Κάρολος της Βουργουνδίας

Άνοδος στην εξουσία, κατακτήσεις, φιλοδοξίες

Τον Απρίλιο του 1465 ο Φίλιππος παρέδωσε την εξουσία στον Κάρολο που συνέχισε το καλοκαίρι τον πόλεμο κατά του Λουδοβίκου ΙΑ'. 
Ο Κάρολος τραυματίστηκε στην Μάχη του Μοντλερί (Ιούλιος 1465), αυτό δεν απέτρεψε ούτε τον βασιλιά να ξαναμπεί στο Παρίσι ούτε στον Κάρολο να εγγυηθεί μια αποφασιστική νίκη. Πέτυχε στις 4 Οκτωβρίου 1465 πιέζοντας τον Λουδοβίκο την Συνθήκη του Κονφλάνς σύμφωνα με την οποία απέκτησε τις κομητείες της Βουλώνης, του Γκιν και πολλές άλλες περιοχές. Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων η σύζυγός του Ισαβέλλα πέθανε αιφνίδια, αυτό επέτρεψε σαν μέρος των διαπραγματεύσεων με τον βασιλιά Λουδοβίκο να είναι ο γάμος του με την μικρή κόρη του Άννα με προίκα την Καμπανία και το Ποντιέ.
Η επανάσταση της Λιέγης ενάντια στον πατέρα του, τον κουνιάδο του Λουδοβίκο των Βουρβόνων επίσκοπο της Λιέγης και η επιθυμία του να τιμωρήσει την πόλη του Ντινάν έστρεψε το ενδιαφέρον του στις Γαλλικές υποθέσεις. Η Ντινάν είχε διαδόσει ψευδή φήμη ότι ο Κάρολος σκοτώθηκε στη μάχη του Μοντλερί καίγοντας ένα ομοίωμα του και ότι ο ίδιος είναι ο μπάσταρδος γιος της Ισαβέλλας και του Ιωάννη του Έινσμπουργκ πρώην επισκόπου Λιέγης που πέθανε το 1455. 
Ο Κάρολος εξοργισμένος για την προσβολή στην μητέρα του βάδισε τον Αύγουστο του 1466 κατά του Ντινάν με επιθυμία να κυριεύσει την πόλη και να σφάξει όλους τους κατοίκους της αλλά συνθηκολόγησε με τον επίσκοπο της Λιέγης. Μετά τον θάνατο του πατέρα του (1467) νέες εχθρότητες ξέσπασαν με τον επίσκοπο της Λιέγης, ο Κάρολος τον νίκησε και εισήλθε στην πόλη γκρεμίζοντας τα τείχη.
Ανήσυχος για τις επιτυχίες του νέου δούκα ο βασιλιάς Λουδοβίκος ζήτησε συνάντηση με τον Κάρολο. Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων ο Κάρολος πληροφορήθηκε για νέα επανάσταση στην επισκοπή της Λιέγης την οποία είχε υποκινήσει ο ίδιος ο βασιλιάς. Μετά από τέσσερις μέρες διαπραγματεύσεων ήρθε σε συμφωνία με τον Λουδοβίκο υπό τον όρο ότι θα τον υποστηρίξει στην κατάπνιξη της εξέγερσης, η πόλη τελικά κυριεύθηκε με σφαγή των κατοίκων της χωρίς επέμβαση του Λουδοβίκου.
Στην λήξη της ετήσιας ειρήνης μετά την Συνθήκη του Περόν, ο βασιλιάς κατηγόρησε τον Κάρολο για προδοσία, καλώντας τον να εμφανιστεί στο Κοινοβούλιο και κυριεύοντας μερικές πόλεις του (1471). Ο δούκας απάντησε συγκεντρώνοντας μεγάλο στρατό με την άλωση την Νελ και την σφαγή όλων των κατοίκων της, απέτυχε όμως να κυριεύσει το Μπωβέ και επέστρεψε χωρίς να έχει πετύχει ικανοποιητικά αποτελέσματα. Οι στόχοι του Καρόλου δεν ήταν τόσο η μεγαλοπρέπεια και η πολυτέλεια της αυλής του κάτι που ήταν στόχος του πατέρα του αλλά η πολιτική και στρατιωτική οργάνωση του, δημιούργησε ισχυρό, πειθαρχημένο στρατό με Άγγλους και Γάλλους μισθοφόρους. Δεν έχασε ποτέ την ευκαιρία να επεκτείνει τη δύναμή του, ο αρχιδούκας Σιγισμούνδος της Αυστρίας του πούλησε την Φερέτ και την Αλσατία (1469). 
Ο γαμπρός του Εδουάρδος Δ΄ της Αγγλίας που ανατράπηκε απο τους ευγενείς του τον Οκτώβριο του 1470 βρήκε καταφύγιο σε αυτόν, τον επόμενο Μάρτιο με Βουργουνδική υποστήριξη ο Εδουάρδος επανήλθε στον Αγγλικό θρόνο.

Πτώση και θάνατος

Επόμενος στόχος του ήταν το ανεξάρτητο βασίλειο της Βουργουνδίας, ζήτησε από τον αυτοκράτορα Φρειδερίκο Γ΄ να τον αναγνωρίσει και να τον στέψει βασιλιά, ο αυτοκράτορας έφυγε αιφνίδια τον Σεπτέμβριο του 1473 δυσαρεστημένος από τη στάση του δούκα. Διαφώνησε στις διαπραγματεύσεις με τον αρχιδούκα Σιγισμούνδο της Αυστρίας όταν αρνήθηκε να επιστρέψει την Αλσατία και το καθοριζόμενο ποσό. Οι Ελβετοί ήθελαν την ελευθερία των πόλεων του Άνω Ρήνου από τον τύραννο Ρενέ Β΄ της Λωρραίνης με τον οποίο διαφώνησε για την κατοχή της Λωρραίνης, πολλοί εχθροί ενώθηκαν μαζί του με την υποστήριξη του μεγάλου αντιπάλου του βασιλιά Λουδοβίκου. 
Απέτυχε να προστατέψει τον ευγενή του αρχιεπίσκοπο της Κολωνίας από επανάσταση εναντίον του σπαταλώντας 10 μήνες στην πολιορκία της μικρής πόλης Νες στον Ρήνο. Τελικά με την προσέγγιση του αυτοκρατορικού στρατού έλυσε την πολιορκία, είχε μια επιτυχία στην Λωρραίνη όταν κυρίευσε το Νανσύ το Νοέμβριο του 1475. 
Από το Νανσύ βάδισε κατά της Ελβετίας αλλά υπέστη ταπεινωτική ήττα στη μάχη του Γκραντσόν από τον Ελβετικό στρατό και υποχώρησε αφήνοντας τα στρατεύματά του στα χέρια των συμμάχων του (1476). 
Σχημάτισε νέο στρατό 30.000 αντρών και επιτέθηκε στο Μοράτ. Αλλά και πάλι υπέστη ταπεινωτική ήττα από τους Ελβετούς που είχαν την συμπαράσταση και του εχθρού του Ρενέ Β΄ της Λωρραίνης. Το ένα τρίτο του στρατού του σκοτώθηκε και οι περισσότεροι πνίγηκαν στη γειτονική λίμνη που επιχείρησαν να την περάσουν προκειμένου να σωθούν (Ιούνιος 1476). Συγκέντρωσε ξανά νέο στρατό και ετοιμάστηκε για νέα έφοδο στο Νανσύ, προκειμένου να πολεμήσει τις ενωμένες δυνάμεις Ελβετίας - Λωρραίνης. Έχοντας χάσει το μεγαλύτερο μέρος του στρατού του από το ψύχος έμεινε μόνο με μερικές χιλιάδες άντρες, στο πεδίο της μάχης σκοτώθηκαν όλοι σχεδόν και ο ίδιος. Το πτώμα του βρέθηκε μερικές μέρες αργότερα κατασπαραγμένο από τα όρνια και αναγνωρίστηκε από τις ουλές του, τάφηκε αρχικά στην δουκική εκκλησία της Νανσύ απο τον Ρενέ Β΄ της Λωρραίνης. 
Το 1550 ο δισέγγονος του αυτοκράτορας Κάρολος Κουίντος έκανε παραγγελία να τον μεταφέρουν στην Μπρυζ δίπλα από τον τάφο της κόρης του Μαρίας  Ο γιος του Καρόλου Κουίντου Φίλιππος Β΄ της Ισπανίας παρήγγειλε να κατασκευάσουν ένα μαυσωλείο Αναγεννησιακής μορφής πάνω από τον τάφο του (1562) το οποίο υπάρχει και σήμερα. Οι ανασκαφές στον τάφο τους το 1979 βρήκαν τα λείψανα της Μαρίας αλλά όχι του Καρόλου.

Διαδοχή

Άφησε μια 19χρονη κόρη, τη Μαρία της Βουργουνδίας, την οποία μπορούσε να παντρέψει με κάποιον από τους γιους του βασιλιά Λουδοβίκου ή του αυτοκράτορα. Μια απόπειρα έγινε με τον γιο του αυτοκράτορα, Μαξιμιλιανό Α', πριν το θάνατό του. Ο Λουδοβίκος ήθελε να κατακτήσει στρατιωτικά την περιοχή και όχι με συνοικέσιο. Τελικά ο Φρειδερίκος Γ' των Αψβούργων κατέλαβε την περιοχή και την εξασφάλισε στο γιο του, μέλλοντα αυτοκράτορα Μαξιμιλιανό Α'.