Τζόζεφ Κάμπελ

Χάινριχ Τσίμερ

To 1941 ο Κάμπελ χρησιμοποίησε τον ελεύθερο χρόνο του για να βοηθήσει το Σβάμι Νιχιλανάντα (Swami Nikhilananda) να μεταφράσει το Ευαγγέλιο του Σρι Ραμακρίσνα. Από εκεί ξεκίνησε μια μοιραία αλυσίδα γεγονότων. Ο Σβάμι τον σύστησε στον ινδολόγο Χάινριχ Τσίμερ, (H. Zimmer), ο οποίος είχε εγκαταλείψει με την οικογένειά του τη ναζιστική Γερμανία και είχε εγκατασταθεί στο Νιου Ροσέλ, κοντά στο σπίτι όπου γεννήθηκε ο Κάμπελ. Παρακολουθώντας τις διαλέξεις του Τσίμερ στο Πανεπιστήμιο της Κολούμπια, ο Κάμπελ έγινε μαθητής του. Ο Τσίμερ, ο οποίος συνάντησε τους Μαίρη και Πολ Μέλον στην Ελβετία, στο Συνέδριο Έρανος του 1939, βοηθούσε τη Μέλον στη δημιουργία ενός εκδοτικού οίκου με την επωνυμία Μπόλινγκεν Πρες (Bollingen Press). Της σύστησε τον Κάμπελ, περιγράφοντάς τον σαν «έξυπνο και διαισθητικό Ιρλανδό, ενεργητικό και γεμάτο ζωή, ο οποίος γνώριζε πολλά για τους Ινδούς αλλά και τους Ινδιάνους» και τον υπέδειξε ως υπεύθυνο του προγράμματος Μπόλινγκεν. Παρόλα αυτά το βιβλίο των Κάμπελ και Ρόμπινσον, Κλειδί για την Αγρύπνια του Φίνεγκαν δεν ήταν το πρώτο στη σειρά Μπόλινγκεν. Αντί για αυτό προτιμήθηκε η μελέτη της Μοντ Όουκς (M. Oakes), για έναν τελετουργικό πόλεμο των Ναβάχο, με τίτλο Όταν οι Δύο Ήλθαν στον Πατέρα Τους, συμπληρωμένη με μυθολογικά σχόλια του Κάμπελ.
Ο Τσίμερ πέθανε ξαφνικά στις αρχές του 1943, αφήνοντας πίσω τον ένα τεράστιο υλικό με αδημοσίευτα και ατελείωτα γραπτά στα γερμανικά και στα αγγλικά. Κατά την επόμενη δεκαετία ο Κάμπελ έδωσε μορφή στο υλικό του δασκάλου του με τέσσερα έργα: Μύθοι και Σύμβολα στην Ινδική Τέχνη και Πολιτισμό, Ο Βασιλιάς και To Πτώμα, Οι Φιλοσοφίες της Ινδίας και τους δύο επιβλητικούς τόμους με τίτλο Η τέχνη της Ινδικής Ασίας. Αυτά τα έργα έκαναν το όνομα του Τσίμερ διάσημο αρκετά χρόνια μετά τον θάνατό του. Αν και ο Κάμπελ θεωρείτο απλά εκδότης, στην πραγματικότητα αποκρυπτογράφησε και ανέπτυξε τις ακατέργαστες σημειώσεις του Τσίμερ, μετέφρασε αρκετές σελίδες και υπέβαλε σε επιστημονική ανάλυση όσα χρησιμοποίησε ο Τσίμερ. Έτσι, καθιέρωσε ένα νέο τύπο έρευνας τον οποίο περιέγραψε ως εξής: «Κατέγραφα τις ερωτήσεις που απαιτούσαν απαντήσεις..., έκλεινα τα μάτια, ρωτούσα τον Τσίμερ και έπαιρνα τις απαντήσεις. Η φωνή του ήταν ακόμη πολύ ζωvτανή μέσα μου».
Όσο για το Ο Ήρωας με τα Χίλια Πρόσωπα, το βιβλίο που έκανε διάσημο τον Κάμπελ και τη Σειρά Μπόλινγκεν (1949), άρχισε να το γράφει πολύ πριν συναντηθεί με τον Τσίμερ ή τον εκδοτικό οίκο Μπόλινγκεν. Απογοητευμένος από την έλλειψη ενθουσιασμού του εκδότη του, ο Κάμπελ έσπασε το συμβόλαιο και προσέφερε το βιβλίο στον εκδοτικό οίκο Πάνθεον (Pantheon). Ο εκδότης του Πάνθεον, ο Κουρτ Βολφ, to απέρριψε φοβούμενος πως το κοινό του ήταν περιορισμένο. Ο Βολφ -ο οποίος απολογούμενος αργότερα στον Κάμπελ του είπε πως το 1917 είχε απορρίψει την Παρακμή της Δύσης του Οσβαλντ Σπένγκλερ- τον συμβούλεψε να στείλει το χειρόγραφο στη Σειρά Μπόλινγκεν. To τηλεγράφημα με το οποίο του απάντησαν έγραφε, "Ο Ήρωας είναι θαυμάσιο έργο!". Ο Ήρωας έφερε στο συγγραφέα του το βραβείο του Εθνικού Ινστιτούτου Τεχνών και Γραμμάτων για δημιουργική εργασία στη φιλολογία. Στις διάφορες εκδόσεις του πούλησε εκατοντάδες χιλιάδες αντίτυπα και μεταφράστηκε σε αρκετές γλώσσες. Κατά σύμπτωση, αν και το βιβλίο ταιριάζει στις ιδέες του Κ. Γκ. Γιουνγκ, τα παραδείγματα και οι ψυχολογικές αναφορές στρέφονται περισσότερο στο έργο του Φρόιντ και άλλων ψυχαναλυτών, καθώς και σε μια επιλεγμένη μερίδα φιλολογικών και εθνολογικών πηγών.

Συνέδρια Έρανος και Κ. Γκ. Γιουνγκ

Καθώς τυπωνόταν ο Ήρωας και ενώ διαμόρφωνε τα έργα του Τσίμερ, διδάσκοντας ταυτόχρονα στο Κολέγιο Σάρα Λόρενς, ο Κάμπελ ανέλαβε άλλο ένα σχέδιο για τη Σειρά Μπόλινγκεν τις "Μελέτες των Ετήσιων Εκδόσεων Έρανος". To ετήσιο Συνέδριο Έρανος στην Ασκόνα της Ελβετίας υπήρξε από το 1933 κέντρο διαλέξεων μελετητών της θρησκείας, της φιλοσοφίας και της ψυχολογίας, ανάμεσα στους οποίους προεξέχων ήταν ο Καρλ Γκούσταβ Γιουνγκ. Οι Μέλον βοηθήθηκαν από τα Συνέδρια και ανάμεσα στα σχέδια της Μαίρης Μέλον περιλαμβανόταν η έκδοση διαλέξεων από τις Ετήσιες Εκδόσεις Έρανος. To πρόγραμμα ολοκληρώθηκε μόνο μετά τον θάνατό της, το 1946. Μόνο μέσα σε ένα χρόνο ο Κάμπελ διάβασε όλες τις Ετήσιες Εκδόσεις -140 διαλέξεις, οι περισσότερες στη Γερμανία ή Γαλλία- τις συνόψισε και προγραμμάτισε την έκδοσή τους. Οι εκδοτικές απόψεις του όμως ήταν διαφορετικές από εκείνες της Όλγας Φρέμπε Καπτάιν, (Olga Froebe Capstein), της ευφυέστατης και δονκιχωτικής αρχηγού του Έρανος. Η Καπστάιν πίστευε ότι η προσέγγιση του Κάμπελ ήταν πολύ ορθολογιστική και παραβίαζε τον μυστικισμό του Έρανος. Ακολούθησαν αρκετά χρόνια απραξίας αλλά τα πράγματα μπήκαν σιγά-σιγά σε μια σειρά. Οι Κάμπελ παρακολούθησαν το Συνέδριο του 1953. Και οι δυο τους γοήτευσαν τόσο τη Φρέμπε, ώστε συμφώνησε να ιδρυθεί Συνέδριο Έρανος στην Αμερική υπό τη διεύθυνσή τους. Ποτέ δεν έγινε κάτι τέτοιο, αλλά προχώρησε η έκδοση των Μελετών και τα επόμενα χρόνια ο Κάμπελ έδωσε και ο ίδιος διαλέξεις στο Συνέδριο Έρανος. Στο μεταξύ η εξοικείωση του Κάμπελ με το έργο του Γιουνγκ βάθυνε. Όταν επισκέφτηκε τον Γιουνγκ στον πύργο του Μπόλινγκεν, περιέγραψε την εμπειρία του με μυθικούς παραλληλισμούς -η επικίνδυνη διασταύρωση των σιδηροδρομικών γραμμών, ένα πυκνό δάσος, ένα μικρό κάστρο κρυμμένο από πίσω να αντανακλάται στα νερά της σιωπηλής λίμνης και ένας Μέρλιν που καπνίζει αγγλικό καπνό.
Όταν τα βιβλία του Τσίμερ και η σειρά Έρανος ολοκληρώθηκαν, το Ίδρυμα Μπόλινγκεν βοήθησε τον Κάμπελ να εκπληρώσει ένα έργο που είχε κατά νου από τότε που ήταν 21 χρονών, μια μελέτη πάνω στις βασικές μυθολογίες του ανθρώπινου είδους που θα παρουσιάζει τις διαφορές τους, ενώ ο Ήρωας τονίζει τις ομοιότητές τους. Στο τέλος της δεκαετίας του ‘50 και στη δεκαετία του ‘60 -όταν ο Κάμπελ ήταν σύμβουλος του Ιδρύματος και έγραφε τους τέσσερις τόμους του έργου του Οι Μάσκες των Θεών - το Ίδρυμα έφτασε στο μέγιστο σημείο ακμής του. Όταν ανέλαβε τη Σειρά Μπόλινγκεν το Princeton University Press, το πολύτομο πλάνο του κατέληξε σε ένα μόνο τόμο με τίτλο Η Mυθική Εικόνα, που εκδόθηκε το 1974.

Ο Πόλεμος των Άστρων

Όταν ο Κάμπελ αποσύρθηκε από το Κολέγιο Σάρα Λόρενς (το οποίο τον τίμησε με διδακτορικό και τη θέση του επίτιμου προέδρου) μετακόμισε στη Χαβάη, άρχισε να ταξιδεύει και να δίνει διαλέξεις ανά τον κόσμο, να εμφανίζεται στην τηλεόραση και να διεξάγει σεμινάρια. Με αυτόν τον τρόπο τον γνώρισε ένα πολύ πλατύ κοινό, καθώς και τις απόψεις του για τη μυθολογία και την κοινωνία. Επηρέασε τον κινηματογράφο και ιδιαίτερα τον παραγωγό Τζορτζ Λούκας, ο οποίος γύρισε το Πόλεμος των Άστρων. Έγινε επίτιμο μέλος του Ινστιτούτου Κ. Γκ. Γιουνγκ του Σαν Φρανσίσκο. Ένας νέος εκδότης, ο Άλφρεντ βαν ντερ Μαρκ ανέλαβε να συνεχίσει το σχέδιο «Βασικές Μυθολογίες» με τον τίτλο Ιστορικός Άτλας της Παγκόσμιας Μυθολογίας. Ο πρώτος τόμος, με γενικό τίτλο Ο Δρόμος των Ζωικών Δυνάμεων, εκδόθηκε το 1983. Ο επόμενος τόμος, Ο Δρόμος της Σπαρμένης Γης, εκδόθηκε το 1988, μετά τον θάνατό του. Ο Τζόζεφ Κάμπελ πέθανε στην κατοικία του, στη Χονολουλού, στις 30 Οκτωβρίου 1987. Αν και υπέφερε από καρκίνο για αρκετούς μήνες, συνέχισε να γράφει και να εργάζεται μέχρι την ημέρα του θανάτου του.
Λίγο πριν το θάνατό του, η Αμερικανική Ακαδημία Τεχνών και Γραμμάτων τον εξέλεξε ως ένα από τα πενήντα μέλη της. Η εκλογή αναγγέλθηκε στις 9 Δεκεμβρίου και η καρέκλα συνεχίζει να φέρει το όνομά του. Στις 17 Δεκεμβρίου μερικές χιλιάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν για να γιορτάσουν τη ζωή και το έργο του Κάμπελ. Ανάμεσά τους ποιητές, χορευτές, εκδότες, ακαδημαϊκοί, μαθητές, μουσικοί φολκ και ροκ και ο σχολιαστής Μπιλ Μάγιερς (Bill Moyers), που ήταν τελετάρχης των εκδηλώσεων. Παρουσιάστηκαν αποσπάσματα από την κινηματογραφική βιογραφία To Ταξίδι του Ήρωα και από την τηλεοπτική σειρά Ο Τζόζεφ Κάμπελ και ο Δρόμος του Μύθου, με συνεντεύξεις που διηύθυνε ο Μάγιερς -για τις απόψεις του πάνω στην τέχνη, τη μυθολογία τη θρησκεία, το ανθρώπινο πνεύμα και το ταξίδι του, τη ζωή και το θάνατο, την αγάπη και το γάμο, τα τυπικά και τις τελετουργίες. Από τις συνεντεύξεις αυτές προέκυψε και το βιβλίο Η Δύναμη του Μύθου, το οποίο επιμελήθηκε ο Μάγιερς και γρήγορα μπήκε στη λίστα των άριστων πωλήσεων.