Γραφική παρτιτούρα

Η Γραφική παρτιτούρα (ή γραφική σημειογραφία) είναι μία μέθοδος μουσικής σημειογραφίας που χρησιμοποιεί οπτικά σύμβολα, σχήματα, χρώματα, λέξεις, συλλαβές και σημάδια, για να περιγράψει κοφτούς ή συνεχόμενους ήχους, εντάσεις, τονικά ύψη, πυκνότητα, υφές και χροιές. Διαφέρει από τη συμβατική σημειογραφία με νότες σε πεντάγραμμο, αλλά οι δύο μέθοδοι μπορούν να συνδυαστούν. Η γραφική σημειογραφία εξελίχθηκε κατά τη δεκαετία του 1950 από συνθέτες όπως ο Πεντερέτσκι, ο Στοκχάουζεν, ο Ξενάκης ο Λίγκετι και πολλοί άλλοι. Οι συνθέτες προτιμούν τις γραφικές παρτιτούρες όταν πειραματίζονται με τη μουσική, και ο τυπικός μουσικός συμβολισμός αποδεικνύεται αναποτελεσματικός. Έχει χρησιμοποιηθεί στην αλεατορική  και την απροσδιόριστη μουσική, από τους πρωτοπόρους της τεχνικής, όπως ο Ερλ Μπράουν και ο Τζων Κέιτζ, που στόχευαν να ενεργοποιήσουν τη δημιουργικότητα των ερμηνευτών και να τους απελευθερώσουν από τους περιορισμούς της συμβατικής σημειογραφίας.

Ιστορία

Από την αρχαιότητα η μουσική μεταδίδεται με δύο τρόπους, μέσω της προφορικής παράδοσης (από στόμα σε στόμα, ακουστικά) και με την γραπτή παράδοση. Οι μεγάλοι πολιτισμοί κατέγραφαν τη μουσική του πολιτισμού τους με μία μουσική γλώσσα. Η σημειογραφία του πενταγράμμου πρωτοεμφανίστηκε τον 9ο αιώνα. Μέχρι τότε, ήδη υπήρχε πληθώρα συστημάτων καταγραφής της μουσικής, όπως η βυζαντινή παρασημαντική που χρησιμοποιούσε η εκκλησία, και η νευματική.  
Η μουσική σημειογραφία απασχόλησε τους σημαντικότερους μουσικοπαιδαγωγούς, όπως τον Καρλ Ορφ, (1895-1982) τον Εμίλ Νταλκρόζ (1865-1950) και τον Ζόλταν Κόνταϊ (1882-1967).  
Οι γραφικές παρτιτούρες αναδύθηκαν το '50 με το επαναστατικό κίνημα της Απροσδιόριστης (Ιndeterminacy) μουσικής, όπως πρωτοστατήθηκε από τον Τζων Κέιτζ. Την τεχνική ενστερνίστηκαν πρώτα οι αβάν-γκαρντ μουσικοί, και εκδηλώθηκε ως χρήση συμβόλων για την καταγραφή πληροφοριών που δεν μπορεί να καλύψει η συμβατική σημειογραφία, ως επέκταση αυτής. Οι γραφικές παρτιτούρες διακρίθηκαν σε δύο κατηγορίες: σε αυτές που σχηματίστηκαν από έρευνες για νέα συστήματα μουσικής σημειογραφίας, π.χ. το Projection του Φέλντμαν και το Prozession του Καρλχάιντς Στοκχάουζεν, και σε αυτές που στόχευαν στον αυτοσχεδιασμό του καλλιτέχνη, π.χ. το Δεκέμβριος του 1952 του Ερλ Μπράουν και το Treatise του Καρντιου, που γράφτηκε ως απάντηση στο 4'33 " του Κέιτζ, του οποίου η παρτιτούρα περιλάμβανε 193 γραμμές και ορθογώνια σε λευκό φόντο. Στην Ευρώπη, οι γραφικές παρτιτούρες του Σιλβάνο Μπουσότι συχνά έχουν παρουσιαστεί ως έργα εικαστικής τέχνης από τους οπαδούς του είδους. Το 1969 οι Τζων Κέιτζ και Άλισον Νόουλες, στο πλαίσιο του κινήματος αποσπασματικής σημειογραφίας, δημοσίευσαν μία συλλογή με αποσπάσματα από τις παρτιτούρες 269 συνθετών με την πρόθεση να δείξουν «την πληθώρα κατευθύνσεων που ανοίγονται για τον συμβολισμό».  
Άλλοι αξιοσημείωτοι πρωτοπόροι της γραφικής σημειογραφίας είναι οι συνθέτες: Μαουρίτσιο Κάγκελ, Γκιέργκι Λίγκετι (Artikulation ), Κρίστοφ Πεντερέτσκι, Καρλχάιντς Στοκχάουζεν, και οι Ιάννης Ξενάκης, Μόρτον Φέλντμαν και Κρίστιαν Βολφ. 
Το 2008, η Τερέζα Σάουερ επιμελήθηκε μια επιτομή με γραφικές παρτιτούρες από συνθέτες πάνω από 50 χωρών,  αποδεικνύοντας πόσο διαδεδομένη είναι η πρακτική αυτή.