Μεσοπόταμος Μεσσηνίας

Τοποθεσία

Ο Μεσοπόταμος βρίσκεται βορειοανατολικά από τον  Χανδρινό από τον οποίο απέχει 5 περίπου χιλιόμετρα και βορειοανατολικά από την Πύλο από την οποία απέχει περίπου 18 χιλιόμετρα. Έχει υψόμετρο 340 μέτρα και απέχει από τον Κόλπο του Ναυαρίνου περίπου 17 χιλιόμετρα. Κοντά στον Μεσοπόταμο βρίσκονται, προς τα βορειοδυτικά του η Βελανιδιά και τα Κρεμμύδια σε αποστάσεις 6 και 6,5 περίπου χιλιομέτρων αντίστοιχα και προς τα νοτιοδυτικά του το Σουληνάρι σε απόσταση 3 περίπου χιλιομέτρων. Ο Μεσοπόταμος συνδέεται, μέσω διασταύρωσης, οδικά με την Εθνική Οδό 82.

Ιστορία

Το χωριό, έχει μακρόχρονη ιστορία που ακολουθεί την ιστορία της Μεσσηνίας και της ευρύτερης περιοχής της Πυλίας. Η περιοχή του χωριού κατά την αρχαιότητα, ήταν τμήμα του βασιλείου του Νέστορα, της αρχαίας Πύλου. Ο σημερινός οικισμός, προέρχεται από την ένωση δυο προηγούμενων συνοικισμών, του οικισμού Βελή ή Βελή Πέρα και του οικισμού Ρωμύρι. Ο παλαιότερος οικισμός, εγκαταλελειμμένος σήμερα, το Ρωμύρι, αναφέρεται τουλάχιστον από την εποχή της Ενετοκρατίας, ενώ ο οικισμός Βελή τουλάχιστον από την ίδρυση του Ελληνικού Κράτους.

Νεότερη ιστορία

Αρκετοί από τους κατοίκους του Μεσοποτάμου προέρχονται από το χωριό Παλιό Ρωμύρι ή Ρομήρι που ενσωματώθηκε αργότερα στον Μεσοπόταμο. Το Ρωμύρι ήταν από τα πλούσια χωριά της Πυλίας με ανθρώπους, «σκληρούς», «εργατικούς» και πολύ «φιλόξενους». Μάλιστα, λόγω της ιδιομορφίας της περιοχής, και ιδιαίτερα του δύσβατου, την περίοδο της Κατοχής βρήκαν καταφύγιο εκεί αρκετοί αντιστασιακοί. Αρκετά μέλη από τις οικογένειες του χωριού Ρωμύρι πήραν μέρος και στην Εθνική Αντίσταση.
Ασαφής, πάντως, θεωρείται η ιστορία της μετακίνησης των κατοίκων του χωριού Ρωμύρι προς το σύγχρονο χωριό του Μεσοποτάμου. Οι τοπικές μαρτυρίες λένε ότι αυτό έγινε σταδιακά μετά τους σεισμούς του 1947, οπότε σημειώθηκαν μεγάλες ζημιές στο παλαιό χωριό. Μια άλλη εξήγηση αναφέρει την αρχική απομάκρυνση των κατοίκων στα μέσα της δεκαετίας του 1960 λόγω του δύσβατου της περιοχής και της μη ηλεκτροδότησής του. Η επικρατούσα άποψη, λέει ότι η μεταφορά άρχισε το 1974, σύμφωνα με πρόταση της τότε Νομαρχίας Μεσσηνίας και την έκδοση σχετικού Προεδρικού Διατάγματος, που μάλλον οριστικοποιήθηκε τελικά το 1982. Οι κάτοικοι διαμαρτύρονταν για τις συνθήκες διαβίωσης και αποφασίστηκε η μεταφορά τους σε περισσότερο πεδινή περιοχή, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί η τότε κοινότητα Μεσοποτάμου, σε συγχώνευση με το χωριό Βελή.
Ο παλαιότερος και σήμερα εγκαταλελειμμένος οικισμός του Ρομιριού εκτός από τις παλαιές του εκκλησίες είναι γνωστός στη νεώτερη ιστορία και λόγω του τσάμικου τραγουδιού Παπαλάμπραινα, το οποίο αναφέρεται στην απόπειρα ληστείας, που αντιμετώπισε ο παπα-Λάμπρος Ζέρβας, ο οποίος ήταν εφημέριος στο χωριό Ρωμύρι της Πυλίας το 1860. Από το γεγονός αυτό προέκυψε και η ιστορία του τραγουδιού Παπαλάμπραινα, που θεωρείται ίσως το πιο «λεβέντικο» και ίσως πιο δημοφιλές τραγούδι γάμου στην ευρύτερη περιοχή του Μωριά.

Διοικητική ιστορία

Ο παλαιότερος οικισμός, το Ρομίρι ή Ρομήρι προσαρτήθηκε αρχικά, το 1835, στον παλαιό Δήμο Τιμαθείας, με έδρα το Σουληνάρι. Μόλις 5 χρόνια αργότερα, το 1840, ο οικισμός αποσπάται από τον Δήμο Τιμαθείας, ο οποίος καταργήθηκε τότε και προσαρτάται στον παλαιό Δήμο Βουφράσου (μεταγενέστερα Δήμος Βουφράδος), με έδρα τον Χατζή. Στον ίδιο δήμο, τον Δήμο Βουφράσου, είχε προσαρτηθεί, από το 1835 και ο δεύτερος οικισμός, το Βελή. Οι δυο ξεχωριστοί, τότε, οικισμοί παρέμειναν στον δήμο αυτόν ως το 1912, που ο παλαιός Δήμος Βουφράσου καταργήθηκε. Οι δυο οικισμοί αναφέρονται ξεχωριστά, το 1853, επίσης σαν Βελή και σαν Ρομίρι στον β΄ τόμο των «Ελληνικών» του Ιάκωβου Ρίζου Ραγκαβή, ως χωριά του Δήμου Βουφράσου της Επαρχίας Πυλίας με πληθυσμό 128 και 225 κατοίκων αντίστοιχα, με βάση την απογραφή του 1851. Το 1912 ο παλαιότερος οικισμός του Ρομηρίου προσαρτάται ως έδρα και μοναδικός οικισμός στην Κοινότητα Ρομηρίου, όπου και παρέμεινε ως το 1974 που αυτή καταργήθηκε. Ο δεύτερος οικισμός, το όνομα του οποίου διορθώνεται σε Βελή ή Βελή Πέρα, το 1912, προσαρτάται, την ίδια εκείνη χρονιά, αρχικά ως έδρα στην Κοινότητα Βελή ή Κοινότητα Βελή Πέρα, στην οποία προσαρτώνται επίσης οι οικισμοί Χαλαμπρέζα (σήμερα το Καλοχώρι) και Βελάκι (καταργήθηκε το 1920). Το 1915 η έδρα της κοινότητας μεταφέρεται από τον οικισμό Βελή ή Βελή Πέρα στον οικισμό Χαλαμπρέζα και η κοινότητα μετονομάζεται σε Κοινότητα Χαλαμπρέζης, ενώ 4 χρόνια αργότερα, το 1919, το Βελή ή Βελή Πέρα αποσπάται από την Κοινότητα Χαλαμπρέζης και ορίζεται ως έδρα της νεότερης Κοινότητας Βελή ή Κοινότητας Βελή Πέρα. Το 1927 το Βελή ή Βελή Πέρα μετονομάζεται σε Πέραν και η Κοινότητα Βελή ή Κοινότητα Βελή Πέρα μετονομάζεται σε Κοινότητα Πέραν. Μετά από δυο χρόνια, το 1929, ο οικισμός Πέραν και η Κοινότητα Πέραν μετονομάζονται ως ο Μεσοπόταμος και η Κοινότητα Μεσοποτάμου αντίστοιχα. Το 1974 ο οικισμός Ρομήρι αποσπάται από την Κοινότητα Ρομηρίου, η οποία καταργήθηκε τότε, και προσαρτάται στην Κοινότητα Μεσοποτάμου, ενώ το 1981, το Ρομήρι καταργείται επίσημα ως οικισμός και προσαρτάται στον οικισμό του Μεσοποτάμου. Ο οικισμός του Μεσοποτάμου, μαζί με το ενσωματωμένο Ρομήρι από το 1981, παρέμεινε ως οικισμός της Κοινότητας Μεσοποτάμου, με τις αλλαγές σε ονομασίες, από το 1912 ως το 1997, όταν τότε, στα πλαίσια των αλλαγών που επήλθαν στη τοπική αυτοδιοίκηση, μέσω του σχεδίου «Καποδίστριας», ο Μεσοπόταμος υπήχθη στον κατηργημένο Δήμο Χιλιοχωρίων, με έδρα τον Χανδρινό, ως το 2010. Από το 2011, μετά τις νέες αλλαγές του σχεδίου «Καλλικράτης» ο Μεσοπόταμος ανήκει πλέον στον νέο Δήμο Πύλου - Νέστορος. Ο δήμος αυτός, συστάθηκε με το Πρόγραμμα Καλλικράτης με την συνένωση των προϋπαρχόντων δήμων Κορώνης, Μεθώνης, Παπαφλέσσα, Πύλου, Νέστορος και Χιλιοχωρίων. Ο Μεσοπόταμος σήμερα είναι η έδρα και ο μοναδικός οικισμός της Τοπικής Κοινότητας του Μεσοποτάμου του Δήμου Πύλου-Νέστορος.

Κτίρια – εκδηλώσεις – αξιοθέατα

Εκτός από τα παραδοσιακά σπίτια και το κτίριο του παλαιού Δημοτικού Σχολείου, υπάρχει και η εκκλησία του χωριού, ο Ιερός Ναός της Αγίας Τριάδος, ο οποίος υπάγεται στην Ιερά Μητρόπολη Μεσσηνίας. Σημαντικές πολιτιστικές δραστηριότητες στο χωριό πραγματοποιεί τακτικά ο Σύλλογος Μεσοποτάμου Μεσσηνίας. Στα αξιοθέατα της περιοχής του χωριού περιλαμβάνεται το Πολυλίμνιο με τις λίμνες και τους καταρράκτες του.