Κίσαμος

Ιστορία

Η αρχαία Κίσαμος, παράλια πόλη στη βορειοδυτική ακτή της Κρήτης, έχει εντοπιστεί εδώ και αρκετούς αιώνες στην πεδιάδα που πλαισιώνει τον κόλπο Κισάμου. Αυτή η αρχαία πόλη ήταν το λιμάνι της αρχαίας Πολυρρηνίας, της παλαιότερης δωρικής πόλης της Κρήτης, 7 χλμ. νότια της Κισάμου, ναυτικό και εμπορικό κέντρο της περιοχής. Μετά τη ρωμαϊκή κατάκτηση της Κρήτης (το 69 π.Χ.) η Κίσαμος γνώρισε μεγάλη οικονομική και οικιστική ανάπτυξη.
Ο Πλίνιος (4,12,59) ως Κίσαμον την τοποθετεί κοντά στην Πέργαμο και την Κυδωνία, ενώ ο Ιεροκλής (Συνέκδ. 14) μεταξύ Κυδωνίας και Καντάνου. Η «Κίσαμος πόλις», όπως την αναφέρει ο Πτολεμαίος (3,17,8), βρίσκεται στο σημερινό κόλπο της Κισάμου, στα σωζόμενα ερείπια κοντά στο Καστέλι (βενετσιάνικο φρούριο).
Βρισκόταν κοντά στη μεγάλη πόλη Πολυρρηνία της οποίας ήταν επίνειο, αλλά λειτουργούσε ως αυτόνομη κοινότητα και έκοβε δικά της νομίσματα τα οποία απεικόνιζαν στη μια πλευρά κεφαλή του θεού Ερμή με πέτασο και στην άλλη ένα δελφίνι και τα γράμματα ΚΣ/ΙΩ.
Κατά τη Βενετοκρατία, λόγω του πλούτου και της τοποθεσίας της, η Κίσαμος ήταν καλά οχυρωμένη. Τα τείχη της πόλης πρωτοκτίστηκαν από τους Βενετούς, (Καλές) και τμήματά τους σώζονται ακόμα, δυτικά του Τουρκικού φρουρίου. Μάλιστα ονομάστηκε «Καστέλι» λόγω του φρουρίου της και συγκεκριμένα Καστέλι Κισάμου ώστε να αποφεύγεται η σύγχυση, καθώς η Κρήτη είχε πολλά Καστέλια.

Οικονομία

Η οικονομία της περιοχής είναι κυρίως αγροτική και τουριστική. Βασίζεται περισσότερο στο κρασί που παράγει, το διάσημο κρασί της Κισάμου (κύρια ποικιλία αμπελιού το ρωμαίικο), στο ελαιόλαδο και στην παραγωγή λοιπών αγροτικών προϊόντων, καθώς επίσης και στον τουρισμό ως δημοφιλής προορισμός ατόμων που κάνουν τις διακοπές τους. Τον Ιούνιο του 2018 αναρτήθηκαν τέσσερις γαλάζιες σημαίες στις παραλίες «Μαύρος Μώλος», «Παχιά Άμμος» (Φαλάσαρνα) και «Ελαφονήσι».

Σχολεία

Πέντε νηπιαγωγεία, τρία δημοτικά σχολεία, δύο γυμνάσια, ένα γενικό λύκειο,  ένα επαγγελματικό λύκειο και ένα ΕΕΕΕΚ ενώ στο παρελθόν λειτουργούσε και ένα σχολείο κοφών

Συγκοινωνία

Η συγκοινωνία γίνεται κυρίως οδικώς και ακτοπλοϊκώς. Δεν υπάρχει σιδηρόδρομος. Το καλοκαίρι του 2007, στο συνέδριο των απόδημων Κρητών, που έγινε στο Ηράκλειο, δύο έγκριτοι συγκοινωνιολόγοι, ο Γιώργος Νάθενας και ο Βασίλης Οικονομόπουλος, πρότειναν την ανάπτυξη σιδηροδρόμου στην Κρήτη, στην διαδρομή Χανιά - Ρέθυμνο - Ηράκλειο σε 50 λεπτά (20 + 30 λεπτά) και με πρόβλεψη για επεκτάσεις προς Κίσαμο, Νέο Αεροδρόμιο Καστελίου Πεδιάδος και Άγιο Νικόλαο.

Αεροδρόμια

Η κωμόπολη δε διαθέτει αεροδρόμιο και εξυπηρετείται από το αεροδρόμιο Χανίων. 

Λιμάνι

Η κωμόπολη εξυπηρετείται από το λιμάνι Καβονησίου (άγονη γραμμή Πειραιάς - Γύθειο - Κύθηρα - Αντικύθηρα - Κίσαμος) και επίσης από το λιμάνι Σούδας. Η άγονη γραμμή διεκόπη για αρκετούς μήνες το 2017 λόγω βλάβης του πλοίου Βιντζέντζος Κορνάρος. Επιπλέον, εκδρομικά πλοία συνδέουν την Κίσαμο με την χερσόνησο Γραμβούσας.

Λεωφορεία

Το ΚΤΕΛ Χανίων - Ρεθύμνου συνδέει την Κίσαμο με τα Χανιά, τον Πλάτανο, τα Φαλάρσανα, Ελαφονήσι, Σάσσαλο, Μαλάθυρο, Κάμπο, Καλυβιανή, Βάθη, Καλαθενές, Μουρί και Λουσακιές. Το δρομολόγιο Κίσαμος - Χανιά και αντίστροφα εκτελείται περίπου ανά ώρα τις καθημερινές και πιο αραιά τις Κυριακές.