Μαύρος καλαμοκανάς

Ονοματολογία

Η επιστημονική ονομασία himantopus, είναι ελληνική (ιμάντας + πους) και συσχετίζεται, όπως και η λαϊκή ονομασία μαύρος καλαμοκανάς  με τα λεπτά -σαν ιμάντες ή σαν καλάμια- πόδια του πτηνού. 
Η  λέξη stilt στην αγγλική ονομασία του (Black-stilt), σημαίνει «πάσσαλος», «στύλος», αλλά σημαίνει και το κάθε ένα από τα «ξύλινα πόδια» των «ξυλοπόδαρων», εκείνων των ζογκλέρ, δηλαδή, που περπατάνε πάνω σ’αυτά. Ο συσχετισμός με τα πόδια του πτηνού είναι σαφέστατος,   όπως και η αναφορά στο μαύρο πτέρωμά του.

Συστηματική ταξινομική

Το είδος περιγράφηκε από τον Άγγλο ορνιθολόγο Τ. Γκουλντ (John Gould, 1804 –  1881), ως Himantopus novæ-zelandiæ (Port Nicholson, Βόρεια Νήσος, Νέα Ζηλανδία, 1841). Φυλογενετικά, συνδέεται στενά με το H. himantopus, με το οποίο είναι γνωστό ότι σχηματίζει υβρίδια.

Γεωγραφική εξάπλωση

Ο μαύρος καλαμοκανάς  απαντά αποκλειστικά στη Νέα Ζηλανδία ως σπανιότατο  ενδημικό πτηνό της χώρας, αναπαραγόμενος μόνον στα κεντρικά τμήματα της Νοτίας Νήσου (Λεκάνη Μακένζι), ενώ διαχειμάζοντες πληθυσμοί υπάρχουν εκεί και σε πολύ μικρούς θύλακες στην Βόρεια Νήσο (εκατέρωθεν του Ώκλαντ) (βλ. Κατάσταση πληθυσμού).

Βιότοπος

Ο μαύρος καλαμοκανάς φωλιάζει αποκλειστικά στις αμμώδεις κοίτες των ποταμών που διασχίζουν τα αναπαραγωγικά του ενδιαιτήματα, αλλά απαντά και στους γειτνιάζοντες υγρότοπους-βαλτότοπους,   κυρίως όχθες λιμνών, έλη και ρηχούς νερόλακκους.  Επίσης, τμήμα του συνολικού πληθυσμού διαχειμάζει κατά μήκος της ακτογραμμής σε ενδιαιτήματα που βρίσκονται ανάμεσα σε παλιρροιακές θέσεις.

Απειλές

Οι ξενικοί θηρευτές, ειδικότερα τα εισηγμένα θηλαστικά όπως οι γάτες, οι ικτίδες (Mustela furo και Μ. erminea), οι σκαντζόχοιροι (Erinaceus sp. ) και οι καφέ αρουραίοι (Rattus norvegicus), καθώς και τα ιθαγενή πτηνά Circus approximans και Larus dominicanus  αποτελούν σήμερα την κύρια απειλή για τον μαύρο καλαμοκανά, αλλά η συνδυαστική επίδραση της απώλειας των ενδιαιτημάτων του έχει επιδεινώσει την κατάσταση. Μεγάλο μέρος των οικοτόπων του έχει χαθεί μέ την αλλαγή χρήσης της γης και τα έργα εκμετάλλευσης της υδροηλεκτρικής ενέργειας.  Οι φωλιές καταστρέφονται, και η θήρευση είναι πιθανώς αυξημένη, με την αποστράγγιση και υδροηλεκτρική ανάπτυξη, την ανάπτυξη των ζιζανίων και των προγραμμάτων αντιπλημμυρικών έργων.  ενώ τα πουλιά που φωλιάζουν ενοχλούνται από τα αθλήματα αναψυχής στις κοίτες των ποταμών. Τυχόν δυσμενείς καιρικές συνθήκες και φυσικές πλημμύρες δρουν ως συμπληρωματικές, απρόβλεπτες απειλές. 
Τέλος, σοβαρό κίνδυνο αποτελεί, πλέον, η υβριδοποίηση με το υποείδος H. h. leucocephalus -κατ’ άλλους με το είδος H. leucocephalus- η οποία αφέθηκε να συνεχιστεί υπό τις πρώην στρατηγικές διαχείρισης. Η ρύθμιση της αναλογίας φύλου, η χαμηλή αναπαραγωγική επιτυχία σε υβριδικά θηλυκά και υψηλή θνησιμότητα είναι οι πιθανοί λόγοι για την έλλειψη ευρείας ανάμιξης του γενετικού υλικού μεταξύ των δύο taxa.

Τρέχοντα

Οι πρόσφατες εξελίξεις στις μεθόδους απελευθέρωσης φαίνεται να έχουν αυξήσει την αρχική επιβίωση των απελευθερωμένων πουλιών από 20-45% σε 80-100%, αλλά χρειάζονται περαιτέρω δοκιμές. Η ενεργή διαχείριση περιλαμβάνει διπλή και τριπλή επώαση από τους γονείς με την αφαίρεση των πρώτων αβγών, για την «πυροδότηση» εκ νέου ωοτοκίας. Τα αφαιρούμενα αυγά οδηγούν σε δημιουργία πτηνών σε αιχμαλωσία. Χρησιμοποιούνται ηχογραφημένες φωνές των γονέων στους νεοσσούς κατά τη διάρκεια της εκτροφής σε αιχμαλωσία, για να εξοπλιστούν με τις ηθολογικές και ακουστικές δεξιότητες αναγνώρισης, που είναι απαραίτητες για την επιβίωση στο άγριο περιβάλλον, όταν απελευθερωθούν. 
Η περίφραξη ώστε να αποκλειστεί η πρόσβαση θηρευτών εφαρμόστηκε για πρώτη φορά στο χώρο κοντά στη λίμνη Tekapo στα τέλη του 1970,  ενώ η παγίδευση των θηρευτών γύρω από όλες τις άγριες φωλιές ήταν σε εξέλιξη μετά το 1997,  καθώς και η έρευνα για να καθοριστεί η φύση της απειλής από κάθε είδος αρπακτικού.