Πανιώνιοι Αγώνες

Οι Πανιώνιοι Αγώνες ήταν μια ετήσια αθλητική διοργάνωση αγωνισμάτων στίβου κυρίως, που διεξαγόταν στη Σμύρνη κι έπειτα στην Αθήνα από τα τέλη του 19ου αιώνα ως τα μέσα του 20ού αιώνα με διοργανωτή τον Πανιώνιο Γυμναστικό Σύλλογο Σμύρνης. Διεξήχθησαν είκοσι έξι (26) φορές και είχαν πανελλήνιο χαρακτήρα, ο οποίος περιελάμβανε τη συχνή εμφάνιση αθλητικών σωματείων της ελληνικής διασποράς. Η συμμετοχή κατ' άτομα ή ομάδες αθλητών από ξένα κράτη, τέλος, απέδωσε διεθνή εμβέλεια στους Αγώνες.

Ιστορία

Οι Πανιώνιοι Αγώνες ξεκίνησαν το 1896 στη Σμύρνη από το σύλλογο Γυμνάσιον με την ονομασία "Δημόσιοι Αγώνες". Ο τοπικός τύπος, όμως, από την αρχή τους αποκαλούσε Πανιώνιους, εις ανάμνηση των ομώνυμων αγώνων που τελούνταν στη Σμύρνη την αρχαία εποχή. Έτσι καθιερώθηκε η ονομασία, από την οποία προέκυψε και η ονομασία του συλλόγου. Συγκεκριμένα, το 1898 τους αγώνες διοργάνωσαν από κοινού οι ομογάλακτοι σύλλογοι "Γυμνάσιον" και "Ορφεύς", οι οποίοι είχαν χωρίσει το 1893. Στα τέλη του 1898 συνενώθηκαν και πάλι με το όνομα Πανιώνιος Γυμναστικός Σύλλογος, ο οποίος έκτοτε ανέλαβε την ευθύνη της διοργάνωσης.
Αμέσως μετά τη συνένωση Γυμνασίου-Ορφέα, ως πρώτιστος στόχος τέθηκε η προετοιμασία και η διοργάνωση των Γ΄ Πανιώνιων Αγώνων του 1899. Οι αγώνες τέθηκαν σε καλύτερη βάση, θεσπίστηκε κανονισμός και καθορίστηκαν τα αγωνίσματα. Aρχικά χρησιμοποιήθηκε το αγγλικό σύστημα μέτρησης: 100, 220, 440 γιάρδες, μισό και ένα μίλι, πανιώνιος δρόμος 8,5 χλμ., 120 γιάρδες με εμπόδια, άλματα εις μήκος και ύψος, ρίψεις δίσκου και σφαίρας. Από το 1901 οι αποστάσεις ορίστηκαν με βάση το μέτρο. Όμως, σε κάποιες διοργανώσεις γίνονταν δρόμοι ημιαντοχής ή αντοχής υπολογισμένοι σε μίλια. Αργότερα προστέθηκαν κι άλλα αγωνίσματα: 800, 1.500, 10.000, βάδην, σκυταλοδρομίες, τριπλούν, επί κοντώ, άλματα άνευ φοράς, ακόντιο, λιθοβολία, ελληνική δισκοβολία και πένταθλο.
Από το 1913 εντάχθηκαν στο πρόγραμμα και αγωνίσματα εφήβων και παίδων. Επίσης, διεξάγονταν αγωνίσματα γυμναστικής, κολύμβησης, οπλομαχίας, ποδηλασίας, ναυτικά (κωπηλασία) και κατά καιρούς αγώνες πάλης και άρσης βαρών. Οι αγώνες τελούνταν στα τέλη Απριλίου ή στις αρχές Μαΐου.
Από το 1904 παράλληλα με τους Πανιώνιους αγώνες διεξαγόταν και το Σχολικό Πρωτάθλημα Στίβου, στο οποίο μετείχαν μαθητές από τα σχολεία της Σμύρνης. Ως το 1922 πραγματοποιήθηκαν 18 σχολικά πρωταθλήματα αλλά όχι πάντα ταυτόχρονα με τους Πανιώνιους Αγώνες.
Στους αγώνες είχαν λάβει μέρος όλα τα μεγάλα ονόματα του ελληνικού αθλητισμού εκείνης της εποχής, πολλά από τα οποία είχαν διακριθεί στις Ολυμπιάδες, όπως οι ολυμπιονίκες Τσικλητήρας, Δώριζας, Γεωργαντάς, Τόφαλος, αδελφοί Αλιπράντη.
Από τους αγώνες αναδείχθηκαν μορφές του ελληνικού αθλητισμού, κάτοχοι πανελληνίων ρεκόρ και μετέπειτα πανελληνιονίκες, όπως οι: Κωνσταντίνος Μουράτης, Δημήτριος Σαμοθράκης, Γεώργιος Κασσάρ, Βίκτωρ Γοντράν, Χρ. Πάρσαλης, Ν. Ανδρεαδάκης, Κωνσταντίνος Ίσκος, Παντελής Έκτωρος, Καραμπάτης, Παναγιώτης Ρετέλας, Γεώργιος Ισηγόνης κ.ά. Οι νικητές των αγώνων έχαιραν ιδιαίτερης τιμής και στους πολυνίκες ή σε όσους κατέρριπταν ρεκόρ ο Πανιώνιος απένειμε το Χρυσό Σταυρό, την ανώτατη διάκριση του σωματείου.
Στους αγώνες του 1899 συμμετείχαν για πρώτη φορά αθλητές από σωματεία εκτός Σμύρνης, συγκεκριμένα από τη Λέσβο και από τη Σάμο. Από το 1904 συμμετείχαν και αθηναϊκά σωματεία. Σε όλη την περίοδο της Σμύρνης υπολογίζεται ότι στους Πανιώνιους Αγώνες μετείχαν περισσότεροι από 1.600 αθλητές προερχόμενοι από όλα τα σωματεία της Σμύρνης, από πόλεις της Μικρασίας, την Κωνσταντινούπολη, Λέσβο, Σάμο, Αθήνα, Πειραιά, Πάτρα, Αλεξάνδρεια, Κύπρο καθώς και αγγλικοί, αρμένικοι και τούρκικοι σύλλογοι. Πολλές φορές τους παρακολουθούσαν εκπρόσωποι του ΣΕΓΑΣ και της Επιτροπής Ολυμπιακών Αγώνων. Το 1918 συμμετείχε και η τουρκική ομάδα της Σμύρνης «Αλτάι», η οποία μετά το 1922 οικειοποιήθηκε και χρησιμοποιεί μέχρι σήμερα ως έδρα το στάδιο του Πανιωνίου.

Διοργάνωση

Διεξήχθησαν από 18 ως 26 Μαΐου 1908 και σημαδεύτηκαν από την αποχώρηση του Απόλλωνα κατά την πρώτη ημέρα των αγώνων. Ταυτόχρονα έγιναν οι Σχολικοί Αγώνες με συμμετοχή 110 μαθητών στα αγωνίσματα: 100, 400, 800, 110 εμπ., ύψος, μήκος, τριπλούν, επί κοντώ, σφαίρα και ποδόσφαιρο.
Τη χρονιά αυτή προκηρύθχηκαν και φθινοπωρινοί "Πανιώνιοι Αγώνες", για τις 5 και 12 Οκτωβρίου 1908, με συνδιοργανωτές Πανιώνιο και Απόλλωνα, για την αποκατάσταση των σχέσεων των δύο συλλόγων. Μετείχαν επίσης οι σύλλογοι Θησεύς και Ερμής Βουρνόβα και Σίπυλος Μαγνησίας. Έγιναν στο Στάδιο Παραδείσου και την πρώτη ημέρα περιλάμβαναν αγωνίσματα στίβου (100μ, 800μ, 5μίλια, σκυταλοδρομία 800μ, σφαίρα, ακόντιο, ελλ. δισκοβολία, επί κοντώ, μήκος) και ελληνορωμαϊκή πάλη. Η δεύτερη ημέρα μάλλον δεν διεξήχθη, διότι δεν αναφέρεται (εφ. Αμάλθεια, φύλλα Οκτωβρίου 1908).

Διοργάνωση

Διεξήχθησαν στις 19 και 20 Σεπτεμβρίου 1921, στο "Πανιώνιο Στάδιο" της Σμύρνης, με συμμετοχή 120 αθλητών συλλόγων της Σμύρνης, αθλητών από Αθήνα που μετείχαν ως "ιδιώτες", στρατευμένων που υπηρετούσαν στη Μικρασία και μεμονωμένων παρεπιδημούντων στη Σμύρνη, όπως ο Αμερικανός Χάμερσον στα 1500μ. Τους αγώνες παρακολούθησαν περίπου 10.000 θεατές, μεταξύ των οποίων ο μητροπολίτης Χρυσόστομος και η ελληνική πολιτική και στρατιωτική ηγεσία. Ναύτες του πολεμικού πλοίου "Λήμνος" είχαν φροντίσει τη διαμόρφωση των χώρων, η Μουσική της Ελληνικής Στρατιάς παιάνιζε κατά τη διάρκεια των αγωνισμάτων. Το κυλικείο είχαν αναλάβει εθελόντριες της "Μικρασιατικής Άμυνας" και τα έσοδα πήγαν για τη φανέλα του στρατιώτη. Οι τιμές των εισιτηρίων ήταν: Α΄ θέση 35 γρόσια ή 5 δρχ, Β΄ θέση 45 γρόσια, οπλιτών 1 δρχ. Την Ελλανόδικο Επιτροπή αποτελούσαν: Πρόεδρος Αντ. Αθηνογένης και μέλη: Δ. Αγγελομάτης, Γ. Αλευράς, Α. Αλεξιάδης, Α. Βαλτζής, Χ. Βεντιρόζος, Α. Καΐρης, Δ. Μαρσέλλος, Ε. Γουίτελ, Δ. Σκιαδάς, Ν. Σταματιάδης. Αντιπρόσωπος του ΣΕΓΑΣ: Πέτρος Γουναράκης, γεν. γραμ. της Υπάτης Αρμοστείας Σμύρνης.
Αγωνιστικά κυριάρχησε ο Καραμπάτης που κατέρριψε τρία πανελλήνια ρεκόρ (100, 200, ελλην. δισκοβολίας) και του απονεμήθηκαν τρεις Χρυσοί Σταυροί του Πανιωνίου. Η απονομή των επάθλων, τα οποία είχαν αθλοθετήσει επιχειρήσεις, φορείς και φίλαθλοι, έγινε την Κυριακή 17 Οκτωβρίου 1921 σε ειδική εορτή στο Στάδιο, από τον αρχιστράτηγο Αν. Παπούλα και τον Ανώτ. Γεν. Στρατ. Διοικητή υποστράτηγο Βλαχόπουλο.

Η διοργάνωση

Διεξήχθησαν στις 13 (Κυριακή), 14 (Δευτέρα) και 20 Σεπτεμβρίου (Κυριακή) στο Παναθηναϊκό Στάδιο και περιλάμβαναν "πάντα τα αθλητικά αγωνίσματα του στίβου προς δε την πάλην και την άρσιν βαρών". Στους αγώνες αυτούς για πρώτη φορά δόθηκε μετάλλιο και στον 3ο νικητή κάθε αγωνίσματος, αντί απλού διπλώματος, όπως συνηθιζόταν μέχρι τότε, ακόμα και στο πανελλήνιο πρωτάθλημα. Στους πρώτους νικητές απονεμήθηκαν επιπλέον διάφορα έπαθλα χορηγών είτε ιδιωτών είτε διαφόρων φορέων, επιχειρήσεων κλπ. Πολλοί ιδιώτες αντί επάθλου έδωσαν χρηματική χορηγία στο σύλλογο για τη δημιουργία δικού του γυμναστηρίου.

Η διοργάνωση

Διεξήχθησαν στις 14 και 15 Σεπτεμβρίου 1940 στο Παναθηναϊκό Στάδιο και είχαν πανηγυρικό χαρακτήρα για δύο λόγους. Αφ' ενός αποτέλεσαν το αποκορύφωμα των εορταστικών εκδηλώσεων για την 50ετηρίδα του συλλόγου. Αφ' ετέρου, συνδυάστηκαν με τα επίσημα εγκαίνια του Γυμναστηρίου του Πανιωνίου στη Νέα Σμύρνη, στο οποίο μετακόμισε πλέον ο σύλλογος. Για το λόγο αυτό τα πρωινά αγωνίσματα της β΄ ημέρας των αγώνων (ο τελικός της σφυροβολίας και οι προκριματικοί των: 200μ, τριπλούν, δίσκου και ακοντίου) διεξήχθησαν στο νέο Στάδιο της Νέας Σμύρνης και παράλληλα τελέστηκαν τα εγκαίνια από τον πρωθυπουργό Ιωάννη Μεταξά.
Ο Πανιώνιος προσπάθησε να δώσει διεθνή χαρακτήρα στη διοργάνωση προσκαλώντας αθλητές από την Ουγγαρία και από κάποιες βαλκανικές χώρες αλλά το διεθνές κλίμα δεν επέτρεψε τη συμμετοχή τους, μιας και είχε ξεσπάσει ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος στην Ευρώπη. Υπήρξε όμως αθρόα συμμετοχή όλων των Ελλήνων πρωταθλητών, καθόσον ο ΣΕΓΑΣ ονόμασε τους αγώνες "προβαλκανικούς", με την έννοια ότι από τους νικητές θα επιλέγονταν τα μέλη της εθνικής ομάδας για τους Βαλκανικούς Αγώνες της Κωνσταντινούπολης που διεξήχθησαν τρεις εβδομάδες αργότερα.
Τα καθαρά έσοδα από τους αγώνες ο σύλλογος τα διέθεσε υπέρ της εθνικής άμυνας, προκειμένου να συμβάλλει στην αντικατάσταση του πολεμικού πλοίου Έλλη που είχαν τορπιλίσει οι Ιταλοί στην Τήνο ένα μήνα ενωρίτερα. Γι' αυτό δεν κυκλοφόρησε προσκλήσεις αναγκάζοντας όλους να προμηθευτούν εισιτήρια, τα οποία είχαν 10 δρχ, εκτός από τις κεντρικές κερκίδες 7 και 8 του Σταδίου που είχαν 25 δρχ.
Στους τρεις πρώτους νικητές κάθε αγωνίσματος δόθηκαν διπλώματα και μετάλλια (επίχρυσα, επάργυρα και χάλκινα), τα οποία φιλοτέχνησε ο γλύπτης Γεώργιος Ματαράγκας άνευ αμοιβής. Στην πρόσθια όψη απεικόνιζαν έναν αθλητή και στην πίσω πλευρά τις λέξεις "22οι Πανιώνιοι Αγώνες, Αθήναι 1940". Εκτός των μεταλλίων για το νικητή κάθε αγωνίσματος είχαν αθλοθετηθεί διάφορα έπαθλα από φορείς και ιδιώτες. Επίσης, απονεμήθηκαν: το έπαθλο 50ετηρίδος του συλλόγου για τον πρώτο σύλλογο στη βαθμολογία (σύστημα 6-5-4-3-2-1), το έπαθλο πολυνίκη αθλητή από τον κυβερνήτη Ι. Μεταξά και το έπαθλο καλύτερου νέου αθλητή από τον υπουργό Πρωτευούσης Κ. Κοτζιά. Επιπλέον εξαγγέλθηκε η απονομή του Χρυσού Σταυρού του συλλόγου σε όποιον αθλητή καταρρίψει πανελλήνιο ρεκόρ.

Η διοργάνωση

Διεξήχθησαν την Παρασκευή 14 και την Κυριακή 16 Σεπτεμβρίου 1945 στο Παναθηναϊκό Στάδιο παρουσία χιλιάδων φιλάθλων παρά την κακοκαιρία που επικρατούσε. Ήταν οι πρώτοι μεγάλοι αγώνες που γίνονταν στο Στάδιο μεταπολεμικά και υποστηρίχτηκαν από πολλού δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς. Η αγγλοελληνική υπηρεσία πληροφοριών διέθεσε μεγάφωνα για την μετάδοση των αποτελεσμάτων. Το Υπ. Παιδείας αθλοθέτησε βαρύτιμο κύπελλο για τον πρώτο σύλλογο στη βαθμολογία (με το φινλανδικό σύστημα). Επίσης, κύπελλα αθλοθέτησαν ο Δήμος Αθηναίων, ο Δήμος Ν. Σμύρνης, το "Σινεάκ", η εταιρεία "Σκούρας Φιλμς", τα καταστήματα αθλητικών ειδών "Καραμπάτη-Απετιάν", Αιμ. Ιωνά, Κατράτζου, και οι ιδιώτες φίλαθλοι Καρύδας, Μ. Γρηγοριάδης, Πιόκος κ.ά.

Η διοργάνωση

Οι ΚΕ΄ Πανιώνιοι αγώνες πραγματοποιήθηκσν το Σαββατοκύριακο 7-8 Μαΐου 1949 στο Παναθηναϊκό Στάδιο. Οι αγώνες σημείωσαν οργανωτική και αγωνιστική επιτυχία και αποτέλεσαν το μεγαλύτερο διεθνές αθλητικό γεγονός της σεζόν για τον ελληνικό στίβο. Είχαν διεθνή χαρακτήρα, διότι μετείχαν δώδεκα Τούρκοι πρωταθλητές (ανάμεσά τους και ο χάλκινος ολυμπιονίκης του τριπλούν Ρουχή Σαριάπλ) καθώς και όλοι οι Έλληνες πρωταθλητές. Συνολικά μετείχαν πάνω από 150 αθλητές από 20 περίπου συλλόγους. Ουσιαστικά θεωρήθηκαν ρεβάνς των μεσογειακών αγώνων στίβου της Πόλης, της προηγούμενης χρονιάς. Το Στάδιο το Σάββατο είχε 10.000 θεατές ενώ την Κυριακή διπλάσιους. Ανάμεσά τους ο Τούρκος πρέσβης, ο στρατηγός Πλαστήρας, πολλοί υπουργοί, παλαίμαχοι αθλητές κ.ά. Το τελετουργικό της έναρξης περιλάμβανε έπαρση των δύο σημαιών με τη βοήθεια της Φιλαρμονικής της Αεροπορίας. Οι τιμές των εισιτηρίων κυμαίνονταν από 3.000 ως 10.000 δρχ. Στο αγωνιστικό μέρος ο συναγωνισμός ήταν έντονος. Σημειώθηκαν έξι νέα ρεκόρ αγώνων και τρεις ισοφαρίσεις. Σημειώθηκε ένα εθνικό ρεκόρ στα 10χλμ από τον Τζοσκούλ.

Η διοργάνωση

Διεξήχθησαν την Παρασκευή 31/8 και Κυριακή 2/9/1956 στο Παναθηναϊκό Στάδιο (η σφυροβολία διεξήχθη στο Στάδιο Ν. Σμύρνης το Σάββατο 1/9), υπό το φως των προβολέων, παρουσία 20.000 θεατών την Παρασκευή και 10.000 την Κυριακή (καθώς υπήρχαν και ποδοσφαιρικά ματς). Ήταν η μεγαλύτερη διεθνής διοργάνωση της σεζόν που έγινε στην Αθήνα. Προαναγγέλθηκαν ως "Πανιώνιοι Αγώνες" και είχαν προσκληθεί πάνω από 35 πρωταθλητές από εννιά χώρες (ανάμεσά τους οι ολυμπιονίκες: Μιμούν, Κονσολίνι, Τοκάρεφ, Κουτς, Κριβονόσωφ, Ίχαρος, Σκόμπλα). Τελικά έγιναν με συνδιοργανωτή τον Παναθηναϊκό και αναφέρονται ως "Τριεθνείς" καθώς μετείχαν 11 Γιουγκοσλάβοι, 7 Βούλγαροι και 80 περίπου Έλληνες πρωταθλητές από 14 σωματεία. Οι αγώνες περιλάμβαναν όλα τα ανδρικά αγωνίσματα σταδίου, εκτός από τα στιπλ (συνολικά 19) και δύο εφήβων. Οι τιμές των εισιτηρίων είχαν καθορισθεί 11, 17 και 25 δρχ. αναλόγως του διαζώματος.
Παραβρέθηκαν πολλοί επίσημοι, οι Υπουργοί Παιδείας Λεβαντής και Δημ. Έργων Ράλλης, ο Δήμαρχος Αθηναίων Κατσώτας, οι πρέσβεις Γιουγκοσλαβίας και Βουλγαρίας κ.ά. Εκτός από τους δύο συλλόγους έπαθλα αθλοθέτησαν πολλοί φορείς και φίλαθλοι: ΕΠΣΑ, ΔΕΗ, Ηλεκτρική Εταιρεία (ΗΕΑΠ), Εμπορική Τράπεζα, Δήμος Πειραιά, Γ.Ε. Αεροπορίας, Γ.Ε. Ναυτικού (που εγκατέστησε τηλεφωνική γραμμή μετάδοσης αποτελεσμάτων στη γραμματεία, ώστε να ανακοινώνονται στους φιλάθλους από τα μεγάφωνα), το ξενοδοχείο «Θεοξένεια» Κηφισιάς (όπου έμειναν οι ξένες αποστολές), ο Γεώργιος Πλυτάς κ.ά.
Το τελετουργικό περιλάμβανε παρέλαση των αποστολών με τις σημαίες τους, ανάκρουση του Ολυμπιακού ύμνου από την μπάντα της Αεροπορίας, ορκωμοσία αθλητών και παρουσίαση από μεγαφώνου των ξένων πρωταθλητών και των επιδόσεών τους. Είχε προγραμματιστεί να τιμηθεί ο ευρισκόμενος στην Αθήνα ολυμπιονίκης του μαραθωνίου του 1936, ο Κορεάτης Σον Κη-Τσονκ (είχε αγωνιστεί ως Ιάπωνας με το όνομα Κιτέι), με αρχαία λήκυθο περιέχουσα χώμα από το Μαραθώνα αλλά αυτό δεν κατέστη δυνατό λόγω πρόωρης αναχώρησης της πτήσης του και διαβάστηκε μόνο ο χαιρετισμός του.