Martin B-26 Marauder

Σχεδιασμός και ανάπτυξη

Τον Μάρτιο του 1939, το Αεροπορικό Σώμα του Στρατού των ΗΠΑ (United States Army Air Corps, USAAC) εξέδωσε απαίτηση (Circular Proposal 39-640) με την οποία ζητούσε την ανάπτυξη νέου μέσου βομβαρδιστικού που θα είχε μέγιστη ταχύτητα 560 km/h, ακτίνα δράσης 4800 km και θα ήταν ικανό να μεταφέρει 910 kg βομβών. Στις 5 Ιουλίου του ίδιου έτους η Glenn L. Martin Company υπέβαλε την πρόταση της, το Model 179, που κρίθηκε ανώτερο όλων των ανταγωνιστών του στον σχετικό διαγωνισμό και κέρδισε συμβόλαιο για την κατασκευή 201 μονάδων με την ονομασία Β-26.  Από την φάση του προκαταρκτικού σχεδιασμού μέχρι την παράδοση των πρώτων αεροσκαφών στις επιχειρησιακές μονάδες μεσολάβησε διάστημα μόλις δύο ετών. Τον Σεπτέμβριο του 1940 ακολούθησε και δεύτερη παραγγελία για άλλες 930 μονάδες. Πρέπει να σημειωθεί ότι μέχρι εκείνη την στιγμή δεν είχε πραγματοποιηθεί ακόμα ούτε η πρώτη πτήση του πρωτοτύπου.
Το B-26 ήταν ένα υψηλοπτέρυγο μονοπλάνο ολομεταλλικής κατασκευής με τρίκυκλο ανασυρόμενο σύστημα προσγείωσης. Το πλήρωμα αποτελούνταν από τον βομβαρδιστή που κάθονταν στο ρύγχος και χειρίζονταν ένα πολυβόλο των 7,62 mm, τον πιλότο και τον συγκυβερνήτη που κάθονταν ο ένας δίπλα στον άλλο, τον πλοηγό/ασυρματιστή που κάθονταν ακριβώς πίσω τους καθώς και πολυβολητές που χειρίζονταν τον ραχιαίο πυργίσκο με δύο πολυβόλα των 12,7 mm και το πολυβόλο των 7,62 mm στην ουρά.
Στο μέσο της ατράκτου υπήρχαν δύο αποθήκες βομβών στις οποίες μπορούσε συνολικά να μεταφερθεί φορτίο 2600 kg. Στην πράξη τα Marauder επιχειρούσαν σπάνια με το μέγιστο φορτίο βομβών διότι μειώνονταν σημαντικά η ακτίνα δράσης και στην οπίσθια αποθήκη βομβών τοποθετούνταν συχνά επιπλέον δεξαμενές καυσίμου. Το αεροσκάφος προωθούνταν από δύο αστεροειδείς κινητήρες Pratt & Whitney R-2800 Double Wasp που έστρεφαν τετράφυλλες έλικες. Ο λόγος διαστάσεων (aspect ratio) ήταν χαμηλός και η επιφάνεια των πτερύγων σχετικά μικρή για ένα αεροσκάφος τέτοιου βάρους, με συνέπεια να έχει μεν εξαιρετικές επιδόσεις αλλά με τίμημα τον υψηλότατο πτερυγικό φόρτο (259 kg/m² στις αρχικές εκδόσεις) -τον υψηλότερο συγκριτικά με οποιοδήποτε άλλο αεροσκάφος που εντάχθηκε σε υπηρεσία με το USAAC.
Το πρώτο Β-26 πραγματοποίησε την παρθενική του πτήση στις 25 Νοεμβρίου 1940 με τον δοκιμαστή πιλότο William K. "Ken" Ebel στα χειριστήρια. Οι παραδόσεις άρχισαν τον Φεβρουάριο του 1941 ενώ τον Μάρτιο ξεκίνησαν οι Επιχειρησιακές Δοκιμές (Accelerated Service Testing) στην αεροπορική βάση Wright-Patterson στο Οχάιο.

Ατυχήματα

Παρόλο που το B-26 ήταν ένα ταχύ αεροσκάφος με καλύτερες επιδόσεις από το σύγχρονό του North American B-25 Mitchell, είχε σχετικά μικρή πτερυγική επιφάνεια με συνέπεια να είναι πολύ υψηλός ο πτερυγικός φόρτος και να απαιτείται ιδιαίτερα υψηλή ταχύτητα προσέγγισης κατά την προσγείωση (193 με 217 km/h, ανάλογα με το φορτίο) Τουλάχιστον δύο από τα πρώιμα Β-26 υπέστησαν σοβαρότατες ζημιές κατά την προσγείωση. Όλα τα αεροσκάφη καθηλώθηκαν προσωρινά τον Απρίλιο του 1941  προκειμένου να διερευνηθούν τα αίτια του προβλήματος. Προσδιορίστηκαν δύο κύριοι παράγοντες: η ανεπαρκής ταχύτητα προσέγγισης στην προσγείωση, που είχε σαν αποτέλεσμα την απώλεια στήριξης και την πρόσκρουση του αεροσκάφους, καθώς και η ανομοιόμορφη κατανομή του βάρους. Το δεύτερο οφείλονταν στο ότι δεν είχε εγκατασταθεί ακόμα ο ραχιαίος πυργίσκος πολυβόλων. Παρατηρήθηκε επίσης ότι το σκέλος του τροχού στο ρύγχος πολύ συχνά κατέρρεε ενώ το αεροσκάφος βρίσκονταν στον τροχόδρομο, προσγειώνονταν ή απογειώνονταν.
Οι κινητήρες Pratt & Whitney R-2800-5 ήταν αξιόπιστοι όμως ο μηχανισμός αλλαγής του βήματος απαιτούσε ενδελεχή συντήρηση για να λειτουργεί σωστά, κάτι που δεν ήταν πάντα εφικτό στα αεροδρόμια της πρώτης γραμμής. Ανθρώπινα λάθη καθώς και κάποιες αστοχίες του υλικού είχαν σαν αποτέλεσμα να στρέφονται οι έλικες με υπερβολική ταχύτητα, σημαντικά ανώτερη από την προβλεπόμενη, με συνέπεια να ελοχεύει ο κίνδυνος διάλυσης τους εν πτήσει. Πολύ επικίνδυνη ήταν επίσης η απώλεια ισχύος στον ένα από τους δύο κινητήρες ενώ απογειώνονταν το αεροσκάφος. Οι προαναφερθείσες ατέλειες σε συνδυασμό με ανθρώπινα λάθη οδήγησαν σε αριθμό ατυχημάτων, σε ένα εκ των οποίων σκοτώθηκε ο διοικητής του 22ου Συντάγματος Βομβαρδισμού, Mark Lewis.
Το 1942 ο Γκλεν Μάρτιν κλήθηκε να καταθέσει ενώπιον της Ειδικής Επιτροπής της Γερουσίας για την εξέταση του αμυντικού προγράμματος, που έμεινε γνωστή ως Επιτροπή Τρούμαν σχετικά με τα προβλήματα που αντιμετώπιζε το Β-26. Ο γερουσιαστής, τότε, Χάρυ Τρούμαν ρώτησε τον Μάρτιν σχετικά και ο δεύτερος απάντησε ότι οι πτέρυγες του αεροσκάφους ήταν πολύ κοντές. Στην συνέχεια ο Τρούμαν ρώτησε γιατί δεν αλλάζουν οι πτέρυγες, για να λάβει την απάντηση ότι ήταν πάρα πολύ μακριά κατά μήκος και ότι εξάλλου η εταιρεία του είχε ήδη λάβει το συμβόλαιο. Η απάντηση του Τρούμαν ήταν άμεση: σε αυτή την περίπτωση το συμβόλαιο θα ακυρώνονταν. Κατόπιν τούτων ο Μάρτιν δεσμεύτηκε να γίνουν οι απαραίτητες αλλαγές στην πτέρυγα.
Μέχρι τον Φεβρουάριο του 1943 είχε παρουσιασθεί η νεώτερη έκδοση του βομβαρδιστικού, το Β-26Β-10, που είχε εκπέτασμα μεγαλύτερο κατά 1,8 m, αναβαθμισμένους κινητήρες, επιπλέον θωράκιση και αμυντικό οπλισμό. Πρέπει να σημειωθεί ότι στο τέλος του πολέμου το Marauder είχε το μικρότερο ποσοστό απωλειών από όλα τα βομβαρδιστικά της USAAF.

Επιχειρησιακή ιστορία

Το Marauder χρησιμοποιήθηκε κυρίως στο θέατρο επιχειρήσεων της δυτικής Ευρώπης. Επίσης εξοπλίστηκαν με Β-26 μονάδες που επιχειρούσαν στην Μεσόγειο και τον Ειρηνικό. Όταν έκανε το ντεμπούτο του υπέστη βαρύτατες απώλειες, όμως τελικά αποδείχθηκε ένα από τα καλύτερα αμερικανικά μέσα βομβαρδιστικά του πολέμου. Όταν τελείωσε ο πόλεμος είχαν πραγματοποιηθεί περισσότερες από 110000 έξοδοι με Marauder και είχαν ριφθεί 150000 τόνοι βομβών. Εκτός από τους Αμερικανούς, αξιοποίησαν τον τύπο οι Βρετανοί, οι Νοτιοαφρικανοί και οι Ελεύθεροι Γάλλοι.

Θέατρο επιχειρήσεων Ειρηνικού

Τον Φεβρουάριο του 1941 παρέλαβε το Β-26 η πρώτη επιχειρησιακή μονάδα, το 22ο Σύνταγμα Βομβαρδισμού (Bombardment Group) στο Langley Field της Βιρτζίνια, προς αντικατάσταση των παλαιότερων βομβαρδιστικών Douglas B-18 Bolo. Στα τέλη του 1941 εξοπλίστηκαν το 38ο και το 28ο Σύνταγμα. Αμέσως μετά την επίθεση των Ιαπώνων στο Περλ Χάρμπορ το 22ο Σύνταγμα αναπτύχθηκε στον νοτιοδυτικό Ειρηνικό, αρχικά με πλοία μέχρι την Χαβάη και στη συνέχεια το ιπτάμενο σκέλος της μονάδας αεροπορικώς στην Αυστραλία. Η πρώτη πολεμική αποστολή του 22ου ήταν η προσβολή στόχων στην Ραμπαούλ στις 5 Απριλίου 1942.
Το 38ο Σύνταγμα, με βάση στο Patterson Field του Οχάιο, συνέχισε τις δοκιμές για την βελτίωση του τύπου, συμπεριλαμβανομένης της εμβέλειας του και της βελτίωσης της αποδοτικότερης χρήσης των καυσίμων. Αμέσως μετά την είσοδο των ΗΠΑ στον πόλεμο έγιναν σχέδια αποστολής του 38ου Συντάγματος στον νοτιοδυτικό Ειρηνικό, αφού πρώτα εξοπλίζονταν με Β-26Β που είχαν επιπλέον δεξαμενές καυσίμου και δυνατότητα μεταφοράς τορπιλών. Τρία Β-26Β του 38ου και δύο του 22ου Συντάγματος αποσπάστηκαν στην νήσο Μίντγουεϊ. Τέσσερα αεροσκάφη συμμετείχαν στην αεροναυμαχία του Μίντγουεϊ πραγματοποιώντας επιθέσεις αεροτορπιλισμού ενάντια στα ιαπωνικά πλοία στις 4 Ιανουαρίου 1942. Τα δύο καταρρίφθηκαν και τα άλλα δύο υπέστησαν τόσο σοβαρές ζημιές που διαγράφηκαν από τα μητρώα όταν επέστρεψαν στην βάση τους. Δεν κατάφεραν να πλήξουν με τις τορπίλες τους κανένα ιαπωνικό πλοίο, όμως πέτυχαν να καταρρίψουν ένα από τα μαχητικά Mitsubishi A6M Zero που προστάτευαν τον ιαπωνικό στόλο και να σκοτώσουν δύο ναύτες επί του αεροπλανοφόρου Akagi με τα πολυβόλα τους.
Από τον Ιούνιο του 1942 τα Β-26 του 38ου Συντάγματος βρίσκονταν στην Νέα Καληδονία και τα νησιά Φίτζι. Επιχειρώντας από την Νέα Καληδονία, πραγματοποίησαν αποστολές ενάντια στις ιαπωνικές βάσεις στις νήσους του Σολομώντα. Ένα Β-26 κατάφερε μάλιστα να καταρρίψει μια αεράκατο Kawanishi H6K. Το 1943 αποφασίσθηκε η απόσυρση των Β-26 από το θέατρο επιχειρήσεων του Ειρηνικού και η αντικατάστασή τους από βομβαρδιστικά North American B-25 Mitchell. Παρόλα αυτά το 19ο Σμήνος του 22ου Συντάγματος συνέχισε να επιχειρεί με Β-26, με την τελευταία αποστολή να λαμβάνει χώρα στις 9 Ιανουαρίου 1944. 
Δύο ακόμα σμήνη Β-26 εξοπλισμένα με τορπίλες χρησιμοποιήθηκαν σε αποστολές προσβολής θαλάσσιων στόχων στις Αλεούτιες Νήσους χωρίς να αναφερθεί όμως κάποια επιτυχία.

Θέατρο επιχειρήσεων Μεσογείου

Τρία συντάγματα βομβαρδισμού διατέθηκαν προς υποστήριξη των Συμαχικών αποβάσεων στην γαλλική βόρεια Αφρική (Επιχείρηση Πυρσός) το Νοέμβριο του 1942. Αρχικά πραγματοποιούσαν αποστολές σε χαμηλό ύψος και ενάντια σε βαρύτατα προστατευμένους στόχους, με συνέπεια να υποστούν σημαντικές απώλειες χωρίς να επιτύχουν αξιόλογα αποτελέσματα. Αργότερα πραγματοποιούσαν αποστολές σε μεσαία ύψη. Μέχρι το πέρας των επιχειρήσεων στην βόρεια Αφρική τα Marauder πραγματοποίησαν 1587 εξόδους κατά την διάρκεια των οποίων χάθηκαν 80 αεροσκάφη. Είχαν δηλαδή την διπλάσια αναλογία απωλειών από τα Β-25 που πραγματοποίησαν 70% περισσότερες εξόδους. Παρά τα αρνητικά αρχικά αποτελέσματα, τα Β-26 χρησιμοποιήθηκαν στις επιχειρήσεις στην Σικελία, τη νότια Ιταλία και την νότια Γαλλία. Ο πτέραρχος John Slessor μάλιστα ανέφερε πως θεωρούσε ότι το 42ο Σύνταγμα Βομβαρδισμού, που ήταν εξοπλισμένο με Β-26, ήταν η "καλύτερη μονάδα ημερήσιων βομβαρδιστικών του κόσμου".

Βορειοδυτική Ευρώπη

Τα πρώτα Β-26 εντάχθηκαν στην δύναμη της περίφημης 8ης Αεροπορίας στις αρχές του 1943 και συγκεκριμένα στο 322ο Σύνταγμα Βομβαρδισμού. Οι πρώτες πολεμικές αποστολές έγιναν τον Μάιο του ίδιου έτους. Το προφίλ των αποστολών, που πραγματοποιούνταν σε χαμηλά ύψη, ήταν παρόμοιο με αυτών στην βόρεια Αφρική και όπως και εκεί τα αποτελέσματα ήταν πενιχρά. Στην δεύτερη μόλις αποστολή, που είχε σαν στόχο την προσβολή του σταθμού ηλεκτροπαραγωγής του IJmuiden στην Ολλανδία, χωρίς κάλυψη μαχητικών, χάθηκαν και τα 11 αεροσκάφη που συμμετείχαν εξ αιτίας της συνδυασμένης δράσης των αντιαεροπορικών και των αναχαιτιστικών της Luftwaffe. Μετά από την καταστροφή αυτή αποφασίστηκε ότι τα Β-26 θα επιχειρούσαν σε μεσαία ύψη καθώς και η μεταφορά τους στην 9η Αεροπορία, που συγκροτήθηκε για την υποστήριξη των Συμμαχικών δυνάμεων που θα αποβιβάζονταν στην νότια Γαλλία.
Οι αποστολές σε μεσαία ύψη (3000 με 4600 m) και με επαρκή κάλυψη από φίλια μαχητικά αποδείχθηκαν πολύ πιο επιτυχημένες: τα Marauder έπληξαν πληθώρα στόχων, στα πλαίσια της προπαρασκευής για την απόβαση στη Νορμανδία, συμπεριλαμβανομένων γεφυρών και εγκαταστάσεων εκτόξευσης ιπτάμενων βομβών V-1. Όταν έγιναν διαθέσιμες βάσεις σε γαλλικό έδαφος μετά την απόβαση, τα B-26 μεταφέρθηκαν εκεί. Επιχειρώντας από μεσαία ύψη έπλητταν τους στόχους τους με μεγάλη ακρίβεια και ήταν, σύμφωνα με την ίδια την 9η Αεροπορία, τα ακριβέστερα βομβαρδιστικά που διέθετε στον τελευταίο μήνα του πολέμου στην Ευρώπη. Οι απώλειες ήταν ασύγκριτα μικρότερες σε σχέση με τις αρχικές επιχειρήσεις σε μικρά ύψη, ενώ σύμφωνα με την 9η Αεροπορία τα Β-26 είχαν την μικρότερη αναλογία απωλειών (λιγότερο από 0,5%) σε σχέση με οποιονδήποτε άλλο τύπο αεροσκάφους που διέθετε.
Τα Β-26 πραγματοποίησαν την τελευταία τους αποστολή την 1η Μαΐου 1945, ενάντια στην γερμανική φρουρά του Île d'Oléron. Όλες οι μονάδες είχαν διαλυθεί μέχρι τις αρχές του 1946.

Βρετανική Κοινοπολιτεία

Το 1942 δόθηκαν στην RAF 52 B-26A στα πλαίσια του προγράμματος Lend-Lease. Σε βρετανική υπηρεσία ονομάστηκαν Marauder I και όπως και τα προγενέστερα βομβαρδιστικά Martin Maryland και Baltimore διατέθηκαν στο θέατρο επιχειρήσεων της Μεσογείου. Αντικατέστησαν τα Bristol Blenheim του Νο. 14 Σμήνους της RAF (No. 14 Squadron RAF). Η πρώτη αποστολή του Σμήνους με τα Marauder πραγματοποιήθηκε στις 6 Νοεμβρίου 1942, με τα αεροσκάφη να αξιοποιούνται κυρίως σε αποστολές αναγνώρισης μακράς ακτίνας, ναρκοθέτησης και προσβολής θαλάσσιων στόχων. Σε αντίθεση με τους Αμερικανούς, οι Βρετανοί κατάφεραν να χρησιμοποιήσουν με σημαντική επιτυχία το Marauder στον ρόλο του τορπιλοπλάνου, βυθίζοντας πολλά εμπορικά πλοία. Επίσης κατάφεραν να καταρρίψουν με τα Marauder μεγάλους αριθμούς ιταλικών και γερμανικών μεταγωγικών αεροσκαφών που μετέφεραν εφόδια και προσωπικό από την Ιταλία στην βόρειο Αφρική.
Το 1943 παραδόθηκαν 100 B-26C-30 (Marauder II) που επέτρεψαν τον εξοπλισμό δύο σμηνών της Πολεμικής Αεροπορίας της Νότιας Αφρικής (SAAF) (12ο και 24ο Σμήνος). Τα νοτιοαφρικανικά Marauder ανέλαβαν αποστολές βομβαρδισμού στο Αιγαίο, την Κρήτη και την Ιταλία. Το 1944 διατέθηκαν ακόμα 350 Β-26F και G για τον εξοπλισμό των σμηνών 21 και 30 της νοτιοαφρικάνικης αεροπορίας. Η συνολική δύναμη των Marauder των τεσσάρων σμηνών συγκεντρώθηκε στην Ιταλία για να συγκροτήσει μια Πτέρυγα εξοπλισμένη αποκλειστικά με τον τύπο. Επίσης εξοπλίστηκαν ένα ακόμα σμήνος της SAAF και ένα νεοσύστατο σμήνος της RAF που ανέλαβαν την υποστήριξη των παρτιζάνων του Τίτο στην Γιουγκοσλαβία. Ένα Marauder του 25ου Σμήνους της SAAF που χάθηκε στις 4 Μαΐου 1945, στην τελευταία αποστολή του Σμήνους στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο ήταν το τελευταίο αεροσκάφος του τύπου που χάθηκε στην μάχη. Άμεσα μετά την λήξη του πολέμου τα αεροσκάφη της RAF και της SAAF διαλύθηκαν για σκραπ.

Γαλλία

Μετά την ολοκλήρωση της Επιχείρησης Πυρσός η Πολεμική Αεροπορία των Ελεύθερων Γάλλων επανεξόπλισε τρία σμήνη της, που διέθεταν Lioré et Olivier LeO 451 και Douglas DB-7, με Marauder. Τα αεροσκάφη αυτά ανέλαβαν αποστολές βομβαρδισμού στην Ιταλία και κατά την Συμμαχική απόβαση στη νότια Γαλλία. Προς τα τέλη του πολέμου τα Marauder αποτελούσαν τον κορμό της δύναμης βομβαρδισμού των Ελεύθερων Γάλλων, συμμετέχοντας σε 270 αποστολές κατά την διάρκεια των οποίων πραγματοποίησαν 4884 εξόδους. Τον Ιούνιο του 1945 οι μονάδες των Marauder διαλύθηκαν  και τα βομβαρδιστικά αντικαταστάθηκαν από άλλους τύπους. Δύο Marauder διατηρήθηκαν και αξιοποιήθηκαν σαν αεροσκάφη δοκιμών για τον κινητήρα τζετ SNECMA Atar.