Ναπολέων Σουκατζίδης

Βιογραφικό

Ο Ναπολέων Σουκατζίδης γεννήθηκε στην Προύσα το 1909. Μετά τη Μικρασιατική καταστροφή εγκαταστάθηκε οικογενειακώς στην Κρήτη, στην περιοχή του Αρκαλοχωρίου (της πρώην επαρχίας Μονοφατσίου του νομού Ηρακλείου). Τελείωσε τη Μέση Εμπορική Σχολή στο Ηράκλειο και εργαζόταν ως λογιστής. Ήταν πολύγλωσσος: γνώριζε καλά την αγγλική, ρωσική, γερμανική, γαλλική και τουρκική γλώσσα, ενώ είχε και συγγραφικό έργο.  Ήταν στέλεχος του ΚΚΕ, με σημαντική συνδικαλιστική δράση, ως πρόεδρος των Εμποροϋπαλλήλων Ηρακλείου. Μετά την επιβολή της δικτατορίας του Μεταξά, συνελήφθη και εξορίστηκε στον Άη Στράτη.

Εξορία και φυλάκιση

Από τον Άη Στράτη μεταφέρθηκε τον Απρίλιο του 1937 στις φυλακές της Ακροναυπλίας, όπου παρέμεινε μέχρι τον Απρίλιο του 1941, οπότε παραδόθηκε από την κυβέρνηση του Εμμανουήλ Τσουδερού στους Γερμανούς κατακτητές. Κατά την διάρκεια της Κατοχής, μετήχθη διαδοχικά στις φυλακές των Τρικάλων, της Λάρισας και τελικά, τον Σεπτέμβριο του 1943, στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Χαϊδαρίου. Στο Χαϊδάρι, επειδή γνώριζε γερμανικά, εκτελούσε χρέη διερμηνέα.

Εκτέλεση για αντίποινα

Λόγω της ιδιότητας και υπηρεσίας του ως διερμηνέα, και ενώ το όνομά του ήταν μεταξύ των 200 που επρόκειτο να εκτελεστούν (στην Αθήνα μόνο, καθώς υπήρξαν και εκτελέσεις αμάχων στην περιοχή των Μολάων) σε αντίποινα για την επίθεση του ΕΛΑΣ κατά του διοικητή της 41ης Γερμανικής Μεραρχίας Οχυρών υποστράτηγου Φραντς Κρεχ (Franz Krech) στους Μολάους, ο διοικητής του στρατοπέδου συγκέντρωσης Χαϊδαρίου, Καρλ Φίσερ (Karl Fischer), όταν ο Σουκατζίδης διάβασε και το δικό του όνομα στην λίστα των μελλοθάνατων, του είπε να παραμείνει στην θέση του. Τότε ο Σουκατζίδης τον ρώτησε αν θα εκτελούσαν κάποιον άλλο αντί για τον ίδιο, και όταν ο Φίσερ απάντησε ότι έχει εντολή να εκτελέσει 200 από τους κρατουμένους, ο Σουκατζίδης αρνήθηκε να εκτελεστεί κάποιος άλλος στην δική του θέση και ο ίδιος να γλυτώσει, και έτσι εκτελέστηκε με τους υπόλοιπους 199 κρατούμενους του Χαϊδαρίου την Πρωτομαγιά του 1944. Την ίδια απάντηση έδωσε και ο στρατοπεδάρχης του Χαϊδαρίου, Αντώνης Βαρθολομαίος ο οποίος επίσης εκτελέστηκε.
Στο τελευταίο γράμμα προς τον πατέρα του ο Σουκατζίδης έγραψε:«Πατερούλη, πάω για εκτέλεση, να 'σαι περήφανος για τον μονάκριβο γιο σου. Ν' αγαπάς και να λατρεύεις την κορούλα* σου και την αδελφούλα μου, κι οι δυο τους μεγάλοι άνθρωποι. Γεια, γεια πατερούλη.
*Εννοώντας την αρραβωνιαστικιά του Χαρά, αδελφή της Μαρίας Λιουδάκη.
Στις 17 Μαΐου 1944, τμήμα 100 ενόπλων του ΕΛΑΣ - και ενώ η γερμανική κατοχή τερματιζόταν με την αποχώρηση των Γερμανών - κατέθεσε στεφάνι στον χώρο της εκτέλεσης.

Υστεροφημία

Στο Αρκαλοχώρι όπου έζησε τα παιδικά του χρόνια, υπάρχει ανδριάντας του Ναπολέοντα Σουκατζίδη και τελείται δοξολογία στην μνήμη του. Στον δήμο Χαϊδαρίου όπου φυλακίστηκε, υπάρχει οδός που φέρει το όνομα του ενώ στον δήμο Καισαριανής, όπου και εκτελέστηκε, διοργανώνεται αγώνισμα ανώμαλου δρόμου με τίτλο «Ναπολέων Σουκατζίδης».

Στην λογοτεχνία και τον κινηματογράφο

Ο Σπύρος Τζόκας έγραψε το ιστορικό μυθιστόρημα Ο κύκλος των μάταιων πράξεων που περιγράφει τη δράση του Σουκατζίδη. Επίσης αναφορά στον Ναπολέοντα Σουκατζίδη (αναφέρεται ως Τσουκατζίδης) γίνεται και στο έργο του Δημήτρη Ψαθά, Αντίσταση. Ο Ναπολέων Σουκατζίδης είναι το κεντρικό πρόσωπο της ταινίας του Παντελή Βούλγαρη, Το τελευταίο σημείωμα, στην οποία τον υποδύεται ο Ανδρέας Κωνσταντίνου.