Διονύσιος Ζακυθηνός

Βιογραφικά στοιχεία

Ο Διονύσιος Ζακυθηνός γεννήθηκε στο Ληξούρι της Κεφαλονιάς στις 15 Δεκεμβρίου 1905, όπου τέλειωσε το γυμνάσιο. Από το 1922, ως μαθητής γυμνασίου, εξέδιδε μια μαθητική εφημερίδα με τίτλο Προμηθέας, μηνιαίο περιοδικό των νέων. Το 1926 δημοσίευσε την πρώτη του αυτοτελή μελέτη για το σονέτο στην ελληνική ποίηση. Το 1927 ολοκλήρωσε τις σπουδές του στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, αν και ο πατέρας του τον προέτρεπε να ασχοληθεί με την εμπορική ναυτιλία. Η δράση του Ζακυθηνού εκτεινόταν σε πολλούς τομείς. Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο του Παρισιού κοντά στον Γάλλο βυζαντινολόγο Κάρολο Ντηλ, λαμβάνοντας το διδακτορικό του δίπλωμα από το πανεπιστήμιο αυτό το 1932. Η διδακτορική διατριβή του είχε τον τίτλο Το Ελληνικό Δεσποτάτο του Μωρέως. Κατά τη διαμονή του στο Παρίσι (1928-1935) διατέλεσε γραμματέας του Νεοελληνικού Ιννστιτούτου της Σορβόννης (1931-1932) και πρώτος διευθυντής του Ελληνικού Ιδρύματος (Fondation Hellenique) της Παρισινής Πανεπιστημιούπολης (1932-1935). Όταν επέστρεψε στην Ελλάδα, διορίστηκε διευθυντής των Γενικών Αρχείων του Κράτους, όπου για περίπου μια δεκαετία (1937-46) εργάστηκε με σκοπό την οργάνωση, την ταξινόμηση και τον εμπλουτισμό της μέχρι τότε εγκαταλελειμμένης κρατικής και επιστημονικής αυτής υπηρεσίας. Διατέλεσε καθηγητής της ιστορίας του Βυζαντινού Κράτους στη Φιλοσοφική Σχολή Αθηνών από το 1939 μέχρι το 1970, οπότε παραιτήθηκε διαμαρτυρόμενος για την στάση της Δικτατορίας στα Πανεπιστήμια. Το ακαδημαϊκό έτος 1956-1957 διετέλεσε κοσμήτορας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Διετέλεσε καθηγητής της Ιστορίας του Πολιτισμού (1951-57) και κατόπιν της ιστορίας της Νεωτέρας Ελλάδος (1957-65) στην Πάντειο Σχολή Πολιτικών Επιστημών και πρύτανης της ίδιας Σχολής (1962-63). Επίσης υπήρξε ο πρώτος διευθυντής του Κέντρου Βυζαντινών Ερευνών (1960-1975). Έδειξε κυρίως ενδιαφέρον για την εποχή της Τουρκοκρατίας, αλλά και η θέση της Ελλάδας στην μεταπολεμική εποχή. Εξελέγη τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών από την 6η Ιουνίου 1966 και Πρόεδρός της το 1974. Για είκοσι χρόνια ήταν μέλος του αρχαιολογικού συμβουλίου, καθώς και πρόεδρος της Επιτροπής Ιστορικών Ερευνών από το 1956 έως το 1970.
Στην πολιτική του σταδιοδρομία διετέλεσε υπουργός Τύπου και Διαφωτίσεως στην κυβέρνηση Πέτρου Βούλγαρη τον Απρίλιο του 1945, υπουργός Προεδρίας της υπηρεσιακής κυβέρνησης Παρασκευόπουλου το 1963 και βουλευτής Επικρατείας της Νέας Δημοκρατίας το 1974.
Απεβίωσε στις 16 Ιανουαρίου 1993, και τάφηκε στον οικογενειακό τάφο του που βρίσκεται στη Μονή Κεγχρεών στο Ληξούρι.

Διακρίσεις

Έχει τιμηθεί με τον Σταυρό των Ανωτέρων Ταξιαρχών του Φοίνικος τον Ιανουάριο του 1967, Officier de la Legion d'honner (Νοέμβριος 1961), Ιππότης του Τάγματος του Αγίου Ιωάννου των Ιεροσολύμων και Μάλτας (1972). Το 1967 εξελέγη μέλος στην Ακαδημία του Παλέρμο, το 1968 στην Γαλλική Ακαδημία Γραμμάτων και Επιγραφών, το 1971 στην Σερβική Ακαδημία Επιστημών, το 1973 στην Βασιλική Ακαδημία της Μαδρίτης, το 1976 στη Βουλγαρική και τη Βρετανική Ακαδημία και το 1981 στην Ισπανοαμερικανική Ακαδημία Γραμμάτων.

Παρατηρήσεις

Ως ιστορικός ήταν «θετικιστής στη μέθοδο» κατορθώνοντας να ενσωματώνει σε ευρύτερες συνθέσεις τα γεγονότα και τα φαινόμενα που μελετούσε. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, το 1942, με δικές του πρωτοβουλίες, εορτάστηκε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, η γιορτή της 25ης Μαρτίου, εκφωνώντας ο ίδιος τον πανηγυρικό της ημέρας. Ήταν ένθερμος δημοτικιστής, όμως μετά την επιστροφή του από τη Γαλλία, έγινε υποστηρικτής της καθαρεύουσας.