Στενωτική τενοντοθηκίτιδα δακτύλων

Η στενωτική τενοντοθηκίτιδα δακτύλων, ή στενωτική τενοντοελυτρίτιδα (stenosing tenosynovitis), ή εκτινασσόμενος δάκτυλος (trigger finger) είναι μια συχνή πάθηση των δακτύλων του χεριού, όπου διαταράσσεται επώδυνα η καμπτική λειτουργία τους, κάνοντας το δάκτυλο να δυσκολεύεται στην κάμψη - έκταση, και ενίοτε να "σκαλώνει" στην κάμψη, ή να εκτινάσσεται "σαν σκανδάλη" στην έκταση. Ο καμπτήρας τένοντας του δακτύλου παγιδεύεται στην είσοδο της πεπαχυσμένης ινώδους θήκης του Πρώτου καθεκτικού συνδέσμου (Α1 Pulley), μπορεί ακόμα και να τριπλασιαστεί σε μέγεθος, και έτσι σε έκταση περνά βιαίως τη στένωση με ένα "τίναγμα σαν σκανδάλη".

Επιδημιολογία - Στατιστική

Ολα τα δάκτυλα του χεριού μπορεί να νοσήσουν στους καμπτήρες τένοντες. Πιο συχνά η πάθηση εμφανίζεται στον καμπτήρα τένοντα του αντίχειρα (trigger thumb) και μετά στον καμπτήρα του μέσου δακτύλου κατά σειρά συχνότητας. Όμως η πάθηση εμφανίζεται και σε εκτείνοντες τένοντες όπως είναι του αντίχειρα. Η μορφή αυτή λέγεται τενοντοθηκίτιδα De Quervain από το όνομα του πρώτου περιγράψαντος. Η τενοντοθηκίτιδα De Quervain (De Quervain tenosynovitis) περιγράφηκε για πρώτη φορά από τον Ελβετό χειρουργό Fritz de Quervain το έτος 1895 με την αναφορά 5 περιστατικών της νόσου. Οι στενωτικές τενοντοθηκίτιδες των καμπτήρων εμφανίζεται συχνότερα σε γυναίκες παρά σε άνδρες, με αναλογία τρία προς ένα (3:1), ενώ η τενοντοθηκίτιδα De Quervain σε αναλογία 9: 1, πιθανώς λόγω εμπλεκομένων ορμονικών διαταραχών. Οι Γερμανοί Scheller A, Schuh R, Hönle W, Schuh A. αναφέρουν ότι σε μιά σειρά 94 χειρουργηθέντων ασθενών για τενοντοθηκίτιδα De Quervain, οι 80 ήταν γυναίκες (85,1%) και οι 14 άνδρες (14,8%)

Αιτιολογία

Η πάθηση οφείλεται κυρίως σε καταπόνηση του χεριού, που προκαλεί πάχυνση και στένωση του ινώδους ελύτρου του καμπτήρος τένοντος αντίστοιχα προς τις κεφαλές των μετακαρπίων και σε δευτεροπαθή τοπική πάχυνση του τένοντα. Στο σημείο αυτό υπάρχει ένας κυκλοτερής καθεκτικός σύνδεσμος πού φέρεται στην Αγγλική βιβλιογραφία με το όνομα A1 Pulley (A2 τροχαλία). Η συνεχής καταπόνηση του καμπτήρος τένοντος προκαλεί διόγκωση αυτού με αποτέλεσμα δυσαρμονία μεταξύ της διαμέτρου του τένοντος και της διαμέτρου του ελύτρου. Σε πιο προχωρημένα στάδια οι ίνες του τένοντος εκθλίβονται από τη δίοδο εντός του στενεμένου ελύτρου (θήκη) και δημιουργούν ένα θυσανώδες οζίδιο. Σπανιότερα η νόσος προκαλείται από πρωτοπαθή μετατραυματική δημιουργία οζιδίου μέσα στον τένοντα. Και στις δύο περιπτώσεις διαταράσσεται η σχέση των διαμέτρων του τένοντα και του ελύτρου με αποτέλεσμα τη δημιουργία του φαινομένου του εκτινασσόμενου δακτύλου, όταν ο τένοντας που είναι παχύτερος του φυσιολογικού περνά από το στενό τμήμα του ελύτρου. Πέραν της καταπονήσεως - υπερχρήσεως (overuse) έχουν εντοπισθεί και άλλα αίτια της παθήσεως όπως είναι η ιδιοπαθής στένωση του ελύτρου σε βρέφη, όπως και οι διάφορες ορμονικές διαταραχές στις γυναίκες. Έτσι εξηγείται γιατί οι στενωτικές τενοντοθηκίτιδες είναι συχνές στην εμμηναρχή της εβηβείας, στην κύηση, στη γαλουχία, και στην εμμηνόπαυση,, Τέλος, δεν πρέπει να ξεχνάμε και τις στενωτικές τενοντοθηκίτιδες σε ασθενείς με ρευματολογικά νοσήματα όπως Ρευματοειδή αρθρίτιδα, Reiter, Sjogren, Βehcet, SLE, Marie Strumbel Bechterew, κλπ

Διαδερμική χειρουργική τεχνική

Τα τελευταία χρόνια αναφέρονται περιπτώσεις ορθοπεδικών που πραγματοποιούν διαδερμική διάνοιξη ελύτρου για στενωτική τενοντοθηκίτιδα καμπτήρων, με τη βελόνα 18G-40mm.Η μέθοδος φάνηκε να ξεκίνησε μετά το 2010 στίς ΗΠΑ, και έλαβε δημοφιλίαν μέσω Ιντερνετ και You Tube (Video επίδειξης της μεθόδου. Ομως η βιβλιογραφία δείχνει ότι η μέθοδος είναι παλιά, από το 1958 με δημοσίευση του James Lorthioir. Απλώς η μέθοδος είχε  ξεχασθεί λόγω έλλειψης πρόσβασης στα έντυπα. Με την επάνοδο της μεθόδου η σχετική εμπειρία είναι ικανοποιητική άν και τα περιστατικά είναι μερικές εκατοντάδες. Στην Ελλάδα ξεκίνησε τη μέθοδο μάλλον ο ορθοπεδικός Αθανάσιος Γιαννάκης το έτος 2012 και διαθέτει πείρα μερικών δεκάδων περιστατικών. Η αλήθεια είναι ότι η διαδερμική μέθοδος είναι καλή, αλλά επικίνδυνη. Ενέχει τον κίνδυνο ατελούς διάνοιξης του Α1 pulley, διατομής ινών του τένοντος και κυρίως διατομής του νευραγγειακού δεματίου. Θέλει μεγάλη ακρίβεια και προσοχή γιατί όλα γίνονται διά της ψηλαφήσεως με μιά βελόνα κοφτερή. ΔΕΝ υπάρχει ενδοσκόπιο. Το χέρι πρέπει να είναι αδύνατο με λεπτό δέρμα. Αρα αντενδείκνυνται οι χειρώνακτες με σκληρό δέρμα. Η μέθοδος δεν μπορεί να εφαρμοσθεί στήν Τενοντοθηκίτιδα De Quervain γιατί πάνω από την ινώδη θήκη περνάει ο ραχιαίος αισθητικός κλάδος του Κερκιδικού νεύρου και μπορεί ακουσίως να τον κόψουμε. Χρειάζεται ανοικτή μέθοδο διά της οράσεως. Μή ξεχνάμε ότι από τον καιρό που εισήχθη η διάνοιξη του καρπιαίου σωλήνος με μικρό ενδοσκόπιο, οι επιπλοκές ήταν ούκ ολίγες (διατομές δακτυλικών νεύρων, κινητικού κλάδου Μέσου νεύρου, κλπ) μέχρι να τελειοποιηθεί η τεχνική (μεταλλικός οδηγός) και να αποκτηθεί η σχετική πείρα.