Παλατάκι (Χαϊδάρι)

Το Παλατάκι είναι διατηρητέο κτίριο που ανήκει στο Δήμο Χαϊδαρίου, με απόφαση του Υπουργείου Πολιτισμού, από το 1979. Το κτίριο βρίσκεται επί της Λεωφόρου Αθηνών , στη συμβολή της με την Στρατάρχου Καραϊσκάκη.  Στην θέση αυτή έλαβε  χώρα η Μάχη του Χαϊδαρίου (1826).

Περιγραφή

Το Παλατάκι αποτελεί τυπικό δείγμα αρχιτεκτονικής ρομαντικού ιστορισμού με νεογοτθικά στοιχεία. Βασικά του χαρακτηριστικά είναι ο φρουριακός χαρακτήρας (επάλξεις, γωνιακοί πύργοι, στενά παράθυρα), οι ραδινές αναλογίες και τα γοτθικίζοντα διακοσμητικά στοιχεία (παράθυρα επιστεφόμενα από οξυκόρυφα τόξα, εξωτερικός κεραμοπλαστικός διάκοσμος, διαμόρφωση επάλξεων και γωνιακών πυργίσκων).

Εσωτερικός χώρος

Ο Πύργος αποτελείται από δύο ορόφους, οι οποίοι αποτελούνται από περίτεχνα διακοσμημένα δωμάτια, οροφογραφίες με επιβλητικά έπιπλα, δώμα και ημίυπόγειο, όπου κάποτε βρίσκονταν τα μαγειρεία και οι βοηθητικοί  χώροι. Στη θέση αυτών σήμερα είναι η Δημοτική Βιβλιοθήκη Χαϊδαρίου. Ο μικρός αριθμός των αιθουσών υποδεικνύει ότι το κτίριο χρησιμοποιούνταν ως εξοχική κατοικία, υπόθεση που ενισχύεται και από τη σχετικά μεγάλη απόσταση που χωρίζει το Παλατάκι από το κέντρο των Αθηνών.

Εξωτερικός χώρος

Στον προαύλιο χώρο του βρίσκονταν ένας ξενώνας, στάβλοι, ελαιοτριβείο και όλα περιβάλλονταν από ανθώνες, ελαιώνες και φοίνικες, συνολικής έκτασης 30 στρεμμάτων. Σήμερα διασώζονται ο ξενώνας, που είναι το επονομαζόμενο Κτίριο Νικολάου Γύζη και οι στάβλοι ,όπου στεγάζεται  το αναψυκτήριο "Το Ιστορικό".

Η αποκατάσταση του Πύργου Παλατάκι

Το 1955 είχε γίνει η πρώτη προσπάθεια να χαρακτηριστεί ο περιβάλλων χώρος του Πύργου ως κοινόχρηστος χώρου πρασίνου, ενώ τα επόμενα χρόνια μεγάλο μέρος της υπόλοιπης έκτασης οικοπεδοποιήθηκε και οικοδομήθηκε. Ιδιαίτερη ευαισθησία για τον ιστορικό αυτό χώρο έδειξαν ο δήμαρχος Δημήτρης Γιαχνής, καθώς και ο δήμαρχος Δημήτριος Σκαμπάς. Επί δημαρχίας Κυριάκου Ντηνιακού, έγινε η απόκτηση του Πύργου και του νεοκλασικού, καθώς και η αποκατάσταση και η λειτουργική αξιοποίηση των ιστορικών κτιρίων. 
Συγκεκριμένα, το 1976 ο Πύργος Παλατάκι χαρακτηρίστηκε ως "Οίκημα χρήζον ειδικής κρατικής προστασίας" και το 1979 ο περιβάλλον χώρος κηρύχθηκε "Διατηρητέος ιστορικός τόπος". Για τη διάσωση της έκτασης, όπου πλέον έχει ανεγερθεί το νέο Δημαρχείο, έγινε το 1983 αγώνας του Δήμου και των κατοίκων με κατάληψη του χώρου. To 1985 με την οικονομική συμβολή του E.O.T. και του Υπουργείου Πολιτισμού ο Πύργος και ο περιβάλλων χώρος περιήλθαν στην ιδιοκτησία του Δήμου Χαϊδαρίου. To 1987 άρχισαν οι εργασίες συντήρησης και αποκατάστασης, τόσο του κτιρίου όσο και του χώρου γύρω από αυτό, από τον Δήμο Χαϊδαρίου και το Υπουργείο Πολιτισμού, με υπουργό τότε τη Μελίνα Μερκούρη και ολοκληρώθηκαν το 1993. Η διαμόρφωση του περιβάλλοντα χώρου έγινε σύμφωνα με μελέτη του δημοτικού συμβούλου και αρχιτέκτονα Γιάννη Ιγγλέση.  Η μελέτη εξοπλισμού-επίπλωσης και διακόσμησης του Πύργου είναι έργο του αρχιτέκτονα Θ.Βαράγκη. Χρειάστηκε πολύς κόπος και υλικά που προμηθεύτηκαν και από το εξωτερικό, ώστε να μην απέχουν από τα αρχικά που χρησιμοποιήθηκαν κατά την πρώτη ανοικοδόμησή του Πύργου. Με τις εργασίες αποκατάστασης αποκαλύφθηκε και ο θησαυρός με τις τοιχογραφίες και οροφογραφίες. Εξειδικευμένοι συντηρητές εικαστικών έργων αποκατέστησαν τα φθαρμένα σημεία και επανέφεραν αυτά τα κομψοτεχνήματα στην αρχική τους μορφή με τα "βαυαρικά" χρώματα των σχεδίων και των μοτίβων που βρίσκονταν θαμμένα κάτω από στρώσεις σοβάδων. Τον Ιούνιο του 1993 έγιναν τα εγκαίνια του κτιρίου.
Σήμερα στον Πύργο Παλατάκι στεγάζεται το Πνευματικό Κέντρο Δήμου Χαϊδαρίου και η Δημοτική Βιβλιοθήκη Χαϊδαρίου. Στον περιβάλλοντα χώρο λαμβάνουν χώρα πολλές εκδηλώσεις από την πλούσια πολιτιστική δράση του δήμου.