Κρίστοφ Γκράουπνερ

Βιογραφικά στοιχεία

Ο Γκράουπνερ γεννήθηκε στη μικρή πόλη Κίρχμπεργκ της Σαξονίας και, συγκεκριμένα, στο προάστιο του Χάρτμανσντορφ (Hartmannsdorf bei Kirchberg), το 1683. Έλαβε την πρώτη μουσική διδασκαλία από έναν θείο του, τον οργανίστα Νικολάους Κούεστερ (Nicolaus Kuester). Μπήκε στο Πανεπιστήμιο της Λειψίας, όπου σπούδασε νομικά (όπως και πολλοί συνθέτες της εποχής) και, στη συνέχεια, ολοκλήρωσε τις μουσικές του σπουδές με τον Σέλε (Schelle)  και τον πολυμαθή Γιόχαν Κούναου (Johann Kuhnau), κάντορα στην περίφημη Σχολή του Αγίου Θωμά της πόλης (Thomasschule).
Το 1706, λόγω της απειλούμενης εισβολής των Σουηδών  ο Γκράουπνερ έφυγε από τη Λειψία για να παίξει τσέμπαλο στην ορχήστρα της Όπερας του Αμβούργου υπό την καθοδήγηση του Ράινχαρτ Κάιζερ (Reinhard Keizer),  μαζί με τον Γκέοργκ Φρήντριχ Χαίντελ νεαρό βιολονίστα, τότε. Εκτός από εκτελεστής, ο Γκράουπνερ συνέθεσε έξι όπερες στο Αμβούργο, μερικές από αυτές σε συνεργασία με τον Κάιζερ, δημοφιλή συνθέτη οπερών στη Γερμανία. Το 1709, αποδέχθηκε τη θέση του υποδιευθυντή ορχήστρας στην υπηρεσία του λαντγράβου της Έσης-Ντάρμστατ και, το 1711, έγινε διευθυντής ορχήστρας της Αυλής (Hofkapellmeister), μετά τον θάνατο του Μπρίγκελ (Briegel).  Εκεί πέρασε το υπόλοιπο της σταδιοδρομίας του, όπου η κύρια αρμοδιότητά του ήταν να συνθέτει μουσική. Πέθανε τυφλός, το 1760.

Γκράουπνερ και Μπαχ

Ο Γκράουπνερ έπαιξε, άθελά του, βασικό ρόλο στην ιστορία της μουσικής. Τα αβέβαια οικονομικά στο Ντάρμστατ, κατά τη δεκαετία του 1710, οδήγησαν στην υποβίβαση της μουσικής ζωής στην πόλη. Η όπερα ήταν κλειστή και πολλοί μισθοί των αυλικών μουσικών καθυστερούσαν (συμπεριλαμβανομένου του Γκράουπνερ). Μετά από πολλές προσπάθειες να πληρωθεί και έχοντας πολλά παιδιά και μια σύζυγο να στηρίξει, το 1723, υπέβαλε αίτηση για τη θέση του κάντορα στη Λειψία, το πόστο με το μεγαλύτερο κύρος στη Γερμανία της εποχής εκείνης. Ο Γκέοργκ Φίλιπ Τέλεμαν ήταν η πρώτη επιλογή γι’ αυτή τη θέση, αλλά αποσύρθηκε διότι εξασφάλισε αύξηση μισθού στο Αμβούργο όπου βρισκόταν. Το έργο που παρουσίασε ο Γκράουπνερ στην οντισιόν του, ήταν ένα Magnificat, δομημένο στο στυλ του δασκάλου, μέντορα και προκατόχου του, Κούναου, πού του εξασφάλισε τη θέση. Ωστόσο, ο πάτρονας τού Γκράουπνερ στο Ντάρμστατ δεν τον απελευθέρωσε από τη σύμβασή του, καθώς πληρώθηκαν τα δεδουλευμένα, ενώ ο μισθός του αυξήθηκε και θα παρέμενε στο προσωπικό της Αυλής ακόμη και αν διαλυόταν το μουσικό  παρεκκλήσιο. Με τόσο ευνοϊκούς όρους, όπως είναι λογικό, ο Γκράουπνερ παρέμεινε στο Ντάρμσταντ, ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για τον Μπαχ -μόλις δύο χρόνια νεότερος του Γκράουπνερ- , που έμελε να γίνει ο Μεγάλος Κάντορας της Λειψίας.
Όταν άκουσε ότι, ο Μπαχ ήταν η επιλογή για τη Λειψία, στις 4 Μαΐου 1723 ο Γκράουπνερ έγραψε ευγενικά στο δημοτικό συμβούλιο της πόλης, διαβεβαιώνοντάς το ότι, ο Μπαχ «είναι μουσικός εξίσου δυνατός στο εκκλησιαστικό όργανο όσο και ειδικός στα εκκλησιαστικά έργα και εκείνα του παρεκκλησίου» και ο άνθρωπος που «θα εκτελέσει ειλικρινά και σωστά τα καθήκοντα που του έχουν ανατεθεί».

Μουσική και μουσικολογικά στοιχεία

Ο Γκράουπνερ ήταν εξαιρετικά παραγωγικός. Υπάρχουν περίπου 2.000 διασωθέντα έργα στον κατάλογό του, μεταξύ των οποίων 113 συμφωνίες (sinfonias), 85 εισαγωγές (σουίτες), 44 κοντσέρτα, 8 όπερες, 1.418 θρησκευτικές και 24 κοσμικές καντάτες, 66 σονάτες και 40 παρτίτες για το κλαβεσέν. Ως προς τη μορφή, οι καντάτες του Γκράουπνερ πλησιάζουν το στυλ ροκοκό, που έκανε την εμφάνισή του εκείνη την εποχή. Οι τρίο σονάτες -γραμμένες στη μορφή φούγκας- και τα κοντσέρτα αποτελούν τη γερμανική παραλλαγή αυτών των δύο ιταλικών μουσικών ειδών.  Σχεδόν όλα τα χειρόγραφα του συνθέτη στεγάζονται στο ULB (Τεχνική Βιβλιοθήκη Πανεπιστημίου), στο Ντάρμστατ της Γερμανίας.