Ένωση Ποδοσφαιρικών Σωματείων Φωκίδας

Ιστορία

Στις αρχές της δεκαετίας του ΄80 η Ε.Π.Σ. Φθιωτιδοφωκίδος-Ευρυτανίας είχε επιβαρυνθεί με έναν πολύ μεγάλο αριθμό συλλόγων τριών ολόκληρων νομών, ο οποίος είχε καταστήσει τη λειτουργία της προβληματική. Χαρακτηριστικό ήταν πως στην Α΄ Κατηγορία υπήρχαν δυο όμιλοι (Βορρά και Νότου, με τις ομάδες της Φωκίδας να μετέχουν στο Νότο), στη Β΄ Κατηγορία έφτασαν να υπάρχουν τέσσερις όμιλοι και στη Γ΄ Κατηγορία δέκα όμιλοι.
Η ανάγκη διαχωρισμού έγινε τότε επιτακτική και το 1984 (ενώ είχαν ξεκινήσει ήδη τα πρωταθλήματα) ιδρύθηκε η «Ένωση Ποδοσφαιρικών Σωματείων Φωκίδας», που από την επόμενη χρονιά (1985-86) ανέλαβε επίσημα την ευθύνη των διοργανώσεων της περιφερείας της. Στο δυναμικό της εντάχθηκαν τότε οι ομάδες Φωκικός (Εθνικού Ερασιτεχνικού), Αστέρας Ιτέας, Ησαΐας Δεσφίνας, Κρισσαίος Χρισσού, Έλατος Βουνιχώρας, Διαγόρας Πολυδρόσου, Οδυσσέας Ανδρούτσος, Ατρόμητος Σερνικακίου, Κεχαγιάς Προσηλίου, Απόλλων Δελφών, Μυωνία Αγίας Ευθυμίας, Α.Σ. Κουλοβάτα, Θύελλα Μαριολάτας, Ποσειδών Ιτέας, ΠΑΣ Άμφισσα, Ολυμπιακός Κίρρας κ.α., οιοποίες αποσπάστηκαν από την Ε.Π.Σ. Φθιωτιδοφωκίδος-Ευρυτανίας. Ως χρώματα της Ε.Π.Σ. Φωκίδας επιλέχθηκαν το μπλε και το άσπρο, ενώ πρώτος της πρόεδρος ήταν ο Χαράλαμπος Κατσανάκης, ο οποίος επανεκλέχθηκε το καλοκαίρι του 2012. Το πρωτάθλημα Α΄κατηγορίας της Ε.Π.Σ. Φωκίδας διεξάγονταν τότε σε δυο ομίλους.
Ο Αστέρας Ιτέας ο οποίος από την περίοδο 2017-18 λαμβάνει μέρος στο πρωτάθλημα της Γ' Εθνικής, έχει συμμετάσχει συνολικά σε 13 πρωταθλήματα Δ΄ Εθνικής. Τέσσερις ακόμη ομάδες της Φωκίδας έχουν λάβει μέρος στο Περιφερειακό Πρωτάθλημα. Ήταν κατά σειρά: ο Ησαΐας Δεσφίνας (περίοδος 1991-92), ο Διαγόρας Πολυδρόσου (περίοδοι 1992-93, 1994-95 και 1996-97), ο Κεχαγιάς Προσηλίου (περίοδοι 1997-98 και 2008-09) και ο Απόλλων Ευπαλίου (2009-10). Για μια και μοναδική φορά στα χρονικά της Ένωσης, ο πρωταθλητής Φωκίδας κρίθηκε "στα χαρτιά". Ήταν κατά την περίοδο 1986-87, όταν μηδενίσθηκε ο Έλατος Βουνιχώρας λόγω μιας απολύτου ασήμαντης παρατυπίας στις διαστάσεις του αγωνιστικού χώρου του γηπέδου του (βλέπε σημείωση 1). Κατά τη δεύτερη δεκαετία του 2000, η Ένωση έχει φτάσει να αντιμετωπίζει πάρα πολλά σημαντικά προβλήματα από την έλλειψη αγωνιστικών χώρων στο νομό Φωκίδας, κάτι που δυσχεραίνει το έργο της ως διοργανώτριας ποδοσφαιρικής αρχής. Μέχρι και την περίοδο 2012-2013, δύο ομάδες της Ε.Π.Σ. Φωκίδας είχανν πετύχει να συμμετάσχουν σε κορυφαία επαγγελματική κατηγορία, εκτός δηλαδή της Δ΄Εθνικής. Πρόκειται για το Φωκικό Άμφισσας που από το 2011-12 λαμβάνει μέρος στο πρωτάθλημα της Β΄ Εθνικής κατηγορίας (Football League) και τον Ανδρούτσο Γραβιάς, που αγωνίσθηκε στη Γ' Εθνική κατηγορία, την περίοδο 2006-07. 
Υπήρξαν και δυο αλλεπάλληλες περιπτώσεις, τα τελευταία χρόνια (περίοδοι 2010-11 και 2011-12), κατά τις οποίες οι δικαιούχοι πρωταθλητές της Ένωσης Δωρικός Νοτιοδυτικής Δωρίδος και Διαγόρας Πολυδρόσου αντίστοιχα, δεν μετείχαν στις διοργανώσεις του Περιφερειακού Πρωταθλήματος, λόγω οικονομικής στενότητας. Από την περίοδο 2012-13 ο πρωταθλητής της ΕΠΣ Φωκίδας δεν προάγεται απευθείας στη Δ΄ Εθνική όπως γίνονταν στα προηγούμενα χρόνια, αλλά συμμετέχει σε αγώνες μπαράζ. Το ίδιο συνέβη και τη σεζόν 2011-12, όταν ο τοπικός πρωταθλητής Ανδρούτσος Γραβιάς αναμετρήθηκε με τους πρωταθλητές των ΕΠΣ Πρέβεζας/Λευκάδας, ΕΠΣ Άρτας και ΕΠΣ Αιτωλοακαρνανίας για δυο θέσεις ανόδου, σύμφωνα με το πρόγραμμα που κατάρτισε η Επιτροπή Πρωταθλήματος, αλλά ακολούθως το τουρνουά ακυρώθηκε και προκρίθηκαν για την ανώτερη κατηγορία όλοι οι συμμετέχοντες σε αυτό.
Συνολικά, η Ένωση Φωκίδας δεν εκπροσωπήθηκε, για διαφόρους λόγους, στη Δ΄ Εθνική κατηγορία επτά φορές και συγκεκριμένα κατά τις περιόδους 1987-88, 1988-89, 1999-00, 2000-01, 2001-02, 2010-11 και 2012-13. Ακόμη επτά φορές εκπροσωπήθηκε με έναν σύλλογο, δώδεκα φορές με δυο συλλόγους και δυο φορές με τρεις συλλόγους. Ήταν το 1991-92, όταν πήραν μέρος στον 6ο όμιλο του Περιφερειακού οι Φωκικός, Αστέρας Ιτέας και Ησαϊας Δεσφίνας και το 2007-08, όταν συμμετείχαν στον 4ο όμιλο οι Φωκικός, Αστέρας Ιτέας, που μάλιστα κατέλαβαν την πρώτη και δεύτερη θέση αντίστοιχα και ο -ένατος στην τελική κατάταξη- Ανδρούτσος Γραβιάς. Αυτή η χρονιά (2007-08) ήταν και η κορυφαία από πλευράς συγκομιδής βαθμών (169 β.) σε Εθνικό Πρωτάθλημα, για την ΕΠΣ Φωκίδας.
Στις διοργανώσεις της πλέον περιλαμβάνονται τα τοπικά πρωταθλήματα (Α΄ και Β΄ κατηγορίας, ενώ πριν λίγα χρόνια υπήρχαν τρεις κατηγορίες) και το τοπικό κύπελλο. Για την περίοδο 2013-14 πρόεδρος του ΔΣ της ΕΠΣ Φωκίδας είναι ο κ. Κατσανάκης και γραμματέας ο κ. Διονύσης Παπαδόπουλος. Για την περίοδο 2015-16 η Ένωση αποφάσισε την κατάργηση της Β΄ τοπικής κατηγορίας και την ενσωμάτωση όλων των ομάδων του δυναμικού της στην Α΄ κατηγορία, η οποία χωρίσθηκε σε δυο ομίλους, ανάλογα με τη γεωγραφική κατανομή.
Στον ένα όμιλο εντάχθηκαν τα σωματεία του δήμου Δελφών και στον άλλο οι σύλλογοι του δήμου Δωρίδας, ο πρωταθλητής δε θα αναδειχθεί κατόπιν τελικής φάσης ("Πλέι-Οφ") στην οποία λαμβάνουν μέρους οι πρώτοι κάθε ομίλου και η οποία φάση ξεκίνησε στις 30 Ιανουαρίου του 2016. Η απόφαση αυτή προκάλεσε αντιδράσεις, με πιο χαρακτηριστική την αποχώρηση των Δωριέων Μανάγουλης από τη διοργάνωση.
Η κλήρωση πρωταθλήματος και Κυπέλλου πραγματοποιήθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου του 2015. Ο Αστέρας Ιτέας και ο Απόλλων Ευπαλίου ξεχώρισαν από νωρίς στους δυο ομίλους. Οι δυο αυτές ομάδες τέθηκαν αντιμέτωπες και στη διοργάνωση του Κυπέλλου Φωκίδας.