Ιερά Μητρόπολις Κώου και Νισύρου

Ιστορία

Ιδρυτής της Χριστιανικής Εκκλησίας στην Κω θεωρείται ο Απόστολος Παύλος, καθώς αναφέρεται πως στην γ΄ αποστολική περιοδεία του πέρασε από την Κω κατά το ταξίδι της επιστροφής στα Ιεροσόλυμα. Δεν είναι γνωστό πότε ακριβώς ιδρύθηκε Επισκοπή στην Κω, αλλά ο πρώτος γνωστός σε εμάς επίσκοπος είναι ο Μελίφρωνας, που μετείχε στην Α΄ Οικουμενική Σύνοδο. Στη Νίσυρο οργανώνεται για πρώτη φορά επισκοπή γύρω στα μέσα του 9ου αιώνα με το όνομα Επισκοπή Νισύρας. Στις αρχές του 10ου αιώνα η Επισκοπή Νισύρας καταργήθηκε, αλλά επανεμφανίστηκε στα μέσα του ίδιου αιώνα.
Από τα τέλη του 4ου/αρχές του 5ου αιώνα, όταν η Επισκοπή Ρόδου αναβαθμίστηκε σε Μητρόπολη, η Επισκοπή Κώου, και μετά τη δημιουργία της τον 9ο αιώνα και η Επισκοπή Νισύρας υπάγονταν στη δικαιοδοσία του εκάστοτε Μητροπολίτη Ρόδου.
Η κατάληψη της Ρόδου από το θρησκευτικό - στρατιωτικό τάγμα των Ιπποτών του Αγίου Ιωάννη το 1309, ήταν η αρχή μιας δύσκολης περιόδου για τον Ορθόδοξο πληθυσμό των νησιών. Οι Ιωαννίτες Ιππότες, όντας Καθολικοί, εκδίωξαν τον Ορθόδοξο Μητροπολίτη Ρόδου και τη θέση του πήρε Καθολικός Αρχιεπίσκοπος. Μάλλον αυτό ήταν το γεγονός που οδήγησε στην εξύψωση της Επισκοπής Κώου σε Αρχιεπισκοπή. Πολύ σύντομα όμως, η ιστορία θα επαναλαμβανόταν, καθώς, κάποια στιγμή μετά και την κατάληψη της Κω από τους Ιππότες (1314), και ο εκεί Ορθόδοξος ιεράρχης και αντικαθιστόταν από Λατίνο Επίσκοπο.
Με σκοπό τη διαφύλαξη του φρονήματος των Ορθοδόξων νησιωτών, το Πατριαρχείο εφάρμοσε την «κατ' επίδοσιν» ποιμαντορία των επαρχιών που κατέλαβαν οι Ιππότες. Έτσι, το 1369 η Ρόδος και η Κως αποδόθηκαν στον Μητροπολίτη Σίδης. Ομοίως, το 1378 ο Πατριάρχης Νείλος «... ενέκρινε ίνα ο Μύρων Μητροπολίτης κρατών επιδόσεως τας Μητροπόλεις Ρόδου και Κώου». Και αργότερα, ο Μητροπολίτης Πέργης και Αττάλειας έλαβε τις Μητροπόλεις Ρόδου και Κώου, ενώ ο Μητροπολίτης Μύρων έλαβε τη σχολάζουσα Αρχιεπισκοπή Καρπάθου.
Η απειλή των Οθωμανών Τούρκων ανάγκασε τους Ιωαννίτες Ιππότες αναθεωρήσουν σε έναν βαθμό την πολιτική τους και, με σκοπό την σύμπραξη των νησιωτών στις επερχόμενες μάχες, επέτρεψαν την έλευση Ορθόδοξων ιεραρχών στα νησιά στα τέλη του 15ου αιώνα. Η συνθηκολόγηση του Τάγματος με τον σουλτάνο Σουλεϊμάν και η αποχώρησή τους από τα νησιά το 1523, απάλλαξε τους νησιώτες από τους Λατίνους και επέτρεψε την επανίδρυση των Ορθόδοξων Επισκοπών.
Επόμενος σταθμός με ιστορική σημασία είναι η 11η Απριλίου 1838, όταν ο Πατριάρχης Γρηγόριος ΣΤ΄ έχρισε την επαρχία της Κω Μητρόπολη.
Το 1912 ξεκίνησε η περίοδος της Ιταλοκρατίας και στην αρχή οι Ιταλοί δε δημιούργησαν προβλήματα στην Ορθόδοξη Εκκλησία. Όμως, μετά την επικράτηση του φασισμού ακολούθησαν πιο επιθετική πολιτική. Θέλοντας να εξιταλίσουν τα Δωδεκάνησα, προσπάθησαν να αποκόψουν τις σχέσεις των νησιωτών με την Ελλάδα. Προς αυτή την κατεύθυνση δημιούργησαν το λεγόμενο «ζήτημα του αυτοκεφάλου». Στην Κω ειδικότερα, μετά τον θάνατο του Μητροπολίτη Αγαθαγγέλου το 1924, οι Ιταλοί απαγόρευσαν την εγκατάσταση νέου μητροπολίτη. Τη διοίκηση ανέλαβε ο πρωτοσύγκελλος της μητρόπολης, αρχιμανδρίτης Φιλήμων Φωτόπουλος, ως Γενικός Πατριαρχικός Επίτροπος της Επαρχίας Κώου. Η Κως έπρεπε να αναμένει 23 χρόνια, ως το 1947 όταν τα Δωδεκάνησα πέρασαν στον έλεγχο της Ελλάδας, για την ενθρόνιση του επόμενου μητροπολίτη της, Εμμανουήλ.
Το πιο πρόσφατο σημαντικό σημείο στην ιστορία της Μητρόπολης Κώου ήρθε το 2004, όταν σε μια προσπάθεια να βελτιωθεί η θρησκευτική διοίκηση των νησιών, το Οικουμενικό Πατριαρχείο αποφάσισε την απόσπαση της Νισύρου από τη δικαιοδοσία της Μητρόπολης Ρόδου και την προσάρτησή της στη Μητρόπολη Κώου.