Χετ Βιλχέλμους

Ο παλαιότερος εθνικός ύμνος

Διεθνώς, επικρατεί σύγχυση σχετικά με το ποιος είναι ο αρχαιότερος εθνικός ύμνος στον κόσμο. Ο Ιαπωνικός ύμνος "Kimi Ga Yo", έχει τους πιο παλιούς στίχους (9ος αιώνας) αλλά η μελωδία του προστέθηκε στα τέλη του 19ου αιώνα, κάτι που τον κατέστησε "ποίημα" και όχι εθνικό ύμνο για πολλά χρόνια. Παρ´όλο που ο Ολλανδικός εθνικός ύμνος καθιερώθηκε μόλις το 1932 (περίπτωση παρόμοια με τον Αγγλικό Ύμνο "God Save The Queen", που δεν αναγνωρίστηκε ποτέ ως ο εθνικός ύμνος της χώρας), είναι ο παλαιότερος στον κόσμο. Ο ύμνος καταγράφηκε το 1574, καθιστώντας τον δημιούργημα 434 ετών.

Ιστορία

Όντας ύμνος αρκετών αιώνων, ο "Wilhelmus" έχει τραγουδηθεί σε πολλά σημαντικά γεγονότα από το 1568, όπως η πολιορκία του Χάρλεμ το 1573 και η πομπώδης είσοδος του Πρίγκιπα της Οράγης στις Βρυξέλλες, στις 18 Σεπτεμβρίου του 1578.
Κατά τον Χρυσό Αιώνα της Ολλανδίας, υιοθετήθηκε ως ύμνος του Οίκου της Οράγγης και των υποστηρικτών του - κάτι που σήμαινε, με την πολιτική έννοια της εποχής, πως έγινε ο ύμνος μιας συγκεκριμένης πολιτικής παράταξης που εμπλεκόταν σε συνεχείς συγκρούσεις με αντίπαλες παρατάξεις/φατρίες (οι οποίες συχνά γινόταν πολύ βίαιες, με "κλίση" προς τον εμφύλιο πόλεμο). Συνεπώς, η "μοίρα" του ύμνου συνδέθηκε με αυτή των υποστηρικτών του Οίκου της Οράγης.
Τρομπέτες έπαιζαν τον ύμνο κατά την είσοδο του Πρίγκηπα Μαυρίκιου στη Μπρέντα και αργότερα στο Άμστερνταμ, τον Μάιο του 1618. Όταν ο Γουλιέλμος ο Ε' έφθασε στο Σχουνχόφεν το 1787, αφότου η εξουσία του βασιλικού οίκου ανασυστάθηκε, οι καμπάνες των εκκλησιών έπαιζαν τον ύμνο ακατάπαυστα.
Μετά την Μπαταβική Επανάσταση, εμπνευσμένη από την Γαλλική Επανάσταση ο ύμνος αποκαλούνταν "Princes' March" (το βήμα της πριγκίπισσας), καθώς απαγορεύτηκε από το Πατριωτικό κίνημα. Παρ´όλα αυτά, μετά την ίδρυση του Βασιλείου της Ολλανδίας το 1813, ο ύμνος παραγκωνίστηκε. Έχοντας γίνει μονάρχες,εκπροσωπώντας πλέον όλο το έθνος και όντας υπεράνω των αντιπάλων παρατάξεων, οι διάδοχοι του Οίκου της Οράγης, αντικατέστησαν τον ύμνο με το τραγούδι "Wien Neerlands Bloed" (όσοι έχουν Ολλανδικό αίμα) το οποίο έγινε εθνικός ύμνος της Ολλανδίας από το 1815 ως το 1932.
Παρ´όλα αυτά ο "Wilhelmus" παρέμεινε γνωστός, χάνοντας την ταυτότητά του ως τραγούδι πολιτικής παράταξης, και στις 10 Μαίου 1932,αποφασίστηκε ο ύμνος να παίζεται σε όλες τις επίσημες περιστάσεις και εκδηλώσεις, αντικαθιστώντας με τη σειρά του το "Wien Neerlands Bloed".

Προέλευση της μελωδίας

Η μελωδία του "Wilhelmus" βασίζεται σε ένα τραγούδι του Γαλλικού στρατού : "Autre chanson de la ville de Chartres assiégée par le prince de Condé"(Ελληνικά - Άλλο ένα τραγούδι για την πολιορκία της Τσαρτρ από τον Πρίγκηπα του Κοντέ), το οποίο ήταν ιδιαίτερα γνωστό κατά την πολιορκία της Τσαρτρ.
Ως ειρωνεία της τύχης(κατά την περίοδο των Γαλλικών Θρησκευτικών Πολέμων-ένας πόλεμος ανάμεσα στους Προτεστάντες και Καθολικούς της Γαλλίας)οι Προτεστάντες πολιορκητές της Τσαρτρ αναγκάστηκαν να "λύσουν" την πολιορκία .
Το τραγούδι ήταν αρκετά διάσημο στους Καθολικούς κατοίκους της Τσαρτρ, και έτσι και οι Προτεστάντες άρχισαν επίσης να το τραγουδούν μεταδίδοντάς το στις Κάτω Χώρες. Γι´αυτό το λόγο, η μελωδία του "Het Wilhelmus" είναι παλαιότερη από τους στίχους. Η μελωδία αναπτύχθηκε περαιτέρω από τον Ολλανδό συνθέτη Άντριαν Βαλέριους (κατά προσέγγιση 1575-1625) ο οποίος έκανε τον ρυθμό πολύ πιο αργό, έτσι ώστε να είναι κατάλληλος για να απαγγέλλεται σε εκκλησίες. Η σημερινή επίσημη "εκδοχή" περιέχει μερικές αλλαγές από τον Βάλδερ Μπουρ, οι οποίες έγιναν το 1932.

Προέλευση των στίχων

Η προέλευση των στίχων είναι λιγότερο γνωστή από αυτήν της μελωδίας του ύμνου, κανείς δεν ξέρει ποιος ακριβώς έγραψε τον Ολλανδικό ύμνο. Μετά τη σύνθεση του ύμνου, φημολογήθηκε ότι γράφτηκε είτε από τον Φίλιπς φαν Μαρνίξ (συγγραφέας και πολιτικός, πρώην δήμαρχος της Αμβέρσας) ή από τον Ντιρκ Κόρνχερτ (πολιτικός και θεολόγος). Τα παραπάνω αμφισβητούνται καθώς ούτε ο Μάρνιξ, ούτε ο Κορνχερτ ανέφεραν ποτέ πως συνέθεσαν τους στίχους οι ίδιοι, γεγονός περίεργο δεδομένου ότι το τραγούδι ήταν πασίγνωστο στην εποχή τους. Ο ύμνος επίσης, έχει μερικούς ιδιόμορφους στίχους. Σε μερικές περιπτώσεις, τα φωνήεντα τροποποιήθηκαν έτσι ώστε να επιτυγχάνεται η ομοιοκαταληξία με άλλους στίχους. Αυτό ενισχύει την άποψη ότι ο ύμνος δε γράφτηκε από κανέναν από τους δύο, καθώς, όντας ικανοί και έμπειροι ποιητές της εποχής τους, δεν θα αναγκαζόταν να "καταφύγουν" σε τέτοιες αλλαγές και μεθόδους, ή απλά δε θα δεχόταν να κάνουν κάτι τέτοιο. Τέλος ,υπάρχει η άποψη ότι οι στίχοι του Ολλανδικού ύμνου ήταν δημιούργημα κάποιου που απλώς συνέθεσε ένα ποίημα για μια περίσταση, και μετέπειτα απλά "εξαφανίστηκε" από την "Ιστορία".

Δομή και στοιχεία του ύμνου

Το πλήρες κείμενο απαρτίζεται από 15 στροφές. Ο ύμνος είναι μια ακροστιχίδα: τα πρώτα γράμματα των 15 στροφών σχημάτιζαν το όνομα "Βίλχελμ φαν Νάσσοβ" (το Νάσσοβ ήταν μια ορθογραφική παραλλαγή της εποχής για τη λέξη Νασάου). Στην τωρινή μορφή του ύμνου στα νέα Ολλανδικά, οι στροφές 12 και 13 αρχίζουν με Ζ αντί για S. Επίσης, το κείμενο είναι θεματικά συμμετρικό.

Παραλλαγές του ύμνου

Υπάρχουν δύο κύριες παραλλαγές του ύμνου, ο Βασιλικός ύμνος του Λουξεμβούργου "De Wilhelmus" και το τραγούδι "Das Treuelied" που στα Γερμανικά σημαίνει "το τραγούδι της αφοσίωσης". Ο Βασιλικός Ύμνος του Λουξεμβούργου, είναι σε επίσημη χρήση από το 1919 και έχει κοινή προέλευση με τον Ολλανδικό Ύμνο. Η μελωδία πρωτο-χρησιμοποιήθηκε στο Λουξεμβούργο, τον καιρό που ήταν ενωμένο με το Βασίλειο των Ηνωμένων Κάτω Χωρών, κατά την επίσκεψη του Ολλανδού Βασιλιά και Δούκα του Λουξεμβούργου Γουλιέλμου του Γ' το 1883. Η δεύτερη παραλλαγή του ύμνου, το "Das Treuelied" (γνωστό και ως "Wenn alle untreu werden", το οποίο στα Γερμανικά σημαίνει "όταν όλοι γίνουν άπιστοι") γράφτηκε από τον ποιητή Μαζ φον Σέκεντορφ (1783-1817) και "χρησιμοποιούσε" ακριβώς την ίδια μελωδία με τον "Het Wilhelmus". Μετά το τέλος του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου το "Das Treuelied" έγινε πολύ γνωστό στα Γερμανικά εθνικιστικά κινήματα, και αργότερα ένα από τα πιο διάσημα τραγούδια των SS.

Ο Ύμνος

Ο "Het Wilhelmus" πρωτο-τυπώθηκε το 1581 και είχε το παρακάτω κείμενο ως εισαγωγή:
Een nieuw Christelick Liedt gemaect ter eeren des Doorluchtichsten Heeren, Heere Wilhelm Prince van Oraengien, Grave van Nassou, Patris Patriae, mijnen Genaedigen Forsten ende Heeren. Waer van deerste Capitael letteren van elck veers syner Genaedigen Forstens name metbrengen. Na de wijse van Chartres.
Ένα νέο χριστιανικό τραγούδι φτιαγμένο προς τιμήν του πιο ευγενούς αφέντη, του λόρδου Γουλιέλμου Πρίγκιπα της Οράγγης, κόμη του Νασάου,Patris Patriae (πατέρα της πατρίδας), ο ελεήμων πρίγκιπας και λόρδος μου. Ένα τραγούδι του οποίου το πρώτο κεφαλαίο γράμμα κάθε στροφής σχηματίζει το όνομα αυτού του ευγενούς πρίγκιπα. Με τη Μελωδία της Τσατρ.

"Duytsch"

Eπικρατεί σύγχηση και διαφορετικές απόψεις σχετικά με το τι εννοεί ο συγγραφέας "λέγοντας" "Duytschen bloedt" στο κείμενο, καθώς, στα σύγχρονα Ολλανδικά "Duits" σημαίνει "Γερμανός". Μία άλλη εξήγηση είναι ότι το "Duytsch" εκείνη την εποχή σήμαινε "Ολλανδικά" (Ολλανδική γλώσσα).
Και οι δύο εκδοχές μπορούν να θεωρηθούν σωστές καθώς ο Γουλιέλμος της Οράγγης γεννήθηκε στο Νασάου της Γερμανίας και καταγόταν από τον ομώνυμο βασιλικό οίκο της περιοχής. Συνεπώς, μπορεί ο Γουλιέλμος να αποκαλούσε τον εαυτό του Ολλανδό επειδή απλώς ένιωθε σαν ένας απ'αυτούς, χωρίς να έχει αντίστοιχη καταγωγή.
Η λέξη "Duits"συχνά αντικαθίσταται από το "Diets",συνώνυμο των "Duits","Dutch","Deutsch" και "Deitsch" αλλά σημαίνει "Ολλανδικά" παρά "Γερμανικά". Αυτό γίνεται κυρίως εξαιτίας του αντι-Γερμανικού συναισθήματος που δημιουργήθηκε στην Ολλανδία μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, λόγω της σκληρής πενταετούς κατοχής, καθώς πολλοί Ολλανδοί δεν μπορούσαν να δεχθούν ότι ο "Patris Patriae" είχε κοινή καταγωγή με τους ανθρώπους που τόσο απεχθανόταν. Αν και το αληθινό νόημα παραμένει, και πιθανώς θα παραμείνει, ασαφές, η επίσημη εκδοχή του ύμνου χρησιμοποιεί τη λέξη "Duits".

Den Coninck van Hispaengien

Οι δύο τελευταίοι στίχοι της πρώτης στροφής δηλώνουν ότι ο αρχηγός της Ολλανδικής επανάστασης ενάντια στην Ισπανική Αυτοκρατορία (στην οποία ανήκαν όλες οι "Κάτω-Χώρες"), δεν είχε ιδιαίτερες αντιπαραθέσεις με τον Φίλιππο της Ισπανίας αλλά περισσότερο με τους αντιπροσώπους του στις Κάτω-Χώρες. Γενικά,κατά τα τέλη του 16ου αιώνα ήταν πολύ σπάνιο να αμφισβητήσει κάποιος το Θείο Δικαίωμα των Βασιλέων. Σε μερικούς μαχητές της (τότε)αντίστασης αυτή η στροφή ίσως να ακουγόταν σαν ειρωνεία ή σαρκασμός.

Οι "Ολλανδοί" και οι "Κάτω Χώρες στο κείμενο

Ο συγγραφέας αναφέρεται στους "Ολλανδούς" και στις "Κάτω Χώρες" αρκετές φορές, όχι όμως με τη σημασία που έχει δοθεί στις λέξεις σήμερα. Με τον όρο "Ολλανδοί" ο συγγραφέας εννοεί όλους όσοι μιλούσαν Ολλανδικά. Την εποχή του Γουλιέλμου, σ´αυτό το σύνολο συγκαταλέγονταν οι Ολλανδόφωνοι κάτοικοι της Βόρειας Γαλλίας και του Βελγίου. Aντίστοιχα,με τον όρο "Κάτω Χώρες" εννοεί όλη την ευρύτερη περιοχή.