς πραγματοποιούν εξαιρετικές εμφανίσεις, ενώ στην τεχνική ηγεσία βρίσκεται ο Σούλης Μαρκόπουλος.
Το 1995 ο ΠΑΟΚ κατακτά το Κύπελλο Ελλάδας απέναντι στο Πανιώνιο. Το 1996 συμμετέχει στον τελικό του Ευρωπαϊκού Κυπέλλου και ηττάται από την Ταουγκρές με 88-81, ενώ οι 54 πόντοι που σημείωσαν μαζί οι Πρέλεβιτς και Στογιάκοβιτς δεν αποδείχθηκαν αρκετοί. Στο τέλος της χρονιάς ο Μπάνε Πρέλεβιτς αποχωρεί από τον ΠΑΟΚ.
Το 1997 ο ΠΑΟΚ ξεκινά το πρωτάθλημα έχοντας στη σύνθεσή του το βετεράνο πλέι μέικερ του NBA Σκοτ Σκάιλς, ο οποίος στη διάρκεια της σεζόν παύει να αγωνίζεται σαν παίκτης και αναλαμβάνει προπονητής της ομάδας με ιδιαίτερη επιτυχία. Υπό την καθοδήγησή του και χωρίς τον τραυματία Στογιάκοβιτς, ο ΠΑΟΚ ανατρέπει όλα τα δεδομένα και, από 6ος στην κανονική περίοδο, κερδίζει στα πλέι οφφ τη συμμετοχή του στην Ευρωλίγκα αποκλείοντας μεταξύ άλλων τον Παναθηναϊκό. Ηταν η απαρχή για τον Σκοτ Σκάιλς μιας πολυετούς προπονητικής καριέρας στο NBA 
Το 1998 με πρωταγωνιστή τον Πρέντραγκ Στογιάκοβιτς, αλλά και τους Σάκλεφορντ και Μακρέι, αποκλείει τον Ολυμπιακό μέσα στο ΣΕΦ, σταματώντας την πενταετή κυριαρχία του και αγωνίζεται στους τελικούς του πρωταθλήματος. Ο Κόνραντ Μακρέι έχασε πρόωρα τη ζωή από ανακοπή καρδιάς το 2000.
Το 1999 με κορυφαίους τους Κινγκ, Μπέρι, Μπαλογιάννη κατακτά το Κύπελλο Ελλάδας με αντίπαλο την ΑΕΚ ολοκληρώνοντας την επιτυχημένη περίδο του τμήματος. Το 2000 ο ΠΑΟΚ αγωνίστηκε στους τελικούς του πρωταθλήματος Ελλάδας αποκλείοντας τον Ολυμπιακό που είχε αναδειχθεί πρώτος στην κανονική περίοδο, δεν κατάφερε όμως να διεκδικήσει τον τίτλο με αξιώσεις. Στην ομάδα αγωνίστηκε ο Μπάνε Πρέλεβιτς που επέστρεψε για την τελευταία χρονιά της καριέρας του και οι Αλεξάντερ και Έντουαρντς.

2001-2010

Την επόμενη δεκαετία μια σειρά από οικονομικά και διοικητικά προβλήματα δεν επέτρεψαν στον ΠΑΟΚ να παραμείνει πρωταγωνιστής στο ελληνικό μπάσκετ, παρά το ότι υπήρχαν πολύ καλές προυποθέσεις από πλευράς αθλητών. Οι νεαροί ανερχόμενοι καλαθοσφαιριστές Κώστας Βασιλειάδης, Παναγιώτης Βασιλόπουλος, Λουκάς Μαυροκεφαλίδης, Γιώργος Αποστολίδης ,Κώστας Βάθης που ήδη πρωταγωνιστούσαν με την Εθνική Εφήβων δεν αξιοποιήθηκαν από το σύλλογο και δεν παρέμειναν στην ομάδα.
Το 2004 και το 2005 αγωνίστηκε στα ημιτελικά του Κυπέλλου Ελλάδας. Χωρίς να καταφέρει να κατακτήσει κάτι περισότερο από την 6η θέση στο πρωτάθλημα τις προηγούμενες περιόδους, τη σεζόν 2007–08, ο ΠΑΟΚ κινδύνευσε άμεσα με υποβιβασμό στην Α2, και τον απέφυγε μόλις την τελευταία αγωνιστική. Κάτι ανάλογο είχε συμβεί από την περίοδο 1976–77. Το 2010 τερμάτισε για πρώτη φορά στη δεκαετία 5ος στο πρωτάθλημα και αυτή ήταν η καλύτερη επίδοσή του.

Έδρα

Από τα πρώτα χρόνια της ίδρυσής του ο ΠΑΟΚ αγωνίστηκε σε διάφορα ανοιχτά γήπεδα της Θεσσαλονίκης και κυρίως σε αυτό της ΧΑΝΘ. Το 1960 χρησιμοποίησε σαν έδρα το Γήπεδο της Τούμπας όπου είχε κατασκευαστεί γήπεδο μπάσκετ στο χώρο που βρισκόταν μπροστά από τη θύρα 4 του γηπέδου, όμως λίγα χρόνια αργότερα μεταφέρθηκε στο Αλεξάνδρειο Μέλαθρο το οποίο κατασκευάστηκε στα μέσα της δεκαετίας του '60. Εκεί έμεινε ως το 2000, όταν και μετακόμισε στη νέα του έδρα, το PAOK Sports Arena.