Λουογιάνγκ

Ονομασία 

Η ονομασία της Λουογιάνγκ προέρχεται από την τοποθεσία της. Καθώς βρίσκεται στα βόρεια του ποταμού Λουό, Λουογιάνγκ σημαίνει «η βόρεια όχθη του ποταμού». Η πόλη Λουογιάνγκ είχε διάφορες ονομασίες κατά τη διάρκεια των αιώνων, όπως Λουό Γι και Λουό Τζόου, Ντόνγκτου, που σημαίνει «Ανατολική Πρωτεύουσα», κατά τη διάρκεια της δυναστείας των Τανγκ, Σιτζίνγκ, που σημαίνει «Δυτική Πρωτεύουσα», κατά τη διάρκεια της δυναστείας Σονγκ, ή Τζινγκλουό, που σημαίνει γενικά η «Πρωτεύουσα Λουό». 
Κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης μοναδικής αυτοκράτειρας της Κίνας, Γου Τζετιέν, η πόλη ήταν γνωστή ως «Θεϊκή Πρωτεύουσα».

Ιστορία

Σύμφωνα με τις αρχαιολογικές ανασκαφές, η ευρύτερη περιοχή της Λουογιάνγκ είχε κατοικηθεί από την νεολιθική εποχή (8500 – 2070 π.Κ.Ε.). Κατά την παραδοσιακή κινέζικη ιστορία, την περίοδο της πρώτης δυναστείας των Σιά, ο αυτοκράτορας Τάι Κανγκ μετέφερε την πρωτεύουσα της δυναστείας από την Γιαντσένγκ, τη σημερινή Ντενγκφένγκ, στη διασταύρωση των ποταμών Λουό και Γι, όπου θεωρείτο ιερός τόπος, και ονόμασε την πόλη Τζενσούν.
Το 1600 π.Κ.Ε., ο αυτοκράτορας Τανγκ, ο πρώτος αυτοκράτορας της δυναστείας των Σάνγκ, νίκησε τον 17ο και τελευταίο ηγεμόνα της δυναστείας των Σία, βασιλιά Τζιέ και έχτισε τη «Δυτική Πρωτεύουσα» της δυναστείας, στον ποταμό Λουό. Τα ερείπια της πόλης αυτής υπάρχουν ακόμα στον αρχαιολογικό χώρο στο Γιάνσι ανατολικά της Λουογιάνγκ.
Μετά την πτώση της δυναστείας των Σανγκ, το 1038 π.Κ.Ε., ο Δούκας του Τζόου έχτισε μια πόλη για τους εναπομείναντες ευγενείς της δυναστείας των Σανγκ, που τον ακολούθησαν και την ονόμασε Τσενγκτσόου. Το 1021 π.Κ.Ε., χτίστηκε μια δεύτερη πόλη 15 χλμ. δυτικά, στα πρότυπα της Τσενγκτσόου με την ονομασία Ουανγκτσένγκ. Το 771 π.Κ.Ε., η Ουανγκτσένγκ έγινε η πρωτεύουσα της δυναστείας των Ανατολικών Τζόου μέχρι το 510 π.Κ.Ε., που καταστράφηκε από τον εμφύλιο πόλεμο και η πρωτεύουσα μεταφέρθηκε στη Τσενγκτσόου. Τον επόμενο χρόνο ξαναχτίστηκε με απαίτηση του αυτοκράτορα. Η σύγχρονη Λουογιάνγκ είναι χτισμένη πάνω από τα ερείπια εκείνης της πόλης, τα οποία εξακολουθούν να είναι ορατά σήμερα στο πάρκο Ουανγκτσένγκ.
Το 25 Κ.Ε., η Λουογιάνγκ ανακηρύχθηκε πρωτεύουσα της δυναστείας των Ανατολικών Χαν, από τον αυτοκράτορα Γκουάνγκγου και για αρκετούς αιώνες, ήταν το επίκεντρο της Κίνας. Κατά τη διάρκεια της περιόδου των Τριών Βασιλείων, των Πέντε Δυναστειών και Δέκα Βασιλείων έως τις δυναστείες των Σουέι και των Τανγκ, η Λουόγιανγκ ήταν το κυρίαρχο πολιτικό κέντρο, με μεγάλη πρόοδο στο πολιτισμό.
Το 68 Κ.Ε., ο ναός του Λευκού Αλόγου, ο πρώτος βουδιστικός ναός στην Κίνα, ιδρύθηκε στη Λουογιάνγκ και υπάρχει ακόμα και σήμερα.
Την περίοδο της δυναστείας των Ανατολικών Χαν, ο πρεσβευτής Μπαντσάο αποκατέστησε τον Δρόμο του Μεταξιού, κάνοντας την πρωτεύουσα Λουογιάνγκ αφετηρία του.
Το 166 Κ.Ε., η πρώτη ρωμαϊκή αποστολή, που έστειλε ο αυτοκράτορας Μάρκος Αυρήλιος, έφτασε στη Λουογιάνγκ, αφού έφθασε πρώτα μέσω θαλάσσης στο σημερινό κεντρικό Βιετνάμ. Την πρεσβεία υποδέχθηκε ο αυτοκράτορας Χουάν των Χαν.

Στα τέλη του 2ου αιώνα, η Κίνα παρήκμασε και έπεσε σε αναρχία. Η παρακμή επιταχύνθηκε από την εξέγερση των Κίτρινων Κεφαλόδεσμων (σαρίκια), οι οποίοι, αν και νικήθηκαν από τα αυτοκρατορικά στρατεύματα το 184 Κ.Ε., αποδυνάμωσαν το κράτος σε τέτοιο σημείο όπου υπήρξε μια συνεχής σειρά εξεγέρσεων που εκφυλίζονταν σε εμφύλιο πόλεμο, με αποκορύφωμα την πυρπόληση το 189 Κ.Ε., της πρωτεύουσας των Χαν, Λουογιάνγκ. Ακολούθησε μια κατάσταση συνεχών αναταραχών και πολέμων στην Κίνα, μέχρις ότου επέστρεψε μια μικρή σταθερότητα στη δεκαετία του 220, αλλά με την ίδρυση τριών ξεχωριστών βασιλείων αντί μιας ενοποιημένης αυτοκρατορίας, γνωστή ως η περίοδος των Τριών Βασιλείων.
Το 190 Κ.Ε., ο Υπουργός Ντονγκ Τζουό διέταξε τους στρατιώτες του να καταστρέψουν, να λεηλατήσουν και να κάψουν την πόλη, όταν κυνηγήθηκε από έναν συνασπισμό περιφερειακών αξιωματούχων και πολέμαρχων, με αποτέλεσμα η αυτοκρατορική αυλή να μεταφερθεί στην Τσανγκ Αν.
Το 220 Κ.Ε., η Λουογιάνγκ αποκαταστάθηκε και πάλι, όταν ο Τσάο Πι ως αυτοκράτορας Ουέν της δυναστείας Ουέι την ανακήρυξε πρωτεύουσά του. Η επόμενη δυναστεία των Τζιν ιδρύθηκε επίσης στη Λουογιάνγκ. Όταν οι Τζιν κατακτήθηκαν από τους Ούνους το 311 Κ.Ε., αναγκάστηκαν να μεταφέρουν την πρωτεύουσα στο Τζιανκάνγκ, τη σύγχρονη Ναντζίνγκ, αφού οι Ούνοι την λεηλάτησαν και την κατέστρεψαν σχεδόν ολοσχερώς.
Το 493 Κ.Ε., ο αυτοκράτορας Σιάο Ουέν της δυναστείας των Βορείων Ουέι μετέφερε την πρωτεύουσα και πάλι στη Λουογιάνγκ. Ένθερμος υποστηρικτής του βουδισμού ο Σιάο Ουέν ξεκίνησε πολλά βουδιστικά έργα, όπως τα σκαλιστά σπήλαια του Λονγκμέν, τον ναό Σαολίν στο βουνό Σονγκ και το ναό Yongning, την ψηλότερη παγόδα στην Κίνα.
Όταν ο αυτοκράτορας Γιάνγκ των Σουέι ανέλαβε την εξουσία το 604 Κ.Ε., ίδρυσε την νέα Λουογιάνγκ πάνω στην υπάρχουσα πόλη, χρησιμοποιώντας μια διαρρύθμιση εμπνευσμένη από το έργο του πατέρα του, αυτοκράτορα Ουέν των Σουέι από την πρόσφατα ανακατασκευασμένη Τσανγκάν.
Κατά τη διάρκεια της δυναστείας των Τανγκ, η Λουογιάνγκ ήταν η «Ανατολική πρωτεύουσα», με πληθυσμό περίπου ένα εκατομμύριο, αμέσως μετά την Τσανγκάν, που τότε ήταν η μεγαλύτερη πόλη στην Κόσμο. Στη διάρκεια των Τανγκ, η αυτοκράτειρα Γου Τζετιέν μετέφερε την πρωτεύουσα στη Λουογιάνγκ και την ονόμασε «Θεϊκή Πρωτεύουσα», όπου κατασκεύασε το ψηλότερο παλάτι στην κινεζική ιστορία.
Κατά τη σύντομη διάρκεια των Πέντε Δυναστειών, η Λουογιάνγκ ήταν η πρωτεύουσα των Ύστερων Λιάνγκ για τη περίοδο 907 - 913 και των Ύστερων Τανγκ.
Κατά τη διάρκεια της Βόρειας Δυναστείας των Σονγκ, ήταν η «Δυτική Πρωτεύουσα» Σιτζίνγκ και γενέτειρα του Τζάο Κουανγκγίν, ιδρυτή της Δυναστείας των Σονγκ. Ήταν εξέχον κέντρο πολιτισμού, φιλοξενώντας μερικούς από τους σημαντικότερους φιλοσόφους.
Κατά τη διάρκεια της δυναστείας των Τζιν, η Λουογιάνγκ ήταν η «Κεντρική Πρωτεύουσα» την περίοδο 1153 - 1214 Κ.Ε.

Από τη δυναστεία των Γιουάν και μετά, η Λουογιάνγκ δεν ήταν πλέον η πρωτεύουσα της Κίνας. Ωστόσο, για μια τελευταία φορά, η Λουογιάνγκ ήταν η πρωτεύουσα της Δημοκρατίας της Κίνας (1912 - 1949 Κ.Ε.) για μια σύντομη περίοδο κατά την ιαπωνική εισβολή.

Η Διάλεκτος της Λουογιάνγκ

Οι κάτοικοι της Λουογιάνγκ και των γύρω περιοχών στην επαρχία Χονάν μιλούν τη διάλεκτο της Λουογιάνγκ, που αποτελεί μία διάλεκτο της Κινεζικής των Κεντρικών Πεδιάδων. Η διάλεκτος της Λουογιάνγκ ήταν η κυρίαρχη γλώσσα από την Περίοδο των Εμπόλεμων Κρατών έως και την δυναστεία των Μινγκ και διαφέρει κατά πολύ από την Μοντέρνα Κινεζική ή Μανδαρίνικη, που βασίζεται στην διάλεκτο του Πεκίνου.