Karlsruhe (καταδρομικό)

Επιχειρησιακή ιστορία

Το καταδρομικό ναυπηγήθηκε προς αντικατάσταση του παλαιού πλοίου SMS Medusa. Η κατασκευή του ξεκίνησε στο Κίελο, στα ναυπηγεία της Deutsche Werke, στις 27 Ιουλίου 1926. Καθελκύστηκε στις 20 Αυγούστου 1927 και εντάχθηκε στις τάξεις του Reichsmarine στις 6 Νοεμβρίου 1929. Ολοκλήρωσε τις δοκιμές του στην Βαλτική και στην συνέχεια ανέλαβε καθήκοντα εκπαιδευτικού πλοίου. Τον Μάιο του 1930 ξεκίνησε το πρώτο εκπαιδευτικό ταξίδι μακράς διαρκείας, με προορισμό την Αφρική και την Νότια Αμερική. Αφού ολοκληρώθηκε το ταξίδι, ακολούθησε εκσυγχρονισμός του. Τα επόμενα πέντε χρόνια πραγματοποίησε άλλα τέσσερα ταξίδια εκπαίδευσης ναυτικών δοκίμων, φθάνοντας μέχρι και την Ιαπωνία. Ανάμεσα στα ταξίδια, συμμετείχε σε ασκήσεις με άλλα πλοία του στόλου στα γερμανικά χωρικά ύδατα. Από τον Σεπτέμβριο του 1934 μέχρι τον Σεπτέμβριο του επόμενου έτους ανέλαβε πλοίαρχος ο Günther Lütjens. Το 1935 έγιναν νέες τροποποιήσεις, συμπεριλαμβανομένης της εγκατάστασης καταπέλτη για την απονήωση υδροπλάνων και γερανού για την ανάκτηση τους.
Στο τελευταίο εκπαιδευτικό του ταξίδι, που πραγματοποιήθηκε το 1936, το Karlsruhe υπέστη σοβαρές ζημιές από τροπική καταιγίδα στον Ειρηνικό Ωκεανό. Το πλοίο κατέφυγε στο Σαν Ντιέγκο για τις απαραίτητες επισκευές. Το κύτος του ενισχύθηκε με αποτέλεσμα να αυξηθούν ελαφρά το εκτόπισμα και το πλάτος του. Τον Ιούνιο του 1936 επέστρεψε στην Γερμανία και μπήκε κατεπειγόντως σε δεξαμενισμό προκειμένου να γίνουν μόνιμες επισκευές και ριζική αναμόρφωση του. Εκείνη την περίοδο τα δύο αντιαεροπορικά πυροβόλα των 88 mm αντικαταστάθηκαν από τρία δίδυμα όπλα ίδιου διαμετρήματος. Επίσης εγκαταστάθηκαν ανιχνευτές ελέγχου πυρός για τα αντιαεροπορικά αυτά. Μετά την ολοκλήρωση των αλλαγών και των επισκευών, πραγματοποιήθηκαν θαλάσσιες δοκιμές και στην συνέχεια το πλοίο συμμετείχε στις ναυτικές περιπολίες για την επιβολή της ουδετερότητας στα ανοιχτά της Ισπανίας για μερικούς μήνες.

Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος

Μετά την επιστροφή του από την Ισπανία, το Karlsruhe χρησιμοποιήθηκε σαν εκπαιδευτικό πλοίο στην Βαλτική. Τον Μάιο του 1938 ξεκίνησε ριζικός εκσυγχρονισμός του. Μεταξύ των άλλων τα αντιαεροπορικά των 88 mm αντικαταστάθηκαν από ισχυρότερα των 105 mm. Οι εργασίες κράτησαν μέχρι τον Νοέμβριο του 1939, λίγους μήνες μετά το ξέσπασμα του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Τους επόμενους μήνες πραγματοποίησε θαλάσσιες δοκιμές και εκπαίδευση. Στις 4 Ιανουαρίου 1940 το Karlsruhe και η ναρκοθέτιδα Schiff 23 στάλθηκαν να αναχαιτίσουν το σουηδικό πλοίο Konung Oscar που μετέφερε Πολωνούς πρόσφυγες από την Ρίγα στην Σουηδία. Το Karlsruhe ανάγκασε το πλοίο με τους 41 Πολωνούς επιβαίνοντες να κατευθυνθεί προς το γερμανοκρατούμενο Μέμελ. Όταν ξεκίνησε η επιχείρηση Weserübung το καταδρομικό δεν ήταν ακόμα έτοιμο να συμμετάσχει σε πολεμικές αποστολές και έτσι χρησιμοποιήθηκε για την μεταφορά των στρατευμάτων που θα επετίθεντο στο Κρίστιανσαντ. Στην ναυτική δύναμη που συμμετείχε στην επιχείριση συμπεριλαμβάνονταν επίσης τέσσερις μεγάλες τορπιλάκατοι, αριθμός E-boot και ένα πλοίο υποστήριξης αυτών.
Τα πλοία έφυγαν από το Μπρεμερχάφεν στις 8 Απριλίου του 1940 με προορισμό το Κρίστιανσαντ. Όταν έφθασαν, υπήρχε πυκνή ομίχλη που καθιστούσε την διέλευση μέσα από το φιόρδ έξω από το λιμάνι πολύ επικίνδυνη. Τελικά αποφασίστηκε η έναρξη της επίθεσης το πρωί της επομένης. Καθώς έμπαινε στο φιόρδ, το καταδρομικό δέχθηκε τα πυρά των νορβηγικών παράκτιων πυροβολαρχιών, στα οποία ανταπέδωσε με αποτέλεσμα η μάχη να μαίνεται για δυόμιση περίπου ώρες. Τα πυρά έπαυσαν εξ αιτίας της πυκνής ομίχλης που κάλυψε ξανά τον λιμένα. Τελικά οι Νορβηγοί παραδόθηκαν μία ώρα αργότερα και τα γερμανικά πλοία αποβίβασαν τα στρατεύματα που μετέφεραν.
Το Karlsruhe έφυγε από το Κρίστιανσαντ με συνοδεία τριών τορπιλακάτων. Το βρετανικό υποβρύχιο HMS Truant που ενέδρευε στην είσοδο του φιόρδ, εντόπισε τα εχθρικά πλοία και τορπίλισε το Karlsruhe. Οι δύο τορπίλες που το χτύπησαν προκάλεσαν μεγάλα ρήγματα και εισροή υδάτων που απενεργοποίησε τις μηχανές και τις γεννήτριες -και κατά συνέπεια τις αντλίες. Κρίθηκε ότι δεν υπήρχαν ελπίδες διάσωσής του και έτσι ο κυβερνήτης του, Friedrich Rieve, διέταξε την εγκατάλειψή του. Η γερμανική τορπιλάκατος Greif βύθισε το πλοίο βάλλοντας δύο ακόμα τορπίλες. Ο Rieve επικρίθηκε για την απόφαση του να εγκαταλειφθεί το πλοίο, το οποίο -σύμφωνα με την σχετική έρευνα- επέπλεε δύο ώρες μετά την επίθεση του υποβρυχίου και απαιτήθηκαν δύο ακόμα τορπίλες για να βυθιστεί.