Εθνικό Ίδρυμα Ραδιοφωνίας

Ιστορία

Οι προκάτοχοι του ΕΙΡ, που διαχειρίστηκαν την κρατική ραδιοφωνία (συγκεκριμένα τον ΡΣΑ) ήταν η Υπηρεσία Ραδιοφωνικών Εκπομπών (1938-1941) και η Ανώνυμη Εταιρεία Ραδιοφωνικών Εκπομπών (1941-1945). Μετά την Απελευθέρωση, η ΑΕΡΕ θεωρήθηκε όργανο δωσιλογισμού και υπήρξε η ανάγκη αντικατάστασής της, ωστόσο με το ξέσπασμα του Εμφυλίου, παρέμεινε σε λειτουργία, μέχρι το 1945.

Ίδρυση του ΕΙΡ

Το Εθνικόν Ίδρυμα Ραδιοφωνίας ιδρύθηκε με την Συντακτική Πράξη 54/1945 «Περί ιδρύσεως του Εθνικού Ιδρύματος Ραδιοφωνίας» δια της οποίας και περιήλθε στη κυριότητά του όλη η περιουσία της τότε ΑΕΡΕ. Με την ίδια συντακτική πράξη το ΕΙΡ αποτελούσε Οργανισμό Δημοσίου Δικαίου που υπάχθηκε υπό τον έλεγχο του πρώην Υπουργείου Τύπου, ενώ το τεχνικό τμήμα στο τότε Υπουργείο Συγκοινωνιών και Δημοσίων Έργων (Διεύθυνση Τηλεπικοινωνιών).

Διοίκηση και Υπηρεσίες

Η Διοίκηση του ΕΙΡ ασκούταν από το Διοικητικό Συμβούλιο και του οποίου κύριο εκτελεστικό όργανο ήταν ο Γενικός Διευθυντής που προΐσταται όλων των διευθύνσεων και υπηρεσιών. Επίσης συγκροτούνταν από την Κεντρική Υπηρεσία, τις Εξωτερικές Υπηρεσίες Αθηνών και τις Εξωτερικές Υπηρεσίες Επαρχιών.

Προσωπικό του ΕΙΡ

Το Προσωπικό του Ιδρύματος αποτελούσαν α) οι υπάλληλοι και β) οι συνεργάτες εκπομπών και προγράμματος. Οι υπάλληλοι διακρίνονταν σε μονίμους και σε συμβασιούχους. Οι συνεργάτες εκπομπών και προγράμματος διακρίνονταν σε τακτικούς και έκτακτους. Οι τακτικοί δεν μπορούσαν να υπερβούν σε αριθμό τους 180, εκτός αν αυξάνονταν οι ώρες προγραμμάτων όπου δικαιολογούσε μέχρι 7 επιπλέον ανά πρόσθετη ώρα προγράμματος, καλούμενοι έκτακτοι. Στους συνεργάτες εκπομπών και προγράμματος περιλαμβάνονταν δημοσιογράφοι, λογοτέχνες, καλλιτέχνες, επιστήμονες, μεταφραστές κ.λπ. οι οποίοι αμείβονταν μηνιαία, ή ημερήσια ή κατ' αποκοπή.

Ραδιοφωνικός Σταθμός Αθηνών

Επισήμως εγκαινιάστηκε στις 16 Ιουλίου του 1945 και λειτούργησε στις εγκαταστάσεις και από τις οποίες εξέπεμπε από το 1938 ο κρατικός Ραδιοφωνικός Σταθμός Αθηνών της ΥΡΕ και μετέπειτα της ΑΕΡΕ. Οι εκπομπές του σταθμού παράγονταν στους ραδιοθαλάμους του Ζαππείου ενώ χρησιμοποιήθηκε η κεραία μεσαίων των Λιοσίων. Οι Γερμανοί κατά την αποχώρησή τους ανατίναξαν τον ιστό της κεραίας, έτσι το κόστος της επανενεργοποίησης ήταν μεγάλο. Σημαντικό ποσοστό του υλικοτεχνικού εξοπλισμού προέρχονταν από τις πολεμικές επανορθώσεις. Κατά την πρώτη περίοδο μετά την ίδρυση του ραδιοσταθμού βασικός διοργανωτής του ΕΙΡ ήταν ο στρατηγός Χριστόδουλος Τσιγάντες και σημαντικοί διευθυντές οι λογοτέχνες Στράτης Μυριβήλης και Οδυσσέας Ελύτης.

Το ηχητικό σήμα του ΕΙΡ

Από την πρώτη κιόλας εκπομπή του ραδιοσταθμού των Αθηνών, χρησιμοποιήθηκε το σήμα του «τσοπανάκου», μια ειδική σύνθεση με φλογέρα και κουδούνια, εξαιρετικά χαρακτηριστική μέχρι σήμερα. Ακολουθούσε ο εκφωνητής που άρθρωνε τη φράση «Εδώ Αθήναι».

Επαρχιακοί ραδιοφωνικοί σταθμοί

Μετά την ομαλοποίηση της λειτουργίας του ραδιοσταθμού του ΕΙΡ στην Αθήνα, άρχισε η ίδρυση ραδιοφωνικών σταθμών και στην επαρχία. Το 1947 το ΕΙΡ αγοράζει τον εξοπλισμό ραδιοσταθμού Θεσσαλονίκης του Χρίστου Τσιγγιρίδη που είχε ξεκινήσει τις εκπομπές στην πόλη 20 χρόνια νωρίτερα. Το ΕΙΡ εγκαθιστά νέο ισχυρότερο πομπό, ενώ οι ραδιοθάλαμοι φιλοξενούνται δίπλα στο στρατιωτικό θέατρο. Αρκετά χρόνια αργότερα οι πομποί μεσαίων του ΕΙΡ μεταφέρονται στην Περαία, όπου και παραμένουν μέχρι σήμερα.
Μια σειρά περιφερειακών ραδιοφωνικών σταθμών άρχισε να ιδρύεται στις πόλεις της επαρχίας, που μαζί με τους τοπικούς σταθμούς της ΥΕΝΕΔ απετέλεσαν το μετέπειτα δίκτυο της Ελληνικής Ραδιοφωνίας στην επαρχία. Ραδιοφωνικός σταθμός υφίσταται μετεμφυλιακά και στην Μακρόνησο, λόγω του γεγονότος ότι η Μακρόνησος ήταν στρατόπεδο πολιτικών εξορίστων.