Πελέ

Συλλογικό επίπεδο

Ο Πελέ γεννήθηκε στις 23 Οκτωβρίου του 1940 στην πόλη Τρες Κορασόες της Βραζιλίας. Στα 15 του το 1956 έκανε το ντεμπούτο του με τη Σάντος του Σάο Πάολο σε φιλικό αγώνα με την Κορίνθιανς (7-1) σκοράροντας μία φορά. 
Δύο τίτλοι πρώτου σκόρερ με τη Σάντος, με 36 και 53 γκολ αντίστοιχα, συμπλήρωσαν τις δύο επόμενες χρονιές.
Το 1957 ήταν πλέον βασικός στην ομάδα και πρώτος σκόρερ του πρωταθλήματος και διεθνής με την εθνική Βραζιλίας μόλις 16 ετών.
Το 1975 και αφού είχε ήδη αποσυρθεί για δύο χρόνια από το ποδόσφαιρο, ο Πελέ επέστρεψε στα γήπεδα με την Νιου Γιορκ Κόσμος.
Τον τρίτο χρόνο που έπαιξε στην Κόσμος, κατέκτησε το πρωτάθλημα, έχοντας γίνει ο μεγαλύτερος πρεσβευτής του ποδοσφαίρου στις ΗΠΑ.
Αποσύρθηκε στο τέλος της ίδιας χρονιάς, με ένα αγώνα στο στάδιο των Τζάιαντς, παίζοντας ένα ημίχρονο με τη Σάντος και ένα με την Κόσμος.

Εθνικό επίπεδο

Ο Πελέ αγωνίστηκε με την εθνική Βραζιλίας για πρώτη φορά το 1957 στα 16 του, σκοράροντας ενάντια στη μεγάλη αντίπαλο Εθνική Αργεντινής.
Ο ομοσπονδιακός τεχνικός, Σίλβιο Πιρίλο, τον κάλεσε για τους δύο αγώνες με την Αργεντινή για το «Κύπελλο Ρόκα». Στις 7 Ιουλίου 1957 μπήκε αλλαγή στα μισά του δευτέρου ημιχρόνου, παίρνοντας το βάπτισμα του πυρός. Πέτυχε γκολ. Η Αργεντινή όμως νίκησε με 2-1. Στη ρεβάνς ήταν πια βασικός και σημείωσε και πάλι γκολ, το ένα από τα δύο της νίκης της Βραζιλίας που πήρε το Κύπελλο με καλύτερη διαφορά τερμάτων. Σε δύο αγώνες ο Πελέ είχε σημειώσει τα δύο από τα τρία γκολ της Εθνικής και μπορούσε να υποστηρίξει ότι είχε σπρώξει το τρόπαιο στα χέρια των συμπατριωτών του.
Το 1958 σε ηλικία 17 ετών κατέκτησε το Παγκόσμιο Κύπελλο στη Σουηδία, σκοράροντας έξι φορές.
Το 1962 στο Παγκόσμιο Κύπελλο της Χιλής, τραυματίστηκε στον αγώνα με την Τσεχοσλοβακία και αποχώρησε χωρίς όμως να κοστίσει η απουσία, μιας και ο Γκαρίντσα βοήθησε να κατακτήσει η Βραζιλία το τρόπαιο.
Το 1966 στο Παγκόσμιο Κύπελλο της Αγγλίας ο Πελέ σκόραρε στο τρίτο συνεχόμενο μουντιάλ, όμως έπεσε θύμα τραυματισμού στο ματς με την Πορτογαλία, μιας και το μουντιάλ αυτό ήταν ένα από τα πιο βίαια. Η απουσία του αυτή τη φορά κόστισε στη Βραζιλία, που αποκλείστηκε στον πρώτο γύρο.
Το 1970 στο Παγκόσμιο Κύπελλο του Μεξικού, το καλύτερο σύμφωνα με τους αθλητικογράφους, ο Πελέ μαζί με τους Ριβελίνο, Ζαϊρζίνιο, Γκέρσον, Τοστάο, Κάρλος Αλμπέρτο, Κλοντοάλντο σχημάτισαν μια από τις καλύτερες ομάδες που έχουν παίξει ποδόσφαιρο.
Κερδίζοντας στον τελικό την Ιταλία 4-1 η Βραζιλία κατέκτησε το τρόπαιο Ζιλ Ριμέ για τρίτη φορά και το κράτησε για πάντα στην τροπαιοθήκη της. Ο Πελέ συμμετείχε και στα τρία κερδισμένα μουντιάλ και παραμένει έως σήμερα ο μόνος που έχει κατακτήσει μουντιάλ τρεις φορές ως παίκτης.
Το 1971 εναντίον της εθνικής Γιουγκοσλαβίας, ο Πελέ έδωσε τον τελευταίο του αγώνα με την Βραζιλία στο Ρίο ντε Τζανέιρο.
Με την εθνική Βραζιλίας αγωνίστηκε 92 φορές, σκόραρε τις 77, έχοντας 68 νίκες 14 ισοπαλίες και 11 ήττες. Παίζοντας μαζί Πελέ και Γκαρίντσα, η Βραζιλία δεν γνώρισε ποτέ την ήττα.

Παγκόσμιο Κύπελλο 1958

Στην αρχή του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1958 ο Πελέ ήταν τραυματίας. Ο προπονητής της Βραζιλίας Φεόλα δεν ρίσκαρε τη συμμετοχή του στους δύο πρώτους αγώνες. Μάλιστα, πριν το Παγκόσμιο Κύπελλο είχε ζητήσει από τον προπονητή του να επιστρέψει στην πατρίδα αφού δεν μπορούσε να προσφέρει. Ο μασέρ όμως της ομάδας, ο Μάριο Αμέρικο, πήρε το θέμα προσωπικά. Υποσχέθηκε να κάνει καλά τον πιτσιρικά που πονούσε. Όσο για τη συμμετοχή του στη βασική ενδεκάδα αυτό ήταν υπόθεση του αμυντικού Νίλτον Σάντος. Στους αγώνες του 4ου ομίλου της πρώτης φάσης ο κλοιός στένευε γύρω από τη Βραζιλία. Είχε ξεκινήσει με νίκη 3-0 επί των Αυστριακών, αλλά στη συνέχεια η «λευκή ισοπαλία» 0-0 με την Αγγλία τους έβαζε όλους σε περιπέτειες. Ο αγώνας με την ΕΣΣΔ ήταν καθοριστικός. Ο μικρός Πελέ έπρεπε να σφίξει τα δόντια και να παίξει. Στις 15 Ιουνίου 1958 στο Ούλεβι του Γκέτεμποργκ ο Πελέ ήταν στην αρχική ενδεκάδα. Ήταν μόλις 17 χρόνων. Ο Βαβά με δύο γκολ έδωσε τη νίκη και την πρόκριση στους Βραζιλιάνους, αλλά ο Πελέ είχε εντυπωσιάσει τους ειδικούς του ποδοσφαίρου. Ο μύθος γύρω από το όνομα του είχε μεταφερθεί πια και στην Ευρώπη.
Στα προημιτελικά αντίπαλος ήταν η Ουαλία. Το ματς ήταν ισόπαλο χωρίς γκολ έως τη στιγμή που ο Πελέ δέχτηκε πάσα από κεφαλιά. Στόπαρε άψογα τη μπάλα, κι αφού την πέρασε κάτω από τα πόδια ενός αμυντικού σημάδεψε τη γωνία της εστίας του Κέλσεϊ. Ήταν το 66ο λεπτό. Στα ημιτελικά με τη Γαλλία πέτυχε τρία γκολ στο 5-2 των Βραζιλιάνων κι άλλα δύο στον τελικό στο 5-2 με τη Σουηδία.

Παγκόσμιο Κύπελλο 1962

Το 1962 πέτυχε ένα εξαιρετικό γκολ περνώντας τέσσερις αμυντικούς στον πρώτο αγώνα με το Μεξικό, αλλά τραυματίστηκε στον επόμενο με την Τσεχοσλοβακία και είδε από την εξέδρα την ομάδα του να κερδίζει τον τίτλο.

Παγκόσμιο Κύπελλο 1966

Το 1966 στην Αγγλία, τα αντιαθλητικά μαρκαρίσματα των Βουλγάρων και των Πορτογάλων αμυντικών, του στέρησαν τη συνέχεια των αγώνων. Πρόλαβε να σκοράρει ένα γκολ από απευθείας εκτέλεση φάουλ εναντίον της Βουλγαρίας. Χωρίς τον Πελέ, η Βραζιλία έχασε από την Ουγγαρία και απέτυχε να περάσει τη φάση των ομίλων.

Το 1.000-ό γκολ

Την Τετάρτη, 19 Νοεμβρίου του 1969, ώρα 10.15 το βράδυ, στο Ρίο ντε Τζανέιρο, το Σάο Πάολο, τη Μπραζίλια και τις άλλες μεγαλουπόλεις της Βραζιλίας, εκατομμύρια Βραζιλιάνοι ακούγανε στο ραδιόφωνο την περιγραφή του ποδοσφαιρικού αγώνα Σάντος-Βάσκο ντα Γκάμα. Ήταν το 74ο λεπτό και ο Πελέ ετοιμαζόταν για ένα χτύπημα πέναλτι. Αν ευστοχούσε, θα σημείωνε το χιλιοστό γκολ της καριέρας του, κάτι που κανένας ποδοσφαιριστής σε όλο τον κόσμο δεν είχε καταφέρει έως τότε. Η αγωνία των θεατών στο στάδιο Μαρακανά κορυφώθηκε όταν έστησε την μπάλα στα 11 βήματα και πήρε φόρα για το ιστορικό σουτ. Ο Πελέ σούταρε ένα τεχνικό πλασέ προς το αντίπαλο τέρμα. Ο τερματοφύλακας Ανράντα έπεσε στη σωστή γωνία, θεαματικά αλλά μάταια, καθώς η μπάλα καρφώθηκε στα δίχτυα του. Αμέσως οι Βραζιλιάνοι ξέσπασαν σε ξέφρενους αλαλαγμούς. Ο Πελέ όρμησε στα δίχτυα, φίλησε τη "γουρλίδικη" μπάλα και την πήρε για ενθύμιο, ενώ δεκάδες δημοσιογράφοι, εκατοντάδες φωτορεπόρτερ και χιλιάδες θεατές όρμησαν προς τον Πελέ, που ξαφνικά απογειώθηκε στα χέρια των οπαδών του. Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι ξεχύθηκαν στους δρόμους χορεύοντας σάμπα. Τα κλάξον των αυτοκινήτων κόρναραν ρυθμικά. Η Βουλή διέκοψε τη συνεδρίασή της και κάλεσε τον Πελέ στην πρωτεύουσα Μπραζίλια για να τον τιμήσει και τα εθνικά ταχυδρομεία έβγαλαν ειδικό γραμματόσημο για το χρυσό γκολ.

Παγκόσμιο Κύπελλο 1970

Σε αυτό το Παγκόσμιο Κύπελλο η Βραζιλία με τον Πελέ κατάφερε να κερδίσει τον τρίτο τίτλο και να κρατήσει για πάντα το Ζιλ Ριμέ. Εκεί ήταν ο μεγάλος ηγέτης. Μαζί με το ταλέντο τώρα διέθετε και την ανάλογη εμπειρία. Οι στιγμές μαγείας του «βασιλιά» που έχουν καταγράψει οι κάμερες από εκείνη τη διοργάνωση είναι πολλές. Σημείωσε 4 γκολ και μοίρασε 6 ασσίστ.

Στύλ παιχνιδιού

Ο Πελέ είναι γνωστός για τη σύνδεση της φράσης Το όμορφο παιχνίδι (Joga Bonito, The Beautiful Game - Ζόγκα Μπονίτο, Δε Μπιούτιφουλ Γκέιμ) με το ποδόσφαιρο. Ήταν ένας δεινός σκόρερ, γνωστός για την ικανότητά του να διαβάζει τους αντίπαλους στην μεγάλη περιοχή και να τελειώνει τις ευκαιρίες που παρουσιάζονταν με ακριβές και ισχυρό σουτ και με τα δύο πόδια.  Ο Πελέ ήταν επίσης ένας σκληρά εργαζόμενος ομαδικός παίκτης και ένας πλήρης επιθετικός, με εξαιρετική όραση και ποδοσφαιρική νοημοσύνη. Ήταν γνωστός για τις ακριβείς πάσες του και την ικανότητα να συνδυάζεται με τους συμπαίκτες του και να τους παρέχει ασίστ. 
Στην αρχή της καριέρας του, έπαιξε σε διάφορες θέσεις στην επίθεση. Παρόλο που συνήθως κινούταν μέσα στην περιοχή ως σέντερ φόρ, το ευρύ φάσμα των ικανοτήτων του του επέτρεπε επίσης να παίζει σε έναν πιο αποσυρμένο ρόλο, σαν βαθύς επιθετικός ή δεύτερος επιθετικός ή εξτρέμ. Αργότερα στην καριέρα του ανέλαβε έναν περισσότερο βαθύ ρόλο στην δημιουργία του παιχνιδιού ως πλέι μέικερ πίσω από τους επιθετικούς, συχνά λειτουργώντας ως επιθετικός μέσος.  Το μοναδικό στυλ παιχνιδιού του Πελέ συνδύαζε την ταχύτητα, τη δημιουργία και την τεχνική ικανότητα με τη φυσική δύναμη, την αντοχή και την ευελιξία. Η εξαιρετική του τεχνική, ισορροπία, φαντασία, ευκινησία και οι ικανότητες στην ντρίμπλα του έδωσαν τη δυνατότητα να νικάει τους αντιπάλους με την μπάλα και συχνά χρησιμοποιούσε ξαφνικές αλλαγές κατεύθυνσης και περίπλοκες προσποιήσεις για να περάσει τους αντιπάλους του, όπως μια χαρακτηριστική του κίνηση η λεγόμενη ντρίμπλε ντα βάκα,   Μια άλλη από τις σήμα κατατεθέν κινήσεις του ήταν η παραντίνια, ή μικρή παύση, που χρησιμοποιούσε όταν εκτελούσε πέναλτι. 
Παρά το σχετικά μικρό του ανάστημα, (1,73 μ.),  διακρινόταν στον αέρα, λόγω της ακρίβειας του στις κεφαλιές, του σωστού τάιμινγκ και του υψηλού άλματός του.  Γνωστός και για το φαλτσαριστό του σούτ, ο Πελέ ήταν σπεσιαλίστας στα απευθείας φάουλ και στις εκτελέσεις πέναλτι, αν και συχνά απέφευγε να εκτελεί πέναλτι, δηλώνοντας ότι πίστευε ότι ήταν ένας δειλός τρόπος σκοραρίσματος. 
Ο Πελέ ήταν επίσης γνωστός ως ένας πολύ δίκαιος και σημαίνων παίκτης, ξεχώρίζωντας για τη χαρισματική του ηγεσία και την φιλοτιμία του στο γήπεδο. Το ζεστό του αγκάλιασμα με τον Μπόμπι Μουρ μετά το παιχνίδι της Βραζιλίας με την Αγγλία στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1970 θεωρείται ως η ενσάρκωση του αθλητικού πνεύματος, με την εφημερίδα Νιού Γιόρκ Τάιμς να δηλώνει ότι η εικόνα αυτή "συνέβαλε τον σεβασμό που είχαν δύο μεγάλοι παίκτες ο ένας για τον άλλον. Καθώς αντάλλαζαν φανέλες, αγγίγματα και βλέμματα, το αθλητικό πνεύμα μεταξύ τους φαίνεται στην εικόνα. Καμία χαιρεκακία, κανένας πανηγυρισμός με σφιγμένη γροθιά από τον Πελέ. Καμία απόγνωση ή ηττοπάθεια από τον Μπόμπι Μουρ ". Ο Πελέ κέρδισε επίσης τη φήμη ενός πολύ αποφασιστικού παίκτη για τις ομάδες του, λόγω της τάσης του να βάζει κρίσιμα γκόλ σε σημαντικούς αγώνες.