Βραχναίικα Πατρών Αχαΐας

Ονομασία

Η ονομασία Βραχναίικα προέρχεται από το ορεινό χωριό Βραχνί Καλαβρύτων από όπου προέρχονται οι πρώτοι κάτοικοι της περιοχής. Η κατάληξη -αίικα ή -έικα είναι συνηθισμένη στην Αχαΐα και ερμηνεύεται ως "καλύβια ή σπίτια". Αντιστοίχως, τα Βραχναίικα ερμηνεύονται ως "Βραχναίικα καλύβια/σπίτια", δηλ. "καλύβια/σπίτια των Βραχναίων". Η κωμόπολη φέρει επίσης την ονομασία "Άγιος Βασίλειος", που δεν χρησιμοποιείται ωστόσο και τόσο συχνά, η οποία προέρχεται ως τοπωνύμιο από την περίοδο που η περιοχή ακατοίκητη ακόμα ανήκε στο χωριό Δρεσθενά. Άγιος Βασίλειος ονομάζεται και ο κεντρικός Ιερός Ναός του οικισμού.

Στοιχεία διοικητικής εξέλιξης

Ο οικισμός των Βραχναίικων την περίοδο 1997-2010 αποτελούσε την έδρα του ομώνυμου δημοτικού διαμερίσματος του «καποδιστριακού» Δήμου Βραχναίικων ενώ υπήρξε και η έδρα του δήμου. Πριν το 1997 υπήρξε ανεξάρτητη κοινότητα. Η σύγχρονη Δημοτική Κοινότητα Βραχναίικων περιλαμβάνει τους οικισμούς, παλαιότερα και κοινότητες, Σταυρός (Δρεσθενά) και Μοιραίικα. Στη σύγχρονη Δημοτική Ενότητα Βραχναίικων, τον πρώην καποδιστριακό δήμο Βραχναίικων, ανήκουν επίσης οι τοπικές κοινότητες των οικισμών Τσουκαλαίικα, Μονοδένδρι, Καμίνια και Θεριανό.

Ιστορία

Η ευρύτερη περιοχή των Βραχναίικων πιστεύεται ότι κατοικείτο την προϊστορική και νεολιθική εποχή, γιατί έχουν βρεθεί λίθινα εργαλεία και μυκηναϊκά νεκροταφεία αλλά ακόμα όχι οικισμοί.  Κατά την αρχαιότητα στην περιοχή του δήμου Βραχνέικων σύμφωνα με την περιγραφή του Παυσανία υπήρχε η αρχαία πόλη Ώλενος η θέση της οποίας δεν έχει βρεθεί ακόμα. Τα πρώτα ίχνη κατοίκησης που έχουν βρεθεί και ανασκαφεί ανάγονται στη Ρωμαιοκρατία, είναι κυρίως αγροικίες και τμήμα του δημόσιου δρόμου που ένωνε την Πάτρα με την Δύμη. Κατά τον Μεσαίωνα υπάρχει μαρτυρία από περιηγητές για πύργο στην περιοχή. Την περίοδο αυτή η περιοχή που βρίσκονται σήμερα τα Βραχναίικα ερημώθηκε από μόνιμους κατοίκους, ενώ σε απογραφές αναφέρονται μόνο τα χωριά Δρεσθενά και Τσουκαλά σε κοντινή απόσταση.
Κατά την Ενετοκρατία και την Τουρκοκρατία η περιοχή ανήκε στο χωριό Δρεσθενά, και ονομαζόταν "Άγιος Βασίλειος". Ήταν δε σε μεγάλη έκταση δασώδες. Κατά την Τουρκοκρατία η περιοχή αναφέρεται ότι είχε πολλές καλλιεργήσιμες εκτάσεις και τσιφλίκια Οθωμανών. Μετά την επανάσταση του 1821 τα Οθωμανικά τσιφλίκια έγιναν εθνικές γαίες. Αναφέρεται ότι τα Βραχναίικα χρησιμοποιήθηκαν ως βοσκότοποι από ποιμένες του χωριού Σούλι Αχαΐας μέχρι που μοιράστηκαν σε καλλιεργητές, ένας από τους οποίους ήταν και ο Γεώργιος Σωτηριάδης από την Κερπινή της Επαρχίας Καλαβρύτων.
Ο Σωτηριάδης για την καλλιέργεια των αγροτικών εκτάσεων που είχε καλούσε συμπατριώτες του από το Βραχνί οι οποίοι τότε κατέβαιναν στα πεδινά και δούλευαν στις σταφίδες. Από το 1837 αναφέρονται μόνιμες εγκαταστάσεις Βραχναίων αλλά οικισμός αναφέρεται πρώτη φορά το 1858 σαν "Άγιος Βασίλειος-Βραχναίικα" και ανήκε στο χωριό Δρεσθενά. Το 1922-23 στη κωμόπολη εγκαταστάθηκαν πρόσφυγες από την Μικρά Ασία κυρίως από το Αϊδίνιο και σε άγνωστο χρόνο οι λιγοστοί κάτοικοι του χωριού Δρεσθενά.
Στα Βραχναίικα με την κατασκευή του σιδηροδρομικού δικτύου Πελοποννήσου το 1882 αρχικά δημιουργήθηκε στάση και το 1915 σιδηροδρομικός σταθμός. Από το 1930 συνδέθηκε με την πόλη της Πάτρας με αστική συγκοινωνία, λεωφορεία, τη γραμμή 5 που διατηρείται έως σήμερα. Από το 1920 η κοινότητα εξυπηρετούνταν με συσκευή τηλεφώνου και από το 1936 με ταχυδρομικό και τηλεγραφικό κέντρο ενώ ηλεκτροδοτήθηκε πρώτη φορά το 1932. Έχει δημοτικό σχολείο από το 1936, οπού κατεδαφίστηκε το 2008 και ξανακτίστηκε.· μάλιστα δημιουργήθηκαν ένα αρρένων και ένα θηλέων, Γυμνάσιο από το 1977 και Λύκειο από το 1981.

Πολιτική ιστορία

Με το Β.Δ. 8/4/1835 τα Βραχναίικα αποτέλεσαν οικισμό του δημοτικού διαμερίσματος Δρεσθενών του Δήμου Μεσσάτιδος. Με το Β.Δ. 3/7/1836 ο Δήμος Μεσσάτιδος συγχωνεύτηκε, στην ουσία απορροφήθηκε, με τον δήμο Πατρέων και τα Βραχναίικα πάντα σαν οικισμός των Δρεσθενών εντάχτηκε στον Δήμο της Πάτρας.
Το 1912 με τον Ε.τ.Κ. 14/2/1912 και τον νόμο ΔΝΖ΄ 4057 διαλύθηκαν οι δήμοι και τα Βραχναίικα μαζί με τα Δρεσθενά και το Μονοδένδρι αποτέλεσαν την ανεξάρτητη κοινότητα Βραχναίικων. Το 1915 στην κοινότητα εντάχτηκε και ο οικισμός Μοιρέικα  που το 1954 εντάχτηκε στην κοινότητα Θεριανού. Το 1929 αποσπάστηκε το Μονοδένδρι για να γίνει ανεξάρτητη κοινότητα, και το 1940 προστέθηκαν στην κοινότητα οι οικισμοί Γκερμπεσαίικα και Φλάμπουρας.
Το 1998 με το Σχέδιο Καποδίστριας η κοινότητα Βραχναίικων αποτέλεσε ανεξάρτητο Δήμο με την προσθήκη των πρώην κοινοτήτων Θεριανό, Καμίνια, Μονοδένδρι, Τσουκαλαίικα και των οικισμών Ανεμόμυλος, Δρεσθενά και Μοιραίικα. Τελευταίος πρόεδρος ήταν ο μετέπειτα δήμαρχος Παύλος Γριτσώνης. Ο δήμος σύμφωνα με την απογραφή του 2001 έχει 4.805 μόνιμους κάτοικουςκους, το Δημοτικό Διαμέρισμα Βραχναίικων είχε 2.810 μόνιμους κάτοικους ενώ ο καθαυτό οικισμός των Βραχναίικων είχε 2.616 μόνιμους κάτοικους.

Συνοικισμοί των Βραχναιίκων

Στα Βραχναίικα ανήκουν και μερικοί συνοικισμοί, που δεν βρίσκονται εντός του καθαυτό οικισμού, όπως η Λάκκα, οι Λάκκες, τα Παξιμαδαίικα, τα Πολλά Αλώνια (ή Πολλαλώνια), ο Φλάμπουρας.

Σεισμοί

Τα Βραχναίικα έχουν πληγεί επανειλημμένα από σεισμούς, ενώ οι πιο πρόσφατοι μεγάλης έντασης σεισμοί που προκάλεσαν αρκετά πλήγματα ήταν το 1993 και το 2008, όταν κατέρρευσαν ή και κατεδαφίστηκαν λόγω των ανεπανόρθωτων ζημιών πολλά παλιά σπίτια και υποδομές. Επίσης υπέστη σοβαρές ζημιές το δημοτικό σχολείο Βραχναίικων, το οποίο κατεδαφίστηκε εξολοκλήρου και κτίστηκε απ' την αρχή και τέθηκε σε πλήρη λειτουργία το 2016.