Μυστράκι Μεσσηνίας

Τοποθεσία

Το Μυστράκι βρίσκεται βορειοδυτικά από την Κορώνη από την οποία απέχει 13 περίπου χιλιόμετρα και νοτιοανατολικά από την Πύλο από την οποία απέχει περίπου 34 χιλιόμετρα. Έχει υψόμετρο 221 μέτρα και απέχει από τον Μεσσηνιακό κόλπο περίπου 8,5 χιλιόμετρα. Κοντά στο Μυστράκι βρίσκονται, προς τα βόρειά του η Κλεισούρα σε απόσταση 3,5 περίπου χιλιομέτρων, προς τα νοτιοανατολικά του το Χωματερό και η Φαλάνθη σε αποστάσεις 2,5 και 5,5 περίπου χιλιομέτρων και προς τα νοτιοδυτικά του το Ζιζάνιο, το Καπλάνι και η Υάμεια σε αποστάσεις 7 χιλιομέτρων, 6 χιλιομέτρων και 7 περίπου χιλιομέτρων αντίστοιχα.

Ιστορία

Το χωριό, έχει μακρόχρονη ιστορία που ακολουθεί την ιστορία της Μεσσηνίας και της ευρύτερης περιοχής της Κορώνης και της Πυλίας. Η περιοχή του χωριού κατά την αρχαιότητα, ήταν υπό τον έλεγχο της Ασίνης, της αρχαίας πόλης, η οποία μεταγενέστερα αναπτύχθηκε ως η σύγχρονη Κορώνη. Η ονομασία «Μυστράκι», πιστεύεται ότι είναι πιθανώς βυζαντινής προέλευσης και σημαίνει ο «Μικρός Μυστράς». Θεωρείται επίσης ότι, ιδιαίτερα την βυζαντινή εποχή, η περιοχή του σημερινού χωριού ήταν σημαντική, λόγω της θέσης της, για τον έλεγχο της θάλασσας. Στην περιοχή του χωριού ή/και του κοντινού παλαιού βυζαντινού Μοναστηριού της Παναγίας Τριβιτσιανής πιστεύεται ότι διέμεινε για κάποιο χρονικό διάστημα και ο δεσπότης του Μυστρά Θωμάς Παλαιολόγος, αδελφός του τελευταίου Αυτοκράτορα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου. Κάποιοι από τους κατοίκους του χωριού προέρχονται από Αρκάδες κτηνοτρόφους, γνωστούς και ως οι «ανεβοκατεβάτες», ονομασία που αποδόθηκε παλαιότερα στους βοσκούς αυτούς, καθώς την Άνοιξη ανέβαιναν με τα κοπάδια τους στην Αρκαδία, ενώ τον Χειμώνα κατέβαιναν στα χειμαδιά της Μεσσηνίας. Το χωριό ήταν για καιρό, σχεδόν εγκαταλελειμμένο, ως το 2000, όταν και ανακηρύχθηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού και το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων (ΥΠΕΧΩΔΕ), ως παραδοσιακός οικισμός ιστορικού ενδιαφέροντος, γεγονός που οδήγησε στην εκ νέου αναβίωσή του.

Διοικητική ιστορία

Το Μυστράκι ή Μιστράκι προσαρτήθηκε, το 1889, στον παλαιό Δήμο Κολωνίδων, με έδρα την Κορώνη, όπου και παρέμεινε, ως το 1912, που ο δήμος αυτός καταργήθηκε. Από το 1879 ως το 1889 ο οικισμός αναφερόταν επίσημα ως το Μιστράκι, ενώ από το 1889 ως το 1896 ως το Μιστράκιον. Από το 1896 ως το 1940 αναφερόταν και πάλι ως το Μιστράκι. Το 1912 το Μιστράκι προσαρτάται στην Κοινότητα Βουναρίων, με έδρα τα Βουνάρια. Στην ίδια κοινότητα προσαρτήθηκαν επίσης οι οικισμοί Μελανέϊκα (καταργήθηκε το 1920), Κουτσομούλι ή Κουτσομύτη (καταργήθηκε το 1940), Νέα Κορώνη (Καντιάνικα) και Καστέλλια (καταργήθηκε το 1940). Το 1916 το Μιστράκι αποσπάται από την Κοινότητα Βουναρίων και προσαρτάται στην Κοινότητα Φαλάνθης, η οποία από το 1912 ως το 1915 ονομαζόταν Κοινότητα Πανιάρων, με έδρα την Φαλάνθη, η οποία επίσης ως το 1915 αναφερόταν ως Πανιάραις. Στην κοινότητα αυτή είχαν ενταχθεί από το 1912 και οι οικισμοί Χωματερόν, Αγία Άννα (καταργήθηκε το 1928) και Παλαμάρι (καταργήθηκε το 1940). Το 1940 το όνομα του χωριού διορθώνεται από Μιστράκι σε Μυστράκιον. Ο οικισμός Μυστράκιον παρέμεινε ως οικισμός της Κοινότητας Φαλάνθης, με τις αλλαγές σε ονομασίες, από το 1916 ως το 1997, όταν τότε, στα πλαίσια των αλλαγών που επήλθαν στη τοπική αυτοδιοίκηση, μέσω του σχεδίου «Καποδίστριας», το Μυστράκιον υπήχθη στον κατηργημένο Δήμο Κορώνης, με έδρα την Κορώνη, ως το 2010. Από το 2011, μετά τις νέες αλλαγές του σχεδίου «Καλλικράτης» το Μυστράκιον ανήκει πλέον στον νέο Δήμο Πύλου - Νέστορος. Ο δήμος αυτός, συστάθηκε με το Πρόγραμμα Καλλικράτης με την συνένωση των προϋπαρχόντων δήμων Κορώνης, Μεθώνης, Παπαφλέσσα, Πύλου, Νέστορος και Χιλιοχωρίων. Το Μυστράκιον σήμερα είναι οικισμός της Τοπικής Κοινότητας της Φαλάνθης του Δήμου Πύλου-Νέστορος, στην οποία υπάγονται επίσης οι οικισμοί Φαλάνθη (έδρα) και Χωματερόν.

Κτίρια – αξιοθέατα

Εκτός από τα πέτρινα καλντερίμια, τα παραδοσιακά πετρόκτιστα σπίτια, τα οποία χτίστηκαν κυρίως από τους Αρκάδες μετανάστες - «ανεβοκατεβάτες», λίγο μετά την Ελληνική Επανάσταση και πολλά εξ’ αυτών έχουν αναπαλαιωθεί, υπάρχει επίσης η λιθόστρωτη πλατεία και η μικρή εκκλησία του χωριού. Στα αξιοθέατα της περιοχής του χωριού περιλαμβάνεται το πηγάδι του Μυστρακίου καθώς και το κοντινό  Μοναστήρι της Παναγίας Τριβιτσιανής.

Το πηγάδι του Μυστρακίου

Σημαντικό δείγμα λαϊκής αρχιτεκτονικής του χωριού και της περιοχής αποτελεί επίσης το πηγάδι του χωριού το οποίο έχει χαρακτηριστεί ιστορικό διατηρητέο μνημείο.

Μοναστήρι της Παναγίας Γριβιτσιανής

Κοντά στο Μιστράκι, στο δρόμο προς Χωματερό, βρίσκεται το παλαιό βυζαντινό μοναστήρι, η Ιερά Μονή Παναγίας Γριβιτσιανής ή Ιερά Μονή Παναγίας Τριβιτσιανής με τον Ιερό Ναό των Αγίων Θεοδώρων, το οποίο όμως σήμερα δεν έχει καλόγερους. Ο ναός είναι καλυμμένος με τοιχογραφίες, οι οποίες χρονολογούνται κυρίως από τα μέσα του 16ου αιώνα και μετά. Στον τρούλο εικονίζεται ο Παντοκράτορας, ενώ υπάρχουν επίσης τοιχογραφίες με μορφές αγγέλων, προφητών και τους Ευαγγελιστές. Ιδιαίτερα επίσης τιμάται το πρόσωπο της Παναγίας.