Κάρολος Δ΄ Θεόδωρος της Βαυαρίας

Βιογραφία

Γεννήθηκε στο Ντρόγκενμπος και ήταν ο μόνος γιος του Ιωάννη-Χριστιανού κόμη του Ζούλτσμπαχ και της Μαρίας-Ενριέτας, κόρης του Φραγκίσκου-Έγκον ντε Λα Τουρ ντ' Ωβέρν. Εκπαιδεύτηκε στο Μάνχαϊμ.
Το 1733 απεβίωσε ο πατέρας του και τον διαδέχθηκε. Το 1742 απεβίωσε ο δεύτερος εξάδελφος του πατέρα του Κάρολος Γ΄ Φίλιππος εκλέκτορας του Παλατινάτου και δούκας του Γιούλιχ-Μπεργκ και τον διαδέχθηκε. Λίγους μήνες πιο πριν ο Κάρολος Γ΄ Φίλιππος είχε παντρέψει τις τρεις εγγονές του με μέλη του Οίκου του, των Βίττελσμπαχ· τότε η Ελισάβετ-Αυγούστα παντρεύτηκε τον Κάρολο Δ΄ Θεόδωρο. Κέρδισε τη συμπάθεια των υπηκόων του ιδρύοντας Ακαδημία Επιστημών, υποστηρίζοντας τις Τέχνες και προμηθεύοντας τις συλλογές των Μουσείων. 
Το 1777 απεβίωσε ο 14ος εξάδελφος του πατέρα του Μαξιμιλιανός Γ΄ Ιωσήφ εκλέκτορας της Βαυαρίας και τον διαδέχθηκε. Μετακίνησε την έδρα του στο Μόναχο. Το επόμενο έτος συμφώνησε με τον Ιωσήφ Β΄ των Αψβούργων να ανταλλάξει τη βόρειο Βαυαρία με ένα μέρος των Αυστριακών Κάτω Χωρών, αλλά διαφώνησαν πολλοί Γερμανοί πρίγκιπες, όπως ο πέμπτος εξάδελφος και διάδοχός του (μια και ο Κάρολος Δ΄ δεν είχε νόμιμα τέκνα) και ο Φρειδερίκος Β΄ της Πρωσίας. Αυτό προκάλεσε τον Πόλεμο της Βαυαρικής Διαδοχής (1778-79). Στο τέλος ο Κάρολος Δ΄ και η σύμμαχός του Αυστρία συμφώνησαν στην ειρήνη του Τέσεν.
Δεν ήταν δημοφιλής στη Βαυαρία και διαφώνησε με το δημοτικό συμβούλιο του Μονάχου. Έκανε τον Μπέντζαμιν Τόμσον καγκελάριό του, ο οποίος αναμόρφωσε το στρατό και το κράτος. Απέλυσε τον φιλόσοφο Άνταμ Βάισχαουπτ, ιδρυτή της μυστικής εταιρείας των Πεφωτισμένων (Illuminati). Όταν το 1794-96 ο Επαναστατικός στρατός της Γαλλίας εισέβαλε στο Γιούλιχ, μετά στο Παλατινάτο και αργότερα στη Βαυαρία, ο Κάρολος Δ΄ ζήτησε τη βοήθεια του Φραγκίσκου Β΄. Ήταν μάλλον δεσποτικός και δαπανούσε πολλά· όταν το 1795 απεβίωσε, οι κάτοικοι του Μονάχου το εόρτασαν. Τάφηκε στην κρύπτη του Τετίνεκιρχε της πόλης.
Αν και υπήρχε αμοιβαία αντιπάθεια και δυσπιστία, ο Κάρολος Δ΄ έκανε για τους κατοίκους του Μονάχου τον Αγγλικό κήπο (το μεγαλύτερο πάρκο της πόλης) και γκρέμισε τις παλαιές οχυρώσεις για να κάνει χώρο για τη συγχρονη εξάπλωση της πόλης. Μία από τις μεγαλύτερες πλατείες ονομάστηκε πλατεία Καρόλου, αλλά οι κάτοικοι προτιμούσαν το όνομα Στάχους από το όνομα της pub που υπήρχε εκεί πριν τη δημιουργία της.

Χαρακτήρας

Του άρεσε η φιλοσοφία και η Τέχνη· επαινέθηκε από τον Βολταίρο. Ο ιστορικός Τόμας Καρλάιλ τον περιγράφει ως "εγωϊστή, βυθισμένο στα θεατρικά και στα νόθα του τέκνα". Ο υπουργός εξωτερικών της Γαλλίας Σαρλ Γκραβιέ τον περιγράφει ως "έξυπνο, αλλά ευεπίφορο στη σύζυγό του και στον ιερέα-πνευματικό του. Απαθής, του άρεσε το κυνήγι και οι κρυφές σχέσεις"
Ο Κάρολος Δ΄ απέκτησε έναν διάσημο γραμματέα, όταν πρότεινε σε αυτόν του Βολταίρου Κόζιμο-Αλεσάντρο Κολίνι να γίνει δικός του γραμματέας, πράγμα που έγινε δεκτό.

Πολιτιστική προσφορά

Του άρεσε η μουσική και η ορχήστρα του στο Μανχάιμ θεωρούνταν η τελειότερη της εποχής του. Η Σχολή του Μανχάιμ έκανε πρωτοποριακή δουλειά και επάνω της στηρίχθηκε η η μετέπειτα η Βιενέζικη κλασική. Ο Μότσαρτ έγραψε "η μουσική εκεί μου έκανε εντύπωση όσο πουθενά αλλού. Είναι υπέροχη" και αιτήθηκε θέση εκεί· ο Κάρολος Δ΄ του ανέθεσε την όπερα Ιδομενέας. Είχε μία ομάδα Ιταλών για να παίζουν όπερες και μία ομάδα Γάλλων για θέατρο, η καθεμία στη γλώσσα της. Ίδρυσε το Εθνικό Θέατρο, ένα από τα πρώτα με χρήση της γερμανικής γλώσσας. Εκεί πρωτοπαίχθηκαν οι Ληστές του Φρίντριχ Σίλερ το 1782.
Συγκέντρωσε γύψικα εκμαγεία γλυπτών στο Μάνχαϊμ. Μετέφερε τη συλλογή πινάκων του Ρούμπενς από το Ντύσελντορφ στην Παλαιά Πινακοθήκη του Μονάχου. Οι ζωγράφοι που απασχολούσε δεν είναι ιδιαίτερα γνωστοί στην εποχή μας, όμως οι γλύπτες του ήταν πολύ ταλαντούχοι, όπως ο Λινκ, που επίσης διακρίθηκε σε αγαλματίδια πορσελάνης.
Ανέθεσε στον αρχιτέκτονα Νικολά ντε Πιγκαζέ να ολοκληρώσει το ανάκτορο Μάνχαϊμ, να σχεδιάσει το ανακτορικό θέατρο, του κήπους του ανακτόρου Σβέτσινγκεν -με περίπτερα, τεχνητά ρωμαϊκά ερείπια και ένα τζαμί- και το ανάκτορο Μπένραθ. Αυτά έγιναν με το γαλλικό στυλ της εποχής: μία μετάβαση από το ροκοκό στον κλασικισμό. Άλλοι αρχιτέκτονές του ήταν επηρεασμένοι από το ιταλικό στυλ. Κατασκεύασε την παλαιά γέφυρα στη Χαϊδελβέργη, που φέρει το όνομα γέφυρα Καρόλου-Θεοδώρου.
Αποκαλούσε τον εαυτό του πρίγκιπα της ειρήνης, ως αντίθεση για τον μεγάλο αντίπαλό του Φρειδερίκο Β΄ της Πρωσίας. Σύμβολό του η Αθηνά της σοφίας και των Τεχνών. Τον εκφράζει αυτό που χάραξε σε ένα μνημείο: "Στις Τέχνες της ειρήνης, που είναι οι μόνες χαρές της ζωής του, ο εκλέκτορας Κάρολος Θεόδωρος αφιερώνει το μνημείο αυτό το 1768".