Αθηένου

Τοποθεσία

Η Αθηένου είναι χτισμένη σε υψόμετρο 135 μέτρων, στα νότια της πεδιάδας της Μεσαορίας. Ο οικισμός βρίσκεται εντός της νεκρής ζώνης.
Στα νότια συνορεύει με το Αβδελλερό, στα δυτικά με το Πετροφάνι, τη Λουρουκίνα, την Ποταμιά και το Πυρόι, στα νοτιοδυτικά με το Μαργό, στα βόρεια με την Τύμβου, στα βορειοανατολικά με την Αγιά Κεπίρ, στα ανατολικά με την Μελούσια και στα νοτιοανατολικά με τους Τρούλλους.
Πριν την τουρκική εισβολή του 1974 η οδική απόσταση της Αθηένου από τη Λευκωσία ήταν 21 χιλιόμετρα (μέσω Πυρόι) και από τη Λάρνακα 26 χιλιόμετρα. Μετά την τουρκική εισβολή του 1974, το Πυρόγι βρίσκεται σε εδάφη που δεν ελέγχει η Κυπριακή Δημοκρατία. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να χρησιμοποιείται εναλλακτικός αυτοκινητόδρομος, με αποτέλεσμα η οδική απόσταση της Αθηένου από τη Λευκωσία να αυξηθεί στα 38 χιλιόμετρα. Η οδική απόσταση της Αθηένου από τη Λάρνακα αυξήθηκε στα 33 χιλιόμετρα. Ο Δήμος Αθηένου επιθυμεί και προσπαθεί ώστε να ανοίξει το οδόφραγμα στο Πυρόι, ώστε η οδική απόσταση από τη Λευκωσία να μειωθεί.

Ιστορία

Σύμφωνα με ευρήματα αρχαιολογικών ανασκαφών, η περιοχή της Αθηένου κατοικείτο τουλάχιστον από τον 14ο αιώνα π.Χ. Τον 12ο αιώνα π.Χ. Αχαιοί από την πόλη Σικυώνα (Πελοπόννησος) έφτιαξαν αποικία στην περιοχή. Η αποικία ονομάστηκε Γόλγοι είτε από το όνομα του Γόλγου, αρχηγό των Αχαιών, είτε από το επίθετο της Γολγίας Αφροδίτης, για την οποία υπήρχε ιερό στην περιοχή. Παρόλο που οι Γόλγοι παρήκμασαν τους επόμενους αιώνες, ο οικισμός διατηρήθηκε με άγνωστο όνομα έως και τα βυζαντινά χρόνια.
Η ονομασία Αθηένου εμφανίζεται για πρώτη φορά στο Χρονικό του Λεόντιου Μαχαιρά, Κύπριου χρονογράφου, ο οποίος έζησε την περίοδο της Φραγκοκρατίας (1192-1489).
Την περίοδο της τουρκοκρατίας η Αθηένου άνηκε διοικητικά στον καζά ή κατηλίκη της Αμμοχώστου, δηλαδή στην επαρχία Αμμοχώστου και στο ναχιέ (διαμέρισμα) της Μεσαορίας. Το 1878 ξεκίνησε η Αγγλοκρατία στην Κύπρο. Μετά από κάποια περίοδο η Αθηένου υπήχθη στην επαρχία Λευκωσίας και στο διαμέρισμα Κυθρέας. Την 1η Σεπτεμβρίου 1927 η Αθηένου υπήχθη στην επαρχία Λάρνακας, μετά από δημοψήφισμα των κατοίκων κατόπιν αίτησης του δημοτικού συμβουλίου Αθηένου. Ο λόγος της αίτησης αυτής ήταν η πεποίθηση ότι αν η Αθηένουν υπαγόταν στην επαρχία Λάρνακας, θα ικανοποιείτο ευκολότερα το αίτημα των κατοίκων για κατασκευή ασφαλτοστρωμένου δρόμου που μέσω Αθηένου, που θα ένωνε τη Λευκωσία με τη Λάρνακα.
Κατά τη διάρκεια της τουρκικής εισβολής του 1974, ο τουρκικός στρατός κατέβαλε την Αθηένου. Στη συνέχεια ο τουρκικός στρατός αποσύρθηκε από την περιοχή και οι κάτοικοι της Αθηένου επέστρεψαν στα σπίτια τους το 1975. Ωστόσο, το 65% της διοικητής έκτασης της Αθηένου δεν ελέγχεται από την Κυπριακή Δημοκρατία. Το έδαφος αυτό ανήκει εκ του νόμου (de jure) στην Κυπριακή Δημοκρατία, ενώ εκ των πραγμάτων (de facto) ανήκει στο μη αναγνωρισμένο κράτος της Τουρκικής Δημοκρατίας Βορείου Κύπρου.
Στην Αθηένου γεννήθηκαν ο φωτογράφος Θεόδουλος Τουφεξής (1872-1948) και ο ιερομόναχος και αγιογράφος Καλλίνικος Σταυροβουνιώτης (1920-2011).

Δημαρχείο

Τον Δεκέμβριο του 1922, εβδομήντα κάτοικοι της Αθηένου αιτούνται μέσω επιστολής προς τον Μέγα Αρμοστή (Κυβερνήτη της Κύπρου) ίδρυση δημαρχείου στο χωριό τους. Το αίτημα τους απορρίφθηκε επειδή θεωρήθηκε ότι το δημαρχείο θα είναι ανεπαρκή έσοδα. Επαναδιατυπώνεται ίδιο αίτημα τον Οκτώβριο του 1924, το οποίο γίνεται αποδεκτό και η Αθηένου μετεξελίσσεται σε δήμο. Οι πρώτες εκλογές προκηρύχθηκαν για τον Μάρτιο του 1926 αλλά επειδή υποβλήθηκε αριθμός υποψηφιοτήτων ίσος με τις θέσεις, δεν διεξήχθησαν εκλογές για ανάδειξη δημοτικού συμβουλίου. Πρώτος δήμαρχος ήταν ο Ιωάννης Αντωνίου Λύτρας.
Τον Μάρτιο του 1935 οι κάτοικοι αποστέλλουν επιστολή στον Άγγλο Κυβερνήτη για κατάργηση του Δήμου Αθηένου, λόγω μειωμένων εσόδων και ανικανότητας ανταπόκρισης στις υποχρεώσεις του. Με διάταγμα, ο Δήμος Αθηένου καταργείται την 1η Απριλίου 1935.
Το 1942 οι κάτοικοι με επιστολή τους προς τον Κυβερνήτη υποβάλλουν αίτηση για επαναλειτουργία του δημαρχείου, η οποία απορρίπτεται. Οι προσπάθειες συνεχίστηκαν με αποκορύφωμα ένα συλλαλητήριο το Δεκεμβρίου του 1947. Ο Κυβερνήτης αποδέχεται την επαναλειτουργία του δημαρχείου. Ου πρώτες εκλογές μετά την απόφαση αυτή έγιναν το 1948.

Αδελφοποιήσεις

Ο Δήμος Αθηένου προχώρησε σε διαδικασία αδελφοποίησης με τον Δήμο Νεάπολης Αιτωλοακαρνανίας το 2008. Ωστόσο, μετά την ενοποίηση του δήμου αυτού με άλλους δήμους και τη δημιουργία του Δήμου Αγρίνιου το 2011, η αδελφοποίηση δεν ολοκληρώθηκε.

Αθλητικά σωματεία και αθλητικές εγκαταστάσεις

Γνωστά αθλητικά σωματεία της περιοχής είναι ο Οθέλλος Αθηαίνου (με συμμετοχή στην Α΄ κατηγορία ποδοσφαίρου) και ο Ορφέας Αθηένου (με συμμετοχή στη Β΄ κατηγορία ποδοσφαίρου). Έδρα του Οθέλλου είναι το Στάδιο Οθέλλος Αθηαίνου και έδρα του Ορφέα το Στάδιο Ηλίας Παστού.
Ένα άλλο αθλητικό σωματείο της περιοχής είναι η Ένωση Νεολαίας Αθηένου (Ε.Ν.Α.) το οποίο διατηρεί ομάδες χειροσφαίρισης και ποδοσφαίρου σάλας. Το σωματείο χρησιμοποιεί την Κλειστή Αίθουσα Αθλοπαιδιών Αθένου.