Λουδοβίκος ΙΑ΄ της Γαλλίας

Διαμάχη με τον πατέρα του

Συνέχισε τη στρατιωτική του δράση, αλλά και το μίσος προς τον πατέρα του, που τελικά αναγκάστηκε να τον εξορίσει στην επαρχία του Ντωφινέ. Πατέρας και γιος δεν ξανασυναντήθηκαν ποτέ. Ο δελφίνος αυτοανακηρύχθηκε βασιλιάς, προσπαθώντας συνέχεια με κάθε μέσο να προκαλέσει ζημιά στον πατέρα του, Κάρολο. Η σύζυγος του, Μαργαρίτα της Σκωτίας, υποστήριζε τον Κάρολο, αφού ο πεθερός της την εκτιμούσε πάντοτε έντονα, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί έντονο μίσος και στο ζεύγος. 
Η Μαργαρίτα έπεσε σε μεγάλη μελαγχολία, λόγω της ανυποληψίας που της είχε ο δελφίνος Λουδοβίκος και οι υποστηρικτές του, πεθαίνοντας πρόωρα (1445). Στις 14 Φεβρουαρίου 1451 παντρεύτηκε για δεύτερη φορά χωρίς τη συγκατάθεση του Καρόλου την 8χρονη Καρλόττα της Σαβοΐας.
Ο Κάρολος με στρατό ετοιμάστηκε να καταδιώξει τον γιο του στο Ντωφινέ. Ο Λουδοβίκος βρήκε καταφύγιο στην αυλή του θείου του, δούκα Φιλίππου Γ΄ του καλού, και του γιου του, Καρόλου του ισχυρού, στο κάστρο του Genappe. Ο βασιλιάς εξοργίστηκε από την πράξη αυτή απειλώντας τον Φίλιππο και προειδοποιώντας τον ότι έδωσε καταφύγιο σε "μια αλεπού που θα φάει τα πρόβατα του".
Το 1461, με την αναγγελία του θανάτου του πατέρα του, έσπευσε να καταλάβει τον θρόνο και να προλάβει τον αδελφό του, Κάρολο. Παρά την αντιπαλότητα που είχε με τον πατέρα του, με την άνοδο του στον θρόνο παραδόξως είδαν όλοι ότι ακολουθούσε την ίδια πολιτική. Κυβέρνησε με δικαιοσύνη, περιορίζοντας τη δύναμη των βαρόνων και των δουκών, και καταδίωξε τους συνωμότες που τον περιστοίχιζαν σαν φίλοι. Έγινε συνετός και οικονομικά εγκρατής παρά τη σπάταλη προηγούμενη ζωή του. Φορούσε απλά ρούχα.
Τις περισσότερες πληροφορίες γύρω από τη ζωή του τις έχουμε από τον αυλικό του, Φίλιππο Κομίν.

Τεταμένες σχέσεις με τον Κάρολο της Βουργουνδίας

Ο Φίλιππος Γ΄ ο Καλός ήταν ενθουσιασμένος να ξεκινήσει μια Σταυροφορία και ο Λουδοβίκος του έδωσε χρήματα σε αντάλλαγμα με περιοχές όπως η Πικαρδία και η Αμιένη. Αλλά ο Κάρολος, γιος του Φιλίππου, θύμωσε, διότι νόμιζε ότι στερήθηκε τη διαδοχή. Ενώθηκε στην επανάσταση της Ένωσης του Κοινού Πλούτου με τον αδελφό τού Λουδοβίκου, Κάρολο. Οι επαναστάτες συνετρίβησαν και ο Λουδοβίκος για πολιτικούς λόγους πιέστηκε να κλείσει ειρήνη. 
Γινόμενος δούκας ο Κάρολος, (1467) νόμιζε ψευδώς ότι είχε στη διάθεσή του ένα ανεξάρτητο βασίλειο, αλλά είχε πολλά προβλήματα με τους κατοίκους των περιοχών που εξουσίαζε, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα την εξέγερση των κατοίκων της Λιέγης.
Το 1468 ο Λουδοβίκος και ο Κάρολος συναντήθηκαν ξανά για νέα συνθήκη όταν έφθασαν τα άσχημα νέα στον Κάρολο ότι οι κάτοικοι της Λιέγης όχι μονάχα εξεγέρθηκαν αλλά και σκότωσαν τον κυβερνήτη. Ο Κάρολος ήταν έξω φρενών και οι σύμβουλοι του προσπάθησαν να τον συγκρατήσουν μην τυχόν και χτυπήσει τον βασιλιά από τα νεύρα του. Ο Λουδοβίκος πιέστηκε και δέχθηκε ταπεινωτική συνθήκη όπου έδινε στον Κάρολο πολλές περιοχές από αυτές που ζητούσε και στρατιωτική βοήθεια στην πολιορκία της Λιέγης, όπου εκατοντάδες πολιτών σφαγιάσθηκαν.
Αλλά με την επιστροφή του Καρόλου ο βασιλιάς Λουδοβίκος ανήγγειλε την ταπεινωτική γι' αυτόν συνθήκη άκυρη. Ετοίμασε στρατό ώστε να καταλάβει ολοκληρωτικά τη Βουργουνδία. Ο Κάρολος (1472) στην πολιορκία της Μποβέ και άλλων πόλεων συνάντησε δυσκολίες και ζήτησε ειρήνη από τον Λουδοβίκο που έγινε τελικά δεκτή.

Αποτυχία του στην εμπλοκή του στον Αγγλικό εμφύλιο

Ενώ η Αγγλία περιπλέχθηκε στον εμφύλιο πόλεμο των Ρόδων, ο Λουδοβίκος ενδιαφέρθηκε αφού ο Κάρολος ο ισχυρός συμμάχησε με τον Οίκο της Υόρκης που αντιμαχόταν τον Άγγλο βασιλιά Ερρίκο ΣΤ΄. Όταν ο Κόμης του Γουόρικ έπεσε και τοποθετήθηκε στον Αγγλικό θρόνο ο Εδουάρδος Δ΄, ο Λουδοβίκος κατέφυγε πίσω στην Γαλλία. Τότε ενθάρρυνε τον Κόμη να συμμαχήσει με την Μαργαρίτα του Ανζού, που ήθελε να επαναφέρει τον σύζυγο της Ερρίκο ΣΤ΄ στον Αγγλικό θρόνο. Ο Εδουάρδος πιέστηκε να εξοριστεί αλλά αργότερα επανήλθε και ο Γουόρικ σκοτώθηκε στη μάχη του Μπάρνετ (1471).
Τότε ο Εδουάρδος Δ΄ αδιαμφισβήτητος κυρίαρχος στη Γαλλία της επιτέθηκε το (1475) προκειμένου να εκδικηθεί τον βασιλιά της για την υποστήριξη που είχε στους εχθρούς του. Ο Λουδοβίκος με την συνθήκη του Πικινί εξαναγκάστηκε να δώσει μεγάλα χρηματικά ποσά ώστε να φύγουν ανενόχλητα οι Άγγλοι από τη Γαλλία. Οι Άγγλοι ανακήρυξαν ξανά τα δικαιώματα τους στο Γαλλικό έδαφος ζητώντας πίσω τις περιοχές που κατείχαν την εποχή του 100ετούς πολέμου, πριν τους διώξει ο Κάρολος, πατέρας του Λουδοβίκου.
Ο Λουδοβίκος ΙΑ΄ μετά την αποτυχία του με τους Άγγλους στράφηκε στο δουκάτο της Βουργουνδίας. Προσέγγισε τους Ελβετούς για στρατιωτική συμμαχία, ενώ σε λίγο ξέσπασε πόλεμος ανάμεσα στον Κάρολο και τους Ελβετούς. Η εκστρατεία του δούκα Καρόλου κατά των Ελβετών είχε τραγική για τον ίδιο κατάληξη αφού σκοτώθηκε στην μάχη του Νανσύ (1477).

Συμπεράσματα

Αφού εξουδετέρωσε τον κύριο εχθρό του ο Λουδοβίκος υπέταξε και όλους τους υπόλοιπους ηγεμόνες. Μοναδική εξαίρεση ο Ιάκωβος του Αρμανιάκ που εκτελέσθηκε.
Ήταν βασιλιάς με μεγάλα ενδιαφέροντα, αναμόρφωσε το εμπόριο και κατασκεύασε ολόκληρο το οδικό σύστημα της χώρας. Θεωρείται ο πρώτος βασιλιάς της Γαλλίας που ξεπέρασε τα μεσαιωνικά πρότυπα και την οδήγησε στη σύγχρονη εποχή. Με πολέμους και πανουργίες κατάφερε να υποτάξει όλους τους τοπικούς ηγεμόνες και να δημιουργήσει ένα ισχυρό βασίλειο. Ταυτόχρονα ήταν και πολύ προληπτικός πλαισιωμένος συνεχώς από αστρολόγους. Ήταν ολιγόλογος, κρυψίνους στην προσωπική του ζωή και μυστικιστής.
Πέθανε τον Αύγουστο 1483 και σε λίγο πέθανε και η γυναίκα του. Την αντιβασιλεία στον μικρό 13χρονο Κάρολο ανέλαβε η μεγάλη του αδελφή, Άννα του Μποζέ.