Οδυσσέας Βουδούρης

Ο Οδυσσέας Βουδούρης (1953) είναι ιατρός χειρουργός, με δράση στο ανθρωπιστικό κίνημα, με συμμετοχή σε μια σειρά αποστολές ανθρωπιστικής βοήθειας, σε πολλές χώρες του κόσμου και με δράση στην ελληνική πολιτική σκηνή.

Βιογραφικά στοιχεία

Ο Οδυσσέας Βουδούρης γεννήθηκε το 1953 στη Βουδαπέστη (Ουγγαρία). Οι γονείς του, Ίρμα και Γιώργος Βουδούρης, ήταν αντιστασιακοί και πολιτικοί πρόσφυγες. Ο πατέρας του προσέφυγε στην Γαλλία το 1950 με κρατική Γαλλική υποτροφία, και η μητέρα του το 1952, μετά την εξορία της σε Μακρόνησο και Τρίκερι (1948-1952). Η οικογένειά του εγκαταστάθηκε στην Γαλλία το 1955 και επέστρεψε στην Ελλάδα το 1965. Μετά το πραξικόπημα του 1967, κατέφυγε πάλι στην Γαλλία. Ο πατέρας του, καθηγητής Πανεπιστημίου, καθαιρέθηκε από την Χούντα, ενώ μετά την Μεταπολίτευση εκλέχθηκε πρύτανης του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου.
Σπούδασε Ιατρική, αρχικά στην Grenoble και κατόπιν στο Παρίσι. Επέστρεψε στην Ελλάδα στο τέλος του 1990.
Απέκτησε δυο κόρες με τη γλύπτρια Κλειώ Μακρή, τη Δανάη (1980-2003) και τη Μυρτώ (1983), και δυο γιούς με τη φωτογράφο Χριστίνα Βάζου, τον Ιάσονα (1999) και τον Άρη (2002).

Ιατρική σταδιοδρομία

Ο Οδυσσέας Βουδούρης απέκτησε δυο ιατρικές ειδικότητες, την Γενική Χειρουργική και την Γυναικολογία-Μαιευτική. Εργάστηκε στη Γαλλία ως χειρουργός στο Institut Gustave Roussy (Αντικαρκινικό Κέντρο Παρισίων, Villejuif), στο Νοσοκομείο Diaconesses και στο Νοσοκομείο Pierre Rouquès. Απέκτησε μεταπτυχιακά διπλώματα στην Ογκολογική Χειρουργική, στη Λαπαροσκοπική Χειρουργική και στις Μικροχειρουργικές Τεχνικές.
Επινόησε καινοτόμα χειρουργικά εργαλεία, κυρίως για την λαπαροσκοπική χειρουργική (6, 7) και βραβεύτηκε με το βραβείο Lépine για την εφεύρεση πρωτότυπου χειρουργικού εργαλείου (1989). Διετέλεσε σύμβουλος ιατρός (consultant) στις εταιρίες Sanesco και Coopers & Lybrand, με αντικείμενο την αναδιοργάνωση δημόσιων και ιδιωτικών μονάδων Υγείας.
Σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο του Montpellier (Γαλλία), επιμελήθηκε Προγράμματος Τηλεχειρουργικής από το 2000, το οποίο απένειμε Μεταπτυχιακό τίτλο Λαπαροσκοπικής Χειρουργικής σε 62 Έλληνες χειρουργούς (8).
Το 1994, ίδρυσε στην Αθήνα, το χειρουργικό κέντρο Endolaser (4), με αντικείμενο τις λαπαροσκοπικές τεχνικές και τη Μεταβολική Χειρουργική, το οποίο υπήρξε το 2011 μια από τις τρεις πρώτες μονάδες  στην Ελλάδα, που πιστοποιήθηκαν ως Κέντρα Αριστείας από την IFSO (International Federation for the Surgery of Obesity and Metabolic Disorders).

Ανθρωπιστική και κοινωνική δράση

Υπήρξε συνιδρυτής του Ελληνικού Τμήματος των Γιατρών του Κόσμου το 1990 και κατόπιν πρόεδρος του Ελληνικού Τμήματος των Γιατρών Χωρίς Σύνορα, από το 1996 ως το 2001 (1). Συμμετείχε σε πολλές αποστολές, κυρίως χειρουργικές σε εμπόλεμες περιοχές (Σαλβαδόρ, Καμπότζη, Μάλι, Ρουάντα, Σομαλία, Κουρδιστάν, Βοσνία, Αρμενία, Ιράν, Σρι Λάνκα, Παλαιστίνη, Αφγανιστάν κλπ.). Εκλέχτηκε το 1998 αντιπρόεδρος του Διεθνούς Συμβουλίου των Médecins Sans Frontières. 
Επί της θητείας  του ως πρόεδρος, το Ελληνικό Τμήμα των Γιατρών χωρίς Σύνορα άρχισε να διεξάγει ανεξάρτητες αποστολές με επιχειρησιακό κέντρο την Αθήνα (σε Μαλάουι, Παλαιστίνη κλπ.) (10), καθώς και προγράμματα εντός Ελλάδας, για τους κοινωνικά αποκλεισμένους (11). Επίσης, γνώρισε σημαντική ανάπτυξη, ξεπερνώντας τους 100.000 συνδρομητές και αποκτώντας υψηλό βαθμό αναγνώρισης από την Ελληνική κοινωνία (12). Η αναγνώριση αυτή επέτρεψε στο Ελληνικό Τμήμα την πλήρη οικονομική ανεξαρτησία του, στηρίζοντας τη δράση του  σε εθελοντικές συνδρομές συνδρομητών κατά 95% και  περιορίζοντας τις θεσμικές χρηματοδοτήσεις στο ελάχιστο.
Η προεδρία του σημαδεύτηκε επίσης από την διαφωνία που επήλθε το 1999, σχετικά με τον πόλεμο του ΝΑΤΟ κατά της Σερβίας, την οποία στήριξαν πολλά μέλη των Médecins Sans Frontières, κυρίως από χώρες της Δυτικής Ευρώπης. Το Ελληνικό Τμήμα των Γιατρών Χωρίς Σύνορα απέρριψε το εγχείρημα του «ανθρωπιστικού πολέμου», οργανώνοντας ανθρωπιστική βοήθεια ταυτόχρονα στους Αλβανούς Κοσσοβάρους και στους Σέρβους υπό βομβαρδισμούς, με αποτέλεσμα την καθαίρεσή του από την αντιπροεδρία του Διεθνούς Συμβουλίου των Médecins Sans Frontières και τη διαγραφή του Ελληνικού Τμήματος από το Διεθνές Συμβούλιο (15). Ωστόσο, μόλις το 2000, το Γαλλικό Τμήμα, δια στόματος του προέδρου του, ανεγνώρισε ότι «δεν στάθηκε στο ύψος των περιστάσεων για να αποτρέψει το ανθρωπιστικό άλλοθι» του πολέμου και ότι έπρεπε να είχε «αρνηθεί την συνεργασία με τους στρατιωτικούς». Έτσι, άρχισαν επαφές και το 2005 το Ελληνικό Τμήμα επανεντάχθηκε. Το 2007, ακολούθησε κοινή εκδήλωση στην Αθήνα, όπου συμμετείχε ο Οδυσσέας Βουδούρης και ο πρόεδρος του Διεθνούς Συμβουλίου, ο οποίος αναγνώρισε ως ατόπημα τη διαγραφή του 1999 (17).
Το 2005 ανέλαβε πρόεδρος της οργάνωσης anthropos.gr, με στόχο την ανάπτυξη του εθελοντισμού στην Ελληνική κοινωνία (18). Το 2016 ίδρυσε, μαζί με ομάδα ιατρών, υγειονομικών, νομικών, δημοσιογράφων, κοινωνικών και πολιτικών επιστημόνων, που είχαν ήδη πλούσια εμπειρία στην κοινωνική δράση και τις ανθρωπιστικές αποστολές, το Κοινωνικό ΕΚΑΒ. Αντικείμενο της οργάνωσης αποτελεί η δράση κατά κάθε είδους κοινωνικού αποκλεισμού. Το 2017, το Κοινωνικό ΕΚΑΒ ανέλαβε, με τον Οδυσσέα Βουδούρη ως συντονιστή, πρόγραμμα περίθαλψης των προσφύγων με αναπηρία, χρηματοδοτούμενο από την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, με την επωνυμία "Θέτις".
Δίδαξε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών το θέμα της «Διαχείρισης κρίσεων στον αναπτυσσόμενο κόσμο», στο πλαίσιο Μεταπτυχιακού Διπλώματος απευθυνόμενο σε εθελοντές ανθρωπιστικών οργανώσεων. Ο Οδυσσέας Βουδούρης αντιλαμβάνεται την ανθρωπιστική δράση ως μέσω αλληλεγγύης, διαχωρίζοντάς την από την φιλανθρωπία, και απορρίπτει την έννοια του «αλτρουισμού», ανάγοντας το κίνητρο της ανθρωπιστικής δράσης σε μια «εσωτερική ανάγκη» του εθελοντή (21).

Πολιτική δράση

Ο Οδυσσέας Βουδούρης απέκτησε ως μαθητής τις πρώτες πολιτικές του εμπειρίες το Μάη ’68 στο Παρίσι (1). Συμμετείχε ενεργά στο φοιτητικό κίνημα ως εκλεγμένος εκπρόσωπος των φοιτητών στις Ιατρικές Σχολές της Grenoble και των Παρισίων (1974-1980), ως πρόεδρος της  Ένωσης Φοιτητών της Grenoble (1975-1978) και ως μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Union Nationale des Étudiants de France (1976-1978). Ταυτόχρονα, οργανώθηκε στο Γαλλικό Κομμουνιστικό Κόμμα μέχρι την αποχώρησή του από τη Γαλλία. Σήμερα, τάσσεται σταθερά υπέρ μιας ευρύτερης συμμαχίας όλων των αριστερών δυνάμεων, για την ανάσχεση της νεοφιλελεύθερης απειλής.
Το 2001, ορίστηκε πρόεδρος και  γενικός διευθυντής του Περιφερειακού Συστήματος Υγείας Πελοποννήσου (24), το οποίο δόμησε με σύγχρονες προδιαγραφές, πετυχαίνοντας να ανάγει το ΠεΣΥ Πελοποννήσου σε πρώτη υπηρεσία του Ελληνικού Δημοσίου με πιστοποίηση ISO (25). Παραιτήθηκε από τη θέση αυτή το 2004, διαχωρίζοντας τη θέση του από την Πολιτική Υγείας της νέας κυβέρνησης (26), καταθέτοντας αναλυτικό απολογισμό (νέα νοσοκομεία σε Κόρινθο και Άργος, θετικό οικονομικό ισοζύγιο, φιλικότητα των νοσοκομείων κλπ), καθώς και προτάσεις για το μέλλον (οικονομική αυτονομία των ΠεΣΥ, μείωση του αριθμού των ΠεΣΥ, ενίσχυση πρόληψης και αγωγή υγείας κλπ.) (27).
Την περίοδο 2005-2006 διετέλεσε επικεφαλής της πολιτικής κίνησης «Κάθε Μέρα Πολίτης» για την προώθηση της συμμετοχικής δημοκρατίας (28) και το 2009 εκλέχτηκε βουλευτής Μεσσηνίας, ως συνεργαζόμενος με το ΠΑΣΟΚ. Το 2012 διαγράφτηκε από την Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ, λόγω της αντίθεσής του στην ψήφιση του 2ου Μνημονίου. Εκλέχτηκε βουλευτής Β’ Αθηνών με τη Δημοκρατική Αριστερά στις εκλογές του Μαΐου και του Ιουνίου 2012. Αντιτάχτηκε στη συνεργασία της ΔΗΜΑΡ με την κυβέρνηση Σαμαρά, με συνέπεια να διαγραφεί από την κοινοβουλευτική ομάδα του κόμματος, τον Ιανουάριο 2013.
Ως ανεξάρτητος βουλευτής, συνέχισε την πολιτική δράση του στο πλαίσιο της πολιτικής κίνησης «Κοινωνία Πρώτα», που ίδρυσε σε συνεργασία με άλλους ανεξάρτητους βουλευτές. Κατόπιν πρότασης του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ, ηγήθηκε διευρυμένου κοινού ψηφοδελτίου στις περιφερειακές εκλογές στην Πελοπόννησο το 2014. Η συνεργασία αυτή προσέκρουσε στην αντίθεση μέρους του ΣΥΡΙΖΑ,  προκαλώντας εσωκομματική διαμάχη. Ωστόσο το κοινό ψηφοδέλτιο, «Πελοπόννησος Πρώτα», υπήρξε ένα από τα 4 ψηφοδέλτια υποστηριζόμενα από τον ΣΥΡΙΖΑ, που πέρασαν στον 2ο γύρο των εκλογών, συγκεντρώνοντας τελικά 41% των ψήφων.
Ο Οδυσσέας Βουδούρης διαδραμάτισε ενεργό ρόλο για τη δημιουργία Κοινοβουλευτικής Ομάδας των Ανεξάρτητων Βουλευτών, του οποίου διετέλεσε κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος. Το Δεκέμβρη 2014, πρωταγωνίστησε στην κινητοποίηση ανεξάρτητων βουλευτών για την αποτροπή της εκλογής προέδρου της Δημοκρατίας και υπέρ της διεξαγωγής των βουλευτικών εκλογών τον Ιανουάριο 2015.
Το Μάρτιο 2016, του ανατέθηκε η νεοσύστατη Γενική Γραμματεία Υποδοχής προσφύγων, όπου ανέπτυξε δράση επί 5 μήνες. Το Σεπτέμβριο 2016, παραιτήθηκε από Γενικός Γραμματέας, αποστασιοποιούμενος από τον τότε Υπουργό Μεταναστευτικής Πολιτικής, την πολιτική του οποίου χαρακτήρισε αδρανή και αδιαφανή.
Έχει εκδώσει δυο βιβλία: «Μακριά… και δίπλα μας» (2004, Εκδόσεις Καστανιώτη), με θέμα την μαρτυρία από τις ανθρωπιστικές αποστολές, και «Ημερολόγιο μιας διαδρομής » (2012, Εκδόσεις Δωρικός), με θέμα την ιατρική, την ανθρωπιστική δράση και την πολιτική.
Για την συμβολή του στο ανθρωπιστικό κίνημα και για το σύνολο της κοινωνικής του προσφοράς, βραβεύτηκε το 2007 με την απονομή του τίτλου του «Ιππότη του Εθνικού Τάγματος Αξίας» (Chevalier de l’Ordre du Mérite) από τον Πρόεδρο της Γαλλικής Δημοκρατίας (39).