Νέα Χάρτα της Βλαχίας και μέρους της Τρανσυλβανίας

Η Νέα Χάρτα της Βλαχίας είναι ένας από τους χάρτες των Παραδουνάβιων Ηγεμονιών που τύπωσε ο Ρήγας Βελεστινλής το 1797 στη Βιέννη, σε χάραξη Franz Müller, συνεργάτη του Ρήγα και στις άλλες χαρτογραφικές του εργασίες. Είναι ασπρόμαυρος, διαστάσεων 0,85x0,63 μ. και φέρει τον τίτλο «Νέα Χάρτα της Βλαχίας και μέρους της Τρανσυλβανίας παρά του Ρήγα Βελεστινλή Θετταλού, εκδοθείσα χάριν των Ελλήνων και Φιλελλήνων-1797-εχαράχθη παρά Φρανσουά Μήλλερ εν Βιέννη».

Περιγραφή

Ο χάρτης απεικονίζει τη γεωφυσική κατάσταση της Βλαχίας κατά την εποχή του Ρήγα Βελεστινλή και περιλαμβάνει τη γεωγραφική της διαίρεση, τις πόλεις και τους οικισμούς, των οποίων τα ονόματα παρατίθενται αναλυτικά. Εντός του χάρτη στην αριστερή γωνία διακρίνεται ο τίτλος ενταγμένος σε πλούσιο φυτικό διάκοσμο. Επάνω δεξιά σε τετράγωνο πλαίσιο εικονίζεται ο Αλέξανδρος Υψηλάντης, ηγεμόνας της Βλαχίας για τρίτη φορά από τον Αύγουστο του 1796 έως και το Δεκέμβριο του 1797, όπως αναφέρεται και στο αφιερωτικό επίγραμμα «Αμφοτέρους τρις Αλέξανδρος Δάκας αμφιβέβηκεν Υψηλαντίδης μειλίχιος ηγεμόνων». Κάτω από την προσωπογραφία του ηγεμόνα διακρίνονται συμβολικές παραστάσεις και τα εμβλήματα των Παραδουνάβιων Ηγεμονιών. Το μοναδικό αντίτυπο στην Ελλάδα φυλάσσεται στη Βιβλιοθήκη της Χίου.

Πρότυπο

Ο χάρτης της Βλαχίας είναι ένα ακριβές αντίγραφο του πρωτότυπου χάρτη που σχεδίασε ο Αυστριακός χαρτογράφος F. J. Ruhedorf υπό τον τίτλο: «Mappa specialis Valachiae ex acuratissimis singulorum Distictum Ichnographiis collecta, delineate et dedicate Excellentissimo Domino Comiti de HADIK. Sac.Caes. Reg. Apost. M[ajest] atis, Consillario intimo Campi Mareschallo et supreme Consilii Aulae bellici Praesidenti per. F. Ios. Ruhendorf ex Offis Caes. Reg. ad supreme: Armor. Praefecturan». Ο χάρτης του Ruhedorf εκδόθηκε το 1788, έτος κατά το οποίο η Αυστρία κήρυξε πόλεμο εναντίον της Τουρκίας. Είναι έγχρωμος, ελάχιστα μικρότερος από του Ρήγα, παραθέτει τους νομούς της Βλαχίας με λατινικούς αριθμούς και αντίστοιχο ευρετήριο. Ωστόσο ο χάρτης του Ρήγα περιλαμβάνει και ένα τμήμα της Τρανσυλβανίας, γεγονός που οδηγεί στο συμπέρασμα ότι εκτός από τον παραπάνω χάρτη χρησιμοποίησε και άλλα βοηθήματα. Στη Βιβλιοθήκη της Γαλλίας φυλάσσεται και ο χειρόγραφος χάρτης επάνω στον οποίο εργάστηκε για την έντυπη έκδοσή του.

Ερμηνεία

Ο σχεδιασμός του χάρτη της Βλαχίας καθώς και των άλλων χαρτογραφικών έργων αποτέλεσε την κύρια και μακροχρόνια ενασχόληση του Ρήγα. Ο πραγματικός σκοπός της έκδοσης των χαρτών δεν έχει εξακριβωθεί. Ο ίδιος, κατά τη διάρκεια της ανάκρισής του από τις αυστριακές αρχές μετά τη σύλληψή του υποστήριξε ότι τους εξέδωσε καθαρά για εμπορικούς λόγους, ισχυρισμός που έγινε αποδεκτός.
Η προσθήκη της προσωπογραφίας του ηγεμόνα της Βλαχίας, το αφιερωματικό επίγραμμα καθώς και η ένδειξη «υπέρ των Ελλήνων και φιλελλήνων» επιτρέπουν τη σκέψη ότι ο χάρτης έγινε κατά παραγγελία του Αλέξανδρου Υψηλάντη, ο οποίος από τη θέση αυτή που κατείχε συνέβαλε στην αφύπνιση των Ελλήνων, στην έκδοση βιβλίων και στη διάδοση των γραμμάτων. Επίσης οι συμβολικές παραστάσεις που συνοδεύουν τον χάρτη έχουν οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι η έκδοση του χάρτη εντάσσεται στο ιδεολογικό και εθνοδιαφωτιστικό πλαίσιο του Ρήγα Βελεστινλή για τη δημιουργία ενός δημιουργικού και φιλελεύθερου κράτους της Βαλκανικής το οποίο θα ονομαζόταν Ελληνική Δημοκρατία και θα περιελάμβανε όλες τις χριστιανικές οθωμανικές κτήσεις.
Ο χάρτης της Βλαχίας καθώς και εκείνος της Μολδαβίας δεν κυκλοφόρησαν στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες, αφού η έκδοσή τους συνέπεσε με τη σύλληψη του Ρήγα και την εκτέλεσή του. Το γεγονός αυτό ενισχύει τη σπανιότητα των αντιτύπων σήμερα.