Μάχη του Άσπερν-Έσσλινγκ

Παρασκήνιο

Λίγο πριν τη διεξαγωγή της μάχης ο Ναπολέων κατείχε τη Βιέννη, αλλά οι γέφυρες του Δούναβη είχαν σπάσει, ενώ ο στρατός του Αρχιδούκα Καρόλου βρισκόταν κοντά στο Μπίζαμμπεργκ (Bisamberg), ένα λόφο δίπλα στο Κορνόιμπουργκ (Korneuburg), στην αριστερή όχθη του ποταμού. Οι Γάλλοι ήθελαν να διασχίσουν τον ποταμό. Το Λομπάου (Lobau), ένα από τα δεκάδες νησιά, χώριζε τον ποταμό σε μικρά κανάλια και έτσι επιλέχθηκε ως σημείο διάβασης. Το βράδυ της 20ής Μαΐου το Σώμα του στρατάρχη Αντρέ Μασσενά διέσχισε τον ποταμό, πέρασε στην αριστερή όχθη και απέσπασε τα αυστριακά φυλάκια. Απτόητος από τις βαριές επιθέσεις στα νώτα του, δηλαδή στο Τυρόλο και στη Βοημία, ο Ναπολέων έστειλε όλα τα διαθέσιμα στρατεύματα στις γέφυρες του Δούναβη, και την αυγή περισσότεροι από 40.000 στρατιώτες συγκεντρώθηκαν στο Μάρχφελντ (Marchfeld), τη μεγάλη πεδιάδα της αριστερής όχθης, η οποία θα ήταν λίγο αργότερα και το μέρος διεξαγωγής της μάχης του Βάγκραμ.
O Αρχιδούκας Κάρολος δεν σκόπευε να υπερασπιστεί το σημείο διάβασης των Γάλλων. Το σχέδιό του ήταν να περάσει μια αξιόμαχη γαλλική δύναμη το ποτάμι, έτσι ώστε εκείνος να της επιτεθεί προτού ο κύριος γαλλικός στρατός σπεύσει για να την ενισχύσει. Ο Ναπολέων ήξερε ότι έπρεπε να πάρει τέτοιο ρίσκο, αλλά σκόπευε να στρέψει τις πιθανότητες υπέρ του, μεταφέροντας κάθε διαθέσιμο τάγμα στη μάχη, έτσι ώστε οι Γάλλοι να κρατήσουν τις θέσεις τους μέχρι να φθάσουν ενισχύσεις. Οι γαλλικές δυνάμεις παρατάχθηκαν μπροστά από τις γέφυρες του Δούναβη αντικρίζοντας το βορρά, σχηματίζοντας την αριστερή πτέρυγά τους στο χωριό Άσπερν (Aspern) και τη δεξιά τους στο χωριό Έσσλινγκ (Essling). Ωστόσο, έπρεπε να γεμίσουν το κενό ανάμεσα στα δύο χωριά και να δημιουργήσουν χώρο για την ανάπτυξη των ενισχυτικών μονάδων.

Πρώτη Ημέρα

Η μάχη ξεκίνησε από το χωριό Άσπερν, στο οποίο ο αυστριακός στρατός υπό τον στρατηγό φον Χίλλερ (von Hiller) εξαπέλυσε μια επιτυχημένη επίθεση και το κατέλαβε. Ωστόσο ο στρατάρχης Μασσενά (Masséna) αντεπιτέθηκε, το έθεσε και πάλι υπό γαλλικό έλεγχο και κράτησε το έδαφός του με αξιοθαύμαστη επιμονή. Το γαλλικό πεζικό πολέμησε με αξιέπαινη γενναιότητα, κάτι που δεν έδειξε να κάνει στις προηγούμενες μάχες εκείνης της χρονιάς. Οι τρεις αυστριακές φάλαγγες απέτυχαν να καταλάβουν παραπάνω από το μισό χωριό, το οποίο κράτησαν οι Γάλλοι μέχρι το βράδυ. Παρ' όλα αυτά το γαλλικό πεζικό που είχε παραταχθεί ανάμεσα στα δύο χωριά και μπροστά από τις γέφυρες του Δούναβη, στάλθηκε να πολεμήσει στην αριστερή πτέρυγα. Ο Ναπολέων ωστόσο για αντιπερισπασμό έστειλε μπροστά το κέντρο του, που αποτελούταν μόνο από ιππικό, για να επιτεθεί στο αυστριακό πυροβολικό που είχε παραταχθεί σε μακριά γραμμή και βομβάρδιζε το Άσπερν. Η πρώτη επίθεση των Γάλλων αποκρούστηκε, αλλά η δεύτερη αποτελούταν από μάζες θωρακοφόρων ιππέων οι οποίοι απώθησαν τα κανόνια, ίππευσαν γύρω από τα "τετράγωνα" του πρίγκηπα φον Χοεντσόλλερν-Χέχινγκεν (von Hohenzollern-Hechingen) και αντιστάθηκαν στο ιππικό του πρίγκηπα φον Λίχτενσταϊν, αλλά ήταν αδύνατο να επιτύχουν κάτι παραπάνω και επέστρεψαν στις παλιές τους θέσεις.
Την ίδια ώρα το χωριό Έσσλινγκ είχε μετατραπεί σ΄ ένα απελπιστικό σκηνικό μάχης όπως αυτό του Άσπερν. Οι Γάλλοι θωρακοφόροι ιππείς εξαπέλυσαν βαριές επιθέσεις στην πτέρυγα του στρατηγού φον Ορσίνι-Ρόζενμπεγκ (von Orsini-Rosenberg) και καθυστέρησαν μια ισχυρή αυστριακή επίθεση. Στα ενδότερα του Έσσλινγκ ο στρατάρχης Λαν με μια μόνο μεραρχία αντιστάθηκε μέχρι τη νύχτα, οπότε και η μάχη σταμάτησε. Οι δύο στρατοί διανυκτέρευσαν στις θέσεις τους, και στο Άσπερν Γάλλοι και Αυστριακοί δεν αντάλλαξαν ούτε μια απλή πιστολιά. Ο Γάλλος αυτοκράτορας δεν κάμφθηκε και ανανέωσε τις προσπάθειες για να φέρει κάθε διαθέσιμο στρατιώτη στο πεδίο της μάχης. Όλη τη νύχτα όλο και περισσότερα γαλλικά στρατεύματα διέσχισαν τον ποταμό.

Δεύτερη Ημέρα

Την αυγή της 22ης Μαΐου η μάχη συνεχίστηκε. Ο στρατάρχης Μασσενά απώθησε τους Αυστριακούς από το Άσπερν, ενώ την ίδια ώρα ο φον Ορσίνι-Ρόζενμπεγκ εξαπέλυσε αιφνιδιαστική επίθεση στο Έσσλινγκ. Ο Λαν, αφού αντιστάθηκε απελπισμένα, ενισχύθηκε από τη μεραρχία του στρατηγού Σαιντ-Ιλαίρ (Saint-Hilaire) και απώθησε τον φον Ορσίνι-Ρόζενμπεγκ. Στο Άσπερν όμως ο Μασσενά απωθήθηκε από το χωριό από μια αντεπίθεση των στρατηγών φον Χίλλερ και φον Μπελλεγκάρντε (von Bellegarde).
Ταυτόχρονα ο Ναπολέων είχε εξαπολύσει μια μεγάλη επίθεση στο αυστριακό κέντρο. Ολόκληρο το γαλλικό κέντρο με τον Λαν στ΄ αριστερά και ιππικό ως εφεδρεία στάλθηκαν στην επίθεση. Η αυστριακή γραμμή ανάμεσα στη δεξιά πτέρυγα του φον Ορσίνι-Ρόζενμπεγκ και την αριστερή του φον Χίλλερ διασπάστηκε, και γαλλικές ίλες ιππικού ξεχύθηκαν μέσα στο κενό, με τη νίκη να έχει πλέον σχεδόν επιτευχθεί. Ωστόσο ο Αρχιδούκας Κάρολος έφερε στην μάχη την τελευταία του εφεδρεία, οδηγώντας την αυτοπροσώπως κρατώντας την αυστριακή σημαία. Ο Λαν αναχαιτίστηκε και με την απόκρουσή του η ορμή της επίθεσης έσβησε σε όλη τη γραμμή, ενώ την ίδια ώρα το Άσπερν καταλήφθηκε ολόκληρο από τους Αυστριακούς. Επιπλέον φρικτά νέα έφτασαν για τον Ναπολέοντα την αποφασιστική στιγμή. Οι Αυστριακοί είχαν στείλει μικρές μαούνες για να καταστρέψουν την κύρια γέφυρα του Δούναβη, έτσι ώστε ο ερχομός γαλλικών ενισχύσεων και εφοδίων να καταστεί αδύνατος. 
Ο Ναπολέων διέκοψε αμέσως την επίθεση στο κέντρο, ενώ το Έσσλινγκ δέχτηκε μια νέα επίθεση του Ρόζενμπεργκ και οι Γάλλοι τον απώθησαν για άλλη μια φορά. Ο Ρόζενμπεργκ αυτή την φορά έστρεψε την προσοχή του στην πτέρυγα του γαλλικού κέντρου το οποίο αποσυρόταν σταδιακά προς τις γέφυρες. Η απόσυρση κόστισε πολλούς στρατιώτες αλλά ο Λαν κατάφερε να σώσει τους Γάλλους από το να απωθηθούν μέχρι τον Δούναβη. Η μεγάλη εξάντληση και των δύο πλευρών τερμάτισε τη μάχη.

Αποτελέσματα

Οι Γάλλοι έχασαν παραπάνω από 20.000 στρατιώτες συμπεριλαμβανομένου και ενός από τους ικανότερους και γενναιότερους διοικητές και προσωπικούς φίλους του Ναπολέοντα, του στρατάρχη Λαν, ο ο οποίος πέθανε αφού τραυματίστηκε θανάσιμα από μια οβίδα του αυστριακού πυροβολικού. Οι Αυστριακοί υπέστησαν περίπου τις ίδιες απώλειες, αλλά είχαν πετύχει την πρώτη σημαντική νίκη εναντίον των Γάλλων μετά από περισσότερο από μια δεκαετία. Η νίκη απέδειξε την πρόοδο που είχε σημειώσει ο Αυστριακός Στρατός μετά από τη σειρά των καταστροφικών ηττών του 1800 και του 1805.
Οι Γάλλοι υποχώρησαν στο νησί Λομπάου. Τη νύχτα της 22ης Μαΐου η τελευταία γέφυρα είχε επισκευαστεί και ο στρατός περίμενε την άφιξη ενισχύσεων εκεί. Οι Αυστριακοί απέτυχαν να εκμεταλλευτούν την κατάσταση επιτρέποντας στους Γάλλους ν΄ ανασυνταχθούν. Έξι εβδομάδες αργότερα οι Γάλλοι έκαναν μια δεύτερη προσπάθεια να διασχίσουν το Δούναβη, οπότε ο Ναπολέων πέτυχε μια αποφασιστική νίκη εναντίον των Αυστριακών στη μάχη του Βάγκραμ.