Πρόγραμμα Κλεισθένης Ι

Το Πρόγραμμα Κλεισθένης Ι, ακριβέστερα «Μεταρρύθμιση του θεσμικού πλαισίου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης - Εμβάθυνση της Δημοκρατίας - Ενίσχυση της Συμμετοχής - Βελτίωση της οικονομικής και αναπτυξιακής λειτουργίας των Ο.Τ.Α. [Πρόγραμμα «ΚΛΕΙΣΘΕΝΗΣ Ι»] - Ρυθμίσεις για τον εκσυγχρονισμό του πλαισίου οργάνωσης και λειτουργίας των ΦΟΔΣΑ - Ρυθμίσεις για την αποτελεσματικότερη, ταχύτερη και ενιαία άσκηση των αρμοδιοτήτων σχετικά με την απονομή ιθαγένειας και την πολιτογράφηση - Λοιπές διατάξεις αρμοδιότητας Υπουργείου Εσωτερικών και άλλες διατάξεις ονομάζεται ο ελληνικός νόμος 4555/2018. Αποτελείται από 283 άρθρα με τα οποία μεταρρυθμίζονται, ο τρόπος εκλογής των οργάνων και οι αρμοδιότητές τους, οι δήμοι, η εποπτεία των ΟΤΑ και άλλα ζητήματα του Υπουργείου Εσωτερικών. Το σχέδιο τίθεται σε πλήρη ισχύ από την 1 Σεπτεμβρίου 2019.
Θεωρείται διάδοχος του σχεδίου Καλλικράτης με βασική φιλοσοφία την μείωση της θητείας από πενταετία σε τετραετία και την υιοθέτηση της απλής αναλογικής.

Δημοτικό και περιφερειακό συμβούλιο

Το σύνολο των εδρών του δημοτικού συμβουλίου κατανέμεται στους συνδυασμούς που μετείχαν στις αυτοδιοικητικές εκλογές, ανάλογα με τον αριθμό των έγκυρων ψηφοδελτίων που έλαβαν στον α’ γύρο. Το σύνολο των έγκυρων ψηφοδελτίων που έλαβαν, αθροιστικά όλοι οι συνδυασμοί που μετείχαν διαιρείται με τον αριθμό των εδρών που αντιστοιχούν σε κάθε δημοτικό συμβούλιο και το πηλίκο αυξημένο κατά μία μονάδα, παραλειπομένου του κλάσματος, αποτελεί το εκλογικό μέτρο. Ο αριθμός των έγκυρων ψηφοδελτίων κάθε συνδυασμού διαιρείται στη συνέχεια με το εκλογικό μέτρο και καθένας τους καταλαμβάνει τόσες έδρες όσο και το ακέραιο πηλίκο της διαίρεσης. Αν οι έδρες που καταλαμβάνουν οι συνδυασμοί, που δικαιούνται να μετέχουν στην κατανομή, με την προηγούμενη διαδικασία είναι λιγότερες από τις προς διάθεσιν, όσες απομένουν κατανέμονται ανά μία μεταξύ όλων των συνδυασμών, είτε έλαβαν έδρα είτε όχι, αναλόγως με τα αχρησιμοποίητα υπόλοιπά τους
Το σύνολο των εδρών του περιφερειακού συμβουλίου κατανέμονται στους συνδυασμούς που μετείχαν στις εκλογές, ανάλογα με τον αριθμό των έγκυρων ψηφοδελτίων που έλαβαν. Το σύνολο των έγκυρων ψηφοδελτίων που έλαβαν στην επικράτεια της περιφέρειας οι συνδυασμοί που μετείχαν στις εκλογές διαιρείται με τον αριθμό των εδρών που αντιστοιχούν σε κάθε περιφερειακό συμβούλιο και το πηλίκο αυξημένο κατά μία μονάδα, παραλειπομένου του κλάσματος, αποτελεί το εκλογικό μέτρο. Ο αριθμός των έγκυρων ψηφοδελτίων κάθε συνδυασμού διαιρείται στη συνέχεια με το εκλογικό μέτρο και καθένας τους καταλαμβάνει τόσες έδρες όσο και το ακέραιο πηλίκο της διαίρεσης.

Εποπτεία των ΟΤΑ, ΦΟΔΣΑ, εκλογικές περιφέρειες και λοιπές διατάξεις

Αποσυνδέεται η εποπτεία των ΟΤΑ από τις Αποκεντρωμένες Διοικήσεις, και θεσπίζεται το πλαίσιο για τη διεξαγωγή δημοτικού και περιφερειακού δημοψηφίσματος.
Το ίδιο νομοσχέδιο περιλαμβάνει ρυθμίσεις για τη λειτουργία των φορέων διαχείρισης στερεών αποβλήτων (ΦΟΔΣΑ), καθώς και ρυθμίσεις για την αποτελεσματικότερη και ταχύτερη άσκηση των αρμοδιοτήτων που σχετίζονται με την απονομή της ιθαγένειας και την πολιτογράφηση.
Το σχέδιο περιλαμβάνει και την κατάτμηση των μεγάλων εκλογικών περιφερειών, την διενέργεια τοπικών ψηφισμάτων αλλά και την αποσύνδεση των αυτοδιοικητικών εκλογών από τις ευρωεκλογές. Επιπλέον δημιουργείται η δυνατότητα ίδρυσης εταιρειών ειδικού σκοπού στον τομέα της Κοινής Ωφέλειας. Επίσης, με το σχέδιο αυτό, καταργείται η εποπτεία των ΟΤΑ από τις Αποκεντρωμένες Διοικήσεις, όμως αντικαθιστάται από την σύσταση μόνιμης Επιτροπής Ελέγχου Αρμοδιοτήτων με τη συμμετοχή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης η οποία θα εξετάζει και θα γνωμοδοτεί επί των επιδράσεων των σχεδίων νόμου που κατατίθενται στη Βουλή στο πεδίο των αρμοδιοτήτων της κεντρικής διοίκησης και των δύο βαθμών Αυτοδιοίκησης, αλλά αφαιρούνται από τα Δημοτικά τέλη το "πράσινο". Τέλος, οι μεταναστευτικές κοινότητες θα αντιπροσωπεύονται στα δημοτικά συμβούλια, κάτι που είχε ψηφιστεί το 2010 με τον Καλλικράτη αλλά ενεργοποιείται με τον παρόντα νόμο.

Ψήφιση και αντιδράσεις

Το σχέδιο ωστόσο προξένησε ιδιαίτερες αντιδράσεις στους δήμους αλλά και στη ΚΕΔΕ-ΕΝΠΕ κατηγορώντας το ως "διαπλοκή" και "κατάλυση της δημοκρατίας". Πριν την ψήφισή του ο κ.Σκουρλέτης εξήγγειλε τη διόρθωση συγκεκριμένων αρθρών και την ακολουθία του "Κλεισθένη 2". Λίγες ημέρες αργότερα ο κ.Πατούλης, Δήμαρχος Αμαρουσίου και Πρόεδρος της ΚΕΔΕ, κάλεσε τους δήμους για προσφυγή στη δικαιοσύνη.
Με 150 ψήφους υπέρ σε σύνολο 273 παρόντων υπερψηφίστηκε επί της Aρχής το νομοσχέδιο Κλεισθένης 1 στις 13 Ιουλίου 2018.