Littorio (θωρηκτό)

Ιστορικό πλαίσιο

Η Ιταλία μπήκε στον πόλεμο στις 10 Ιουνίου 1940, λίγο μετά την ολοκλήρωση του θωρηκτού. Το σκάφος υπέστη σοβαρότατες ζημιές από την αεροπορική επιδρομή των Βρετανών στον ναύσταθμο του Τάραντα στις 11 Νοεμβρίου 1940 και δεν ήταν στην ενεργό δράση μέχρι να ολοκληρωθούν οι επισκευές του τον Μάρτιο του επόμενου έτους. Συμμετείχε σε πολλές επιχειρήσεις εναντίον του βρετανικού στόλου της Μεσογείου, χωρίς όμως να εμπλακεί, τις περισσότερες φορές, με τον αντίπαλο. Εξαίρεση ήταν η Δεύτερη μάχη της Σύρτης τον Μάρτιο του 1942, όπου προκάλεσε σημαντικές ζημιές σε αρκετά βρετανικά πλοία. Το Littorio μετονομάστηκε σε Italia τον Ιούλιο του 1943, μετά την πτώση του φασιστικού καθεστώτος. Στις 9 Σεπτεμβρίου 1943, ενώ ο στόλος κατευθυνόταν προς τη Μάλτα για να παραδοθεί, του επιτέθηκαν γερμανικά βομβαρδιστικά. Τα αεροσκάφη μετέφεραν την πρωτοποριακή για την εποχή τηλεκατευθυνόμενη βόμβα Fritz X, χάρη στην οποία προκάλεσαν σημαντικές ζημιές στο Italia και βύθισαν το αδελφό πλοίο Roma. Έφτασε τελικά στη Μάλτα και παρέμεινε εκεί για ένα διάστημα. Αργότερα μεταφέρθηκε στην Αλεξάνδρεια και τελικά στην Μεγάλη Πικρή Λίμνη, στη Διώρυγα του Σουέζ μέχρι το 1947. Το Italia δόθηκε ως πολεμική αποζημίωση στις ΗΠΑ και τελικά διαλύθηκε για σκραπ στην Λα Σπέτσια.

Επιχειρησιακή ιστορία

Η έναρξη της ναυπήγησης του Littorio και του Vittorio Veneto έγινε στα ναυπηγεία της Ansaldo την 28 Οκτωβρίου 1934, ανήμερα της επετείου της "Πορείας προς την Ρώμη" που έφερε τους Φασίστες στην εξουσία. Σχεδιαστικές αλλαγές και έλλειψη θωράκισης είχαν σαν αποτέλεσμα την καθυστέρηση καθέλκυσης του πλοίου κατά τρεις μήνες, από τον Μάιο του 1937 -που είχε προγραμματισθεί αρχικά- στις 22 Αυγούστου. Η ολοκλήρωση του πλοίου και των υποσυστημάτων του κράτησε μέχρι και τις αρχές του 1940. Οι θαλάσσιες δοκιμές του διήρκεσαν δύο μήνες από την 23 Οκτωβρίου 1939 μέχρι την 21η Δεκεμβρίου. Εντάχθηκε στον στόλο στις 6 Μαΐου 1940 και μετά από δοκιμές ακόμα ενός μήνα μεταφέρθηκε μαζί με το Vittorio Veneto στον Τάραντα όπου εντάχθηκαν στην 9η Μεραρχία υπό τον ναύαρχο Κάρλο Μπεργκαμίνι (Carlo Bergamini).
Από την 31η Αυγούστου ως και τις 2 Σεπτεμβρίου 1940, το Littorio ήταν μέλος ισχυρότατης δύναμης, αποτελούμενης από πέντε θωρηκτά, δέκα καταδρομικά και τριάντα τέσσερα αντιτορπιλικά. Αντικειμενικός σκοπός ήταν η αναχαίτιση βρετανικών ναυτικών δυνάμεων που συμμετείχαν στην επιχείρηση Hats καθώς και της νηοπομπής MB.3, όμως εξ αιτίας της ανεπαρκούς αναγνώρισης που παρείχε η αεροπορία, οι αντίπαλες δυνάμεις δεν ήρθαν σε επαφή. Παρόμοια ήταν η κατάσταση όταν από τις 29 Σεπτεμβρίου μέχρι την 1η Οκτωβρίου το Littorio μαζί με τέσσερα ακόμα θωρηκτά, έντεκα καταδρομικά και είκοσι τρία αντιτορπιλικά προσπάθησε να αναχαιτίσει βρετανικές νηοπομπές που μετέφεραν στρατεύματα και πολεμοφόδια στη Μάλτα.

Αποστολές συνοδείας νηοπομπών

Μετά την ολοκλήρωση των επισκευών, το Littorio συμμετείχε σε ανεπιτυχή προσπάθεια αναχαίτισης βρετανικών ναυτικών δυνάμεων από τις 22 ως τις 25 Αυγούστου. Ένα μήνα αργότερα, στις 27 Σεπτεμβρίου, τέθηκε επικεφαλής της επίθεσης εναντίον συμμαχικής νηοπομπής (Επιχείρηση Halberd). Οι Βρετανοί διέθεσαν τα θωρηκτά HMS Rodney, HMS Nelson και HMS Prince of Wales για την προστασία της νηοπομπής. Ιταλικά αναγνωριστικά εντόπισαν την ισχυρή βρετανική δύναμη και ο Ιταλός διοικητής, που είχε εντολές να μην εμπλακεί εάν δεν είχε σημαντική αριθμητική υπεροχή, απέσυρε τις δυνάμεις του πίσω στον ναύσταθμο. Στις 13 Δεκεμβρίου το Littorio συμμετείχε σε μία ακόμα προσπάθεια αναχαίτισης συμμαχικής νηοπομπής προς τη Μάλτα μαζί με το Vittorio Veneto, όμως η επιχείρηση ματαιώθηκε όταν το δεύτερο επλήγη από τορπίλη βρετανικού υποβρυχίου. Τρεις μέρες αργότερα ήταν μέρος της δύναμης κάλυψης νηοπομπής που μετέφερε προμήθειες στις γερμανοϊταλικές δυνάμεις στη Λιβύη (Επιχείρηση Μ42). Στα τέλη του 1941 οι νηοπομπές του Άξονα έφταναν με μεγάλη δυσκολία στην Βόρειο Αφρική διότι οι Βρετανοί είχαν σπάσει τους κώδικες των Γερμανοϊταλών, συμπεριλαμβανομένου και του Enigma. Οι Ιταλοί, σε μια προσπάθεια καλύτερης προστασίας των νηοπομπών τους, χρησιμοποίησαν τις κύριες μονάδες επιφανείας τους σαν σκάφη συνοδείας. Το Littorio και άλλα σκάφη ενεπλάκησαν στην πρώτη μάχη της Σύρτης, βάλλοντας από πολύ μεγάλη απόσταση και χωρίς αποτέλεσμα εναντίον των πλοίων συνοδείας μιας βρετανικής νηοπομπής που συνέπεσε τυχαία με αυτήν που προστάτευε η ιταλική δύναμη. Εξ αιτίας των ισχυρών ιταλικών πυρών, τα βρετανικά σκάφη αποσύρθηκαν και η ιταλική νηοπομπή Μ42 έφτασε ασφαλής στην Βόρειο Αφρική.
Στις 3 Ιανουαρίου 1942 συμμετείχε ξανά στην δύναμη συνοδείας της νηοπομπής Μ43 και επέστρεψε στη βάση του στις 6 Ιανουαρίου. Στις 22 Μαρτίου ήταν ναυαρχίδα του ιταλικού στόλου κατά την δεύτερη μάχη της Σύρτης, απόπειρας αναχαίτισης βρετανικής νηοπομπής με προορισμό τη Μάλτα. Όταν νύχτωσε, βρετανικά αντιτορπιλικά επιχείρησαν να του επιτεθούν από μικρή απόσταση όμως το ισχυρό του πυρ τα ανάγκασε να υποχωρήσουν. Μια βολή αντιτορπιλικού προκάλεσε μικρές ζημιές. Κατά την εμπλοκή το Littorio προκάλεσε σημαντικές ζημιές στα αντιτορπιλικά HMS Havock και HMS Kingston, έπληξε επίσης το καταδρομικό HMS Euryalus. Το HMS Kingston επέστρεψε στην Μάλτα για επισκευές, όμως καταστράφηκε ολοσχερώς από αεροπορική επιδρομή. Παρόλο που ο ιταλικός στόλος δεν είχε άμεση επαφή με τα πλοία της νηοπομπής, χάρη στην δράση του τα πλοία της διασπάστηκαν και πολλά βυθίστηκαν την επομένη από αεροπορικές επιθέσεις.
Τρεις μήνες αργότερα, στις 14 Ιουνίου, το Littorio, το Vittorio Veneto, τέσσερα καταδρομικά και δώδεκα αντιτορπιλικά συμμετείχαν σε μια ακόμα αποστολή αναχαίτισης βρετανικής νηοπομπής από την Αλεξάνδρεια με προορισμό τη Μάλτα (Επιχείρηση Vigorous). Οι Βρετανοί γρήγορα εντόπισαν την ιταλική δύναμη και εξαπέλυσαν νυχτερινές αεροπορικές επιθέσεις, χωρίς να πληγεί κάποιο πλοίο. Την επομένη χτυπήθηκε ο πρώτος πύργος πυροβόλων από βόμβα ενός βαρέος βομβαρδιστικού B-24 Liberator, χωρίς να υποστεί αξιόλογες ζημιές. Στις 14:00 ο ιταλικός στόλος άλλαξε πορεία με σκοπό να επιστρέψει στην βάση του. Εκείνη τη νύχτα το Littorio επλήγη από τορπίλη ενός βομβαρδιστικού Wellington με αποτέλεσμα να σημειωθεί εισροή υδάτων. Το πλήρωμα εισήγαγε ποσότητες νερού προκειμένου να ισορροπήσει το σκάφος και να αποφευχθεί ο κίνδυνος ανατροπής. Κατάφερε να επιστρέψει στο λιμάνι για επισκευές, ενώ παράλληλα η απειλή του Vittorio Veneto ανάγκασε τους Βρετανούς να ματαιώσουν τη νηοπομπή.  Οι επισκευές ολοκληρώθηκαν στις 17 Αυγούστου και το πλοίο παρέμεινε στον Τάραντα μέχρι τις 12 Δεκεμβρίου, οπότε ο στόλος απέπλευσε για τον ναύσταθμο της Λα Σπέτσια.

Το τέλος του πλοίου

Το Littorio παρέμενε ανενεργό το πρώτο εξάμηνο του 1943 εξ αιτίας της χρόνιας έλλειψης καυσίμων που αντιμετώπιζε το Ιταλικό Ναυτικό. Υπήρχε αρκετή ποσότητα καυσίμων για το Littorio, το Vittorio Veneto και το νεότευκτο αδελφό πλοίο Roma μόνο για την περίπτωση συναγερμού. Τα σκάφη ελλιμενίζονταν στην Λα Σπέτσια. Στις 19 Ιουνίου 1943, κατά την διάρκεια επιδρομής αμερικανικών βομβαρδιστικών, το πλοίο επλήγη από τρεις βόμβες. Μετονομάστηκε σε Italia μετά από την πτώση του φασιστικού καθεστώτος. Στις 3 Σεπτεμβρίου υπεγράφη η συνθηκολόγηση της Ιταλίας με τους Συμμάχους και έξι μέρες αργότερα το Italia και ο υπόλοιπος στόλος απέπλευσαν με κατεύθυνση τη Μάλτα για να παραδοθούν. Κατά την διάρκεια του ταξιδιού τους δέχθηκαν επιθέσεις από γερμανικά βομβαρδιστικά Dornier Do 217 εξοπλισμένα με τηλεκατευθυνόμενες βόμβες Fritz X. Τα γερμανικά βομβαρδιστικά βύθισαν το Roma και προκάλεσαν σημαντικές ζημιές στο Italia.
Μετά τη Μάλτα, τα Italia και Vittorio Veneto μεταφέρθηκαν στην Αλεξάνδρεια και στις 14 Σεπτεμβρίου στην Μεγάλη Πικρή Λίμνη (στη Διώρυγα του Σουέζ). Παρέμεινε εκεί μέχρι το τέλος του πολέμου. Στις 5 Φεβρουαρίου 1947 δόθηκε η άδεια να επιστρέψει στην Ιταλία. Σύμφωνα με τη Συνθήκη Ειρήνης που υπέγραψε η Ιταλία στις 10 Φεβρουαρίου 1947, το Italia δόθηκε ως πολεμική αποζημίωση στις ΗΠΑ. Τελικά διαλύθηκε για σκραπ (παλιοσίδερα και άλλα ανακυκλώσιμα υλικά) στην Λα Σπέτσια.