Νέα Μάδυτος Θεσσαλονίκης

Ιστορικό

Η Μάδυτος ήταν αρχαία ελληνική πόλη της Θράκης. Βρισκόταν στη θέση του σημερινής κωμόπολης Eceabat της επαρχίας Τσανάκκαλε, στην σημερινή Τουρκία και άκμασε κατά την κλασική και ελληνιστική περίοδο.
Η πόλη αναφέρεται για πρώτη φορά ως Μάδυτος ή Μάδις από τον Πτολεμαίο κατά τον οποίο ήταν αποικία των Αθηναίων, ιδρυμένη κατά τον 6ο αιώνα π.Χ. Κατά τον Σκύμνο τον Χίο, ο οποίος έζησε τον 2ο αιώνα μ.Χ., ήταν αποικία των Λέσβιων (περιηγήσεις 709). Από την Μάδυτο κατάγονταν η οικογένεια των Φιλαϊδών απόγονος της οποίας ήταν ο ιστορικός Θουκυδίδης.
Ήταν χτισμένη στα νερά του Ελλήσποντου και έγινε γρήγορα σημαντικό λιμάνι. Λόγω της εύφορης κοιλάδας που υπάρχει στην περιοχή, η Μάδυτος ξεχώρισε αμέσως. Δεύτερη σημαντική πόλη της περιοχής ήταν η Σηστός. Άλλες πόλεις της περιοχής ήταν η Χερσόνησος, η Κριθωτή η Ελαιούς και μαζί με άλλες μικρότερες συνιστούσαν ένα σημαντικό εμπορικό κέντρο και κόμβο ανταλλαγής προϊόντων.
Η Μάδυτος διοικητικά υπάγονταν στο Βιλαέτι Αδριανουπόλεως και στο Σαντζάκι της Καλλιπόλεως. Ήταν έδρα του ομώνυμου Καζά. Εκκλησιαστικά ανήκε στην Μητρόπολη Καλλιπόλεως (μέχρι το 1901 στην Επισκοπή Καλλιπόλεως και Μαδύτου που υπάγονταν στην Μητρόπολη Ηρακλείας) Η Μάδυτος βρίσκεται απέναντι από τα Δαρδανέλια επί της παραλίας της Θρακικής Χερσονήσου.
Ασχολούνταν οι κάτοικοι κυρίως με την γεωργία, την αλιεία, την ναυτιλία και το εμπόριο. Κυριότερα προϊόντα το βαμβάκι, η κριθή, ο σίτος, σταφύλια, οίνος, έλαια κλπ. Τα προϊόντα εξάγονταν στα λιμάνια της Κων/πόλης, Μασσαλία, Βουκουρεστίου, Πάτρα, Αίγιο, Μυτιλήνης. Σμύρνης. Είχε 65 παντοπωλεία, 12 υποδηματοποιεία, 15 καφενεία, 5 σιδηρουργία, 20 αρτοποιεία, 3 αλευρομηχανές, 2 ελαιοτριβεία και 5 σισαμελαιοτριβεία.

Το πρώτο Δημοτικό σχολείο στη Μάδυτο υπήρξε το 1599 δίπλα από την εκκλησία της Κάτω Παναγιάς, που καταστράφηκε από πυρκαγιά το 1760. Στη Μάδυτο υπήρχε ένα Αρρεναγωγείο (οκτατάξιο) και ένα εξατάξιο Παρθεναγωγείο καθώς και Νηπιαγωγείο (τριτάξιο). Τα σχολεία εκτίσθηκαν υπό τον μεγάλο ευεργέτη της Μαδύτου Χατζή Στεφανή Γαϊατανάκη και γι’ αυτό και η ονομασία τους από το 1857 είναι ως Γαϊτανάκεια.
Στη Μάδυτο λειτουργούσε ο Φιλολογικός Σύλλογος «Ο Ελλήσποντος» (1880) καθώς επίσης και βιβλιοθήκη στην οποία βρίσκονταν 5.000 τόμοι. Υπήρχαν 7 Εκκλησίες: του Αγ. Δημητρίου, του Αγ. Ιωάννου, της Κάτω Παναγιάς της Φανερωμένης, της Γεννήσεως του Χριστού, των Παμμεγίστων Ταξιαρχών, της Επάνω Παναγιάς ή Χρυσής Μαρμαρινής και του Αγ. Σπυρίδωνος.
Κατελήφθη το 1357 από τους Οθωμανούς υπό τον Ορχάν. Το 1414 οι Ενετοί βοηθούμενοι από τους Βυζαντινούς καταλαμβάνουν την πόλη με ναυτική δύναμη. Το 1424 γίνεται ανακατάληψη της πόλης από τους Οθωμανούς. Πριν το 1915 αριθμούσε 8.500 Έλληνες κατοίκους και 2.011 σπίτια.
Τον Απρίλιο του 1915 αγγλικά αεροπλάνα έριξαν προκηρύξεις στα ελληνικά που καλούσαν του κατοίκους να την εγκαταλείψουν. Ο βομβαρδισμός σημειώθηκε στις 16 Απριλίου από τα στρατεύματα της Αντάντ με αποτέλεσμα οι κάτοικοι να καταφύγουν στην Πάνορμο, την Πέραμο, την Αρτάκη και στα ενδότερα, Το 1918 μετά την ανακωχή οι κάτοικοι επιστρέφουν. Στη 1 Αυγούστου του 1920 εισήλθαν τα Ελληνικά Στρατεύματα και στις 8 Νοεμβρίου του 1922 με την ανταλλαγή οι κάτοικοι την εγκαταλείπουν οριστικά.
Οι περισσότεροι κάτοικοι εγκαταστάθηκαν στην λίμνη Βόλβη του Νομού Θεσσαλονίκης όπου και έκτισαν την Νέα Μάδυτο, καθώς και στη Θεσσαλονίκη, στην Αθήνα και άλλες περιοχές της Ελλάδας.
Με το πρόγραμμα Καποδίστριας το 1999 δημιουργήθηκε ο Δήμος Μαδύτου ο οποίος συμπεριελάμβανε τα χωριά: Απολλωνία, Κοκκαλού και Μόδι, με έδρα τη Νέα Μάδυτο.
Το 2011 με το πρόγραμμα Καλλικράτης η Νέα Μάδυτος (μαζί με τα χωριά που συμπεριελάμβανε με το σχέδιο Καποδίστριας ) είναι πλέον ενότητα ( μία από τις έξι συνολικά ) του Δήμου Βόλβης και πρωτεύουσα το Σταυρό.
Επίσης από το 2012 περίπου υπάρχει σε εξέλιξη μια πρότυπη μελέτη για την αντιμετώπιση της μεγάλης οικονομικής κρίσης που μαστίζει ιδιαίτερα την περιοχή καθότι το μεγαλύτερο ποσοστό των κατοίκων ασχολείτο με την οικοδομή και έτσι βρέθηκαν όλοι άνεργοι. Σύμφωνα με τη μελέτη επεξεργάζεται ένα σχέδιο αντιμετώπισης των συνολικών προβλημάτων του χωριού σε συνεργασία με τοπικούς παράγοντες και Ελληνικά και ξένα ερευνητικά ιδρύματα.

Πολιτιστικός Σύλλογος "Ελλήσποντος" Νέας Μαδύτου

Ο Πολιτιστικός Σύλλογος "Ελλήσποντος" Νέας Μαδύτου ιδρύθηκε το 1998. Σκοπός του Σωματείου – Συλλόγου είναι η διάδοση του πολιτισμού (των γραμμάτων, των τεχνών, της μουσικής, του χορού, του αθλητισμού, της αγάπης για το περιβάλλον κ.ά.) και γενικότερα         η κοινωνική και πολιτιστική διαπαιδαγώγηση της νεολαίας.
Έτσι μέχρι και σήμερα, τα μέλη του Συλλόγου και του Δ.Σ. οργανώνουν και στηρίζουν ηθικά, υλικοτεχνικά και οικονομικά, πλήθος δράσεων και εκδηλώσεων για μικρούς και μεγάλους της τοπικής κοινωνίας με πολιτιστικό περιεχόμενο. Αυτό δείχνει ότι η αυτοοργάνωση και η ενασχόληση των κατοίκων της Νέας Μαδύτου με τα κοινά, μόνο θετικά και αισιόδοξα αποτελέσματα προσδίδει για την προοπτική αυτού του τόπου.

Μία απο τις πιο γνωστές εκδηλώσεις που διοργανώνει ο Πολιτιστικός Σύλλογος, κάθε χρόνο απο το 2009 μέχρι και σήμερα, είναι το «Αντάμωμα Πολιτιστικών Συλλόγων και Φορέων» στις γειτονιές και στην πλατεία της Νέας Μαδύτου. Στην εκδήλωση λαμβάνουν μέρος χορευτικά συγκροτήματα του Δήμου Βόλβης καθώς και άλλων περιοχών της Ελλάδος.
Περιγραφή: Όλοι οι χορευτές χωρίζονται σε 5 ομάδες, ανάλογα με την περιοχή που εκπροσωπούν. Συνήθως οι χορευτές παρουσιάζουν χορούς απο την Μικρά Ασία, τον Πόντο, την Μακεδονία και την Θράκη. Η 5η περιοχή, κάθε χρόνο είναι "Έκπληξη", δηλαδή Σύλλογοι που παρουσιάζουν χορούς απο τα υπόλοιπα μέρη της Ελλάδος. Ο κάθε Σύλλογος ξεκινάει από μια διαφορετική πλευρά του χωριού. Έπειτα, καθώς περνάνε απ’ όλο το χωριό, σε κάθε γειτονιά ή τετράγωνο, είναι στημένα τραπέζια με φαγητά (συνήθως παραδοσιακά) που τα έχει μαγειρέψει η γειτονιά και οι χορευτές σερβίρονται και έπειτα χορεύουν! Επίσης, κάθε ομάδα χορευτών, συνοδεύεται με μουσικούς οι οποίοι παίζουν μουσική καθ’ όλη  τη διάρκεια που γυρνάνε το χωριό γειτονιά-γειτονιά! Στη συνέχεια, όλα τα χορευτικά καταλήγουν στην Κεντρική Πλατεία. Εκεί υπάρχει ορχήστρα και εφόσον αρχίσει η μουσική, όλοι μαζί στήνουν χορό...! Μέρος στο χορό λαμβάνουν όλοι όσοι παρευρίσκονται εκεί!!!

Ιστορικά πρόσωπα

Στη Μάδυτο έχουν γεννηθεί σημαντικοί ιεράρχες όπως ο Χριστοφόρος Β΄ όπου διετέλεσε Πατριάρχης Αλεξανδρείας κατά τα έτη 1939-1966, ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Χρυσόστομος Α΄ (1923-1938), ο Αρχιεπίσκοπος Δυρραχίου Χρύσανθος (1845-1846).
Επίσης Επίσκοπος Μαδύτου είχε διατελέσει ο Άγιος Ευθύμιος Μαδύτου η μνήμη του οποίου γιορτάζεται στις 5 Μαΐου στην ομώνυμη εκκλησία που υπάρχει προς τιμήν του στην Νέα Μάδυτο.