Ιωάννης Λυριτζής

Βίος - σπουδές

Ο Ιωάννης Λυριτζής γεννήθηκε στις 2 Νοεμβρίου του 1953 στην Ιτέα, με καταγωγή από τους Δελφούς και είναι δημότης του Δήμου Δελφών, από Δελφιώτη πατέρα, τον Γιώργο Λυριτζή και Δεσφινιώτισσα μητέρα την Μάρθα, το γένος Αλεξίου και Αργύρη. Μετά την ολοκλήρωση των υποχρεωτικών του σπουδών, σπούδασε Φυσική στο Πανεπιστήμιο Πατρών και συνέχισε στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου (αγγλικά: University of Edinburgh), όπου έλαβε το διδακτορικό του  το 1980. Στη συνέχεια έκανε σπουδές στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης (αγγλικά: University of Oxford), Πανεπιστήμιο Bordeaux III (γαλλικά:  Bordeaux III - Université Bordeaux Montaigne), εκ νέου στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, ως επισκέπτης καθηγητής στο Bordeaux III και στη Ακαδημία Αθηνών.

Σταδιοδρομία - δραστηριότητες

Ξεκίνησε τη σταδιοδρομία του από το Υπουργείο Πολιτισμού, όπου εργάσθηκε για 5 περίπου χρόνια (1984-1989), στην συνέχεια ως ερευνητής στην Ακαδημία Αθηνών για 10 περίπου χρόνια (1989-1999), ενώ σήμερα είναι καθηγητής της αρχαιομετρίας στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, όπου και διευθύνει το Εργαστήριο Αρχαιομετρίας (Archaeometry Laboratory), το οποίο ιδρύθηκε από τον ίδιο, το 1999. Διατέλεσε ή διατελεί επίσης, διευθυντής του Εργαστηρίου Πληροφορικής (2004-2010), διευθυντής του Εργαστηρίου Περιβαλλοντικής Αρχαιολογίας (2013 - σήμερα). Στο παρελθόν διατέλεσε επίσης πρόεδρος του Τμήματος Μεσογειακών Σπουδών του Πανεπιστημίου του Αιγαίου (2004-2006). Είναι μέλος της Συγκλήτου του Πανεπιστημίου Αιγαίου και μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής του εθνικού φορέα αναγνώρισης ξένων ακαδημαϊκών διπλωμάτων.  
Έχει κάνει σημαντικές μελέτες σε διάφορους τομείς της διεπιστημονικής έρευνας (τη γεωφυσική, την αστρονομία, την πλανητολογία, τον παλαιομαγνητισμό και την παλαιοκλιματολογία), και το έργο του έχει δημοσιευθεί σε επιστημονικά περιοδικά όπως το περιοδικό Nature. Ο Λυριτζής έχει εκλεγεί ως αντεπιστέλλον μέλος  της “Ακαδημίας Επιστημών Γραμμάτων και Καλών Τεχνών της Dijon”, στη Γαλλία, (γαλλικά: Membre Correspondant de l' Académie des Sciences, Arts et Belles-Lettres de Dijon) και της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών (αγγλικά: European Academy of Sciences and Arts, λατινικά: Academia Scientiarum et Artium Europaea). Αξίζει επίσης να αναφερθεί ότι έχει σημαντική συμβολή στην αρχαιοαστρονομία. Είναι επίσης αρμόδιος για τη λειτουργία του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών (Π.Μ.Σ.) με τίτλο "Εφαρμοσμένες Αρχαιολογικές Επιστήμες", που οργανώνουν και λειτουργούν το "Τμήμα Μεσογειακών Σπουδών της Σχολής Ανθρωπιστικών Σπουδών" μαζί με τα Τμήματα Περιβάλλοντος της Σχολής Περιβάλλοντος και Μηχανικών Σχεδίασης Προϊόντων και Συστημάτων της Σχολής Θετικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Αιγαίου.
Ασχολείται παράλληλα με τις άλλες δραστηριότητές του και με τη τοπική αυτοδιοίκηση, στον τόπο καταγωγής του, τους Δελφούς, εκλεγόμενος μάλιστα, ως δημοτικός σύμβουλος του Δήμου Δελφών, το 2010, με τον συνδυασμό του δημάρχου Νίκου Φουσέκη.

Μέθοδος χρονολόγησης με φωταύγεια σε μεγαλιθικά κτίρια

Η μέθοδος για τη επιφανειακή χρονολόγηση με φωταύγεια, εισήχθη το 1994, όταν ο Ιωάννης Λυριτζής επεξέτεινε την χρονολόγηση προς το απώτερο παρελθόν με την τεχνική της οπτικής θερμοφωταύγειας για επιφάνειες κτισμάτων, που είχαν δει για τελευταία φορά το φως του ήλιου λίγο πριν αυτά θαφτούν, σε διάφορους τύπους σκαλιστών πετρωμάτων, δομικών υλικών των αρχαίων μνημείων και άλλων αρχαιολογικών ευρημάτων, τα οποία ήταν κατασκευασμένα από γρανίτη, βασάλτη και ψαμμίτη.

Μέθοδος χρονολόγησης με πυρηνική ανάλυση στην ενυδάτωση του οψιανού

Η μέθοδος χρονολόγησης με πυρηνική ανάλυση στην ενυδάτωση του οψιανού, από τον οποίο ήταν κατασκευασμένα διάφορα αρχαία εργαλεία,  εισήχθη το 2002,   όταν ο Ιωάννης Λυριτζής διαμόρφωσε μια νέα προσέγγιση χρονολόγησης, η οποία βασίζεται στη στιβάδα του κορεσμού της επιφάνειας και το προφίλ SIMS του υδρογόνου (μέθοδος SIMS-SS) στην ενυδάτωση του οψιανού με τον οποίο ήταν κατασκευασμένα διάφορα εργαλεία των εποχών εκείνων.

Αρχαιολογικές έρευνες

Στα πλαίσια της ειδικότητάς του έχει πραγματοποιήσει έρευνες σε πολλές αρχαιολογικές θέσεις στην Ελλάδα, νησιά του Αιγαίου: Μύκονος, Ανδρος, Νίσυρος, Γυαλί, Κως, Ρόδος, Γιούρα, Ικαρία, Μήλος), στο σπήλαιο Σαρακινού, στους Δελφούς, τις Μυκήνες, Αργολίδα, Δήμητρα και Σιταγροί Μακεδονίας, διάφορα μοναστήρια στο Άθως , στην Πελοπόννησο (βυζαντινά μοναστήρια), μινωικούς οικισμούς στην Κρήτη, στη Λευκαδα, στο κέντρο των Αθηνών και αλλού, επίσης στο εξωτερικό, στην Αίγυπτο (Γκίζα, Φαγιουμ, Αβυδος, Σινά τάφοι Ναουαμις), στην Γερμανία (Βαυαρία, λίμνες chimsee, tutensee), την Βουλγαρία (ιζήματα Μαύρης θάλασσας) και την Τουρκία (Σμύρνη, Liman Tepe).

Βραβεύσεις - τιμητικές διακρίσεις

Του απονεμήθηκε το βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών, (1986), για το βιβλίο του: «Αρχαιομετρία. Μέθοδοι χρονολόγησης στην αρχαιολογία».
Τιμήθηκε επίσης με το «Διεθνές Βραβείο Αρχαιομετρίας “Costa Navarino”» (2011-2012), που απονέμεται, υπό την αιγίδα του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου.

Εργογραφία

Στην εργογραφία του περιλαμβάνονται πάνω από 250 πρωτότυπες έρευνες σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά και πάνω από 9 βιβλία (4 από αυτά στα Αγγλικά).  Ο Λυριτζής είναι μέλος συντακτικών επιτροπών, σε διάφορα διεθνή επιστημονικά περιοδικά και διευθυντής έκδοσης σε δύο, το περιοδικό Μεσογειακή Αρχαιολογία και Αρχαιομετρία και το περιοδικό Ασιατικός Πολιτισμός και Ιστορία. Αρκετά ελληνικά και διεθνή περιοδικά και εφημερίδες αναφέρονται στο έργο του, καθώς επίσης και το Discovery Channel.