Αυτοκινητόδρομος 90 (Ελλάδα)

Διαδρομή

Ο αυτοκινητόδρομος 90, όταν κάποια στιγμή με βάσει τον προγραμματικό σχεδιασμό περατωθεί, θα διασχίζει τη Βόρεια Κρήτη, (Εξ ου και το ακρωνήμιο Β.Ο.Α.Κ. (Βόρειος Οδικός Άξονας Κρήτης)) ξεκινώντας από το Καστέλλι Κισσάμου και καταλήγοντας στην Σητεία, ακολουθώντας επακριβώς την διαδρομή της Εθνικής Οδού 90.

Δεκαετία του 1990

Κατά τη δεκαετία του 1990, σημειώθηκε ραγδαίος κυκλοφοριακός φόρτος και έτσι ξεκίνησε να κατασκευάζεται ο Αυτοκινητόδρομος 90. Η παράκαμψη Χανίων μετασκευάστηκε μεταξύ 1992 και 1994 και η Παράκαμψη Ρεθύμνου μετασκευάστηκε μεταξύ 1996 και 2000 (βλ. χάρτης).

Δεκαετία του 2000

Με το Προεδρικό Διάταγμα 208 / ΦΕΚ 187Α-2000 ιδρύθηκε η ΕΥΔΕ ΒΟΑΚ (Ειδική Υπηρεσία Δημόσιων Έργων ΒΟΑΚ), η οποία θα ασκεί όλες τις ευθύνες της Διαχειριστικής Αρχής σύμφωνα με τις διατάξεις που ισχύουν για το σχεδιασμό και την κατασκευή των Δημοσίων Έργων. Η παράκαμψη Ηρακλείου μετασκευάστηκε μεταξύ 2002 και 2011 και το 2005 παραδόθηκε ο Α/Κ Ατσιποπούλου στην παράκαμψη Ρεθύμνου.

Δεκαετία του 2010

Το 2015 παραδόθηκε και ο Α/Κ Αμαρίου στην παράκαμψη Ρεθύμνου ενώ τον Απρίλιο του 2019 ολοκληρώθηκε το νέο τμήμα αυτοκινητοδρόμου Γούρνες-Χερσόνησος στον Νομό Ηρακλείου.
Έτσι, από τα 310 χιλιόμετρα που αποτελούν στο σύνολό του τον άξονα (Λιμήν Καστελίου Κισσάμου - Αερολιμένας Σητείας) έχουν αναβαθμιστεί μέχρι τον Μάιο του 2019 σε τετράϊχνο αυτοκινητόδρομο με Λωρίδα Έκτακτης Ανάγκης και διαχωριστικό στηθαίο τύπου new jersey μόλις 51 χιλιόμετρα (εκ των οποίων 9 χιλιόμετρα περιμετρικά της πόλεων των Χανίων, 7 χιλιόμετρα περιμετρικά της πόλεως του Ρεθύμνου και 35 χιλιόμετρα στον Νομό Ηρακλείου, στο τμήμα από Α.Κ. Λινοπεραμάτων Γαζίου μέχρι Α.Κ. Χερσονήσου). 
Στα διαπλατυνόμενα τμήματα περιφερειακά των πόλεων Χανίων, Ρεθύμνου και Ηρακλείου η αναβάθμιση/διαπλάτυνση απο δίιχνη σε τετράιχνη οδό έγινε με κύριο στόχο να αντιμετωπισθούν οι υψηλοί κυκλοφοριακοί φόρτοι, και στηρίχθηκε στην παλαιά χάραξη του 1968. Κατά συνέπεια, η μέγιστη ταχύτητα που επιτρέπεται στα οχήματα σε όλο το μήκος του Βόρειου Οδικού Άξονα Κρήτης δεν ξεπερνάει τα 90 km/ώρα, με εξαίρεση το νέο τμήμα Γούρνες-Χερσόνησος το οποίο είναι και το μοναδικό τμήμα του Β.Ο.Α.Κ. που πληρεί υψηλές προδιαγραφές κλειστού αυτοκινητοδρόμου, και το όριο ταχύτητας καθορίζεται στα 110km/ώρα.

Μετασκευή τμήματος Χανιά-Άγιος Νικόλαος Λασιθίου

Προβλέπεται αναβάθμιση στο 80% του συνολικού μήκους του Βόρειου Οδικού Άξονα με κατασκευή 40 νέων γεφυρών και 8 νέων σηράγγων.
Σε όλο το μήκος του δρόμου θα υπάρχουν τέσσερις λωρίδες κυκλοφορίας και η δημιουργία παράπλευρου οδικού δικτύου.
Επίσης, θα υπάρχει κεντρικό προστατευτικό στηθαίο και θα κατασκευασθούν και 51 ανισόπεδοι κόμβοι όπου θα υπάρχει φωτισμός.

A' Tμήμα Χανιά-Ηράκλειο-Χερσόνησος (Ιούνιος 2023, 163 χλμ, σύμβαση παραχώρησης)

Τα έργα που σχεδιάζονται είναι τα εξής

Παράκαμψη Χανίων (Βαμβακόπουλο-Σούδα)

-Το εν λόγω τμήμα έχει ήδη μετασκευαστεί.

Σούδα-Καλύβες-Άγιοι Πάντες-Βρύσες (Χανιά)

-Πέραν της μετασκευής, εξετάζεται και κατασκευή σήραγγας, λόγω ζητήματος με το έδαφος και φαινομένων κατολισθήσεων. Στο τμήμα Καλάμι - Καλύβες θα υπάρξει νέα χάραξη.

Βρύσες-Πετρές-Ατσιπόπουλο (Χανιά/Ρέθυμνο)

-Η νέα οδός ακολουθεί την πορεία της υφιστάμενης, μέχρι της λίμνης Αλμυρού και του οικισμού της Γεωργιούπολης, όπου αναμένεται να μετατοπισθεί νοτιότερα, σε απόσταση χοντρικά της τάξης των 2 έως 4 χιλιομέτρων, παρακάμπτωντας τους υφιστάμενους παράλιους οικισμούς, λόγω σημαντικής οικονομικής και τουριστικής δραστηριότητας, ανησυχίας για τη μεγάλη κυκλοφοριακή επιβάρυνση κατά τα χρόνια που θα διαρκέσουν οι εργασίες και προβληματισμό για το μεγάλο κόστος των απαλλοτριώσεων, λόγω της αξίας γης της περιοχής. Αφού περάσει νότια από τα Δράμια, στρέφεται βορειοανατολικά και επιστρέφει στην υφιστάμενη χάραξη, δυτικά από το ρέμα Πετρέ.
Στην οδό που συνδέει την  Γεωργιούπολη με τον οικισμό Μαθέ θα γίνει κάτω διάβαση. Στην συνέχεια προβλέπεται η κατασκευή σηράγγων μήκους 150 μ. και 390 μ, για τη διέλευση λόφου και την αποφυγή ορυγμάτων. Η οδός προς Κουρνά, με την οποία συνδέεται, μετατίθεται λόγω της κατασκευής του Α.Κ. Γεωργιούπολης . Στα πεδινά εδάφη που ακολουθούν, θα γίνει κάτω διάβαση που συνδέει την Παλαιά Εθνική Οδό με το Μούριο και τα Δημητρουλιανά και δύο άνω διαβάσεις, έναν που συνδέει τον Καβρό με τον Κουρνά, το Κάστελο και την Φυλακή και έναν που συνδεέι τα Δράμια με το Κάστελλο και΄την Φυλακή. Στο ρέμα Καβρού θα κατασκευαστεί γέφυρα ανοίγματος 200 μ.
Νότια των οικισμών Καβρού και Δράμια όπου διέρχεται η οδός, προτείνεται κατασκευή Cut and Cover  μήκους 145 μ, για την αποφυγή ορυγμάτων και λόγω γειτνίασης με τα Δράμια. Στο ρέμα Μουσέλα διέρχεται με γέφυρα 338 μ. Με βορειοανατολική κατεύθυνση, συναντά την υφιστάμενη οδό, ενώ Η κατεύθυνση της χάραξης στη συνέχεια είναι βορειοανατολική για να συναντήσει την υφιστάμενη Εθνική Οδό., ενώ διασταυρώνεται με την οδό που συνδέει τους οικισμούς Επισκοπή, Αρχοντική, Αργυρούπολη κ.α και την παλιά οδό με την Εθνική Οδού, άρα θα κατασκευαστεί άνω διάβαση. Εκεί προτείνεται η κατασκευές του Ανισόπεδου Κόμβου Επισκοπής και γέφυρας ανοίγματος 236 μέτρων. Στην συνέχεια συναρμόζει με την νέα οδό. και διασταυρώνεται με τις γραμμές μεταφοράς υψηλής τάσης της ΔΕΗ.
Η χάραξη διέρχεται από τον ποταμό Πετρέ και κατόπιν διέρχεται από την υφιστάμενη χάραξη βελτιώνοντας την. Μετά στρέφει βορειοανατολικά εγκαταλείποντας για 1.5 χλμ περίπου την υφιστάμενη χάραξη, έτσι ώστε να την βελτιώσει. Αμέσως μετά διασταυρώνεται με τον αγωγό ύδρευσης της πόλης της Ρεθύμνου. Η γέφυρα Γερανίου διατηρείται και διαπλατύνεται. Μετά τη διέλευσή της, η χάραξη απομακρύνεται έως την περιοχή της Γέφυρας Ζουρίδας. Στο τμήμα αυτό προτείνεται να κατασκευαστεί ο Ανισόπεδος Κόμβος Γερανίου. Διέρχεται από το ρέμα Πάγκαλου όπου προτείνεται διαπλάτυνση της υφιστάμενης γέφυρας Ζουρίδας.

Παράκαμψη Ρεθύμνου (Ατσιπόπουλο-Κόμβος Αμαρίου)

-Το εν λόγω τμήμα έχει ήδη μετασκευαστεί με διαχωριστικό στηθαίο.

Παράκαμψη Ηρακλείου (Λινοπεράματα-Γούρνες)

-Το εν λόγω τμήμα έχει ήδη μετασκευαστεί με διαχωριστικό στηθαίο σε όλο το μήκος. Ωστόσο, προβλέπεται μια ευρεία παράκαμψη στο πλαίσιο κατασκευής του νέου έργου, μήκους 28,69 χιλιομέτρων απομακρυσμένη από την περιοχή του Ηρακλείου, διερχόμενη νότια του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου και των οικισμών Φοινικιά, Βασιλεία και του Σκαλάνι, προς τα ανατολικά του Ανισόπεδου Κόμβου Γουρνών.

Χερσόνησος-Μάλια (Ηράκλειο)

-Το εν λόγω τμήμα διατηρείται και διαπλατύνεται.

Μάλια-Νεάπολη-Άγιος Νικόλαος (Ηράκλειο/Λασίθι)

-Η χάραξη στρέφεται νοτιοανατολικά κι εγκαταλείπει το υφιστάμενο τμήμα για 4,8 χιλιόμετρα. Θα κατασκευαστούν δύο νέες σήραγγες στο Σελινάρι συνολικού μήκους 1.900 μέτρων περίπου και θα καταλήγουν λίγο μετά το μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου, όπου θα δημιουργηθεί κόμβος. Μετά το Σελινάρι, η χάραξη κινείται επί του υφιστάμενου ΒΟΑΚ για περίπου 5 χιλιόμετρα. Η σήραγγα Βραχασίου διατηρείται, ενώ δίπλα της θα κατασκευαστεί άλλη μια, έτσι ώστε να υπάρχει αποκλειστικά μία κατεύθυνση ανά σήραγγα. Το όριο ταχύτητας θα ανυψωθεί στα 80 χιλιόμετρα ανά ώρα. Θα υπάρχουν τρεις ανισόπεδοι κόμβοι, στα Μάλια, το Σίσι και το Σεληνάρι.  οι κόμβοι στα Μάλια και το Σίσι θα έχουν τέσσερις συνδετήριους κλάδους, ενώ ο κόμβος στο Σεληνάρι θα έχει τρεις. Η είσοδος από Σεληνάρι προς Ηράκλειο θα εξυπηρετείται από τον υφιστάμενο ΒΟΑΚ. Θα κατασκευαστούν επίσης 9,6 χιλιόμετρα παράπλευρου και κάθετου οδικού δικτύου. Τέλος, προτείνεται και ο δρόμος να μετακινηθεί νοτιότερα μετά την Νεάπολη, αν και θα υπάρξουν προβλήματα, καθώς διέρχεται από τα όρια του Χουμεριάκου.

Γ' Τμήμα Νεάπολη-Άγιος Νικόλαος (14 χλμ, Δημόσια Σύμβαση)

Σύμφωνα με ανακοινώσεις του ΥΜΕ, η ανακατασκευή του τμήματος Νεάπολη-Άγιος Νικόλαος θα προκηρυχθεί τον Οκτώβριο του 2018.  Η χάραξη διατηρείται και διαπλατύνεται. Θα κατασκευαστεί νέος κόμβος στην Νεάπολη, μορφής "διαμαντιού", ο οποίος θα αντικαταστήσει τον υπάρχων, μορφής "τρομπέτας".  Προβλέπεται επίσης η κατασκευή ανισόπεδου κόμβου Λιμνών – Λακκωνίων με μορφή«διαμαντιού», και νέος ανισόπεδος κόμβος στον Άγιο Νικόλαο με τη μορφή «τρομπέτας». Τέλος, προβλέπονται επίσης κάθετο και παράπλευρο δίκτυο συνολικού μήκους 11,2 χιλιομέτρων.

Ολοκλήρωση Ανακατασκευής ΒΟΑΚ προς Κίσσαμο και Σητεία

Τα τμήματα Κίσσαμος-Κολυμπάρι, Koλυμπάρι-Βαμβακόπουλο και Άγιος Νικόλαος-Σητεία υπάρχουν προς το παρόν ως οδοί ταχείας κυκλοφορίας και θα αναβαθμιστούν σε τρίτο στάδιο.

Χάρτης

ΒΟΑΚ Α90 Google Maps