Αναγνωστήριο Βενιαμίν

Το Αναγνωστήριο Βενιαμίν είναι ο πολιτιστικός, μορφωτικός και καλλιτεχνικός πρόδρομος της Λέσχης Πλωμαρίου Βενιαμίν ο Λέσβιος.

Πρώτη Διοικούσα Επιτροπή

Η Διοικούσα επιτροπή αποτελούνταν από τρεις προοδευτικούς νέους της εποχής, τον Τιμολέων Λαγουμίδης, τον Αριστείδη Αναστασίου και τον Εμμανουήλ Βουλαλά, οι οποίοι συνεδρίασαν μαζί με άλλους συμπολίτες τους και στις 10 Αυγούστου 1878 αποφάσισαν την ίδρυση του Αναγνωστηρίου Βενιαμίν. Η συνέλευση έλαβε χώρα στο Συνοδικό, όπως ονομαζόταν τότε το Γραφείο της Εκκλησίας, όπου και ορίστηκε ο σκοπός του Σωματείου.

Πρώτο προεδρείο και σύσταση Αναγνωστηρίου

Στις 24 Σεπτεμβρίου του 1882 έγιναν τα εγκαίνια της αίθουσας και στις 16 Οκτωβρίου εκλέχτηκε το πρώτο προεδρείο, με πρόεδρο τον Ευστράτιο Μαραγγέλη, γραμματέα τον Τιμολή Αγιακάτσικα και ταμία τον Μανώλη Βουλαλά. Τη θέση του ταμία αργότερα κατέλαβε ο Ιωάννης Αθανασιάδης, ένας από τους μεγαλύτερους ευεργέτες του σωματείου. Από εκείνη την εποχή, μάλιστα, διατηρούνταν βιβλιοθήκη με πάνω από 1.000 τόμους. Οι αρωγοί του Σωματείου ήταν πολλοί, όπως ο Θρασύβουλος Γιάνναρος από την Κωνσταντινούπολη και ο Ιωάννης Αντωνόπουλος από την Οδησσό.

Το έργο

Το έργο του σωματείου ήταν πολύπλευρο και η κοινωνική του προσφορά σημαντική. Ίδρυσε νηπιαγωγείο που λειτούργησε για τέσσερα χρόνια και μοίραζε βιβλία σε άπορους μαθητές και λειτούργησε παράλληλα ειδικό τμήμα φιλόπτωχου ταμείου, προσφέροντας φάρμακα και ιατρική περίθαλψη σε άπορους αρρώστους. Διοργάνωνε αγώνες και λεμβοδρομίες σε πανηγυρικό κλίμα. Ενδυνάμωνε κυρίως το εθνικό φρόνημα των υπόδουλων Ελλήνων άλλοτε φέρνοντας εφημερίδες από την ελεύθερη Ελλάδα, παρά την τότε απαγόρευση τους από τους Τούρκους,άλλοτε δίνοντας θεατρικές παραστάσεις και ομιλίες με εθνικό περιεχόμενο. Είχε κυκλοφορήσει ακόμη και δικό του νόμισμα.
Ακόμη, συνέβαλε στη διάδοση του Λαχείου του Εθνικού στόλου που απάλλαξε το νησί από τον τουρκικό ζυγό. Το 1880 ανέλαβε ένα μέρος από τα έξοδα για τη βιογραφία του Βενιαμίν του Λέσβιου που έγραφε ο Αριστείδης Πάππης. Το 1910 πρόφερε στην αγωνιζόμενη Ελλάδα δύο χιλιάδες χρυσές δραχμές, σχεδόν τη μισή του περιουσία και αργότερα, το 1913, άλλες χίλιες. Το 1890, όταν ο Κιαμήλ Πασσάς ήθελε να καταργήσει τα Πατριαρχικά προνόμια της εκκλησίας το σωματείο οργάνωσε διαδήλωση και με ψήφισμα ζήτησε από το Σουλτάνο να μην καταργηθούν τα προνόμια. Επίσης, η ίδρυση του γυμνασίου οφείλεται στις ενέργειες ενός μέλους του σωματείου, του καθηγητή των Φυσικών Επιστημών Μαλλιάκα Ράλλη.

Λέσχη Φιλελευθέρων

Μετά την απελευθέρωση του νησιού το 1912 και κυρίως μετά το 1915 η Λέσχη αποτέλεσε κέντρο για τη νέα γενιά, ενώ είχε αποκτήσει και πολιτικό χαρακτήρα, γι’ αυτό και ονομάστηκε «Λέσχη Φιλελευθέρων». Το 1928  ο ίδιος ο Ελευθέριος Βενιζέλος μίλησε θερμά για τους υποστηρικτές του από το μπαλκόνι του Αναγνωστηρίου.

Λέσχη Πλωμαρίου

Αργότερα, στη δεκαετία του 1920 μετονομάσθηκε σε «Λέσχη Πλωμαρίου» και από την ίδρυση της στεγάσθηκε στη σημερινή αίθουσα της, που προήλθε από οικοδομική προσθήκη στα υπάρχοντα ισόγεια «Ρεπάνια κτήρια», τα οποία ήταν ιδιοκτησία του «Αδελφάτου του νοσοκομείου Πλωμαρίου», μετά τη ματαίωση της ίδρυσης του οποίου περιήλθαν στην ιδιοκτησία του Δήμου Πλωμαρίου και της εκκλησίας του Αγίου Νικολάου. Οι δαπάνες της ανέγερσής του προήλθαν από το καταπίστευμα Παπαγεωργίου και του ίδιου του σωματείου «Λέσχη Φιλελευθέρων».
Κατά τη δεκαετία του 1960 τα δύο σωματεία συνενώθηκαν με την επωνυμία «Λέσχη Πλωμαρίου Βενιαμίν ο Λέσβιος», οπότε η βιβλιοθήκη του Αναγνωστηρίου που αριθμεί σήμερα περισσότερους από 4.000 τόμους μεταφέρθηκε στη σημερινή αίθουσα.