Δημοκρατίες της Σοβιετικής Ένωσης

Οι Δημοκρατίες της Σοβιετικής Ένωσης ή Ενωσιακές Δημοκρατίες (ρωσικά: союзные республики‎, soyuznye respubliki) της Σοβιετικής Ένωσης ήταν εθνοτικά βασισμένα πρωτοκράτη που ήταν υποταγμένα στην Κυβέρνηση της Σοβιετικής Ένωσης. Για το μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας της, η Σοβιετική Ένωση ήταν άκρως συγκεντρωτικό κράτος, και οι μεταρρυθμίσεις για την αποκέντρωση στην εποχή της Περεστρόικα ("Αναδιάρθρωση") και της Γκλάσνοστ ("Διαφάνεια") που διενεργήθηκαν από τον Μιχαήλ Γκορμπατσώφ οδήγησαν στη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991.

Επισκόπηση

Σύμφωνα με το Άρθρο 76 του Συντάγματος της Σοβιετική Ένωσης, μια Ενωσιακή Δημοκρατία ήταν κυρίαρχη Σοβιετική σοσιαλιστική πολιτεία που είχε ενωθεί με τις άλλες Σοβιετικές Δημοκρατίες της Ένωσης Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών. Το άρθρο 81 του Συντάγματος ανέφερε ότι "τα κυριαρχικά δικαιώματα των Δημοκρατιών της Ένωσης πρέπει να προστατεύονται από την ΕΣΣΔ".
Κατά τις τελευταίες δεκαετίες της ύπαρξής της, η Σοβιετική Ένωση αποτελούταν από 15 Σοβιετικές Σοσιαλιστικές Δημοκρατίας (ΣΣΔ). Όλες τους, εκτός από την Ρωσική Ομοσπονδία (μέχρι το 1990), είχαν δικά τους τοπικά παραρτήματα του Πανενωσιακού Κομμουνιστικού Κόμματος.
Εκτός της επικράτειας της ρωσικής Ομοσπονδίας, οι υπόλοιπες δημοκρατίες αποτελούνταν κυρίως από εδάφη που παλαιότερα αποτελούσαν μέρη της Ρωσικής Αυτοκρατορίας, τα οποία είχαν αποκτηθεί ανάμεσα στην περίοδο του Μεγάλου Βόρειου Πόλεμου του 1700 και της Αγγλο-Ρωσικής Σύμβασης του 1907. 
Το 1944, οι τροποποιήσεις του Πανενωσιακού Συντάγματος επέτρεψαν την δημιουργία ξεχωριστών παραρτημάτων του Κόκκινου Στρατού για κάθε Σοβιετική Δημοκρατία. Επίσης, επιτρεπόταν η δημιουργία κομισσαριάτων Δημοκρατικού επιπέδου για θέματα εξωτερικής πολιτικής και άμυνας, με αποτέλεσμα να αναγνωρίζονται ως de jure ανεξάρτητα κράτη στο διεθνές δίκαιο. Αυτό επιτράπηκε για δύο Σοβιετικές Δημοκρατίες, την Ουκρανία και τη Λευκορωσία. Έτσι, μαζί με την υπόλοιπη ΕΣΣΔ, εντάχθηκαν στην Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών ως ιδρυτικά μέλη το 1945.
Όλες οι πρώην Δημοκρατίες της Ένωσης είναι ανεξάρτητα κράτη, ενώ έντεκα από αυτές (εκτός από τα κράτη της Βαλτικής, τη Γεωργία και Ουκρανία) είναι πολύ χαλαρά οργανωμένες κάτω από την ηγεσία της Κοινοπολιτείας Ανεξάρτητων Κρατών.
Ωστόσο, το μεγαλύτερο μέρος της διεθνούς κοινότητας θεωρεί ότι οι Βαλτικές χώρες (Λιθουανία, Λετονία και Εσθονία) δεν είχαν προσαρτηθεί νόμιμα στην ΕΣΣΔ. Οι χώρες της Βαλτικής ισχυρίζονται ότι η ενσωμάτωσή τους στη Σοβιετική Ένωση το 1940 (με το όνομα της Λιθουανικής, Λετονικής και Εσθονικής ΕΣΣΔ) σύμφωνα με τις διατάξεις του Συμφώνου Μολότωφ–Ρίμπεντροπ ήταν παράνομη, και ως εκ τούτου, παρέμειναν ανεξάρτητες χώρες υπό Σοβιετική κατοχή. Η θέση τους υποστηρίζεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Σε αντίθεση, η ρωσική κυβέρνηση και οι κρατικοί υπάλληλοι υποστηρίζουν ότι η Σοβιετική προσάρτηση των κρατών της Βαλτικής ήταν νόμιμη.
Σύμφωνα με το σύνταγμα, η Σοβιετική Ένωση ήταν μια ομοσπονδία. Σύμφωνα με διατάξεις του Συντάγματος (οι εκδόσεις του συντάγματος υιοθετήθηκαν το 1924, το 1936 και  το1977), κάθε δημοκρατία είχε το δικαίωμα απόσχισης από την ΕΣΣΔ. Σε όλο τον Ψυχρό Πόλεμο, θεωρούταν ότι το συγκεκριμένο νόημα δεν είχε καθόλου νόημα. Ωστόσο το αντίστοιχο Άρθρο 72 του Συντάγματος του 1977 χρησιμοποιήθηκε τον Δεκέμβριο του 1991 για να διαλύσει αποτελεσματικά την ΕΣΣΔ, όταν η Ρωσία, η Ουκρανία και η Λευκορωσία, αποσχίστηκαν από την Ένωση.
Στην πράξη, η ΕΣΣΔ ήταν μια ιδιαίτερα συγκεντρωτική οντότητα από την ίδρυσή της το 1922 μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1980, καθώς οι μεταρρυθμίσεις που πραγματοποιήθηκαν από τον Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, είχε ως αποτέλεσμα τη χαλάρωση του κεντρικού ελέγχου και την τελική της διάλυση. Σύμφωνα με το σύνταγμα που υιοθετήθηκε το 1936 και τροποποιήθηκε στην ενδιάμεση περίοδο μέχρι τον Οκτώβριο του 1977, το πολιτικό ίδρυμα της Σοβιετικής Ένωσης απαρτιζόταν από τα Σοβιέτ (Συμβούλια) των Αντιπροσώπων του Λαού. Αυτά υπήρχαν σε όλα τα επίπεδα της διοικητικής ιεραρχίας, με τη Σοβιετική Ένωση ως σύνολο κάτω από το ονομαστικό έλεγχο του Ανωτάτου Σοβιέτ της ΕΣΣΔ, που βρίσκεται στη Μόσχα εντός της ρωσικής Ομοσπονδίας.
Μαζί με την κρατική διοικητική ιεραρχία, υπήρχε παράλληλη δομή των πολιτικών οργανώσεων, που επέτρεψαν στο πολιτικό γραφείο να ασκεί μεγάλες ποσότητες στην εξουσία των δημοκρατιών. Τα κρατικά διοικητικά όργανα είχαν σημαντικό ρόλο στην εξουσία, καθώς οι διορισμοί όλων των κομματικών και κρατικών αξιωματούχων απαιτούσαν έγκριση από τα κεντρικά όργανα του κόμματος.
Κάθε δημοκρατία είχε εθνικά σύμβολα: μια σημαία, ένα εθνόσημο και με την εξαίρεση της Ρωσίας μέχρι το 1990, ένα ύμνο. Κάθε δημοκρατία της Σοβιετικής Ένωσης είχε τιμηθεί με το παράσημο του Λένιν.

Στις δημοκρατίες την διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης

Υπό τον Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, η διαφάνεια και η αναδιάρθρωση προορίζονταν για την απελευθέρωση και το άνοιγμα της Σοβιετικής Ένωσης. Ωστόσο περιείχαν μια σειρά από ενέργειες που αύξησαν τις εξουσίες των δημοκρατιών. Πρώτον, η πολιτική της απελευθέρωσης επέτρεψε στις δημοκρατίες να αποκτήσουν νομιμότητα επικαλούμενες την δημοκρατία, τον εθνικισμό ή ένα συνδυασμό των δύο. Επιπλέον, η απελευθέρωση οδήγησε σε κατάγματα μέσα στο Κομμουνιστικό Κόμμα με αποτέλεσμα να έχει μειωμένη ικανότητα στην αποτελεσματική διακυβέρνηση της Ένωσης. Η άνοδος των εθνικιστικών και ακροδεξιών κινημάτων, όπου στην Ρωσία ο ηγέτης ήταν ο Μπόρις Γέλτσιν, είχε ως αποτέλεσμα την διάλυση των θεμελίων της Ένωσης. Προηγουμένως, στην χώρα υπήρχε ομοιογενές Κομμουνιστικό πολιτικό σύστημα. Με τον κεντρικό ρόλο του Κομμουνιστικού Κόμματος να έχει αφαιρεθεί από το σύνταγμα, το Κομμουνιστικό Κόμμα έχασε τον έλεγχο πάνω από το πολιτικό σύστημα, και είχε απαγορευτεί μετά από το αποτυχημένο πραξικόπημα. 
Μέσα από την αναδιάρθρωση, η Σοβιετική κυβέρνηση προσπάθησε να βρει μια νέα δομή, η οποία θα αντανακλά την αυξανόμενη δύναμη των δημοκρατιών. Ορισμένες αυτόνομες δημοκρατίες, όπως το Ταταρστάν, η Τσετσενο-Ινγκουσετία, η Αμπχαζία, η Νότια Οσετία, η Κριμαία, η Υπερδνειστερία, και η Γκαγκαουζία ζήτησαν το καταστατικό της ένωσης στην Συνθήκη της Νέας Ένωσης. Οι προσπάθειες ίδρυσης της Ένωσης Κυρίαρχων Κρατών ήταν ανεπιτυχείς και οι δημοκρατίες άρχισαν να αποχωρούν από την Ένωση. Στις 6 Σεπτεμβρίου του 1991 το Κρατικό Συμβούλιο της Σοβιετικής Ένωσης αναγνώρισε την ανεξαρτησία της Εσθονίας, της Λετονίας και της Λιθουανίας και οι δημοκρατίες της Ένωσης μειώθηκαν στις 12. Στις 8 Δεκεμβρίου 1991, οι ηγέτες των υπόλοιπων δημοκρατιών υπέγραψαν τις Συμφωνίες Μπελαβέζα και συμφώνησαν ότι η ΕΣΣΔ θα διαλυθεί και θα αντικατασταθεί από την Κοινοπολιτεία Ανεξάρτητων Κρατών. Στις 25 Δεκεμβρίου ο πρόεδρος Γκορμπατσόφ παραιτήθηκε. Την επόμενη ημέρα, το Συμβούλιο των Δημοκρατιών ψήφισε την διάλυση της ένωσης. Από τότε οι δημοκρατίες κυβερνώνται ανεξάρτητα με κάποιες να υιοθετούν σημαντικά πιο φιλελεύθερες πολιτικές, ενώ άλλες, ιδίως στην Κεντρική Ασία, διατηρούν την Σοβιετική ηγεσία μέχρι σήμερα.