Αγαλιανή Μεσσηνίας

Τοποθεσία

Η Αγαλιανή βρίσκεται περίπου 14 χιλιόμετρα προς τα βορειοανατολικά της Κυπαρισσίας και περίπου 5 χιλιόμετρα βορειοδυτικά από το Σιδηρόκαστρο. Έχει υψόμετρο 377- 404 μέτρα και απέχει 5 περίπου χιλιόμετρα από τις ακτές του Ιονίου Πελάγους. Κοντά στην Αγαλιανή, προς τα νοτιοανατολικά της, βρίσκεται η Βανάδα σε απόσταση 3 περίπου χιλιομέτρων και προς τα δυτικά της βρίσκεται ο Αγιαννάκης σε απόσταση 4,5 περίπου χιλιομέτρων αντίστοιχα.

Ιστορία

Το χωριό, το οποίο βρίσκεται σε λοφώδη περιοχή (Άγ. Παντελεήμονας) που αντικρίζει τον Κόλπο της Κυπαρισσίας, έχει μακρόχρονη ιστορία η οποία ακολουθεί την ιστορία της Τριφυλίας και της ευρύτερης περιοχής της Κυπαρισσίας, του Αυλώνα και του Σιδηροκάστρου.

Βυζαντινή περίοδος – Μεσαίωνας – Α’ Ενετοκρατία – Α’ Τουρκοκρατία

Κατά την εποχή της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας οι κάτοικοι των γεωργικών συνοικισμών της περιοχής είχαν κτίσει διάφορες εκκλησίες και μοναστήρια προς τιμήν των λατρευομένων αγίων τους. Όλοι αυτοί οι μικροί ναοί μετά την πρώτη Τουρκοκρατία ερήμωσαν, διότι οι Τούρκοι δεν επέτρεπαν την λειτουργία τους. Η περιοχή του χωριού ήταν έδαφος που ανήκε στην Βαρωνία της Αρκαδίας (1262-1432), η οποία ήταν κρατίδιο υποτελές στο Πριγκιπάτο της Αχαΐας (1205-1432).

Β’ Ενετοκρατία

Αργότερα, φαίνεται ότι οι οικογένειες των κατοίκων συνοικίσθηκαν από τους Ενετούς κατακτητές (Βαρωνία Μεθώνης) στη σημερινή θέση του χωριού κατά την περίοδο της δεύτερης Ενετοκρατίας του Μωρέως (1685), για την εύκολη φορολόγησή τους. Την εποχή της Ενετοκρατίας το χωριό αναφερόταν ως Αγαλιανή (Agaliani). Ο οικισμός αναφέρεται επίσης σε διάφορες απογραφές των Βενετών Προνοητών της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας της Βενετίας, οι οποίες έγιναν στο χρονικό διάστημα της τριακονταετίας (1683/84-1715), κατά την οποία οι Βενετοί κατείχαν την Πελοπόννησο. Το χωριό Αγαλιανή (Agaliani), ανήκε, το 1689, στην επαρχία της Αρκαδίας (ή Αρκαδιάς, δηλαδή την περιοχή της σημερινής Κυπαρισσίας), η οποία ήταν μια από τις 4 επαρχίες, στις οποίες χωριζόταν τότε το διαμέρισμα της Μεθώνης (επαρχία Φαναριού, επαρχία Αρκαδιάς, επαρχία Ναβαρίνου και επαρχία Μεθώνης). Με βάση την ενετική απογραφή του 1689, το χωριό είχε 29 κατοίκους.

Επανάσταση του 1821

Στην Επανάσταση του 1821, η Αγαλιανή συμμετείχε ενεργά στον αγώνα και αρκετοί από τους κατοίκους της είχαν κρατηθεί ως όμηροι στη Μεθώνη, σύμφωνα με τη συνήθεια αυτή των Τούρκων. Μετά την απελευθέρωση, παρέμεινε για πολύ καιρό απομονωμένη, όπως και όλα τα χωριά της περιοχής, λόγω έλλειψης οδικού δικτύου.

Σύγχρονη περίοδος

Μεγάλη αύξηση είχε ο πληθυσμός του χωριού μετά την Κατοχή, με 512 κατοίκους το 1951.

Διοικητική ιστορία

Η Αγαλιανή προσαρτήθηκαν αρχικά στον παλαιό Δήμο Αυλώνος το 1835. Το χωριό αναφέρεται, το 1853, επίσης σαν Αγαλιανή στον β΄ τόμο των «Ελληνικών» του Ιάκωβου Ρίζου Ραγκαβή, ως χωριό του Δήμου Αυλώνος της Επαρχίας Τριφυλίας με πληθυσμό 136 κατοίκων, με βάση την απογραφή του 1851. Έδρα του Δήμου Αυλώνος τότε, βάση της ίδιας πηγής, ήταν το χωριό Σιδηρόκαστρον. Το 1899 το χωριό μεταφέρεται από το Νομό Μεσσηνίας και υπάγεται στον Νομό Τριφυλίας, για μια περίπου δεκαετία, ως το 1909, που επανέρχεται ξανά στον Νομό Μεσσηνίας, ως οικισμός της Επαρχίας Τριφυλίας. Το 1912 η Αγαλιανή προσαρτάται και γίνεται έδρα στην Κοινότητα Αγαλιανής, στην είχαν ενταχθεί επίσης οι εξής οικισμοί: Ο Αγιαννάκης, η Βλασσάδα, η Καϋμένη Γυναίκα (σήμερα ο Πρόδρομος), το Καλονερόν, το Αϊσέρη (μεταγενέστερα ο Άγιος Σεραφείμ, καταργήθηκε το 1940) και το Μπούζι (σήμερα η Ελαία). Το χωριό παρέμεινε στην Κοινότητα Αγαλιανής, από το 1912 ως το 1997, όταν τότε, στα πλαίσια των αλλαγών που επήλθαν στη τοπική αυτοδιοίκηση, μέσω του σχεδίου «Καποδίστριας», η Αγαλιανή, τα Πηγαδούλια (αναγνωρίσθηκαν το 1991) και η Βλασσάδα υπήχθησαν στον κατηργημένο Δήμο Αυλώνα Μεσσηνίας, ως το 2010. Από το 2011, μετά τις νέες αλλαγές του σχεδίου «Καλλικράτης» η Αγαλιανή ανήκει πλέον στον νέο Δήμο Τριφυλίας. Ο δήμος αυτός, συστάθηκε με το Πρόγραμμα Καλλικράτης με την συνένωση των προϋπαρχόντων δήμων Αετού, Αυλώνος, Γαργαλιάνων, Κυπαρισσίας, Φιλιατρών και την κοινότητα Τριπύλας. Η Αγαλιανή σήμερα είναι οικισμός και έδρα της Τοπικής Κοινότητας της Αγαλιανής του Δήμου Τριφυλίας, στην οποία υπάγονται επίσης οι οικισμοί Βλασσάδα, Ξυφάρα, Παλιοβλασσάδα και Πηγαδούλια. Η κοινότητα της Αγαλιανής έχει μέσο σταθμικό υψόμετρο 281 μέτρα (377 μέτρα το χωριό) και έχει έκταση 15,757 χλμ2. Απέχει από την Καλαμάτα 67 χλμ. περίπου, προς τα ΒΔ.

Κτίρια - εκδηλώσεις

Εκτός από τα παραδοσιακά σπίτια, υπάρχει το παλαιό Δημοτικό Σχολείο του χωριού, καθώς και το παλαιό Κοινοτικό Γραφείο, στον προαύλιο χώρο του οποίου βρίσκεται και το ηρώο των πεσόντων. Υπάρχουν επίσης 2 εκκλησιές: Η ενοριακή εκκλησία του χωριού, ο Ιερός Ναός του Προφήτη Ηλία και ο Ιερός Ναός του Αγίου Παντελεήμονα (κοιμητηριακός ναός), οι οποίοι υπάγονται στην Ιερά Μητρόπολη Τριφυλίας και Ολυμπίας. Διάφορες πολιτιστικές δράσεις στο χωριό οργανώνει επίσης σε τακτική βάση ο Πολιτιστικός και Εξωραϊστικός Σύλλογος Αγαλιανής, ο οποίος ιδρύθηκε το 1971 και εκδίδει και την εφημερίδα «η Αγαλιανή». Στο χωριό υπάρχει επίσης και ελαιοτριβείο.