Μπόρτε

Πρώτα χρόνια

Λίγα γεγονότα είναι γνωστά για την ζωή της, αλλά οι Μογγόλοι έχουν πολλούς θρύλους για την ζωή της. Τα λίγα που γνωρίζουμε γι' αυτήν είναι κυρίως από την Μυστική Ιστορία των Μογγόλων.
Η Μπόρτε γεννήθηκε το 1161 και ανήκε στην φυλή Ολχονούτ ή στη φυλή Ονγκιράτ. Η οικογένειά της ήταν ευγενικής καταγωγής και είχε μακρά παράδοση σε γυναίκες που παντρεύονταν σημαντικούς άντρες και κατακτούσαν πολιτικές θέσεις, μία στρατηγική που είχε αποδειχθεί εξαιρετικά επωφελής για την φυλή της. Όπως είχε περηφανευτεί κάποτε ο πατέρας της, ο Ντεϊσεχέν: «Εμείς δεν στηριζόμαστε στην δύναμη των γιων μας, αλλά στην εξυπνάδα και την ομορφιά των κορών μας. Οι κόρες μας μετακινούνται πάνω σε άμαξες που τις σέρνουν μαύρες καμήλες και γίνονται βασίλισσες. Από παλιά εμείς έχουμε βασίλισσες για ασπίδα μας.» Γι΄αυτόν τον λόγο η Μπόρτε που από νωρίς προοριζόταν να παντρευτεί κάποιον σημαντικό άντρα, είχε εκπαιδευθεί στην πολιτική και την στρατηγική και είχε αναπτύξει ηγετικές ικανότητες. Η φυλή της ήταν φιλική με την φυλή Κιγιάντ που ανήκε ο Τεμουζίν, και οι γονείς της ήταν ο Ντεισεχέν και η Τσοτάν. Περιγραφόταν λέγοντας ότι είχε «ανοιχτόχρωμη επιδερμίδα» και «φωτιά στα μάτια της», εννοώντας ότι ήταν ευφυής. 

Ο γάμος με τον Τεμουζίν

Η σχέση τους άρχισε όταν  Γιεσουχέι, ο πατέρας του Τεμουζίν, την ζήτησε για σύζυγο του γιου του. Αν και η Μπόρτε προοριζόταν να παντρευτεί κάποιον μεγάλο άρχοντα κάποια στιγμή στην ζωή της, ο πατέρας της δέχτηκε να επιτρέψει τον γάμο με τον Τεμουζίν γιατί είδε ότι οι δύο νέοι είχαν αγαπηθεί πολύ. Για τους Μογγόλους ο έρωτας ήταν το πιο ιερό πράγμα από όλα και έδειχναν μεγάλη κατανόηση στους γάμους που προέκυπταν από αυτόν. Έτσι, ενώ η Μπόρτε μπορούσε να διαλέξει όποιον ήθελε για σύντροφό της, επέλεξε τον Τεμουζίν που βέβαια αργότερα αποδείχθηκε ο ισχυρότερος σύζυγος που θα μπορούσε να έχει διαλέξει καθώς εξελίχθηκε στον θρυλικό στρατηλάτη Τζένκις Χαν.
Ο Τεμουζίν, όπως ήταν το έθιμο των Μογγόλων, έζησε με την οικογένεια της Μπόρτε κατά την διάρκεια του αρραβώνα τους, αλλά αναγκάστηκε να επιστρέψει στην οικογένεια του λόγω της δηλητηρίασης του Γιεσουχέι από έναν εχθρό. Το 1178, ο Τεμουζίν ταξίδεψε για να βρει την Μπόρτε. Με την άδεια του Ντεϊσεχέν, πήρε την Μπόρτε και την μητέρα της για να ζήσουν στο Γιούρτ της οικογένειας του, που κατασκήνωσε δίπλα στον ποταμό Σενγκούρ. H προίκα της ήταν ένα πολύτιμο παλτό από μαύρη γούνα.
Όμως οι δύο νέοι δεν πρόλαβαν να χαρούν τον έρωτά τους γιατί πολύ σύντομα μετά τον γάμο τους η Μπόρτε απήχθη από την γειτονική φυλή των Μερκιδών. Ο Τεμουζίν φρόντισε να την βρει και να την πάρει πίσω και για να το καταφέρει αυτό δεν δίστασε να ξεκινήσει ολόκληρο πόλεμο. Κάποια στιγμή αποκαλύφθηκε ότι η Μπόρτε ήταν έγκυος και υπήρχαν υπόνοιες ότι το παιδί δεν ήταν του Τεμουζίν αλλά κάποιου μερκίδα στρατηγού που είχε πάρει την Μπόρτε σαν παλλακίδα του κατά την διάρκεια της αιχμαλωσίας του. Ο Τεμουζίν, όμως, έβαλε τέλος στα κουτσομπολιά δηλώνοντας ότι πέρα από την μητέρα δεν είναι δουλειά κανενός να γνωρίζει πως έγινε η σύλληψη του παιδιού και ότι σημασία δεν έχει η πατρότητα αλλά το ποια είναι η μητέρα του παιδιού. Αμέσως μετά φρόντισε να αναγνωρισθεί το παιδί ως δικό του.

Ως μεγάλη αυτοκράτειρα

Η Μπόρτε ήταν σύζυγος του Τεμουζίν. Ενώ ο Τζένγκις Χαν, επέκτεινε την επιρροή και την αυτοκρατορία του, η Μπόρτε έμεινε πίσω και έδωσε στον αδερφό του Τεμούγκε να κυβερνάει την Μογγολία. Οι άλλες του σύζυγοι ήταν παρών στις εκστρατείες του Τζένγκις Χαν, ενώ η Μπόρτε έμεινε πίσω και κυβέρνησε την δική της περιοχή. Το μεγαλύτερο μέρος του ποταμού Χερλέν ανήκε σε αυτήν, ενώ παλιότερα ανήκε στους Τατάρους. Μόνο τα παιδιά της ήταν υποψήφια στην διαδοχή του Τζένγκις Χαν ως Χαν των Μογγόλων.