Ιερά Συμμαχία

Με τον όρο Ιερά Συμμαχία ή Ιερή Συμμαχία χαρακτηρίσθηκαν διάφορες συμμαχίες από την αρχαιότητα στις οποίες κύριο χαρακτηριστικό τους ήταν η πίστη και η αφοσίωση των συμβαλλομένων μερών αφενός αλλά και η μυστικότητα αυτών επί των συνομολογημένων. Γι΄ αυτό και τέτοιου είδους συμμαχίες τις  συνομολογούσαν απ΄ ευθείας οι διάφοροι Ηγεμόνες και Βασιλείς μεταξύ τους, χαρακτηριζόμενες "ιερές", (κατά την έννοια απόλυτα σεβαστές) μη αποδεχόμενες καμίας μονομερούς αμφισβήτησης. Τέτοιες συμμαχίες διαπιστώνονται και στη Βίβλο με περισσότερο ομόδοξο θρησκευτικό χαρακτήρα.

Ιερά Συμμαχία (Ευρώπης)

Στη νεότερη ευρωπαϊκή ιστορία με τον όρο Ιερά Συμμαχία, ή Μεγάλη Συμμαχία, φέρεται ιδιαίτερα η μετά την ήττα του Ναπολέοντα, ιστορική, μυστική αρχικά, τριμερής συνθήκη που συνήφθη μεταξύ των Αυτοκρατόρων Αλεξάνδρου Α΄ της Ρωσίας, Φραγκίσκου Α' της Αυστρίας και του Βασιλέα Φρειδερίκου Γουλιέλμου Γ΄ της Πρωσίας, (νικητές των ναπολεόντειων πολέμων) την οποία συνομολόγησαν και υπέγραψαν αυτοπροσώπως, στο Παρίσι στις 14/26 Σεπτεμβρίου(ν.ημερ) του 1815, δηλαδή περίπου τρεις μήνες μετά την λήξη του Συνεδρίου της Βιέννης (Ιούνιος 1815). Στη συμμαχία αυτή προσχώρησε το ίδιο έτος και η Αγγλία ενώ με την επιμέρους λεγόμενη συνθήκη «Αιξ λα Σαπέλ» του 1818 προσχώρησε και η Γαλλία.

Διευθυντής του Διευθυντηρίου

Με την συνθήκη της Ιεράς Συμμαχίας είναι πρόδηλο ότι ο Τσάρος Αλέξανδρος Α΄ πίστευε στην ίδρυση μιας μεγάλης χριστιανικής οικογένειας με τις αρχές εκείνες που θα απέκλειαν οποιαδήποτε διένεξη ή ακόμα και πόλεμο. Η άποψη όμως αυτή, όπως διαγραφόταν στη συνθήκη, φαινόταν εξ αρχής ιδιαίτερα ρομαντική και πολύ γενικόλογη αφού δεν προέβλεπε ούτε τον έλεγχο για την τήρηση, ούτε επιπτώσεις, αλλά ούτε και προβλεπόμενες ενέργειες για τη διαφύλαξή της. Ουσιαστικά έλειπαν οι απαραίτητες εγγυήσεις. Τις εγγυήσεις αυτές άφησαν οι Ηγεμόνες να τις διαμορφώσουν οι διπλωμάτες τους.
 
Από τους διπλωμάτες και των τριών ηγεμονιών ψυχή και ιθύνων νους της Συμμαχίας ώστε να καταστεί αυτή το ανώτερο διεθνές όργανο της εποχής αναδείχθηκε ο Αυστριακός Καγκελάριος και πρίγκιπας (επί τιμή) Κλέμενς φον Μέττερνιχ ο οποίος, από τους υπέρμετρους φόβους του, μετέβαλε τελείως τους αρχικούς σκοπούς της μετατρέποντάς την τελικά σε κύριο όργανο - διευθυντήριο επιβολής απολυταρχισμού και καταπολέμησης των λαϊκών ελευθεριών. 
Έτσι η Ιερά Συμμαχία σταδιακά άρχισε να μετατρέπεται, κατά τους περισσότερους ιστορικούς, σε θεσμό καταπίεσης των λαών και με σαφή λόγο επέμβασης των ισχυρών Βασιλέων στα εσωτερικά ζητήματα των ασθενέστερων Χωρών, όπου εκδηλώνονταν φιλελεύθερες τάσεις. Δυστυχώς όμως και αυτές οι απόψεις είναι πολύ μεταγενέστερες, πέρα από τις αντιλήψεις που ίσχυαν την εποχή εκείνη.

Κατ'  αρχήν όλοι οι τότε διπλωμάτες πάσχιζαν για την εδραίωση μιας μόνιμης ειρήνης, γεγονός που κανείς δεν μπορεί ν΄ αμφισβητήσει. Η αντίληψη όμως που επικρατούσε τότε για τις ιδέες που παρήγαγε η Γαλλική Επανάσταση δεν ήταν ακόμα ξεκάθαρες όπως σήμερα έχουν παγιωθεί κι ας μην είναι ακόμα απόλυτα σαφείς. Αντίθετα ήταν συνυφασμένες με βία, τρομοκρατία, στο όνομα των οποίων ακολούθησε η καρατόμηση των βασιλέων της Γαλλίας, η καρατόμηση και δίωξη χιλιάδων Γάλλων πολιτών ακόμα και η καρατόμηση των πρωτεργατών της επανάστασης για να καταλήξουν στο τέλος σε ανάδειξη αυτοκράτορα και στον όλεθρο μιας σειράς ευρωπαϊκών πολέμων, με συνέπεια να θεωρούνται εξ αρχής καταδικαστέες.  
Κάτω από αυτή τη γενική αντίληψη των πραγμάτων της εποχής ο Μέττερνιχ, διπλωμάτης της Αυστρίας, χώρας που είχε υποστεί ολοκληρωτική διάλυση στη διάρκεια των πολέμων, ήταν ίσως και επόμενο να αναδειχθεί ο πλέον μαχητής στις επαναστατικές εκείνες ιδέες αναπτύσσοντας επιχειρηματολογίες φόβων και κινδύνων ανατροπής της ευρωπαϊκής ειρήνης και ατυχώς να εισακούγεται. Εξ αυτών των λόγων και ο εκ μέρους του χαρακτηρισμός της συνθήκης ως «ηχούν κενόν», αναζητώντας προφανώς μια περισσότερο θαρραλέα και δυναμική συνθήκη που να προσδιορίζονται μέτρα και μέσα επιβολής. Ίσως όμως οι απόψεις του να μην έγιναν άμεσα αποδεκτές, από τους τρεις ηγεμόνες, με δεδομένο ότι η συνθήκη δεν άλλαξε, και αντ'  αυτού καθορίστηκε η κατά τακτά διαστήματα σύγκληση συνεδρίων όπου θα εξετάζονται καθένα χωριστά τα διάφορα προκύπτοντα ζητήματα με ανάλογη κατά περίπτωση απόφαση δράσης εφόσον καθίσταται αναγκαία.
Επισημαίνεται ότι οι αναφορές κάποιων ιστορικών στον Μέττερνιχ ότι επεδίωκε και επεμβάσεις σε χώρες ή ότι η Ιερά Συμμαχία επενέβαινε στα εσωτερικά θέματα αδύναμων χωρών υπονοώντας αυθαίρετα αποτελούν ιστορικές ανακρίβειες, δεδομένου ότι όπου σημειώθηκαν τέτοιες παρεμβάσεις αποφασίστηκαν μετά από αιτήματα των ηγεμόνων των ίδιων των χωρών, όπως π.χ. στην Ισπανία και τις ηγεμονίες της Ιταλίας. Αντίθετα το ότι η διακήρυξη του Δόγματος Μονρόε, που αφορούσε επαναστάσεις των ισπανικών αποικιών στη λατινική Αμερική υπέσκαψε την θεσμικότητα της Συμμαχίας είναι αληθές, πλην όμως δεν απέτρεψε την επέμβασή της δεύτερης στην Ισπανία, (δείτε παρακάτω Διεθνές Δίκαιο)

Κατάρρευση της Συμμαχίας

Όμως, ο κύριος υπονομευτής, που επέφερε και το μεγαλύτερο πλήγμα στην Ιερά Συμμαχία ήταν, όσο κι αν ακούγεται περίεργο, η Ελληνική Επανάσταση του 1821 την οποία και καταπολέμησε ο Μέττερνιχ με κάθε δύναμη που διέθετε, ειδικότερα στο Συνέδριο της Βερόνας, που κατέληξε να είναι και το τελευταίο της Συμμαχίας σε πλήρη σύνθεση. Η Ελληνική Επανάσταση  του ανελεύθερου θεσμού της Ιεράς Συμμαχίας όπως αυτό είχε αναδειχθεί. Οι επαναστάσεις που ακολούθησαν, στη Γαλλία το 1830, στο  και  απλά ολοκλήρωσαν την τελική κατάρρευσή της, που όμως συνδέθηκε με μια αναχρονιστική περίοδο της νεότερης ευρωπαϊκής ιστορίας.