Μουσουλμάνοι (εθνότητα)

Βόσνιοι Μουσουλμάνοι

Έως τον 19ο αιώνα, ο όρος Βόσνιος (Bošnjak) αναφερόταν στο σύνολο των κατοίκων της Βοσνίας ανεξαρτήτως του θρησκεύματός τους. Όροι όπως «Boşnak milleti», «Boşnak kavmi», ή «Boşnak taifesi» (όλοι τους έχοντας ως έννοια, περίπου, «ο βοσνιακός λαός»), ευρίσκονταν σε χρήση εντός της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας για τον προσδιορισμό των Βόσνιων υπό μία εθνοτική ή «φυλετική» έννοια. Μετά την αυστροουγγρική κατάληψη της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης το 1878, η αυστριακή διοίκηση επισήμως υιοθέτησε τον όρο Bošnjaštvo («Βοσνιακότηττα») ως βάση εντός πολυθρησκευτικού βοσνιακού έθνους. Η συγκεκριμένη πολιτική είχε ως στόχο την απομόνωση της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης από τους έχοντες αλυτρωτικές τάσεις γείτονές της (η Ορθόδοξη Σερβία, η Καθολική Κροατία, καθώς και οι Μουσουλμάνοι της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας) και την άρνηση της έννοιας της κροατικής και σερβικής εθνότητας η οποία, ήδη, είχε αρχίσει να διαδίδεται μεταξύ της ορθόδοξης και καθολικής κοινότητας της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης, αντιστοίχως. Ωστόσο, λόγω, εν μέρει, της κυριαρχούσας θέσης την οποία κατείχε κατά την διάρκεια των προηγούμενων αιώνων ο γηγενής μουσουλμανικός πληθυσμός στην Οθωμανική Βοσνία, η ιδέα μιας βοσνιακή εθνότητας υποστηριζόταν κυρίως από τους Βόσνιους Μουσουλμάνους, ενώ, αντιθέτως, απορριπτόταν από εθνικιστές καταγόμενους από την Σερβία και την Κροατία, οι οποίοι, από την πλευρά τους, επιθυμούσαν την διεκδίκηση του βοσνιακού μουσουλμανικού πληθυσμού για λογαριασμό τους, κίνηση η οποία απορριπτόταν από τον μεγαλύτερο αριθμό εξ'αυτών. Μετά το πέρας του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ιδρύθηκε το Βασίλειο των Σέρβων, Κροατών και Σλοβένων (αργότερα γνωστό ως «Βασίλειο της Γιουγκοσλαβίας»), το οποίο αναγνώριζε, μόνον, τις συγκεκριμένες τρεις εθνότητες εντός του Συντάγματός του.

Ιστορία

Μετά το πέρας του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, εντός της Σοσιαλιστικής Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γιουγκοσλαβίας, οι Βόσνιοι Μουσουλμάνοι συνέχισαν να θεωρούνται ως θρησκευτική ομάδα αντί εθνοτικής. Ωστόσο, κατά την διάρκεια συζητήσεως η οποία διεξήχθη κατά την διάρκεια της δεκαετίας του 1960, αριθμός Βόσνιων Κομμουνιστών διανοούμενων υποστήριξαν πως οι Μουσουλμάνοι της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης αποτελούν ξεχωριστό γηγενή σλαβικό λαό ο οποίος θα πρέπει να αναγνωριστεί ως έθνος. Το 1964, το Δ΄ Συνέδριο του βοσνιακού κλάδου της Ένωσης Κομμουνιστών Γιουγκοσλαβίας διαβεβαίωσε τα βοσνιακά στελέχη του σχετικά με την υλοποίηση του δικαιώματος των Βόσνιων Μουσουλμάνων στην εθνική αυτοδιάθεση, με αποτέλεσμα να οδηγήσει στην αναγνώριση των Βόσνιων Μουσουλμάνων ως ξεχωριστό έθνος κατά την διάρκεια συναντήσεως της Βοσνιακής Κεντρικής Επιτροπής το 1968, χωρίς ωστόσο αυτό να γίνει υπό βοσνιακή μουσουλμανική ή βοσνιακή ονομασία, όπως αυτό επιλέχθηκε από την βοσνιακή μουσουλμανική κομμουνιστική ηγεσία. 
Ως συμβιβασμό, το Σύνταγμα της Γιουγκοσλαβίας τροποποιήθηκε προκειμένου να καταγράφει τους «Μουσουλμάνους» υπό εθνοτική έννοια, αναγνωρίζοντάς τους ως συνιστών έθνος, όχι όμως υπό βοσνιακή μουσουλμανική ονομασία. Η χρήση του όρου Μουσουλμάνος ως εθνοτικός προσδιορισμός αποτέλεσε, αρχικώς, αντικείμενο κριτικής, ιδιαίτερα ως προς τα κίνητρα και την λογική του, καθώς και ως προς το γεγονός πως ευρισκόταν σε αντίθεση με την έννοια της βοσνιακής εθνότητας.
Ορισμένες φορές, άλλοι όροι, όπως Μουσουλμάνος με κεφαλαίο Μ χρησιμοποιούνταν, όπως, «μουσλιμάνος» ήταν ο Μουσουλμάνος πιστός, ενώ «Μουσλιμάνος» ήταν το μέλος του συγκεκριμένου έθνους (τα σερβοκροατικά χρησιμοποιούν κεφαλαία γράμματα για τις ονομασίες λαών, όμως μικρά για τις ονομασίες μελών).
Μετά την διάλυση της Γιουγκοσλαβίας στις αρχές της δεκαετίας του 1990, η πλειοψηφία εξ'αυτών, περίπου δύο εκατομμύρια, κυρίως ευρισκόμενοι εντός της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης, καθώς και εντός της περιοχής του Σαντζάκ, δηλώνουν εθνοτικά Βόσνιοι Μουσουλμάνοι (Bošnjaci, εν. Bošnjak). Αντιθέτως, ορισμένοι, ακόμη, χρησιμοποιούν την παλαιά ονομασία Μουσλιμάνοι (Μουσουλμάνοι), κυρίως ευρισκόμενοι εκτός των συνόρων της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης.
Ο εκλογικός νόμος της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης, καθώς και το Σύνταγμα της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης, αναγνωρίζει τα αποτελέσματα της πληθυσμιακής απογραφής του 1991 ως αναφερόμενα σε Βόσνιους Μουσουλμάνους.