Συνοικία Βαγιαζίτ (Άρτα)

Η συνοικία Βαγιαζίτ ήταν μία από τις συνοικίες της Άρτας κατά τα χρόνια της Τουρκοκρατίας.

Προέλευση ονόματος

H συνοικία πήρε το ονομά της από τον Σουλτάνο Βαγιαζίτ Β΄, ο οποίος επισκέφθηκε την Άρτα το 1492. Ο Σουλτάνος κατά τη διάρκεια της παραμονής του, μεταμφιέστηκε σε δερβίση και επισκέφθηκε τη Μονή Κάτω Παναγιάς όπου και έμεινε δίχως να αποκαλύψει την ταυτοτητά του. Ο Σουλτάνος πριν αποχωρήσει από τη Μονή, άφησε κρυφά ένα πουγκί με χρυσά νομίσματα. Ο ηγούμενος της Μονής αντιλήφθηκε το πουγκί και έτρεξε να προλάβει τον φιλοξενούμενο και τον συνάντησε στο χωριό Κουμουτζάδες και του παρέδωσε τα χρήματα. Ο Σουλτάνος αναγνωρίζοντας την τιμιότητα του ηγουμένου, του επέστρεψε το πουγκί με τα χρήματα και όταν γύρισε στην Κωνσταντινούπολη, εξέδωσε αυτοκρατορικό διάταγμα με το οποίο ο Μονή γινόταν πάλι κύριος της περιουσίας που της είχε αρπαχθεί κατά τα προηγούμενα χρόνια.

Συνοικία

Ο μητροπολίτης Άρτας Σεραφείμ Ξενόπουλος στο «Δοκίμιον Ιστορικόν περί Άρτης & Πρεβέζης» (εκδ.1884) μας πληροφορεί ότι στην Άρτα υπήρχαν 11 ενορίες και 10 θέσεις (συνοικίες). Οι συνοικίες ήταν της Περιβλέπτου, των Ταμπακιάδων (βυρσοδεψών) ή της Δάφνης, Τουρκοπάζαρο, Αγίας Θεοδώρας ή Λούκενας ή Καραπάνου, Μουχούστι, Μονοπώλειο, Πλάτανος, Αλμπαναριά, Ρωμιοπάζαρο, Eβραϊκα και μαζί με τις συνοικίες του Ελιγιασβέη, του Βαγιαζίτ, των Μπέηδων και του Γεφυρόπουλου, η πόλη αριθμούσε συνολικά 14 συνοικίες. Η συνοικία Βαγιαζίτ βρίσκονταν σε κεντρικό σημείο της πόλης, κοντά στο κάστρο και την πλατεία Ρολογιού, και συνόρευε με το Τουρκοπάζαρο.
Η συνοικία ήταν γνωστή και για το Τζαμί του Σουλτάνου Βιαγαζίτ, ένα από τα έξι τζαμιά που υπήρχαν εντός της πόλης της Άρτας. Η ημερομηνία κατασκευής του τζαμιού είναι άγνωστη αλλά πιθανολογείται ότι κατασκευάστηκε περίπου την ίδια εποχή με το τζαμί του Φαΐκ Πασά και είχε προσόδους που ανερχόταν σε 3500 γρόσια, τα οποία λάμβανε ο ιμάμης. Η κεντρική θέση του τζαμιού στην πλατεία του Ρολογιού, το καθιστούσε ένα πολυσύχναστο μέρος όπου συγκεντρώνονταν οι μουσουλμάνοι για την καθημερινή τους προσευχή. Ο μητροπολίτης Άρτας Σεραφείμ Ξενόπουλος μας πληροφορεί ότι το τζαμί είχε χτιστεί πάνω στα ερείπια χριστιανικού ναού αφιερωμένου στους Αγίους Ταξιάρχες.
Μία από τις πρώτες γνωστές απεικονίσεις του τζαμιού έγινε από τον Άγγλο συγγραφέα και ζωγράφο, Έντουαρντ Λίαρ, ο οποίος επισκέφθηκε την Άρτα στις 4 Μαΐου 1849. Ο Λίαρ στο έργο του, απεικόνισε την Άρτα με τον Πύργο του Ρολογιού, τα τζαμιά και το κάστρο της πόλης. Ανάλογη απεικόνιση έγινε και από τον Άγγλο χαράκτη Έντμουντ Έβανς, ο οποίος επισκέφθηκε την πόλη τον Απρίλιο του 1854. Μετά την απελευθέρωση της Άρτας, το τζαμί του Βαγιαζίτ καταστράφηκε ενώ τα μοναδικά τζαμιά που διασώθηκαν έως σήμερα είναι το τζαμί του Φαΐκ Πασά και το Φεϋζούλ Τζαμί.
Δίπλα από το τζαμί του Βαγιαζίτ, υπήρχε ο Πύργος του Ρολογιού, ο οποίος είναι έργο του 17ου αιώνα αλλά δεν είναι γνωστή η ακριβής ημερομηνία κατασκευής όμως πιθανολογείται ότι χτίστηκε την περίοδo 1630 - 1650 και υπήρξε το πρώτο μηχανικό ρολόι με δίσκο σε όλη την αχανή Οθωμανική Αυτοκρατορία. Το ρολόι είχε αρχικά αραβικούς αριθμούς και ήταν διακοσμημένο με σμάλτο. Ιστορικά η πρώτη πηγή που μας γνωστοποιεί την ύπαρξη του ρολογιού είναι το «Βιβλίο των ταξιδιών» του Εβλιγιά Τσελεμπή, ο οποίος μας αναφέρει ότι το ρολόι έκανε μία πλήρη περιστροφή κάθε 24 ώρες και είχε μία μεγάλη καμπάνα, της οποίας ο ήχος μπορούσε να γίνει αντιληπτός σε απόσταση μίας ώρας από την Άρτα ενώ ταυτόχρονα τονίζει ότι δεν υπήρχε σε κανένα άλλο τόπο, ρολόι ανάλογης τεχνικής αρτιότητας.