Γραμμή 4 (Μετρό Αθήνας)

Κατασκευή του έργου

Τον Αύγουστο 2018 έγινε η επιλογή, μετά από δημοπρασία, της ΓΕΚ Τέρνα ως αναδόχου για τις πρόδρομες εργασίες (όπως οι αρχαιολογικές εργασίες και οι μετατοπίσεις δικτύων κοινής ωφελείας). Μετά την έγκριση της σύμβασης της Αττικό Μετρό με τον ανάδοχο από το Ελεγκτικό Συνέδριο, θα υπογραφεί η σύμβαση μέσα στην άνοιξη του 2019 ώστε οι μελέτες και οι εργασίες των εργοταξίων να ξεκινήσουν την άνοιξη του 2019, εφόσον απορριφθούν οι προσφυγές της διαγωνιζόμενης εταιρείας ΕΡΕΤΒΟ. 
Η προετοιμασία για την κατασκευή της Γραμμής 4 άρχισε του Αύγουστο του 2017 με την υποβολή φακέλων εκδήλωσης ενδιαφέροντος από τέσσερις ενδιαφερόμενες κοινοπραξίες Τον Μάιο του 2018 εγκρίθηκε από το υπουργείο Περιβάλλοντος η αναθεωρημένη μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεωνΟι δεσμευτικές προσφορές από τις δύο  κοινοπραξίες (Άκτωρ και Άβαξ)  που έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον (μια εν τω μεταξύ απορρίφθηκε) κατετέθησαν στις 15 Μαρτίου 2019, με την Άβαξ τον Ιούλιο του 2019 να έχει το προβάδισμα στην τεχνική αξιολόγηση για να ακολουθήσουν οι οικονομικές προσφορές, η τελική επιλογή του αναδόχου και η υπογραφή της σύμβασης.
Τον Οκτώβριο του 2019 το ΣτΕ απέρριψε τις προσφυγές εναντίον του διαγωνισμού, και το έργο προχωράει κανονικά με την εξέταση των τεχνικών προσφορών.

Πρώτες σκέψεις για κλάδους Γραμμών 2 και 3

H αρχική Μελέτη Ανάπτυξης Μετρό, που εκπονήθηκε μεταξύ 1995 και 1999, προέβλεπε την κατασκευή δύο νέων επεκτάσεων του δικτύου μετρό, οι οποίες θα είχαν την μορφή κλάδων των υφιστάμενων Γραμμών 2 και 3. Ο κλάδος της Γραμμής 2 θα ακολουθούσε τη διαδρομή Πανεπιστήμιο - Εξάρχεια - Αλεξάνδρας - Δικαστήρια - Κυψέλη - Γαλάτσι - Άλσος Βεΐκου, ενώ αυτός της  Γραμμής 3, τη διαδρομή: Πανόρμου - Γηροκομείο (Ευσταθίου Λάμψα και Κηφισίας) - Φάρος (πλατεία Χρυσοχόου) - Φιλοθέη (πρότερη ονομασία Κολλέγιο, Κηφισίας και Στεφάνου Δέλτα) - Σίδερα (πρότερη ονομασία Υγεία, Κηφισίας και Νεαπόλεως, στη συμβολή της λεωφόρου Κηφισίας με την κατηργημένη από το 1962 Σιδηροδρομική Γραμμή Λαυρίου - Αγίων Αναργύρων, εξ ου και η ονομασία Σίδερα που παραπέμπει στην επανασύνδεση της περιοχής με σταθερής τροχιάς συγκοινωνία) - ΟΑΚΑ (πρότερη ονομασία Αγορά (πάρκινγκ Ολυμπιακού Σταδίου) - Παράδεισος - ΟΤΕ (Διοικητικό Μέγαρο ΟΤΕ) - Μαρούσι και αρχικά προτάθηκε ο κλάδος της λεωφόρου Κηφισίας να είναι υπέργειος. Τον Ιανουάριο του 2000 είχε προταθεί η γραμμή της λεωφόρου Κηφισίας από Παράδεισο να εκτείνεται προς Κανατάδικα (Κηφισίας και Κονίτσης) - Ανάβρυτα (Βασ.Σοφίας και Κηφισίας) και Κηφισιά.
Στην μελέτη ανάπτυξης μετρό της Αττικό Μετρό του Ιανουαρίου 2000 προτάθηκε η προσθήκη της γραμμής 4 με την διαδρομή Βρυούλων - Περισσός - Λαμπρινή (Χριστιανουπόλεως και Σιβόρων) - Γαλάτσι - Κυψέλη - Αλεξάνδρας - Πανεπιστήμιο - Ακρόπολη - Νέος Κόσμος - Νέα Σμύρνη - Αγία Παρασκευή Νέας Σμύρνης - Παλαιό Φάληρο. Σε προκαταρκτική φάση, εξετάστηκε η παραλλαγή της συγκεκριμένης διαδρομής, με τη διαφορά ότι από Κυψέλη θα γινόταν διέλευση της Λεωφόρου Αλεξάνδρας έως τον σταθμό Αμπελόκηποι και κατόπιν θα περνούσε από τους σταθμούς Γουδή, Ιλίσσια και Παγκράτι, πιάνοντας την Υμηττού έως τον Νέο Κόσμο, όμως λόγω της χαμηλότερης επιβατικής κίνησης, απορρίφθηκε το σενάριο αυτό.
Στα αρχικά όμως στάδια μελέτης των παραπάνω έργων, η Αττικό Μετρό διαπίστωσε πως οι εν λόγω επεκτάσεις δεν ήταν τεχνικά εφικτό να αποτελέσουν κλάδους υφισταμένων Γραμμών, καθώς τέτοια προοπτική «θα παρουσίαζε σημαντικές κατασκευαστικές και λειτουργικές αδυναμίες (διακοπή λειτουργίας της γραμμής, σύνθετη κατασκευή, υψηλό κόστος, συχνότητα των δρομολογίων, κ.λπ.)».
Το 2001 και με αφορμή την διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας το 2004, η ΔΟΕ ζήτησε την κατασκευή της επέκτασης Λεωφόρου Κηφισίας από Πανόρμου προς Mαρούσι, με μόνο σταθμό στο Ολυμπιακό Στάδιο, προκειμένου να εξυπηρετηθούν οι ανάγκες για την Ολυμπιάδα, όμως το μήκος των 6 χιλιομέτρων σήραγγας λειτούργησε αποτρεπτικά για ένα τέτοιο ενδεχόμενο, καθώς το έργο δεν θα ήταν έτοιμο το 2004. Εναλλακτικά προτάθηκε η σύνδεση του Νομισματοκοπείου με το ΟΑΚΑ και την Νερατζιώτισσα με σταθμό στον περίβολο του Ολυμπιακού Σταδίου σε απόσταση 170 μέτρων από το Ολυμπιακό Στάδιο, αλλά ούτε αυτή η λύση δεν καρποφόρησε

Η δημιουργία μίας νέας Γραμμής «U»

Με την εγκατάλειψη του αρχικού σχεδίου για δύο κλάδους, μελετήθηκε η δυνατότητα σύνδεσης των εν λόγω επεκτάσεων μεταξύ τους και της ανάπτυξής τους ως μίας νέας, αυτόνομης Γραμμής 4 σε χαρακτηριστικό σχήμα U. Γενικά, η νέα Γραμμή Μετρό θα περιλαμβάνει τα παραπάνω δύο - ακτινικού χαρακτήρα - σκέλη (προς Γαλάτσι και προς Μαρούσι) και κεντρικό τμήμα που θα συνδέει 8 νέους σταθμούς Μετρό: Πανεπιστήμιο, Κολωνάκι, Ευαγγελισμός, Καισαριανή, Άνω Ιλίσια, Ζωγράφου, Γουδή και Κατεχάκη, με ανταπόκριση με τις υφιστάμενες Γραμμές 1,2 και 3. Αργότερα, το 2010 στη Γραμμή αυτή προστέθηκε ο κλάδος Ευαγγελισμός - Παγκράτι (πλατεία Μεσολογγίου) - Βύρωνας (πλατεία Ταπητουργείου) - Υμηττός (Πλατεία Υμηττού, δεν περιλαμβάνεται στον σχεδιασμό της Αττικό Μετρό) - Άνω Ηλιούπολη (πλατεία Ανεξαρτησίας), ως το πρώτο τμήμα της μελλοντικής γραμμής 5 του μετρό (τμήμα Γ της γραμμής 4) με προοπτική προς Ελληνικό,  καθώς και οι επεκτάσεις Μαρούσι - Πεύκη (Πλατεία Σοφοκλή Βενιζέλου) - Λυκόβρυση (Πλατεία Ηρώων) - Εθνική Οδός (Εθνική Οδός Αθηνών - Θεσσαλονίκης και Λόγγου, Λόγγος, Μεταμόρφωση, πλησίον κόμβου Ολυμπιακού Χωριού, όπου προβλέπεται το αμαξοστάσιο της Γραμμής 4 (Αμαξοστάσιο Λυκόβρυσης με μετεγκατάσταση του από τα Σεπόλια) (επέκταση ως τμήμα Ε της γραμμής 4) και Άλσος Βεΐκου - Περισσός (τμήμα Δ της γραμμής 4). Σύμφωνα με τις προτάσεις του υπουργείου Υποδομών προς έγκριση από το Πακέτο Γιούνκερ, το τμήμα Γουδή - Εθνική Οδός θα ξεκινήσει να μπει σε διαγωνισμό για δημοπράτηση τον Δεκέμβριο του 2018 με ολοκλήρωση το 2026.
Σύμφωνα με αρχικές μελέτες της Αττικό Μετρό, η Γραμμή 4 θα είχε 29 σταθμούς και θα εξυπηρετούσε καθημερινά περισσότερους από 500.000 επιβάτες. Τον Σεπτέμβριο του 2014 έγινε γνωστό ότι προστέθηκε άλλος ένας σταθμός στην Καισαριανή, με την ονομασία Νήαρ Ηστ (από το όνομα της εκεί γειτονιάς της Καισαριανής και ο οποίος το 2018 αντικαταστάθηκε από τον σταθμό στην Πανεπιστημιούπολη), οπότε οι σταθμοί αυξήθηκαν στους 30 και ο αριθμός των εξυπηρετούμενων επιβατών στους 530.000.

Στάδια ανάπτυξης της Γραμμής 4

Στην δημοπρατημένη μορφή της, η Γραμμή θα έχει σχήμα U και θα συνδέει την Πετρούπολη με την Λυκόβρυση, διερχόμενη από το κέντρο της Αθήνας. Με την πλήρη ανάπτυξή της, θα ακολουθεί την διαδρομή Πετρούπολη - Περισσός - Γαλάτσι - Κυψέλη - Ακαδημία - Ευαγγελισμός - Καισαριανή - Ζωγράφου - Γουδή - Λεωφόρος Κηφισίας - Μαρούσι -  Πεύκη - Εθνική Οδός, με τον κλάδο Ευαγγελισμός - Άνω Ηλιούπολη. Το έργο υπολογίζεται να ολοκληρωθεί το 2030.