Νέκρωση

Η νέκρωση είναι μια μορφή βλάβης του κυττάρου η οποία οδηγεί στον πρόωρο θάνατο κυττάρων σε ένα ζωντανό ιστό με τη διαδικασία της αυτόλυσης. Η νέκρωση προκαλείται από εξωτερικούς παράγοντες για το κύτταρο ή τον ιστό, όπως φλεγμονή, τοξίνες ή τραυματισμό, οι οποίοι μπορεί να προκαλέσουν ακανόνιστη πέψη των κυτταρικών οργανιδίων. Αντίθετα, η απόπτωση προκαλεί προγραμματισμένα και στοχευμένα κυτταρικό θάνατο. Ενώ η απόπτωση συχνά έχει ευεργετικά αποτελέσματα για τον οργανισμό, η νέκρωση σχεδόν πάντα έχει αρνητικά αποτελέσματα και μπορεί να είναι θανάσιμη.
Τα κύτταρα τα οποία πεθαίνουν λόγω νέκρωσης δεν ακολουθούν το σηματοδοτικό μονοπάτι της απόπτωσης αλλά περισσότερο διάφορους υποδοχείς που ενεργοποιούνται σε απώλεια της ακεραιότητας της κυτταρικής μεμβράνης και σε ανεξέλεγχτη απελευθέρωση προϊόντων του κυτταρικού θανάτου στον ενδοκυττάριο χώρο. Αυτό αρχίζει στον περιβάλλοντα ιστό μια φλεγμονώδη αντίδραση η οποία εμποδίζει τα μακροφάγα να εντοπίσουν και να φαγοκυτταρώσουν τα νεκρά κύτταρα. Γι' αυτό το λόγο, συχνά είναι απαραίτητο να αφαιρεθεί ο νεκρωτικός ιστός χειρουργικά. Η νέκρωση η οποία μένει χωρίς θεραπεία έχει ως αποτέλεσμα τη συσσώρευση νεκρού ιστού σε αποσύνθεση στο ή κοντά στο σημείο του κυτταρικού θανάτου. Ένα κλασικό παράδειγμα είναι η γάγγραινα.

Αίτια

Η νέκρωση μπορεί να δημιουργηθεί εξαιτίας της δράσης εξωτερικών και εσωτερικών παραγόντων. Εξωτερικοί παράγοντες μπορεί να περιλαμβάνουν μηχανικό τραύμα (το οποίο μπορεί να προκαλέσει καταστροφή των κυττάρων), καταστροφή των αιμοφόρων αγγείων (με αποτέλεσμα διαταραχή της αιμάτωσης των ιστών) και η ισχαιμία. Ακραίες θερμοκρασίες (εξαιρετικά υψηλές ή χαμηλές) μπορούν να προκαλέσουν νέκρωση εξαιτίας της διαταραχής των κυττάρων. Στο κρυοπάγημα, σχηματίζονται κρύσταλλοι οι οποίοι αυξάνουν τη πίεση στον εναπομίναντα ιστό και υγρό με αποτέλεσμα το κύτταρο να εκρύγνειται. Κάτω από ακραίες καταστάσεις, οι ιστοί και τα κύτταρα πεθαίνουν μέσω μιας ανεξέλεγκτης διαδικασίας καταστροφής των μεμβρανών και του κυτταροπλάσματος.
Εσωτερικοί παράγοντες που προκαλούν νέκρωση παραλαμβάνουν τροφονευρωτικές διαταραχές: τραυματισμός και παράλυση των νευρικών κυττάρων. Τα παγκρεατικά ένζυμα (λιπάσες) είναι η κύρια αιτία λιπονέκρωσης. Η νέκρωση μπορεί να ενεργοποιηθεί από συστατικά του ανοσοποιητικού συστήματος, όπως το σύστημα του συμπληρώματος, οι βακτηριακές τοξίνες, τα ενεργοποιημένα κύτταρα φυσικοί φονείς και τα μακροφάγα των περιτονιών. Διαδικάσιες νέκρωσης οι οποίες προκαλούνται από παθογόνα σε κύτταρα με ανοσολογικά εμπόδια (πχ εντετικός βλεννογόνος) μπορούν να ελαττώσουν την εισβολή παθογόνων από τις φλεγμένουσες επιφάνειες.
Παθολογικές καταστάσεις χαρακτηρίζονται από την ανεπαρκή έκκριση κυτταροκινών. Το μονοξείδιο του αζώτου (ΝΟ) και οι αντιδραστικές ρίζες οξυγόνου συνοδεύονται επίσης από κυτταρικό θάνατο. Ένα κλασσικό παράδειγμα νεκρωτικής κατάστασης είναι η ισχαιμία, η οποία οδηγεί σε έλλειψη οξυγόνου, γλυκόζης και άλλων τροφικών παραγόντων και επάγει μαζικό κυτταρικό θάνατο ενδοθηλιακών και άλλων κυττάρων.
Επιπλέον, η νέκρωση μπορεί να είναι τμήμα μια φυσιολογικής διεργασίας του αγωνισμού. Ο συνδεσμοεπαγόμενος θάνατος των πρώιμων Τ-λεμφοκυττάρων είναι ανεξάρτητος από τη δράση των κασπασών και έχει νεκρωτική μορφολογία.