Μιχάλης Κατσαρός

Τα πρώτα χρόνια μέχρι το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου και της Κατοχής

Ο Μιχάλης Κατσαρός γεννήθηκε το 1919 στην Κυπαρισσία Μεσσηνίας, όπου και ολοκλήρωσε τις εγκύκλιες σπουδές του. Το 1937, μετα την αποφοίτησή του ήρθε μαζί με την οικογενειά του στην Αθήνα, όπου μπήκε πρότακτος στην Ελληνική Αεροπορία, ενώ ακόμη ήταν 17 ετών.  Μέχρι το 1939 δίαστημα έμεινε στο Φάληρο, από όπου μετέβη στη Θεσσαλονίκη. Εκεί τον πρόλαβε ο πόλεμος και η ιταλική επίθεση του 1940. Λίγο πριν την είσοδο των Γερμανών Ναζί στη Αθήνα στις 6 Απριλίου του 1941 έλαβε άδεια σαράντα ημερών και επέστρεψε στην Αθήνα, ενώ παράλληλα έκανε μια επίσκεψη στη Κυπαρισσία. Στην Αεροπορία επανήλθε μετά την αποχώρηση των Γερμανών στις 12 Οκτωβρίου του 1944. Στη διάρκεια της γερμανικής Κατοχής έδωσε μάχες μέσα από τις γραμμές της ΕΠΟΝ, του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ και της Εθνικής Αντίστασης.  Βασανίστηκε άγρια, όταν τον παρέδωσαν συνεργάτες των Γερμανών στην Γκεστάπο, όπως βασανίστηκε και στις φυλακές «Χατζηκώστα». Ήταν, επίσης, παρών και στον Δεκέμβρη του 1944. Εκει γνώρισε τον μουσικοσυνθέτη Μίκη Θεοδωράκη, όπου ανέπτυξαν στενούς φιλικούς δεσμούς. 
Το 1945 έγινε μέλος του Κ.Κ.Ε και η εφημερίδα Ριζοσπάστης δημοσίευσε το ποιήμα του Σήμερα έγινα σύντροφος.

Μετά τον πόλεμο

Από το 1945 είχε εγκατασταθεί στην Αθήνα. Τα χρόνια που έζησε εκεί δεν ήταν εύκολα: Το 1947-1948 μετακόμισε στο Μεσολόγγι όπου φιλοξενήθηκε από την οικογένεια της αδερφής του, της οποίας ο σύζυγος ήταν διευθυντής στην στην Αγροτική Τράπεζα. Με την επιστροφή του στην Αθήνα καταπιάστηκε με διάφορα βιοποριστικά επαγγέλματα, όπως ταμίας σε εμπορικό κατάστημα, δημοσιογράφος στον παράνομο Τύπο και υπάλληλος στη ραδιοφωνία των Ενόπλων Δυνάμεων. Ανέπτυξε συνεργασίες  με τα περιοδικά Νέος Νουμάς, Θεμέλιο, Ποιητική Τέχνη, Τα Νέα Ελληνικά, Αθηναϊκά Γράμματα και το Στόχος. Εν συνεχεία εξέδωσε το Σύστημα, ένα περιοδικό όπου δημοσίευε, καταρχήν, δικά του κείμενα.
Ο Κατσαρός δημοσίευσε στο περιοδικό "Διάπλασις των Παίδων" το πρώτο του ποίημα το 1929.
Η πρώτη επίσημη εμφάνισή του στη λογοτεχνία σημειώθηκε στις 22 Φεβρουαρίου του 1946, με τη δημοσίευση του ποιήματος «Το Μπαρμπερίνικο καράβι» στο τεύχος 37 του λογοτεχνικού περιοδικού Ελεύθερα Γράμματα που εξέδιδε ο τότε φίλος της μητέρας και της γιαγιά του του Δημήτρης Φωτιάδης. Τον Αύγουστο του 1945 δημοσιεύει ξανά στον Ριζοσπάστη το ποιήμα "Χιροσίμα", ποιήμα με αυστηρά ανθρωπιστικό και ειρηνευτικό χαρακτήρα, με δηκτικό ύφος απένταντι στους Αμερικανούς και τη στάση τους.  Στις 15 Νοεμβρίου του 1946 στο τεύχος 55 των Ελεύθερων Γραμμάτων δημοσίευσε, το δεύτερο του ποίημα με τον τίτλο «Βγενιώ». Στις 27 του Μάη του 1947 ο Μιχάλης Κατσαρός δημοσίευσε και πάλι στην εφημερίδα του Κ.Κ.Ε, τον Ριζοσπάστη ποίημα με τον τίτλο Στον τάφο του Γ. Σιάντου. αφιερωμένο στο ηγετικό στέλεχος του Κ.Κ.Ε που έφυγε από τη ζωή μια ημέρα νωρίτερα. 
Το 1949, εξέδωσε την πρώτη του ποιητική συλλογή με τον τίτλο "Μεσολόγγι" με την επιμέλεια του Φρίξου Ηλιάδη. Η έκδοση της συλλογής χρηματοδοτήθηκε από τον φίλο και αδερφό της Μαρίας Πολυδούρη, Βαγγέλη Πολυδούρη, ο οποίος υπηρετούσε μαζί με τον Κατσαρό στην αεροπορία. Το 1953 εξέδωσε την συλλογή ποιημάτων, που τον έκανε ευρέως γνωστό με τον τίτλο "Κατά Σαδδουκαίων" . Ο Πολυδούρης ήταν αυτός που ξανά χρηματοδότησε την έκδοσή της. Περιλαμβάνει ποιήματα των ετών 1950-1953. Στη συλλογή αυτή ο Κατσαρός εκφράζει τις αριστερές πολιτικές του πεποιθήσεις, κατακρίνοντας παράλληλα και τον τρόπο διαχείρισης της εξουσίας από τον Στάλιν. Σιγά-σιγά άρχισε να απομονώνεται από το Κ.Κ.Ε  Παράλληλα την ίδια περίοδο ο Μίκης Θεοδωράκης άρχισε να μελοποιεί τα ποιήματα της συλλογής "Κατά Σαδδουκαίων". Παντρεύτηκε  τη ζωγράφο Κούλα Μαραγκοπούλου με την οποία απέκτησε ένα γιο τον σκηνοθέτη Στάθη Κατσαρό. Το 1956 κυκλοφόρησε η συλλογή "Οροπέδιο". Ακολουθούν και άλλες συλλογές ποιημάτων, "Σύγγραμμα" , "Πρόβα και ωδές(1975), "Ενδύματα" (1977), "Αλφαβητάριο- ποιήματα Α-Ω" (1978), "Ονόματα" (1980), "3Μ+3Μ=6Μ" (1981), "4 μαζινό" (1982),       
Μείων ωά" (1985), "Ο πατέρας του ποιητή" (1987), "Κορέκτ, φόβος του ποιητή" (1996) "Εννέα το επτά" (1997).

Ζωγραφική

Ο Κατσαρός υπέγραφε τους πίνακές  του με το όνομα Michel.

Για την τέχνη

Πολλά ποιήματά του έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες, όπως επίσης και έχουν μελοποιηθεί από πολλούς και γνωστούς Έλληνες συνθέτες: Μίκη Θεοδωράκη, Γιάννη Μαρκόπουλο, Θανάση Γκαϊφύλλια,  τον Αργύρη Κουνάδη και τον Αλέξη Νασάκη.

Προσωπική ζωή

Υπήρξε νυμφευμένος με τη ζωγράφο Κούλα Μαραγκοπούλου. Παιδί του είναι ο σκηνοθέτης Στάθης Κατσαρός. Πέθανε στην Αθήνα το στις 21 Νοεμβρίου του 1998.

Ψηφιακό αρχείο ΕΡΤ

Μονόγραμμα: Μιχάλης Κατσαρός (Αρχείο ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ)