Ο Χάρι Πότερ και η Φιλοσοφική Λίθος (ταινία)

Πλοκή

Ο Χάρι Πότερ φαίνεται σαν ένα συνηθισμένο 11χρονο αγόρι, που ζει με τους θείους του, τους Ντάρσλεϊ. Στα γενέθλιά του, ο Χάρι μαθαίνει από ένα μυστήριο άγνωστο άντρα, τον Ρούμπεους Χάγκριντ, ότι είναι μάγος, διάσημος στον κόσμο της μαγείας επειδή επέζησε της επίθεσης από το σατανικό Λόρδο Βόλντεμορτ, όταν ο Χάρι ήταν ακόμα μωρό. Ο Βόλντεμορτ σκότωσε τους γονείς του Χάρι, ενώ όταν του επιτέθηκε, το ξόρκι εξοστρακίστηκε αφήνοντας του μόνο ένα σημάδι με σχήμα κεραυνό στο μέτωπό του και αποδυναμώνοντας το Βόλντεμορτ. Ο Χάγκριντ τον ενημερώνει ότι έχει προσκληθεί να φοιτήσει στο Χόγκουαρτς. Αφού αγοράσουν τις προμήθειες, ο Χάρι επιβιβάζεται στο τραίνο του Χόγκουαρτς.
Πάνω στο τραίνο, ο Χάρι γνωρίζει τον Ρον Ουέσλι και την Ερμιόνη Γκρέιντζερ. Όταν φτάνουν στη σχολή, ο Χάρι και όλοι οι μαθητές χωρίζονται σε κοιτώνες: Γκρίφιντορ, Χάφλπαφλ, Ράβενκλοου και Σλίθεριν. Το Σλίθεριν έχει τη φήμη ότι είναι ο κοιτώνας σκοτεινών μάγων. Ο Χάρι, όμως, επιλέγεται στον κοιτώνα Γκρίφιντορ μαζί με τους Ρον και Ερμιόνη.
Στο Χόγκουαρτς, ο Χάρι μαθαίνει μαγεία και επίσης ανακαλύπτει περισσότερα για το παρελθόν του και τους γονείς του. Θα πάρει μέρος στο Κουίντιτς, ένα σπορ του μαγικού κόσμου όπου οι αθλητές πετάνε με σκούπες. Μία νύχτα, αυτός, ο Ρον και η Ερμιόνη βρίσκουν ένα τεράστιο τρικέφαλο σκυλί στον απαγορευμένο όροφο της σχολής. Το σκυλί φυλάει τη Φιλοσοφική Λίθο, ένα αντικείμενο που δίνει στον κάτοχό του αθανασία και μπορεί να μετατρέψει όλα τα μέταλλα σε χρυσό. Ο Χάρι φτάνει στο συμπέρασμα ότι ο καθηγητής φίλτρων, Σέβερους Σνέιπ, προσπαθεί να πάρει τη Λίθο, για να δώσει στο Βόλντεμορτ την ανθρώπινη μορφή του πίσω.

Αφού μάθουν ότι ο Χάγκριτ έχει αποκαλύψει, άθελά του, σε έναν άγνωστο, ο οποίος του έδωσε για αντάλλαγμα ένα αυγό δράκου, πως ο σκύλος αυτός κοιμάται αν του παίξουν μουσική, οι τρεις φίλοι πιστεύουν πως αυτός ο άγνωστος είναι ο Σνειπ και αποφασίζουν να βρουν τη Λίθο πριν από αυτόν. Αντιμετωπίζουν μια σειρά από προκλήσεις που προστατεύουν τη λίθο. Ξεφεύγουν από ένα φονικό φυτό, πετούν μέσα από εκατοντάδες ιπτάμενα κλειδιά και παίζουν ζωντανό μαγικό σκάκι.
Αφού επιτύχουν σε όλες τις προκλήσεις, ο Χάρι ανακαλύπτει ότι δεν ήταν ο Σνέιπ αυτός που ήθελε τη λίθο, αλλά ο καθηγητής της Άμυνας Εναντίον των Σκοτεινών Τεχνών ο καθηγητής Κούιρελ. Ο Κουίρελ βγάζει το τουρμπάνι του και αποκαλύπτει ότι στο πίσω μέρος του κεφαλιού του ζει ο Βόλντεμορτ. Ο Βόλντεμορτ προσπαθεί να πείσει το Χάρι να του δώσει τη λίθο (την οποία λίθο ο Χάρι βρίσκει ξαφνικά στην τσέπη του) και του υπόσχεται ότι θα αναστήσει τους γονείς του. Ο Χάρι όμως αρνείται και ο Κουίρελ επιχειρεί να τον σκοτώσει αλλά αποτυγχάνει αφού μετά το άγγιγμα του Χάρι γίνεται σκόνη και πεθαίνει. Τότε το πνεύμα του Βόλντεμορτ διαπερνά το Χάρι και τον αφήνει αναίσθητο.
Ο Χάρι συνέρχεται στο νοσοκομείο της σχολής, με τον καθηγητή Ντάμπλντορ στο πλευρό του. Ο Ντάμπλντορ εξηγεί ότι η λίθος καταστράφηκε και ότι οι φίλοι του είναι μια χαρά. Ο λόγος που ο Κουίρελ κάηκε όταν τον άγγιξε ο Χάρι, είναι επειδή όταν πέθανε η μητέρα του για να τον σώσει, ο θάνατός της του έδωσε μια μαγική, με βάση την αγάπη, προστασία εναντίον του Βόλντεμορτ. Όταν φτάνει το τέλος των μαθημάτων, ο Χάρι συνειδητοποιεί ότι καθώς όλοι οι άλλοι μαθητές πηγαίνουν σπίτι, το Χόγκουαρτς στην πραγματικότητα είναι το δικό του σπίτι.

Παραγωγή

Το 1997, ο παραγωγός Ντέιβιντ Χέιμαν έψαχνε για ένα παιδικό βιβλίο το οποιο μπορούσε να μεταφερθεί με επιτυχία στον κινηματογράφο. Στο μυαλό του είχε να αναλάβει την παραγωγή του μυθιστορήματος The Ogre Downstairs της Νταϊάνα Γουάιν Τζόουνς, αλλά τα σχέδιά του δεν ευδοκίμησαν. Το προσωπικό της εταιρίας του, του πρότεινε το βιβλίο Ο Χάρι Πότερ και η Φιλοσοφική Λίθος, κάτι το οποίο ο Χέιμαν βρήκε μια πολύ έξυπνη ιδέα. Ο Χέιμαν πρότεινε το πρότζεκτ στη Warner και την επόμενη χρονιά η Ρόουλινγκ πούλησε τα δικαιώματα των τεσσάρων πρώτων βιβλίων Χάρι Πότερ για 1 εκατομμύριο λίρες. Μία απαίτησε που είχε η Ρόουλινγκ ήταν το πρωταρχικό καστ να είναι αυστηρά βρετανικό ή ιρλανδικό και γαλλικό ή ανατολικοευρωπαϊκό για την τέταρτη ταινία Ο Χάρι Πότερ και το Κύπελλο της Φωτιάς (Harry Potter and the Goblet of Fire, 2005) όπως χαρακτηρίζονται και στο βιβλίο. Στην αρχή η Ρόουλινγκ ήταν διστακτική στο να πουλήσει τα δικαιώματα γιατί δεν ήθελε να τους δώσει τον έλεγχο και να κάνουν ότι θέλουν με την ιστορία και τους χαρακτήρες.
Ο Στίβεν Σπίλμπεργκ διαπραγματεύτηκε με τη Warner να σκηνοθετήσει την ταινία αλλά αρνήθηκε. Ο Σπίλμπεργκ ήθελε να μεταφέρει το βιβλίο στον κινηματογράφο ως ταινία κινουμένων σχεδίων, με τον Αμερικανό ηθοποιό Χάλεϊ Τζόελ Όσμεντ να δανείζει τη φωνή του στο Χάρι Πότερ, ή να φτιάξει μία ταινία που να ενσωματώνει στοιχεία από όλα τα βιβλία. Ο Σπίλμπεργκ ισχυρίστηκε ότι υπήρχε κάθε είδους προσδοκία να βγάλει κέρδος σκηνοθετώντας την ταινία και βγάζοντας λεφτά θα ήταν σαν να "πυροβολάς πάπιες σε βαρέλι. Είναι σαν να κάνει ανάληψη 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων και να τα καταθέτεις στον προσωπικό σου τραπεζικό λογαριασμό. Δεν υπάρχει καμία πρόκληση". Η Ρόουλινγκ δήλωσε ότι δεν είχε καμία συμμετοχή στην επιλογή του σκηνοθέτη. 
Μετά την αποχώρηση του Σπίλμπεργκ υποψήφιοι ήταν οι σκηνοθέτες: Κρις Κολόμπους, Τέρι Γκίλιαμ, Τζόναθαν Ντέμι, Μάικ Νιούελ, Άλαν Πάρκερ, Γουόλφγκανγκ Πίτερσεν, Ρομπ Ράινερ, Ίβαν Ράιτμαν, Τιμ Ρόμπινς, Μπραντ Σίλμπερλινγκ, Μ. Νάιτ Σιάμαλαν και Πίτερ Γουίαρ. Οι Πίτερσεν και Ράινερ αποχώρησαν από το πρότζεκτ το Μάρτιο του 2000 και η λίστα των υποψηφίων μειώθηκε στους Σίλμπερλινγκ, Κολόμπους, Πάρκερ και Γκίλιαμ. Η πρώτη επιλογή της Ρόουλινγκ ήταν ο Τέρι Γκίλιαμ αλλά η Warner επέλεξε τον Κολόμπους, με βάση τη δουλειά του σε οικογενειακές ταινίες όπως Μόνος στο Σπίτι (Home Alone, 1990) και Κυρία Ντάπφαιρ (Mrs. Doubtfire, 1993) όπου δούλευε με παιδιά ηθοποιούς.
Ο Στιβ Κλόουβς επιλέχτηκε να γράψει το σενάριο. Μιλώντας με τη Warner, ο Κλόουβς δήλωσε ότι η ταινία έπρεπε να είναι βρετανκή και αληθινή στους χαρακτήρες. Είχε άγχος στην πρώτη του συνάντηση με τη Ρόουλινγκ καθώς δεν ήθελε να νομίζει ότι θα κατέστρεφε το μωρό της. Η Ρόουλινγκ παραδέχτηκε ότι ήταν έτοιμη να μισήσει αυτόν τον Στιβ Κλόουβς αλλά όταν συναντήθηκε για πρώτη φορά μαζί του της είπε: "Ξέρεις ποιος είναι ο αγαπημένος μου χαρακτήρας;", και σκέφτηκα θα πει τον Ρον, ξέρω ότι θα πει τον Ρον. Αλλά είπε "Ερμιόνη". Και κατά κάποιο τρόπο έλιωσα. Η Ρόουλινγκ έλαβε μεγάλο δημιουργικό έλεγχο κατά τη διάρκεια της παραγωγής, κάτι που δεν ενόχλησε τον Κολόμπους.

Διαφορές από το βιβλίο

Ο Κρις Κολόμπους συμβουλευόταν επανειλημμένα την Τζ. Κ. Ρόουλινγκ για να βεβαιωθεί ότι απέδιδε τις μικρές λεπτομέρειες σωστά. Ο Στιβ Κλόουβς χαρακτήρισε την ταινία ως "πραγματικά πιστή» στο βιβλίο. Πρόσθεσε διάλογο, τον οποίο η Ρόουλινγκ ενέκρινε. Μία από τις γραμμές που περιλαμβάνονταν αρχικά έπρεπε να αφαιρεθεί αφού η Ρόουλινγκ τού είπε ότι θα ήταν σε άμεση αντίθεση με ένα γεγονός που θα συνέβαινε στο τότε ακυκλοφόρητο βιβλίο Ο Χάρι Πότερ και το Τάγμα του Φοίνικα.
Αρκετοί δευτερεύοντες χαρακτήρες έχουν αφαιρεθεί από την κινηματογραφική εκδοχή, πιο σημαντικοί από τους οποίους είναι ο καθηγητής-φάντασμα της Ιστορίας της Μαγείας, ο καθηγητής Μπινς, και ο Πιβς, το ταραχοποιό στοιχειό. Το πρώτο κεφάλαιο του βιβλίου δίνεται από την οπτική του Βέρνον και της Πετούνια Ντάρσλι την ημέρα πριν τους δοθεί Χάρι να φροντίσουν, τονίζοντας το πώς οι μη-μαγικοί άνθρωποι αντιδρούν στη μαγεία. Η ταινία το αφαιρεί αυτό, αρχίζοντας με τον καθηγητή Ντάμπλντορ, την καθηγήτρια ΜακΓκόναγκαλ και τον Χάγκριντ να αφήνουν τον Χάρι με τους Ντάρσλι (αν και η ΜακΓκόναγκαλ λέει στον Ντάμπλντορ ότι παρακολουθούσε τους Ντάρσλι όλη την ημέρα). Οι δυσάρεστες στιγμές του Χάρι στο σπίτι της κυρίας Φιγκ έχουν κοπεί από την ταινία, ενώ ο σφιγκτήρας βόας από τη Βραζιλία στο ζωολογικό κήπο γίνεται πύθωνας Βιρμανίας στην ταινία. Επίσης, η συνάντηση του Χάρι με τον Ντράκο Μαλφόι στο μαγαζί της Μαντάμ Μάλκιν αλλά και η "μονομαχία" τους τα μεσάνυχτα δεν είναι στην ταινία. Ο ρόλος που έπαιξε ο Νίκολας Φλαμέλ στην ιστορία μειώνεται δραματικά. Ο Νόρμπερτ αναφέρεται ότι έχει σταλεί μακριά από Ντάμπλντορ στην ταινία, ενώ το βιβλίο αφηγείται ότι ο Χάρι και η Ερμιόνη τον δίνουν στους φίλους Τσάρλι Ουέσλι για να τον μεταφέρουν στην Ρουμανία. Ως εκ τούτου, ο λόγος για τον περιορισμό των παιδιών στο Απαγορευμένο Δάσος άλλαξε εντελώς: Στο μυθιστόρημα, ο Χάρι και η Ερμιόνη τίθενται υπό περιορισμό γιατί πιάστηκαν από τον Φιλτς καθώς έφευγαν από τον Πύργο της Αστρονομίας, και ο Νέβιλ με τον Μαλφόι τίθενται υπό περιορισμό όταν πιάνονται στο διάδρομο από την καθηγήτρια ΜακΓκόναγκαλ. Στην ταινία, ο Χάρι, η Ερμιόνη και ο Ρον τιμωρούνται επειδή ο Μαλφόι τους "καρφώνει" στην ΜακΓκόναγκαλ, αφού τους βλέπει στην καλύβα του Χάγκριντ πολύ αργά το βράδυ, αλλά και του ίδιου του δίνεται τιμωρία επειδή δεν είναι στο κρεβάτι του. Ο Φιρέντσε ο Κένταυρος, που περιγράφεται στο βιβλίο ως παλομίνο με το φωτεινά ξανθά μαλλιά, φαίνεται να είναι σκούρος στην ταινία. Τέλος, το γήπεδο του Κουίντιτς αλλάζει από παραδοσιακό στάδιο σε ανοιχτό γήπεδο περιτριγυρισμένο από πύργους θεατών.

Box office

Ο προϋπολογισμός της ταινίας ήταν 125 εκατομμύρια δολάρια. Το O Χάρι Πότερ και η Φιλοσοφική Λίθος στο πρώτο του τριήμερο άνοιξε στην 1η θέση με 90,2 εκατομμύρια δολάρια. Στην Αμερική έφτασε τα 317,5 εκατομμύρια δολάρια και στον υπόλοιπο κόσμο συγκέντρωσε 657,1 εκατομμύρια δολάρια. Παγκοσμίως απέφερε 974,7 εκατομμύρια δολάρια. Τη χρονιά κυκλοφορίας ήταν η μεγαλύτερη εισπρακτική επιτυχία τόσο στην Αμερική όσο και παγκοσμίως. Το 2001 ήταν η 2η μεγαλύτερη εισπρακτική επιτυχία όλων των εποχών ενώ σήμερα καταλαμβάνει τη 15η θέση. Ανάμεσα στις υπόλοιπες ταινίες της σειράς είναι η 2η μεγαλύτερη εισπρακτική επιτυχία, πίσω από την τελευταία ταινία Ο Χάρι Πότερ και οι Κλήροι του Θανάτου - Μέρος 2 (Harry Potter and the Deathly Hallows – Part 2, 2011).