Αργώ (μυθιστόρημα του Γ. Θεοτοκά)

Η Αργώ (τόμος Α΄ 1933, τόμος Β΄ 1936) είναι μυθιστόρημα του λογοτέχνη και νομικού Γεωργίου Θεοτοκά, ο οποίος θεωρείται από τους σημαντικότερους εκφραστές της «Γενιάς του ‘30». Ο πρώτος τόμος της κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Πυρσός για πρώτη φορά το 1933, ενώ ο δεύτερος και τελευταίος το 1936. Το γενικό πλαίσιο του έργου, αφορά μια περιγραφή-τοιχογραφία της Ελλάδας και κυρίως του αστικού περιβάλλοντος της Αθήνας. Αναφέρεται στις κοινωνικές αναζητήσεις την εποχή του μεσοπολέμου, όπου μετά τη μικρασιατική καταστροφή, κυριαρχούν η ιδεολογικό-πολιτική αστάθεια.

Κριτική

Η Αργώ διαθέτει λιτή, περιεκτική, υπαινικτική και εμμέσως σχολιαστική γραφή, αδρά ειρωνική. Ενώ τρεις  τάσεις διαφαίνονται μέσα στην Αργώ: η ρεαλιστική (κοινωνία και πολιτική αρχών αιώνα), η μοντερνιστική (εσωστρέφεια, εξομολογητική διάθεση, σχετικότητα της αλήθειας) και η ρομαντική (ξεχείλισμα ψυχής, πλεόνασμα ζωής, καλλιτεχνικές ροπές των προσώπων). 
Το έργο έχει χαρακτηρισθεί ως μια «untidy novel» καθόσον χαρακτηρίζεται από όχι ιδιαιτέρως σφιχτή δομή   και ως μία «αναπαράσταση της κοινωνίας της νεότητας του» Γεωργίου Θεοτοκά, την οποία ο συγγραφέας αποδίδει, δίχως να μεροληπτεί.
Άλλοι  ερμηνεύουν την Αργώ ως ένα πολιτικό «πανόραμα», ενώ παράλληλα διατυπώνεται το ερώτημα εάν το έργο είναι προσωποκεντρικό ή κοινωνιοκεντρικό.
Ο Τέλλος Άγρας, σε μία εκτενή κριτική του για το έργο, το 1935, διαπιστώνει πως η Αργώ δεν ανταποκρίνεται στις τυπικές δομές του μυθιστορήματος, για να δεχθεί την απάντηση του ίδιου του Θεοτοκά: «Πολλοί λένε αµέσως πως ένα τέτοιο βιβλίο  “δεν είναι µυθιστόρηµα”, χωρίς όµως να εξηγούν τι ακριβώς είναι [...] Όµως το µεγάλο ζήτηµα είναι ότι, στην εποχή  µας,  αλλάζει ορµητικά ο ρυθµός του κόσµου. Το  µυθιστόρηµα,  είδος επικό,  κατ’ εξοχήν σύγχρονο,  σέρνοντας  µέσα του άπειρα στοιχεία του παρελθόντος και προαισθανόµενο στοιχεία του  µέλλοντος, προσπαθεί να προσαρµοσθεί στους νέους ρυθµούς, που διαµορφώνουνται τριγύρω µας και  µέσα  µας και εξελίσσουνται πιο γοργά από τη συνείδησή µας. »

Η Αργώ ως πολιτικό κείμενο

Πολλοί μελετητές επισημαίνουν πως το βιβλίο έχει πολιτική θέση   και πως υπάρχουν πολιτικά μηνύματα στις γραμμές του. Κάποιοι αναφέρουν πως ο συγγραφέας «δεν εκδηλώνει καμία προτίμηση» ή ότι «η απόσταση του είναι ίδια για όλους»  
Ο ίδιος ο Θεοτοκάς , αισθάνεται την ανάγκη να υπερασπιστεί την επιλογή του να  γράψει ένα πολιτικό μυθιστόρημα: «Επειδή συμβαίνει να βρίσκουμαι από καιρό αναστατωμένος σε ορισμένες ιδεολογικές διαμάχες και υποστηρίζω απόψεις με κοινωνικό και πολιτικό περιεχόμενο, απόψεις άλλωστε απολύτως φιλελεύθερες (ο όρος αυτός χρησιμοποιείται εδώ με τη διεθνική σημασία του) , θεωρώ χρήσιμο να δώσω μια διασάφηση σχετικά με τον τρόπο που νιώθω τον προορισμό του μυθιστοριογράφου δεν αρμόζει, νομίζω, να χρησιμοποιεί κανείς την τέχνη για την υπεράσπιση μίας κοινωνικοπολιτικής θέσης. Τούτο νοθεύει την τέχνη και εξ άλλου αντιβαίνει στις αρχές του fair play, του τιμίου παιχνιδιού. Οι θεωρητικές συζητήσεις πρέπει να είναι ξερές , τα επιχειρήματα γυμνά και αγνά, δίχως καλλιτεχνικό επίχρισμα, να μιλούνε και να πείθουν από μόνα τους». 
Από σύγχρονους μελετητές επισημαίνεται πως ναι μεν η στάση του Θεοτοκά στην «Αργώ» είναι έντιμη απέναντι σε όλες τις ιδέες, αλλά όχι ουδέτερη: «..οι αποστάσεις δεν είναι –και δεν θα μπορούσαν να είναι- ίδιες» και  παρότι «δεν είναι ένα στρατευμένο βιβλίο, ένα μυθιστόρημα προπαγάνδας» αποτελεί ένα έργο του «φιλελεύθερου λόγου», ενός συγγραφέα που αποτελεί έναν από τους ιδρυτές «ενός ιδεολογικού και πολιτικού ρεύματος». 
Οι αναφορές στα ζητήματα: της κατάργησης των διαχωρισμών του Εθνικού διχασμού, της σύγχρονης λειτουργίας των δημοκρατικών θεσμών, των μηχανισμών της κοινωνικής κινητικότητας, του κοινωνικού κράτους, της ηγεσίας στην πολιτική, του σκεπτικισμού έναντι του κομμουνιστικού κινήματος,  κατατάσσουν το έργο και τον συγγραφέα στο ριζοσπαστικό ρεύμα του ελληνικού φιλελευθερισμού.