Διεθνής πρότυπος αριθμός βιβλίου

Το ψηφίο ελέγχου

Για να βρούμε ποιο πρέπει να είναι το ψηφίο ελέγχου κάθε φορά πρέπει να ακολουθήσουμε την εξής διαδικασία. Πολλαπλασιάζουμε τα εννέα πρώτα ψηφία του ISBN με συγκεκριμένους αριθμούς ανάλογα με τη θέση κάθε ψηφίου. Ξεκινώντας από την αρχή του αριθμού ISBN πολλαπλασιάζουμε τα 9 ψηφία με τα βάρη 10 έως 2. Στη συνέχεια προσθέτουμε τα γινόμενα και το αποτέλεσμα το διαιρούμε με τον αριθμό 11. Το υπόλοιπο της διαίρεσης το αφαιρούμε από τον αριθμό 11 και έχουμε το ψηφίο ελέγχου. Για παράδειγμα: 960-7510-94-_

ISBN 9 6 0 7 5 1 0 9 4

Βάρος 10 9 8 7 6 5 4 3 2

Αποτέλεσμα 90 54 0 49 30 5 0 27 8 

Σύνολο 263 / 11 = 23 υπόλοιπο 10

11-10 = 1 άρα το ψηφίο ελέγχου είναι το 1

Επαλήθευση του ψηφίου ελέγχου

Για να ελέγξουμε την ακρίβεια και την ορθότητα του ψηφίου ελέγχου ακολουθούμε την παραπάνω διαδικασία μόνο που πολλαπλασιάζουμε τα 10 ψηφία με το βάρος 10 έως 1. Το τελικό άθροισμα των γινομένων πρέπει να διαιρείται ακριβώς με το 11. Τότε το ψηφίο ελέγχου είναι έγκυρο. Για παράδειγμα: 960-7510-94-1
ISBN 9 6 0 7 5 1 0 9 4 1

Βάρος10987654321

Αποτέλεσμα905404930502781

Σύνολο 264 / 11 = 24

Το ISBN 13

Από την 1η Ιανουαρίου 2007 το ISBN έγινε ένας 13-ψήφιος αριθμός και σύμφωνα με την Book Industry Study Group έχει την εξής μορφή:

1)"Μέρος 1ο: Το πρόθεμα EAN (είτε 978, είτε 979)

2)Μέρος 2ο: Η ταυτότητα της ομάδας (χώρα, εδαφική ή γλωσσική περιοχή)

3)Μέρος 3ο: Η ταυτότητα του εκδότη

4)Μέρος 4ο: Η ταυτότητα του τίτλου

5)Μέρος 5ο: Το ψηφίο ελέγχου".
Τα πέντε μέρη του ISBN χωρίζονται εμφανώς με ενωτικές παύλες ή κενά. Τα μέρη 2, 3, 4 του ISBN 13 παραμένουν τα ίδια όπως και στο ISBN 10, προστίθεται στην αρχή το πρόθεμα 978 ή 979 και στο τέλος το ψηφίο ελέγχου υπολογίζεται εξαρχής για να επικυρώσει την εγκυρότητα ολόκληρου του αριθμού.

Γιατί άλλαξε το ISBN

Ο Διεθνής Πρότυπος Αριθμός Βιβλίου άλλαξε για να μπορέσει να ανταποκριθεί στις αυξανόμενες απαιτήσεις του βιβλιεμπορίου. Το 10-ψήφιο ISBN έχει χωρητικότητα 1 δισεκατομμύριο αριθμούς το οποίο θα αυξηθεί με το ISBN 13 ώστε να καλυφθεί ο αυξανόμενος αριθμός των εκδόσεων αλλά και των εκδοτών παγκοσμίως. Επίσης η Book Industry Study Group αναφέρει ότι "τα δύο προθέματα 978 και 979 μεγαλώνουν ακόμα περισσότερο την αριθμητική χωρητικότητα καθώς οι –διαφορετικοί- εκδότες θα μοιράζονται τα ενδιάμεσα 9 ψηφία αλλά όχι το πρόθεμα και το ψηφίο ελέγχου. 

Για παράδειγμα:

978-123456789-X

979-123456789-0"

Το πρόθεμα EAN

"Ο EAN (International Article Number) είναι ένας 13-ψήφιος πρότυπος αριθμός που προσδιορίζει κάθε προϊόν στην παγκόσμια αγορά. Ο αριθμός ΕΑΝ διανέμεται από το οργανισμό EAN International, ο οποίος καθιερώνει τα πρότυπα και τους κανόνες για τους εκχωρούμενους αριθμούς των προϊόντων αλλά και την κωδικοποίησή τους σε ραβδοκώδικες (barcodes), σε EDI (Electronic Data Interchange) και σε RTID messages. Ο οργανισμός EAN International καθιέρωσε και εκχώρησε τα προθέματα 978 και 979 για τον προσδιορισμό των βιβλίων μέσα στο παγκόσμιο σύστημα ταυτοποίησης του ΕΑΝ. Τα προθέματα ορίστηκαν μέσα σε μία φανταστική χώρα, την Bookland" (Book Industry Study Group, 2007).

Το πρόθεμα 978 και 979

"Το πρόθεμα 978 χρησιμοποιείται από την 1η Ιανουαρίου 2007 ενώ το πρόθεμα 979 αναμένεται να διατεθεί στους εκδότες της Βορείου Αμερικής μετά τα μέσα του 2007. Το ISBN 13 που ξεκινάει με το πρόθεμα 979 δεν έχει καμία αντιστοιχία με το ISBN 10 ούτε μετατρέπεται σε ISBN 10, σε αντίθεση με το ISBN 13 που ξεκινάει με το πρόθεμα 978" (Book Industry Study Group, 2007). Για παράδειγμα:

το ISBN 10960-7510-94-1

μετατρέπεται σε ISBN 13 978- 960-7510-94-5

και ξανά πίσω στο ISBN 10 960-7510-94-1

Μετατροπή από ISBN 10 σε ISBN 13

10-ψήφιο ISBN 960-7510-94-1

Διαγραφή του ψηφίου ελέγχου 960-7510-94-

Προσθήκη του προθέματος 978 978- 960-7510-94-

Υπολογισμός του νέου ψηφίου ελέγχου 978- 960-7510-94-5
Για να υπολογίσουμε το ψηφίο ελέγχου του ISBN 13 πολλαπλασιάζουμε τα 12 πρώτα ψηφία του ISBN με το βάρος 1 και 3 εναλλάξ. Το άθροισμα των γινομένων το διαιρούμε με τον αριθμό 10 και το υπόλοιπο της διαίρεσης το αφαιρούμε από το αριθμό 10. Για παράδειγμα:
ISBN 9 7 8 9 6 0 7 5 1 094

Βάρος131313131313

Αποτέλεσμα9218276071510912

Σύνολο 115 / 10 = 11 υπόλοιπο 5

10-5=5 Άρα το ψηφίο ελέγχου είναι το 5

Στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα, η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος διαχειρίζεται το Ελληνικού Κέντρου ISBN - ISMN - ISSN το οποίο χορηγεί νέους αριθμούς στους εκδότες.