Hawker Hurricane

Σχεδιασμός και ανάπτυξη

Όταν ξεκίνησε η ανάπτυξη του Hurricane στα μέσα της δεκαετίας του 1930, η Διοίκηση Μαχητικών της RAF αποτελούνταν από μόλις 13 Σμήνη -όλα εξοπλισμένα με απαρχαιωμένα διπλάνα Hawker Fury, Hawker Demon και Bristol Bulldog. Ο Σίντνεϊ Καμ (Sydney Camm), αρχισχεδιαστής της Hawker, ανέπτυξε το Hawker P.V.3 προκειμένου να καλύψει την απαίτηση F.7/30 του Υπουργείου Αεροπορίας. Το P.V.13 ήταν επί της ουσίας μια μεγαλύτερων διαστάσεων εκδοχή του Fox και το Υπουργείο δεν δέχθηκε να το χρηματοδοτήσει. Μετά την απόρριψη του P.V.13, ο Καμ ξεκίνησε τον σχεδιασμό ενός μονοπλάνου με σταθερό σύστημα προσγείωσης που θα ήταν οπλισμένο με τέσσερα πολυβόλα και θα προωθούνταν από κινητήρα Rolls-Royce Goshawk. Ο σχεδιασμός είχε ολοκληρωθεί τον Ιανουάριο του 1934, όμως το Υπουργείο δεν επέδειξε ενδιαφέρον για την κατασκευή πρωτοτύπου και ο Καμ αποφάσισε να το βελτιώσει. Οι κυριότερες αλλαγές που έγιναν ήταν η αντικατάσταση του ανεπαρκούς Goshawk με το νεώτερο δημιούργημα της Rolls-Royce, τον κινητήρα PV-12 (που εξελίχθηκε στον περίφημο Merlin), καθώς και η αντικατάσταση του σταθερού συστήματος προσγείωσης με ανασυρόμενο. Τον Αύγουστο του 1934 στάλθηκε για δοκιμές στην αεροδυναμική σήραγγα στο Τέντιγκτον (Teddington) μοντέλο υπό κλίμακα ένα προς δέκα του νέου αεροσκάφους. Οι δοκιμές επιβεβαίωσαν τα προηγμένα αεροδυναμικά χαρακτηριστικά του σχεδίου και τον Σεπτέμβριο ο Καμ έκανε ξανά κρούση στο Υπουργείο. Αυτή την φορά η απάντηση που έλαβε ήταν θετική: δόθηκε παραγγελία για την κατασκευή ενός πρωτοτύπου του "Ἁναχαιτιστικού Μονοπλάνου".
Τον Νοέμβριο του 1934 εξεδόθη η απαίτηση F.5/34 που αφορούσε την ανάπτυξη νέου μαχητικού οπλισμένου με οκτώ πολυβόλα. Εκείνη την περίοδο οι εργασίες πάνω στο καινούργιο Hawker ήταν σε τόσο προχωρημένο επίπεδο που δεν ήταν δυνατή η άμεση αλλαγή από τα τέσσερα πολυβόλα στα οκτώ. Τον Ιανουάριο του 1935 ήταν έτοιμο ένα ξύλινο ομοίωμα και παρόλο που έγιναν κάποιες προτάσεις για μικροβελτιώσεις, το Υπουργείο εξέδωσε νέα Απαίτηση (F.36/34) που συντάχθηκε βάσει του υπάρχοντος σχεδίου. Τον Ιούλιο του 1934 αυτή τροποποιήθηκε προβλέποντας πλέον την εγκατάσταση οκτώ πολυβόλων.
Οι εργασίες ολοκληρώθηκαν στα τέλη του καλοκαιριού και οι δοκιμές ξεκίνησαν το φθινόπωρο. Το πρωτότυπο (K5083) πραγματοποίησε την παρθενική του πτήση στις 6 Νοεμβρίου 1935 με τον δοκιμαστή-πιλότο George Bulman στα χειριστήρια. Οι δοκιμές της RAF ξεκίνησαν τον Φεβρουάριο του επόμενου έτους στο Martlesham Heath. Η αναφορά για το νέο αεροσκάφος ήταν, σύμφωνα με τον αρχιδοκιμαστή Sammy Wroath, πολύ θετική. Η κατασκευάστρια Hawker πρότεινε την ονομασία "Hurricane" και αυτή έγινε δεκτή από το Υπουργείο στα τέλη Ιουνίου. Τον επόμενο μήνα έγινε ανεπίσημη τελετή ονομασίας του αεροσκάφους όταν ο βασιλιάς Εδουάρδος επισκέφθηκε το Martlesham Heath.
Περαιτέρω δοκιμές έδειξαν ότι το Hurricane δεν μπορούσε εύκολα να ανακάμψει σε περίπτωση που έπεφτε σε περιδίνηση. Την λύση στο πρόβλημα έδωσε τελικά το Royal Aircraft Establishment, το οποίο εντόπισε ότι οφειλόταν στην ανεπαρκή ροή αέρα στο κάτω μέρος της ατράκτου και πρότεινε την προσθήκη κοιλιακού fairing καθώς και την επιμήκυνση του κάτω μέρους του πηδαλίου. Η παραγωγή τότε είχε ήδη ξεκινήσει και η αλλαγή ενσωματώθηκε από το 61ο πρώτο αεροσκάφος.

Παραγωγή

Τον Ιούνιο του 1936 αποφασίστηκε η ένταξη του Hurricane σε παραγωγή. Ήταν σχετικά εύκολη η κατασκευή του, ενώ το ενδεχόμενο γενικευμένου πολέμου φάνταζε ολοένα πιθανότερο και η RAF χρειάζονταν άμεσα αποτελεσματικά μαχητικά. Πρέπει να σημειωθεί ότι τότε δεν ήταν βέβαιο αν θα μπορούσε να ενταχθεί ομαλά σε παραγωγή το σαφέστατα πιο προηγμένο τεχνολογικά Spitifire, σε αντίθεση με το Hurricane που κατασκευάζονταν με γνωστές τεχνικές. Ένα Hurricane ήταν επίσης πολύ φθηνότερο από ένα Spitfire: για την κατασκευή του πρώτου απαιτούνταν 10300 εργατοώρες ενώ για την κατασκευή του δεύτερου 15200.
Η παρθενική πτήση Hurricane παραγωγής με τον κινητήρα Merlin II έλαβε χώρα στις 12 Οκτωβρίου 1937. Τον Δεκέμβριο εντάχθηκαν σε υπηρεσία με το Νο. 111 Σμήνος της RAF τα πρώτα τέσσερα αεροσκάφη. Όταν ξέσπασε ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος είχαν ήδη κατασκευαστεί σχεδόν 500 αεροσκάφη με τα οποία είχαν εξοπλιστεί 18 Σμήνη. Στα 1940 ο Υπουργός Αεροπορικής Παραγωγής, Λόρδος  Μπίβερμπρουκ, εγκαθίδρυσε σύστημα συμβεβλημένων κατασκευαστών που ανέλαβαν την επισκευή και την συντήρηση φθαρμένων από την χρήση στις επιχειρησιακές μονάδες Hurricane. Τα αεροσκάφη αυτά αποστέλλονταν μετά σε εκπαιδευτικές μονάδες ή στις αεροπορίες συμμαχικών χωρών.
Υπολογίζεται ότι κατασκευάστηκαν περίπου 14000 Hurricane και Sea Hurricane όλων των εκδόσεων. Τα περισσότερα προέρχονταν από την ίδια την Hawker Aircraft και την Gloster Aircraft Company. Σημαντικός αριθμός παρήχθη επίσης στον Καναδά από την Canada Car and Foundry στο Οντάριο. Στα 1939 ξεκίνησε στην Γιουγκοσλαβία η παραγωγή εκατό μαχητικών. Όταν εισέβαλαν στην χώρα τα στρατεύματα του Άξονα τον Απρίλιο του 1941, είχαν ολοκληρωθεί είκοσι εξ αυτών. Το 1938 υπεγράφη σύμβαση για την κατασκευή 80 Hurricane από την Avions Fairey SA στο Βέλγιο για την πολεμική αεροπορία της χώρας. Αυτά θα ήταν οπλισμένα με τέσσερα πολυβόλα των 13,2 mm. Όταν επιτέθηκαν οι Γερμανοί στην Γαλλία και τις Κάτω Χώρες τον Μάιο του 1940 είχαν ολοκληρωθεί δύο με αυτή την διάταξη οπλισμού καθώς και ακόμη δώδεκα αεροσκάφη με τον συμβατικό οπλισμό των οκτώ πολυβόλων των 7,7 mm.

Επιχειρησιακή ιστορία

Τα πρώτα 50 Hurricane παραδόθηκαν σε επιχειρησιακές μονάδες στα μέσα του 1938. Εκείνη την περίοδο ο ρυθμός παραγωγής ήταν λίγο μεγαλύτερος από τις ικανότητες της RAF να απορροφήσει νέα αεροσκάφη και έτσι η κατασκευάστρια Hawker πήρε την άδεια της κυβέρνησης να εξαγάγει κάποια αεροσκάφη σε χώρες που ήταν πιθανόν να αντισταθούν στους Γερμανούς. Αργότερα η παραγωγή αυξήθηκε με στόχο να συγκεντρωθούν εφεδρικά αεροσκάφη, να επανεξοπλιστούν τα υπάρχοντα σμήνη καθώς και να συγκροτηθούν νέα. Στο σχέδιο επέκτασης Ε προβλέπονταν 500 μαχητικά όλων των τύπων μέχρι τις αρχές του 1938. Όταν όμως συνέβη η κρίση του Μονάχου, υπήρχαν μονάχα δύο πλήρως επιχειρησιακά σμήνη με Hurricane, ενώ προβλέπονταν δώδεκα. Περίπου ένα χρόνο αργότερα, όταν οι Γερμανοί εισέβαλαν στην Πολωνία, υπήρχαν 18 επιχειρησιακά σμήνη καθώς και άλλα τρία που πραγματοποιούσαν μετάπτωση στον τύπο.

Η πρώτη φάση του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου

Τα Hurricane έλαβαν το βάπτισμα του πυρός στις 21 Οκτωβρίου 1939, όταν μαχητικά του Νο. 46 Σμήνους της RAF απογειώθηκαν για να αναχαιτίσουν σχηματισμό εννέα γερμανικών υδροπλάνων Heinkel He 115 που αναζητούσαν εχθρικά πλοία στη Βόρεια Θάλασσα. Τα Heinkel είχαν ήδη δεχθεί επίθεση από δύο Spitfire ὀταν τα έπληξαν τα Hurricane του Νο. 46 -που κατάφεραν τελικά να καταρρίψουν τέσσερα εξ αυτών (το Νο.46 ισχυρίστηκε πέντε και τα Spitfire άλλα δύο).
Ανταποκρινόμενος εν μέρει στα αιτήματα της γαλλικής κυβέρνησης για την αποστολή δέκα βρετανικών Σμηνών μαχητικών σε γαλλικό έδαφος, ο Αρχηγός της Διοίκησης Μαχητικών πτέραρχος Χιου Ντάουντινγκ (Hugh Dowding) αποφάσισε την αποστολή μόνο τεσσάρων (τα Νο. 1, Νο. 73, Νο. 85 και Νο. 87). Αιτιολόγησε την απόφασή του αυτή λέγοντας ότι η αποστολή μεγαλύτερου αριθμού θα αποδυνάμωνε σημαντικά την βρετανική αεράμυνα. Πρέπει να σημειωθεί ότι κανένα από αυτά τα Σμήνη δεν ήταν εξοπλισμένο με τα ανώτερα τεχνολογικά Spitfire. Αργότερα στάλθηκαν και τα Νο. 607 και Νο. 615 για να ενισχύσουν την βρετανική αεροπορική δύναμη σε αυτό το θέατρο επιχειρήσεων.
Τα Hurricane είχαν σποραδική δράση στη Γαλλία το φθινόπωρο του 1939 και τον χειμώνα του 1939-40. Στις 30 Οκτωβρίου 1939 ο πιλότος  “Boy” Mould, κατέρριψε ένα γερμανικό αναγνωριστικό Dornier Do 17P, το οποίο συνετρίβη μερικά χιλιόμετρα δυτικά της Τουλ. Ο “Boy” Mould ήταν ο πρώτος Βρετανός πιλότος που κατέρριψε εχθρικό αεροσκάφος πάνω από την ηπειρωτική Ευρώπη στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Στις 9 Νοεμβρίου ο P.V. Ayerst του Νο. 73 Σμήνους ήταν ο πρώτος που ενεπλάκη σε αερομαχία με το κορυφαίο γερμανικό μαχητικό της περιόδου, το Messerschmitt Bf 109. Κατάφερε να επιστρέψει στην βάση του όπου διαπιστώθηκε ότι το αεροπλάνο του είχε δεχθεί πλήγματα από το Messerschmitt. Ο Νεοζηλανδός πιλότος E. J. "Cobber" Kain πέτυχε την πρώτη νίκη για το Νο. 73, καταρρίπτοντας στις 8 Νοεμβρίου ένα εχθρικό αεροσκάφος.
Στις 22 Δεκεμβρίου χάθηκαν τα πρώτα Hurricane στην Γαλλία από εχθρική δράση. Τρία μαχητικά, που επιχειρούσαν να αναχαιτίσουν εχθρικό αεροσκάφος κάπου ανάμεσα στο Μετς και την Τιονβίλ, δέχθηκαν αιφνιδιαστική επίθεση από τέσσερα Bf 109 της III./JG 53, με επικεφαλής τον βετεράνο του Ισπανικού Εμφυλίου Πολέμου Βέρνερ Μέλντερς (Werner Mölders). Δύο βρετανικά καταδιωκτικά καταρρίφθηκαν, χωρίς γερμανικές απώλειες.

Νυχτερινά μαχητικά και μαχητικά-βομβαρδιστικά

Το 1941 το Hurricane παρέμεινε ένα από τα σημαντικότερα μαχητικά της RAF. Ήταν το σημαντικότερο μονοθέσιο νυχτερινό μαχητικό εκείνη την περίοδο, ενώ τα αεροσκάφη της έκδοσης Mk IIc -που ήταν οπλισμένα με πυροβόλα- ξεκίνησαν νυχτερινές επιθέσεις στην κατεχόμενη Ευρώπη. Το 1942 κατασκευάστηκαν επίσης δώδεκα νυχτερινά μαχητικά Hurricane II C(NF) με το ραντάρ Mark VI. Το αυξημένο βάρος επηρέασε αρνητικά τις επιδόσεις τους και έτσι αποφασίστηκε η αποστολή τους στην Ινδία, όπου ανέλαβαν την υπεράσπιση της Καλκούτας. Όλα είχαν αποσυρθεί μέχρι τον Δεκέμβριο του 1943.

Βόρεια Αφρική

Μετά την είσοδο της φασιστικής Ιταλίας στον πόλεμο, τον Ιούνιο του 1940, αποφασίστηκε η κατεπείγουσα μετατροπή αριθμού Hurricane Mk II με την προσθήκη κατάλληλου εξοπλισμού για επιχειρήσεις στην έρημο και η αποστολή τους στην Αίγυπτο προκειμένου να εγκαταστήσουν τα πεπαλαιωμένα διπλάνα Gloster Gladiator. Πέτυχαν την πρώτη τους νίκη στο καινούργιο θέατρο επιχειρήσεων στις 19 Ιουνίου 1940, όταν ο πιλότος Wykeham-Barnes ανέφερε την κατάρριψη δύο ιταλικών μαχητικών Fiat CR.42. Τα Hurricane υπέστησαν βαριές απώλειες όταν ενεπλάκησαν στην Βόρεια Αφρική και την Μεσόγειο οι Γερμανοί, που διέθεταν τα εξαιρετικά Bf 109E και Bf 109F. Σταδιακά ανέλαβαν τον ρόλο της εξασφάλισης της αεροπορικής υπεροχής τα αμερικανικής κατασκευής Curtiss Tomahawks/Kittyhawks ενώ τα Hurricane, που διέθεταν πυροβόλα των 20 mm και μετέφεραν βόμβες, απέδωσαν πολύ καλά ως αεροσκάφη εγγύς υποστήριξης των χερσαίων δυνάμεων. Στα τέλη του 1941 η Ιταλική Βασιλική Αεροπρία (Regia Aeronautica) ενέταξε σε υπηρεσία το σπουδαίο μαχητικό Macchi MC.202 Folgore που αποδείχθηκε ανώτερο και πιο ευέλικτο από τα Hurricane στις αερομαχίες. Η συμβολή των Hawker στην νικηφόρα για τους Συμμάχους μάχη του Ελ Αλαμέιν ήταν πολύ σημαντική.

Διασωζόμενα αεροσκάφη

Κατασκευάστηκαν περισσότερα από 14500 Hurricanes, εκ των οποίων τουλάχιστον δεκατρία παραμένουν ικανά να πραγματοποιήσουν πτήσεις και πολύ περισσότερα υπάρχουν σαν στατικά εκθέματα σε αεροπορικά μουσεία.