Φρουτοπία

Η Φρουτοπία είναι η ελληνική σειρά κόμικ που δημιούργησαν το 1983 ο συγγραφέας παιδικής λογοτεχνίας Ευγένιος Τριβιζάς και ο σκιτσογράφος Νίκος Μαρουλάκης. Ολοκληρώθηκε σε τρεις κύκλους με 50 τεύχη . Το κόμικ της Φρουτοπίας εκδόθηκε από τις εκδόσεις Πατάκη και αργότερα η εβδομαδιαία εφημερίδα Ο Κόσμος του Επενδυτή το συμπεριέλαβε ως συνοδευτικό. Επίσης, το κόμικ μεταφέρθηκε και στην τηλεόραση, με πρεμιέρα το 1985.

Η γένεση

Ο Τριβιζάς τοποθετεί την γένεση της ιδέας για την Φρουτοπία στην περίοδο κατά την οποία συνεργαζόταν με το παιδικό περιοδικό «Το ρόδι». Μετά τη δημοσίευση συνέντευξής του με ένα μήλο, το οποίο παραπονιόταν για την ευνοϊκή μεταχείριση που απολάμβαναν τα ρόδια από το περιοδικό, ο Τριβιζάς έγραψε μια σειρά από συνεντεύξεις με άλλα φρούτα και λαχανικά κατόπιν παράκλησης του τότε διευθυντή του παιδικού προγράμματος της ΕΡΤ, καταλήγοντας στην σύνταξη του πλουσιότερου σε χαρακτήρες έργου του 1.700 σελίδων.

Γεωγραφικά και ιστορικά στοιχεία

Στο ίδιο το κόμικ και το βιβλίο, η Φρουτοπία αναφέρεται ως «μια μακρινή χώρα που συνορεύει στα δυτικά με το Αβγατηγανιστάν, στα ανατολικά με το Πιπερού και στα βορειοδυτικά με τη Χώρα του Χασμουρητού. Η ιστορία της Φρουτοπίας είναι γεμάτη με πράξεις αφάνταστου ηρωισμού και κατάπτυστης προδοσίας, με υπέροχες θυσίες και ασίγαστα μίση, τολμηρές προσδοκίες και αποτρόπαιες δολοπλοκίες».  Το 2010, στην Δ΄ έκδοση του βιβλίου γλώσσας της Δ΄ δημοτικού συμπεριλήφθηκε ένα απόσπασμα από το τεύχος 9 «Ο μανάβης και η σοπράνο».

Πλοκή

Η ξαφνική εξαφάνιση του Μανώλη του μανάβη σπέρνει τον πανικό μεταξύ των μανάβηδων της χώρας, οι οποίοι τρέπονται σε μαζική φυγή, φοβούμενοι της ίδιας τύχης, ακολουθούμενοι από τους ανθρώπους. Το γεγονός σημαίνει την έναρξη μιας νέας εποχής για τα φρούτα και τα λαχανικά που παραμένουν στην Φρουτοπία, τα οποία κηρύσσουν την ανεξαρτησία τους, εκλέγουν τους δικούς τους εκπροσώπους σε διάφορα αξιώματα και αποφασίζουν την απαγόρευση εισόδου στην χώρα για όλους τους μανάβηδες, δίνοντας έτσι τέλος στην υποδούλωση. Ο μοναδικός άνθρωπος στην Φρουτοπία είναι ο "δαιμόνιος δημοσιογράφος" Πίκος Απίκος, ο οποίος καλείται να ερευνήσει το μυστήριο της εξαφάνισης του Μανώλη του μανάβη, ως απεσταλμένος της εφημερίδας Τρέχα Γύρευε.

Τηλεοπτική μεταφορά

Το κόμικ μεταφέρθηκε και στην τηλεόραση το 1985, από την οικογένεια Σοφιανού, οπτικοποιημένο με μαριονέτες κουκλοθεάτρου και σημειώνοντας μεγάλη επιτυχία. Η σειρά ξεκίνησε να προβάλλεται στις 8 Νοεμβρίου 1985, από το κανάλι της ΕΡΤ. Παρά το γεγονός ότι το φινάλε της Φρουτοπίας δεν προβλήθηκε ποτέ, λόγω περικοπών στην ζώνη προγράμματος κατά την οποία προβαλλόταν η σειρά, προβλήθηκαν 3 κύκλοι, με συνολικά 47 επεισόδια, τα οποία επαναπροβλήθηκαν αρκετές φορές τα χρόνια που ακολούθησαν.
Πολλοί γνωστοί Έλληνες ηθοποιοί δάνεισαν τις φωνές τους στους ήρωες της τηλεοπτικής μεταφοράς της Φρουτοπίας, όπως ο Δημήτρης Πιατάς, ο Δάνης Κατρανίδης, ο Σταύρος Ξενίδης, η Ντίνα Κώνστα, η Βάσια Τριφύλλη, η Άννα Παναγιωτοπούλου, ο Παύλος Χαϊκάλης, ο Κώστας Τριανταφυλλόπουλος, ο Παύλος Κοντογιαννίδης, ο Τάσος Κωστής, ο Μιχάλης Μητρούσης, ο Τάσος Πεζιρκιανίδης, ο Θάνος Παπαδόπουλος και η Ματίνα Καρρά. Στην αφήγηση ήταν ο γνωστός αφηγητής Κώστας Σκόκος. Την μουσική υπόκρουση της σειράς ερμήνευσε ο Φαίδων Σοφιανός και η Ήβη Σοφιανού, σε μουσική του Φαίδωνα Σοφιανού και στίχους της Ήβης Σοφιανού.
Αν και η σειρά γυρίστηκε με χαμηλό προϋπολογισμό, είχε πολύ πλούσια σκηνικά που απαιτούσαν ιδιαίτερα λεπτή δουλειά και . Σαν αποτέλεσμα τα γυρίσματα διήρκεσαν 3 χρόνια - πολύ περισσότερο χρόνο απ' ό,τι είχε αρχικά υπολογιστεί .

Διεκδίκηση του όρου «Φρουτοπία» από την Coca Cola

Το 1994, η εταιρεία Coca Cola ξεκίνησε την παραγωγή ενός μη οινοπνευματώδους ποτού με την ονομασία "FRUTOPIA" και διεκδίκησε τον όρο "φρουτοπία" για χρήση ως εμπορικού σήματος για την σειρά αυτή προς διάθεση και στην Ελλάδα . Κατόπιν δικαστικής διαμάχης σχετικά με τα πνευματικά δικαιώματα του όρου, στις 17 Σεπτεμβρίου 1997 η Διοικητική Επιτροπή Σημάτων του υπουργείου Εμπορίου αρνήθηκε την χρήση αυτή, αναγνωρίζοντας τον όρο "φρουτοπία" σαν πρωτότυπη δημιουργία του Ευγένιου Τριβιζά . Ο ίδιος ο Τριβιζάς, σε συνέντευξή του σχετικά με την προσφυγή του στην δικαιοσύνη κατά της Coca Cola, δήλωσε ότι «Ένα από τα βάσιμα μοτίβα της Φρουτοπίας είναι η αντίσταση των φρούτων μιας μικρής χώρας εναντίον παντοδύναμων πολυεθνικών εταιρειών, της "Λεμονοστιφέν" και της "Κομποστάλ", οι οποίες σχεδιάζουν να τα κάνουν κομπόστες και αναψυκτικά. Επομένως, τόσο εγώ όσο και ο δαιμόνιος δημοσιογράφος Πίκος Απίκος θεωρήσαμε ότι δεν θα ήταν σωστό μια πολυεθνική εταιρεία να χρησιμοποιήσει τον τίτλο της Φρουτοπίας για εμπορικό σήμα των νέων της αναψυκτικών. Έτσι άλλωστε θα αντιδρούσε, αν ήταν στη θέση μου, και ο Θάνος το κολοκυθάκι, που ονειρεύεται να δείρει ένα μανάβη» .

Σημασία του έργου της Φρουτοπίας

Ο τρόπος συγγραφής της Φρουτοπίας, όπως και πολλών άλλων έργων του Τριβιζά, επιτρέπει σε αναγνώστες όλων των ηλικιών να την απολαύσουν. Υπάρχουν επιρροές στην γραφή από την επικαιρότητα, η οποίες αποδίδονται μέσα από αλληγορίες ή συμβολισμούς, ενώ συχνά αποκτούν και πολιτική διάσταση. Σύμφωνα με τον Τριβιζά «Πάντα θα υπάρχουν κολοκυθάκια που ονειρεύονται να δείρουν μανάβηδες, υπουργικά συμβούλια που απαρτίζονται από σπουδαία λάχανα, επίδοξοι καρπουζοκράτορες, βλίτα που επιδιώκουν να γίνουν υπουργοί παιδείας και υποβαθμισμένες γειτονιές, κατοικούμενες από λεμονόκουπες.»
Κατά καιρούς η Φρουτοπία έχει αποτελέσει πηγή έμπνευσης για διάφορες πολιτιστικές δραστηριότητες, όπως τα «Καλλιστεία φρούτων» στο Πατρινό καρναβάλι του 2001 , η έκθεση «Από τη Φρουτοπία στο νησί των πυροτεχνημάτων» από το Μουσείο Γουναρόπουλου στην Αθήνα το 2013 και το Πολιτιστικό Ίδρυμα Τραπέζης Κύπρου στην Κύπρο το 2014 .