Σύμφωνο των Εθνικών Ομάδων

Στη σύγχρονη ελληνική ιστορία με την ονομασία Σύμφωνο των Εθνικών Ομάδων φέρεται η συμφωνία που συνομολογήθηκε και υπογράφηκε στις 5 Ιουλίου του 1943 μεταξύ της Βρετανικής Στρατιωτικής Αποστολής, (στην Ελλάδα) αφενός, και των κυρίων ελληνικών αντιστασιακών οργανώσεων ΕΛΑΣ, ΕΔΕΣ και ΕΚΚΑ αφετέρου, με απώτερο στόχο τον συντονισμό της αντιστασιακής δράσης, ως ένα ενιαίο και ισχυρό αντάρτικο κίνημα, κατά των κατακτητών υπό τον συντονισμό του Στρατηγείου Μέσης Ανατολής.

Η συνομολόγηση

Τις συνεννοήσεις και διαπραγματεύσεις που οδήγησαν στην υπογραφή αυτού του συμφώνου είχαν αναλάβει οι Βρετανοί αξιωματικοί σύνδεσμοι Έντυ Μάγερς και Κρίστοφερ Γουντχάους. Οι πρώτες συζητήσεις ξεκίνησαν τον Μάρτιο του 1943. Τελικά ξεπερνώντας τις αμοιβαίες καχυποψίες που χαρακτήριζαν τις μεταξύ των αντιστασιακών οργανώσεων σχέσεις, ξεκίνησε επίσημα η σύσκεψη στο Λιάσκοβο, σημερινό Πετρωτό Καρδίτσας, στις 6 Ιουνίου του 1943 και ολοκληρώθηκε ένα μήνα μετά, με την υπογραφή του συμφώνου απ΄ όλα τα μέρη.
Στη σύσκεψη του Λιασκόβου έλαβαν μέρος εκτός των δύο παραπάνω Βρετανών συνδέσμων που εκπροσωπούσαν το Στρατηγείο Μέσης Ανατολής, εκ μέρους του ΕΛΑΣ οι Στέφανος Σαράφης και Ανδρέας Τζήμας (ή Βασ. Σαμαρινιώτης), στέλεχος του ΚΚΕ και εκ μέρους του ΕΔΕΣ οι Ναπολέων Ζέρβας και Κομνηνός Πυρομάγλου, οι οποίοι συνομολόγησαν και υπέγραψαν το σύμφωνο. Λίγο αργότερα, δεκατρείς ημέρες μετά, στις 18 Ιουλίου, το σύμφωνο υπέγραψαν και εκ μέρους της ΕΚΚΑ ο συνταγματάρχης Δημήτριος Ψαρρός και ο πολιτευτής Γεώργιος Καρτάλης.

Κύρια σημεία του συμφώνου αυτού ήταν η δημιουργία ενός κοινού στρατηγείου των ανταρτικών ομάδων, το οποίο δημιουργήθηκε λίγες ημέρες μετά με τον τίτλο Κοινό Γενικό Στρατηγείο Ανταρτών με έδρα το Περτούλι Τρικάλων και η ανάληψη της υποχρέωσης εκ μέρους του Στρατηγείου Μέσης Ανατολής της προμήθειας - εξοπλισμού των εθνικών ομάδων με αναγκαία εφόδια, όπλα και πυρομαχικά.

Παραλειπόμενα

Με τα δεδομένα της εποχής η σύγκλιση των αντιστασιακών οργανώσεων για τη συνομολόγηση του συμφώνου αυτού δεν ήταν πολύ εύκολη. Οι Άγγλοι σύνδεσμοι της στρατιωτικής αποστολής αντιμετώπισαν πλείστες δυσχέρειες και στις μυστικές μετακινήσεις τους και στις συνεννοήσεις. Ειδικότερα μετά τη διάλυση της οργάνωσης του Σαράφη – Κωστόπουλου από τον ΕΛΑΣ που είχε προηγηθεί στις 4 Μαρτίου του 1943 ο Ν. Ζέρβας ζητούσε την άδεια των Άγγλων να επιτεθεί εναντίον ομάδων του ΕΛΑΣ.
Έτσι το ΣΜΑ αποφάσισε για την εκτόνωση της κατάστασης μεταξύ των αντιστασιακών οργανώσεων την άμεση συνομολόγηση μιας «στρατιωτικής συμφωνίας μεταξύ των οργανώσεων». Όταν επ΄ αυτού ο Μάγιερς πήρε την υπογραφή του Ζέρβα, (τέλη Μαρτίου), έσπευσε στον ΕΛΑΣ προκειμένου να πάρει έγκριση συμφωνίας. Εκεί ο Α. Τζήμας δεν έφερε αντιρρήσεις ως προς το κείμενο που προέβλεπε βοήθεια εφοδίων, αλλά ως προς τον όρο «εθνικές ομάδες» υποστηρίζοντας ότι ο ΕΛΑΣ συγκροτήθηκε πριν των άλλων. Τελικά όμως υποχώρησε.
Στο μεταξύ συνεχίζονταν οι εμφύλιες επιθέσεις του ΕΛΑΣ κατά άλλων οργανώσεων όπως αφοπλισμός ομάδων του ΕΔΕΣ, και του 5/42 Συντ. Ευζώνων. Έτσι ο Μάγιερς ενημέρωσε το ΣΜΑ για την προώθηση του σχεδίου μόνο μετά την απελευθέρωση του Ψαρρού κ.ά. από τον ΕΛΑΣ, μεταφέροντας και ο ίδιος προς τα μέλη του ΕΛΑΣ την έντονη δυσαρέσκεια της ελεύθερης ελληνικής κυβέρνησης του Καΐρου. Τελικά με την παρέμβαση αυτή απελευθερώθηκαν οι Ψαρρός, Παπαϊωάννου και Κρανιάς και καθορίστηκε η σύσκεψη στο Λιάσκοβο.