Γεώργιος Φέξης

Γεώργιος Δ. Φέξης (εκδότης)

Ο Γεώργιος Φέξης, λίγο μετά την περαίωση των εγκύκλιων σπουδών του, εγκατέλειψε την Κωνσταντινούπολη και ήρθε, μαζί με τον τυπογράφο πατέρα του,  στην Αθήνα. Η σταδιοδρομία του στον χώρο του βιβλίου ξεκίνησε στο νέο τυπογραφείο του πατέρα του στην Αθήνα, επί της οδού Αριστείδου 15, όπου στοιχειοθετούσε ο ίδιος λαϊκά φυλλάδια, τα τύπωνε και τα διέθετε ως πλανόδιος πωλητής.
Στα μέσα της δεκαετίας του 1880, πιθανότατα το 1886, άνοιξε το δικό του βιβλιοπωλείο στην οδό Αιόλου 168. Στη δεκαετία του 1890 μετέφερε το βιβλιοπωλείο του στην τότε Πλατεία Λουδοβίκου (σημερινή Πλατεία Κοτζιά), απέναντι από το νέο Δημοτικό Θέατρο και δίπλα στο κεντρικό κατάστημα της Εθνικής Τράπεζας, με την επωνυμία Εκδοτικό Κατάστημα Γεωργίου Φέξη. Μια δεκαετία αργότερα, περί το 1900, η επωνυμία θα γίνει Εκδοτικός Οίκος Γεωργίου Φέξη. Στα μέσα της δεκαετίας του 1900 μεταφέρθηκε στη γωνία των οδών Γλάδστωνος 3 και Πατησίων, όπου ήταν και η κατοικία του. Στα τέλη της δεκαετίας του 1910, ο Φέξης έκτισε σε σχέδια του αρχιτέκτονα Α. Καραθανασόπουλου, επί της Πλατείας Κάνιγγος, το κτήριο που έγινε γνωστό από τη στοά που έφερε το όνομά του (Στοά Φέξη), στο οικοδομικό τετράγωνο που περικλείεται από τις οδούς Πατησίων, Βερανζέρου, Κάνιγγος και Γλάδστωνος. Η λειτουργία της Στοάς Φέξη άρχισε το 1920 και είχε 48 μαγαζιά και 32 γραφεία.

Το εκδοτικό πρόγραμμα του Γεωργίου Φέξη

Το εκδοτικό πρόγραμμα του οίκου Φέξη ήταν αρκετά ευρύ και περιελάμβανε όλες τις κατηγορίες βιβλίων που διακινούνταν στην αγορά της εποχής εκείνης, ακόμη και τις πιο παραδοσιακές. Έκανε σημαντικά ανοίγματα στον τομέα της λογοτεχνίας και οργάνωσε πολύ συστηματικά τους τίτλους του σε «Βιβλιοθήκες». Έτσι, δημιουργήθηκαν οι: Κωμική Βιβλιοθήκη, Εικονογραφημένη Βιβλιοθήκη Ταξειδίων, Λαϊκή Ιατρική Βιβλιοθήκη, Φιλολογική Βιβλιοθήκη, Επιστημονική Βιβλιοθήκη, Φιλοσοφική Βιβλιοθήκη, Λαϊκή Βιβλιοθήκη με έγχρωμα λιθογραφημένα εξώφυλλα, Λογοτεχνική Βιβλιοθήκη, Μελοδραματική Βιβλιοθήκη, Πατριωτική Βιβλιοθήκη, Παιδική Βιβλιοθήκη, Βιβλιοθήκη Πρακτικών Γνώσεων, κ.ά. Ο εκδοτικός οίκος εξέδιδε επίσης σχολικά, περιηγητικά, θεατρικά, εμπορικά και επαγγελματικά βιβλία, καθώς και εκδόσεις Αρχαίων και Λατίνων συγγραφέων, μεταφράσεις, μυθιστορήματα, ποιήματα, βιβλία ξένων γλωσσών, βιβλία συναναστροφών, μουσικά τεμάχια, εικονογραφημένα δελτάρια, βίους αγίων, εικόνες και χάρτες.
Ο Φέξης υπήρξε πρωτοπόρος στην πληρωμή των βιβλίων επί πιστώσει, σε πολλές μικρές μηνιαίες δόσεις. Κατόρθωσε, έτσι, ήδη από το 1898, να φέρει το ελληνικό βιβλίο σε κάθε γωνιά της γης, προσεγγίζοντας και τα λαϊκότερα στρώματα. Εξέδωσε πάνω από 7.000 βιβλία. Το 1900 επεξέτεινε την καινοτομία των εκπτώσεων και στην ελληνική επαρχία, καθώς και στο εξωτερικό, προσλαμβάνοντας αντιπροσώπους.
Το 1901, ο Φέξης αγόρασε τις «εκδόσεις του Φοίνικος» της Βενετίας. Βασικός συνεργάτης για τις σειρές της Βιβλιοθήκης Φέξη στάθηκε ο δικηγόρος και λόγιος Ιωάννης Ζερβός (1875-1944). Για τη Βιβλιοθήκη Φέξη εργάσθηκαν ως μεταφραστές πολλοί λογοτέχνες, όπως οι: Μάρκος Αυγέρης, Κώστας Βάρναλης, Ηλίας Βουτιερίδης, Ιωάννης Γρυπάρης, Πολύβιος Δημητρακόπουλος, Άριστος Καμπάνης, Γαλάτεια Καζαντζάκη, Νίκος Καζαντζάκης, Νικόλαος Ποριώτης, Άγγελος Τανάγρας, Κωνσταντίνος Χρηστομάνος κ.ά. Ταυτόχρονα προώθησε τους Έλληνες συγγραφείς, όχι μόνο χρησιμοποιώντας τους ως μεταφραστές, αλλά εκδίδοντας και το προσωπικό τους έργο. Το 1901 ο Γεώργιος Φέξης ανοίγει Μουσικό Παράρτημα στην οδό Σταδίου 49, όπου αρχικά πωλούνται παρτιτούρες τραγουδιών, αλλά λίγα χρόνια αργότερα πωλεί και χορδές κιθάρας, μαντολίνου και βιολιού, καθώς και μουσικά όργανα.
Ο Γεώργιος Φέξης εξέδωσε μεγάλο αριθμό επιστολικών δελταρίων (καρτ ποστάλ) με μουσικά και Ομηρικά θέματα. Από το 1904 ενέταξε στις εκδόσεις αυτές και απόψεις των αρχαιολογικών κειμηλίων της Αθήνας.
Το 1921 ο Γεώργιος Φέξης πούλησε στον εκδοτικό οίκο Δ. & Π. Δημητράκου, τα νομικά βιβλία που είχε εκδώσει.

Η συνέχεια

Μετά τον θάνατο του Γεωργίου Δ. Φέξη (1936), ο εκδοτικός οίκος περιήλθε στα χέρια του γιου του, Φίλιππου Γ. Φέξη (1896-1961), ο οποίος συνέχισε επάξια το έργο του πατέρα του, μετονομάζοντας την εταιρεία σε Εκδοτικό Οίκο Γ. Φέξη & Σια. Μετά το 1950, ο Φίλιππος Φέξης μετέφερε την εταιρεία από τη Στοά Φέξη στην οδό Χαριλάου Τρικούπη 18 και λίγα χρόνια αργότερα, το 1958, παρέδωσε τη διεύθυνση της εταιρείας στον γιο του, Γεώργιο Φ. Φέξη. Ο εγγονός Φέξης είχε γεννηθεί στην Αθήνα το 1927 και κατά τη διάρκεια της διοίκησης της εταιρείας από αυτόν, δημιουργήθηκε η "Νέα Βιβλιοθήκη Φέξη"και η "Μικρή Βιβλιοθήκη Φέξη", που περιλαμβάνουν τα σημαντικότερα έργα της σύγχρονης ελληνικής και ξένης λογοτεχνίας. Εξέδωσε, επίσης, τις σειρές "Πώς να γνωρίσετε καλύτερα την Νέα Κίνα" και "Σύγχρονη Αμερική" και επανέκδωσε τη "Βιβλιοθήκη Φέξη Αρχαίων Ελλήνων Συγγραφέων". Πολλές από τις εκδόσεις Φέξη πωλούνταν στη δεκαετία του 1970 σε φωτομηχανική αναπαραγωγή από το "Χρηματιστήριον του Βιβλίου" του Γ. Λαδιά & Σία, επί της οδού Ιπποκράτους 22, στην Αθήνα.

Άλλα μέλη της εκδοτικής οικογένειας Φέξη

Ο Αναστάσιος Δ. Φέξης (1869-1905) αδελφός του Γεωργίου, άνοιξε βιβλιοεκδοτικό κατάστημα επί της οδού Αιόλου 146. Διέθετε, επίσης, τυπογραφείο στην Πλατεία Λουδοβίκου, όπου εξέδιδε λεξικά, ιστορικά, φιλολογικά δράματα και κωμωδίες, καθώς και μυθιστορήματα.
Ο Ιωάννης Δ. Φέξης, αδελφός του Γεωργίου, είχε, το 1900, εκδοτικό βιβλιοπωλείο στη γωνία των οδών Σταδίου και Αιόλου 219. Εξέδιδε σε φυλλάδια καθημερινά την "Ιατρική των Οικογενειών" και την "Ελληνική Γεωργία και Κτηνοτροφία". Στις εκδόσεις του συμπεριλαμβάνεται και λαϊκή μετάφραση της Οδύσσειας και της Ιλιάδας.
Ο Χρήστος Δ. Φέξης, αδελφός του Γεωργίου, είχε, το 1907, βιβλιοπωλείο επί της οδού Αιόλου 201, απέναντι από το χαρτοπωλείο Ρακοπούλου. Το 1911 είχε μεταφέρει την επιχείρησή του επί της οδού Σοφοκλέους 13, όπου παρέμεινε και μετά το 1920.
Η Άννα Φέξη, πιθανότατα κόρη του Χρήστου Δ. Φέξη, λειτουργούσε, το 1928, βιβλιοπωλείο επί της οδού Σοφοκλέους 10.