Α.Ο. Καβάλα (ποδόσφαιρο)

Η Ίδρυση

Προπολεμικά το καβαλιώτικο ποδόσφαιρο ανέδειξε μερικούς σπουδαίους ποδοσφαιριστές, όπως: Φαρσάκογλου, Σκαρλάτος, Ι. Κανάκης, Κ. Κανάκης, Παπαϊωάννου, Τρυφωνίδης, Μαργαρίτης, Β. Ταντόγλου, Φ. Μακέδος και Παύλου. Ως τις αρχές της δεκαετίας του 1960 στην Καβάλα κυριαρχούσαν τρεις σύλλογοι: ο Ηρακλής, οι Φίλιπποι και η Α.Ε.Κ.. Οι δύο πρώτοι είχαν σημαντική ποδοσφαιρική παρουσία τόσο στην πόλη όσο και πανελλήνια, αφού αναδείχτηκαν πρωταθλητές Β΄ Εθνικής στους ομίλους τους, ο Ηρακλής το 1961-62 και οι Φίλιπποι το 1963-64. Όμως δεν κατάφεραν να κερδίσουν την άνοδο τους στην Α΄ Εθνική στους αγώνες κατάταξης που υπήρχαν τότε.
Έτσι ωρίμασε η ιδέα να συγχωνευθούν, ώστε να δημιουργηθεί μια ισχυρή καβαλιώτικη ομάδα. Την πρωτοβουλία είχαν οι Σωτήρης Αλημίσης (πρώτος πρόεδρος του συλλόγου και μετέπειτα δύο φορές πρόεδρος της ΕΠΟ), Μήτρας, Μοσχοβίτης και Μαχαίρας. Ως έμβλημα της νέας ομάδας επιλέχτηκε η αρχαία τριήρης, έπειτα από πρόταση του Χρήστου Μπάτση. Η τριήρης συνδυάζει τη ναυτική παράδοση της πόλης, η οποία είναι σημαντικό λιμάνι, ενώ εμπεριέχει τριπλό συμβολισμό: τα κουπιά συμβολίζουν τους παίκτες, τα πανιά τη διοίκηση και ο άνεμος τους φιλάθλους.

1970-1979

Ο ΑΟΚ, όπως αποκαλείται, σύντομα πέτυχε πανελλήνιες διακρίσεις. Την αμέσως επόμενη χρονιά από την ίδρυσή του ο σύλλογος έφτασε ως τα ημιτελικά του Κυπέλλου Ελλάδος αποκλείοντας στα προημιτελικά την Προοδευτική. Σύμφωνα με την κλήρωση θα υποδεχόταν στον ημιτελικό ως γηπεδούχος την ΑΕΚ. Όμως η ΕΠΟ βάσει ενός διφορούμενου κανονισμού όρισε έδρα διεξαγωγής του αγώνα το Καυτανζόγλειο Στάδιο της Θεσσαλονίκης. Η Καβάλα αρνήθηκε να λάβει μέρος και αποκλείστηκε.
Η δεκαετία του '70 αποτέλεσε τη χρυσή εποχή του συλλόγου. Αγωνίστηκε για 12 χρόνια στην Α΄ Εθνική από το 1969–70 έως το 1981–82, με μια διακοπή το 1975–76, όταν υποβιβάστηκε στη Β΄ Εθνική. Το 1970–71 κατέκτησε τον άτυπο τίτλο της καλύτερης επαρχιακής ομάδας, ενώ δυο φορές έλαβε μέρος στο Βαλκανικό Κύπελλο. Οι ποδοσφαιριστές, στους οποίους στηρίχτηκε η ομάδα την περίοδο 1969–75 ήταν οι: Τάτσης, Κοψαχείλης, Παντελάκος (τερματοφύλακας), Μπαρμπαλέξης, Τοπούζης, Καραμπετάκης, Μαχαιρίδης, Γκαρανάτσιος, Βάγιας, Χαραλαμπίδης, Μπουγατσάς, Πάτσας, Λιόλιος, Κόκκαλης, Μπλέκος, Παπαδόπουλος, Αβραμίδης. Προπονητής ήταν ο Γιουγκοσλάβος Μπέλα Πάλφι. Μετά τον υποβιβασμό στηρίχτηκε σε μια νέα φουρνιά ποδοσφαιριστών: Κ. Χρυσαφίδης, Στ. Χρυσαφίδης, Κωνσταντινίδης, Κοϊβέρογλου, Μασμανίδης, Ζουμπουλάκης, Ευφραιμίδης, Σαρανταδέκας, Λαμπρόπουλος, Πατσιάς, Καλαϊτζίδης και προπονητή τον Γιανέφσκι. Η ανανεωμένη ομάδα το 1976-77 πραγματοποίησε αξιοπρόσεκτη πορεία τερματίζοντας στην 7η θέση.

1979-2000

Το 1979 ο Α.Ο. Καβάλα έγινε ΠΑΕ αλλά το 1981–82 υποβιβάστηκε στη Β΄ Εθνική. Στην Α΄ Εθνική επανήλθε μόνο για μία περίοδο το 1994-95. Την περίοδο 1995-96 ο ΑΟΚ με προπονητή το Γιώργο Παράσχο τερμάτισε πρώτος με διαφορά 7 βαθμών από τον δεύτερο στο πρωτάθλημα της Β΄ Εθνικής, (Καβάλα 70, Βέροια 63) μένοντας αήττητος σε όλο τον Α’ γύρο. Σημαντικότεροι ποδοσφαιριστές αυτής της περιόδου ήταν οι Αθανασιάδης, Αργυρίου, Βακιρτζής, Καλλιμάνης, Κόλτσης, Μάλλιος, Μίτεφ, Παπανδρέου, Πεγκλής, Πις, Σίμοβιτς, Σουκασιάν, Τσαπανίδης και Χέρτναγκλ. Αγωνίστηκε στην Α΄ Εθνική ως την περίοδο 1999–2000. Μάλιστα την περίοδο 1996–97 κατέλαβε την 6η θέση της Α’ Εθνικής, που είναι η καλύτερη στην ιστορία της. Ακολούθησε μία δύσκολη περίοδος που οδήγησε το σωματείο έως τη Γ΄ Εθνική.

2000-2014

Η ΠΑΕ Α.Ο. Καβάλα το 2001 -μαζί με μερικές ακόμα ΠΑΕ και ΚΑΕ της χώρας- εκμεταλλεύτηκε βραχύβια ευεργετική σχετική διάταξη  περί "ειδικής εκκαθάρισης" αθλητικής ανώνυμης εταιρείας (με αλλαγή της επωνυμίας και της εταιρικής μετοχικής σύνθεσης, αλλά χωρίς υποχρέωση υποβιβασμού σε κατώτερη κατηγορία), με την οποία η ΠΑΕ μετονομαζόμενη σε "ΠΑΕ Νέα Καβάλα" απαλλάχτηκε από το μεγαλύτερο μέρος των χρεών της ενώ το 2004 μετέβαλε την φορολογική και νομική της υπόσταση μέσω αλλαγής ΑΦΜ, καθώς και καταχώρησης της νέας επωνυμίας της (Νέα Καβάλα Π.Α.Ε.) στο μητρώο Ανωνύμων Εταιρειών του Υπουργείου Ανάπτυξης,
Το καλοκαίρι η ομάδα βρήκε νέο προπονητή στο πρόσωπο του Ντράγκαν Οκούκα. Υπό τον Σέρβο προπονητή η ομάδα έδειξε από τους πρώτους αγώνες ικανή να ενταχθεί στα Play-Off. Τον Σεπτέμβριο όμως ο Οκούκα παραιτήθηκε για προσωπικούς λόγους, αντικαθιστώμενος από τον Πολωνό Χένρικ Κάσπερτσακ. Η ομάδα με προπονητή τον Κάσπερτσακ, μετά από ένα καλό ξεκίνημα, επανήλθε στα μέτρια αποτελέσματα. Τον Μάρτιο του 2011 ο Κάσπερτσακ παραιτήθηκε λόγω προβλημάτων με το συμβόλαιό του και αντικαταστάθηκε από τον Γιάννη Μαντζουράκη. Η Καβάλα είχε ως τότε πορεία που φαινόταν ικανή να την οδηγήσει σε συμμετοχή στα Play-Off και σε ενδεχόμενη έξοδο στην Ευρώπη, όμως τελικά η κατάσταση ανετράπη, καθώς η ομάδα σημείωσε προς το τέλος της σεζόν τρεις ήττες και δύο ισοπαλίες, με αποτέλεσμα να καταλάβει τελικά την 7η θέση με 40 βαθμούς, με διαφορά 7 βαθμών από τον 6ο Ολυμπιακό Βόλου.
Στις 28 Ιουλίου 2011 η ομάδα (όπως και ο Ολυμπιακός Βόλου) τιμωρήθηκε από την Πειθαρχική Επιτροπή της Σούπερ Λιγκ με υποβιβασμό στη Φούτμπολ Λιγκ 1 (Β΄ Εθνική), με την κατηγορία κατά του διοικητικού ηγέτη της για δωροδοκία και στοιχηματισμό σε χειραγωγημένα παιχνίδια (με βάση το άρθρο 21). Ασκήθηκε έφεση, που εκδικάστηκε μία εβδομάδα αργότερα (3 Αυγούστου). Η Επιτροπή Εφέσεων της ΕΠΟ αποφάσισε πως δεν προέκυψε όφελος για την ομάδα (όπως και για αυτήν του Ολυμπιακού Βόλου), διατηρώντας την ομάδα στο πρωτάθλημα της Σούπερ Λιγκ, αποδίδοντας απλά αντικειμενική ευθύνη (με βάση το άρθρο 5) και επιβάλλοντας αφαίρεση 8 βαθμών από το επόμενο πρωτάθλημα (της περιόδου 2011-12).
Στις 23 Αυγούστου η Επιτροπή Επαγγελματικού Αθλητισμού (ΕΕΑ) ανακοίνωσε πως δεν χορηγεί πιστοποιητικό συμμετοχής στο πρωτάθλημα της Σούπερ Λιγκ τόσο στην ομάδα της Καβάλας όσο και σε αυτή του Ολυμπιακού Βόλου, «...διότι δεν επήλθε καμία ουσιαστική μεταβολή στο ιδιοκτησιακό καθεστώς, ύστερα από την τιμωρία του Αχιλλέα Μπέου και του Χρυσόστομου Ψωμιάδη από την Αθλητική Δικαιοσύνη...». Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, «...από τα στοιχεία του φακέλου, αλλά και από τα όσα έχουν περιέλθει σε γνώση της Επιτροπής προκύπτει χωρίς κανένα περιθώριο αμφιβολίας ότι ο Χρυσόστομος Ψωμιάδης είναι ο ουσιαστικός ιδιοκτήτης και εν τοις πράγμασι κάτοχος της πλειοψηφίας τουλάχιστον των μετοχών της ΠΑΕ ΝΕΑ ΚΑΒΑΛΑ, την διοίκηση της οποίας και ασκεί....».

Με βάση την παραπάνω απόφαση οι δύο ομάδες αποβάλλονταν από όλα τα επαγγελματικά πρωταθλήματα και υποβιβάζονταν στην ερασιτεχνική Δ΄ Εθνική κατηγορία (περιφερειακό πρωτάθλημα), επερχόμενης αυτοδίκαια της λύσης των δύο ανωνύμων εταιρειών (ΠΑΕ). Οι δύο ομάδες κατέθεσαν αίτηση ακύρωσης της απόφασης και αίτηση ασφαλιστικών μέτρων στο Διοικητικό Εφετείο Αθηνών, μπλοκάροντας την αντικατάστασή τους με άλλες ομάδες στο πρωτάθλημα μέχρι να τελεσιδικήσει η υπόθεση, ενώ παράλληλα η ομάδα του Βόλου κατήγγειλε την ΕΕΑ για μη νόμιμη σύνθεση των νέων μελών της, άποψη που υιοθέτησε και η διοίκηση της Καβάλας. Τελικά οι δύο ομάδες υποβιβάστηκαν οριστικά στη Δ΄ Εθνική το Σεπτέμβριο του 2011, αφού η Επιτροπή Επαγγελματικού Αθλητισμού δεν δέχθηκε να εξετάσει εκ νέου τις όποιες αλλαγές έγιναν στις διοικήσεις των ομάδων μετά την πρώτη της απόφαση.
Την περίοδο 2011–12, ο Α.Ο.Κ. αγωνίστηκε για πρώτη φορά στην ιστορία του στη Δ΄ Εθνική κατηγορία, καταλαμβάνοντας τελικά την 4η θέση του 1ου Ομίλου με 48 βαθμούς. Την επόμενη αγωνιστική περίοδο, έπειτα από απόφαση της ΕΠΟ, ο Α.Ο.Κ. έλαβε μέρος στο πρωτάθλημα της Β΄ Εθνικής κατηγορίας (Football League). Στην ίδια κατηγορία αγωνίστηκε και την αμέσως επόμενη περίοδο, όπου τερμάτισε στην 13η θέση του 2ου Ομίλου με 17 βαθμούς, γνωρίζοντας έτσι τον υποβιβασμό στη Γ΄ Εθνική Ερασιτεχνική κατηγορία.

2014-

Το καλοκαίρι του 2014 μια διοικούσα επιτροπή ανέλαβε τη διοίκηση και λειτουργία της ομάδας. Το Μάιο του 2015 ο ερασιτέχνης με ανακοίνωσή του ανέφερε, πως η λύση και εκκαθάριση της «ΠΑΕ Νέα Καβάλα» έλαβε έγκριση. Τελικά μετά από 5 χρόνια στην Γ΄ Εθνική, η Καβάλα στέφθηκε το 2019 πρωταθλήτρια στον 1ο όμιλο και κέρδισε το εισιτήριο για την Football League.

Σύμβολα

Έμβλημα της ομάδας αποτελεί η αρχαία τριήρης, όπως τη σχεδίασε ο Χρήστος Μπάτσης. Για ένα διάστημα, το έμβλημα εμπεριείχε την τότε επωνυμία της ομάδας «Puma ΠΑΕ Νέα Καβάλα». Ακολουθούν ορισμένες από τις πιο πρόσφατες εκδοχές του.

Ιστορικές εμφανίσεις

Την περίοδο 2013–14 η επιλογή πράσινου χρώματος για τις εμφανίσεις στα εντός έδρας παιχνίδια της ομάδας προκάλεσε την έντονη αντίδραση μερίδας οπαδών και του ερασιτέχνη. Παρακάτω παρουσιάζονται ορισμένες ιστορικές εμφανίσεις του συλλόγου.

Φίλαθλοι

Ο πιο γνωστός σύνδεσμος φιλάθλων του ΑΟ Καβάλα ονομάζεται «Γαλάζιοι Αργοναύτες». Τον Ιανουάριο του 2010 δημιουργήθηκε άλλο ένα κλαμπ που αποκαλείτο «Pitbulls» αλλά έκλεισε, ενώ το καλοκαίρι της ίδιας χρονιάς δημιουργήθηκε η «Λέσχη Φιλάθλων Καβάλας».

Αντιπαλότητες

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι αναμετρήσεις του Α.Ο.Κ. με τη Δόξα Δράμας, οι οποίες έχουν το χαρακτήρα γειτονικού ντέρμπι, σε μία αντιπαλότητα που κρατά χρόνια.