Χωματάδα Μεσσηνίας

Τοποθεσία

Η Χωματάδα βρίσκεται περίπου 10,5 χιλιόμετρα προς τα νοτιοανατολικά της Πύλου, περίπου 12 χιλιόμετρα βορειοανατολικά από την Μεθώνη και περίπου 33 χιλιόμετρα βορειοδυτικά από την Κορώνη. Έχει υψόμετρο 168 μέτρα και απέχει 8 περίπου χιλιόμετρα από τις ακτές του Ιονίου Πελάγους και 20 περίπου χιλιόμετρα από τον Μεσσηνιακό κόλπο. Κοντά στη Χωματάδα, προς τα ανατολικά της, βρίσκεται η Καλλιθέα σε απόσταση 3 περίπου χιλιομέτρων, προς τα νότιά της βρίσκονται τα Περιβολάκια σε απόσταση 3 περίπου χιλιομέτρων επίσης, προς τα δυτικά της η Πήδασος σε απόσταση 2,5 περίπου χιλιομέτρων και προς τα βορειοδυτικά της τα Βοζικέικα και ο Κυνηγός σε απόσταση 5 και 6 περίπου χιλιομέτρων αντίστοιχα.

Ιστορία

Το χωριό έχει μακρόχρονη ιστορία που ακολουθεί την ιστορία της Μεσσηνίας, της Μεθώνης και της ευρύτερης περιοχής της Πυλίας. Η περιοχή του οικισμού, κατά την αρχαιότητα, ήταν τμήμα του βασιλείου του Νέστορα, της αρχαίας Πύλου.

Διοικητική ιστορία

Οι Χωματάδες προσαρτήθηκαν αρχικά στον παλαιό Δήμο Πηδάσσου το 1835. Μόλις 5 χρόνια αργότερα, το 1840, ο οικισμός αποσπάται από τον Δήμο Πηδάσσου και προσαρτάται στον παλαιό Δήμο Μεθώνης, όπου και παρέμεινε ως το 1912 που ο δήμος καταργήθηκε. Το χωριό αναφέρεται, το 1853, επίσης σαν Χωματάδες στον β΄ τόμο των «Ελληνικών» του Ιάκωβου Ρίζου Ραγκαβή, ως χωριό του Δήμου Μεθώνης της Επαρχίας Πυλίας με πληθυσμό 53 κατοίκων, με βάση την απογραφή του 1851. Έδρα του Δήμου Μεθώνης τότε, βάση της ίδιας πηγής, ήταν η κωμόπολη Μεθώνη. Το χωριό αναφερόταν με την ονομασία οι Χωματάδες, από την επίσημη αναγνώρισή του το 1835 ως το 1879. Με βάση την αναφορά του στην απογραφή του 1879, από τότε μέχρι και το 1927 αναφερόταν ως η Χωματάδα. Το 1912 η Χωματάδα προσαρτάται στην Κοινότητα Μεμεριζίου, με έδρα το Μεμερίζι (σήμερα η Καλλιθέα). Στην Κοινότητα Μεμεριζίου προσαρτήθηκαν επίσης οι οικισμοί Αραπόλακκα, Νταούτι (καταργήθηκε το 1920 και ο νεότερος οικισμός Δαούτι, που το διαδέχτηκε μετονομάσθηκε το 1928 σε Περιβολάκια) και Γάμος (καταργήθηκε το 1940). Το 1927 οι Χωματάδες αποσπώνται από την Κοινότητα Μεμεριζίου (από το 1928 η κοινότητα αυτή και το χωριό Μεμερίζι μετονομάσθηκαν σε Κοινότητα Καλλιθέας και Καλλιθέα αντίστοιχα) και ορίζεται έδρα της Κοινότητας Χωματάδων.</ref> Από το 1927 ως το 1940 το χωριό αναφέρεται επίσημα, με την αρχική του ονομασία, ως οι Χωματάδες και η κοινότητά του ως η Κοινότητα των Χωματάδων, ενώ από το 1940 μέχρι σήμερα η επίσημη ονομασία του είναι και πάλι η Χωματάδα. Στην Κοινότητας Χωματάδας προσαρτάται το 1970 και ο οικισμός Περιβολάκια, ο οποίος αποσπάσθηκε από την Κοινότητα Ευαγγελισμού. Το χωριό παρέμεινε ως οικισμός της ομώνυμης κοινότητας, από το 1927 ως το 1997, όταν τότε, στα πλαίσια των αλλαγών που επήλθαν στη τοπική αυτοδιοίκηση, μέσω του σχεδίου «Καποδίστριας», η Χωματάδα και τα Περιβολάκια υπήχθησαν στον κατηργημένο Δήμο Πύλου,  ως το 2010. Από το 2011, μετά τις νέες αλλαγές του σχεδίου «Καλλικράτης» η Χωματάδα ανήκει πλέον στον νέο Δήμο Πύλου - Νέστορος. Ο δήμος αυτός, συστάθηκε με το Πρόγραμμα Καλλικράτης με την συνένωση των προϋπαρχόντων δήμων Κορώνης, Μεθώνης, Παπαφλέσσα, Πύλου, Νέστορος και Χιλιοχωρίων. Η Χωματάδα σήμερα είναι η έδρα της Τοπικής Κοινότητας της Χωματάδας του Δήμου Πύλου-Νέστορος, στην οποία υπάγεται και ο οικισμός των Περιβολακίων.

Κτίρια

Εκτός από τα παραδοσιακά σπίτια υπάρχει το παλαιό Δημοτικό Σχολείο, το οποίο λειτούργησε για πρώτη φορά το 1933 και η εκκλησία του χωριού, ο Ιερός Ναός της Παναγίας Μυρτιδιώτισσας, ο οποίος χτίστηκε μεταξύ 1850 και 1887 και υπάγεται στην Ιερά Μητρόπολη Μεσσηνίας, καθώς και οι εκκλησίες του Αγίου Αθανασίου και του Αγίου Ιωάννη.