Πολυπρακτορικά Συστήματα Δημοπρασίας

Εισαγωγή

Οι δημοπρασίες είναι ιδιαίτερα δημοφιλείς στους πράκτορες και συγκεκριμένα στα πολυπρακτορικά συστήματα. Χρησιμοποιούνται για την πώληση εμπορευμάτων, πόρων, υπηρεσιών κ.λπ. Η μέθοδος είναι αποτελεσματική τόσο κατά τη διαδικασία, όσο και σε σχέση με το τελικό αποτέλεσμα. Οι δημοπρασίες εκτελούνται είτε μεταξύ των ανθρώπων, είτε στο διαδίκτυο, είτε ακόμα και από εφαρμογές στα κινητά τηλέφωνα. Σε μια δημοπρασία ο πωλητής, ή καλύτερα ο εκπλειστηριαστής (auctioneer), θέλει να πουλήσει τα αγαθά και να πάρει την υψηλότερη δυνατή τιμή, ενώ κάθε υποψήφιος πελάτης, ή καλύτερα πλειοδότης (bidder), θέλει να αποκτήσει το προϊόν στη χαμηλότερη δυνατή τιμή (Sandholm, 2002, Milgrom, 1989).
Δημοπρασίες μπορεί τελεσθούν μεταξύ συνεργαζόμενων πρακτόρων, αλλά και μεμονωμένων. Η στρατηγική που θα ακολουθηθεί εξαρτάται από προσωπικούς - ιδιοτελείς - κυρίως παράγοντες. Στο άρθρο αυτό θα αναφερθούν τα είδη πλειστηριασμών, τα ηλεκτρονικά ιδρύματα, στο σχεδιασμό των μηχανισμών και στους βασικότερους στόχους, που τίθενται από τους σχεδιαστές δημοπρασιών (Sandholm, 2002, Milgrom, 1989).

Πλειστηριασμοί

Οι πλειστηριασμοί χαρακτηρίζονται με βάση τις προσφορές. Αν αυτές είναι ανοιχτού τύπου (open cry), όπου οι άλλοι πράκτορες μπορούν να δουν την προσφορά του καθενός, και κλειστού τύπου (sealed bid), όπου οι πράκτορες δεν γνωρίζουν τις προσφορές των άλλων πρακτόρων (Vulkan and Jennings, 2000, Sierra et. al. 2004, Milgrom, 1989). Ένας άλλος διαχωρισμός γίνεται με βάση τον κύκλο προσφορών. Αν γίνονται σε έναν κύκλο (one shot) ή σε περισσότερους. Εάν οι κύκλοι προσφορών είναι πολλοί, μεταβάλλεται η τιμή της προσφοράς, αυξάνεται ή μειώνεται, ανάλογα με το είδος του πλειστηριασμού (Vulkan and Jennings, 2000, Sierra et. al. 2004). Τέλος, γίνεται και ένας διαχωρισμός, σχετικά με την τελική τιμή του αγαθού. Ο πλειοδότης, ανάλογα με την μέθοδο που εφαρμόζεται, καταβάλλει την μεγαλύτερη ή τη δεύτερη μεγαλύτερη τιμή (Vulkan and Jennings, 2000).

Είδη Πλειστηριασμών

Υπάρχουν τέσσερα είδη πλειστηριασμών: Οι πλειστηριασμοί κλειστών προσφορών ενός κύκλου, οι πλειστηριασμοί Αγγλικού τύπου, οι πλειστηριασμοί Ολλανδικού τύπου και οι πλειστηριασμοί Vickrey (Vulkan and Jennings, 2000).
Πλειστηριασμοί κλειστών προσφορών ενός κύκλου (one shot sealed bid auctions): Στους πλειστηριασμούς αυτούς οι πλειοδότες καταθέτουν τις προσφορές τους κλειστές στον εκπλειστηριαστή, ο οποίος είναι υπεύθυνος για τον έλεγχο των προσφορών και την ανάδειξη του νικητή. Όταν τελειώσει ο κύκλος, καταθέσουν δηλαδή όλοι τις προσφορές τους, ελέγχονται οι προσφορές και το αγαθό διατίθεται σ’ εκείνον με την μεγαλύτερη προσφορά. Οι πλειστηριασμοί αυτού του τύπου είναι οι πιο απλοί.
Πλειστηριασμοί Αγγλικού τύπου (Ανοιχτές ανοδικές δημοπρασίες) (English auctions): Είναι ίσως το πλέον συχνό είδος πλειστηριασμών στον πραγματικό κόσμο. Γίνονται συνήθως σε περισσότερους από έναν κύκλο, με ανοικτές προσφορές, ξεκινώντας από μια χαμηλή προσφορά. Οι πράκτορες έχουν το δικαίωμα να κάνουν μια μεγαλύτερη προσφορά από την τρέχουσα, ανεβάζοντας διαδοχικά την τιμή του αγαθού, ώσπου κάποια στιγμή να μην υπάρχουν άλλες προσφορές. Νικητής του πλειστηριασμού είναι εκείνος, που έχει κάνει τη μεγαλύτερη προσφορά και καλείται να καταβάλλει το αντίστοιχο τίμημα. Ένα παράδειγμα όπου χρησιμοποιείται Αγγλικού τύπου πλειστηριασμοί είναι σε μεγάλους οίκους πλειστηριασμών, όπως ο Sothby’s, καθώς και διαδικτυακά, όπως στο eBay.
Πλειστηριασμοί Ολλανδικού τύπου (Ανοιχτές καθοδικές δημοπρασίες) (Dutch auctions): Οι πλειστηριασμοί αυτοί μοιάζουν με τους πλειστηριασμούς Αγγλικού τύπου, μόνο που εδώ ο εκπλειστηριαστής ξεκινά από μια αρκετά υψηλή τιμή, την οποία ανακοινώνει στους πλειοδότες, αναμένοντας κάποια προσφορά. Εφόσον κανένας πλειοδότης δεν προχωρήσει σε προσφορά, τότε ο εκπλειστηριαστής μειώνει την τιμή και ξεκινά ένας νέος κύκλος πλειστηριασμού. Η διαδικασία επαναλαμβάνεται, μέχρις ότου ένας ενδιαφερόμενος κάνει την πρώτη προσφορά, όπου τελειώνει η διαδικασία και αποκτά το αγαθό.
Πλειστηριασμοί Vickrey (κλειστές δημοπρασίες δεύτερης τιμής) (Vickrey auctions): Είναι ο πιο σπάνιος τύπος πλειστηριασμών, αλλά ταυτόχρονα και ο πιο ενδιαφέρον. Οι Vickrey πλειστηριασμοί είναι ενός κύκλου και κλειστού τύπου. Οι ενδιαφερόμενοι καταβάλουν την προσφορά τους και νικητής είναι εκείνος που κατέθεσε την μεγαλύτερη προσφορά, αλλά καλείται να καταβάλλει το τίμημα της δεύτερης μεγαλύτερης προσφοράς. Αυτό φαίνεται πολύ περίεργο, αλλά εξασφαλίζει ότι οι πράκτορες θα προσφέρουν τη μέγιστη δυνατή τους τιμή για το αγαθό. Εάν ένας πράκτορας δεν προσφέρει τη μέγιστη δυνατή του τιμή, κινδυνεύει να χάσει τον πλειστηριασμό από κάποιον άλλο, ο οποίος θα δώσει μεγαλύτερη προσφορά. Ενώ αντίθετα αν καταθέσει μια τιμή αρκετά μεγαλύτερη, για να έχει περισσότερες πιθανότητες να κερδίσει, κινδυνεύει να καταβάλλει μεγαλύτερο ποσό απ’ ότι ήταν διατεθειμένος να διαθέσει.

Ηλεκτρονικά Ιδρύματα Δημοπρασιών

Τα ηλεκτρονικά ιδρύματα δημοπρασιών, αλληλεπιδρούν με τους ανθρώπους, βασίζονται στην θεωρία των παιγνίων και συμμορφώνονται με τους κανόνες των θεσμικών οργάνων προκειμένου να λάβουν νομιμότητα (Sierra et. al. 2004).
Πράκτορες και ρόλοι (Agents and Roles): Πράκτορες είναι οι παίκτες σε ένα ηλεκτρονικό ίδρυμα, οι οποίοι αλληλεπιδρούν. Κάθε πράκτορας σε ένα ηλεκτρονικό ίδρυμα καλείται να λάβει κάποιο ρόλο: θεσμικό ή μη θεσμικό. Θεσμικοί ρόλοι είναι εκείνοι που έχουν θεσπιστεί για τη διασφάλιση θεσμικών κανόνων, ενώ αντίθετα, μη θεσμικοί, εκείνοι που δεν συμμορφώνονται με θεσμικούς κανόνες.
Πλαίσιο Διαλόγου (Dialogical Framework): Υπάρχουν κάποια σταθερά πλαίσια για την αλληλεπίδραση μεταξύ των πρακτόρων, όπως η γλώσσα. Με μια κοινή γλώσσα, δίνεται η δυνατότητα σε ετερογενείς πράκτορες να αλληλεπιδρούν με άλλους πράκτορες.
Σκηνή (Szene): Οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ των πρακτόρων καλούνται σκηνές. Μια σκηνή καθορίζει το πλαίσιο αλληλεπίδρασης μεταξύ των πρακτόρων, που βασίζεται στους ρόλους.
Επιτελεστική δομή (Performative Structure): Σε αυτήν οι σκηνές μπορούν να συνδεθούν, συνθέτοντας μια ροή εργασίας. Οι προδιαγραφές μιας τέτοιας δομής περιέχουν μια περιγραφή για τον τρόπο που μπορούν να κινηθούν νόμιμα από σκηνή σε σκηνή, καθορίζοντας τις προϋποθέσεις. Η ικανοποίηση των προϋποθέσεων αυτών εξαρτώνται από τους ρόλους, που επιτρέπεται να παίζεται από κάθε πράκτορα, καθώς και από τις δεσμεύσεις που υπόκειται.
Κανόνες (Normative Rules): Οι ενέργειες των πρακτόρων στα πλαίσια του Ηλεκτρονικού Ιδρύματος έχουν συνέπειες, συνήθως υπό μορφή συμβιβασμών, που επιβάλλουν υποχρεώσεις ή περιορισμούς. Ο σκοπός των κανόνων είναι η τροποποίηση της συμπεριφοράς των πρακτόρων με υποχρεώσεις και απαγορεύσεις (Sierra et. al. 2004).

Συμπεράσματα

Στο άρθρο αυτό αναπτύχθηκαν τα πολυπρακτορικά συστήματα δημοπρασιών, αναλύθηκαν τα είδη πλειστηριασμών, ο τρόπος που διενεργούνται οι πλειστηριασμοί στα ηλεκτρονικά ιδρύματα, καθώς επίσης έγινε και αναφορά στον σχεδιασμό μηχανισμών.