Ερεσός Λέσβου

Ιστορία

Η περιοχή της Ερεσού κατοικείται από τα αρχαία χρόνια και έχει να επιδείξει μια πλούσια ιστορική διαδρομή. Το όνομά της συνδέεται με τον Έρεσο, που ήταν γιος του μυθικού βασιλιά Mάκαρα.
Οι πρώτοι οικιστές του τόπου στα προελληνικά χρόνια ίσως ήταν οι Πελασγοί, ενώ κατά τον 11ο έως και τον 9ο αιώνα π.X., εποχή κατά την οποία γίνονται οι μεγάλες μετακινήσεις των ελληνικών φύλων Aιολέων, Iώνων και Δωριέων κτίζεται, στη σημερινή περίπου παραλιακή τοποθεσία της Σκάλας Eρεσού, η πόλη της Eρεσού από αποίκους Aχαιούς ή ναυτικούς Aιολείς. Η μετοικεσία των κατοίκων από την παραλιακή θέση έγινε στα τέλη του 17ου αιώνα και οφείλεται στην αποφυγή πειρατικών επιδρομών.
H πόλη αποτέλεσε σπουδαίο εμπορικό και ναυτικό κέντρο και τα εκλεκτά προϊόντα της έφταναν μέχρι την Aίγυπτο.
Στην Ερεσό γεννήθηκε η Σαπφώ, η μεγάλη λυρική ποιήτρια της αρχαιότητας καθώς και οι φιλόσοφοι Θεόφραστος και Φανίας.

Δόμηση και Αρχιτεκτονική

Η Ερεσός έχει κτιστεί με την συγκεντρωτική μορφή δόμησης συνοικισμών και τα σπίτια παρουσιάζουν το καλαίσθητο πνεύμα των κατοίκων. Στο κέντρο της κωμόπολης βρίσκεται η πλατεία "ο Πλάτανος", όνομα που πήρε από το αιωνόβιο πλατάνι που υπάρχει.
Στην κεντρική πλατεία βρίσκεται το Δημαρχιακό Μέγαρο, το Ταχυδρομείο και διάφορα παντοπωλεία, καφενεία και ταβέρνες. Σε μικρή απόσταση από την πλατεία βρίσκεται το  Θεοφράστειο Δημοτικό Σχολείο, κτισμένο στα 1928-1930 με δαπάνες των ομογενών της Αμερικής και σχεδιασμένο από τον γνωστό Ερέσιο αρχιτέκτονα Αθανάσιο Δεμίρη· σήμερα στεγάζει το Δημοτικό Σχολείο και το Γυμνάσιο Ερεσού. Δίπλα ακριβώς βρίσκεται το Νηπιοτροφείο, το οποίο και αυτό κτίστηκε με δαπάνες των ομογενών της Αμερικής. Λίγο πιο αριστερά βρίσκεται το Νηπιαγωγείο Ερεσού.

Στην τοποθεσία αυτή βρίσκεται ο Μητροπολιτικός Ναός της Αγίας Ειρήνης και το παλαιό Διδακτήριο, όπου στο παρελθόν στεγαζόταν η Γεωργική Σχολή ή το Ημιγυμνάσιο. Στο κέντρο ακριβώς υπάρχει το Ηρώο των πεσόντων Ερεσιωτών και τέλος στον ίδιο χώρο υπήρχε (τώρα δεν λειτουργεί) και ο χειμερινός κινηματογράφος, που κτίστηκε από Ερεσιώτες ομογενείς τού Ζαΐρ (Κονγκό).

Λεσβιακός τουρισμός

Η Ερεσός είναι ένας τουριστικός προορισμός που έχει λάβει κοσμοπολίτικη χροιά. Εκτός από τους τουρίστες από όλο τον κόσμο, έρχονται και πολλές λεσβίες γυναίκες, λάτρεις την Σαπφούς, για να αποτίσουν φόρο τιμής στη γενέτειρα της ποιήτριας. Η Ερεσός αποτελεί σημείο αναφοράς για τις λεσβίες όλου του κόσμου.
Την τελευταία δεκαετία διοργανώνεται διεθνές φεστιβάλ μόνο για γυναίκες, το οποίο διαρκεί δύο εβδομάδες. Περιλαμβάνει διάφορες εκδηλώσεις και δραστηριότητες όπως θεατρικές παραστάσεις, μαθήματα ελληνικού χορού, πάρτυ, ανοιχτές συζητήσεις, εκθέσεις ζωγραφικής και φωτογραφίας, θαλάσσια σπορ, κλπ και προσελκύει πολλές επισκέπτριες από αρκετά σημεία της γης.

Οικολογικός τουρισμός

Η περιοχή της Ερεσού, αλλά και γενικότερα η ΝΔ Λέσβος, παρουσιάζει έντονο ενδιαφέρον για τους επισκέπτες που διαθέτουν οικολογικά ενδιαφέροντα και αυξημένη ευαισθησία σε σχέση με τη φύση. Ιδιαίτερα γι´ αυτούς που η πεζοπορία και οι μακρινοί περίπατοι δεν αποτελούν μόνο σπορ για καλύτερη φυσική κατάσταση, αλλά και ποιότητα διακοπών.

Νοτιοδυτική Λέσβος

Ο χωμάτινος δρόμος που οδηγεί από την Ερεσό στο Σίγρι, προσφέρει μια πανέμορφη πεζοπορική διαδρομή. Ο δρόμος πηγαίνει βόρεια και διασχίζει το ΝΔ άκρο της Λέσβου, την ευρύτερη δηλαδή περιοχή του απολιθωμένου δάσους. Είναι ένα άγριο ηφαιστειακό τοπίο, ξερό και άγονο τους καλοκαιρινούς μήνες, σπαρμένο με τα πολύχρωμα απομεινάρια των απολιθωμένων δένδρων. Στα αριστερά μας, χαμηλά βρίσκεται η θάλασσα και όρμοι με υπέροχες παραλίες. Ενδιάμεσος σταθμός η κοιλάδα του ποταμού Τσιχλιώτα, κατοικημένη από τα πανάρχαια χρόνια και γεμάτη και αυτή με λείψανα αρχαίας ζωής. Στο τέλος της διαδρομής είναι το Σίγρι, γνωστός ψαρότοπος του νησιού, χτισμένο μέσα σ´ ένα εκπληκτικό τοπίο.

Κάμπος της Ερεσού

Λίγα χιλιόμετρα έξω από την Ερεσό, βρίσκεται η Μονή Πυθαρίου, που δεσπόζει σε ένα επιβλητικό τοπίο. Είναι επίσης μία πολύ ενδιαφέρουσα πεζοπορική διαδρομή, μικρότερης κλίμακας.
Από την παραλία της Σκάλας Ερεσού, ακολουθώντας υποτυπώδη μονοπάτια και σκαρφαλώνοντας σε γυμνούς, βραχώδεις λόφους κατά μήκος της ακτής, μπορεί κανείς να φτάσει σε σύντομο χρονικό διάστημα, στην πανέμορφη παραλία της Περιστεριάς, με τη βελούδινη άμμο και τα πράσινα νερά της.
Υπάρχουν και άλλες διαδρομές στην ευρύτερη περιοχή τής Ερεσού, κυρίως όμως στον εύφορο κάμπο της, όπου δεκάδες μονοπάτια που χάνονται και διασταυρώνονται, προσφέρουν στον επισκέπτη μια σπάνια εικόνα πραγματικού μικρόκοσμου.
Η φύση της Ερεσού είναι πολύ πλούσια και σχετικά με πολλά μέρη της Ελλάδας, άθικτη. Εμφανίζει μεγάλο οικοτουριστικό ενδιαφέρον αφενός για το απολιθωμένο δάσος, που επικεντρώνεται στην περιοχή Σιγρίου, αφετέρου για την πλούσια χλωρίδα και πανίδα της, που περιλαμβάνει ορισμένα είδη εξαιρετικά σπάνια στην Ευρώπη ή και παγκόσμια.
Τριγυρισμένο από ξερά ηφαιστειακά βουνά, το χωριό κυριαρχεί σ´ ένα πλατύ κάμπο και είναι γεμάτο βιότοπους: λιβάδια, συκεώνες, χαμηλούς λόφους με βελανιδιές, δύο μικρά ποτάμια που ξεραίνονται το καλοκαίρι και στο τέρμα του κάμπου βρίσκουμε 3 χλμ. υπέροχης αμμουδιάς. Εδώ σύμφωνα με τους αρχαίους Έλληνες το αηδόνι τραγουδά πιο γλυκά απ´ όλη την Ελλάδα. Τα ηφαιστειακά αυτά βουνά μπορεί να φανούν γυμνά και ξερά στους καλοκαιρινούς επισκέπτες, αν ξεχάσουν ότι, σε αντίθεση με πιο βόρεια κλίματα, το καλοκαίρι και όχι ο χειμώνας είναι η «νεκρή» περίοδος της άγριας φύσης. Γεμάτο με αρωματικά φυτά το καλοκαίρι (θυμάρι, ρίγανη, κλπ.), τα ίδια βουνά είναι χειμώνα και άνοιξη καταπράσινα με την πιο πλούσια χλωρίδα της Ευρώπης.

Χλωρίδα και πανίδα της Λέσβου

Η χλωρίδα του νησιού περιλαμβάνει 847 ανώτερα φυτά (αγγειόσπερμα - γυμνόσπερμα) και 17 άλλα είδη αγγειόφυτων (φτέρες, κλπ). Από αυτά 24 είδη είναι ενδημικά της Λέσβου ή των νησιών τού ΒΑ Αιγαίου και τής Μικράς Ασίας. Στα ενδημικά τής Λέσβου περιλαμβάνονται το Alyssum lesbiacum και το Asperula nitida mytilinica.
Η πανίδα τής Λέσβου περιλαμβάνει 304 είδη σπονδυλωτών ζώων (πλην ψαριών) και μεγάλο αριθμό ασπόνδυλων, τα οποία όμως δεν έχουν καταγραφεί σε ικανοποιητικό βαθμό. Τα σπονδυλωτά της Λέσβου περιλαμβάνουν: 5 αμφίβια, 22 ερπετά, 260 πουλιά και 17 χερσαία θηλαστικά. Στις ΝΔ ακτές του νησιού, γύρω από την Ερεσό, επιβιώνουν λίγα άτομα της Μεσογειακής Φώκιας (Monachus monachus), η οποία ως γνωστόν απειλείται παγκόσμια με εξαφάνιση. Επίσης η περιοχή της Ερεσού είναι το μόνο μέρος τής Ευρώπης όπου βρίσκεται ο Περσικός σκιούρος (Sciurus anomalus), είδος της Δυτικής Ασίας.
Η Λέσβος είναι χώρος στάθμευσης για τα μεταναστευτικά πουλιά την άνοιξη και το φθινόπωρο. Η Ερεσός με τα ποτάμια και τα λιβάδια της δέχεται πολλά νεροπούλια: ερωδιούς ή τσικνιάδες όπως τον λευκοτσικνιά (Egretta garzetta), τον κρυπτοτσικνιά (Ardeola ralloides), τον πορφυροτσικνιά (Ardea purpurea) και τον νυχτοκόρακα (Nycticorax nycticorax), φαλαρίδες (Fulica atra), πάπιες όπως τη σαρσέλα (Spatula querquedula), ποταμότρυγγες (Actitis hypoleucos) και καλαμοκανάδες (Himantopus himantopus). Αν ο επισκέπτης αφήσει πίσω του τις εκβολές του Ψαροπόταμου και ακολουθήσει το ποτάμι προχωρώντας μέσα στον ανοιξιάτικο κάμπο, θα δει μελισσοφάγους (Merops apiaster), κουφαηδόνια (Cercotrichas galactotes) και πού και πού τον πολύ σπάνιο μαύρο πελαργό (Ciconia nigra).
Στους λόφους γύρω από την Ερεσό υπάρχουν, ανάλογα με την εποχή, και διάφορα άλλα είδη πουλιών, όπως ο φιδαετός, η αετογερακίνα, το βραχοχελίδονο, ο πετροκότσυφας, ο γαλαζοκότσυφας, ο κλειδωνάς, ο παρδαλοκεφαλάς και ο πετροσπουργίτης. Αξίζει επίσης να σημειώσουμε ότι στις άγονες βραχώδεις εκτάσεις μεταξύ Σκάλας Ερεσού, Άντισσας και Άγρας, αναπαράγονται τρία είδη σπάνιων πουλιών: το κιρκινέζι (Falco naumanni), ο αμμοπετροκλής (Oenanthe isabellina) και το σμυρνοτσίχλονο (Emberiza cineracea). Το κιρκινέζι είναι ένα είδος μικρού γερακιού, του οποίου ο παγκόσμιος πληθυσμός έχει μειωθεί ανησυχητικά τις τελευταίες δεκαετίες λόγω, κυρίως, της εντατικοποίησης της γεωργίας με τη χρήση παρασιτοκτόνων.

Άλλες περιοχές

Άλλες περιοχές με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον επισκέπτη/φυσιολάτρη είναι οι εκβολές τού ποταμού δυτικά τής Σκάλας Ερεσού (Ψαροποταμός) και τού ποταμού Τσιχλιώτα, μεταξύ Ερεσού και Σιγρίου. Γεμάτες άγριες πικροδάφνες και κόκκινα αλμυρίκια, φιλοξενούν πολλά είδη υδρόβιων μεταναστευτικών πουλιών και μεγάλους πληθυσμούς από νεροχελώνες (Mauremys caspica) και νερόφιδα (Natrix tessellata).
Στην αμμουδιά της Ερεσού την άνοιξη πολύχρωμα αγριολούλουδα χρωματίζουν την ακτή και το καλοκαίρι, κοντά στις αμμοθίνες, συναντούμε τον πανέμορφο άσπρο κρίνο της θάλασσας. Τέλος δεν θα έπρεπε να παραλείψουμε το ροδόδενδρο που, επίσης την άνοιξη, γεμίζει με όμορφα κίτρινα και μυρωδάτα λουλούδια. Από ολόκληρη την Ευρώπη είναι αυτοφυές μόνο στη Λέσβο και βρίσκεται στην περιοχή Χυδήρων - Πτερούντας, όχι μακριά από την Ερεσό, όπου είναι γνωστό με το όνομα "αγούϊδουρας".

Αθλητισμός-Δραστηριότητες

Η Ερεσός διαθέτει ένα ποδοσφαιρικό σωματείο με την ονομασία Αθλητικός Όμιλος Παπανικολής, όνομα που πήρε προς τιμήν τού μπουρλοτιέρη Δ.Παπανικολή. Διαθέτει ένα ποδοσφαιρικό γήπεδο με την ονομασία "Καραβογιάνειο", γήπεδο Μπάσκετ και ιδιωτικό ποδοσφαιρικό γήπεδο 5Χ5. Κάθε χρόνο τον Αύγουστο, ο Δήμος και ο Πολιτιστικός Σύλλογος "Ο Θεόφραστος" διοργανώνουν διάφορες εκδηλώσεις.

Αθλητικός Όμιλος Παπανικολής

Ο Αθλητικός Όμιλος Παπανικολής ή απλά Παπανικολής είναι Αθλητικό Σωματείο της Λέσβου. Έδρα του είναι το Δημοτικό Στάδιο Ερεσού. Ο Παπανικολής έχει 2 τμήματα αθλητικά. Διαθέτει τμήματα στον Στίβο το οποίο όμως τα τελευταία χρόνια βρίσκεται σε αδράνεια και τμήμα Ποδοσφαίρου (ίδρυση 1979).

Ιστορία του Συλλόγου

Ιδρύθηκε το 1979 από τους Χριστόφορο Ψωμά, Παύλο Θεοδωρίδη, Μιχάλη Καζάζη, Νίκο Τελωνιάτη και Μιχάλη Καραβασίλη. Το όνομα επιλέχθηκε προς τιμήν τού μπουρλοτιέρη Δημήτρη Παπανικολή, ο οποίος είχε δράσει κατά την επανάσταση του 1821 στον όρμο της Ερεσού, πυρπολώντας μια τουρκική φρεγάτα. Ως χρώμα υιοθετήθηκε το μπλε, το οποίο συμβολίζει την θάλασσα και το κόκκινο, το οποίο συμβολίζει την φλόγα της δάδας τού Παπανικολή. Επίσημο έμβλημα είναι η δάδα τού μπουρλοτιέρη Παπανικολή. Έδρα της ομάδας τού Παπανικολή είναι το δημοτικό Στάδιο Ερεσού το οποίο ονομάζεται Καραβογιάννειο προς τιμή του Καραβόγιαννου, πρωτοπαλίκαρου τού Παπανικολή.
Πρόεδροι του συλλόγου έχουν διατελέσει οι Mπάμπης Ψωμάς, Παύλος Θεοδωρίδης, Παύλος Παπάζογλου, Χρήστος Ρωμιός, Τάκης Κωνσταντινίδης, Μιχάλης Καραβασίλης, Κώστας Κόβρας, Τάκης Αμερικάνος, Στέλιος Δουγαλέρης, Παναγιώτης Μεϊμάρης, Σπύρος Χρονόπουλος, Παναγιώτης Μεϊμάρης.

Τμήμα Ποδοσφαίρου

Πρώτη φορά αγωνίστηκε στο πρωτάθλημα της ΕΠΣ Λέσβου την περίοδο τού 1980-81. Από τότε και μέχρι το 2005 αγωνίστηκε στην Γ΄ κατηγορία στην Β΄ κατηγορία και αποκορύφωμα τής ιστορίας του είναι η συμμετοχή τής ομάδας στην Α΄κατηγορία για 3 συνεχόμενες χρονιές, απέναντι σε ομάδες με ιστορία και όνομα.
 Δυστυχώς μετά από 25 χρόνια παρουσίας στα Λεσβιακά γήπεδα, το τμήμα τού ποδοσφαίρου αναγκάστηκε να αναστείλει την λειτουργία του, λόγω οικονομικού αδιεξόδου.
Δύο χρόνια μετά την απουσία τής ομάδος από τα ποδοσφαιρικά γήπεδα τού νησιού, χάρις σε μια αξιόλογη προσπάθεια από κατοίκους του χωριού τής Ερεσού, ο Σύλλογος αναγεννήθηκε μαζί με το ποδοσφαιρικό τμήμα του. Ήδη η ομάδα των ανδρών συμμετέχει στο πρωτάθλημα τής Β΄ Κατηγορίας τής Ε.Π.Σ. Λέσβου.