Οι Πανθέοι

Πληροφορίες

Αρχικά Οι Πανθέοι εκδόθηκαν ως τρίτομη μυθιστορηματική σύνθεση μεταξύ 1948 και 1961. Στη συνέχεια ξαναπλασμένη εκδόθηκε σε β' έκδοση στα 1967-1968 σε τέσσερις τόμους.
Η δημιουργία των Πανθέων κράτησε περισσότερο από δεκαπέντε χρόνια (1954-1961), καθώς μάλιστα μετά την τμηματική έκδοση των τριών τόμων ακολούθησε το 1967-1968 νέα συνολική έκδοση με αλλαγές και διορθώσεις , που είχαν στόχο να αποκαταστήσουν την ενότητα του ύφους και να περιορίσουν τις περιγραφές, τις λεπτομέρειες και τις επαναλήψεις.
Το 1948 συγκεκριμένα στην Νέα Εστία (τομ. 44, τχ.510-1η Οκτωβρίου 1948, σελ.1204-1208) ξεκινά με το Τα σχέδια του Φάνη Πανθέου.
Το 1950 εκδίδει τον επόμενο τόμο της τρτολογίας με τίτλο Μάρμω Πανθέου.

Υπόθεση

Πρόκειται για την ιστορία τριών γενεών μιας οικογένειας, των Πανθέων, που εκτείνεται από το 1897 έως το 1940.

Φιλολογικά χαρακτηριστικά

Πρόκειται για πολυπρόσωπο αφήγημα εκτεινόμενο σε μεγάλο χρονικό διάστημα. Έχει σύνθετη πλοκή με επιμέρους υποθέσεις που διασταυρώνονται και αλληλοοεξαρτώνται.
Ο Αθανασιάδης αποτυπώνει την τοιχογραφία της ελληνικής κοινωνίας από τις αρχές του 20ου αι. ως τις ημέρες μας με χαρακτηριστικούς σταθμούς : μακεδονικός αγώνας, επανάσταση στο Γουδί, βενιζελική εποχή, ελληνοϊταλικός πόλεμος.
Οι ήρωες του έργου συνδέονται μεταξύ τους με οικογενειακούς δεσμούς. Δεσπ΄΄οζει η ομώνυμη οικογένεια, προβάλλεται η δράση των ανδρών μελών της με την εξαίρεση του πρωταγωνιστικού ρόλου της Μάρμως.μιας όμορφης και ερωτικής γυναίκας.
Στους Πανθέους εξετάζεται η αμαρτία και η συγγνώμη στα πλαίσια της ηθικής τελείωσης του ανθρώπου που βάζει γενικά στα έργα του ο Αθανασιάδης.
Επιλέγει εδώ όπως και στα περισσότερα έργα του την τριτοπρόσωπη αφήγηση με εξωτερική εστίαση. Άλλο τεχνικό χαρακηριστικό είναι η επανάληψη  αλλεπάλληλων ερωτικών περιπετειών αρκετών από τα πρόσωπα του έργου, που σχηματίζουν μεγάλη σειρά από ερωτικά τρίγωνα
Η ηρωίδα Μάρμω «είναι ο τραγικός τύπος της γενιάς του 1940[...] η γυναίκα που βρίσκεται όπως η ελληνική κοινωνία στο ιο ευαίσθητο σημείο της εξέλιξής της. Διαμορφώθηκε για να αρέσει, γαι να είναι μόνο γυναίκα: ένα πλάσμα διακοσμητικό, φτειαγμένο για να ευχαριστήσει, το πολύ να εξυπηρετήσει τον άνδρα»

Κρίσεις για του Πανθέους

Ο Γιάννης Χατζίνης για την έκδοση του πρώτου τόμου Χαρισάμενη εποχή σημείωνε στα 1949 ως μειονεκτήματα: περιττή δράση, περιττά πρόσωπα,περιττός στοχασμός, επιτηδευμένος ύφος.Ο Σαχίνης σηνειώνει ως μειονεκτήματα του πρώτου αυτού μέρους την αδυναμία απόδοσης μυθιστορηματικώς συνόλων. Είναι η απουσία του πάθους, της ζέστας, της έντασης. "Μια επιπόλαιη κοσμική κοσμική ατμόσφαιρα, με δεξιώσεις και γιορτές, περιγράφεται αδικαιολόγητα ολοένα[...] οι συζητήσεις που πλεονάζουν στο μυθιστόρημα, είναι αλήθεια πως φανερώνουν και μορφοποιούν ένα προσωπικό στοχασμό αξιοσημείωτο, αλλά συνάμα εντείνουν την αίσθηση του αφηρημένου, του θαμπού και του θολού, που επικρατεί σ΄όλο το βιβλίο[...] Ο αναγνώστης [...] δεν πιάνει, δεν αγγίζει, δεν βλέπει τα πράγματα. Όσα συμβαίνουν, συμβαίνουν με τα λόγια[...] δεν δημιουργούνται από την δράση και από τις σχέσεις των προσώπων. Στο μυθιστόρημα υπάρχει αυτό που ονομάζουμε κίνηση, και μάλιστα σε αυξημένο βαθμό, αλλα΄δεν υπάρχει[...]δράση. [...]Όλα τα κεντρικά πρόσωπα [...] περισσότερο περιγράφονται με σχόλια και με αναλύσεις του συγγραφέα, παρά που δημιουργούνται από την παρακολούθησή τους στον τρισδιάστατο χώρο.[...]Το μυθιστόρημα ξετιλίγεται [..] με μια ανάλυση που δεν προχωρεί σε βάθος και δεν έχει δύναμη.[...]Δεν υπάρχουν συγκρούσεις,δεν υπάρχουν δραματικές στιγμές, δεν υπάρχουν κορυφώσεις. »Ο Θανάσης Παπαθανασόπουλος σημειώνει: «Οι πανθέοι έχουν όλα εκείνα τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν ένα μνημείο λόγου: αρτιότητα δομής, σαφήνεια έκφρασης,καθολικεύσεις που παίρνουν διαστάσεις συμβόλων, σφαιρική εποπτεία μιας ενδιαφέρουσας εποχής (της εποχής του αθάνατου έπους του 1940) και τέλος ακριβοδίκαιες εκτιμήσεις δικαιωμένες κι από την πορεία που πήραν μεταπολεμικά τα πολιτικά πράγματα στον τόπο μας»

Τιμητικές διακρίσεις

Για τους Πανθεόυς τιμήθηκε με το βραβείο πεζογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών το 1959-1961.