Δημήτρης Χριστόφιας

Βιογραφία

Ο Δημήτρης Χριστόφιας γεννήθηκε στο Κάτω Δίκωμο της επαρχίας Κερύνειας στις 29 Αυγούστου 1946. Οι γονείς του ονομάζονταν Χριστόφορος (Χριστοφής) και Άννα. Είχε τέσσερις μικρότερες αδερφές. Για αρκετά χρόνια ήταν καταχωρημένος στα ληξιαρχικά βιβλία ως Δημήτρης Δημητρίου. Στη συνέχεια άλλαξε το επώνυμο του σε Χριστόφια, το οποίο ήταν το παρατσούκλι του πατέρα του εξαιτίας του έντονου τρόπου με τον οποίο συζητούσε. 
Ο Δημήτρης Χριστόφιας καταγόταν από φτωχή οικογένεια. Τα παιδικά του χρόνια ήταν δύσκολα, με στερήσεις. Ο πατέρας του ήταν οικοδόμος ενώ παράλληλα λειτουργούσε και το καφενείο στη συντεχνία της ΠΕΟ. Ο Δημήτρης Χριστόφιας σε ηλικία 10 ετών βοηθούσε τον πατέρα του στο καφενείο. Εκεί γινόταν δέκτης πολιτικών συζητήσεων και κοινωνός των πολιτικών δρώμενων της εποχής. 
Σε ηλικία 12 ετών διένειμε την εφημερίδα Χαραυγή στο χωριό του, φροντίζοντας παράλληλα να την διαβάζει. Στη συνέχεια ξεκίνησε την ανάγνωση λογοτεχνικών βιβλίων, τα οποίο προμηθευόταν από την βιβλιοθήκη του Αθλητικού Μορφωτικού Συλλόγου Αχιλλέας Δικώμου. Φοίτησε στο Εμπορικό Γυμνάσιο Νεοκλέους στη Λευκωσία από το οποίο αποφοίτησε to 1964.
Σε ηλικία 14 ετών έγινε μέλος της Παγκύπριας Ενιαίας Οργάνωσης Μαθητών (ΠΕΟΜ). Το 1964 έγινε μέλος του ΑΚΕΛ, της Παγκύπριας Εργατικής Ομοσπονδίας (ΠΕΟ) και της Ενιαίας Δημοκρατικής Οργάνωσης Νεολαίας (ΕΔΟΝ). Το 1969 εξελέγη μέλος του Κεντρικού Συμβουλίου της ΕΔΟΝ.
Σε μια παγκοινοτική συγκέντρωση στο Κάτω Δίκωμο τον γνώρισε ο Εζεκίας Παπαϊωάννου, Γενικός Γραμματέας του ΑΚΕΛ. Ο Δημήτρης Χριστόφιας προσφώνησε τον Εζεκία Παπαϊωάννου. Ο Παπαϊωάννου τον ξεχώρισε και του έδωσε την ευκαιρία να σπουδάσει. Το 1969 πήγε για σπουδές στο Ινστιτούτο Κοινωνικών Επιστημών της Μόσχας. Αφού ολοκλήρωσε τη διετή φοίτηση, μεταπήδησε στην Ακαδημία Κοινωνικών Επιστημών της Σοβιετικής Ένωσης από την οποία αποφοίτησε ως διδάκτωρ ιστορικών επιστημών. Ολοκλήρωσε τις σπουδές του το 1974. Επέστρεψε στην Κύπρο, οπόταν και εργοδοτήθηκε στην ΕΔΟΝ, της οποίας εξελέγη κεντρικός οργανωτικός γραμματέας. Το 1977 εξελέγη γενικός γραμματέας της ΕΔΟΝ. Παρέμεινε στη θέση αυτή έως και το 1987.
Στη διάρκεια των σπουδών του στη Μόσχα γνώρισε τη σύζυγο του Έλση Χηράτου. Παντρεύτηκαν στις 20 Αυγούστου 1972 στο Κάτω Δίκωμο. Απέκτησαν τρία παιδιά, την Μαριάννα, την Χριστίνα και τον Χρίστο. Κατά το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 1974, το ζευγάρι, βρισκόταν στο Κάτω Δίκωμο όπου διέμενε, με το νεογέννητο παιδί τους. Έφυγαν από το Κάτω Δίκωμο για τη Λευκωσία. Ο Δημήτρης Χριστόφιας ήθελε να πάει στη Λευκωσία για να αντισταθεί κατά του πραξικοπήματος.
Μετά την κατάληψη του Κάτω Δικώμου από τα τουρκικά στρατεύματα κατά την τουρκική εισβολή του 1974, η οικογένεια εγκαταστάθηκε στην Έγκωμη.
Ομιλούσε την αγγλική και τη ρωσική γλώσσα.

Γενικός Γραμματέας ΑΚΕΛ

Το 1976 εξελέγη μέλος της Επαρχιακής Επιτροπή ΑΚΕΛ Λευκωσίας-Κερύνειας. Το 1982 εξελέγη μέλος της Κεντρικής Επιτροπή του ΑΚΕΛ και το 1986 μέλος του Πολιτικού Γραφείου της Κεντρικής Επιτροπή. Το 1987 εξελέγη μέλος της Γραμματείας της Κεντρικής Επιτροπής του ΑΚΕΛ.
Τον Απρίλιο του 1988 πέθανε ο Γενικός Γραμματέας του ΑΚΕΛ, Εζεκίας Παπαϊωάννου. Μετά τον θάνατο του, το Πολιτικό Γραφείο της Κεντρικής Επιτροπή του ΑΚΕΛ όρισε τον Δημήτρη Χριστόφια ως προσωρινό Γενικό Γραμματέα. Στις 22 Απριλίου 1988 η ολομέλεια της Κεντρικής Επιτροπή του ΑΚΕΛ τον εξέλεξε Γενικό Γραμματέα του κόμματος. Επανεξελέγη στο αξίωμα αυτό το 1990, το 1995, το 2000 και το 2005. Στις 21 Ιανουαρίου 2009, έχοντας προηγηθεί η εκλογή του στην προεδρία της Κυπριακής Δημοκρατίας, παραιτήθηκε από Γενικός Γραμματέας του ΑΚΕΛ.

Προεδρικές εκλογές

Ως επικεφαλής του ΑΚΕΛ οδήγησε το κόμμα σε τρεις εκλογικές αναμετρήσεις για την ανάδειξη προέδρου της Δημοκρατίας. Στις προεδρικές εκλογές του 1993 το ΑΚΕΛ υποστήριξε τον τότε πρόεδρο Γιώργο Βασιλείου, ο οποίο έχασε με πολύ μικρή διαφορά. Στις προεδρικές εκλογές του 1998 το ΑΚΕΛ συνεργάστηκε με το ΔΗΚΟ, έχοντας ως υποψήφιο τον Γιώργο Ιακώβου, ο οποίος έχασε με μικρή διαφορά. Στις προεδρικές εκλογές του 2003 το ΑΚΕΛ υποστήριξε τον πρόεδρο του ΔΗΚΟ, Τάσο Παπαδόπουλο, ο οποίος εκλέχθηκε από τον Α΄ γύρο. Ακολούθησαν οι προεδρικές εκλογές του 2008. Το ΑΚΕΛ αποφάσισε να διεκδικήσει για πρώτη φορά το προεδρικό αξίωμα με κομματικό του στέλεχος, τον Δημήτρη Χριστόφια. Στον Α΄ γύρο των προεδρικών εκλογών το μόνο κοινοβουλευτικό κόμμα που τον στήριξε ήταν το ΑΚΕΛ (είχε και τη στήριξη των Ενωμένων Δημοκρατών, της Έπαλξης Ανασυγκρότησης του Κέντρου και της Πρωτοβουλίας Σοσιαλιστών). Στον Β΄ γύρο έλαβε επιπρόσθετα την υποστήριξη του ΔΗΚΟ, της ΕΔΕΚ και του Κινήματος Οικολόγων. Ο Δημήτρης Χριστόφιας κέρδισε και αναδείχθηκε πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Δημοψήφισμα 2004

Τον Απρίλιο του 2004 πραγματοποιήθηκε δημοψήφισμα για επίλυση του κυπριακού προβλήματος με βάση το σχέδιο Ανάν. Το ΑΚΕΛ, του οποίου επικεφαλής ήταν ο Δημήτρης Χριστόφιας, τάχθηκε εναντίον του σχεδίου αυτού. Ο κυπριακός λαός απέρριψε τελικά το σχέδιο με ποσοστό 76%. Ο ίδιος ο Δημήτρης Χριστόφιας είχε δηλώσει:
Το όχι του ΑΚΕΛ δεν είναι το ίδιο, όπως το όχι άλλων, αφού το όχι του κόμματος οδηγεί σε αναβολή, ώστε να αποτραπεί η ανατίναξη στον αέρα της λύσης κατά τη διάρκεια της εφαρμογής της (…) Θέλουμε συγκεκριμένα μέτρα που να τσιμεντώνουν την εφαρμογή της λύσης.
— Δημήτρης Χριστόφιας
.
Ο ίδιος, ως Πρόεδρος της Βουλής και Γενικός Γραμματέας του ΑΚΕΛ, ξεκίνησε αποστολές στο εξωτερικό ώστε να ενημερώσει ξένους ηγέτες για την απόφαση των Ελληνοκυπρίων στο δημοψήφισμα, αλλά και για να διατηρηθούν οι προσπάθειες για επίλυση του κυπριακού ζωντανές.

Ευρωεκλογές 2004

Τον Μάιο του 2004 η Κύπρος έγινε πλήρες μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Λίγο αργότερα διεξήχθησαν οι πρώτες ευρωεκλογές στην Κύπρο. Το ΑΚΕΛ, με επικεφαλής τον Δημήτρη Χριστόφια, κατέλαβε τη δεύτερη θέση με ποσοστό 27,89%, με πολύ μικρή διαφορά από το πρώτο κόμμα. Εξέλεξε 2 από τους 6 ευρωβουλευτές της Κύπρου.

Κοινοβουλευτική πορεία

Στις βουλευτικές εκλογές του 1991 εκλέχθηκε βουλευτής στην εκλογική περιφέρεια Κερύνειας. Επανεξελέγη βουλευτής στις βουλευτικές εκλογές του 1996, στις βουλευτικές εκλογές του 2001 και στις βουλευτικές εκλογές του 2006. Τον Ιούνιο του 2001 εξελέγη Πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων, θέση στην οποία επανεξελέγη τον Ιούνιο του 2006 και στην οποία παρέμεινε έως την εκλογή του στην προεδρία της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ως βουλευτής, διετέλεσε πρόεδρος της Επιτροπής Επιλογής της Βουλής των Αντιπροσώπων και πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής για τον Κανονισμό της Βουλής και της Ειδικής Κοινοβουλευτικής Επιτροπής για το Πόθεν Έσχες. Επιπλέον, διετέλεσε πρόεδρος της Εκτελεστικής Επιτροπής της Κυπριακής Ομάδας στη Διακοινοβουλευτική Ένωση και της Εκτελεστικής Επιτροπής του Κυπριακού Κλάδου του Κοινοπολιτειακού Κοινοβουλευτικού Συνδέσμου.

Διαπραγματεύσεις για επίλυση του κυπριακού προβλήματος

Ένας από τους πρωταρχικούς στόχους της προεδρίας του Δημήτρη Χριστόφια ήταν η επίλυση του κυπριακού προβλήματος στη βάση της Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας και στο πλαίσιο των αποφάσεων του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Επιδίωξε άμεση επανέναρξη των συνομιλιών, κάτι που έγινε τον Σεπτέμβριο του 2008. Ηγέτης των Τουρκοκυπρίων ήταν ο Μεχμέτ Αλί Ταλάτ. Ο Δημήτρης Χριστόφιας και ο Μεχμέτ Αλί Ταλάτ κατέληξαν στις συγκλίσεις Χριστόφια – Ταλάτ, οι οποίες αφορούσαν συμφωνίες σε σημαντικά ζητήματα όπως ο τρόπος άσκησης της εκτελεστικής εξουσίας, τα νομοθετικά σώματα, η δικαστική εξουσία και οι αρμοδιότητες της ομόσπονδης κυβέρνησης. 
Το 2010 ηγέτης των Τουρκοκυπρίων αναδείχθηκε ο Ντερβίς Έρογλου. Οι συνομιλίες συνεχίστηκαν με τον Έρογλου στη θέση του Ταλάτ αλλά κατέληξαν σε αδιέξοδο.

Εξόρυξη φυσικού αερίου

Σημαντικό γεγονός της θητείας του Δημήτρη Χριστόφια αποτελεί η προσπάθεια για εξεύρεση υδρογονανθράκων στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η κυβέρνηση Χριστόφια έκανε συμφωνία με το γειτονικό Ισραήλ για την οριοθέτηση της ΑΟΖ και προκήρυξε και ανέθεσε την έρευνα σε διάφορα θαλάσσια οικόπεδα σε εταιρείες κολοσσούς. Όλα αυτά συνέβησαν παρά την απειλή της Τουρκίας τον Σεπτέμβριο του 2011 για αποστολή πολεμικών πλοίων στην περιοχή.

Οικονομική κρίση

Κατά τη διάρκεια της θητείας του Δημήτρη Χριστόφια ξεκίνησε στην Κύπρο η μεγαλύτερη οικονομική κρίση στη χώρα. Κύρια αιτία της κρίσης υπήρξε η μεγάλη έκθεση των κυπριακών τραπεζών σε ελληνικά ομόλογα, που κουρεύτηκαν την άνοιξη του 2012. Η Κύπρος, παρά το μικρό μέγεθος της οικονομίας της, είχε ανεπτυγμένο τραπεζικό κλάδο. Μετά το κούρεμα των ελληνικών ομολόγων (ελληνικού χρέους), η έκθεση των κυπριακών τραπεζών σ’ αυτό άγγιξε τα €22 δις, πόσο μεγαλύτερα από το εγχώριο προϊόν της Κύπρου. Η κυπριακή οικονομία υποβαθμίστηκε από όλους τους οίκους αξιολόγησης. Σε μια προσπάθεια αποφυγής μνημονίων, η κυβέρνηση πήρε διακρατικό δάνειο από τη Ρωσία ύψους 2,5 δις ευρώ, το οποίο δεν ήταν επαρκές.

Έκρηξη στη ναυτική βάση

Η θητεία του Δημήτρη Χριστόφια στιγματίστηκε από την έκρηξη στη ναυτική βάση Ευάγγελος Φλωράκης στο Μαρί στις 11 Ιουλίου 2011. Ο νομικός Πόλυς Πολυβίου εκπόνησε, μετά από ανάθεση της κυβέρνησης, πόρισμα με το οποίο απένειμε πολιτικές ευθύνες στην κυβέρνηση Χριστόφια για τον τρόπο χειρισμού των 98 εμπορευματοκιβωτίων με πυρίτιδα, τα οποία είχαν κατασχεθεί από ένα πλοίο το οποίο μετέφερε πολεμοφόδια από το Ιράν στην Συρία.

Κυπριακή προεδρία Συμβουλίου Ευρωπαϊκής Ένωσης

Το εξάμηνο Ιούλιος 2012 - Δεκέμβριος 2012 η Κύπρος ανέλαβε την κυλιόμενη προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο Δημήτρης Χριστόφιας, ως πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, ήταν ο επικεφαλής της Κυπριακής Προεδρίας.

Μετά την προεδρία

Ο Δημήτρης Χριστόφιας δεν επαναδιεκδίκησε επανεκλογή στις προεδρικές εκλογές του 2013. Παρακολουθούσε την πολιτική ζωή εξ αποστάσεως. Παρέμεινε ενεργό στέλεχος του ΑΚΕΛ και μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του κόμματος. Επιπλέον, ως πρώην πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας συμμετείχε στο Εθνικό Συμβούλιο, παρακολουθώντας τις εξελίξεις για επίλυση του κυπριακού προβλήματος.
Επιπρόσθετα, συνέγραψε βιβλίο με τίτλο «Πώς η ανάγκη γίνεται ιστορία», στο οποίο κατέγραψε την προσωπική του μαρτυρία και άποψη για όσα έζησε, αλλά και για τα πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά δρώμενα της Κύπρου.

Δημόσιο πένθος

Με απόφαση του υπουργικού συμβουλίου της Κυπριακής Δημοκρατίας η κηδεία του τελέστηκε με τιμές εν ενεργεία προέδρου της χώρας, κηρύχθηκε τετραήμερο δημόσιο πένθος, από την ημέρα θανάτου του έως και την ημέρα της κηδείας του, κατά το οποίο όλες οι επίσημες εκδηλώσεις του κράτους ανεβλήθησαν και οι σημαίες σε όλα τα δημόσια κτήρια και σχολεία κυμάτιζαν μεσίστιες, η μέρα της κηδείας του κηρύχθηκε ως δημόσια αργία, ανοίχθηκε βιβλίο συλλυπητηρίων στο Προεδρικό Μέγαρο, στο οποίο υπέγραψαν μέλη του διπλωματικού σώματος και πολιτειακοί αξιωματούχοι, όπως και ο πρόεδρος και οι υπουργοί της χώρας, ανοίχθηκαν βιβλία συλλυπητηρίων σε όλες τις διπλωματικές αποστολές της Κυπριακής Δημοκρατίας και ο πρόεδρος και το υπουργικό συμβούλιο της χώρας παρέστησαν στην κηδεία, η οποία τελέστηκε δημοσία δαπάνη. Στα βιβλία συλλυπητηρίων αναγραφόταν προς υπογραφή το κείμενο «Με βαρύ πένθος αποχαιρετούμε τον τέως Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Δημήτρη Χριστόφια και τιμούμε την προσφορά του προς την πατρίδα του Κύπρο από τις επάλξεις του Βουλευτή, του Προέδρου της Βουλής των Αντιπροσώπων και του Προέδρου της Δημοκρατίας». Επιπρόσθετα, ως ένδειξη τιμής προς τον Δημήτρη Χριστόφιας, αναβλήθηκαν οι συνεδρίες των κοινοβουλευτικών επιτροπών κατά τη διάρκεια του δημόσιου πένθους, ενώ στην επόμενη ολομέλεια της Βουλής έγινε ειδική αναφορά στον Δημήτρη Χριστόφια.
Το ΑΚΕΛ, μεταξύ άλλων αποφάσισε όπως, οι σημαίες σε όλα τα γραφεία του ΑΚΕΛ και τα οικήματα του Λαϊκού Κινήματος να κυματίζουν μεσίστιες έως την ημέρα της κηδείας, την αναβολή όλων των εκδηλώσεων, την αποχή στελεχών του από πολιτικές δημόσιες συζητήσεις, την υποβολή αιτήματος προς τη Βουλή των Αντιπροσώπων για αναβολή όλων των συνεδριάσεων και την ανάρτηση της φωτογραφίας του Δημήτρη Χριστόφια στο γραφείο του Γενικού Γραμματέα της Κεντρικής Επιτροπής του κόμματος όπως και στα γραφεία των Επαρχιακών επιτροπών του κόμματος. Επιπλέον, άνοιξε βιβλίο συλλυπητηρίων στα κεντρικά και στα επαρχιακά γραφεία του κόμματος. Ακόμη, η σορός του τέθηκε σε λαϊκό προσκύνημα στο οίκημα της ΠΕΟ στη Λευκωσία. 
Την ημέρα της κηδείας οι σημαίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε όλα τα κτήρια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου κυμάτιζαν μεσίστιες, μετά από οδηγίες του προέδρου του Ευρωκοινοβουλίου, Αντόνιο Ταγιάνι.

Μεταθανάτιες τιμές

Στις 25 Ιουνίου 2019 ανακοινώθηκε από το Διοικητικό Συμβούλιο της Σχολής – Μουσείου Χαρακτικής Χαμπή ότι η αίθουσα στην οποία είναι τοποθετημένη η πλάκα των εγκαινίων του μουσείου μετονομάστηκε σε Αίθουσα Δημήτρη Χριστόφια. Η κυβέρνηση Δημήτρη Χριστόφια και ο ίδιος συνέβαλλαν στην λειτουργία και στην επιβίωση του μουσείου, το οποίο εγκαινίασε ο ίδιος ο Δημήτρης Χριστόφιας το 2008.