Κωνσταντίνος Πάβλοβιτς της Ρωσίας

Παιδική ηλικία και μόρφωση

Ο Κωνσταντίνος γεννήθηκε στις 27 Απριλίου (8 Μαΐου) 1779 στο Τσάρσκογιε Σελό. Το 1796 στην Αγία Πετρούπολη νυμφεύτηκε την Άννα Φεόντοροβνα (Πριγκίπισσα Ιουλιέττα Ερριέττα) την τρίτη κόρη του Φραγκίσκου δούκα της Σαξονίας-Κόμπουρκ-Ζάαλφελτ την οποία χώρισε στις 8 (20) Μαρτίου 1820. Το 1799 ο Κωνσταντίνος συμμετείχε στις Ιταλικές και Ελβετικές εκστρατείες του Αλεξάντερ Βασίλιεβιτς Σουβόροφ. Στη Μάχη του Άουστερλιτς το 1805 ο Κωνσταντίνος διοικούσε την Εφεδρική Φρουρά. Το 1812 πήρε μέρος στον Πατριωτικό Πόλεμο του 1812 και στον Πόλεμο του έκτου συνασπισμού. Στη Μάχη της Λειψίας το φθινόπωρο του 1813  διοικούσε τις εφεδρικές μονάδες που συμμετείχαν στη μάχη.

Επικεφαλής των Πολωνικών στρατευμάτων

Μετά τη υποχώρηση του Ναπολέοντα Α΄ ο ρωσικός στρατός κατέλαβε στα τέλη Φεβρουαρίου 1813 σχεδόν όλο το Μεγάλο Δουκάτο της Βαρσοβίας. Η Κρακοβία,  το Τορούν, η Τσενστοχόβα, το Ζάμοστς και η Μοντλίν παραδόθηκαν αργότερα. Έτσι το κράτος που δημιουργήθηκε από τον Ναπολέοντα κατέληξε στα χέρια της Ρωσίας. Στις αρχές του 1814 η πολωνική κοινωνία ελπίζει σε  βελτίωση. Ο αυτοκράτορας Αλέξανδρος Α΄ μειώνει τους φόρους και δίνει άδεια να σχηματιστεί πολωνικός στρατός υπό την επίβλεψη του Στρατηγού Ντομπρόβσκι. Την οργάνωση στρατευμάτων αναλαμβάνει ο Μέγας Δούκας Κωνσταντίνος ο οποίος το 1815 γίνεται Αρχηγός των πολωνικών στρατευμάτων.

Άρνηση του θρόνου

Ο Κωνσταντίνος έμεινε στην ιστορία κυρίως ως μη ανακηρυγμένος αυτοκράτορας του οποίου το ασυνήθιστο σχέδιο της απόρριψης του θρόνου οδήγησε σε πολιτική κρίση. Το 1801 μετά το θάνατο του πατέρα του Παύλου Α΄ και την ενθρόνιση του μεγαλύτερου αδελφού του Αλέξανδρου Α΄, ο 22 χρόνος Κωνσταντίνος έγινε ο διάδοχος του θρόνου. Αυτό προέκυψε από μια διάταξη του Παύλου Α΄ το 1797. Ο Παύλος Α΄ όρισε ότι ο Αλέξανδρος Α΄ και ο διάδοχος του θα έπαιρναν το θρόνο όμως ο Αλέξανδρος Α΄ δεν απέκτησε ποτέ γιο και έτσι ο θρόνος μεταβιβαζόταν στον Κωνσταντίνο. Ο Κωνσταντίνος όμως αρνιόταν να αναλάβει την εξουσία. Αυτή η άρνηση έχει γραφτεί με τη μορφή του δηλωτικού και επρόκειτο να διαβαστεί μετά το θάνατό του Αλέξανδρου Α΄. Στις 19 Νοεμβρίου (1 Δεκεμβρίου) 1825 ενώ βρισκόταν στο Ταγκανρόγκ πεθαίνει ο τσάρος Αλέξανδρος Α΄. Παρόλο που ο Κωνσταντίνος είχε παραιτηθεί του δικαιώματος του ο Νικόλαος Α΄ δεν ανέβηκε στο θρόνο λόγω νομικών κολλημάτων και έτσι απαίτησε από τη Γερουσία να αναγνωρίσει τον Κωνσταντίνος ως τσάρο της Ρωσίας. Ο Κωνσταντίνος βρισκόταν στην Βαρσοβία και τελικά αρνήθηκε να επιστρέψει πίσω στην Αγία Πετρούπολη και παραιτήθηκε από το τσαρικό θρόνο στέλνοντας επιστολές παραίτησης στον Νικόλαο Α΄, στον πρόεδρο της Γερουσίας και στον Υπουργό Δικαιοσύνης. Ο Νικόλαος Α΄ που δεν ήταν πια σε θέση να πείσει τον αδελφό του να πάρει το θρόνο και λαμβάνοντας την τελική απόρριψη του (αν και χωρίς επίσημη πράξη της παραίτησης), ο Μέγας Δούκας Νικολάι Πάβλοβιτς αποφάσισε να αναλάβει την εξουσία.

Διοίκηση της Πολωνίας

Τον Αύγουστο του 1826 και σε ηλικία των 73 ετών πεθαίνει ο κυβερνήτης του Βασιλείου της Πολωνίας. Ο Κωνσταντίνος διατηρώντας τη θέση του γενικού επιτελάρχη του πολωνικού στρατού γίνεται κυβερνήτης του Βασιλείου της Πολωνίας. Διορισμός του σήμανε συναγερμό στους Πολωνούς που φοβούνταν την πολιτική του. Στις 17 Νοεμβρίου του 1830 το πλήθος των συνωμοτών εισβάλλει στο παλάτι Μπελβεντέρ στην κατοικία του κυβερνήτη της Πολωνίας Μέγα Δούκα Κωνσταντίνο. Την ίδια ημέρα στην Βαρσοβία ξεκινά εξέγερση. Ο Δούκας είχε προειδοποιηθεί και έπρεπε να φύγει. Ο Κωνσταντίνος και η δεύτερη σύζυγός του Γρουντζίνσκαγια εγκαταλείπουν τη Βαρσοβία. Στις 18 Νοεμβρίου η Βαρσοβία πέρασε στα χέρια των ανταρτών. Η εξέγερση εξαπλώθηκε γρήγορα σε όλο το Βασίλειο της Πολωνίας. Για να καταστείλει την εξέγερση στο Βασίλειο της Πολωνίας εστάλησαν στο δριμύ χειμώνα τα στρατεύματα υπό τη διοίκηση του στρατάρχη Ντίμπιτς Ζαμπαλκάνσκι. Στα τέλη Μαΐου ο Ντίμπιτς Ζαμπαλκάνσκι αρρώστησε με χολέρα και έχασε τη ζωή του. Στις 13 Ιουνίου στην Πολωνία έφτασε ο νέος αρχηγός του ρωσικού στρατού ο Στρατάρχης Ιβάν Πασκέβιτς.

Θάνατος

Στις 14 (26) Ιουνίου 1831 ο Μέγας Δούκας Κωνσταντίνος έφτασε στο Βίτεμπσκ όπου εγκαταστάθηκε στο παλάτι του κυβερνήτη. Μετά από μια εβδομάδα ο Μέγας Δούκας είχε προσβληθεί από χολέρα και αφού βασανίστηκε επί 15 ώρες απεβίωσε στις 15 Ιουνίου. Θάφτηκε στις 17 Αυγούστου του 1831 στον οικογενειακό τάφο Ρομάνοφ στον καθεδρικό ναό των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου στην Αγία Πετρούπολη.