Αντώνης Σαμαράς

Βιογραφικά στοιχεία

Είναι γιος του καρδιολόγου Κωνσταντίνου Σαμαρά και της Ελένης Ζάννα. Από την πλευρά του πατέρα του είναι ανιψιός του Γεωργίου Σαμαρά (1903-1984), βουλευτή Μεσσηνίας με το κόμμα της ΕΡΕ ενώ από την πλευρά της μητέρας του είναι απόγονος της οικογένειας Μπενάκη. Είναι τρισέγγονος του Εμμανουήλ Μπενάκη, δισέγγονος του Στέφανου και της Πηνελόπης Δέλτα, εγγονός του υπουργού Αλέξανδρου Ζάννα, (που σύζυγος του ήταν η Βιργινία, θυγατέρα της Πηνελόπης Δέλτα) και ανιψιός του λογοτέχνη Παύλου Ζάννα. Έχει έναν αδελφό, τον Αλέξανδρο Σαμαρά, αρχιτέκτονα και πρόεδρο του Κολλεγίου Αθηνών.
Το 1970 αποφοίτησε από το Κολλέγιο Αθηνών. Έκανε τις προπτυχιακές του σπουδές στα Οικονομικά στο Κολλέγιο Άμχερστ των Ηνωμένων Πολιτειών. Παράλληλα με τις σπουδές εργαζόταν σε Ελληνοαμερικανικό εστιατόριο. Έκανε μεταπτυχιακό Διοίκησης Επιχειρήσεων (ΜΒΑ) στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ. 
Στις 20 Μαΐου 1990 παντρεύτηκε τη Γεωργία Κρητικού, με την οποία έχουν αποκτήσει δύο παιδιά, τον Κώστα και την Λένα. Κατοικεί στην Κηφισιά.

Πολιτική πορεία, 1977 - 1993

Υπήρξε ενεργό μέλος της ΟΝΝΕΔ και εξελέγη για πρώτη φορά βουλευτής Μεσσηνίας με τη Νέα Δημοκρατία (ΝΔ) στις Ελληνικές βουλευτικές εκλογές 1977 σε ηλικία 26 ετών, ο νεότερος βουλευτής στην ιστορία του Ελληνικού Κοινοβουλίου.
Τον Ιούλιο του 1989 διορίστηκε Υπουργός Οικονομικών στην κυβέρνηση συνεργασίας της Νέας Δημοκρατίας με τον Συνασπισμό υπό τον Πρωθυπουργό Τζαννή Τζαννετάκη. Τον Νοέμβριο του ίδιου έτους ανέλαβε Υπουργός Εξωτερικών στην οικουμενική κυβέρνηση ΝΔ, ΠΑΣΟΚ και Συνασπισμού υπό τον Πρωθυπουργό Ξενοφώντα Ζολώτα.

Επεισόδιο με τον Μιχάλη Γεωργακάκη

Την Κυριακή 10 Ιουνίου 1984, κατά την έντονα φορτισμένη προεκλογική περίοδο των ευρωεκλογών του 1984, που σημαδεύτηκε από επεισόδια μεταξύ οπαδών του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ σε διάφορες πόλεις της Ελλάδας, ο Αντώνης Σαμαράς υπήρξε πρωταγωνιστής επεισοδίου με τον διοικητή των ΜΕΑ (Μονάδες Ειδικών Αποστολών, σώμα που εκείνη την εποχή είχε αντικαταστήσει τα ΜΑΤ) Μιχάλη Γεωργακάκη. Ειδικότερα, ο τότε αστυνομικός διευθυντής Αθηνών, Στέλιος Τζανάκης, είχε συλλάβει μέλη της Εκτελεστικής Επιτροπής της ΟΝΝΕΔ. 
Ο Σαμαράς πήγε στην αστυνομική διεύθυνση για να διαμαρτυρηθεί, και στην είσοδο του κτιρίου συνάντησε τον Γεωργακάκη, με τον οποίο διαπληκτίστηκε. Ο Γεωργακάκης χειροδίκησε κατά του Σαμαρά και παραλίγο να προκαλέσει τον πνιγμό του Αντώνη Σαμαρά, όπως ισχυρίστηκε ο Ευάγγελος Αβέρωφ σε επιστολή διαμαρτυρίας που έστειλε στον Ανδρέα Παπανδρέου με την οποία ζήτησε άμεση αντικατάσταση των Τζανάκη και Γεωργακάκη. Ο ίδιος ο Σαμαράς προσήλθε στον εισαγγελέα Ποινικής Αγωγής Αθηνών Ευθύμιο Στάμο και κατέθεσε μήνυση κατά του Γεωργακάκη για σωματική βλάβη, εξύβριση, βλασφημία και ψευδή καταμήνυση.

Υπουργός Εξωτερικών

Μετά τις επόμενες εκλογές του Απριλίου 1990, όταν η Νέα Δημοκρατία κατάφερε να κερδίσει αυτοδυναμία στο Κοινοβούλιο συνεργαζόμενη με τον βουλευτή της Δημοκρατικής Ανανέωσης Θεόδωρο Κατσίκη, θήτευσε πάλι ως Υπουργός Εξωτερικών.

Αλβανικό ζήτημα

Κατά τη διάρκεια της θητείας του ως Υπουργού Εξωτερικών το 1990 - 1992, δέχθηκε έντονες κατηγορίες για τα μαζικά κύματα παράνομων μεταναστεύσεων από την Αλβανία. 
Ο ίδιος έχει αρνηθεί τα όσα του προσάπτονται, υποστηρίζοντας ότι η πτώση του Ανατολικού Μπλοκ τον Δεκέμβριο του 1989, σε συνδυασμό με τις αντίξοες συνθήκες που είχε φτάσει την Αλβανία το καθεστώς του Ενβέρ Χότζα, ήταν το γεγονός που οδήγησε πολλούς κατοίκους της να προσφύγουν σε γειτονικές χώρες όπως η Ελλάδα. 
Ο Α. Σαμαράς διατηρεί σκληρή γραμμή στο ζήτημα της παράνομης μετανάστευσης, παρ'όλα αυτά τα γεγονότα της τότε εποχής και οι χειρισμοί τους έχουν χρησιμοποιηθεί και μετά την εκλογή του στην ηγεσία της ΝΔ το 2009, ως σημείο πίεσης και κριτικής από αντίπαλα κόμματα.

Αποπομπή από την κυβέρνηση

Στις 13 Απριλίου 1992 συγκλήθηκε το συμβούλιο των πολιτικών αρχηγών για το Μακεδονικό ονοματολογικό ζήτημα υπό τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κωνσταντίνο Καραμανλή. 
Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης τύπου, μετά τη σύνοδο, ο Πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Μητσοτάκης ανακοίνωσε την αποπομπή του Α. Σαμαρά από την κυβέρνηση και ακολούθως ανέλαβε ο ίδιος το Υπουργείο Εξωτερικών, καθώς ο Υπουργός είχε προηγουμένως διαφοροποιηθεί από την κυβερνητική γραμμή παρουσιάζοντας στη σύσκεψη σημείωμα με επτά σημεία δράσης, τα οποία προκάλεσαν την αντίδραση του Προέδρου της Δημοκρατίας και του Πρωθυπουργού. 
Στο διάστημα από το 1992 έως το τέλος της κυβέρνησης Μητσοτάκη διατήρησε τις απόψεις του επί της εξωτερικής πολιτικής. 
Τον Οκτώβριο του ίδιου έτους παραιτήθηκε από τη βουλευτική του έδρα και αποχώρησε από τη Νέα Δημοκρατία.

Επιστροφή στη Νέα Δημοκρατία

Στις βουλευτικές εκλογές του 2000 η Πολιτική Άνοιξη δε συμμετείχε και ο Αντώνης Σαμαράς υποστήριξε δημόσια τη Νέα Δημοκρατία, παρότι πολλά στελέχη του κόμματός του είχαν ταχθεί υπέρ του ΠΑΣΟΚ. Στις 13 Μαΐου 2004, η Πολιτική Άνοιξη διαλύθηκε και ο Αντώνης Σαμαράς εντάχτηκε και πάλι στη Νέα Δημοκρατία και συμμετείχε στο ψηφοδέλτιό της στις ευρωεκλογές Ιουνίου 2004, στις οποίες εξελέγη ευρωβουλευτής. Τη θέση αυτή κατείχε μέχρι το 2007, οπότε και έθεσε υποψηφιότητα και εξελέγη βουλευτής Μεσσηνίας με τη Νέα Δημοκρατία. Με τον ανασχηματισμό της 7ης Ιανουαρίου 2009, τοποθετήθηκε στη θέση του Υπουργού Πολιτισμού, θέση που κράτησε μέχρι τις 7 Οκτωβρίου 2009.
Μετά την ήττα της Νέας Δημοκρατίας στις βουλευτικές εκλογές του 2009, ο Κώστας Καραμανλής ξεκίνησε διαδικασίες εκλογής νέου αρχηγού του κόμματος. Μετά από διαβουλεύσεις, για πρώτη φορά στην ιστορία του κόμματος η εκλογή θα γινόταν με ανοικτή διαδικασία από τα μέλη του, πράγμα που είχε εισηγηθεί από το 2000 η Ντόρα Μπακογιάννη. Στις 15 Οκτωβρίου 2009, ο Α. Σαμαράς ανακοίνωσε την υποψηφιότητά του για την προεδρία. Ξεκίνησε ως αουτσάιντερ, αλλά μετά την υποστήριξη του Δημήτρη Αβραμόπουλου, που απέσυρε τη δική του υποψηφιότητα, πέρασε μπροστά στις δημοσκοπήσεις έναντι της Ντόρας Μπακογιάννη. 
Στις εσωκομματικές εκλογές που διεξήχθησαν στις 29 Νοεμβρίου 2009 εξελέγη αρχηγός του κόμματος, με ποσοστό 50,06% έναντι 39,72% της Ντόρας Μπακογιάννη και 10,22% του Παναγιώτη Ψωμιάδη.

Αντιμνημονιακή πολιτική και κριτική

Τον Μάιο του 2010, μετά την όξυνση της δημοσιονομικής κρίσης της χώρας και τη σύναψη της δανειακής σύμβασης με την τρόικα, ήρθε προς ψήφιση στη Βουλή το νομοσχέδιο με τίτλο "Μέτρα για την εφαρμογή του μηχανισμού στήριξης της ελληνικής οικονομίας από τα κράτη−μέλη της Ζώνης του ευρώ και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ)" (που έγινε γνωστό ως «Μνημόνιο»), το οποίο ο Σαμαράς απέρριψε, επιβάλλοντας γραμμή "κομματικής πειθαρχίας". Μετά την ψηφοφορία η Ντόρα Μπακογιάννη διαγράφηκε από την Νέα Δημοκρατία ύστερα από απόφαση του Αντώνη Σαμαρά, λόγω της επιλογής της να υπερψηφίσει την νομοθετική διάταξη.
Ο Αντώνης Σαμαράς υποστήριξε πολλές φορές, λανθασμένα, ότι υπήρξε επιχείρηση φουσκώματος του ελλείμματος από τη κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ. Στο επόμενο διάστημα, η ΝΔ υπό την ηγεσία του ακολούθησε αντιπολιτευτική και αντιμνημονιακή τακτική, βασισμένη στο αίτημα επαναδιαπραγμάτευσης του Μνημονίου και της υιοθέτησης νέου μίγματος πολιτικής, προς την κατεύθυνση της λήψης αναπτυξιακών μέτρων και τόνωσης της αγοράς, η οποία όμως χαρακτηρίστηκε από μεγάλη μερίδα πολιτικών αναλυτών και δημοσιογράφων ως αδύνατη και ουτοπική.
Προκειμένου να συνεχισθεί η χορήγηση του δανείου, οι Ευρωπαίοι εταίροι απαίτησαν την παροχή ενυπόγραφων συγκαταθέσεων για τη δανειακή σύμβαση από τους πολιτικούς αρχηγούς που στήριζαν την κυβέρνηση Παπαδήμου. Ωστόσο, ο Αντώνης Σαμαράς αρχικά αρνήθηκε, θεωρώντας προσβλητική την αξίωση ενυπόγραφης δέσμευσης. Τελικά υπαναχώρησε, και απέστειλε επιστολή προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το ΔΝΤ και την ΕΚΤ με την οποία παρείχε τις απαιτούμενες δεσμεύσεις για επίτευξη των στόχων του προγράμματος στήριξης, επισημαίνοντας ότι διαφωνεί με τη μέχρι τότε οικονομική πολιτική. Το επόμενο διάστημα ο Αντώνης Σαμαράς δέχθηκε έντονη κριτική από πολλές πλευρές του κόμματος για την απόφαση του να συναινέσει.
Ο Α. Σαμαράς υπερασπίζεται έως και σήμερα την επιλογή της αντίθεσής του στο «Μνημόνιο 1», παρότι στελέχη του κόμματός του τον επικρίνουν τόσο για την επιλογή στήριξης της Κυβέρνησης Παπαδήμου, όσο και για την πρόθεσή του να υποστηρίξει το κούρεμα των ελληνικών ομολόγων (PSI), τη νέα δανειακή σύμβαση και τα μέτρα που τη συνοδεύουν.
Υπολογίζοντας ως απειλή τον κίνδυνο χρεοκοπίας της χώρας, στις 11 Φεβρουαρίου 2012 ζήτησε κομματική πειθαρχία από την κοινοβουλευτική ομάδα της Ν.Δ. στην υπερψήφιση των μέτρων του «Μνημονίου 2» ώστε να εξακολουθήσει η χρηματοδότηση της Ελλάδας από νέα δανειακή σύμβαση, εγκαταλείποντας έτσι την αντιμνημονιακή του πολιτική. Κατά την ψήφιση, 20 από τους συνολικά 83 βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας καταψήφισαν το «Μνημόνιο 2», ένας απείχε και οι 21 συνολικά διαγράφηκαν από την κοινοβουλευτική ομάδα της Ν.Δ.

Συμμετοχή στην κυβέρνηση Παπαδήμου

Τον Νοέμβριο του 2011 υπό το βάρος δυσμενών εξελίξεων και τον κίνδυνο χρεωκοπίας της χώρας, ο Αντώνης Σαμαράς για πρώτη φορά από την έναρξη της κρίσης αποδέχθηκε ως αναπόφευκτη τη δανειακή σύμβαση και συμφώνησε στο σχηματισμό κυβέρνησης συνεργασίας περιορισμένου χρόνου και ειδικού σκοπού όπως τη χαρακτήριζε, εγκαταλείποντας τη μέχρι τότε θέση του ενάντια στη δανειακή σύμβαση.
Κατόπιν ολιγοήμερων διαβουλεύσεων μεταξύ του τότε Πρωθυπουργού Γιώργου Παπανδρέου, του Αντώνη Σαμαρά και του προέδρου του ΛΑ.Ο.Σ. Γιώργου Καρατζαφέρη, υπό τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κάρολο Παπούλια, ο πρώην Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος επί πρωθυπουργίας Σημίτη και πρώην Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), Λουκάς Παπαδήμος, έλαβε εντολή σχηματισμού κυβέρνησης και ορκίστηκε πρωθυπουργός. Παρά την πίεση της κοινής γνώμης και τις διεθνείς πιέσεις για συνεργασία, οι διαπραγματεύσεις πολλές φορές κινδύνευσαν με αποτυχία λόγω της απροθυμίας και των παλινωδιών των αρχηγών των δύο μεγάλων κομμάτων. 
Τελικά, συμφωνήθηκε η νέα Κυβέρνηση και αφού εξασφάλισε τη συνέχιση του δανεισμού της χώρας, με την αποδέσμευση της έκτης δόσης, την επιτυχία της ανταλλαγής των κρατικών ομολόγων και τη χορήγηση του δανείου της συμφωνημένης νέας σύμβασης, είχε ως σκοπό να οδηγήσει τη χώρα σε εθνικές εκλογές, στις 19 Φεβρουαρίου 2012. Η διεξαγωγή, τελικά, των εκλογών αναβλήθηκε επ' αόριστον, λόγω των διαπραγματεύσεων του PSI.
Παρά τη στήριξη της νέας κυβέρνησης από τη ΝΔ, τόσο με την παροχή ψήφου εμπιστοσύνης από τους βουλευτές της όσο και με τη συμμετοχή κορυφαίων στελεχών της (όπως οι δύο Αντιπρόεδροι του κόμματος Δήμας και Αβραμόπουλος) σε αυτήν, ο Α. Σαμαράς αρνήθηκε τον όρο «συγκυβέρνηση». Επίσης, δεν επέτρεψε τη συμμετοχή βουλευτών της ΝΔ στη νέα κυβέρνηση και υποχρέωσε τον Δημήτρη Αβραμόπουλο να παραιτηθεί από τη βουλευτική του έδρα, προκειμένου να αναλάβει το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας και ο ίδιος παρέμεινε αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Το γεγονός ότι ο Αντώνης Σαμαράς παρέμεινε αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης, παρότι έδωσε προσωπικά ψήφο εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση Παπαδήμου και η Νέα Δημοκρατία τη στήριξε και συμμετείχε δια στελεχών της σε αυτήν, έγινε αφορμή κριτικής καθώς θεωρήθηκε πολιτειακό παράδοξο.
Στις 6 Μαϊου 2012 διεξήχθησαν βουλευτικές εκλογές οι οποίες απέβησαν άκαρπες και επαναπροκηρύχτηκαν εκλογές για τις 17 Ιουνίου. Στο διάστημα αυτό τέθηκε εν αμφιβόλω και ως διακύβευμα των εκλογών η συνέχιση της συμμετοχής της Ελλάδας στην Ευρωζώνη και ο Αντώνης Σαμαράς παίρνει την πρωτοβουλία να καλέσει σε συστράτευση τις Κεντροδεξιές Φιλοευρωπαϊκές δυνάμεις. H εικοσαετής κόντρα του Σαμαρά με τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη αμβλύνθηκε, και η Ντόρα Μπακογιάννη που είχε διαγραφεί από τη Νέα Δημοκρατία και είχε ιδρύσει δικό της κόμμα ανταποκρίθηκε στο κάλεσμα και επέστρεψε στα ψηφοδέλτια της Νέας Δημοκρατίας και δήλωσε ανοιχτά τη στήριξή της στον Αντώνη Σαμαρά. Το ίδιο έπραξαν και κάποια στελέχη του "Λαϊκού Ορθόδοξου Συναγερμού" όπως οι βουλευτές Μάκης Βορίδης, Άδωνις Γεωργιάδης και Θάνος Πλεύρης με τον τρίτο να μην καταφέρνει να εκλεγεί ξανά.

Σχηματισμός κυβέρνησης

Μετά τη νίκη της Νέας Δημοκρατίας στις εκλογές της 17ης Ιουνίου, με ποσοστό 29,66%, και τη συμφωνία με τα κόμματα ΠΑΣΟΚ και Δημοκρατική Αριστερά για σχηματισμό κυβέρνησης συνεργασίας, ο Αντώνης Σαμαράς ορκίστηκε στις 20 Ιουνίου. Ο Αντώνης Σαμαράς ήταν ο 13ος Πρωθυπουργός που ορκίζεται από το 1974.  
Στις 21 Ιουνίου 2013 η ΔΗΜΑΡ αποχώρησε από το κυβερνητικό σχήμα, εξαιτίας του «μαύρου» στην ΕΡΤ και ο Αντώνης Σαμαράς ηγήθηκε κυβέρνησης συνασπισμού ΝΔ - ΠΑΣΟΚ.

Επιχειρήσεις της ΕΛ.ΑΣ.

Η πρώτη κίνηση ήταν η επέμβαση της ΕΛ.ΑΣ. στην Χαλυβουργία, θέτοντας σε λειτουργία το εργοστάσιο μετά από έναν χρόνο σχεδόν. Η κίνηση αυτή προκάλεσε ποικίλες αντιδράσεις από τα κόμματα της Αντιπολίτευσης.
Τον Ιούλιο του 2012 σχηματίστηκε μία ομάδα συνεργατών του Σαμαρά από την εποχή της ΠολΑν, αρχικά σε ένα γραφείο του υπουργείου Επικρατείας και αργότερα στη γενική γραμματεία συντονισμού, όργανο που υπαγόταν στον πρωθυπουργό, η οποία προΐστατο ενός δικτύου στο οποίο συμμετείχαν εκπρόσωποι των συμπολιτευόμενων κομμάτων και το οποίο επέβλεπε την κατανομή των διορισμών σε διευθυντικές θέσεις δημόσιων οργανισμών και φορέων με βάση την αναλογία 4-2-1 για κάθε έναν από τους τρεις εταίρους της τρικομματικής κυβέρνησης (ΝΔ-ΠαΣοΚ-ΔημΑρ) μετά από αιτήματα και προτάσεις πολιτικών προσώπων που αναφέρονταν στις κομματικές διασυνδέσεις των ενδιαφερομένων.
Πέραν της Χαλυβουργίας, στις 4 Αυγούστου ξεκίνησε η επιχείρηση «Ξένιος Ζευς», η οποία είχε ως στόχο την απομάκρυνση μεταναστών αρχικά από το κέντρο της Αθήνας και έπειτα από όλα τα μεγάλα αστικά κέντρα.

Οικονομική πολιτική

Ο Σαμαράς παρέλαβε την Ελληνική οικονομία με 8% ύφεση και 10% έλλειμμα, και παρέδωσε ποσοστό της τάξεως του 0,7% ανάπτυξης σε δυόμισι χρόνια. Στις 24 Αυγούστου 2012 συναντήθηκε στο Βερολίνο με την καγκελάριο της Γερμανίας, Άνγκελα Μέρκελ. Στη συνάντηση η καγκελάριος επισήμανε ότι δεν είχαν εκπληρωθεί 72 δράσεις που είχε αναλάβει η ελληνική κυβέρνηση με την υπογραφή του πρώτου μνημονίου πριν από περίπου δυο χρόνια. Στη συνάντηση με τη Μέρκελ στην Καγκελαρία, ο Σαμαράς είχε δεσμευτεί ότι οι δράσεις θα είχαν πραγματοποιηθεί μέχρι το Eurogroup του ερχόμενου Νοεμβρίου. Το 80% των δράσεων αυτών, στις οποίες συμπεριλαμβάνονταν δημοσιονομικές περικοπές ύψους 7,3% του ΑΕΠ, ολοκληρώθηκαν μέχρι τον Οκτώβριο και η τελευταία μόλις 12 ώρες πριν το Eurogroup του Νοεμβρίου.

Κοινοβουλευτική παρουσία

Από την ανάληψη της πρωθυπουργίας ως και τον Αύγουστο του 2014 ο Σαμαράς είχε μιλήσει πέντε φορές στο κοινοβούλιο. Κατήργησε άτυπα την «ώρα του πρωθυπουργού» και έγινε ο μόνος πρωθυπουργός της Γ΄ Ελληνικής Δημοκρατίας που δεν είχε απαντήσει ποτέ σε επίκαιρες ερωτήσεις των αρχηγών της αντιπολίτευσης. Το υπουργικό συμβούλιο είχε συνεδριάσει δύο φορές για πολιτικά ζητήματα και πέντε φορές για διαδικαστικούς ή εθιμοτυπικούς λόγους, ενώ είχαν εκδοθεί 25 πράξεις νομοθετικού περιεχομένου.

Εκλογές

Τον Δεκέμβριο του 2014 διέρρευσε το επονομαζόμενο «email Χαρδούβελη», που περιλάμβανε νέες προτάσεις-δεσμεύσεις του υπουργού οικονομικών με σκοπό την επίλυση του δημοσιονομικού αδιεξόδου και νέα μέτρα ύψους περίπου 1 δις Ευρώ. Κάποιες από τις δεσμεύσεις θεωρήθηκαν τότε σκληρές για την Ελληνική οικονομία και αμέσως προκλήθηκαν αντιδράσεις από τη πλευρά της αντιπολίτευσης, που υποστήριξε ότι η κυβέρνηση του Σαμαρά ετοιμάζεται να φέρει νέα μέτρα στη βουλή.
Στις 29 Δεκεμβρίου 2014, 2,5 χρόνια μετά την ανάδειξή του στην πρωθυπουργία της Ελλάδας και αμέσως μετά την τρίτη και τελευταία αποτυχημένη ψηφοφορία στη Βουλή για την εκλογή νέου Προέδρου της Δημοκρατίας, ο Αντώνης Σαμαράς ανακοίνωσε την διεξαγωγή πρόωρων εκλογών για τις 25 Ιανουαρίου, στις οποίες το κόμμα ήρθε δεύτερο σε ψήφους πίσω από το ΣΥΡΙΖΑ με αρχηγό τον Αλέξη Τσίπρα (ΣΥΡΙΖΑ με 36,34%, ΝΔ με 27,81%).

Αντιπολίτευση 2015 και παραίτηση από την αρχηγία της Νέας Δημοκρατίας

Στις 26 Ιανουαρίου 2015 υπέβαλλε την παραίτησή του στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Κάρολο Παπούλια, και παρέμεινε αρχηγός της Νέας Δημοκρατίας και επικεφαλής της αξιωματικής αντιπολίτευσης, μέχρι και τις 5 Ιουλίου 2015, όπου παραιτήθηκε από την ηγεσία του κόμματος, λόγω της νίκης του 'ΟΧΙ' στο δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου 2015. Στη συνεδρίαση της κοινοβουλευτικής ομάδας της Ν.Δ. (5 Φεβρουαρίου) συνόψισε τα δυόμισι χρόνια της πρωθυπουργίας του με τη φράση «Παραλάβαμε χάος, παραδώσαμε χώρα». 
Ο Τσίπρας προκήρυξε στις 28 Ιουνίου (ΦΕΚ 63/τ.Α'/2015) δημοψήφισμα για τις 5 Ιουλίου που είχε ως ερώτημα αν έπρεπε να γίνει αποδεκτό το σχέδιο συμφωνίας των τριών θεσμών, Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Ε.Ε.), Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (Ε.Κ.Τ.) και Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (Δ.Ν.Τ.) η οποία προτάθηκε στις 25 Ιουνίου 2015. Στις 5 Ιουλίου 2015, μετά τη συντριπτική νίκη του «ΟΧΙ» στο δημοψήφισμα με ποσοστό 61,3%, ο Σαμαράς υπέβαλε την παραίτησή του από την αρχηγία του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης κι έκτοτε παραμένει βουλευτής της Ν.Δ. Προσωρινός πρόεδρος ορίστηκε ο Βαγγέλης Μεϊμαράκης πριν αναλάβει επίσημα τη προεδρία ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

Μακεδονικό ζήτημα

Σύμφωνα με διάφορες πολιτικές και δημοσιογραφικές αναλύσεις, ο Αντώνης Σαμαράς είχε αποδεχθεί στο παρελθόν την ονομασία της Μακεδονίας για τη χώρα της ΠΓΔΜ. Η ίδρυση της Πολιτικής Άνοιξης μετά την αποπομπή του Α. Σαμαρά από τη ΝΔ, προξένησε αντιδράσεις στις τάξεις των οπαδών της ΝΔ, οι οποίοι για πολλά χρόνια του απέδιδαν τον χαρακτηρισμό του «αποστάτη» και έχει γίνει έκτοτε αντικείμενο πολλών συζητήσεων. Ο Κ. Μητσοτάκης έκανε λόγο για «διαπλεκόμενα οικονομικά και εκδοτικά συμφέροντα» που οδήγησαν στην ανατροπή της κυβέρνησής του, ως όργανο των οποίων κατηγόρησε τον Αντώνη Σαμαρά. Ο Αντώνης Σαμαράς έχει επανειλημμένως απορρίψει τις κατηγορίες, υποστηρίζοντας πως έπραξε κατ' αυτόν τον τρόπο για λόγους αρχής, συνδέοντας τον Κ. Μητσοτάκη με υποχωρητικότητα στο «Σκοπιανό», θέση που έχει διατυπωθεί και δημοσιευτεί και από τρίτους, για διαφορετικούς από τη δημόσια τοποθέτησή του, παρασκηνιακούς χειρισμούς του Κ. Μητσοτάκη, πλέον των οποίων και η αποπομπή Σαμαρά.
Ο Αντώνης Σαμαράς υπερασπίζεται τους χειρισμούς του 1992 - 1993 για το Μακεδονικό ονοματολογικό ζήτημα, ωστόσο φαίνεται έμμεσα πλέον να αποδέχεται τη λεγόμενη «κόκκινη γραμμή» της εξωτερικής πολιτικής για το θέμα. Ο Α. Σαμαράς απέρριπτε τότε τη σύνθετη ονομασία, ωστόσο σήμερα δεν έχει ταχθεί δημοσίως κατά της συγκεκριμένης θέσης η οποία απετέλεσε τον πυρήνα της πολιτικής που ακολούθησε η χώρα επί κυβέρνησης Κώστα Καραμανλή. 
Τον Φεβρουάριο του 2018 μαζί με μεμονωμένους βουλευτές του ΠΑΣΟΚ και της Χρυσής Αυγής συμμετείχε στο συλλαλητήριο κατά της χρήσης του όρου «Μακεδονία» στην ονομασία της ΠΓΔΜ.

Υπόθεση μυστικών κονδυλίων

Την περίοδο κατά την οποία ο Σαμαράς ήταν υπουργός Εξωτερικών αυξήθηκαν αλματωδώς οι απόρρητες δαπάνες της Υπηρεσίας Ενημέρωσης του υπουργείου εξωτερικών (από 194 εκατομμύρια δραχμές το 1990 σε 714 εκ. το 1991 και 290 εκ. το πρώτο τρίμηνο του 1992), όπως και τα ποσά απόρρητων δαπανών που διατέθηκαν με προσωπική εντολή του Σαμαρά, που ανήλθαν στο συνολικό ποσό των σχεδόν 2 δισ. δραχμών. Το ζήτημα των μυστικών αυτών κονδυλίων αναδείχθηκε σε σημαντικό θέμα της πολιτικής επικαιρότητας μετά την απομάκρυνση της Νέας Δημοκρατίας από την κυβέρνηση μετά τις εκλογές του 1993. Ελάχιστες συγκεκριμένες πληροφορίες ήρθαν, ωστόσο, στο φως, καθώς ο Σαμαράς είχε καταστρέψει τα σχετικά παραστατικά πριν παραδώσει το υπουργείο επικαλούμενος λόγους εθνικής ασφαλείας. Το 1994 ο νέος υπουργός Εξωτερικών της κυβέρνησης του ΠαΣοΚ Κάρολος Παπούλιας διέταξε την πραγματοποίηση ΕΔΕ, η οποία δεν καταλόγισε ευθύνες για τη διαχείριση των κονδυλίων, αλλά απλώς κατέγραψε τα σχετικά ποσά. Έρευνα διενεργήθηκε και με εντολή του πειθαρχικού της ΕΣΗΕΑ. 
Σύμφωνα με κατάθεση που έδωσε ο τέως πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, μεγάλο μέρος αυτών των χρημάτων είχε δοθεί σε Έλληνες δημοσιογράφους που υιοθέτησαν αδιάλλακτη στάση στο Μακεδονικό ονοματολογικό ζήτημα καλλιεργώντας το εθνικιστικό κλίμα που εξυπηρετούσε την πολιτική στρατηγική του Σαμαρά. Το πειθαρχικό της ΕΣΗΕΑ κατέληξε ότι είναι αδύνατο να βρεθούν φυσικοί ένοχοι και έθεσε την υπόθεση στο αρχείο. Με εντολή της εισαγγελίας του Άρειου Πάγου πραγματοποιήθηκε προκαταρτική εξέταση από την οποία δεν προέκυψαν ποινικές ευθύνες του Σαμαρά και ο φάκελος τέθηκε στο αρχείο. Αίτημα της ΕΣΗΕΑ να ενημερωθεί για τα αποτελέσματα της εξέτασης απορρίφθηκε δις και ο φάκελος παραμένει απόρρητος.

Σκάνδαλο Siemens

Κάποιοι Έλληνες βουλευτές καταδικάστηκαν για το σκάνδαλο SIEMENS με τη κατηγορία του ξεπλύματος μαύρου χρήματος, ενώ και ο Αντώνης Σαμαράς βρέθηκε στο επίκεντρο ερευνών με αφορμή ηλεκτρονική αλληλογραφία που του είχε αποσταλεί από συγγενή εξ' αγχιστείας, μέσω της οποίας του ζητήθηκε να μεσολαβήσει υπέρ του αποστολέα στον Μιχάλη Χριστοφοράκο, τον τότε διευθύνοντα σύμβουλο της θυγατρικής της Ζήμενς στην Ελλάδα. Για το συγκεκριμένο θέμα άφησε αιχμές ο πρόεδρος του ΛΑΟΣ, Γιώργος Καρατζαφέρης, κάνοντας λόγο για τηλεφωνικές συνομιλίες μεταξύ Σαμαρά και Χριστοφοράκου.

Στάση απέναντι στη Χρυσή Αυγή

Σύμφωνα με τρία SMS ενός συνεργάτη του γραφείου του βουλευτή της ΧΑ Ηλία Κασιδιάρη από το Φεβρουάριο και το Μάιο του 2013, ο γενικός γραμματέας της κυβέρνησης Σαμαρά, Τάκης Μπαλτάκος, επικοινωνούσε μαζί του δίνοντας μέσω αυτού οδηγίες στην ΚΟ της ΧΑ για τη στάση σε κοινοβουλευτικές ψηφοφορίες και επικροτώντας τις ύβρεις του βουλευτή της ΧΑ Ηλιόπουλου στην αίθουσα του Κοινοβουλίου. Σε ένα βίντεο που δημοσίευσε τον Απρίλιο του 2014 κατά τη συζήτηση στο κοινοβούλιο για την άρση της ασυλίας 5 βουλευτών της ΧΑ ο βουλευτής της ΧΑ Ηλίας Κασιδιάρης, εμφανίζεται ο γενικός γραμματέας της κυβέρνησης Σαμαρά, Τάκης Μπαλτάκος, να συνομιλεί με τον Κασιδιάρη λέγοντάς του ότι δεν υπάρχουν στοιχεία εις βάρος της ΧΑ και ότι οι προφυλακίσεις βουλευτών της ΧΑ οφείλονται σε τηλεφωνική παρέμβαση της κυβέρνησης στους αρμόδιους δικαστές. Σε συζήτηση για την άρση της ασυλίας του το Δεκέμβριο του 2014 ο Κασιδιάρης παρουσίασε ένα ακόμη ηχητικό στο οποίο ισχυρίστηκε ότι ακούγεται ο Σαμαράς να δίνει οδηγίες στον εισαγγελέα Ισίδωρο Ντογιάκο για να κριθούν προφυλακιστέοι τρεις βουλευτές της ΧΑ. 
Σύμφωνα με την αναφορά του Εισαγγελέα Πρωτοδικών Αθηνών, στον οποίο είχε ανατεθεί η διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης, προς τον Εισαγγελέα Εφετών Αθηνών, από την εργαστηριακή πραγματογνωμοσύνη της Διεύθυνσης Εγκληματολογικών Ερευνών «προέκυψε ότι δεν καθίσταται δυνατή οποιαδήποτε αξιόπιστη σύγκριση» της φωνής του ηχητικού που παρουσίασε ο Κασιδιάρης με τη φωνή του Σαμαρά και η δικογραφία σχετικά με το αν υπήρξε παραβίαση του τηλεφώνου του Σαμαρά τέθηκε στο αρχείο.

Διορισμοί στο Υπουργείο Πολιτισμού

Ο Σαμαράς κατηγορήθηκε ότι κατά τη διάρκεια της θητείας του στο Υπουργείο Πολιτισμού το 2009 διόρισε προνομιακά υπάλληλους από την εκλογική του περιφέρεια, τη Μεσσηνία. Συγκεκριμένα υπογράφηκαν παράνομες συμβάσεις μέσω ταμείου αλληλοβοηθείας. Αργότερα, η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ κατηγόρησε τις κυβερνήσεις Σαμαρά και Βενιζέλου για διπλάσιους διορισμούς μετακλητών υπαλλήλων τη περίοδο 2012-2014.

Υπόθεση απειλής και απομάκρυνσης καθηγήτριας

Ο Αντώνης Σαμαράς κατηγορήθηκε επίσης μαζί με τον αδερφό του Αλέξη Σαμαρά, Προέδρου του Δ.Σ. του Ε.Ε.Ι. για τις απειλές προς μία καθηγήτρια του Κολεγίου Αθηνών, η οποία κατά τη διάρκεια των τελικών εξετάσεων Χημείας μηδένισε τον γιο του, Κώστα Σαμαρά ο οποίος ήταν στραμμένος προς τα πίσω και αντέγραφε φανερά και επανειλημμένα, ενώ παράλληλα δεν συμμορφωνόταν μετά από πολλαπλές παρατηρήσεις. Η καθηγήτρια δέχτηκε πιέσεις να αναιρέσει τον μηδενισμό του μαθητή, το οποίο και αρνήθηκε να κάνει κάτι που είχε ως αποτέλεσμα μετά από δέκα ημέρες περίπου η Διοίκηση του Κολεγίου να προχωρήσει σε καταγγελία σύμβασης της εκπαιδευτικού. Λίγο καιρό μετά την απόλυσή της η καθηγήτρια πέθανε, ενώ ο Κώστας Σαμαράς αποφοίτησε με επαίνους και τιμές. Ο Αντώνης Σαμαράς δέχτηκε σφοδρή κριτική για αυτό το γεγονός από το μεγαλύτερο μέρος της κοινής γνώμης, αλλά ο ίδιος καθώς και οι υποστηρικτές του δηλώνουν ότι δεν υπήρχε καμία μεσολάβηση εκ μέρους τους για την απομάκρυνση της καθηγήτριας.

Υπόθεση Novartis

Με καταθέσεις μαρτύρων και μερική συνδρομή του FBI, τον Φεβρουάριο του 2018 το όνομα του Αντώνη Σαμαρά περιλαμβανόταν στη δικογραφία για την Υπόθεση Novartis που έφτασε στο Υπουργείο Δικαιοσύνης μαζί με τα ονόματα και άλλων εννέα Ελλήνων πολιτικών και πρώην πρωθυπουργών. Η υπόθεση αφορούσε δωροδοκίες με υψηλά ποσά που παραδίδονταν είτε στο Μέγαρο Μαξίμου είτε στο υπουργείο Υγείας. Σύμφωνα με καταθέσεις προστατευόμενου μάρτυρα, ο Σαμαράς φερόταν να είχε προσωπικές επαφές ως πρωθυπουργός με τον τότε αντιπρόεδρο της Novartis Κωνσταντίνο Φρουζή και να λάμβανε μεγάλα ποσά για να ευνοήσει την φαρμακευτική εταιρία. Με κυβερνητική πλειοψηφία αποφασίστηκε να συσταθεί εξεταστική επιτροπή για όλους τους πολιτικούς που εμπλέκονται στην υπόθεση. Ο Αντώνης Σαμαράς απάντησε ότι πρόκειται περί σκευωρίας και απόπειρας εμπλοκής σε ένα ψεύτικο σκάνδαλο, ενώ έκανε μήνυση στον πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα για συκοφαντική δυσφήμιση και αρνήθηκε να προσέλθει στην εξεταστική επιτροπή.
Στις 18 Μαΐου του 2018 η Βουλή ψήφισε την επιστροφή της υπόθεσης στη Δικαιοσύνη και για τους 10 κατηγορουμένους. Από το βήμα της βουλής, ο Σαμαράς προέβη σε δηλώσεις κατά της εξεταστικής επιτροπής λέγοντας ότι ο Αλέξης Τσίπρας «έχει μπλέξει άσχημα». Τον Αύγουστο του 2019 η υπόθεση τέθηκε στο αρχείο, καθώς κρίθηκε πως με βάση τα υπάρχοντα στοιχεία δεν υπήρχε κάποια ένδειξη τέλεσης αδικήματος από πλευράς του Αντώνη Σαμαρά.