Τραγάνα Μεσσηνίας

Τοποθεσία

Το χωριό βρίσκεται, σε υψόμετρο 89 μέτρα και απέχει περίπου 1,5 χιλιόμετρο από τις ακτές του Ιονίου Πελάγους. Απέχει περίπου 1,5 χιλιόμετρο από τον Ρωμανό και περίπου 3 χιλιόμετρα από το Πετροχώρι. Η Τραγάνα έχει οδική πρόσβαση, από τους Γαργαλιάνους, από τους οποίους απέχει περίπου 9,5 χιλιόμετρα στην κατεύθυνση προς την Πύλο, από την οποία απέχει περίπου 14 χιλιόμετρα.

Ιστορία

Η περιοχή της Τραγάνας φέρει ίχνη κατοίκησης από την Μυκηναϊκή εποχή, καθώς έχουν βρεθεί, σε αρχαιολογικές ανασκαφές, διάφορα ευρήματα της περιόδου αυτής. Η περιοχή του οικισμού, κατά την αρχαιότητα, ήταν τμήμα του βασιλείου του Νέστορα, της αρχαίας Πύλου.
Το παλαιότερο όνομα του χωριού ήταν Τραγάνες, αλλά μετονομάστηκε σε Τραγάνα το 1912. Ο οικισμός Τραγάνες αναφέρεται ως χωριό του δήμου Πλαταμώδους από το 1879, αν και προσαρτήθηκε επισήμως σε αυτόν το 1889, ενώ το 1899 το χωριό μεταφέρεται από το Νομό Μεσσηνίας και υπάγεται στον Νομό Τριφυλίας, για μια περίπου δεκαετία, ως το 1909, που επανέρχεται ξανά στον Νομό Μεσσηνίας. Το 1912 το χωριό μετονομάζεται σε  Τραγάνα, αποσπάται από τον Δήμο Πλαταμώδους και προσαρτάται στην κοινότητα Μουζούστης (έδρα της κοινότητας ορίστηκε η Μουζούστα). Η Τραγάνα συνέχισε να παραμένει στην Κοινότητα Μουζούστης, από το 1912 ως το 1930, που μετονομάστηκαν το χωριό της Μουζούστας σε Λεύκη και η κοινότητα Μουζούστης σε κοινότητα Λεύκης και μετά από το 1930 ως και το 1997 με την νέα ονομασία της κοινότητας, όταν τότε, στα πλαίσια των αλλαγών που επήλθαν στη τοπική αυτοδιοίκηση, μέσω του σχεδίου «Καποδίστριας», υπήχθη στον κατηργημένο Δήμο Γαργαλιάνων, ενώ από το 2011, μετά τις νέες αλλαγές του σχεδίου «Καλλικράτης» ανήκει πλέον στον νέο Δήμο Τριφυλίας.  Ο δήμος αυτός, συστάθηκε με το Πρόγραμμα Καλλικράτης με την συνένωση των προϋπαρχόντων δήμων Αετού, Αυλώνος, Γαργαλιάνων, Κυπαρισσίας, Φιλιατρών και την κοινότητα Τριπύλας. Στην Τοπική Κοινότητα Λεύκης, ανήκει επίσης ως σήμερα εκτός από τον οικισμό της Τραγάνας και ο οικισμός της Λεύκης.

Αρχαιολογικές ανασκαφές στην Τραγάνα

Οι πρώτες διερευνητικές αρχαιολογικές έρευνες στην περιοχή της Τραγάνας, αλλά και την ευρύτερη περιοχή της Πυλίας, (η οποία θεωρείται συνολικά ως η περιοχή στην οποία εκτεινόταν το βασίλειο της αρχαίας Πύλου, την εποχή του  Νέστορα), ξεκίνησαν την περίοδο 1909-1912 από τους αρχαιολόγους Ανδρέα Σκιά και Κωνσταντίνο Κουρουνιώτη. Το 1939 άρχισαν τις τακτικές ανασκαφές ο Κ. Κουρουνιώτης σε συνεργασία με την αμερικανική αποστολή, υπό τον καθηγητή Carl W. Blegen, οι οποίες διακόπηκαν λόγω του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.  
Οι ανασκαφές ξανάρχισαν το 1952, με εκπρόσωπο της Εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας τον Σπυρίδωνα Μαρινάτο, του οποίου η ανασκαφική περίοδός του στην Μεσσηνία, επί μια περίπου 15ετία (μεταξύ 1952 και 1966) θεωρείται από τους σύγχρονους ερευνητές και ως η κυριότερη και διαρκέστερη προσφορά του στη μυκηναϊκή αρχαιολογία. Οι αρχαιολόγοι διαμοιράστηκαν το αρχαιολογικό έργο και καθώς ο καθηγητής Carl William Blegen και η ομάδα του ανέλαβε τις ανασκαφές στο Ανάκτορο του Νέστορα, στην θέση Εγκλιανός, ο Σπυρίδωνας Μαρινάτος ανέλαβε τους τάφους και τους οικισμούς στην ευρύτερη περιοχή του ανακτόρου, αλλά και οπουδήποτε αλλού υπήρχαν λείψανα του μυκηναϊκού πολιτισμού, όπως οι θολωτοί τάφοι στον Κακόβατο και στην Τραγάνα. Τις δεκαετίες 1970 και 1980 ακολούθησαν νεότερες έρευνες από τον Γεώργιο Κορρέ.
Στην περιοχή της Τραγάνας οι αρχαιολογικές ανασκαφές ανέδειξαν διάφορα οικιστικά κατάλοιπα-λείψανα προϊστορικού οικισμού της Μυκηναϊκής εποχής, δύο θολωτούς τάφους (Τάφος Α, Τάφος Β') και πληθώρα διαφόρων άλλων αρχαιολογικών ευρημάτων. 
Σε απόσταση περίπου 1,5 χιλιομέτρου από τις προϊστορικές εγκαταστάσεις της Τραγάνας, στις αρχές της δεκαετίας του 1960 ανασκάφηκε και ο γνωστός Τύμβος των αθλητών, της ελληνιστικής περιόδου.
Σε απόσταση περίπου 2,5 χιλιομέτρων από την Τραγάνα, στην διπλανή περιοχή με το χωριό της Τραγάνας και βορειοδυτικά του χωριού του Ρωμανού, κατά τη διάρκεια εργασιών, οι οποίες γίνονταν τότε για την ανέγερση της ξενοδοχειακής μονάδας του Costa Navarino – Navarino Dunes και του γηπέδου γκολφ του ξενοδοχείου, ανασκάφηκαν, μεταξύ των ετών 2007-2010, εκτεταμένος Πρωτοελλαδικός οικισμός, εργαστήριο χαλκού, μυκηναϊκός θολωτός τάφος, διάφοροι άλλοι τάφοι και οικίες των αρχαϊκών και κλασικών χρόνων, πρώιμος Αρχαϊκός Ναός, καθώς και διάφορες οικιστικές εγκαταστάσεις των ελληνιστικών χρόνων.

Προϊστορικός οικισμός Τραγάνας

Ο προϊστορικός οικισμός της Τραγάνας, βρίσκεται σε απόσταση περίπου 800 μέτρα βορειοανατολικά του χωριού, στην θέση Βορούλια και υπάρχουν ίχνη κατοίκησης, τα οποία χρονολογούνται από τη Μεσοελλαδική ως και τη Μυκηναϊκή περίοδο. Ανασκάφηκε εκεί οικοδόμημα το οποίο χρονολογείται μεταξύ του 1.600 π.Χ. - 1.500 π.Χ., σύγχρονο των θολωτών τάφων, το οποίο είχε προφανή αποθηκευτική χρήση και στο οποίο βρέθηκαν πολλά αγγεία αποθήκευσης τροφίμων, τα οποία χρονολογούνται στην ΥΕ Ι περίοδο.

Οι θολωτοί τάφοι της Τραγάνας

Περίπου 700 μέτρα νοτιοανατολικά του χωριού στην θέση Βιγλίτσα, πάνω σε λόφο, βρίσκονται οι δυο θολωτοί τάφοι (Τάφος Α, Τάφος Β') της Τραγάνας, οι οποίοι εντοπίστηκαν και έγιναν διάφορες ανασκαφικές έρευνες, από τους αρχαιολόγους Σκιά, Κουρουνιώτη και Μαρινάτο, ενώ λεπτομερής επανεξέταση και ανασκαφή τους έγινε από τον καθηγητή Κορρέ και την Αφροδίτη Χασιακού, μεταξύ 1976-1983. Επάνω στο λόφο εκτός των δυο θολωτών τάφων βρέθηκαν επίσης κατάλοιπα οχύρωσης και πρώιμων οικιστικών εγκαταστάσεων.

Κτίρια και αξιοθέατα

Στο χωριό λειτουργούσε παλαιότερα μονοθέσιο δημοτικό σχολείο. Στην πλατεία, η οποία έχει πανοραμική μακρινή θέα προς την περιοχή της Πύλου, της Γιάλοβας, τη λιμνοθάλασσα του Ντιβαριού και το Παλαιόκαστρο Ναυαρίνου και κοντινή θέα προς το Πετροχώρι, τον Ρωμανό και τις παραλίες τους, βρίσκεται το καφενείο-ταβέρνα του χωριού. Σε κοντινή απόσταση από το χωριό στο δρόμο προς την Χώρα, βρίσκεται επίσης το Ανάκτορο του Νέστορα.