Κατοικία Ν

Περιγραφή

Η Κατοικία Ν ( γνωστή και ως House N), του αρχιτέκτονα Sou Fujimoto είναι ένα σπίτι για δύο κι ένα σκύλο, στη συνοικία Οιτα, της Ιαπωνίας. Κατασκευάστηκε το 2008 και αποτελείται από τρία κελύφη με προοδευτικά αυξανόμενο μέγεθος από μέσα προς τα έξω , με το τελευταίο να εσωκλείει ολόκληρο το κτίριο, δημιουργώντας ένα καλυμμένο, ημι-υπαίθριο κήπο.  Πρόκειται για ένα κτίριο με πολύ χαρακτηριστική αρχιτεκτονική τομή, σε μία προσπάθεια από τον αρχιτέκτονα να ενώσει το μέσα με το έξω και να επαναδιαπραγματευτεί την αντίθεση μεταξύ ιδιωτικού και δημόσιου χώρου στην πόλη.

Ιστορικά στοιχεία

Η Κατοικία Ν είναι κτισμένη στη συνοικία της Oita, η οποία βρίσκεται στο νησί Kyūshū της Ιαπωνίας. Στην περιοχή κυριαρχούν διώροφα ξύλινα σπίτια με επικλινείς στέγες, τα οποία υπακούν στους αυστηρούς κανονισμούς της Ιαπωνίας σε ότι αφορά τις αναλογίες και τα όρια του κτιστού-άκτιστου,γεγονός το οποίο ο Sou Fujimoto θέλησε να αξιοποιήσει με τρόπο καινοτόμο, υπακούοντας ταυτόχρονα στη νομοθεσία. Έτσι, ξεκινώντας το σχεδιασμό το 2006-2007 η ομάδα Sou Fujimoto Architects κατάφερε να αποπερατώσει μέσα στο 2008 μία κατοικία με τη σχεδιαστική λογική "κουτί μέσα στο κουτί" που από τη μία αποφεύγει τη συμβατική αυλή έμπροσθεν του κλειστού χώρου και από την άλλη, προτείνει διαφορετική κλίμακα από αυτήν των γύρω σπιτιών, καθώς και διάταξη.

Αρχές Σχεδιασμού

Έγινε προσπάθεια ώστε να αποφευχθεί από τη μία η δημιουργία μιας συμβατικής αυλής, και από την άλλη η τοποθέτηση της κατοικίας με τρόπο που να την καθιστά ένα απομονωμένο αντικείμενο εσωτερικά από το όριο του οικοπέδου. Έτσι, η κατοικία αποτελεί υβρίδιο, καθώς συνίσταται από μία σειρά εμφωλευμένων κουτιών το ένα μέσα στο άλλο, που ορίζουν μία εγχώρια ζώνη, περίφραξη και εσωτερικό.    
Το εξωτερικό περίβλημα ορίζει το πεδίο και ανεβαίνει σε δύο επίπεδα. Έχει ανοίγματα, αλλά δεν έχει ούτε παράθυρα ούτε τζάμια. Ως εκ τούτου, ο τυπικός υπολογισμός του λόγου αντιστάθμισης δεν ισχύει για το συνολικό αποτύπωμα. Αντί αυτού, μετρήθηκε η περιοχή του συμπαγούς σώματος του σχεδίου στέγης για να εξασφαλιστεί ότι δεν υπερβαίνει το 75% που είναι το μέγιστο. Εντός του πλαισίου αυτού, το ενδιάμεσο “κουτί” είναι αυτό που ουσιαστικά σχηματίζει το σπίτι με έτοιμο σκυρόδεμα και με γυάλινα ανοίγματα. Εσωτερικά αυτού, το τρίτο κέλυφος εσωκλείει την τραπεζαρία και ζωτικούς χώρους, ως ο πυρήνας της δομικής σύνθεσης, αυτή τη φορά χτισμένη από ξύλο, που καλύπτεται από το ίδιο ακατέργαστο λευκό υλικό που χαρακτηρίζει όλο το υπόλοιπο κτίριο.    
Παρόλο που η κλίμακα της κατοικίας εξέπληξε τους κατοίκους της περιοχής κατά τη διάρκεια της κατασκευής, ο αρχιτέκτονας είναι στην ευχάριστη θέση να αναφέρει πως οι ένοικοι-πελάτες του δεν έχουν νιώσει την ανάγκη να απομακρύνουν κάποιον περαστικό που κοντοστέκεται και παρατηρεί.  Αντίθετα, κατά την ολοκλήρωση, το οπτικό πορώδες του κουτιού καταστρέφει την αντίληψη της κλίμακας, κάνοντας κάποιον να το κοιτά συνολικά, προτείνοντάς του μία εύχρηστη πρόταση και μια ποικιλία διαφορετικών πλαισίων και προγραμμάτων.
Ο αρχιτέκτονας χαρακτηριστικά αναφέρει: "Δεν υπάρχει ένα απόλυτο όριο, εκτός από μια σταδιακή αλλαγή. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι μια ιδανική αρχιτεκτονική είναι ένας υπαίθριος χώρος που δίνει την αίσθηση του εσωτερικού και ένας εσωτερικός χώρος που δίνει την αίσθηση της υπαίθρου. Σε μια ένθετη δομή, το εσωτερικό είναι πάντα το εξωτερικό και αντίστροφα. Η πρόθεσή μου ήταν να κάνω μια αρχιτεκτονική που δεν αφορά ούτε το χώρο ούτε τη μορφή, αλλά απλώς την έκφραση του πλούτου που είναι το "μεταξύ" των σπιτιών και των δρόμων" (μετάφραση από αγγλικά)

Κάτοψη

Η κάτοψη αποτελείται από τρία κουτιά. Τα δύο εσωτερικά, διαγράφουν δύο παραλληλόγραμμα ενώ το εξωτερικό και μεγαλύτερο, ένα τραπέζιο ακολουθώντας το σχήμα του οικοπέδου. Μπαίνοντας από την είσοδο μέσα στο πρώτο και μεγαλύτερο “κουτί”, στα αριστερά βρίσκεται το πάρκινγκ και στα δεξιά ο κήπος. Από τον κήπο γίνεται η είσοδος στο ενδιάμεσο κουτί και διασχίζοντας έναν διάδρομο, γίνεται η μετάβαση στο μικρότερο και πιο ιδιωτικό κουτί. Αυτό περιλαμβάνει στα αριστερά το σαλόνι και δεξιά την τραπεζαρία. Αριστερά και έξω από αυτό το κουτί βρίσκεται το υπνοδωμάτιο, ενώ δεξιά και έξω βρίσκεται ένας χώρος τατάμι . Οι λειτουργικοί χώροι, της κουζίνας και της τουαλέτας, βρίσκονται στο πίσω μέρος του κτιρίου και στο μεταξύ του μεγάλου και του μεσαίου κουτιού.

Τομή

Όπως και στη κάτοψη, έτσι και στην τομή, διαγράφονται ξεκάθαρα τα τρία βασικά κελύφη. Το μικρότερο κέλυφος είναι το πιο προστατευμένο / ιδιωτικό ενώ το μεγαλύτερο, είναι το πιο ανοιχτό. Φαίνεται λοιπόν μέσα από την τομή, η προσπάθεια του αρχιτέκτονα να δημιουργήσει διαφορετικές βαθμίδες ιδιωτικότητας προς το εσωτερικό. Ο διαχωρισμός των βαθμίδων είναι αισθητός στην τομή σε αρκετά στοιχεία του κτιρίου. Αρχικά η κλίμακα των κύβων αλλάζει βγαίνοντας προς τα έξω δημιουργώντας διαφορετική αίσθηση στον άνθρωπο. Αλλάζουν και οι αποστάσεις αλλά και τα ύψη. Είναι μια ήπια μετάβαση από το ιδιωτικό στο δημόσιο. Παρόμοια αλλαγή γίνεται και στο δάπεδο, διαχωρίζοντας στοιχειωδώς το “μέσα” με το “έξω”. Το δάπεδο των δύο μικρότερων κουτιών του κτιρίου είναι ενιαίο και στο ίδιο ύψος, ενώ βγαίνοντας προς τα έξω υπάρχει μια σταδιακή υποχώρηση του ύψους του δαπέδου. Φαίνεται λοιπόν πως το τμήμα ανάμεσα στα δύο εξωτερικά κελύφη, είναι ένας ενδιάμεσος χώρος μεταξύ της γειτονίας και της κατοικίας.

Λεπτομέρειες

Η διατήρηση του προβληματισμού του αρχιτέκτονα σχετικά με το "ενδιάμεσα" είναι αισθητή σε όλα τα επίπεδα μελέτης και σχεδιασμού. Από τη συνολική εικόνα του κτιρίου, μέχρι και στα υλικά που χρησιμοποιούνται, καθώς και στην αρμολόγηση τους. Ακόμα και μεταξύ των δύο εσωτερικών κελυφών, που το δάπεδο βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο, ο αρχιτέκτονας επιλέγει το λευκό αυτό υλικό υπενθυμίζοντας στο χρήστη την αίσθηση του κύβου τον οποίο τον περικλείει.