Κροάτης αποξυόμενος

Ανεύρεση και αποκατάσταση του αγάλματος

Ο Κροάτης Αποξυόμενος βρέθηκε σε βάθος 45 μ., στη θαλάσσια περιοχή κοντά στο νησί Vele Orjule, από ένα Βέλγο τουρίστα, τον Ρενέ Βάουτερς (René Wouters), που έκανε υποβρύχια κατάδυση. Η ανάσυρσή του από τη θάλασσα έγινε στις 27 Απριλίου του 1999.
Το άγαλμα όταν ανασύρθηκε από τη θάλασσα ήταν καλυμμένο από θαλάσσιους οργανισμούς. Κατά τη διαδικασία καθαρισμού και συντήρησής του, που ήταν η πρώτη αυτού του είδους στην Κροατία, οι επιστήμονες δε χρησιμοποίησαν χημικά αλλά μόνο ειδικά εργαλεία και περιστασιακά κάποια μηχανήματα. Αποκαταστάθηκαν τα μέρη του αγάλματος που είχαν σπάσει και δημιουργήθηκε μια εσωτερική ειδική κατασκευή για να μπορεί να στέκεται όρθιο. Η διαδικασία αποκατάστασης του αγάλματος διήρκησε (με μερικά διαλείμματα) τρία χρόνια

Το άγαλμα

Ο Κροάτης Αποξυόμενος έχει ύψος 1μ. και 92 εκ. και στέκεται επάνω σε μια βάση πάχους 10 εκ. Σύμφωνα με τον ιστορικό Nenad Cambi, από το Σπλίτ και τον καθηγητή Vincenzo Saladino, από το Πανεπιστήμιο της Φλωρεντίας το άγαλμα κατασκευάστηκε τον δεύτερο ή τον πρώτο π.Χ. αιώνα. Το όνομα του δημιουργού του δεν είναι γνωστό όμως η ομορφιά του αγάλματος και η ποιότητα της χύτευσης του, δείχνει  ότι πρέπει να ήταν κάποιος ιδιαίτερα εξειδικευμένος γλύπτης.
Ο αρχαιολόγος Nenad Cambi, αφού μελέτησε τις αναλογίες του αγάλματος και το σωματότυπό του και την κατασκευή των μυών τού άνω τμήματος του κορμού του, υποστήριξε  ότι πιθανώς αναπαριστά παλαιστή. 
Σύμφωνα με τον ίδιο αρχαιολόγο, το άγαλμα δεν πρέπει να ονομάζεται Αποξυόμενος αλλά Καθαριστής Στλεγγίδος επειδή αναπαριστά αθλητή που καθαρίζει την στλεγγίδα μετά τον καθαρισμό του μ’ αυτή και όχι αθλητή κατά τον καθαρισμό του σώματός του με το εν λόγω εργαλείο. 
Η χρονολόγηση με ραδιενεργό άνθρακα οργανικού υλικού (ξύλα, σπόροι φρούτων κ.α.) που βρέθηκε μέσα στο άγαλμα έδειξε ότι ο Κροάτης Αποξυόμενος δε βρέθηκε στη θάλασσα αμέσως μετά την κατασκευή του αλλά κάποια στιγμή ανάμεσα στο 20 π.Χ. και στο 110 μ. Χ.
Μετά την ανεύρεση του αγάλματος έγιναν έρευνες στην ευρύτερη περιοχή και τα σχετικά ευρύματα κάνουν τους ερευνητές να πιστεύουν ότι το άγαλμα δεν βρέθηκε στη θάλασσα λόγω κάποιου ναυαγίου αλλά ρίχτηκε, για άγνωστο λόγο, από κάποιο ρωμαϊκό εμπορικό πλοίο στη διάρκεια μιας καταιγίδας. Ίσως να βρέθηκε στη θάλασσα κατά τη διάρκεια της μεταφοράς του σε μια από τις μεγάλες πόλεις στα βόρεια της Αδριατικής θάλασσας. (Ακυληία, Τεργέστη, Ραβένα, Πούλα, Parentium –σημ. Πόρετς). Είναι επίσης πιθανόν το άγαλμα να προοριζόταν για μια ρωμαϊκή βίλα με λουτρά, στον Κόλπο Verige, στο νησί Veli Brijun.

Έκθεση του αγάλματος στην Κροατία και σε άλλες χώρες

Αφού ολοκληρώθηκε η αποκατάσταση του αγάλματος ο Κροάτης Αποξυόμενος εκτέθηκε στο Αρχαιολογικό Μουσείο του Ζάγκρεμπ, από τον Μάιο μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2006. Έπειτα μεταφέρθηκε στην Ιταλία και εκτέθηκε μέχρι τα τέλη Ιανουαρίου 2007, στο Παλάτσο Μέντιτσι Ρικάρντι (Palazzo Medici Riccardi), στη Φλωρεντία.
Τον Οκτώβριο του 2007 αποφασίστηκε ο Κροάτης Αποξύομενος να τοποθετηθεί σε μουσείο που ξεκίνησε να κατασκευάζεται στο Mali Lošinj. Μέχρι την ολοκλήρωσή του το άγαλμα βρίσκεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο του Ζάγκρεμπ.
Ο Κροάτης Αποξυόμενος εκτέθηκε σε διάφορα μουσεία στην Κροατία και στο εξωτερικό: στο Βρετανικό Μουσείο, στο Μουσείο Πωλ Γκεττύ, στο Λος Άντζελες, στο Αρχαιολογικό Μουσείο στο Osijek, στο Ναυτικό και Ιστορικό Μουσείο της Ριέκας, στο Εθνογραφικό Μουσείο του Σπλιτ, στο Μουσείο of Antique Glass στο Ζαντάρ και στη Γκαλερί Klovićevi Dvori στο Ζάγκρεμπ.