Καζιμίρ Δ΄ της Πολωνίας

Βιογραφία

Ήταν ο μικρότερος γιος του Βλαδίσλαου Β΄ βασιλιά της Πολωνίας και μεγάλου δούκα της Λιθουανίας και της τέταρτης συζύγου του Σοφίας, κόρης του Ανδρέα πρίγκιπα του Χαλσχάνυ. Ο μεγαλύτερος αδελφός του Βλαδίσλαος Γ΄ θα γινόταν βασιλιάς, έτσι οι γονείς του δεν επιμελήθηκαν τη μόρφωση του νεαρού Καζιμίρ Δ΄. Ο Σμπιγκνιέφ Ολεσνίτσκι, επίσκοπος Κρακοβίας ήταν ο διδάσκαλός του.

Μεγάλος δούκας της Λιθουανίας

Το 1434 απεβίωσε ο Βλαδίσλαος Β΄. Στην Πολωνία τον διαδέχθηκε ο πρωτότοκος γιος του Βλαδίσλαος Γ΄. Στη Λιθουανία τον διαδέχθηκε ο αδελφός του και οι δύο γιοι του θείου του. Ο τελευταίος από αυτούς, ο Σιγισμούνδος-Κεστουταΐτις απεβίωσε το 1440 και οι μεγιστάνες της Λιθουανίας πρότειναν τον Καζιμίρ Δ΄. Οι Πολωνοί ευγενείς περίμεναν να γίνει αντιβασιλιάς του Βλαδίσλαου Γ΄, όμως οι μεγιστάνες της Λιθουανίας τον ανακήρυξαν μεγάλο δούκα της χώρας και ανέλαβαν την εξουσία μια και ο Καζιμίρ Δ΄ ήταν 13 ετών. Ο νέος ηγεμόνας διδάχθηκε τα Λιθουανικά και τις συνήθειες του τόπου. Οι μεγιστάνες εξισώθηκαν με τους Πολωνούς ευγενείς· κανείς Πολωνός δεν θα αναλάμβανε αξίωμα στη Λιθουανία και τον έλεγχο της χώρας είχε το Συμβούλιο των Αρχόντων.

Βασιλιάς της Πολωνίας

Το 1444 ο αδελφός του Βλαδίσλαος Γ΄ απεβίωσε στη μάχη της Βάρνας, άτεκνος. Έπειτα από τρία έτη μεσοβασιλείας τον διαδέχθηκε ως βασιλιάς της Πολωνίας. Το 1454 νυμφεύτηκε την Ελισάβετ των Αψβούργων, δημιουργώντας δεσμούς με τον Οίκο της Αυστρίας, που εξουσίαζε την Ουγγαρία, τη Βοημία και τη Γερμανία.
Όταν το Τευτονικό Τάγμα κατέλαβε περιοχές της Πρωσίας, οι Πρώσοι ζήτησαν τη βοήθειά του. Ο Καζιμίρ Δ΄ με τον Δεκατριετή Πόλεμο (1454-66) νίκησε τους Τεύτονες και έθεσε τις περιοχές αυτές της Πρωσίας υπό Πολωνικό έλεγχο. Απεβίωσε το 1492 στο κάστρο Παλαιό Γκρόντνο της Λιθουανίας και τον διαδέχθηκαν οι γιοί του, πρώτα ο Ιωάννης Α΄ Αλβέρτος, έπειτα ο Αλέξανδρος και τέλος ο Σιγισμούνδος Α΄.

Εξωτερική διπλωματία

Ο πάπας ήθελε να ξεκινήσει πόλεμο εναντίον των Οθωμανών και γι' αυτό ήθελε πρώτα να εκτοπίσει τον Χουσίτη βασιλιά της Βοημίας. Ο καθολικός Καζιμίρ Δ΄ πρότεινε τον γιο του Λαδίσλαο Β΄, που έγινε βασιλιάς της Βοημίας. Σε αυτό αντέδρασε ο Ματθίας Κορβίνος της Ουγγαρίας, που προέτρεψε τους Τεύτονες να εξεγερθούν εναντίον του Καζιμίρ Δ΄. Όταν ο Ματθίας απεβίωσε το 1440, επικράτησε ειρήνη στην Πολωνία.

Εσωτερική πολιτική

Γενικά ήταν μετριοπαθής· έδειξε ζήλο στη διατήρηση των προνομίων του, ιδίως στο δικαίωμα εκλογής επισκόπων. Για τις ανάγκες του πολέμου με τους Τεύτονες, αναγκάστηκε να παραχωρήσει προνόμια το 1454. Ήταν εντυπωσιακά απλός και ήρεμος: αν και ήταν από τους μεγαλύτερους μονάρχες της Ευρώπης, ντυνόταν με ένα απλό ύφασμα του τόπου, έπινε μόνο νερό και το τραπέζι ήταν λιτό. Είχε πάθος στο κυνήγι. Είχε ελευθεριότητα με τους υπουργούς και τους υπηρέτες του και ήταν γενναιόδωρος με τους ηττημένους. Δεν ήταν εξαίρετος ή σοφός, αλλά προσεκτικός και νηφάλιος αρχηγός μίας οικογένειας. Η εξουσία του ήταν επιτυχής και ειρηνική. 
Η πολιτιστική πρόοδος ήταν εντυπωσιακή. Ανασύστησε και διεύρυνε το Πανεπιστήμιο της Κρακοβίας. Οι ανθρωπιστές βρήκαν προστάτη στην Κρακοβία τον Φίλιππο ντε Μπουονακόρσι, Ιταλό λόγιο. Ο Γιαν Ντλούκοτς έγραψε την πρώτη ιστορία της Πολωνίας.

Το άνοιγμα του τάφου του

Το λείψανό του και αυτό της Ελισάβετ ήταν στο παρεκκλήσιο του κάστρου Βάβελ στην Κρακοβία. Με τη συγκατάθεση του αρχιεπισκόπου της Κρακοβίας Κάρολ Βοϊτύλα (μετέπειτα Πάπας Ιωάννης Παύλος Β΄), μία ομάδα δώδεκα επιστημόνων έλαβε την άδεια να εξετάσει τον τάφο. Αυτό έγινε το 1973, αλλά έπειτα από λίγες ημέρες τέσσερις απεβίωσαν και αργότερα άλλοι έξι. Από τους εναπομείναντες, ο μικροβιολόγος Δρ. Μπολεσλάβ Σμυκ έκανε εξετάσεις και βρήκε τρεις μύκητες στα βασιλικά εμβλήματα του τάφου. Οι αφλατοξίνες των μυκήτων αυτών, σε επαφή με το δέρμα ή με εισπνοή στους πνεύμονες, είναι θανατηφόρες.