Ηλεκτρολόγος μηχανικός

Ηλεκτρολόγος μηχανικός (αγγλ. electrical engineer) είναι o επαγγελματίας μηχανικός ο οποίος ασχολείται με τις τεχνολογικές εφαρμογές του ηλεκτρισμού, της ηλεκτρονικής και του ηλεκτρομαγνητισμού. Η επιστήμη του ηλεκτρολόγου μηχανικού (επίσης ηλεκτρική εφαρμοσμένη μηχανική) περιλαμβάνει πολλούς τομείς, όπως πχ
- τα μεγάλης κλίμακας ηλεκτρικά συστήματα παραγωγής, μεταφοράς, διανομής και χρήσης ηλεκτρικής ισχύος, 
- τα συστήματα ελέγχου,
- τα ηλεκτρονικά συστήματα (ηλεκτρονική μηχανική),
- τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές (αρχιτεκτονική υπολογιστών, κτλ),
- τα τηλεπικοινωνιακά συστήματα (τηλεπικοινωνίες, δίκτυα δεδομένων, κτλ),
- τα συστήματα επεξεργασίας σημάτων (DSP, κτλ),
- τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα (μικροκύματα, κτλ)
και πολλούς άλλους ακόμη εφαρμοσμένους τομείς εξειδίκευσης.

Τομείς

Οι βασικότεροι τομείς εξειδίκευσης της επιστήμης της ηλεκτρολογίας και του ηλεκτρολόγου μηχανικού είναι οι ακόλουθοι:

Ιστορικό

Η ηλεκτρολογία έγινε αρχικά ένα ευπροσδιόριστο γνωστικό πεδίο και επάγγελμα προς τα τέλη του 19ου αιώνα, με την εξάπλωση και εμπορευματοποίηση των δικτύων τηλεπικοινωνιών και ηλεκτροδότησης. Ως τότε τα ζητήματα αυτά εξετάζονταν επιστημονικά από τη φυσική και τους φυσικούς επιστήμονες. Το πρώτο πανεπιστήμιο το οποίο δημιούργησε ειδικευμένο τμήμα με τίτλο «Ηλεκτρολόγων Μηχανικών» ήταν το Πολυτεχνείο του Ντάρμσταντ στη Γερμανία, το 1883. Την ίδια εποχή η ηλεκτρολογία άρχισε να προσφέρεται ως διακριτή κατεύθυνση μες στο Τμήμα Φυσικής στο Πολυτεχνείο της Μασαχουσέτης, πριν ανεξαρτητοποιηθεί και εκεί ακαδημαϊκά. Αυτή ήταν μία περίοδος μεγάλων και ταχύτατων εξελίξεων στον κλάδο, με τα δίκτυα ηλεκτροδότησης να καθιερώνονται σταδιακά στη Δύση και τον λεγόμενο «Πόλεμο των Ρευμάτων» να λήγει υπέρ του εναλλασσόμενου ρεύματος.
Στα τέλη του 19ου αιώνα αναπτύχθηκαν και οι ασύρματες τηλεπικοινωνίες μέσω ραδιοκυμάτων, με βάση το έργο πρωτοπόρων φυσικών όπως ο Νικόλα Τέσλα, ο Γουλιέλμο Μαρκόνι κ.α. Ήδη όμως από τα μέσα του αιώνα, πριν καν από την εμφάνιση του πρώτου δικτύου ηλεκτροδότησης, ο τηλέγραφος ήταν μία ακμάζουσα βιομηχανία στηριγμένη στον ηλεκτρισμό. Σύντομα οι πρακτικές εφαρμογές της τηλεπικοινωνιακής τεχνολογίας ενσωματώθηκαν στον κορμό της νέας επιστήμης των ηλεκτρολόγων μηχανικών, εφόσον βασίζονταν στις αρχές του ηλεκτρομαγνητισμού. Η επόμενη σημαντική εξέλιξη στον χώρο ήταν η χρήση ηλεκτρομηχανικών μέσων και κυκλωμάτων για την υλοποίηση ψηφιακών υπολογιστικών συσκευών, κατά τις δεκαετίες του 1930 και 1940. Οι ηλεκτρολόγοι μηχανικοί έπρεπε πλέον να γνωρίζουν και να ερευνούν τεχνολογίες όπως η λυχνία κενού και η διαμόρφωση συχνότητας. Ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος ήταν η αφορμή για μία εκρηκτική ανάπτυξη στον τομέα των ηλεκτρονικών κυκλωμάτων, με άμεσες συνέπειες στις τηλεπικοινωνίες και στους υπολογιστές.
Η συσσώρευση εξειδικευμένης γνώσης στον τομέα της ηλεκτρονικής και η εφεύρεση του τρανζίστορ το 1947, οδήγησαν τελικά στην επιστημονική και ακαδημαϊκή αυτονόμηση του κλάδου των ηλεκτρονικών μηχανικών μέχρι τη δεκαετία του 1960. Η ηλεκτρολογία αυτή καθ' αυτή όμως συνέχισε να εξελίσσεται με την αξιοποίηση νέων και τη βελτίωση παλαιών τεχνολογιών, όπως ο βιομηχανικός αυτοματισμός, τα δίκτυα ηλεκτροδότησης και η εκμετάλλευση της πυρηνικής ενέργειας. Σημαντικές θεωρητικές μέθοδοι των εφαρμοσμένων μαθηματικών, όπως αρκετές συνεισφορές στην επεξεργασία σήματος ή τα φίλτρα Κάλμαν, έχουν τη ρίζα τους στη μεταπολεμική επιστήμη ηλεκτρολόγου μηχανικού.

Εκπαίδευση και επαγγελματικά ζητήματα

Οι ηλεκτρολόγοι μηχανικοί κατέχουν τίτλο σπουδών που αφορά την ηλεκτρολογία. Η διάρκεια σπουδών για τον συγκεκριμένο τομέα συνήθως κυμαίνεται από 3 έως 5 έτη. Στα περισσότερα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα του Ηνωμένου Βασιλείου τα προγράμματα προπτυχιακών σπουδών έχουν διάρκεια φοίτησης 3 ετών. Στα πολυτεχνεία και τα πανεπιστήμια της Ελλάδας τα προγράμματα προπτυχιακών σπουδών έχουν διάρκεια φοίτησης 5 ετών και στα τεχνολογικά εκπαιδευτικά ιδρύματα 4 ετών. Το πρόγραμμα σπουδών περιλαμβάνει μαθήματα υποδομής που καλύπτουν τη φυσική, τα μαθηματικά, την πληροφορική και τη διαχείριση έργων, καθώς και εξειδικευμένα μαθήματα ηλεκτρολογίας. Οι φοιτητές στη συνέχεια επιλέγουν μία ή περισσότερες κατευθύνσεις εξειδίκευσης, οι οποίες ανήκουν στη συγγενή επιστήμη των ηλεκτρονικών μηχανικών (π.χ. τηλεπικοινωνίες, μηχανική υπολογιστών ή ηλεκτρονική).
Στα ελληνικά πολυτεχνεία και πανεπιστήμια ακολουθείται το ευρωπαϊκό / ηπειρωτικό σύστημα σπουδών ενιαίας πενταετούς φοίτησης, που οδηγεί στην απονομή διπλώματος μηχανικού και παρέχει εκπαίδευση πάνω στο αντικείμενο με δυνατότητα επιστημονικής έρευνας. Στα ελληνικά ΤΕΙ ακολουθείται το ευρωπαϊκό / αγγλοσαξονικό σύστημα σπουδών τετραετούς φοίτησης, που οδηγεί στην απονομή πτυχίου μηχανικού τεχνολογικής εκπαίδευσης, το οποίο εστιάζει στην κατάρτιση μηχανικών οι οποίοι θα εργαστούν όχι ως ερευνητές αλλά ως εξειδικευμένοι μηχανικοί. Μία λίστα των αντίστοιχων τμημάτων σε Α.Ε.Ι. μπορεί να βρεθεί στην ανάλογη ενότητα του άρθρου κατάλογος ελληνικών τμημάτων ανώτατης εκπαίδευσης (γνωστικό πεδίο: Ηλεκτρολογία και Ηλεκτρονική). Η πενταετής φοίτηση σε πολυτεχνείο ή πανεπιστήμιο της ημεδαπής παρέχει τίτλο σπουδών ευρωπαϊκά και ακαδημαϊκά αναγνωρισμένο ως Δίπλωμα Προχωρημένων Σπουδών (Master of Engineering), το οποίο δεν αναγνωρίζεται ως Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Ειδίκευσης (Master of Science). Αντιστοίχως, η τετραετής φοίτηση σε T.E.Ι. ισοδυναμεί με βασικό τίτλο σπουδών ανώτατης εκπαίδευσης (Bachelor of Engineering). Λειτουργούν ακόμα προγράμματα μεταπτυχιακών σπουδών, τα οποία οδηγούν στη λήψη Μεταπτυχιακού Διπλώματος Ειδίκευσης και προγράμματα διδακτορικών σπουδών, τα οποία οδηγούν στη λήψη Διδακτορικού Διπλώματος.
Στην Ελλάδα, η επαγγελματική δραστηριότητα των διπλωματούχων ηλεκτρολόγων μηχανικών ρυθμίζεται από το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος.