Αγορά συναλλάγματος

Η αγορά συναλλάγματος (αγγλ. Foreign exchange market, συντ. Forex) είναι παγκόσμια χρηματοοικονομική αγορά στην οποία συμμετέχουν όλα τα χρηματοοικονομικά κέντρα του κόσμου και στην οποία γίνεται η αγοραπωλησία όλων των εθνικών νομισμάτων. Με τον όρο συναλλαγματική αγορά εννοούμε κυρίως τον κλειστό δια-τραπεζικό κύκλο από τις μεγαλύτερες εμπορικές τράπεζες και επενδυτικές τράπεζες του πλανήτη, και το σύνολο των "οver-the-counter" (δηλαδή εξωχρηματιστηριακών ή ημιεπίσημων ) συναλλαγών χρήματος, δηλαδή καταθέσεων σε διαφορετικά νομίσματα (συνάλλαγμα) καθώς επίσης και χρηματοδοτικών προϊόντων υψηλής ρευστότητας όπως βραχυπρόθεσμα παράγωγα σε νόμισμα, μεταξύ των τραπεζών αυτών (εκτιμάται ότι 50% περίπου του συνολικού όγκου συναλλαγών είναι μεταξύ των κυριότερων πολύ μεγάλων τραπεζών), αλλά και όλες τις άλλες αγοραπωλησίες συναλλάγματος μεταξύ μικρότερων "παικτών" (μικρότερες τράπεζες, θεσμικοί επενδυτές, πολυεθνικές επιχειρήσεις, hedge funds κ.ο.κ.).

Περιγραφή

Η συναλλαγματική αγορά τα τελευταία δέκα χρόνια έχει εξελιχθεί στην μεγαλύτερη και σημαντικότερη αγορά του κόσμου με ημερήσιο τζίρο που αγγίζει τα 3 τρισ. δολάρια. Η εξέλιξη της είναι ραγδαία και οφείλεται στην εξέλιξη της τεχνολογίας και στην ευκολία δανεισμού (συναλλαγές με μόχλευση). Σ' αυτή την αγορά τόσο το αντικείμενο αγοραπωλησίας όσο και το αντίτιμο είναι χρηματικά ποσά διαφορετικών νομισμάτων.

Χονδρική αγορά (wholesale market)

Στην χονδρική αγορά ο «αριθμός των μηδενικών» των συναλλαγών είναι πολύ μεγάλος, και οι διαφορές τιμής πώλησης-αγοράς εξαιρετικά μικρές ως μηδενικές. Στην ουσία οι μεγαλύτερες τράπεζες γνωστοποιούν τις συναλλαγματικές ισοτιμίες
στις οποίες είναι διατεθειμένες να πραγματοποιήσουν συναλλαγές και μεταξύ τους και με άλλους οργανισμούς. Μια μεγάλη τράπεζα είναι δυνατόν να πραγματοποιήσει συναλλαγές της τάξης μεγέθους του δισεκατομμυρίου δολάρια σε μία μόνο μέρα. Σ' αυτή την αγορά οι αγοραπωλησίες γίνονται εξ ολοκλήρου στο Διαδίκτυο διαμέσου ενός συστήματος εκκαθάρισης για το οποίο φέρει ευθύνη η εταιρεία SWIFT ( Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication )

Λιανική αγορά (retail market)

Στη λιανική αγορά μπορούν και συμμετέχουν ιδιώτες (μέσω τραπεζών, διαπραγματευτών λιανικής (retail traders) και μεσιτών (brokers)) οι οποίοι αγοράζουν και πωλούν συνάλλαγμα σε μια καθορισμένη τιμή, με σκοπό την κερδοσκοπία. Την τελευταία δεκαετία ο ρόλος της λιανικής αγοράς έχει αυξηθεί. Το 2010 ο όγκος συναλλαγών μεταξύ "παικτών λιανικής" εκτιμάται στο 10% περίπου των συναλλαγών στην αγορά όψεως (spot market).

Συναλλαγματική ισοτιμία

Συναλλαγματική ισοτιμία είναι η τιμή στην οποία ανταλλάσσονται δύο εθνικά νομίσματα στην διεθνή αγορά συναλλάγματος.

Ονομαστική συναλλαγματική ισοτιμία

Η ονομαστική συναλλαγματική ισοτιμία είναι η σχετική τιμή των δύο νομισμάτων των δύο χωρών.

Πραγματική συναλλαγματική ισοτιμία

Η πραγματική συναλλαγματική ισοτιμία είναι η τιμή που προκύπτει από τις σχετικές τιμές των αγαθών των δυο χωρών.

Αγορά όψης (spot market)

Λέγεται η συναλλαγή που πραγματοποιείται άμεσα, σε 2 - 3 ημέρες και η τιμή στην οποία πραγματοποιείται λέγεται ισοτιμία όψης και προσδιορίζεται από την συνολική προσφορά και ζήτηση τους.

Αγορά προθεσμίας (forward market)

Λέγεται η συναλλαγή στην οποία ο αγοραστής και ο πωλητής συμφωνούν σε μια συναλλαγματική ισοτιμία που θα πραγματοποιηθεί σε μια καθορισμένη απ' τους μελλοντική ημερομηνία, ανεξάρτητα από το τι επιτόκια θα επικρατούν στην αγορά. Η διάρκεια των συναλλαγών μπορεί να είναι μια μέρα, μήνες ή και χρόνια. Μια προθεσμιακή συναλλαγή μπορεί να ταξινομηθεί σε δύο κατηγορίες:

Οutright

Λέγεται η συναλλαγή που είναι μια ακάλυπτη κερδοσκοπική θέση σε ένα νόμισμα, ακόμα και αν είναι μέρος συναλλαγματικής αντιστάθμισης για τον
αντισυμβαλλόμενο.

Διττή συναλλαγή (Swap)

Λέγεται η συναλλαγή στην οποία γίνεται ταυτόχρονα πώληση (ή αγορά) ξένου νομίσματος
στη αγορά όψης και την προθεσμιακή αγορά (ή πώληση) μιας περίπου ίσης
ποσότητας του ίδιου νομίσματος.

Συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης (currency future)

Είναι διαπραγματεύσιμες προθεσμιακές πράξεις με βασικά μεγέθη τη σύμβαση και την ημερομηνία λήξης. Οι προθεσμιακές πράξεις είναι τυποποιημένες και συνήθως αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης στο χρηματιστήριο. Η μέση διάρκεια της σύμβασης είναι περίπου 3 μήνες. Επιπλέον, τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης συνήθως περιλαμβάνουν τυχόν ποσά τόκων.

Επιλογή ή Δικαίωμα (foreign exchange option)

Μια επιλογή
ξένου συναλλάγματος είναι ένα συμβόλαιο, κατά το οποίο ο ιδιοκτήτης έχει το δικαίωμα, αλλά όχι την υποχρέωση να ανταλλάξει τα χρήματα του που εκφράζουν ένα νόμισμα σε ένα άλλο νόμισμα, σε προσυμφωνημένη ισοτιμία σε μια συγκεκριμένη ημερομηνία.

Κίνδυνοι στην αγορά συναλλάγματος & Αντιμετώπιση

Η συναλλαγματική αγορά είναι πολύ υποθετική και απρόβλεπτη. Οι συνθήκες που επικρατούν σ' αυτή , δηλαδή το πόσο ακριβό ή φτηνό είναι ένα νόμισμα σε σχέση με τα υπόλοιπα, μπορεί να αλλάξουν ανά πάσα ώρα και στιγμή. Απ΄αυτή την αβεβαιότητα στην πορεία της συναλλαγματικής ισοτιμίας πηγάζει ο συναλλαγματικός κίνδυνος. Για την εξάλειψη ή τη μείωση του συναλλαγματικού κινδύνου μπορούν να χρησιμοποιηθούν τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης, τα δικαιώματα καθώς και οι διττές συναλλαγές.