Ευρωεκλογές 2009

Οι ευρωεκλογές του 2009 πραγματοποιήθηκαν στα 27 κράτη μέλη της ΕΕ μεταξύ της 4ης και 7ης Ιουνίου 2009 για την εκλογή 736 ευρωβουλευτών. Οι ευρωεκλογές πραγματοποιούνται με άμεση καθολική ψηφοφορία κάθε πέντε χρόνια. Περίπου 375 εκατομμύρια πολίτες ήταν εγγεγραμμένοι. Ως εκ τούτου, οι ευρωεκλογές εκείνες ήταν οι μεγαλύτερες διεθνικές εκλογές στην ιστορία.
Οι πρώτες ευρωεκλογές πραγματοποιήθηκαν το 1979. Προηγουμένως, οι ευρωβουλευτές διορίζονταν από τα εθνικά κοινοβούλια και διέθεταν, επομένως, και την ιδιότητα του εθνικού βουλευτή.
Οι νομοθετικές εξουσίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, για ένα ευρύ φάσμα τομέων πολιτικής, είναι ισότιμες με αυτές του Συμβουλίου Υπουργών των 27 κρατών μελών. Ακόμη και σε τομείς, όπως η γεωργία ή η εξωτερική πολιτική, όπου το Κοινοβούλιο μόνο ενημερώνεται ή γνωμοδοτεί, οι συζητήσεις και τα ψηφίσματά του συχνά δίνουν τον τόνο και επηρεάζουν τις αποφάσεις του Συμβουλίου. Το ΕΚ διαθέτει ακόμη ευρείες δημοσιονομικές εξουσίες, ενώ ασκεί και δημοκρατικό έλεγχο σε όλα τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά όργανα.

Ο εκλογικός νόμος

Οι ευρωεκλογές εξακολουθούν να διεξάγονται, σε μεγάλο βαθμό, σύμφωνα με τις εθνικές νομοθεσίες και πρακτικές. 
Υπάρχουν βέβαια εκλογικές αρχές κοινές σε όλα τα κράτη μέλη που τίθενται από την ΕΕ και προβλέπουν ότι τα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εκλέγονται με άμεση, καθολική, ελεύθερη και μυστική ψηφοφορία σύμφωνα με την αρχή της αναλογικής εκπροσώπησης. Ωστόσο, τα κράτη μέλη διατηρούν τη δυνατότητα να εφαρμόσουν εκλογικό σύστημα βάσει ψηφοδελτίων συνδυασμών ή ενιαίου ψηφοδελτίου με έκφραση προτιμήσεων.
Επιτρέπεται η θέσπιση από τα κράτη μέλη ενός κατώτατου ορίου για την κατανομή των εδρών, το οποίο δεν πρέπει να υπερβαίνει, σε εθνικό επίπεδο, το 5 % του συνόλου των ψήφων.
Σχετικά με τις εκλογικές περιφέρειες, τα κράτη μέλη μπορούν να ορίσουν ή να προβλέψουν άλλες εκλογικές υποδιαιρέσεις. Τα περισσότερα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένων της Ελλάδας και της Κύπρου, θεωρούνται ως μια ενιαία εκλογική περιφέρεια, ενώ το Βέλγιο, η Ιρλανδία, η Ιταλία, η Γαλλία, η Πολωνία και το Ηνωμένο Βασίλειο έχουν πλέον της μίας εκλογικές περιφέρειες.
Κάθε πολίτης της Ένωσης που διαμένει ή έχει την κατοικία του σε χώρα της ΕΕ διαφορετική από τη χώρα καταγωγής του, έχει το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι στις ευρωεκλογές στο κράτος μέλος κατοικίας του. Ενδέχεται βέβαια να προβλέπονται παρεκκλίσεις στις ειδικές διαδικασίες που απαιτούνται για την κατοχύρωση του δικαιώματος αυτού με βάση τους διαφορετικούς εθνικούς εκλογικούς νόμους. Οι πολίτες της Κοινοπολιτείας, όπως για παράδειγμα οι Καναδοί και οι Αυστραλοί πολίτες, τα ονόματα των οποίων αναγράφονται στους εκλογικούς καταλόγους του Ηνωμένου Βασιλείου έχουν επίσης δικαίωμα ψήφου στις ευρωεκλογές. Σχετικά με το δικαίωμα του εκλέγεσθαι σε χώρα της ΕΕ διαφορετική από τη χώρα καταγωγής, υπάρχουν πολλά παραδείγματα εκλεγμένων ευρωβουλευτών στο σημερινό Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο που εμπίπτουν σε αυτή την περίπτωση. 
Οι ευρωπαίοι πολίτες που ζουν στο εξωτερικό και επιθυμούν να ψηφίσουν εκπροσώπους από το κράτος μέλος καταγωγής τους υπόκεινται στις εθνικές διατάξεις. Ορισμένα κράτη μέλη επιτρέπουν την ταχυδρομική αποστολή της ψήφου και/ή προβλέπουν τη δημιουργία εκλογικών τμημάτων στα κατά τόπους προξενεία ή πρεσβείες στο εξωτερικό.

Κατανομή των εδρών

Η κατανομή των εδρών στα κράτη μέλη στηρίζεται εν μέρει στην πληθυσμιακή κατάσταση των χωρών, έτσι ώστε μικρότερα σε πληθυσμό κράτη να εκπροσωπούνται από λιγότερους ευρωβουλευτές. Ωστόσο, δεν τηρείται η αναλογική κατανομή με μοναδικό κριτήριο αυτό του πληθυσμού, καθώς προκειμένου να ενισχυθούν, τα μικρότερα κράτη μέλη εκπροσωπούνται από περισσότερους ευρωβουλευτές σε σχέση με τον αριθμό που αντιστοιχεί στην πληθυσμιακή τους κατάσταση. Για παράδειγμα, το Λουξεμβούργο κατέχει έξι έδρες, ενώ με βάση τον πληθυσμό της χώρας θα έπρεπε να κατέχει μόλις μία.
Μετά τις ευρωεκλογές, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα απαρτίζεται από 736 ευρωβουλευτές, όπως προβλέπει η Συνθήκη της Νίκαιας. Σύμφωνα με τη Συνθήκη της Λισαβόνας, ο αριθμός των ευρωβουλευτών θα είναι 751. Αν όμως τεθεί σε ισχύ κατά τη διάρκεια της ερχόμενης κοινοβουλευτικής περιόδου, τότε το ΕΚ θα διαθέτει, σε προσωρινή βάση και μέχρι τον Μάϊο του 2013, 754 μέλη.Επίσης για το εξάμηνο Ιουνίου 2013-Δεκεμβρίου 2013 με την είσοδο της Κροατίας θα ανέλθει προσωρινά σε 766.
Βάσει της συνθήκης της Νίκαιας, η Ελλάδα διέθετε 22 ευρωβουλευτές και η Κύπρος 6. Η Συνθήκη της Λισαβόνας άλλαξε τον αριθμό των εκπροσώπων της Ελλάδας σε 21 ενώ για την Κύπρο παρέμειναν έξι οι εκπρόσωποι της χώρας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Εκλογικό σύστημα σε Ελλάδα και Κύπρο

Στην Ελλάδα το 2009 ίσχυε ένα αμιγώς αναλογικό εκλογικό σύστημα με λίστες. Οι έδρες κατανέμονταν μεταξύ όλων των κομμάτων ή τον συνασπισμό κομμάτων ανάλογα με το συνολικό αριθμό των ψήφων που έλαβαν στο σύνολο της επικράτειας. Οι έδρες κατανέμονται μόνο μεταξύ των συνδυασμών που θα ξεπεράσουν το 3% των εγκύρων ψήφων. 
Και στην Κύπρο ισχύει ένα αναλογικό εκλογικό σύστημα. Εν αντιθέσει όμως με το ελληνικό (όπως ήταν το 2009), το κυπριακό σύστημα βασίζεται στους σταυρούς προτίμησης (δύο ανά ψηφοφόρο) και όχι σε λίστες. Η κατανομή των εδρών γίνεται ανάλογα με την κομματική δύναμη που θα εξασφαλίσει κάθε κόμμα και ευρωβουλευτές εκλέγονται οι υποψήφιοι που έχουν λάβει τους περισσότερους σταυρούς προτίμησης. Ολόκληρο το έδαφος της Κυπριακής Δημοκρατίας αποτελεί μια ενιαία εκλογική περιφέρεια.

Ημερομηνία των ευρωεκλογών

Η Ελλάδα, η Αυστρία, το Βέλγιο, η Βουλγαρία, η Δανία, η Εσθονία, η Φινλανδία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ουγγαρία, η Λιθουανία, το Λουξεμβούργο, η Πολωνία, η Πορτογαλία, η Ρουμανία, η Σλοβενία, η Ισπανία και η Σουηδία διοργάνωσαν τις ευρωεκλογές την Κυριακή, 7 Ιουνίου. Το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ολλανδία ψήφισαν στις 4 Ιουνίου. Οι ευρωεκλογές διεξήχθησαν στις 5 Ιουνίου στην Ιρλανδία. Οι Κύπριοι, οι Λετονοί, οι Μαλτέζοι και οι Σλοβάκοι προσήλθαν στις κάλπες στις 6 Ιουνίου. Σε ορισμένα κράτη μέλη η ψηφοφορία διήρκεσε δύο μέρες: 5 και 6 Ιουνίου για τη Δημοκρατία της Τσεχίας, 6 και 7 Ιουνίου για την Ιταλία.

Γερμανία

Η Γερμανία είναι η χώρα που εκλέγει τους περισσότερους Ευρωβουλευτές (99 στο σύνολο). Στις Γερμανικές εκλογές που είχαν συμμετοχή μόλις 43,3% υπερίσχυσε ο κυβερνητικός Χριστιανοδημοκρατικός σχηματισμός (CDU) της Άνγκελα Μέρκελ που συγκέντρωσε το 30,7 των ψήφων και 34 έδρες στο Ευρωκοινοβούλιο. Ακολουθούν οι Σοσιαλιστές (SPD) με 20,8% και 23 έδρες και οι Πράσινοι με 12,1% και 14 έδρες. Τέταρτη δύναμη αναδείχθηκαν οι φιλελεύθεροι (FDP) με 12 έδρες ενώ η αριστερά (DIE LINKE) συγκέντρωσε 7,5% και 8 έδρες όσες κατέλαβαν και οι Βαυαροί Χριστιανοδημοκράτες.

Γαλλία

Η Γαλλία εκλέγει 72 Ευρωβουλευτές. Νικητής των εκλογών αναδείχθηκε ο κυβερνητικός Χριστιανοδημοκρατικός σχηματισμός (UMP) του Νικολά Σαρκοζί που συγκέντρωσε το 27,8% των ψήφων και 29 έδρες. Ακολουθούν οι Σοσιαλιστές της Μαρτίν Ομπρί με 16,48% και 14 έδρες και οι Πράσινοι με 16,28% και 14 έδρες. Οι κεντρώοι του Φρανσουά Μπαϊρού κατέλαβαν 6 έδρες, ενώ 4 και 3 έδρες κατέλαβαν αντίστοιχα η αριστερά (FG) και η ακροδεξιά (FN) και μία έδρα το κόμμα Libertas που συγκέντρωσε ποσοστό 4,8%. Η συμμετοχή στις γαλλικές εκλογές ήταν μόλις 40,48%

Ιταλία

Η Ιταλία εκλέγει επίσης 72 Ευρωβουλευτές. Στις Ιταλικές εκλογές που είχαν συμμετοχή 66%, από τις υψηλότερες στην Ε.Ε. υπερίσχυσε ο κεντροδεξιός σχηματισμός (PdL) του Σίλβιο Μπερλουσκόνι με 35,25% και 29 έδρες. Ακολουθούν οι Σοσιαλιστές του Βάλτερ Βελτρόνι με 26,14% και 21 έδρες και η Λέγκα του Βορρά με 10,22% και 9 έδρες. Τέταρτη δύναμη αναδείχθηκε το κεντρώο κόμμα IdV - Lista Di Pietro με ποσοστό 8% και 7 έδρες και πέμπτο το επίσης κεντροδεξιό UDC με 6,51% και 5 έδρες.

Ηνωμένο Βασίλειο

Η Μεγάλη Βρετανία εκλέγει επίσης 72 Ευρωβουλευτές. Στις Ευρωεκλογές της Μεγάλης Βρετανίας γνώρισε συντριπτική ήττα ο κυβερνητικός σχηματισμός του Γκόρντον Μπράουν. Οι Εργατικοί κατρακύλησαν στο 15,31% και κατετάγησαν τρίτοι, πίσω από τους νικητές Συντηρητικούς του Ντέιβιντ Κάμερον που συγκέντρωσαν το 27% των ψήφων και 25 έδρες. Δεύτεροι ήρθαν οι Ευρωσκεπτικιστές (UKIP) με 16,1% και 13 έδρες. Έδρες κατέλαβαν επίσης ο κεντρώος σχηματισμός του Νικ Κλεγκ (Φιλελεύθεροι Δημοκράτες) που συγκέντρωσε ποσοστό 13,7% και κατέλαβε 11 έδρες, οι πράσινοι με ποσοστό 8,6 και 2 έδρες και για πρώτη φορά στην ιστορία τους οι εθνικιστές του Νικ Γκρίφιν με 6,2% και 2 έδρες. Η συμμετοχή στην Μεγάλη Βρετανία άγγιξε μόλις το 34,5%.

Ισπανία

Η Ισπανία εκλέγει 50 Ευρωβουλευτές. Νικητής των ισπανικών εκλογών αναδείχτηκε ο Κεντροδεξιός σχηματισμός του Αθνάρ (Λαϊκό Κόμμα) με ποσοστό 42,23% και 23 έδρες και ακολουθούν οι Σοσιαλιστές του πρωθυπουργού Θαπατέρο με 38,51% και 21 έδρες και η Φιλελεύθεροι της Συμμαχίας για την Ευρώπη με 5,12%.

Πολωνία

Η Πολωνία εκλέγει επίσης 50 Ευρωβουλευτές. Στις Πολωνικές εκλογές κυριάρχησε ο κεντροδεξιός σχηματισμός Πολιτική Πλατφόρμα με ποσοστό 44,43%. Ακολουθούν οι Ευρωσκεπτικιστές με 27,4% και 15 έδρες και η Αριστερά με 12,34% και 7 έδρες.

Ρουμανία

Η Ρουμανία εκλέγει 33 Ευρωβουλευτές. Νικητής των εκλογών αναδείχτηκε το Σοσιαλδημοκρατικό κόμμα με ποσοστό 31,07% και 11 έδρες και ακολουθεί το κεντροδεξιό κόμμα PDL με 29,71% και 10 έδρες και οι φιλελεύθεροι (PNL) με 14,52% και 5 έδρες.

Ολλανδία

Η Ολλανδία εκλέγει 25 Ευρωβουλευτές. Νικητής αναδείχτηκε ο κεντροδεξιός σχηματισμός (CDA) με 19,9% και 5 έδρες και τον ακολουθούν οι ακροδεξιοί (PVV) με 17% και 4 έδρες και οι σοσιαλιστές με 12,1% και 3 έδρες.

Βέλγιο

Το Βέλγιο εκλέγει 22 Ευρωβουλευτές. Στο Βέλγιο σημειώθηκε η μεγαλύτερη συμμετοχή στις Ευρωεκλογές σε ποσοστό 91% περίπου καθώς η ψηφοφορία ήταν υποχρεωτική. Νικητής αναδείχθηκε ο δεξιός σχηματισμός CD&V με 15% και 3 έδρες. Χαρακτηριστικό των αποτελεσμάτων στο Βέλγιο ήταν πως υπήρξαν μεγάλες διαφορές στο φλαμανδικό και στο βαλλωνικό τμήμα καθώς η κάθε περιοχή εξέλεξε διαφορετικά κόμματα.

Πορτογαλία

Η Πορτογαλία εκλέγει επίσης 22 Ευρωβουλευτές. Νικητής των πορτογαλικών εκλογών αναδείχθηκε η κεντροδεξιά συμμαχία (PPD/PSD) με 31,7% και 8 έδρες και ακολουθούν οι σοσιαλιστές με 26,57% και τα δύο κόμματα της αριστεράς (Αριστερό Μπλοκ και Συνασπισμός Δημοκρατικής Ενότητας) που σχεδόν ισοβάθμησαν με ποσοστό 10,7% το καθένα.

Τσεχία

Η Τσεχία εκλέγει επίσης 22 Ευρωβουλευτές. Νικητής αναδείχτηκε η κεντροδεξιά κυβερνώσα παράταξη του Μίρεκ Τοπολάνεκ (Πολιτικό Δημοκρατικό Κόμμα με 31,45% και 9 έδρες και ακολουθούν οι Σοσιαλιστές με 22,38% και 7 έδρες η αριστερά με 14,18% και 4 έδρες.

Ουγγαρία

Η Ουγγαρία εκλέγει επίσης 22 Ευρωβουλευτές. Στις Ουγγρικές εκλογές σημείωσε συντριπτική νίκη η κεντροδεξιά αντιπολίτευση (Φίντες-Ουγγρική Πολιτική Ένωση) με ποσοστό 56,37% και 14 έδρες με δεύτερους τους σοσιαλιστές με μόλις 17,38% και 4 έδρες. Τρίτο κόμμα αναδείχθηκε το ακροδεξιό Τζόμπικ με ποσοστό 14,77% και 3 έδρες.

Υπόλοιπες χώρες

Από τις υπόλοιπες χώρες που εκλέγουν λιγότερους από 20 ευρωβουλευτές σημειώθηκαν τα εξής αποτελέσματα. Στη Σουηδία κυριάρχησαν οι Σοσιαλδημοκράτες με 26% ενώ η μεγάλη έκπληξη των εκλογών ήταν το κόμμα των πειρατών που συγκέντρωσε 7,2% και το πρόγραμμά του αφορά θέματα ελευθερίας στη χρήση του ίντερνετ. Στη Δανία οι ψηφοφόροι ψήφισαν παράλληλα στο δημοψήφισμα για την απόκτηση ίσων δικαιωμάτων στα θέματα διαδοχής του θρόνου για τις πριγκίπισσες. Το αποτέλεσμα των εκλογών που είχε πολύ μικρή συμμετοχή ήταν νίκη των Σοσιαλδημοκρατών. Στη Φινλανδία νίκησε η κεντροδεξιά (Κόμμα Εθνικού Συνασπισμού) ενώ κέρδισε έδρα και το ακροδεξιό κόμμα (Αληθινοί Φινλανδοί). Στην Αυστρία νίκησε το συντηρητικό δεξιό κόμμα (ÖVP) ενώ υποχώρησαν εντυπωσιακά οι Σοσιαλδημοκράτες. Έδρα κατέλαβαν και τα δύο ακροδεξιά κόμματα της χώρας (Κόμμα Ελευθερίας της Αυστρίας και Συμμαχία για το Μέλλον της Αυστρίας). Η Σλοβακία κατέγραψε αρνητικό ρεκόρ συμμετοχής με μόλις 19,64%. Νικητής αναδείχθηκε η κεντροαριστερά (Κατεύθυνση-Σοσιαλδημοκρατία). Στη Βουλγαρία κυριάρχησαν οι κεντροδεξιοί (Πολίτες για την Ευρωπαϊκή Ανάπτυξη της Βουλγαρίας) του Μπόικο Μπορίσοφ με δεύτερους τους σοσιαλιστές του Σεργκέι Στανίσεφ. Στην Κύπρο που εκλέγει μόλις 6 Ευρωβουλευτές νικητής αναδείχθηκε ο Δημοκρατικός Συναγερμός (ΔΗΣΥ) με 36,65% και 2 έδρες ακολουθεί με πολύ μικρή διαφορά το Ανορθωτικό Κόμμα Εργαζόμενου Λαού (ΑΚΕΛ) που επίσης κατέλαβε 2 έδρες. Τρίτο αναδείχθηκε το Δημοκρατικό Κόμμα (ΔΗΚΟ) με μία έδρα ενώ έδρα κατέλαβε και Κ.Σ.-ΕΔΕΚ. Στις υπόλοιπες χώρες κυριάρχησαν κεντροδεξιοί σχηματισμοί εκτός από τη Μάλτα που κέρδισε το εργατικό κόμμα και την Εσθονία που κέρδισε το Εσθονικό Κεντρώο Κόμμα (συμμετέχει στον ευρωπαϊκό σχηματισμό ALDE).