Αραράτ

Γεωγραφία

Το Ορος Αραράτ βρίσκεται στην Ανατολική Ανατολία της Τουρκίας, ανάμεσα στο Ντογκουμπεγιαζίτ και στο Ιγκντίρ, κοντά στα σύνορα με το Ιράν, την Αρμενία  και το θύλακα του Ναχιτσεβάν του Αζερμπαϊτζάν, μεταξύ των ποταμών Αράς και Μουράτ. Η κορυφή του βρίσκεται περίπου 16 χιλιόμετρα των Τουρκοϊρανικών συνόρων και 32 χιλιόμετρα νότια των Τουρκοαρμενικών. Η πεδιάδα του Αραράτ απλώνεται στη βορειοδυτική και δυτική πλευρά του.

Γεωλογία

Το Αραράτ είναι ένα στρωματοηφαίστειο, σχηματισμένο από ροές λάβας και πυροκλαστικά υλικά, χωρίς ηφαιστειακό κρατήρα. Πάνω από το ύψος των 4.100 μέτρων το βουνό συνίσταται κυρίως από εκρηξιγενές πέτρωμα, που καλύπτεται από κάλυμμα πάγου. Ενας μικρότερος κώνος 3.896 μέτρων, το Μικρό Αραράτ, υψώνεται από την ίδια βάση, νοτιοανατολικά της κύριας κορυφής. Το οροπέδιο λάβας απλώνεται ανάμεσα στις δύο πυραμίδες. Οι βάσεις αυτών των δύο βουνών είναι περίπου 1.000 τ.χ. Είναι δύσκολο να εξηγηθεί γεωλογικά ο σχηματισμός του Αραράτ, αλλά το είδος της ηφαιστειακής δραστηριότητας και η θέση του ηφαιστείου μας οδηγούν στη σκέψη ότι καταβύθιση που σχετίζεται με ηφαιστειακή δραστηριότητα συνέβη όταν ο Ωκεανός της Τηθύος έκλεισε κατά τη Νεογενή.

Υψόμετρο

Από μερικές αρχές δίνεται ακόμη  υψόμετρο 5.165 μέτρα για το Ορος Αραράτ. Εντούτοις πολλές άλλες πηγές, όπως δημόσιες υπηρεσίες και επαληθεύσιμα δεδομένα από ραντάρ και μια μέτρηση GPS του 2007 δείχνουν ότι ο εναλλακτικά διαδεδομένος αριθμός των 5.137 μέτρων είναι μάλλον ακριβέστερος και το αληθινό υψόμετρο μπορεί να είναι ακόμη χαμηλότερο, λόγω του παχέος στρώματος χιονοσκεπούς καλύμματος πάγου, που παραμένει μόνιμα στην κορυφή του βουνού. Το 5.137 υποστηρίζεται επίσης από πολλούς τοπογραφικούς χάρτες.

Δραστηριότητα

Είναι άγνωστο πότε συνέβη η τελευταία έκρηξη του Αραράτ. Δεν υπάρχουν καταγεγραμμένες ιστορικές ή πρόσφατες παρατηρήσεις δραστηριότητες μεγάλης κλίμακας. Φαίνεται ότι το Αραράτ ήταν ενεργό την 3η χιλιετία π.Χ., καθώς κάτω από τις πυροκλαστικές ροές έχουν βρεθεί ευρήματα από την πρώιμη Εποχή του χαλκού και λείψανα ανθρώπινων σωμάτων.
Εντούτοις είναι γνωστό ότι το Αραράτ χτυπήθηκε από μεγάλο σεισμό τον Ιούλιο του 1840, οι συνέπειες του οποίου ήταν σοβαρότερες στην περιοχή του Φαραγγιού Αχόρα (ένα βάραθρο με βορειοανατολική κατεύθυνση που πέφτει 1.825 μέτρα από την κορυφή του βουνού). Ενα ασταθές τμήμα της βόρειας πλαγιάς κατέρρευσε και ένα παρεκκλήσι, ένα μοναστήρι και ένα χωριό καλύφθηκαν από λιθοτρίμματα. Σύμφωνα με κάποιες πηγές τότε εξερράγη και το Αραράτ, αν και κάτω από τη στάθμη του υδροφόρου ορίζοντα.

Πρώτη καταγεγραμμένη ανάβαση τη σύγχρονη εποχή

Ο Δρ. Φρίντριχ Πάροτ, με τη βοήθεια του Καχατούρ Αμποβιάν, ήταν ο πρώτος εξερευνητής τη σύγχρονη εποχή, που έφτασε στην κορυφή του Ορους Αραράτ, μετά την έναρξη της Ρωσικής κυριαρχίας το 1829. Ο Αμποβιάν και ο Πάροτ διέσχισαν τον Ποταμό Αράξη και κατευθύνθηκαν στο Αρμενικό χωριό Αγκορί, που βρίσκεται στη βόρεια πλευρά του Αραράτ, 1200 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Ακολουθώντας τη συμβουλή του Χαρουτιούν Αλαμνταριάν από την Τυφλίδα, έστησαν μια βάση κατασκήνωσης στη Μονή του Αγίου Ιακώβ, 700 μέτρα ψηλότερα σε υψόμετρο 1900 μέτρων. Ο Αμποβιάν ήταν ένας από τους τελευταίους ταξιδιώτες που επισκέφτηκαν το χωριό Αγκορί και το μοναστήρι, πριν ένας καταστροφικός σεισμός θάψει τελείως και τα δύο το Μάιο του 1840. Η πρώτη προσπάθεια αναρρίχησης στο βουνό από τη βορειοανατολική πλαγιά απέτυχε λόγω έλλειψης ζεστού ρουχισμού.
Εξι μέρες αργότερα, με τη συμβουλή του Στέφαν Κογιάντς, επικεφαλής του χωριού Αγκορί, η ανάβαση επιχειρήθηκε από τη βορειοδυτική πλευρά. Aφού έφτασαν σε υψόμετρο 4.885 μέτρων γύρισαν πίσω, γιατί δεν έφτασαν στην κορυφή πριν τη δύση του ήλιου. Εφτασαν στην κορυφή με την  τρίτη προσπάθειά τους στις 3.15 μ.μ., στις 9 Οκτωβρίου 1829. Ο Αμποβιάν έσκαψε μια τρύπα στον πάγο και ύψωσε ένα ξύλινο σταυρό, κοιτάζοντας το βοριά. Ο Αμποβιάν μάζεψε επίσης ένα κομμάτι πάγου από την κορυφή και το μετέφερε μαζί του σε ένα μπουκάλι, θεωρώντας το νερό αγιασμένο. Στις 8 Νοεμβρίου ο Πάροτ και ο Αμποβιάν αναρριχήθηκαν στο Μικρό Αραράτ. Εντυπωσιασμένος από τη δίψα για γνώση του Αμποβιάν, ο Πάροτ εξασφάλισε για τον αμποβιάν υποτροφία του Ρωσικού κράτους για να σπουδάσει στο Πανεπιστήμιο του Ντορπάτ το 1830. Το 1845 ο Γερμανός ορυκτολόγος Οτο Βίλχελμ Χέρμαν φον Αμπιχ ανέβηκε στο Αραράτ με τον Αμποβιάν. Η τρίτη και τελευταία ανάβαση του Αμποβιάν στο Αραράτ ήταν με τον Αγγλο Χενρι Ντάνμπι Σέιμουρ το 1846.

Αναρριχητικές διαδρομές, άδειες και οδηγοί

Το μήκος της αναρρίχησης είναι μεγάλο, αλλά υπάρχει μια αρκετά εύκολη διαδρομή από τα νότια στο τέλος του καλοκαιριού για ορειβάτες εξοικειωμένους με τη χρήση πιολέ και κραμπόν. Τα τελευταία 400 μέτρα καλύπτονται όλο το χρόνο από χιόνι. Υπάρχουν δύο θέσεις για κατασκήνωση στο βουνό και ο παγετώνας αρχίζει γύρω στα 4.800 μέτρα. Η Τουρκική κυβέρνηση απαιτεί μια άδεια αναρρίχησης και τη χρήση πιστοποιημένου Τούρκου οδηγού. Οι διαδικασίες μπορεί να χρειαστούν δυο μήνες για να ολοκληρωθούν.

Σχέση με το Νώε

Το όνομα «Αραράτ» για την κορυφή προέρχεται από την παράδοση που τη συνδέει με τα Βιβλικά Όρη του Αραράτ, όπου επικάθησε η Κιβωτός του Νώε μετά τον Κατακλυσμό (Γένεσις 8:4). H ταυτοποίηση του Όρους Αραράτ με αυτά τα Βιβλικά βουνά είναι αρχαία, εισαχθείσα στη Δυτική Χριστιανοσύνη τον τέταρτο αιώνα, με την ανάγνωση του Ιώσηπος από τον Ιερώνυμο. Η Βουλγάτα αποδίδει το Εβραϊκό «χαρέι Αραράτ» ως «montes Armeniae».
Στην ανατολική παράδοση (Συριακή και του Κορανίου) τα Βιβλικά βουνά συνδέονται με το Όρος Γιουντί στο σημερινό βορειοδυτικό Ιράν. Αλλά από τη μεσαιωνική περίοδο η δυτική παράδοση φαίνεται να έχει επισκιάσει την αρχαιότερη σύνδεση με το Όρος Γιουντί ακόμη και στην Ανατολική Χριστιανοσύνη και η παράδοση του Όρους Γιουντί περιορίζεται σήμερα στην Ισλαμική άποψη περί Νώε.

Πολιτικά Σύνορα

Το Ορος Αραράτ σχηματίζει ένα σχεδόν τετραεθνές μεταξύ Τουρκίας, Αρμενίας, Αζερμπαϊτζάν και Ιράν.  Η κορυφή του βρίσκεται περίπου 16 χλμ. δυτικά, τόσο της Ιρανικής μεθορίου, όσο και της μεθορίου του θύλακα Ναχιτσεβάν του Αζερμπαϊτζάν, και 32 χλμ. νότια της Αρμενικής μεθορίου.
Τα τριεθνή Τουρκίας-Αρμενίας-Αζερμπαϊτζάν και Τουρκίας-Ιράν-Αζερμπαϊτζάν απέχουν κάπου 8 χλμ., διαχωριζόμενα από μια στενή λωρίδα Τουρκικού εδάφους, που περιέχει την οδό Ε99, που εισέρχεται στο Ναχιτσεβάν στο 39.6553°N 44.8034°E.
Τα περιγραφόμενα διεθνή σύνορα ισχύουν από την ανεξαρτητοποίηση το 1991 της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν. Έχουν όμως μεγαλύτερη ιστορία, έχοντας χαραχτεί το 1923, μετά τις συγκρούσεις του Α΄ Παγκόσμιου Πολέμου και τη διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, που επηρέασαν την περιοχή, ιδιαίτερα τον Πόλεμο Αρμενίας - Αζερμπαϊτζάν (1918-1920) και τη δημιουργία της Δημοκρατίας της Τουρκίας στη Συνθήκη της Λωζάνης του 1923 που διευθέτησε το Διαμελισμό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Από το 1923 ως το 1991 τα σύνορα μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν ήταν εσωτερικά σύνορα της Σοβιετικής Ενωσης μεταξύ της ΣΣΔ Αρμενίας και της Αυτόνομης ΣΣΔ Ναχιτσεβάν και το τριεθνές μεταξύ Τουρκίας, Ιράν και Σοβιετικής Ενωσης αντιστοιχούσε στο σημερινό Τουρκίας-Ιράν-Αζερμπαϊτζάν. Πριν τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο η περιοχή ήταν διαιρεμένη μεταξύ Ρωσικής, Οθωμανικής και Περσικής Αυτοκρατορίας.
Το Αραράτ (Αγκρί Νταγκί) άνοιξε επίσημα για τον τουρισμό μόνο το 1998, όταν η Τουρκική Ορειβατική Ομοσπονδία εξέδωσε άδεια για αναρρίχηση στην κορυφή. Από το 2004 το Αραράτ αποτελεί τμήμα προστατευόμενου βιότοπου.

Σημασία στον Αρμένικο εθνικισμό

Στην Αρμένικη μυθολογία το Ορος Αραράτ είναι η κατοικία των Θεών, όπως και ο Όλυμπος στην Ελληνική μυθολογία, και στη σύγχρονη εποχή το Αραράτ χαίρει σεβασμού από τους Αρμένιους ως σύμβολο της εθνικής τους ταυτότητας. Το Αραράτ δεσπόζει στον ορίζοντα της πρωτεύουσας της Αρμενίας Γερεβάν. To Aραράτ είναι το εθνικό σύμβολο της Δημοκρατίας της Αρμενίας και απεικονίζεται στο θυρεό της. Ο θυρεός αυτός προέρχεται από εκείνον της ΣΣΔ Αρμενίας, που απεικόνιζε το Ορος Αραράτ μαζί με το Σοβιετικό σφυροδρέπανο και το κόκκινο αστέρι πίσω του. Μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης υιοθετήθηκε μια ελαφρώς τροποποιημένη εκδοχή του θυρεού της Δημοκρατίας της Αρμενίας (1918-1920) και παραμένει από τότε σε ισχύ. Η ταινία του 2002 Αραράτ του Αρμένιου-Καναδού κινηματογραφιστή Ατόμ Εγκογιάν τονίζει ιδιαίτερα το συμβολισμό του Αραράτ.
Το Ορος Αραράτ απεικονίσθηκε σε διάφορα Αρμενικά χαρτονομίσματα που εκδόθηκαν μεταξύ 1993 και 2001 και στην πίσω όψη του χαρτονομίσματος των 100 Τουρκικών λιρών του 1972-1986.