Θρησκεία στη Σοβιετική Ένωση

Η Σοβιετική Ένωση ιδρύθηκε από τους Μπολσεβίκους το 1922, στη θέση της Ρωσικής Αυτοκρατορίας. Την ώρα της επανάστασης του 1917, η ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία ήταν ενταγμένη στο αυταρχικό κράτος, απολαμβάνοντας επίσημο καθεστώς. Αυτό ήταν σημαντικός παράγοντας που συνέβαλε στην Μπολσεβίκικη στάση προς τη θρησκεία και τα μέτρα που πήραν για να την ελέγξουν.
Έτσι, η ΕΣΣΔ έγινε το πρώτο κράτος που στόχευε, σύμφωνα με την επίσημη ιδεολογία της, στην εξάλειψη των υφιστάμενων θρησκειών, και την πρόληψη μελλοντικής εμφάνισης θρησκευτικών πεποιθήσεων, με στόχο να δημιουργηθεί ο κρατικός αθεϊσμός (γκόσατεϊζμ). Σύμφωνα με το δόγμα του κρατικού αθεϊσμού στη Σοβιετική Ένωση, υπήρχε μια "κυβερνητικό πρόγραμμα μετατροπής προς τον αθεϊσμό" που διεξαγόταν από τους Κομμουνιστές. Το Κομμουνιστικό καθεστώς στόχευε τις θρησκείες με βάση τα συμφέροντα του Κράτους, και ενώ οι περισσότερες οργανωμένες θρησκείες ήταν πάντα νόμιμες, τα θρησκευτικά κτίρια κατάσχονταν, οι πιστοί παρενοχλούνταν, και η θρησκεία γελοιοποιούταν, ενώ ο αθεϊσμός διαδόθηκε στα σχολεία. Το 1925 η κυβέρνηση ίδρυσε τη Λίγκα των Μαχητικών Άθεων για να εντείνουν τις διώξεις. Κατά συνέπεια, η προσωπική έκφραση της θρησκευτικής πίστης δεν ήταν σε καμία περίπτωση απαγορευμένη, αλλά η ισχυρή αίσθηση του κοινωνικού στίγματος που είχε επιβληθεί από τις επίσημες κρατικές δομές και τα κοσμικά μέσα μαζικής ενημέρωσης έκανε γενικά να θεωρείται απαράδεκτο για τα μέλη ορισμένων κυβερνητικών επαγγελμάτων (εκπαιδευτικοί, κρατικοί γραφειοκράτες, στρατιώτες) να είναι ανοιχτά θρησκευόμενοι και αντικοσμικοί.
Η συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων στη Ρωσική αυτοκρατορία ήταν, κατά το χρόνο της επανάστασης, θρησκευόμενους, ενώ οι κομμουνιστές στόχευαν να σπάσουν τη δύναμη όλων των θρησκευτικών ιδρυμάτων και τελικά να αντικαταστήσουν τη θρησκευτική πίστη με την αθεΐα. Η "επιστήμη" ήταν το αντίθετο στην "θρησκευτική δεισιδαιμονία" στα μέσα ενημέρωσης και στην ακαδημαϊκή γραφή. Οι κύριες θρησκείες της προεπαναστατικής Ρωσίας συνεχίστηκε σε ολόκληρη τη Σοβιετική περίοδο, αλλά ήταν μόνο ανεκτές και εντός ορισμένων ορίων. Γενικά, αυτό σήμαινε ότι οι πιστοί ήταν ελεύθεροι για να προσκυνήσουν ιδιωτικά και στα αντίστοιχα θρησκευτικά κτίρια (εκκλησίες, τζαμιά, συναγωγές κλπ.), αλλά οι δημόσιες εμφανίσεις της θρησκείας εκτός των εν λόγω ονομασιών απαγορευόταν. Επιπλέον, τα θρησκευτικά ιδρύματα δεν είχαν τη δυνατότητα να εκφράσουν τις απόψεις τους σε οποιοδήποτε είδος των μέσων μαζικής ενημέρωσης, και πολλά θρησκευτικά κτίρια κατεδαφίστηκαν ή χρησιμοποιήθηκαν για άλλους σκοπούς.  [παραπομπή που απαιτείται]

Ως ιδρυτής του Σοβιετικού κράτους, ο Βλαντιμίρ Λένιν, το έθεσε:
Η θρησκεία είναι το όπιο του λαού: αυτό το ρητό του Μαρξ είναι ο ακρογωνιαίος λίθος όλης της ιδεολογίας του Μαρξισμού σχετικά με τη θρησκεία. Όλες οι σύγχρονες θρησκείες και εκκλησίες, όλες και τις κάθε είδους θρησκευτικές οργανώσεις θεωρούνται πάντα από το Μαρξισμό ως όργανα της αστικής αντίδρασης, που χρησιμοποιούνται για την προστασία από την εκμετάλλευση και την αποβλάκωση της εργατικής τάξης.
Ο Μαρξιστικός–Λενινιστικός αθεϊσμός υποστήριξε με πράξεις τον έλεγχο, την καταστολή και εξάλειψη της θρησκείας. Μέσα σε περίπου ένα χρόνο από την επανάσταση, το κράτος απαλλοτρίωσε όλη την περιουσία της εκκλησίας, όπως τις εκκλησίες, και κατά την περίοδο από το 1922 μέχρι το 1926, 28 ρώσοι ορθόδοξοι επίσκοποι και περισσότεροι από 1.200 ιερείς σκοτώθηκαν. Πολλοί περισσότεροι διώχθηκαν.
Οι Χριστιανοί ανήκαν σε διάφορες εκκλησίες: Ορθόδοξη (όπου άνηκε η πλειοψηφία των πιστών), Καθολική, Βαπτιστές και διάφορες άλλες Προτεσταντικές εκκλησίες. Η πλειοψηφία των Μουσουλμάνων στη Σοβιετική Ένωση ήταν Σουνίτες, με την αξιοσημείωτη εξαίρεση του Αζερμπαϊτζάν, όπου η πλειοψηφία ήταν οι Σιίτες. Ο ιουδαϊσμός, είχε πολλούς οπαδούς. Άλλες θρησκείες που ασκούνταν από ένα μικρό αριθμό πιστών, περιλαμβάνουν τον Βουδισμό και τον Σαμανισμό.