Αμπέρ (πόλη)

Τοπωνυμία

Υπάρχουν αρκετές θεωρίες για την προέλευση του ονόματος της πόλης, η επικρατέστερη είναι ότι είναι κελτικός (γαλατικός) όρος. Προέρχεται από το Amberitus που  κατά τη διάρκεια της Γαλατο-Ρωμαϊκής περιόδου σήμαινε «το πέρασμα στο ποτάμι (Ντορ)», καθώς σύμφωνα με το Λεξικό της γαλατικής γλώσσας (Dictionnaire de la langue gauloise) η γαλατική λέξη «ambe» σημαίνει «ποτάμι» και η λέξη «ritus» είναι ισοδύναμη με το «πέρασμα».

Γεωγραφικά στοιχεία

Η πόλη βρίσκεται στο νοτιοανατολικό τμήμα του νομού Πουί-ντε-Ντομ, στην περιοχή Ωβέρνη-Ρον-Αλπ.  Ήταν μέρος της πρώην διοικητικής περιοχής της Ωβέρνης.
Είναι υπονομαρχία του νομού, με πληθυσμό 6.707 κατοίκους (2016) και το κέντρο της ευρύτερης περιοχής που συγκεντρώνει 10.973 κατοίκους (2015).
Οδικώς, το Τιέρ απέχει 53 χιλιόμετρα στα βόρεια, το Ισουάρ 58 χιλιόμετρα στα δυτικά και το Κλερμόν-Φεράν 75 στα βορειοδυτικά.
Το Αμπέρ βρίσκεται στην ομώνυμη πεδιάδα του Αμπέρ και περιβάλλεται στα ανατολικά από τα Όρη του Φορέζ και στα δυτικά από την οροσειρά του Λιβραντουά.
Η πόλη διασχίζεται, έξω από την αστική περιοχή, από τον ποταμό Ντορ, παραπόταμο του Αλλιέ. Δύο μικρά υδάτινα ρεύματα, τα Βαλέρ και Κρο, διασχίζουν επίσης την πόλη. Το Αμπέρ διαθέτει επίσης μια τεχνητή λίμνη στα δυτικά του κέντρου της πόλης.
Η έκταση της πόλης είναι 60,48 τετραγωνικά χιλιόμετρα.

Ιστορία

Σύμφωνα με κάποιους ιστορικούς,οι κάτοικοι της περιοχής θα μπορούσε να είναι «οι Αμπιβαρέτοι (Αmbivareti) που αναφέρει ο Ιούλιος Καίσαρας που βρίσκονταν σε διχόνοια με τους Αρβέρνους και που ακόμη και μετά τη μάχη της Αλέσια παρέμειναν απείθαρχοι», προσθέτοντας ότι το όνομά τους θα μπορούσε να σημαίνει «εκείνοι που προστατεύονται από όλες τις πλευρές» (από τα βουνά).
Μέχρι τον 15ο αιώνα, η πόλη Αμπέρ ήταν χωρισμένη σε τρεις χωριστές γειτονιές, που αντιστοιχούσαν σε τριμερή διάσπαση της κοινωνίας: μια εμπορική συνοικία, μια εκκλησιαστική και μοναστική γειτονιά και μια «διοικητική» περιοχή. Συνενώθηκαν μετά την κατασκευή των τειχών της πόλης, που ήταν γνωστά ως 19 πύργοι (τώρα εξαφανισμένοι).
Κατά τον 16ο αιώνα, η πόλη επηρεάστηκε από τα γεγονότα της Νύχτας του Αγίου Βαρθολομαίου. Οι Ουγενότοι, υπό την εντολή του καπετάνιου Μερλ, κατέλαβαν την πόλη το 1574, την λεηλάτησαν και σφαγίασαν τον πληθυσμό που στην πλειοψηφία του ήταν καθολικός. Η πόλη αργότερα ανακαταλήφθηκε από τους Καθολικούς.
Ο ληστής και ο λαθρέμπορος Μαντρίν πέρασε από την πόλη το 1754. Υπάρχει ένας πύργος Μαντρίν στην πόλη, όπου ο ληστής κρυβόταν.

Η κατασκευή χαρτιού στο Αμπέρ

Η προέλευση της χαρτοποιίας του Λιβραντουά χρονολογείται από το δεύτερο μισό του 15ου αιώνα, σύμφωνα με τους ιστορικούς.
Για τρεις αιώνες, αυτή η χαρτοβιομηχανία άνθισε, τα εργαστήρια του Αμπέρ κατασκεύαζαν χαρτί εξαιρετικής ποιότητας που πωλούσαν στους εκτυπωτές της Λυών, και στη συνέχεια, στο Παρίσι. Οι πρώτες εκτυπώσεις της Εγκυκλοπαίδειας των Ντιντερό και ντ'Αλαμπέρ  εκτυπώθηκαν το 1751 σε χαρτί Αμπέρ.
Αρκετές οικογένειες χαρτοποιών χρησιμοποιούσαν μύλους, που διατήρησαν τα ονόματά τους, στις τρεις κοιλάδες της περιοχής.
Ένας θρύλος, που δημιουργήθηκε τον 19ο αιώνα από την οικογένεια Μονγκολφιέ, ήθελε να προσδώσει στα χαρτοποιία του Αμπέρ μια καταγωγή που χρονολογείται από τις Σταυροφορίες. Σύμφωνα με το θρύλο, ο Ζαν Μονγκολφιέ έφυγε σταυροφόρος το 1147. Αιχμαλωτίσθηκε και φυλακίσθηκε από τους Τούρκους. Εργάστηκε για τρία χρόνια στη Δαμασκό σε μια χαρτοποιία στις όχθες του ποταμού Μπαράντα. Κατάφερε να δραπετεύσει με δύο συντρόφους του και στις αποσκευές τους έφεραν μερικά δείγματα της Δαμασκηνής χάρτας (φύλλο χαρτιού της Δαμασκού) και στο νου τους τα μυστικά της κατασκευής του. Όταν επέστρεψαν στο Αμπέρ, αγόρασαν έναν παλιό αλευρόμυλο που μετέτρεψαν σε χαρτοποιία. Ωστόσο, όπως και άλλες οικογένειες χαρτοποιών στο Αμπέρ, οι Μονγκολφιέ είναι γνωστοί ως χαρτοβιομήχανοι μόνο από το τελευταίο τέταρτο του 16ου αιώνα.
Στις αρχές του 19ου αιώνα, ο ανταγωνισμός ήταν μια από τις αιτίες της μείωσης της χαρτοποιίας της περιοχής Λιβραντουάζ.
Το Αμπέρ ειδικεύτηκε επίσης στην ύφανση, στα διακοσμητικά σιρίτια, το πλέξιμο και τις δαντέλες, καθώς και στο κέντημα και την κατασκευή κομπολογιών, από τον 17ο αιώνα και μετά.

Φυσική κληρονομιά

Η κοινότητα Αμπέρ είναι μέρος του περιφερειακού πάρκου Λιβραντουά-Φορέζ.
Τμήμα της κοινότητας κατατάσσεται και προστατεύεται από το ευρωπαϊκό δίκτυο προστασίας της πανίδας και χλωρίδας, του δικτύου Natura 2000.

Προσωπικότητες

Το Αμπέρ ήταν ο τόπος γέννησης του μαθηματικού Μισέλ Ρολ (1652-1719), του συνθέτη Εμμανυέλ Σαμπριέ (1841-1894) και του ανθρωπολόγου Ανρί Πουρά (1887-1959), ο οποίος συγκέντρωσε τις προφορικές παραδόσεις της Ωβέρνης.
Ο Ζυλ Ρομαίν (1885-1972) επέλεξε το Αμπέρ ως περιβάλλον για Οι φίλοι (Les Copains, 1913).