Καλλιρρόη Ιουδαίας

Αναφορές σε πηγές

Ο Ιώσηπος, ιστορικός του 1ου αιώνα (ο οποίος αναφέρει την πηγή ως «θερμοῖς τοῖς κατὰ Καλλιρρόην», στο έργο του «Ιστορία των Ιουδαϊκών Πολέμων Ι»), περιγράφει την επίσκεψη του Ηρώδη του Μεγάλου, ο οποίος μετά από πρόταση των γιατρών του, αφού διέσχισε τον Ιορδάνη, κατέφθασε στην Καλλιρρόη άρρωστος, λίγο πριν το θάνατό του, το 4 π.Χ. 
Ο Πλήνιος ο πρεσβύτερος (και αυτός του 1ου αιώνα. όπως και ο Ιώσηπος), μιλώντας για το παλάτι του Μαχαιρού το οποίο βρίσκεται στην ανατολική πλευρά της Νεκράς Θάλασσας, αναφέρει ότι «στην ίδια πλευρά βρίσκεται μια θερμή πηγή με θεραπευτικές ιδιότητες, η Καλλιρόη, το όνομα της οποίας δείχνει και την φήμη των νερών της»
Ο Πτολεμαίος, τον δεύτερο αιώνα, αναφέρει και αυτός την Καλλιρρόη ως μια από τις κατοικημένες περιοχές δίνοντας συντεταγμένες «ξζ ιβ΄, λα ς΄», κάτω από τον τίτλο: «Από δε ανατολών του ποταμού Ιορδάνου», μαζί με πόλεις στην σειρά: Κόσμος (ή Κόρμος), Λιβυάς, Καλλιρρόη, Γάζωρος, Επίκαιρος.
Ο Σολίνος (3ος αιώνας) αναφέρει ότι η Καλλιρόη, που είναι κοντά στην Ιερουσαλήμ, είναι πηγή καλή, όπως αποδεικνύεται από τα θερμά θεραπευτικά νερά και το όνομά της προκύπτει από τα διάσημα νερά της .
Ο Ευσέβιος της Καισαρείας, του 3ου-4ου αιώνα, αναφέρει και αυτός για τον Ηρώδη ότι αφού πέρασε τον Ιορδάνη, πήγε για θεραπεία στα θερμά Καλλιρρόης, τα οποία πέφτουν στην Ασφαλτίτη λίμνη (τη Νεκρά Θάλασσα), τα οποία είναι γλυκά και πόσιμα.

Ανακάλυψη και ταυτοποίηση τοποθεσίας

Ο Ιώσηπος ξεκαθαρίζει ότι η Καλλιρρόη βρισκόταν στην ανατολική πλευρά της Νεκράς Θάλασσας και επιβεβαιώνεται από τον Πλίνιο τον Πρεσβύτερο και τον Πτολεμαίο. Ο τελευταίος, μάλιστα, έδωσε τις συντεταγμένες της περιοχής. Έκτοτε, η περιοχή ξεχάστηκε, έως τον 19ο αιώνα, οπότε και πραγματοποιήθηκαν εξερευνήσεις στα ορεινά της Μωάβ. To 1807, o Ούλριχ Γιάσπερ Ζέετσεν έφθασε στην όαση Αΐν εζ-Ζαρά, η οποία βρίσκεται νότια του Ουαντί Ζερκά-Μαΐν και έγινε ο πρώτος που πρότεινε να εξακριβωθεί το αν σε εκείνη την περιοχή βρισκόταν η αρχαία Καλλιρρόη. Αργότερα, κοντά στην ακτή ανακαλύφθηκαν αρχαία μνημεία. Το 1872, ο Χένρυ Μπέικερ Τρίστραμ έφθασε στην περιοχή, για να την εξερευνήσει, διασχίζοντας το οροπέδιο που βρίσκεται στα ανατολικά, σε αντίθεση με τους υπόλοιπους εξερευνητές που έφθαναν ως εκεί με βάρκα από τη Νεκρά Θάλασσα. Οι σημαντικότερες αποστολές αρχαιολόγων ήταν αυτές του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ευαγγελικού Ινστιτούτου, το 1961 και το 1965, με αρχηγούς τους Ντόννερ, Σουλτ και Στρόμπελ, κατά τις οποίες οι ερευνητικές ομάδες μελέτησαν πιο προσεκτικά τα αρχαιολογικά ευρήματα. Μέχρι τότε, πολλοί πίστευαν ότι, η Καλλιρρόη και το Ουαντί Ζερκά-Μαΐν αφορούσαν ακριβώς την ίδια τοποθεσία. Ωστόσο, μετά την ανακάλυψη του χάρτη της Μαντάμπα (σε μωσαϊκό της εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου στην Μαντάμπα της Ιορδανίας), οι αρχαίες μαρτυρίες και η θεωρία του Ζέετσεν επιβεβαιώθηκαν, καθώς σε αυτόν, η πηγή της Καλλιρρόης τοποθετείται κοντά στη Νεκρά Θάλασσα και ανάμεσα στους χειμάρρους Ουαντί Μουτζίμπ (στα νότια) και Ουαντί Ζερκά-Μαΐν (στα βόρεια), στο βόρειο τμήμα της όασης Αΐν εζ-Ζαρά. Το τοπίο γύρω από την Καλλιρρόη συντίθεται από ημικυκλικά επίπεδα υψώματα και μια ακτή με βότσαλα, ενώ στο βάθος διακρίνονται ορεινοί όγκοι, οι οποίοι οδηγούν στο οροπέδιο της Μωάβ.

Αρχαιολογικά ευρήματα

Οι ανασκαφές που έχουν γίνει στην περιοχή έχουν φέρει στο φως στοιχεία για δύο περιόδους κατοχής της περιοχής: την πρώιμη ρωμαϊκή και την πρώιμη βυζαντινή. Η πρώτη ξεκίνησε επί βασιλείας του Ηρώδη του Μεγάλου και έληξε στα τέλη του 1ου αιώνα π.Χ., ενώ η δεύτερη ξεκίνησε στα μέσα του 4ου αιώνα και έληξε στα τέλη του 5ου αιώνα μ.Χ.. Ανάμεσα στα ευρήματα, είναι και μια έπαυλη, η οποία χρησιμοποιείτο κατά τη διάρκεια του χειμώνα και μοιάζει με τις τελευταίες κατοικίες των ασμοναϊκών δυναστών στα δυτικά της Νεκράς Θάλασσας και με το παλάτι του Ηρώδη, στην Ιεριχώ. Η ρωμαϊκή περίοδος κατοχής έχει επιβεβαιωθεί από την εκσκαφή δύο κτιρίων, τα οποία βρίσκονται κοντά σε εκτάσεις καλλιεργήσιμης γης και ήταν είτε ιδιωτικές κατοικίες, είτε αγροικίες.

Συσχέτιση με Λασά

Ο Ιερώνυμος αλλά και εβραϊκές πηγές θεωρούν ότι ο βιβλικός οικισμός ο οποίος αναφέρεται στο βιβλίο της Γένεσης, η Λασά (ή Δασά όπως αναφέρεται στην Μετάφραση των Εβδομήκοντα) αντιστοιχεί στην Καλλιρρόη, παρόλο που τονίζεται ότι κάτι τέτοιο δεν υποστηρίζεται από αρχαιολογικά ευρήματα, ενώ υπάρχει και άλλη άποψη σύμφωνα με την οποία η Λασά ταυτίζεται με την πόλη Λαχίς.