Χουλιαράδες Ιωαννίνων

Γεωγραφία

Ορίζεται γεωγραφικά ως η περιοχή που περικλείεται ανάμεσα στον ποταμό Άραχθο και την χαράδρα αυτού από τη μια πλευρά, τον Δούβιακα ή Καλαρρυτινό παραπόταμο του Αράχθου και την κορυφή Λάπατα του ομώνυμου βουνού. Τα Χουλιαροχώρια περιλαμβάνουν όλα τα χωριά του συγκεκριμένου βουνού.

Όνομα χωριού & επαγγελματική απασχόληση κατοίκων στο πέρασμα του χρόνου

Οι Χουλιαράδες πήρανε το όνομα τους από το κοχλιάριον, το γωστό μας σήμερα κουτάλι, καθώς οι κάτοικοι ασχολούνταν για χρόνια, παλαιότερα, με την κατασκευή ξύλινων οικιακών σκευών και χουλιαριών.
Με το πέρασμα των χρόνων οι κάτοικοι του χωριού ασχολήθηκαν έντονα με το μαστόρεμα με πέτρα, υλικό σε αφθονία στην περιοχή της Ηπείρου, και έγινε το χωριό γνωστό μαστοροχώρι. Ως πετράδες οι Χουλιαράδες κατασκεύασαν διαφόρων τύπων έργα, εκκλησίες, γεφύρια, καμπαναριά, σχολεία, δημόσια κτήρια, κατοικίες, νερόμυλους, τοίχους υποστήριξης οδοποιίας και άλλα. Ιδιαιτερότητα των σπιτιών του χωριού και της περιοχής των Χουλιαροχωρίων αποτελεί το κτίσιμο των κατοικιών με άσπρη πέτρα, σε αντίθεση με τα περισσότερα ηπειρώτικα σπίτια που είναι χτισμένα με μαύρη πέτρα. Αυτό οφείλεται στην αφθονία αποθεμάτων άσπρης πέτρας στην περιοχή έναντι της μαύρης.
Αναγνωρισμένο μαστοροχώρι πλέον οι Χουλιαράδες θα ζήσουν ακόμη μια μερική μετάβαση στον επαγγελματικό προσανατολισμό αρκετών χωριανών. Στρέφονται αρκετοί στα γράμματα και συγκεκριμένα γίνονται δάσκαλοι: είναι χαρακτηριστικό ότι κατά τις δεκαετίες 40-50 γύρω στους 65-70 χωριανούς ασκούν αυτό το επάγγελμα. Πολλοί από αυτούς διδάσκουν στην γειτονική περιοχή των Κατσανοχωρίων, στα Τζουμέρκα αλλά και τα Ιωάννινα καθώς και ανά την Ελλάδα, όπου υπήρχαν απαιτήσεις. Παράλληλα δεν είναι λίγοι αυτοί που απασχολούνται επιτυχημένα ως ιατροί.
Ο Χρίστος Σούλης (ή Βασιλείου), Γυμνασιάρχης της Ζωσιμαίας Σχολής το 1932, γεννήθηκε στους Χουλιαράδες το 1892. Θα βρείτε το βιογραφικό του στην ιστοσελίδα της Ζωσιμαίας Βιβλιοθήκης: Χρίστος Σούλης, Γυμνασιάρχης Ζωσιμαίας Σχολής Ιωαννίνων
Το μαστοροχώρι πέτρας περνά σε σύγχρονη μαστορομάνα, οι πετράδες εξελίσονται σε εξειδικευμένους επαγγελματίες των σύγχρονων κατασκεύων συνεχίζοντας, θα έλεγε κανείς, μια από τις παραδόσεις του χωριού. Πλήθος χωριανών ασκεί επάγγελμα σχετικό με τον κατασκευαστικό τομέα. 
Αξίζει να αναφερθεί ότι και οι Χουλιαράδες, όπως σε όλη την Ελλάδα, αποχωρίστηκαν χωριανούς που αναζήτησαν την τύχη τους σε χώρες του εξωτερικού. Παράλληλα με το κύριο επάγγελμα τους, ασχολούνταν με την κτηνοτροφία και την μικρής κλίμακας γεωργία όσο επέτρεπε η φυσική τοποθεσία με τους λίγους καλλιεργήσιμους χώρους.

Θρησκεία

Αξιόλογος είναι ο ιερός Ναός της Αγίας Παρασκευής, που χτίστηκε το 1745 από Γκουριώτες μάστορες δίπλα στην κεντρική πλατεία του χωριού. Το καθολικό της μονής είναι τρίκλιτη βασιλική με δύο εσωτερικούς τρούλους. Ο κυρίως ναός ιστορήθηκε σύμφωνα με επιγραφή που υπάρχει στο υπέρθυρο το 1804. 
Στα τέλη του 19ου αιώνα και τις αρχές του 20ου, ιερείς του ναού υπήρξαν ο παπά-Θανάσης Παπαθανασίου και ο γιος του παπά-Γιωργάκης, οι οποίοι ιερουργούσαν εκ περιτροπής και στον Ιερό Ναό Αγίας Παρασκευής Βαλτσιόρας-Πηγαδίων Ιωαννίνων, καθώς και σε άλλα γειτονικά χωριά που δεν είχαν μόνιμο ιερέα. 
Στις δεκαετίες 1950-1970 περίπου, στο ναό ιερουργούσε ο παπά-Θανάσης Μαντζίλας. Υπάρχει και το εκκλησάκι του Αγίου Δημήτριου που βρίσκεται στην άκρη της πλατείας του χωριού.

Γιορτές - Μουσική, Τραγούδι & Χορός

Το καλοκαίρι έχει πολλές κοινωνικές εκδηλώσεις με πιο σημαντικές το γλέντι την Κυριακή του Πάσχα με παραδοσιακή ορχήστρα στο κοινοτικό καφενείο του Γιώργου Κίτσιου, το ημερήσιο πανηγύρι στο εκκλησάκι του προφήτη Ηλία και το τριήμερο πανηγύρι στις 7-8-9 Σεπτεμβρίου προς τιμήν της Παναγίας. Την τρίτη μέρα τελούνται οι καθιερωμένες Κύκλες ή Καγκελάρι ή Καγκέλι στο μεσοχώρι, είναι χορός ιδιαίτερος με τους άντρες του χωριού να οδηγούν και τις γυναίκες να ακολουθούν όλοι πιασμένοι σε μια και μόνο σειρά. Εκτελείτε χωρίς μουσική με συγκεκριμένα τραγούδια τα λόγια των οποίων τραγουδούν διαδοχικά οι άντρες και οι γυναίκες.

Φιλοπρόοδος Αδελφότητα Χουλιαράδων "Η Αγία Παρασκευή"

Η Φιλοπρόοδη Αδελφότητα Χουλιαράδων "Η Αγία Παρασκευή" ιδρύεται στις 24 Απριλίου, Μεγάλη Πέμπτη, του 1908 στους Χουλιαράδες. Ψυχή και εμπνευστής της ιδέας συστάσεως της ήτανε ο Δημήτρης Ι. Κωνσταντής, εμποροράφτης στο επάγγελμα που διατηρούσε για πολλά χρόνια ραφείο στην Αθήνα. Συνεπικουρούμενος και από πατριώτες δάσκαλους της εποχής Ι. Σούλη, Δ. Παπαντωνίου, Α. Μαστοράκη και προκρίτους του χωριού Δ. Μαντζίλα, Ν. & Κ. Μαλάμο, Κ. Δημουλίκα, Χ. Ντέμο πρόεδρο τότε του χωριού και άλλα αξιόλογα πρόσωπα Γκούρας & Χουλιαράδων αποτέλεσαν τα ιδρυτικά μέλη του συλλόγου με την επωνυμία "Φιλεκπαιδευτική Αδελφότητα Χουλιαράδων Η Αγία Παρασκευή". 
Τα έσοδα του σωματείου στην αρχή διατέθηκαν για εθνικούς σκοπούς, τα σύνορα Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και νέο Ελληνικού Κράτους οριζότανε στον παραπόταμο του Αράχθου Δούβιακα ή Καλαρρυτινό που ρέει στις παρυφές των Χουλιαράδων.  Παράλληλα με τα έσοδα της συντηρούσε το σχολαρχείο και ίδρυσε το πρώτο παρθεναγωγείο, το 1909, μοναδικό στην περιοχή των Χουλιαροχωρίων την εποχή εκείνη το οποίο στεγάστηκε στο αρχαίο σχολείο του 1700. Πρωτοστάτησε σε φιλανθρωπικά έργα, ενίσχυσε φτωχά και ορφανά, χορήγησε εφάπαξ προίκα σε άπορα κορίτσια.
Για να επικοινωνήσετε με την Αδελφότητα Χουλιαράδων ή να μάθετε τα νέα τους επισκεφθείτε την ιστοσελίδα τους: www.chouliarades.gr και την σελίδα στο Facebook: https://www.facebook.com/chouliarades.gr/

Χορευτικός Όμιλος Χουλιαράδων

Ο Χορευτικός Όμιλος Χουλιαράδων αναβιώνει από το 1993 την τοπική αλλά και την ευρύτερη μουσικοχορευτική παράδοση με τη διοργάνωση και τη συμμετοχή του σε εκδηλώσεις τόσο στη Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό και συμβάλλει με προτάσεις και δράσεις στον πολιτισμό. Για να έρθετε σε επαφή με τον ΧΟΧ επισκεφθείτε την σελίδα τους στο Facebook: https://www.facebook.com/xoreftikos.omilos.xouliaradon/ . Τέλος, μπορείτε να δείτε διάφορα μουσικά και χορευτικά βίντεο στο κανάλι του Ομίλου στο YouTube: https://www.youtube.com/user/XoreftikoXouliaradon

Αθλητική Ένωση Χουλιαράδων

H Αθλητική Ένωση Χουλιαράδων ιδρύθηκε το 1982. Αποτελείται από την ερασιτεχνική ομάδα ποδοσφαίρου που αγωνίζεται στην Α' ΕΠΣΗΠ καθώς και Ακαδημία ποδοσφαίρου. Αγωνίζεται στο γήπεδο «Στάθης Τσανακτσής».
Πληροφορίες για το Σωματείο καθώς και τις αγωνιστικές περιόδους από το 2014 και μετά θα βρείτε στην ισοσελίδα της ΕΠΣΗΠ: http://www.epsip.gr/teams/display_team.php?team_id=79