Πρασιές Πανδιονίδας

Τοποθεσία του αρχαίου δήμου

Ο δήμος των Πρασιών, ήταν δήμος της Παραλίας. Βρισκόταν στην ανατολική ακτή της Αττικής, μεταξύ των δήμων του Ποταμού και της Στειρίας, νότια της αρχαίας Αθήνας, καθώς σύμφωνα με τη διαδρομή που αναφέρει ο Στράβων μετά το Σούνιο ακολουθούσαν οι Θόρικος, Ποταμὸς και κατόπιν η Πρασιὰ, ενώ στη συνέχεια αυτής ακολουθούσαν Στειριὰ και Βραυρώνα. Ο δήμος είχε ένα εξαιρετικό λιμάνι από το οποίο ξεκινούσε η ιερή πομπή κατά τις τοπικές εορτές. Ο δήμος των Πρασιών βρίσκεται στην περιοχή του σύγχρονου Μαρκόπουλου και έχει ταυτιστεί αρχαιολογικά σε τοποθεσία νότια του Πρασά και δυτικά από το Αυλάκι.
Οι ερευνητές του 19ου αιώνα Ιάκωβος Ρίζος Ραγκαβής και Διονύσιος Σουρμελής, επίσης επιβεβαιώνουν τη διαχρονική ύπαρξη του δήμου στην περιοχή του σύγχρονου Πρασά, ο οποίος παλαιότερα αναφερόταν ως Μπρασάς ή το χωριό Πραστόν.
Στη σημερινή περιοχή του Δήμου Μαρκόπουλου Μεσογαίας, κατά την κλασική περίοδο, βρίσκονταν οι δήμοι Μυρρινούς (σημερινή Μερέντα), οι Πρασιές (Πρασάς ή Μπρασάς), η Στειρία (Ντρίβλια), η Κύθηρος (Λιγόρι), η Αγγελή (Αγγελίσι), οι Φιλαΐδες (περιοχή της Βραυρώνας), μαζί με το Ιερό της Αρτέμιδος στη Βραυρώνα.

Η συμμετοχή του δήμου στην αρχαία Βουλή

Ο δήμος, η ύπαρξη του οποίου επιβεβαιώνεται και από διάφορες επιγραφές, ως μέλος της Πανδιονίδας φυλής, συμμετείχε με 3 βουλευτές στην αρχαία Βουλή των 500, κατά την πρώτη περίοδο (508 – 307/306 π.Χ.). Κατά τη δεύτερη (307/306 – 224/223 π.Χ.) και την τρίτη περίοδο (224/223 – 201/200 π.Χ.) ο δήμος αντιπροσωπευόταν επίσης με 3 βουλευτές στη Βουλή των 600. Κατά την τέταρτη (201/200 π.Χ. – 126/127) και την πέμπτη περίοδο (126/127 – 3ος αιώνας) είναι άγνωστος ο αριθμός βουλευτών–αντιπροσώπων του δήμου.

Οι κάτοικοι των Πρασιών

Ο δημότης των αρχαίων Πρασιών ονομαζόταν Πρασιεύς ή αναφερόταν με τη λέξη «Πρασίαθεν», δηλαδή προέρχεται από τις Πρασιές. Στον δήμο υπήρχε ιερό του Απόλλωνα, ναός της Προνοίας Αθηνάς και ο τάφος του Ερυσίχθονα, γιού του Κέκροπα και της Αγλαύρου, ο οποίος έχασε τη ζωή του σε αυτό το μέρος, κατά την επιστροφή του από τη Δήλο. Στο σημείο αυτό είχε ανεγερθεί το πρώτο άγαλμα του Απόλλωνα.  Το λιμάνι του δήμου, το οποίο είναι σήμερα γνωστό ως Πόρτο Ράφτη ή Λιμήν Μεσογαίας ή Πάνορμον κατά την αρχαιότητα, θεωρείται ως το καλύτερο στην ανατολική ακτή της Αττικής, είναι βαθύ και ευρύχωρο και τόσο το ίδιο το λιμάνι, όσο και η γύρω περιοχή, η οποία το περιβάλει έχει μακρά και διαχρονική ιστορία. Στη βορειοανατολική πλευρά του κόλπου, βρίσκονται τα ερείπια του αρχαίου δήμου. Το 286 ή το 285 π.Χ., κατά τη διάρκεια του Χρεμωνίδειου πολέμου, οι Πρασιές και η Στείρια ήταν οχυρωμένες, ενώ το 262 π.Χ. οι Μακεδόνες κατέκτησαν το φρούριο, λόγω των ταραχών, οι οποίες είχαν ξεσπάσει εκεί.
Η είσοδος στο λιμάνι είναι σχεδόν δύο χιλιόμετρα πλάτος και στη μέση του ανοίγματός της υπάρχει το ομώνυμο βραχώδες νησάκι Ράφτης, στο οποίο υπάρχει και ως σήμερα κολοσσιαίο λευκό μαρμάρινο άγαλμα, το οποίο είναι ακέφαλο και για το οποίο αναφέρονται διάφορες εκτιμήσεις από ερευνητές,  είτε ότι απεικονίζει ράπτη ή ράπτρια στο χώρο εργασίας του/της και στο οποίο επάγγελμα του «ράφτη» (Αρχαία Ελληνικά: ῥάφτης), αποδίδεται σύμφωνα με μια από τις εκδοχές το όνομα του λιμένος, είτε διάφορα πρόσωπα Ρωμαίων αυτοκρατόρων ή των συζύγων τους, είτε διάφορες μορφές γυναικείων θεοτήτων, είτε ακόμα και του θεού Απόλλωνα, σε αντίγραφο ρωμαϊκής εποχής, μεταξύ του 1ου και 2ου αιώνα, που πιθανώς αντικατέστησε το αρχικό. Στη μέση του όρμου υπάρχει βραχώδες ακρωτήρι στο οποίο υπάρχουν ερείπια οχύρωσης της μεσαιωνικής περιόδου.

Προσωπικότητες από τις Πρασιές

Υπήρξαν διάφοροι γνωστοί πολίτες από τον δήμο των Πρασιών, όπως ο Δαμασίας ο Πρασιεύς, ο Δημοτέλης ο Πρασιεύς γιος του Θυμοκλέους, ο Δημοχάρης ο Πρασιεύς γιος του Νικολάου, ο Διοφάνης ο Πρασιεύς γιος του Διοκλέους κ.α.