Σώμα Επιθεωρητών-Ελεγκτών Δημόσιας Διοίκησης

Ιστορία - Θεσμικό πλαίσιο

Το Σώμα Επιθεωρητών-Ελεγκτών Δημόσιας Διοίκησης (Σ.Ε.Ε.Δ.Δ.) ιδρύθηκε με το νόμο 2477 του έτους 1997, με βάση τα πρότυπα της Γενικής Επιθεώρησης Δημόσιας Διοίκησης της Γαλλίας. Με το νόμο αυτό καθιερώθηκε διττός έλεγχος της ελληνικής δημόσιας διοίκησης.
Αφενός θεσπίστηκε εξωτερικός έλεγχος της Δημόσιας Διοίκησης με τη καθιέρωση του Συνήγορου του Πολίτη (αγγλ. Citizen's Advocate), προκειμένου να ελέγχει, κατόπιν σχετικής αναφοράς πολιτών ή και αυτεπαγγέλτως, τη λειτουργία των δημοσίων υπηρεσιών και να μεσολαβεί για την εξυπηρέτηση του πολίτη και την προστασία της νομιμότητας από αρνητικά φαινόμενα. Πρώτος Συνήγορος του Πολίτη επιλέχθηκε ο Νικηφόρος Διαμαντούρος, καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Αθηνών και ήδη Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής (European Ombudsman).
Αφετέρου συγκροτήθηκε επί υπουργίας Αλέκου Παπαδόπουλου και λειτούργησε από το Φεβρουάριο του 1998 το Σώμα Επιθεωρητών-Ελεγκτών Δημόσιας Διοίκησης (Σ.Ε.Ε.Δ.Δ.), ως όργανο εσωτερικού ελέγχου της Δημόσιας Διοίκησης, με σκοπό τον αυτεπάγγελτο έλεγχο με επιθεωρήσεις και εκτάκτους ελέγχους της εύρυθμης λειτουργίας των δημοσίων υπηρεσιών. Επιλεγμένος πρώτος από τη λειτουργία του Σώματος Γενικός Επιθεωρητής - Προϊστάμενος του Σ.Ε.Ε.Δ.Δ. υπήρξε ο Δημήτριος Ι. Σφήκας, με βαθμό Γενικού Διευθυντή του τότε Υπουργείου Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης.
Με το νόμο 2839 του έτους 2000, συστήθηκε θέση Ειδικού Γραμματέα, ο οποίος προΐσταται του Σ.Ε.Ε.Δ.Δ. Η θέση πολιτικής ευθύνης του ειδικού γραμματέα, ως προϊσταμένου του Σ.Ε.Ε.Δ.Δ., διοριζόμενου απευθείας από τον τότε Υπουργό Εσωτερικών.
Με το νόμο 3074 του έτους 2002, διευρύνθηκε η νομοθετική βάση του Σ.Ε.Ε.Δ.Δ. και δη του ιδρυτικού νόμου 2477 του έτους 1997, με τις οποίες θεσπίστηκαν ειδικά δικαιώματα των Επιθεωρητών-Ελεγκτών Δ.Δ. όπως, ο Ειδικός Γραμματέας και οι Επιθεωρητές Ελεγκτές Δ.Δ., δεν εξετάζονται, δεν διώκονται και δεν ενάγονται, για γνώμη που διατύπωσαν κατά την άσκηση των καθηκόντων τους.
Με το Π.Δ. 71 του έτους 2015, το Σ.Ε.Ε.Δ.Δ. ως σύνολο δομών, υπάγεται πλέον στο Υπουργείο Δικαιοσύνης, Διαφάνειας & Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και αρμόδιο για το Σώμα Υπουργό, τον Αναπληρωτή Υπουργό Δικαιοσύνης, Διαφάνειας & Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, Δημήτριο Παπαγγελόπουλο.
Σήμερα, κατά το έτος 2018, υπηρετεί ως μετακλητός Ειδικός Γραμματέας του Σ.Ε.Ε.Δ.Δ., ο Καθηγητής της Νομικής του Δ.Π.Θ, Δημοσθένης Κασσαβέτης.

Τοπική αρμοδιότητα του Σ.Ε.Ε.Δ.Δ.

Η κατά τόπον αρμοδιότητα του Σ.Ε.Ε.Δ.Δ. εκτείνεται σε όλη την ελληνική επικράτεια. Με το νόμο 2738/1999, δόθηκε η δυνατότητα ίδρυσης Περιφερειακών Γραφείων του Σ.Ε.Ε.Δ.Δ., έτσι ώστε να εντατικοποιηθούν και να επεκταθούν οι έλεγχοι σε όλη την Επικράτεια και να υπάρξει άμεση και αξιόπιστη χαρτογράφηση της λειτουργίας των περιφερειακών υπηρεσιών του Κράτους.
Σήμερα, εκτός από την Κεντρική Υπηρεσία του Σ.Ε.Ε.Δ.Δ., που εδρεύει στην Αθήνα, έχουν συσταθεί και λειτουργούν Περιφερειακά Γραφεία του Σώματος στη Θεσσαλονίκη, Λάρισα, Τρίπολη, Πάτρα, Ρέθυμνο, Σέρρες και Ιωάννινα.
Παράλληλα, αυξήθηκε ο αριθμός των επιθεωρητών-ελεγκτών του Σ.Ε.Ε.Δ.Δ. από 50 σε 80 και δημιουργήθηκε βαθμίδα βοηθών επιθεωρητών-ελεγκτών με 30 οργανικές θέσεις, προκειμένου το Σώμα να ανταποκριθεί πληρέστερα στη θεσμοθετημένη αποστολή και την ελεγκτική δράση του.

Εκθέσεις ελέγχου - Υλοποίηση προτάσεων

Μετά το πέρας της επιθεώρησης ή του ελέγχου, ο αρμόδιος επιθεωρητής-ελεγκτής συντάσσει τεκμηριωμένη έκθεση, την οποία υποβάλλει στον Ειδικό Γραμματέα του Σ.Ε.Ε.Δ.Δ. Στην έκθεση περιλαμβάνονται η αποτύπωση της υφιστάμενης κατάστασης της ελεγχόμενης υπηρεσίας, οι διαπιστώσεις, τα συμπεράσματα και οι προτάσεις. Οι προτάσεις περιλαμβάνουν συγκεκριμένες και εφικτές λύσεις. Επίσης, ο επιθεωρητής-ελεγκτής μπορεί να προτείνει τη βελτίωση ή αναμόρφωση του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου οργάνωσης και λειτουργίας της υπηρεσίας και τη λήψη κάθε πρόσφορου μέτρου για την περιστολή των λειτουργικών δαπανών και τη μείωση του κόστους των παρεχόμενων υπηρεσιών. Οι εκθέσεις των επιθεωρητών-ελεγκτών υποβάλλονται στον Ειδικό Γραμματέα του Σώματος και γνωστοποιούνται στον Υπουργό.
Οι ελεγχόμενες υπηρεσίες υποχρεούνται, μετά τη γνωστοποίηση σ' αυτές των εκθέσεων των επιθεωρητών-ελεγκτών, να αναφέρουν τις ενέργειες στις οποίες προέβησαν για την εφαρμογή των προτάσεων που περιλαμβάνονται στις εκθέσεις.
Κατ' έτος συντάσσεται έκθεση πεπραγμένων, η οποία υποβάλλεται στον Υπουργό Εσωτερικών. Στην έκθεση παρουσιάζεται το ετήσιο πρόγραμμα ελεγκτικής δράσης του Σώματος, η βασική θεματολογία ελέγχων, οι σημαντικότερες υποθέσεις και διατυπώνονται γενικές προτάσεις για τη βελτίωση της αποδοτικότητας των δημοσίων υπηρεσιών και της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών, καθώς και τις αναγκαίες νομοθετικές ή άλλες κανονιστικές ρυθμίσεις.

Διεθνής συνεργασία

Το Σ.Ε.Ε.Δ.Δ., παράλληλα με το κύριο έργο του, δραστηριοποιείται και προς την κατεύθυνση ανάπτυξης διαύλων επικοινωνίας, πληροφόρησης και συνεργασίας με δημόσιες διοικήσεις άλλων χωρών και κυρίως των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έτσι ώστε η διεθνής εμπειρία και η συγκριτική θεώρηση αντίστοιχων θεσμών να αποτελέσει παράγοντα ενδυνάμωσης και βελτιστοποίησης του Σ.Ε.Ε.Δ.Δ. Στις δράσεις του Σ.Ε.Ε.Δ.Δ. εντάσσονται επίσης αμοιβαίες ανταλλαγές, υπογραφή "πρωτοκόλλων επικοινωνίας", συναντήσεις με ξένους ομολόγους και διοργάνωση συνεδρίων και σεμιναρίων.
Στο παρελθόν, το Σ.Ε.Ε.Δ.Δ. είχε δραστηριοποιηθεί με την παροχή π.χ. τεχνογνωσίας για την ίδρυση και οργάνωση αντίστοιχου Σώματος Επιθεώρησης της Δημόσιας Διοίκησης στην Πορτογαλία (Μάρτιος 1999) ή τη διοργάνωση διεθνούς συνεδρίου στην Αθήνα με συμμετοχή εκπροσώπων από ευρωπαϊκά επιθεωρησιακά σώματα.
Στο πλαίσιο των διεθνών συνεργασιών, πραγματοποιήθηκε επίσκεψη το Μάιο 1998 του πρώην Υπουργού Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης Αλέκου Παπαδόπουλου και του Γενικού Επιθεωρητή του Σ.Ε.Ε.Δ.Δ. Δημητρίου Σφήκα στη Γενική Επιθεώρηση Διοίκησης (Inspection Generale de l' Administration - I.G.A.) της Γαλλίας, όπου ετέθηκαν οι βάσεις για τη συνεργασία και την πραγματοποίηση τακτικών ανταλλαγών μεταξύ των δύο Σωμάτων.
Τον Οκτώβριο του 1998, το Σ.Ε.Ε.Δ.Δ. διοργάνωσε Ημερίδα στην Αθήνα, με θέμα "Συστήματα Ελέγχου και 'Ερευνες Αποδοτικότητας στη Δημόσια Διοίκηση", με ευρωπα'ι'κή συμμετοχή από τη Γαλλία και την Αγγλία και κεντρικούς ομιλητές τους Jean-Pierre Lemoine και Werner Gagneron από τη Γενική Επιθεώρηση Διοίκησης της Γαλλίας, τον Howard Rolfe από τη Μονάδα Αποδοτικότητας (Efficiency Unit - Cabinet Office) της Αγγλίας και το Δημήτριο Σφήκα, Γενικό Επιθεωρητή Δημόσιας Διοίκησης της Ελλάδος.
Το Σ.Ε.Ε.Δ.Δ. έχει διοργανώσει κύκλους επικοινωνίας και επισκέψεις σε αντίστοιχους ελεγκτικούς μηχανισμούς ευρωπα'ι'κών χωρών (π.χ. Γαλλία, Αγγλία, Αυστρία, Πορτογαλία, Δανία, Νορβηγία, Ουγγαρία, Φινλανδία), με σκοπό την ανταλλαγή εμπειριών σε θέματα εσωτερικού ελέγχου και τεχνικές ελέγχου αποδοτικότητας και ποιοτικού ελέγχου στη δημόσια διοίκηση. Παράλληλα, έχει υποδεχθεί ξένες αντιπροσωπείες (π.χ. Κίνα, Πορτογαλία, Φινλανδία, Κύπρο) και ενημέρωσή τους για το θεσμικό πλαίσιο, την αποστολή και τη μεθοδολογία του ελεγκτικού έργου του Σ.Ε.Ε.Δ.Δ.
Το Σ.Ε.Ε.Δ.Δ. συμμετέχει επίσης σε διεθνείς διασκέψεις και συνέδρια, όπως στο Συνέδριο του Διεθνούς Ινστιτούτου Διοικητικών Επιστημών (I.I.A.S.) στο Sunningdale της Αγγλίας (Ιούλιος 1999), με θέμα "Διοικητικός Εκσυγχρονισμός και 'Ελεγχος Αποδοτικότητας στη Δημόσια Διοίκηση" και επισκέπτη ομιλητή τον Δημήτριο Σφήκα, Γενικό Επιθεωρητή του Σώματος Επιθεωρητών-Ελεγκτών Δημόσιας Διοίκησης της Ελλάδος.