Etymologiae

Ο δημιουργός

Ο Ισίδωρος της Σεβίλλης γεννήθηκε στην Ισπανία (δεν υπάρχουν ακριβή στοιχεία σχετικά με τον τόπο και την χρονολογία γέννησής του) γύρω στο 560 και απεβίωσε στην Σεβίλλη στις 4 Απριλίου του 636. Την μόρφωσή του είχε αναλάβει ο μεγαλύτερος αδελφός του Λέανδρος (Leander), που συνδεόταν με φιλία με τον Γρηγόριο τον Μεγάλο και ο οποίος τον έστειλε να φοιτήσει σε μοναστικές σχολές. Μετά τον θάνατο του αδελφού του, ο οποίος είχε λάβει το αξίωμα του Επισκόπου Σεβίλλης και του Πριμάτου της Καθολικής Εκκλησίας, το 599, ο Ισίδωρος τον διαδέχθηκε. Ασχολήθηκε επισταμένα με την αναμόρφωση της εκκλησιαστικής μάθησης ιδρύοντας σχολεία, ενώ παράλληλα, μέσω των γραπτών του, άσκησε μεγάλη επιρροή στην επιστήμη της εποχής του. Το ενδιαφέρον του Ισιδώρου για την εκπαίδευση του κλήρου εμφαίνεται από τα πρακτικά του Συμβουλίου του Τολέδο, στο οποίο προήδρευε το 633 και ένα από τα διατάγματα που αυτό το Συμβούλιο εξέδωσε έδινε εντολή στον επίσκοπο να ιδρύσει μορφωτικά κέντρα σε κάθε πόλη της Ισπανίας που διέθετε καθεδρικό ναό.

Πηγές για το έργο

Ο Ισίδωρος χρησιμοποίησε ως βασικές του πηγές την Αγία Γραφή, τα σχόλια του Σέρβιου στον Βιργίλιο (Servius Maurus Honoratus Grammaticus. Servii Grammatici qui feruntur in Vergilii carmina commentarii), συλλογές επεξηγηματικών κειμένων, γραμματικές, βιβλία οδηγιών και τεχνικά εγχειρίδια. Από πλευράς συγγραφέων περιλαμβάνονται οι Αμβρόσιος, Αυγουστίνος, Βοήθιος, μια επιτομή του Κέλιου Αυρηλιανού, Κασσιόδωρος, Κικέρων, Διοσκορίδης, Δονάτος, Γαληνός (από λατινική μετάφραση), Γρηγόριος ο Μέγας, Ηγίσιππος, Ιερώνυμος, Λακτάτιος, Λουκανός, Μακρόβιος, Ορόσιος, Οβίδιος, Παλλάδιος, Πλίνιος ο Νεότερος, Ψευδο-Κλήμης, Σενέκας, Σουητώνιος, Τερτυλλιανός, Βιργίλιος, Βάρωνας, Φλάκκος, Βικτωρίνος αλλά και άλλοι συγγραφείς σε πρωτότυπο ή σε αναφορές. Συνολικά, ο Ισίδωρος μνημονεύει 154 συγγραφείς, Χριστιανούς και "ειδωλολάτρες". Φαίνεται ότι τους Χριστιανούς συγγραφείς τους ανέγνωσε από το πρωτότυπο, αλλά τους ειδωλολάτρες τους προσέγγισε μέσω των μεταφράσεών τους στα λατινικά.
Ωστόσο, πλήρης κατάλογος των πηγών και των συγγραφέων που χρησιμοποιήθηκαν από τον Ισίδωρο δεν έχει ακόμη καταρτιστεί, καθώς αναμένεται η ολοκλήρωση της νέας έκδοσης του έργου που ετοιμάζεται από τον οίκο Belles Lettres.

Επιδράσεις

Την εποχή του Ισιδώρου η δυτική Ευρώπη είχε ελάχιστη άμεση επαφή με την αρχαιοελληνική επιστημονική παράδοση, την οποία γνώριζε, όπως και την Φιλοσοφία, "από δεύτερο χέρι". Η πλειονότητα των πρώτων λατινικών επιστημονικών κειμένων είχε σαφώς πρακτικό ή αφηγηματικό - περιγραφικό χαρακτήρα. Η πλειονότητα των αναφορών του Ισιδώρου απλά ορίζει ή αποσαφηνίζει λέξεις ή φράσεις. Ως άνθρωπο της εποχής του, τον Ισίδωρο απασχολούσε περισσότερο η αντιστοίχιση των εννοιών και όχι η ανάλυσή τους. Ένα εγκυκλοπαιδικό λεξικό δεν στοχεύει στην παρουσίαση του κόσμου της επιστήμης. Ωστόσο, ο Ισίδωρος με μεγάλη προσοχή και με ακρίβεια διατήρησε μεγάλο τμήμα της επιστημονικής γνώσης του τέλους της ρωμαϊκής περιόδου, όταν οι πρωτογενείς εργασίες είχαν από μακρού παύσει και η γνώση των ελληνικών είχε αρχίσει να χάνεται. Βεβαίως δεν ήταν Αριστοτέλης, ωστόσο, αν παραβλέψει κανείς το ύφος της γραφής, το επιστημονικό περιεχόμενο του έργου του συγκρίνεται ευνοϊκά με το αντίστοιχο έργο του Λουκρήτιου.
Είναι βεβαίως δύσκολο να εκτιμηθεί η ακριβής επίδραση του έργου του Ισιδώρου στην μεσαιωνική Ευρώπη. Το γεγονός ότι διασώζονται περίπου χίλια αντίγραφά του είναι ενδεικτικό της δημοφιλίας του. Ακόμη και τον 15ο αιώνα, όταν είχε πλέον αρχίσει να χρησιμοποιείται η τυπογραφία, συντάχθηκαν περίπου 60 νέα χειρόγραφα του έργου και άλλα εβδομήντα περιέλαβαν αποσπάσματά του. Και ως αντικείμενο της τυπογραφίας παρέμεινε δημοφιλές: Τυπώθηκε για πρώτη φορά το 1472, ένα από τα πρώτα έντυπα βιβλία στην ιστορία της τυπογραφίας, και πριν το 1500 είχαν γίνει σχεδόν δώδεκα εκτυπώσεις. Σύμφωνα με Ισπανούς ερευνητές (Oroz Reta - Marcos Casquero, 1993) "σε κάθε πολιτιστικό κέντρο της Ευρώπης, γύρω στο 800, υπήρχε ένα αντίγραφο του έργου. Τα παλαιότερα αντίτυπά του φαίνεται ότι διαδόθηκαν στην Ιρλανδία και την Γαλατία. Παλαιότατο αντίγραφό του σώζεται στο αββαείο του Σανκτ Γκάλεν της Ελβετίας, μονής που είναι γνωστό ότι διατηρούσε δεσμούς με την Ιρλανδία ήδη από τον 7ο αιώνα. Το αντίτυπο αυτό είναι μεταγραμμένο με ιρλανδικό τρόπο γραφής και πιθανότατα έχει γραφεί γύρω στα μέσα του 7ου αιώνα. Είναι επίσης γνωστό ότι ο Βέδας έκανε εκτεταμένη χρήση του έργου του Ισιδώρου. Επιπλέον, σχεδόν όλα τα ανάλογα έργα που εμφανίστηκαν κατά τον Μεσαίωνα, χρησιμοποίησαν τις Etymologiae ως πρότυπο και ενσωμάτωσαν τμήματά του.