Μανιάκι Μεσσηνίας

Τοποθεσία

Το Μανιάκι βρίσκεται βόρεια από το Βλαχόπουλο από το οποίο απέχει 7 περίπου χιλιόμετρα, βορειοανατολικά από τη Χώρα από την οποία απέχει περίπου 12 χιλιόμετρα. Έχει υψόμετρο 590 μέτρα και απέχει από τις ακτές του Ιονίου Πελάγους περίπου 28 χιλιόμετρα. Κοντά στο Μανιάκι βρίσκονται, προς τα βορειοδυτικά του η Φλεσιάδα σε απόσταση 4 περίπου χιλιομέτρων, προς τα νότιά του το Τουλούπα Χάνι σε απόσταση 3 περίπου χιλιομέτρων, προς τα ανατολικά του το Κοντογόνι σε απόσταση 7 περίπου χιλιομέτρων και προς τα νοτιοανατολικά του οι Άγιοι Απόστολοι, σε απόσταση 6 περίπου χιλιομέτρων αντίστοιχα.

Ιστορία του οικισμού

Το χωριό, έχει μακρόχρονη ιστορία που ακολουθεί την ιστορία της Μεσσηνίας και της ευρύτερης περιοχής της Πυλίας. Η περιοχή του χωριού κατά την αρχαιότητα, ήταν τμήμα του βασιλείου του Νέστορα, της αρχαίας Πύλου. Ο οικισμός, αναφέρεται τουλάχιστον από την εποχή της Ενετοκρατίας με διάφορες ονομασίες, όπως η Υψηλή Ράχη ή Ψηλή Ράχη, το Μανιάκι ή «του Μανιάκη». Ιστορικά το Μανιάκι είναι κυρίως γνωστό για τη σημαντική μάχη που δόθηκε εκεί στις 20 Μαΐου του 1825 ανάμεσα στους Έλληνες επαναστάτες υπό την ηγεσία του Παπαφλέσσα και τον αιγυπτιακό στρατό υπό τον Ιμπραήμ πασά, η οποία έληξε με την ήττα των Ελλήνων και τον θάνατο εκατοντάδων αγωνιστών μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονταν και οι οπλαρχηγοί Παπαφλέσσας, Πιέρος Βοϊδής, Δημήτριος Δικαίος, Παναγιώτης Κεφάλας, κ.α.

Νεότερη ιστορία

Επίσης το χωριό αναφερόταν τον 19ο αιώνα ως Mariaki σύμφωνα με τον Pouqueville το 1815 και ως Maniaki σύμφωνα με την απογραφή του 1829, που έγινε από την «επιστημονική αποστολή του Μοριά» (Mission scientifique de Morée), τμήμα της γαλλικής αποστολής με την ονομασία Εκστρατεία του Μοριά (Expédition de Morée), η οποία ήταν αποστολή εκστρατευτικού σώματος 13.000-15.000 ανδρών, υπό την αρχηγία του Νικολάου - Ιωσήφ Μαιζώνος στην Πελοπόννησο, μεταξύ των ετών 1828 και 1833, ενώ η πρώτη επίσημη ονομασία του χωριού, μετά από την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους, ήταν η ονομασία Μανιάκι. Υπάρχουν επίσης αναφορές του χωριού και ως «του Μανιάκη».

Διοικητική ιστορία

Το Μανιάκι προσαρτήθηκε αρχικά, το 1835, στον παλαιό Δήμο Σκάρμιγκος, που είχε ως έδρα τον Σκάρμιγκα (σήμερα η Μεταμόρφωση), ως το 1840, που ο δήμος αυτός καταργήθηκε και ο οικισμός αποσπάται από τον Δήμο Σκάρμιγκος και προσαρτάται στον παλαιό Δήμο Βουφράσου (μεταγενέστερα Δήμος Βουφράδος), όπου και παρέμεινε ως το 1912 που ο δήμος καταργήθηκε. Τουλάχιστον από το 1844 ως 1879 το χωριό αναφερόταν επίσημα ως «του Μανιάκη» και από το 1879 ως το 1889 ως το Μανιάκι.  Από το 1889 ως το 1896 αναφερόταν ως το Μανιάκιον και από το 1896 ως το 1940 και πάλι ως το Μανιάκι.  Το χωριό αναφέρεται, το 1853, επίσης σαν Μανιάκη στον β΄ τόμο των «Ελληνικών» του Ιάκωβου Ρίζου Ραγκαβή, ως χωριό του Δήμου Βουφράσου της Επαρχίας Πυλίας με πληθυσμό 183 κατοίκων, με βάση την απογραφή του 1851. Έδρα του Δήμου Βουφράσου ως το 1851 ήταν το Χαντζή (σήμερα ο Χατζής) και από το 1851 ως το 1856 το Βλαχόπουλο και στη συνέχεια ξανά ο Χατζής.  Το 1912 το Μανιάκι προσαρτάται στην Κοινότητα Κοντογονίου. Στην ίδια κοινότητα προσαρτώνται επίσης, το 1912, οι οικισμοί Μαργέλι και Κοντογόνι ως έδρα. Το 1915 ο οικισμός Κοντογόνι και η Κοινότητα Κοντογονίου μετονομάζονται σε Παπαφλέσσας και Κοινότητα Παπαφλέσσα αντίστοιχα. Σύμφωνα με μια πηγή, από το 1928 (αναφορά στην απογραφή του 1928) και επίσημα από το 1931, το Μανιάκι αποσπάται από την Κοινότητα Παπαφλέσσα και ορίζεται ως έδρα της Κοινότητας Μανιακίου, στην οποία προσαρτήθηκε και ο οικισμός  Τουλούπα Χάνια (καταργήθηκε το 1940 και αναγνωρίσθηκε εκ νέου, το 1961, ως  Τουλούπα Χάνι και επαναπροσαρτήθηκε στην ίδια κοινότητα). Από το 1940 ως σήμερα το χωριό αναφέρεται επίσημα ως το Μανιάκιον. Το Μανιάκιον παρέμεινε ως έδρα της Κοινότητας Μανιακίου , από το 1931 ως το 1997, όταν τότε, στα πλαίσια των αλλαγών που επήλθαν στη τοπική αυτοδιοίκηση, μέσω του σχεδίου «Καποδίστριας», το Μανιάκιον υπήχθη στον κατηργημένο Δήμο Παπαφλέσσα, ως το 2010. Από το 2011, μετά τις νέες αλλαγές του σχεδίου «Καλλικράτης» το Μανιάκιον ανήκει πλέον στον νέο Δήμο Πύλου - Νέστορος. Ο δήμος αυτός, συστάθηκε με το Πρόγραμμα Καλλικράτης με τη συνένωση των προϋπαρχόντων δήμων Κορώνης, Μεθώνης, Παπαφλέσσα, Πύλου, Νέστορος και Χιλιοχωρίων. Το Μανιάκιον σήμερα είναι η έδρα της Τοπικής Κοινότητας του Μανιακίου του Δήμου Πύλου-Νέστορος, στην οποία υπάγεται επίσης και ο οικισμός Τουλούπα Χάνι.

Κτίρια – αξιοθέατα

Εκτός από τα παραδοσιακά σπίτια, στο ιστορικό Μανιάκι υπάρχουν ο ανδριάντας του Παπαφλέσσα, καθώς και οι εκκλησίες του χωριού, ο Ιερός Ναός του Αγίου Γρηγορίου Θεολόγου, ο Ιερός Ναός του Αγίου Κωνσταντίνου και ο Ιερός Ναός της Αναστάσεως του Κυρίου, οι οποίοι υπάγονται στην Ιερά Μητρόπολη Μεσσηνίας. Στην εκκλησία της Ανάστασης, η οποία κτίστηκε, το 1911, πάνω στο πεδίο της μάχης, με μέριμνα του μητροπολίτη Μεσσηνίας Μελετίου, φυλάσσονται επίσης τα οστά των επαναστατών που σκοτώθηκαν στη μάχη του 1825. Στα αξιοθέατα της περιοχής του χωριού περιλαμβάνεται και το Μνημείο της Μάχης του Μανιακίου.

Μνημείο της Μάχης του Μανιακίου

Λίγο πιο βόρεια από το χωριό, σε απόσταση περίπου 3,5 χιλιομέτρων, στη διαδρομή προς τη Φλεσιάδα, στη θέση Ταμπούρια, βρίσκεται και το Μνημείο του Παπαφλέσσα ή Μνημείο της Μάχης του Μανιακίου. Το μνημείο έχει ανεγερθεί προς τιμήν των αγωνιστών που έπεσαν κατά τη διάρκεια της μάχης αυτής, ενώ στο εκκλησάκι της Αγίας Τριάδας, το οποίο βρίσκεται δίπλα από το μνημείο, τελείται Δοξολογία και Επιμνημόσυνη Δέηση, στις 20 Μαΐου κάθε έτους.