Εστία Νέας Σμύρνης

Ιστορικό του ιδρύματος

Τον Ιούνιο του 1930, με πρωτοβουλία του Σωματείου «Ένωσις Αστών Προσφύγων», υπό την προεδρία του Αθανάσιου Καρύλλου, ιδρύθηκε το σωματείο «Λέσχη Νέας Σμύρνης». Μεταξύ των ιδρυτών ήταν ο Αθανάσιος Καρύλλος (πρώτος Πρόεδρος ως το 1931), ο δικηγόρος Σωτήριος Γούναρης, οι τραπεζικοί Μιχαήλ Πλατάνης και Άγγελος Κεχαγιάς, ο ράπτης Νικόλαος Μπαλόγλου, ο Ιωάννης Δημητριάδης, ο Πρόδρομος Αποστολίδης κ.ά. Πρωταρχικός στόχος της Λέσχης ήταν η άμεση ικανοποίηση των οικιστικών αναγκών. Επιπλέον, σύμφωνα με το καταστατικό, ο νέος σύλλογος αποσκοπούσε στην «καλλιέργεια φιλικών σχέσεων μεταξύ των μελών του» και στη «δημιουργία μέσων προς επωφελή κοινωνικήν δράσιν και ιδία ψυχαγωγίαν». 
Το 1938 την προεδρία της Λέσχης ανέλαβε ο Πάνος Χαλδέζος, διευθυντής Διοικήσεως και Αυτοδιοικήσεως του Υπουργείου Πρωτευούσης, με εισήγηση του οποίου στις αρχές του 1939 μετονομάστηκε σε «Εστία Νέας Σμύρνης». Παράλληλα, οι στόχοι και οι δραστηριότητές της Εστίας διευρύνθηκαν σημαντικά περιλαμβάνοντας τη διάσωση, τη συλλογή και τη μελέτη υλικού σχετικού με τον Ελληνισμό της Μικρασίας, της Κωνσταντινούπολης, του Πόντου και της Θράκης. Επίσης, την ανάπτυξη κοινωνικής, μορφωτικής, εθνικής και φιλανθρωπικής δράσης.

Το κτίριο της Εστίας

Μετά την ίδρυσή της και για πολλά χρόνια, η Λέσχη άλλαξε πολλές φορές στέγη μέχρι την οριστική στέγασή της στο Μέγαρο της πλατείας Χρυσοστόμου Σμύρνης. Αρχικά στεγάστηκε στην οικία Π. Κόδρου (οδός Ομήρου 23). Στη συνέχεια στην οδό Θράκης 36 σε κτίριο ιδιοκτησίας Ηλία Μαρσέλλου. Κατόπιν στο κτίριο «Μοκαντόρ», στη συμβολή των οδών Ρόδων και Φιλαδελφείας και αργότερα σε κτίριο ιδιοκτησίας Ν. Παυλίδη στην οδό Ελευθερίου Βενιζέλου 37. Το 1939 μετακόμισε στην Κεντρική Πλατεία, στην οδό 25ης Μαρτίου 27, όπου παρέμεινε μέχρι την τελική μετεγκατάστασή της, το 1975, στο σημερινό νεοκλασικό Μέγαρο.
Το εντυπωσιακό αυτό κτίριο χτίστηκε τη δεκαετία του '60 σε σχέδια του αρχιτέκτονα Ιωάννη Παυλίδη, με κρατικές δαπάνες και εισφορές πλήθους συλλόγων Μικρασιατών, Θρακών, Ποντίων και Κωνσταντινουπολιτών. Τα συμβολικά θεμέλια έγιναν στις 23 Απριλίου 1939 από τον βασιλιά Γεώργιο Β΄, αλλά οι εργασίες ξεκίνησαν τον Ιούνιο του 1955, οπότε πραγματοποιήθηκε νέα τελετή θεμελίωσης.
Στο κτίριο στεγάζονται όλα τα τμήματα του ιδρυματος, τα γραφεία και διαθέτει μεγάλη αίθουσα εκδηλώσεων.

Δραστηριότητες

Η Εστία Ν. Σμύρνης, παίζει από την ίδρυσή της σημαντικό ρόλο στη ζωή της πόλης. Ως Λέσχη, στα πρώτα δύσκολα χρόνια όταν το σημαντικότερο πρόβλημα ήταν η κατασκευή κατοικίας από τους πρόσφυγες-ιδιοκτήτες οικοπέδων, δημιούργησε επιτροπή για την επίλυση του ζητήματος, που κατέληξε σε διεθνή πρόσκληση ενδιαφέροντος από το κράτος για την οικοδόμηση του οικισμού. 
Τα μεταπολεμικά χρόνια, ως ΕΣΤΙΑ πλεόν, η δράση της περιορίζεται στα μορφωτικά και ψυχαγωγικά πλαίσια και παραμένει μέχρι τις μέρες μας σημαντικό πνευματικό κέντρο της πόλης. Η αποστολή της είναι: η συλλογή, μελέτη και περίσωση του εθνικού, πνευματικού, ιστορικού, λαογραφικού και γλωσσικού πλούτου του Ελληνισμού της Μικράς Ασίας, του Πόντου, της Ανατολικής Θράκης, της Κωνσταντινουπόλεως, της Ίμβρου και Τενέδου, που εκριζώθηκε από τις εστίες του. Επίσης, έχει πνευματική, καλλιτεχνική και πολιτιστική δράση που απευθύνεται τόσο στα Μέλη και τους Φίλους της όσο και στην κοινωνία της Ν. Σμύρνης και γενικότερα στην ελληνική κοινωνία.