Κριστόφ Σάινερ

Άουγκσμπουργκ και Ντίλινγκεν: 1591–1605

Ο Σάινερ γεννήθηκε στο Μαρκτ Βαλντ (Markt Wald) κοντά στο Μίντελχάιμ στη Σουηβία, κτήση του Οίκου των Αψβούργων. Μαθήτευσε στο διοικούμενο από τους Ιησουίτες σχολείο του Αγίου Σαλβατόρ στο Άουγκσμπουργκ από τον Μάιο 1591 μέχρι τις 24 Οκτωβρίου 1595. Απεφοίτησε ως «ρήτωρ» και έγινε δόκιμο μέλος της Εταιρείας του Ιησού στο Λάντσμπεργκ αμ Λεχ στις 26 Οκτωβρίου 1595. Στην τοπική θεολογική σχολή υπηρέτησε τη διετία που ήταν δόκιμος (1595–1597) υπό τον πατέρα Ρούπερτ Ράιντλ (Rupert Reindl). Από το 1597 ως το 1598, ολοκλήρωσε τις σπουδές του στη ρητορική στο Άουγκσμπουργκ. Χειροτονήθηκε υποδιάκονος από τον επίσκοπο Σεμπάστιαν Μπρέουνινγκ (Breuning). Από το 1598 ως το 1601 σπούδασε φιλοσοφία (μεταφυσική) και μαθηματικά. Το 1603 ο Σάινερ επινόησε τον παντογράφο, ένα όργανο που μπορούσε να παράγει αντίγραφα σχεδίων σε άλλη κλίμακα, η οποία μπορούσε να ρυθμισθεί. Από το 1603 μέχρι το 1605 δίδαξε φιλολογικά μαθήματα: τα χρόνια του ως δασκάλου των λατινικών στο γυμνάσιο των Ιησουιτών στο Ντίλινγκεν του εξασφάλισαν τον τίτλο του Magister Artium.

Ίνγκολσταντ: 1605–1617

Από το φθινόπωρο του 1605 ως το 1609 ο Σάινερ σπούδασε θεολογία στο Ίνγκολσταντ. Είχε ήδη κερδίσει φήμη εξαιτίας της εφευρέσεως του παντογράφου. Ο δούκας Γουλιέλμος Ε΄ της Βαυαρίας έφθασε στο σημείο να τον προσκαλέσει να κάνει μία επίδειξη του οργάνου στο Μόναχο.
Στις 14 Μαρτίου 1609 ο Σάινερ χειροτονήθηκε διάκονος από τον επίσκοπο Μάρκο Λυρέσιο (Marcus Lyresius). Ολοκλήρωσε τις σπουδές του στις 30 Ιουνίου 1609 με την παρουσίαση του πρώτου του έργου, Theses Theologicae, και του διδακτορικού του στη Θεολογία. Στις 18 Απριλίου 1609 χειροτονήθηκε ιερέας από τον Λυρέσιο στο Eichstätt, από όπου ταξίδεψε στο Έμπερσμπεργκ. Μεταξύ των ετών 1610 και 1616-1617, ο Σάινερ εργάσθηκε ως ο διάδοχος του πατρός Γιοχάνες Λαντζ στο Ίνγκολσταντ, διδάσκοντας μαθηματικά, φυσική και αστρονομία, καθώς και την εβραϊκή γλώσσα. Μεταξύ άλλων, έδωσε διαλέξεις για τα ηλιακά ρολόγια, την πρακτική γεωμετρία, την αστρονομία, την οπτική και για τη νέα εφεύρεση: το τηλεσκόπιο.
Το 1611 ο Σάινερ παρατήρησε ηλιακές κηλίδες και το επόμενο έτος δημοσίευσε τις «Απέλλειες Επιστολές» στο Άουγκσμπουργκ: Ο Μάρκος Βέλσερ (Marcus Welser) τύπωσε τις τρεις πρώτες από αυτές στην πόλη αυτή στις 5 Ιανουαρίου 1612. Τα κείμενα αυτά υπήρξαν ένας από τους πολλούς λόγους για τη μετέπειτα δυσάρεστη αντιδικία του Σάινερ με τον Γαλιλαίο. Το 1614 ο Σάινερ δημοσίευσε τις Disquisitiones mathematicae στο Ίνγκολσταντ με τον Γιόχαν Γκέοργκ Λόχερ, το 1615 το Sol ellipticus στο Άουγκσμπουργκ και το Exegeses fundamentorum gnomonicorum στο Ίνγκολσταντ. Το 1617 στην ίδια πόλη εξέδωσε τις Refractiones coelestes. Ο Σάινερ έδωσε τους όρκους της ακτημοσύνης, της υπακοής, της αγνότητας και της αφοσιώσεως στον Πάπα στις 31 Ιουλίου 1617, στο Ίνγκολσταντ ενώπιον του Ιησουίτη πατρός Ιωάννη Μάνχαρτ (Johannes Manhart). Την ίδια χρονιά, ο Σάινερ κατέστησε γνωστή την επιθυμία του να μεταβεί στην Κίνα ως ιεραπόστολος. Ο πατέρας Μούτιο Βιτελλέσκι (Mutio Vitelleschi) όμως του έστειλε ένα γράμμα συμβουλεύοντάς τον να παραμείνει στην Ευρώπη και να συνεχίσει την ενασχόλησή του με τις θετικές επιστήμες. Τον χειμώνα του 1617-1618 ο Σάινερ πήγε στο Ίνσμπρουκ κατ' εντολή του Αρχιδούκα της Αυστρίας Μαξιμιλιανού Γ΄.

Ίνσμπρουκ, Φράιμπουργκ και Νάισε: 1617–1624

Στην πραγματικότητα, μετά τον Νοέμβριο του 1614, ο Μαξιμιλιανός Γ΄ κάλεσε τον Σάινερ στο Ίνσμπρουκ αρκετές φορές για να συζητήσουν αστρονομικά και μαθηματικά ζητήματα. Ο Αρχιδούκας είχε δεχθεί ένα αστρονομικό τηλεσκόπιο με δύο κυρτούς φακούς, το οποίο έδειχνε τα πράγματα ανάποδα. Ο Σάινερ προσέθεσε ένα τρίτο φακό, κατασκευάζοντας έτσι ένα «γήινο» τηλεσκόπιο που επέτρεπε στον Μαξιμιλιανό να παρατηρεί τα όμορφα τοπία της χώρας του με άνεση.
Μετά τον θάνατο του Μαξιμιλιανού Γ΄ το 1618, ο επόμενος Αρχιδούκας Λεοπόλδος Ε΄ της Αυστρίας διορίσθηκε ως αυτοκρατορικός αντιπρόσωπος στο Τυρόλο και στις `Ανω Επαρχίες. Και όπως ο προκάτοχός του, ο Λεοπόλδος περιέβαλε τον πατέρα Σάινερ με την εμπιστοσύνη του. Το έργο του Σάινερ Oculus hoc est: Fundamentum opticum, που περιέχει πολλές νέες αντιλήψεις για τη φυσιολογία του οφθαλμού, τυπώθηκε στο Ίνσμπρουκ το 1619. Το βιβλίο είχε γραφεί ενωρίτερα στο Ίνγκολσταντ και υποδιαιρείται σε τρία μέρη: το πρώτο περιγράφει την ανατομία του οφθαλμού, το δεύτερο τη διάθλαση των ακτίνων του φωτός στο εσωτερικό του και το τρίτο μέρος ασχολείται με τον αμφιβληστροειδή χιτώνα και την οπτική γωνία. Ο Σάινερ επιλέγει και πάλι εδώ τον δρόμο της παρατηρήσεως και του πειράματος. Όπως και ο Κέπλερ πριν από αυτόν, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο αμφιβληστροειδή είναι η έδρα της αισθήσεως της οράσεως και ότι το οπτικό νεύρο μεταδίδει τις εικόνες από τον αμφιβληστροειδή στον εγκέφαλο. Ο Αρχιδούκας Λεοπόλδος Ε΄ και ο Σάινερ διατηρούσαν τακτική και ογκώδη αλληλογραφία από το 1620 ως το 1632. Το ένα από τα γράμματα του Σάινερ προς τον Λεοπόλδο, που στάλθηκε το 1626, πληροφορεί τον Αρχιδούκα ότι ο Γαλιλαίος δεν θα μάθει για τις έρευνες του Σάινερ πάνω στις ηλιακές κηλίδες.
Γνωρίζουμε ότι η βιβλιοθήκη του Λεοπόλδου περιείχε έργα του Τύχωνος και του Γαλιλαίου, ενώ ο αρχιδούκας διατηρούσε μια φιλική αλληλογραφία με τον Γαλιλαίο. Στις 23 Μαΐου 1618 ο Λεοπόλδος παρέλαβε τηλεσκόπια από τον Γαλιλαίο μαζί με μία πραγματεία επί των ηλιακών κηλίδων, την Discorso del Flusso e Reflusso del Mare. Το επόμενο διάστημα ο Σάινερ έχτισε τον καινούργιο ναό των Ιησουιτών στο Ίνσμπρουκ.
Το Πανεπιστήμιο του Φράιμπουργκ παρήκμαζε στις αρχές του 17ου αιώνα. Στις 16 Νοεμβρίου 1620 ο Λεοπόλδος Ε΄ συγκέντρωσε τους Ιησουίτες πατέρες με πρώτον τον «μακράν εξέχοντα όλων» Κριστόφ Σάινερ. Την άνοιξη του 1621 ο Σάινερ ανακλήθηκε για άγνωστο λόγο: στην πραγματικότητα ήταν επιθυμία του Καρόλου της Αυστρίας, αρχιδούκα και επισκόπου, να έχει τον Σάινερ ως τον εξομολογητή του. Ο Κάρολος είχε συνταξιδεύσει με τον Σάινερ από το Μπρίξεν ως τη Βιέννη. Τον Φεβρουάριο 1623 ο Σάινερ διορίσθηκε σε υπεύθυνη θέση στο μελλοντικό κολέγιο. Τότε ο βασιλιάς της Ισπανίας Φίλιππος Δ΄ επέλεξε τον Κάρολο της Αυστρίας για το αξίωμα ενός αντιβασιλέα της Πορτογαλίας. Ο Κάρολος ταξίδεψε στη Μαδρίτη, ενώ ο Σάινερ έπρεπε να μεταβεί στη Ρώμη για να προωθήσει την ίδρυση του νέου κολεγίου στο Νάισε και παρέμεινε εκεί περισσότερο από όσο χρειαζόταν. Στο έργο του Rosa Ursina sive Sol γράφει ότι είχε αποσταλεί στη Ρώμη "ad summum pontificem, ob certa peragenda negotia" («κατόπιν παπικής κλήσεως»). Δεν έχουν επιβεβαιωθεί άλλες θεωρίες, όπως ότι ο Σάινερ είχε κληθεί στη Ρώμη ως ειδικός στην αστρονομία εξαιτίας της υποθέσεως του Γαλιλαίου, ή ότι αισθάνθηκε ότι ο διορισμός του στο Νάισε είχε τιμωρητικό χαρακτήρα και πήγε στη Ρώμη για να διαμαρτυρηθεί. Πάντως επέστρεψε στο Νάισε 13 ολόκληρα χρόνια αργότερα.

Ρώμη: 1624–1633

Με την άφιξη του Σάινερ στη Ρώμη, φίλοι του ζήτησαν να γράψει για τις ηλιακές παρατηρήσεις του. Ο ίδιος είχε πλέον χρόνο για την ανάγνωση μαθηματικών βιβλίων, μεταξύ των οποίων το Il saggiatore του Γαλιλαίου, το οποίο περιέχει τμήματα αντιγραμμένα από το έργο του Σάινερ ενώ την ίδια στιγμή κατηγορεί τον Ιησουίτη για τη λογοκλοπή αυτών. Το 1629 και το 1630 ο Σάινερ παρατήρησε παραηλίους και άλω, ενώ οι παρατηρήσεις του συμπεριέλαβαν και μία έκλειψη, στις 8 Απριλίου 1633. Στις 22 Ιουνίου 1633 ανακοινώθηκε η ποινή του Γαλιλαίου, ο οποίος έπρεπε να αποκηρύξει τους ισχυρισμούς του. Η επίδραση του Σάινερ επί του αποτελέσματος της δίκης του Γαλιλαίου δεν μπορεί να αποδειχθεί: Τα αρχεία της δίκης περιλαμβάνουν μόνο μία μικρή σημείωση ότι είχε αντιταχθεί στους οπαδούς του Κοπέρνικου. Την εποχή της δίκης ο Σάινερ βρισκόταν ακόμα στη Ρώμη και διέμενε στη σχολή για τους μελλοντικούς ιερείς.

Το Rosa Ursina

Ο Σάινερ έγραψε τρία από τα έργα του στη Ρώμη, με πρώτο το Rosa Ursina sive Sol (= «Το ρόδον της `Αρκτου ή ο `Ηλιος», 1626–1630) για τις ηλιακές κηλίδες, το οποίο χρησίμευσε ως το προτυπο έργο αναφοράς για το θέμα επί δεκαετίες. Το Rosa Ursina sive Sol έχει 4 βιβλία: Στο πρώτο ο Scheiner διαλαμβάνει το επίμαχο ζήτημα τού ποιος ανεκάλυψε πρώτος τις ηλιακές κηλίδες. Το δεύτερο περιγράφει τα τηλεσκόπια, διαφορετικά είδη προβολής και το ηλιοσκόπιο, αλλά επίσης συγκρίνει και το οπτικό μέρος του τηλεσκοπίου με την οπτική φυσιολογία του ματιού. Στο τρίτο βιβλίο ο Σάινερ παρουσιάζει μία συνοπτική συλλογή των δεδομένων από τις παρατηρήσεις του ηλιακών κηλίδων. Το 4ο βιβλίο χωρίζεται σε 2 μέρη: το πρώτο συζητά και πάλι τα ηλιακά φαινόμενα, όπως είναι οι κηλίδες και οι εκλάμψεις, η περίοδος περιστροφής του Ηλίου των 27 ημερών και η κλίση του άξονα περιστροφής του. Στο β΄ μέρος παρατίθενται πολλά εδάφια από τη Βίβλο, από έργα των Πατέρων της Εκκλησίας και φιλοσόφων, που αποδεικνύουν ότι η γεωκεντρική θεωρία που πρέσβευε ο Σάινερ βρίσκεται σε απόλυτη συμφωνία με ό,τι διδάσκει η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία.
Ο Σάινερ εξέδωσε και το έργο Pantographice, σχετικά με τον παντογράφο που είχε επινοήσει το 1603, και τελικά, το 1632-1633, συνέγραψε το τελευταίο του έργο, το Prodromus, μία διακήρυξη ενάντια στην ηλιοκεντρική θεωρία, το οποίο εκδόθηκε μετά τον θάνατό του, και συγκεκριμένα το 1651.

Βιέννη: 1633–1637

Ο πατέρας Μούτιο Βιτελλέσκι γράφει το πρώτο του γράμμα προς τον Σάινερ στη Βιέννη στις 21/1/1634. Επομένως ο Σάινερ πρέπει να είχε επιστρέψει στη Βιέννη είτε τον Δεκέμβριο 1633, είτε τον Ιανουάριο 1634. Ο Σάινερ ήταν φανερά απρόθυμος να επιστρέψει στο Νάισε. Στη Βιέννη αντιμετώπισε την ανασφάλεια ως προς τη χρηματοδότηση του έργου του Rosa Ursina sive Sol.

Νάισε: 1637–1650

Μετά τις 15 Νοεμβρίου 1637 ο Σάινερ βρισκόταν στο Νάισε της Άνω Σιλεσίας, τη σημερινή Νύζα της Πολωνίας. Οι δραστηριότητές του εκεί σχετίζονται με τα αξιώματα του Συμβούλου, μορφωτικού και διοικητικού (του πρύτανη του κολεγίου), και του εξομολογητή των σπουδαστών. Πέθανε στην πόλη αυτή σε ηλικία 75 ή 77 ετών. Η νεκρολογία του το 1650 προπαγανδίζει την ιδέα ότι ο Σάινερ ήταν υποχρεωμένος να παραμείνει στη Βιέννη εξαιτίας του πολέμου και ότι έπρεπε να διαφύγει από το Νάισε με όλα τα αστρονομικά του όργανα. Γράφει επίσης ότι συνήθως σηκωνόταν νωρίς το πρωί για να γράψει ή να διαβάσει, να φροντίσει τον κήπο του και να φυτέψει δένδρα με τα ίδια του τα χέρια. Ο συγγραφέας αυτής της νεκρολογίας μνημονεύει την ταπεινοφροσύνη και την αγνότητα του Σάινερ, ενώ εφιστά την προσοχή στο ότι πολλοί τον φθονούσαν και ότι «πάλεψε με τον φθόνο και ο ίδιος».