Μαυρονέρι Βοιωτίας

Άνθρωποι

Οι κάτοικοι του Μαυρονερίου ασχολούνται ως επί το πλείστον με τη γεωργία και τη κτηνοτροφία. Υπάρχουν επίσης 2 καφενεία και παντοπωλείο.

Αξιοθέατα

1)  Μόλις 600μ. μακριά από το χωριό και δίπλα σε ένα λόφο βρίσκεται το ξωκλήσι του Αγίου Ιωάννη. Δίπλα από το εκκλησάκι υπάρχουν οι Πηγές του Αγίου Ιωάννη και ο ποταμός Μαυρονέρι από τον οποίο το χωριό πήρε το όνομά του. Στο προαύλιο της μικρής εκκλησίας υπάρχουν παγκάκια και ένας πλάτανος με περίμετρο κορμού 9 μέτρων. Ο Λόφος όπου από τη μία πλευρά είναι χτισμένο το χωριό και από την άλλη βρίσκεται το ποτάμι και το εκκλησάκι του Αγίου Ιωάννη ονομάζεται Κάστρο διότι εκεί βρισκόταν η Πόλη Παραποτάμιοι που καταστράφηκε από τους Πέρσες κατά το πέρασμα τους από την περιοχή στους Περσικούς Πολέμους. Η περιοχή των ερειπίων του νεολιθικού οικισμού εντάσσεται  διοικητικά στα Βασιλικά Βοιωτίας.
2)  Στο χωριό βρίσκεται το εκκλησάκι των Αγίων Αναργύρων που γιορτάζει την 1η Ιουλίου. Η θαυματουργή εικόνα των Αγίων βρέθηκε στο μέρος όπου σήμερα βρίσκεται το ξωκλήσι. Σύμφωνα με προφορικές μαρτυρίες η εικόνα φανερώθηκε με όραμα σε ένα γέροντα του χωριού και αυτός ενημέρωσε τους χωριανούς του με σκοπό την εύρεση της. Η εικόνα βρέθηκε την ώρα που κάτοικοι έσκαβαν στην τοποθεσία αυτή. Εκεί χτίστηκε και το ξωκλήσι προς τιμήν των Αγίων.
3)  Στο χωριό υπάρχουν πολλά πετρόχτιστα σπίτια, κατάλοιπα ενός πλούσιου πολιτισμού που υπήρξε στο χωριό τον προηγούμενο αιώνα.

Ιστορικά Στοιχεία

Το χωριό ονομαζόταν Κασνέσιο μέχρι το 1927, οπότε μετονομάστηκε σε Μαυρονέρι, από το όνομα του παραπόταμου του Κηφισού (ποταμός Μαυρονέρι) που ρέει κοντά στο χωριό. Σε κοντινή απόσταση από το χωριό έχουν βρεθεί ίχνη νεολιθικής εγκατάστασης. Τα ευρήματα σήμερα εκτίθενται στο Αρχαιολογικό μουσείο της Χαιρώνειας. Κοντά στο Μαυρονέρι βρισκόταν η αρχαία πόλη Παραποτάμιοι  η οποία αναφέρθηκε στα κείμενα του Ηρόδοτου και του Ομήρου. Η πόλη  καταστράφηκε από τους Πέρσες και από την κάθοδο των Μακεδόνων υπό τον Φίλιππο.Οι κάτοικοι κατέφυγαν σε γειτονικές πόλεις και τελικά δημιούργησαν την Τιθορεα μαζί με τους Νέωνες και Πατρώνιδες. Στο Κάστρο πιθανόν να βρίσκονταν Βοιωτοί του Μαυρονερίου, Πανοπέα και της Διαυλίδας πόλεις που καταστράφηκαν και αυτές από τους Περσες και τους Μακεδόνες του Φιλίππου. 
Όσο αφορά την περίοδο του Ά Παγκόσμιου Πολέμου, των Βαλκανικών πολέμων καθώς και του Β' Παγκοσμίου Πολέμου οι  χωρικοί συμμετείχαν ενεργά στις μάχες για ελευθερία και την ζωή τους θυσίασαν 15 άνθρωποι. Στην κεντρική Εκκλησία, τον Άγιο Γεώργιο, υπάρχει μνημείο αφιερωμένο στους 15 πεσόντες υπέρ της πατρίδος.   
Ο οικισμός αποτελούσε έδρα ξεχωριστής κοινότητας στο διάστημα 1912-1998 (Κοινότητα Μαυρονερίου). Με την εφαρμογή του προγράμματος Καποδίστριας, το 1999, εντάχθηκε στον Δήμο Δαυλείας και από το 2011, με την εφαρμογή του προγράμματος Καλλικράτης, στον Δήμο Λεβαδέων. Ο οικισμός βρίσκεται 3χλμ. δυτικά της Εθνικής οδού Λιβαδειάς-Λαμίας.
Το χωριό το έτος 1941 μετρούσε 509 κατοίκους. Το 1951 είχε πληθυσμό 456 κατοίκους. Το 1961 ο οικισμός είχε πληθυσμό 402 κατοίκους. Το 1971 ο πληθυσμός του ανερχόταν στους 378 κατοίκους.Το 1981 αριθμούσε 356 κατοίκους. Ο πληθυσμός του το 1991 ανερχόταν στους 323 κατοίκους. Το 2001 ο οικισμός είχε πληθυσμό 289 κατοίκους. Ο πληθυσμός του τα τελευταία χρόνια μειώνεται με γρήγορο ρυθμό. Σήμερα στην τοπική κοινότητα ζουν 218 κάτοικοι.