Κούλεν της Σκωτίας

Το όνομα του

Ο Κούλεν ήταν ένας από τους τρεις γιους του Ίντουλφ βασιλιά της Άλμπα, οι άλλοι δυο αδελφοί του ήταν ο Ίοτσαϊντ που πέθανε μαζί του το 971 και ο μετέπειτα βασιλιάς Αμλάιμπ. Ο Ίντουλφ ήταν γιος του Κωνσταντίνου Β΄ της Σκωτίας ενός βασιλιά που είχε ισχυρούς δεσμούς με την Σκανδιναβική δυναστεία του Δουβλίνου. Όλοι οι απόγονοι του είχαν Σκανδιναβικά ονόματα παράδειγμα το όνομα του Ίντουλφ ήταν Κέλτικη προφορά του Άγγλο-Σαξονικού ονόματος Ίντγουλφ. Όπως προκύπτει από το όνομα του Ίντουλφ η μητέρα του ήταν μέλος μεγάλης Σκανδιναβικής δυναστείας. Το όνομα του Αμλάιμπ είναι διαφορετική μορφή του Κέλτικου ονόματος Αμαλγκαίντ ή αναγραμματισμός του Σκανδιναβικού ονόματος Όλαφ.
Η μητέρα του πολύ πιθανό ήταν πριγκίπισσα των Ουί Αιμάρ, εγγονή του Αμλάιμπ Κουαράν ή του Αμλαίμπ μακ Γκοφραίντ.
Περισσότερες ενδείξεις για την Σκανδιναβική καταγωγή του Κούλεν υπάρχουν στα Χρονικά των βασιλέων της Άλμπα τον 12ο αιώνα, το όνομα του Κούλεν εμφανίζεται σε πολλές πηγές σαν Κούλενρινγκ. Η επέκταση ρινγκ μεταφράζεται σαν δακτυλίδι, το συναντάμε στα ονόματα των παλιών Σκανδιναβών βασιλέων που είχαν τον τίτλο δακτυλοφόροι ή αυτοί που παίρνουν το δαχτυλίδι.

Ο Οίκος των Αλπινιδών

Ο Κούλεν και ολόκληρη η οικογένεια του ήταν μέλη της δυναστείας των Αλπίνων απόγονοι του γενάρχη Κένεθ Α΄ της Σκωτίας που πέθανε το 858. Οι περισσότεροι βασιλείς της δυναστείας διαδέχθηκαν πρόσωπα που δεν είχαν άμεση συγγένεια μεταξύ τους. Ο πατέρας του Ίντουλφ Κωνσταντίνος Β΄ της Σκωτίας από τον κλάδο του Εντ μακ Κένεθ διαδέχθηκε τον Ντόναλντ Β΄ της Σκωτίας από τον κλάδο του Κωνσταντίνου Α΄, βασίλευσε με μεγάλη επιτυχία 40 χρόνια και εξασφάλισε την διαδοχή στον γιο του Μάλκολμ Α΄ της Σκωτίας. Ο Ίντουλφ διαδέχθηκε τον Μάλκολμ Α΄ και βασίλευσε μέχρι τον δικό του θάνατο (962). Ο Ίντουλφ θανατώθηκε από τους Βίκινγκ που εκείνη την εποχή λεηλατούσαν το βασίλειο σύμφωνα με Σκωτσέζικες και Ιρλανδικές πηγές. Το Σκανδιναβικό βασίλειο της Γιορκ κατέρρευσε την δεκαετία του 950 και οι υποτελείς του βασιλείου του Δουβλίνου ανακουφίστηκαν από την μεγάλη πίεση, στο βασίλειο της Αγγλίας αντίθετα οι επιδρομές συνεχίστηκαν τις δεκαετίες του 980 και του 1100. Οι βασιλείς της Άλμπα βρέθηκαν σε ειρηνικό καθεστώς με τους επιδρομείς και αφοσιώθηκαν στις δικές τους εμφύλιες διαμάχες.

Εμφύλιες διαμάχες για την διαδοχή

Τον θάνατο του Ίντουλφ ακολούθησαν πολλές εσωτερικές διαφωνίες, τον διαδέχθηκε επίσημα ο γιος του Μάλκολμ Α΄ Ντάφ αλλά οι βασιλικές λίστες καταγράφουν πολλούς βασιλείς τα πρώτα χρόνια. Η Προφητεία του Μπερχάν τον 12ο αιώνα καταγράφει συμβασιλεία ανάμεσα στον Ντάφ και στον Κουλέν, τονίζει ότι μετά τον θάνατο του Κούλεν κανένας βασιλιάς δεν μπορούσε να είναι τόσο ισχυρός όσο να εκτοπίσει τον άλλον. Τα μέλη των δυο κλάδων με εκπροσώπους τον Ίντουλφ και τον Ντάφ διατήρησαν την ειρήνη όσο ζούσε ο Ίντουλφ αλλά τα επόμενα χρόνια ξέσπασαν συγκρούσεις.   
Τα Χρονικά των βασιλέων της Άλμπα αναφέρουν ότι ο Ντάφ συμβασίλευσε μαζί με τον Κούλεν. Οι δυο άντρες πολέμησαν ο ένας εναντίον του άλλου σε μάχη που έπεσαν ο Ντάνσαντ, ηγούμενος του Ντάνκελντ και ο Ντάμπντον σατράπης του Άθολ. Η μάχη φαίνεται ότι έγινε στο Ντάνκαμπ στην ίδια θέση που έγινε τον 1ο αιώνα η Μάχη στο όρος Γκρόπιους. Η μάχη σύμφωνα με τα Χρονικά του Ούλστερ τον 16ο αιώνα έγινε το 965, σε μια αναφορά περιγράφεται η πτώση του Ντάνκελντ από τους άντρες της Άλμπα. Τα Χρονικά των βασιλέων της Άλμπα περιγράφουν τον Ντάφ σαν τον νικητή αλλά άλλες πηγές αντίθετα αναφέρουν ότι εξορίστηκε, τα Χρονικά του Ούλστερ καταγράφουν τον θάνατο του το 967. Σύμφωνα με την "Χ" ομάδα των βασιλικών καταλόγων ο Ντάφ σκοτώθηκε στην Φορ και έκρυψαν το σώμα του κάτω από μια γέφυρα στο Κίνλος κατά την διάρκεια ηλιακής έκλειψης. Ο θάνατος του Ντάφ καταγράφεται στα Αυθεντικά Χρονικά της Σκωτίας του 15ου αιώνα, τα χρονικά σχετίζουν τον θάνατο του βασιλιά με μια έκλειψη. Άν οι πηγές είναι αξιόπιστες ο Ντάφ πέθανε πρίν την ηλιακή έκλειψη στις 20 Ιουλίου 966.    
Υπάρχουν πολλές υποψίες ότι οι επιγραφές στην "πέτρα του Σουένο" στην Φορ σχετίζονται με τον θάνατο του Ντάφ. Σε ένα από τα σχήματα κομμένα κεφάλια και κορμιά εμφανίζονται γύρω από μια γέφυρα, ένα κεφάλι με ένα στέμμα αναγνωρίζεται σαν το κεφάλι του Ντάφ. Οι περιγραφές της πέτρας δεν παρουσιάζουν καμιά ηλιακή έκλειψη, η πληροφορία πιθανότατα προστέθηκε αργότερα για να ενισχύσει τον θρύλο, η ημερομηνία που εμφανίζεται στα Χρονικά του Ούλστερ πρέπει να είναι ακριβής. Ο θάνατος του Ντάφ έφερε την πτώση του και στην συνέχεια την άνοδο στον θρόνο του Κούλεν, είναι προφανές ότι σκοτώθηκε για λογαριασμό του διαδόχου του. Ο Κούλεν δεν εμφανίζεται πουθενά σαν δολοφόνος του Ντάφ αλλά η πορεία των γεγονότων δείχνει ότι είχε σχέση με τον φόνο.

Βασιλεία

Ο Κούλεν ήταν αναμφισβήτητος μονάρχης την περίοδο 966 - 971 και η βασιλεία του ήταν ομαλή. Ο θάνατος του (971) περιγράφεται από πολλές διαφορετικές πηγές, σύμφωνα με τα Χρονικά των Βασιλέων της Άλμπα ο Κούλεν και ο αδελφός του Ίοτσαϊντ πέθαναν σε μάχη εναντίον των Κελτών. Τα Χρονικά του Ούλστερ αναφέρουν ότι έπεσε σε μάχη εναντίον των Κελτών, τα Σκωτσέζικα Χρονικά καταγράφουν με τον ίδιο τρόπο τον θάνατο του ότι κάηκε σε ένα σπίτι. 
Τα Χρονικά των βασιλέων της Άλμπα τοποθετούν τον θάνατο του στην "Ιμπαντονία" μια θέση στο Άμπινγκτον στο νότιο Λαναρκσάιρ, η τοποθεσία εμφανίζεται επίσης στα Χρονικά της Μελρόουζ. Οι ίδιες πηγές καταγράφουν τον θάνατο του στην "Λοίνας", πρόκειται για το Λόθιαν ή το Λένον περιοχές με πολλές μάχες ανάμεσα στους Σκωτσέζους και στους Κέλτες. Η "Ιμπαντονία" συσχετίζεται με το Λόθιαν ή το Λένον. Ο θάνατος του Κούλεν περιγράφεται διαφορετικά στην Προφητεία του Μπέρχαν, ο Κούλεν αναζητούσε μια ξένη γη και προσπάθησε να φορολογήσει σκληρά τους κατοίκους της Κάμπριας. Τα Χρονικά των βασιλέων της Άλμπα κατονομάζουν τον δολοφόνο του Κούλεν ως Ρίντερχ απ Ντιφουάλ, ο άντρας σκότωσε τον βασιλιά για την τιμή της κόρης του.  Οι στίχοι του 13ου αιώνα και τα Χρονικά του Μελρόουζ καταγράφουν επίσης σαν δολοφόνο τον Ρίντερχ που είχε απαχθεί η κόρη του.

Θάνατος

Ο δολοφόνος του Κούλεν ήταν γιος του Ντιφουάλ απ Όουεν, βασιλιά του Στραθκλάιντ (πέθανε το 975). Δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι ο ίδιος ο Ρίντερχ έγινε βασιλιάς αλλά η ικανότατα του να ανατρέψει και να δολοφονήσει τον βασιλιά της Σκωτίας δείχνει ότι είχε τεράστια ισχύ και μεγάλες προσβάσεις στον στρατό. Την εποχή του Κούλεν σύμφωνα με τις πηγές μια εγγονή του Ντιφουάλ σε ηλικία 20 ετών δέχτηκε επίσκεψη από τον βασιλιά της Άλμπα στην αυλή του βασιλιά του Στραθκλάιντ. Η επίσκεψη έγινε με σκοπό να τιμηθεί ο βασιλιάς της Άλμπα σαν επικυρίαρχος του Στραθκλάιντ αλλά οι Σκωτσέζοι παραβίασαν πολύ τα όρια της φιλοξενίας και ο Ρίντερχ τους εκτέλεσε μέσα στην αίθουσα. Οι δολοφονίες αυτής της μορφής ήταν συνηθισμένες και καταγράφονται στα Ιρλανδικά και τα Ισλανδικά χρονικά. Το όνομα του Δυτικού Λίντον στο Λόθιαν σχετίζεται με το Λίντουν Ρόντερικ τον 12ο αιώνα στο οποίο ένας άντρας ο Ρίντερχ οδήγησε στον θάνατο τον βασιλιά Κούλεν και τον αδελφό του Ίοτσαϊντ. Άλλος ένας λόγος που ανησύχησε ο Κούλεν είναι οι κατασχέσεις του πατέρα του στο Εδιμβούργο όπως καταγράφονται στο Χρονικό των βασιλέων της Άλμπα. Ο Κούλεν είχε στην κατοχή του μόνο ένα μικρό μέρος του Λόθιαν, η δολοφονία έγινε την στιγμή που προσπαθούσε με προκλητικό τρόπο να υποδείξει την υπεροχή του. Ο οργισμένος πατέρας βρήκε τον βασιλιά σε μια στιγμή αδυναμίας και εκμεταλλεύτηκε την υπεροχή του να τον σκοτώσει και να πάρει εκδίκηση για την κόρη του.
Τα Χρονικά των βασιλέων της Άλμπα καταγράφουν τον Κένεθ Β΄ της Σκωτίας (πέθανε το 995) σαν επόμενο βασιλιά της Άλμπα. Οι Ιρλανδικές πηγές ωστόσο, τα Χρονικά του Τίγκερλαντ και τα Χρονικά του Ούλστερ αποκαλύπτουν ότι ο Αμλάιμπ της Σκωτίας είχε μέχρι τον θάνατο του όλη την εξουσία στα χέρια του. Οι πηγές επιπλέον αναφέρουν τον Αμλάιμπ με τον τίτλο του βασιλιά και τον Κένεθ μονάχα με το πατρώνυμο του. Ο Αμλάιμπ δεν ονομάζεται σε κανέναν βασιλικό κατάλογο και μάλλον βασίλευσε για λίγο χρόνο πριν το 977, υπάρχει επιπλέον η πιθανότητα ο Αμλάιμπ και ο Κένεθ να είχαν μοιράσει την εξουσία.   
Το περίπλοκο σύστημα διαδοχής και οι εμφύλιες έριδες ανάμεσα στον Κούλεν και στον Ντάφ συνεχίστηκαν και με τους αδελφούς τους. Ο αδελφός του Κούλεν Ίοτσαϊντ σκοτώθηκε μαζί με τον βασιλιά κάτι που δείχνει την υψηλή θέση του στο βασίλειο, ο Αμλάιμπ που έγινε στην συνέχεια βασιλιάς είχε και αυτός σημαντικό ρόλο μέχρι τότε. Μια από τις πρώτες ενέργειες του Κένεθ ήταν η επίθεση στο Στραθκλάιντ για να εκδικηθεί τον θάνατο του Κούλεν στο πλαίσιο της συντριβής της Βρετανικής εισβολής στην Σκωτία.  Η εκστρατεία του Κένεθ κατέληξε σε ήττα η οποία σε συνδυασμό με τον φόνο του Κούλεν απέδειξε πόσο ισχυρό ήταν το βασίλειο του Στραθκλάιντ.

Θρύλοι

Ο Κούλεν τάφηκε στον Άγιο Ανδρέα τον τόπο ταφής του πατέρα του. Η Προφητεία του Μπέρχαν αναφέρει ότι τάφηκε πάνω από την άκρη του κύματος υποδεικνύοντας τον Άγιο Ανδρέα. Σύμφωνα με μερικές πηγές τόπος ταφής του ήταν το νησί του Αϊόνα. Μετά δυο δεκαετίες σιωπής για την συγγένεια ο γιος του Κούλεν Κωνσταντίνος Γ΄ της Σκωτίας έγινε βασιλιάς μετά την δολοφονία του Κένεθ (995). 
Ο Κωνσταντίνος Γ΄ δεν είχε γιους, ο τελευταίος απόγονος του Εντ μακ Κένεθ ήταν ο ίδιος. Υπήρχαν πιθανότητες ο Κούλεν να είχε άλλον έναν γιο τον Μάλκολμ που εμφανίζεται στο βιβλίο των ελαφιών να παραχωρεί δωρεές στο μοναστήρι των ελαφιών αλλά πολύ πιθανό να ήταν συνωνυμία. Κανένα από τα ονόματα δεν συνδέεται με κάποιο πιθανό ιστορικό πρόσωπο και η ταύτιση είναι αδύνατη.
Τα ονόματα που ακολουθούν το κύριο αποκαλύπτουν την βασιλική ταυτότητα του προσώπου : ο Μάλκολμ μακ Κένεθ, ο Μάλκολμ του Μόρεϊ ή ο Μειλ Σεχτάϊ του Μόρεϊ. Άν ο Μάλκολμ μακ Κούλεν ήταν πραγματικά γιος του Κούλεν φαίνεται ότι ο κλάδος του Εντ μακ Κένεθ δεν εξαντλήθηκε.
Η εναλλαγή στον θρόνο ανάμεσα στους δυο κλάδους της δυναστείας των Αλπινών εμφανίστηκε και στην Ιρλανδία ανάμεσα στους κλάδους του Ίγκάν Μακ Νιλ και του Τσολμάιν από τον κεντρικό βασιλικό κλάδο των Ουι Νέιγ που κυβέρνησε το βασίλειο της Τάρα από τον 8ο μέχρι τον 10ο αιώνα. Η ικανότητα του κάθε κλάδου να κυριαρχήσει στον άλλο και να τον στερήσει από τις απαραίτητες προμήθειες για να διεκδικήσει τον θρόνο επέτρεψε την συνεχόμενη εναλλαγή της εξουσίας. Οι ομοιότητες ανάμεσα στο Ιρλανδικό και το Σκωτσέζικο σύστημα διαδοχής δείχνει ότι τα κέντρα εξουσίας της δυναστείας των Αλπινών ήταν ξεχωριστά. Στις αρχές του 11ου αιώνα με την πτώση του κλάδου του Εντ μακ Κένεθ ο κλάδος του Κωνσταντίνου Α΄ αντιμετώπισε την πρόκληση από τον Οίκο του Μόρεϊ . Αυτό αποδεικνύει ότι ο κλάδος του Εντ μακ Κένεθ έχει την έδρα του στον βορά της Σκωτίας στο Μάουθ αντίθετα ο κλάδος του Κωνσταντίνου Α΄ είχε την έδρα του στον νότο. Η εχθρότητα που αντιμετώπισε αργότερα ο κλάδος του Κωνσταντίνου Α΄ στον βορά καταγράφεται στα Χρονικά των βασιλέων της Άλμπα από την επίθεση του Μάλκολμ μακ Ντόναλντ του Μόρεϊ. Ο Μάλκολμ Α΄ της Σκωτίας και ο γιος του Ντάφ σκοτώθηκαν στο Μόρεϊ από τους ευγενείς της περιοχής αντίθετα δεν υπάρχουν καταγραφές για εχθρότητα ανάμεσα στον κλάδο του Εντ μακ Κένεθ με τους άντρες του Μόρεϊ. Ο θάνατος του Ντάφ στην Φορ δείχνει ότι ο κλάδος του Κωνσταντίνου Α΄ είχε εχθρότητες στον βορά. Η Προφητεία του Μπερχάν καταγράφει ότι ο Κωνσταντίνος Β΄ της Σκωτίας αποσύρθηκε στο μοναστήρι του Αγίου Ανδρέα μια τοποθεσία που οι απόγονοι του Ίντουλφ και Κούλεν είχαν ταφεί.  Ο θάνατος του Κούλεν σε πόλεμο εναντίον της Κάμπριας στον νότο αποκαλύπτει ότι ο κλάδος του Εντ μακ Κένεθ είχε εχθρότητες νότια του Μάουνθ. Στην ίδια θέση έπεσαν ο ηγούμενος του Ντάνκελντ και ο σατράπης του Άθολ υποστηρίζοντας τον Κούλεν εναντίον του Ντάφ.