Αδροπίθηκος

Ετυμολογία

Το κοινό όνομα που μοιράζεται ο Αδροπίθηκος με τον Αρχαιολεμούριο, «λεμούριοι μαϊμούδες» και «λεμούριοι μπαμπουίνοι», οφείλεται στις οδοντικές και κινητικές προσαρμογές τους που μοιάζουν με αυτές των σύγχρονων αφρικανικών μπαμπουίνων. Το όνομα του γένους, «Αδροπίθηκος, Hadropithecus», προέρχεται από τα ελληνικά αδρός και πίθηκος. Το όνομα του είδους, «στενόγναθος, stenognathus», προέρχεται και αυτό από τα ελληνικά στενός και γνάθος.

Ανατομία και φυσιολογία

Ο Αδροπίθηκος ο στενόγναθος εκτιμάται ότι ζύγιζε 27-35 κιλά και ήταν όσο μεγάλος ήταν και ο Αρχαιολεμούριος, αλλά πιο λεπτοκαμωμένος. Νεώτερα υποαπολιθώματα ωστόσο υποδεικνύουν ότι ο Αδροπίθηκος ενδέχεται να ήταν πιο ρωμαλέος και να έμοιαζε περισσότερο με γορίλα παρά με μπαμπουίνο. Ήταν κατά πάσα πιθανότητα λιγότερο ευκίνητος από τα Κερκοπιθηκοειδή. Αμφότεροι οι αρχαιολεμουρίδες ήταν τετράποδα, ενώ δεν υπάρχουν στοιχεία που να δείχνουν ότι είχαν προσαρμογές κατάλληλες για τρέξιμο, και παρόλο που ο Αδροπίθηκος μπορούσε να σκαρφαλώνει σε δέντρα, δεν είχε τις κατάλληλες προσαρμογές για να πηδάει ή να κρεμιέται από αυτά.
Παρόλο που έχουν βρεθεί λιγότερα οπιθοκρανιακά κατάλοιπα του Αδροπίθηκου από ότι του Αρχαιολεμούριου, αυτά που έχουν βρεθεί υποδεικνύουν ότι αμφότεροι είχαν εδαφικό ή ημιεδαφικό τρόπο ζωής, πράγμα ασυνήθιστο για λεμούριους. Αμφότερα είχαν κοντά άκρα και δυνατή κατασκευή. Λόγω του εξειδικευμένου οδοντικού του τύπου και κατά συνέπεια της δίαιτάς του, ο Αδροπίθηκος πιστεύεται ότι ήταν πιο εδαφόβιος από τα δύο, καθώς ο Αρχαιολεμούριος περνούσε κατά πάσα πιθανότητα περισσότερο καιρό στα δέντρα για τροφή και ύπνο. Αμφότερα τα γένη είχαν επίσης κοντά πόδια και χέρια, μια προσαρμογή για το περπάτημα στο έδαφος.
Το πρόσωπο του Αδροπίθηκου ήταν κοντό και προσαρμοσμένο στην μεγάλη πίεση του μασήματος. Οι αρχαιολεμουρίδες είχαν πολύ εξειδικευμένα δόντια, αλλά τα δόντια του Αδροπιθήκου ήταν ακόμα πιο εξειδικευμένα για άλεσμα. Είχε εκτεταμένους γομφίους οι οποίοι φθείρονταν γρήγορα, όπως αυτά των οπληφόρων, ενώ οι οπίσθιοι προγόμφιοι λειτουργούσαν ως γομφίοι ώστε να εκτείνεται η επιφάνεια αλέσματος. Είχε επίσης στιβαρή γνάθο για την σύνθλιψη σκληρών αντικειμένων. Ακόμα και η χαρακτηριστική για τα στρεψίρρινα κτενωτή διάταξη δοντιών είναι μειωμένη σε αυτό το είδος. Ο οδοντικός του τύπος ήταν .
Τα κρανία αμφότερων του Αδροπίθηκου και του Αρχαιολεμούριου υποδεικνύουν ότι οι αρχαιολεμουρίδες είχαν σχετικά μεγάλους εγκέφαλους σε σχέση με του υπόλοιπου υποαπολιθωμένους λεμούριους, με τον Αδροπίθηκο να έχει εκτιμώμενο ενδοκρανιακό όγκο 115 ml.

Οικολογία

Όπως όλοι οι άλλοι λεμούριοι, ο Αδροπίθηκος ήταν ενδημικός στην Μαδαγασκάρη. Επειδή εξαφανίστηκε πρόσφατα και είναι γνωστό μόνο από υποαπολιθώματα, θεωρείται σύγχρονη μορφή μαλαγασικού λεμούριου. Κάποτε βρίσκονταν κατά μήκος του Κεντρικού Υψιπέδου, των Νότιων και Νοτιοδυτικών περιοχών της Μαδαγασκάρης. Στο εύρος της φυσικής του κατοικίας υπήρχαν πολλοί λίγοι άλλοι λεμούριοι που επικάλυπταν τον οικολογικό του θώκο, και έχει αποδειχτεί ότι ήταν ο μόνος υποαπολιθωμένος λεμούριος που κατανάλωνε φυτά φωτοσυνθετικού τύπου C3 και C4 (ή CAM), ένδειξη ότι κατοικούσε σε πιο ανοικτά μέρη και έχει ποικιλία στην δίαιτά του. Από την φυσιολογία και την οδοντοστοιχία του συνάγεται το συμπέρασμα ότι έμοιαζε αρκετά με τους μπαμπουίνους γκελάντα στην κίνηση και την δίαιτα, τρώγοντας γρασίδι με τα χέρια καθώς τα δόντια του ήταν καλά προσαρμοσμένα στο άλεσμα γρασιδιού και σπόρων. Μοτίβα αποτριβής στα δόντια του, καθώς και οι υπεραναπτυγμένοι γομφίοι υποδεικνύουν ότι κατανάλωνε σκληρά αντικείμενα όπως καρπούς και σπόρους. Νεότερες ωστόσο αναλύσεις αποτριβών υποδεικνύουν διαφορές μεταξύ των μπαμπουίνων γκελάντα και των Αδροπιθήκων, και πιθανώς ο εξαφανισμένος λεμούριος να τρεφόταν αυστηρά μόνο με σκληρούς καρπούς και όχι με γρασίδι.

Εξαφάνιση

Εξαιτίας του μικρού αριθμού υποαπολιθωμάτων που έχουν βρεθεί, ο Αδροπίθηκος πιστεύεται ότι ήταν σπάνιος, και εξαφανίστηκε νωρίτερα από το αδελφό του τάξο, τον Αρχαιολεμούριο. Αμφότεροι εξαφανίστηκαν λίγο μετά την έλευση των ανθρώπων στο νησί, αλλά ο Αδροπίθηκος, καθώς τρεφόταν βόσκωντας, δεχόταν περισσότερη πίεση από τα οικόσιτα ζώα, τα εισηγμένα γουρούνια, και τους εξαπλούμενους ανθρώπινους πληθυσμούς, από ότι ο πιο γενικευμένος Αρχαιολεμούριος. Η τελευταία γνωστή καταγραφή του είδους τοποθετείται με ραδιοχρονολόγηση γύρω στο  444–772 ΚΕ.