Πορφύριος

Βιογραφία

Ο Πορφύριος γεννήθηκε στην Τύρο. Οι γονείς του τον ονόμασαν Μάλχο (βασιλεία στις σημιτικές γλώσσες), αλλά ο δάσκαλος του στην Αθήνα, Κάσσιος Λογγίνος, τού έδωσε το όνομα Πορφύριος. Στην Αθήνα σπούδασε γραμματική και ρητορική.  
Το 262 πήγε στην Ρώμη για να συναντήσει τον Πλωτίνο και για έξι χρόνια αφοσιώθηκε στον Νεοπλατωνισμό. Κατά τα έξι αυτά χρόνια άλλαξε αρκετά την διατροφή του και σε ένα σημείο έγινε αυτοκτονικός. Ακολουθώντας την συμβουλή του Πλωτίνου, πήγε να ζήσει στην Σικελία για πέντε χρόνια ώστε να ανακτήσει την πνευματική του υγεία. Με την επιστροφή στην Ρώμη, έδινε διαλέξεις για την Φιλοσοφία και ολοκλήρωσε ένα έργο με τις διδαχές και την βιογραφία του Πλωτίνου (ο οποίος είχε πεθάνει στο μεσοδιάστημα) Τα τελευταία χρόνια της ζωής του, παντρεύτηκε την Μαρκέλλα, μια χήρα με επτά παιδιά και ένθερμη μελετήτρια της φιλοσοφίας.

Εισαγωγή

Ο Πορφύριος είναι κυρίως γνωστός από την συνεισφορά του στην φιλοσοφία. Πέρα από το έργο του Αφορμαί προς τα νοητά (αρχαία ελληνικά: Ἀφορμαὶ πρὸς τὰ νοητά, λατινικά: Sententiae Ad Intelligibilia Ducentes‎), μια βασική περίληψη του νεοπλατωνισμού, ιδιαίτερα εκτιμάται και το έργο του «Εισαγωγή στις κατηγορίες» (Introductio in Praedicamenta ή Isagoge et in Aristotelis Categorias commentarium), ένα πολύ μικρό έργο το οποίο συχνά θεωρείται πως είναι σχόλιο πάνω στο έργο του Αριστοτέλη «Κατηγορίαι», εξού και ο τίτλος. Σύμφωνα με τον Barnes, όμως, ο σωστός τίτλος είναι απλά «Εισαγωγή» (αρχαία ελληνικά: Εἰσαγωγή, λατινικά: Isagoge‎) και το βιβλίο δεν είναι εισαγωγή στο έργο του Αριστοτέλη, αλλά είναι εισαγωγή στην Λογική γενικά, που περιλαμβάνει τις θεωρίες της πρόβλεψης, του ορισμού και της απόδειξης. Ως το έργο με την μεγαλύτερη επιρροή, η "εισαγωγή στις κατηγορίες" του Πορφύριου, ενσωμάτωσε την αριστοτελική λογική στον Νεοπλατωνισμό. Η μετάφραση της Εισαγωγής από τον Βοήθιο στα λατινικά έγινε το βασικό βιβλίο σε ευρωπαϊκά σχολεία και πανεπιστήμια τον Μεσαίωνα και έδωσε ώθηση σε φιλοσοφικές και θεολογικές προόδους της λογικής. Σε μεσαιωνικά κείμενα, σημαντική θέση κατέχει το «πορφυριανό δέντρο» (Arbor porphyriana) το οποίο απεικονίζει την ταξινόμηση της ύλης/ουσίας. Σήμερα, η λογική του της ταξινόμησης του Πορφύριου χρησιμοποιείται στην ταξινόμηση των ζωντανών οργανισμών. Η Εισαγωγή έχει μεταφραστεί στα Αραβικά από τον Abd-Allāh Ibn al-Muqaffa. Με το άραβοποιημένο όνομα Isāghūjī (إيساغوجي) έμεινε για αρκετό διάστημα το βασικό εισαγωγικό κείμενο λογικής στον μουσουλμανικό κόσμο και επηρέασε αρκετούς θεολόγους, φιλόσοφους και νομικούς. Πέρα από τις αναπροσαρμογές στο έργο του Πορφύριου, πολλά ανεξάρτητα έργα μουσουλμάνων φιλοσόφων έχουν τον τίτλο Εισαγωγή (Isāghūjī).

Περὶ τῆς ἐκ λογίων φιλοσοφίας (De Philosophia ex Oraculis Haurienda)

Ο Πορφύριος ήταν γνωστός αντίπαλος του Χριστιανισμού και υπερασπιστής του Παγανισμού. Η συνεισφορά του στην φιλοσοφική προσέγγιση της παραδοσιακής θρησκείας μπορεί να ανιχνευτεί στο έργο του Περὶ τῆς ἐκ λογίων φιλοσοφίας (λατινικά: De Philosophia ex Oraculis Haurienda‎) το οποίο αρχικά ήταν τρία ξεχωριστά βιβλία. Δεν είναι σαφές αν το έγραψε ο Πορφύριος στα νιάτα του (όπως αναφέρει ο Ευνάπιος) ή κατά την διάρκεια των χριστιανικών διώξεων από τον Διοκλητιανό και Γαλέριο.
Επίσης, δεν είναι ξεκάθαρο, αν ο Πορφύριος ήταν ο παγανιστής φιλόσοφος  στο έργο του χριστιανού συγγραφέα Λακτάντιου Divine Institutes, γραμμένο την εποχή των διώξεων. Αποσπάσματα του έργου αναφέρονται από χριστιανούς, ειδικά από τον  Ευσέβιο Καισαρείας, τον Θεοδώρητο, τον Αυγουστίνο και τον Ιωάννη τον Φιλόπονο. Τα αποσπάσματα περιέχουν χρησμούς από θυσίες, την φύση της αστρολογικής μοίρας και άλλα θέματα σχετικά με την Ελληνική και Ρωμαϊκή θρησκεία τον 3ο αιώνα. Κατά πόσο αυτό το έργο έρχεται σε αντίθεση με πραγματεία του στην οποία υπερασπιζόταν την χορτοφαγία και που επίσης προειδοποιούσε τους φιλόσοφους να αποφεύγουν να τρώνε κρέας από θυσίες, είναι ακόμη θέμα συζήτησης ανάμεσα σε ειδικούς.

Άλλα θέματα

Ο Πορφύριος ήταν αντίθετος στην Θεουργία του μαθητή του Ιάμβλιχου. Ο φιλόσοφος Pierre Hadot  ισχυρίζεται πως για τον Πορφύριο, η πνευματική άσκηση και αναζήτηση, ήταν βασικό κομμάτι της πνευματικής ανάπτυξης του ανθρώπου
Ο Πορφύριος, όπως και ο Πυθαγόρας, ήταν υπερασπιστής της χορτοφαγίας για πνευματικούς και ηθικούς λόγους. Αυτοί οι δύο είναι μάλλον οι πιο διάσημοι χορτοφάγοι της αρχαιότητας. Έγραψε το ''Περὶ ἀποχῆς ἐμψύχων'' ((De Abstinentia ab Esu Animalium) στα αρχαία ελληνικά , επιχειρηματολογώντας κατά της κατανάλωσης φαγητού, και αναφέρεται από την χορτοφαγική βιβλιογραφία μέχρι και σήμερα. 
O Πορφύριος έγραψε επίσης περί αστρολογίας, θρησκείας, φιλοσοφίας και μουσικής παιδείας. Έγραψε το "Φιλόσοφος Ιστορία" με βιογραφίες φιλοσόφων, συμπεριλαμβανομένου και του δάσκαλου του Πλωτίνου. Από την ζωή του Πλάτωνα, σώζονται μόνο αποσπάσματα από τον Κύριλλο της Αλεξάνδριας. Το βιβλίο του για την ζωή του Πυθαγόρα "Πυθαγόρου βίος" δεν πρέπει να συγχέεται με το ομώνυμο βιβλίο του Ιάμβλιχου. 
Ο σχολιασμός του σχετικά με την αρμονία του Πτολεμαίου, είναι μια σημαντική ιστορική πηγή  για την ιστορία της αρμονίας. ] (Εἰς τὰ ἁρμονικὰ Πτολεμαίου υπόμνημα) 
Ο Πορφύριος έγραψε επίσης για τον Όμηρο Πέρα από τα πολλά κείμενα που χάθηκαν, και είναι γνωστά μέσω τρίτων συγγραφέων, σώζονται δυο κείμενα του, τουλάχιστον σε αρκετά μεγάλα μέρη: Τα  Ομηρικά ζητήματα, τα οποία ήταν κυρίως φιλολογικά σχόλια γύρω από την Ιλιάδα και Οδύσσεια και το Περί του εν Οδύσσεια των νυμφών άντρου.