Καθεδρικός Ναός του Σπάιερ

Σύγχρονη εποχή

Μολονότι η πόλη επανειλημμένα καταλήφθηκε και λεηλατήθηκε, ο καθεδρικός της επέζησε από τον Τριακονταετή Πόλεμο (1618-1648) με ελάχιστες ζημιές. Κατά τον Εννεαετή Πόλεμο (Πόλεμος για την Διαδοχή του Παλατινάτου 1688-97), οι άνθρωποι του Σπάιερ έφεραν τα έπιπλα και τα υπάρχοντά τους στην εκκλησία, και στοιβάζοντάς τα σε αρκετά μέτρα ύψος ήλπιζαν να σωθούν από τα γαλλικά στρατεύματα του Λουδοβίκου ΙΔ' που λεηλατούσαν την πόλη. Όμως, την 31η Μαΐου 1689 οι στρατιώτες μπήκαν μέσα, λεηλάτησαν τους βασιλικούς τάφους και έκαψαν τα πάντα. Εκείνη την ημέρα, σχεδόν όλη η πόλη Σπάιερ κάηκε. Στην πυρκαγιά το δυτικό τμήμα του κυρίως ναού κατέρρευσε και τα διακοσμητικά Γοτθικά στοιχεία καταστράφηκαν.
Για σχεδόν έναν αιώνα μόνο το ανατολικό τμήμα του ναού ήταν ασφαλές και κατάλληλο για λειτουργία. Το κτίριο αποκαταστάθηκε εν μέρει κατά τα έτη 1748 - 1772 υπό την καθοδήγηση του Φρανζ Ιγκναζ Νεουμαν.
Το 1792 το Σπάιερ καταλήφθηκε και πάλι, αυτή τη φορά από τα γαλλικά επαναστατικά στρατεύματα, και για άλλη μια φορά ο καθεδρικός ναός λεηλατήθηκε. Κατά τη διάρκεια των Ναπολεόντειων Πολέμων (1803 - 1815) ο καθεδρικός  χρησιμοποιήθηκε ως στάβλος και αποθήκη για ζωοτροφές και άλλα υλικά. Μετά τη νίκη του Ναπολέοντα στη Μάχη του Λύτσεν το 1813, περίπου 4.000 τραυματισμένοι στρατιώτες ήρθαν στο Σπάιερ. Μετά τη μάχη της Λειψίας ήρθαν ακόμη περισσότεροι και ο καθεδρικός ναός λειτούργησε ως στρατιωτικό νοσοκομείο.
Ως αποτέλεσμα του Συνέδριου της Βιέννης (1815), το Σπάιερ και το Παλατινάτο πέρασαν στην κατοχή της Βαυαρίας. Κατ ' εντολή του Βασιλιά Λουδοβίκου Α' της Βαυαρίας οι εσωτερικοί τοίχοι του ναού διακοσμήθηκαν με Ναζωραίε τοιχογραφίες (1846-1853). Το 1854-1858 ο Βασιλιάς Μαξιμιλιανός Β' αντικατέστησε την μπαρόκ Δυτική είσοδο με μια Νεο-Ρομανική, με τους δύο ψηλούς πύργους και έναν οκτάπλευρο τρούλο που έμοιαζαν με αυτούς που χάθηκαν, οπότε αποκαταστάθηκε η συνολική Ρομανική εμφάνιση του καθεδρικού. Οι στέγες χαμηλώθηκαν και καλύφθηκαν με χαλκό. Μόνο στο Γοτθικό σκευοφυλάκιο διατηρήθηκε η στέγη σχιστόλιθου.
Στο σχεδιασμό της δυτικής πρόσοψης ο Χάινριχ Χουμπς, ένας αρχιτέκτονας στις αρχές του Ιστορικισμού, δημιούργησε ένα Νέο Ρομανικό σχέδιο κλιμακώνοντας τα παράθυρα διαφορετικά και εισάγοντας ένα αέτωμα στην πρόσοψη, μια σειρά από αγάλματα πάνω από την κύρια πύλη και πολύχρωμες λιθοδομές σε κίτρινο και κεραμιδί. Αυτές οι αποκαταστάσεις συνέπεσαν με την ανάπτυξη του Ρομαντισμού και του γερμανικού εθνικισμού, κατά τη διάρκεια των οποίαν πολλά κτίρια αποκαταστάθηκαν με τις Ρομανικές και Γοτθικές τεχνοτροπίες της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Ο Καθεδρικός του Σπάιερ προάχθηκε σε εθνικό μνημείο.
Στις αρχές του 20ου αιώνα το κλίμα είχε αλλάξει. Το 1916 ο Γκεοργκ Ντεχιο, ένας Γερμανός ιστορικός της τέχνης, ήταν πεπεισμένος ότι ανάμεσα σε όλα τα δεινά που συνέβηκαν στον καθεδρικό ναό, οι τροποποιήσεις του 19ου αιώνα δεν ήταν οι μικρότερες.
Οι τάφοι των αυτοκρατόρων και βασιλέων ήταν αρχικά τοποθετημένοι στο κεντρικό κλίτος μπροστά από το ιερό. Με την πάροδο των αιώνων η γνώση για την ακριβή θέση τους χάθηκε. Σε μια μεγάλη εκστρατεία ανασκαφών το 1900 ανακαλύφθηκαν οι τάφοι και όταν ανοίχτηκε διαπιστώθηκαν οι ταυτότητες των ηγεμόνων. Κάποια από τα περιεχόμενα, όπως ρούχα, παρουσιάζονται στο Ιστορικό Μουσείο του Παλατινάτου κοντά στον καθεδρικό ναό. Τα ανακαινισμένα φέρετρα μεταφέρθηκαν σε μια πρόσφατα κατασκευασμένη κρύπτη ανοικτή για το κοινό, κάτω από τον κεντρικό βωμό το 1906.
Η αναστήλωση του ναού, που άρχισε το 1957 επιδίωκε συντήρηση της δομής και ανάπλαση της αρχικής ατμόσφαιρας του εσωτερικού. Μερικά από τα γύψινα και τους πίνακες του 19ου αιώνα είχαν αφαιρεθεί από τους τοίχους. Μόνο ένας κύκλος με 24 σκηνές από τη ζωή της Παναγίας ανάμεσα στα παράθυρα του κυρίως ναού έχουν διασωθεί.