Κάιρο

Ιστορία

Η περιοχή γύρω από το σημερινό Κάιρο, ειδικά η Μέμφις, ήταν επίκεντρο της αρχαίας Αιγύπτου εξαιτίας της στρατηγικής του θέσης ακριβώς ανάντη από το δέλτα του Νείλου. Όμως, η σημερινή πόλη δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια της πρώτης χιλιετίας. Με την παρακμή της Μέμφιδας στο τέλος του 4ου αιώνα, οι Ρωμαίοι κατασκεύασαν το φρούριο της Βαβυλώνας στην ανατολική όχθη του Νείλου. Το φρούριο αυτό είναι η παλαιότερη κατασκευή στην πόλη. Αποτελεί επίσης τον πυρήνα της κοινότητας της κοπτικής ορθόδοξης κοινότητας.
Η πόλη ιδρύθηκε το 968 από το Φατιμίδη στρατηγό Τζαουχάρ κοντά στο ρωμαιοβυζαντινό φρούριο της Βαβυλωνίας και βορειοανατολικά της Φουστάτ. Η πόλη αρχικά ονομάστηκε αλ-Μανσουρίγια. Τότε κατασκευάστηκε και το τέμενος αλ-Αζχάρ, το οποίο εξελίχθηκε στο τρίτο παλαιότερο πανεπιστήμιο του κόσμου. Η πόλη αργότερα έγινε κέντρο της μάθησης, με τη βιβλιοθήκη του Καΐρου να περιλαμβάνει εκατοντάδες χιλιάδες βιβλία. Όταν ο χαλίφης αλ-Μουίζ λι Ντιν Αλάχ έφτασε στην πόλη την ονόμασε αλ-Καίρα (η νικηφόρος). Για σχεδόν 200 χρόνια μετά την ίδρυση του Καΐρου, το διοικητικό κέντρο της Αιγύπτου παρέμεινε η Φουστάτ, μέχρι που πυρπολήθηκε το 1168 για να μην πέσει στα χέρια των Σταυροφόρων. Τότε πρωτεύουσα έγινε το Κάιρο. 
Το 1169, ο Σαλαντίν διορίστηκε βεζίρης της Αιγύπτου από τους Φατιμίδες και δύο χρόνια αργότερα κατέλαβε την εξουσία. Ως πρώτος σουλτάνος της Αιγύπτου, εγκαθίδρυσε τη δυναστεία των Αγιοβιδών, με βάση το Κάιρο και συμμάχησε με τους Αββασίδες, από τη Βαγδάτη. Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του, ο Σαλαντίν κατασκεύασε την ακρόπολη του Καΐρου, όπου βρισκόταν η έδρα της κυβέρνησης της Αιγύπτου μέχρι τον 19ο αιώνα. Το 1250, οι Μαμελούκοι κατέλαβαν την Αίγυπτο και το Κάιρο συνέχισε να είναι πρωτεύουσα της Αιγύπτου. Κάτω από την κυριαρχία των Φατιμιδών και κυρίως των Μαμελούκων (13ος-16ος αιώνας), η πόλη γνώρισε περίοδο μεγάλης ακμής. Το Κάιρο ανθούσε ως ισλαμικό κέντρο σπουδών και από το εμπόριο μπαχαρικών. Μέχρι το 1340, το Κάιρο είχε περίπου μισό εκατομμύριο κατοίκους και ήταν η μεγαλύτερη πόλη δυτικά της Κίνας.
Αν και δε βίωσε την οικονομική παρακμή της Ευρώπης στον ύστερο Μεσαίωνα, η πόλη χτυπήθηκε επανειλημμένα από τον Μαύρο Θάνατο ανάμεσα στο 1348 και το 1517. Στα πρώτα, και πιο θανατηφόρα τμήματα, περίπου 200.000 άτομα πέθαναν από την πανώλη, και μέχρι τον 15ο αιώνα, ο πληθυσμός της πόλης είχε μειωθεί στους 150.000 και 300.000 κατοίκους. Η σημασία της πόλης μειώθηκε όταν ο Βάσκο ντα Γκάμα βρήκε θαλάσσια οδό για την Ινδία ανάμεσα στο 1497 και στο 1499, παρακάμπτοντας το Κάιρο. Η κατάκτησή της από τους Τούρκους, το 1517, σημείωσε την αρχή της παρακμής ως πολιτικό κέντρο, καθώς ο σουλτάνος στην Κωνσταντινούπολη θεωρούσε την Αίγυπτο επαρχία, με πρωτεύουσά της το Κάιρο. Το Κάιρο ήταν η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της αυτοκρατορίας, πίσω μόνο από την Κωνσταντινούπολη.
Το 1798 καταλήφθηκε από το Μ. Ναπολέοντα για τρία χρόνια. Το 1805 ο Μεχμέτ Αλή Πασάς έγινε αντιβασιλέας της Αιγύπτου και κατασκεύασε δημόσια κτίρια στην πόλη. Μεγαλύτερες αλλαγές έγιναν από τον Ισμαήλ Πασά, ο οποίος θέλησε να κατασκευάσει μια πόλη με πλατείες και πλατιές λεωφόρους, όμως λόγω οικονομικών δυσκολιών λίγες, στο κέντρο του Καΐρου δημιουργήθηκαν. Επίσης, ο Ισμαήλ εκσυγχρόνισε την πόλη, φέρνοντας ηλεκτρισμό και κατασκεύασε θέατρο και όπερα. Το οικονομικό κέντρο της πόλης μετακινήθηκε από το ιστορικό ισλαμικό Κάιρο στο σύγχρονο Κάιρο, στη δυτική όχθη του Νείλου. Από το 1882 ως το 1922 βρισκόταν υπό βρετανικό έλεγχο. Από το 1882 μέχρι το 1936, ο πληθυσμός της πόλης τριπλασιάστηκε. 
Η πλατεία Ταχρίρ ήταν το επίκεντρο της επανάστασης ενάντια στον Χόσνι Μουμπάρακ το 2011.
Η σημερινή πόλη εκτείνεται στις δύο όχθες και στα νησιά του ποταμού. Βρίσκεται ανάμεσα στη μέση και κάτω Αίγυπτο και ευνοείται από το ξηρό και ήπιο κλίμα σ' όλες τις εποχές. Έχει γίνει η πιο πυκνοκατοικημένη πόλη της Αφρικής, συγκοινωνιακός κόμβος και σημαντικό εμπορικό κέντρο με έναν από τους μεγαλύτερους αερολιμένες. Ανάπτυξη γνωρίζουν επίσης οι βιομηχανίες της και ιδιαίτερα η κλωστοϋφαντουργία, υαλουργία, χαλυβουργία, βιομηχανία τροφίμων, χημικών προϊόντων, καπνού και τσιμέντου. Έχει ωραία μνημεία που διατηρήθηκαν σχεδόν ανέπαφα από το πέρασμα των αιώνων.
Είναι επίσης σημαντικό πολιτιστικό κέντρο, η Εθνική Βιβλιοθήκη π.χ. διαθέτει μια μεγάλη συλλογή από Κοράνια σε διάφορες γλώσσες, το πανεπιστήμιο του Ελ Αζάρ κλπ.

Σημεία ενδιαφέροντος

Η πλατεία Ταχρίρ είναι μεγάλη πλατεία στο σύγχρονο κέντρο του Καΐρου. Δημιουργήθηκε στα μέσα του 19ου αιώνα. Αρχικά ονομαζόταν πλατεία Ισμαΐλια. Μετά την επανάσταση του 1919, η πλατεία έγινε γνωστή ως Ταχρίρ (Απελευθέρωση), αλλά ονομάστηκε επίσημα έτσι μετά την επανάσταση του 1952, με την οποία τερματίστηκε η μοναρχία. Ανάμεσα στα κυριότερα κτίρια της πλατείας είναι το Αμερικανικό Πανεπιστήμιο στο Κάιρο, το κτίριο Μογκάμμα, όπου στεγάζονται κυβερνητικές επιχειρήσεις, τα κεντρικά γραφεία του Αραβικού Συνδέσμου και το Αιγυπτιακό Μουσείο, το οποίο φιλοξενεί τη μεγαλύτερη συλλογή αιγυπτιακών αρχαιοτήτων στο κόσμο και ανάμεσα στα εκθέματα ξεχωρίζουν τα ευρήματα του τάφου του Τουταγχαμών. Στο νησί Γκεζίρα βρίσκεται ο πύργος του Καΐρου, με περιστρεφόμενο εστιατόριο στην κορυφή. Έχει ύψος 187 μέτρα.
Το Παλαιό Κάιρο είναι η περιοχή γύρω από το αρχαίο ρωμαιοβυζαντινό φρούριο της Βαβυλώνας και περιλαμβάνει και τμήμα της πόλης Φουστάτ, τον πρώτο αραβικό οικισμό στην Αίγυπτο και προκάτοχο του Καΐρου. Η περιοχή είναι γνωστή και ως Κοπτικό Κάιρο και εκεί βρίσκονται παλιές χριστιανικές εκκλησίες, όπως η κρεμαστή εκκλησία, η ελληνορθόδοξη εκκλησία του Αγίου Γεωργίου και άλλα χριστιανικά ή κοπτικά κτίρια. Εκεί βρίσκεται το κοπτικό μουσείο και η συναγωγή Μπεν Εζρά, η παλαιότερη συναγωγή του Καΐρου, όπου ανακαλύφθηκε η συλλογή εγγράφων Γκενίζα τον 19ο αιώνα. Στα βόρεια βρίσκεται το τέμενος Αμρ ιμπν αλ-Ας, το πρώτο τζαμί της Αιγύπτου και σημαντικό θρησκευτικό κέντρο της Φουστάτ, το οποίο κατασκευάστηκε το 642 μ.Χ., αμέσως μετά την αραβική κατάκτηση και ξαναχτίστηκε έκτοτε πολλές φορές.

Αδερφοποιήσεις

Το Κάιρο είναι αδερφοποιημένο με τις παρακάτω πόλεις: