Ευρωπαϊκό Δίκτυο Μετανάστευσης

Το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Μετανάστευσης (European Migration Network) είναι ένα δίκτυο που χρηματοδοτεί η Ευρωπαϊκή Ένωση, το οποίο συστάθηκε με σκοπό την παροχή έγκυρων, αντικειμενικών, αξιόπιστων και συγκρίσιμων πληροφοριών σε θέματα της μετανάστευσης και του ασύλου προς τα Θεσμικά Όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς επίσης και προς τις εθνικές αρχές και όργανα των Κρατών Μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με απώτερο στόχο τη συνεισφορά στην χάραξη πολιτικής μέσω της παροχής πληροφοριών. Το ΕΔΜ  έχει επίσης ως στόχο την παροχή της συγκεκριμένης πληροφόρησης στο ευρύτερο κοινό. Το ΕΔΜ ιδρύθηκε στις 14 Μαΐου 2008, με την απόφαση 2008/381/ΕΚ του Συμβουλίου της ΕΕ.

Στόχοι

Η ανάγκη των Κρατών Μελών να ανταλλάσσουν πληροφορίες σχετικά με όλες τις πτυχές της μετανάστευσης, καθώς και το να συμβάλουν στη δημιουργία μιας κοινής πολιτικής στον τομέα της μετανάστευσης και του ασύλου, είχε αρχικά προταθεί από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Λάακεν το 2001 και ενισχύθηκε με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Θεσσαλονίκης το 2003, έτος κατά το οποίο το ΕΔΜ ξεκίνησε ως πιλοτικό πρόγραμμα. Το Πρόγραμμα της Χάγης επιβεβαίωσε την ανάγκη για κοινή ανάλυση των μεταναστευτικών φαινομένων, ενώ το Πρόγραμμα της Στοκχόλμης που το διαδέχθηκε, περιέχει σημαντικές πρόνοιες για τη βελτίωση της συγκρισιμότητας και της ανταλλαγής των πληροφοριών μεταξύ των Κρατών- Μελών, όσον αφορά το ευρύ φάσμα των εξελίξεων στον τομέα του ασύλου και της μετανάστευσης. Εντός του πλαισίου αυτού, ιδρύθηκε το ΕΔΜ το 2008.

Δομή και οργάνωση του Δικτύου

Το ΕΔΜ συντονίζεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπό την ευθύνη της Γενικής Διεύθυνσης Εσωτερικών Υποθέσεων, με τη συνεργασία των Εθνικών Σημείων Επαφής (ΕΣΕ του ΕΔΜ), τα οποία έχουν οριστεί σε κάθε Κράτος-Μέλος συν τη Νορβηγία, από τις εθνικές κυβερνήσεις. Τα ΕΣΕ του ΕΔΜ αποτελούνται από τα Υπουργεία Εσωτερικών και Δικαιοσύνης, καθώς και Ερευνητικά Ιδρύματα, Μη Κυβερνητικούς Οργανισμούς, και τα εθνικά γραφεία σχετικών διεθνών Οργανισμών. Κάθε ΕΣΕ, με τη σειρά του, αναλαμβάνει το συντονισμό ενός εθνικού δικτύου, όπου συμμετέχουν διάφοροι αρμόδιοι φορείς. Τη γενική εποπτεία του Δικτύου έχει η Διοικούσα Επιτροπή, υπό την προεδρία της Επιτροπής με τη συμμετοχή ενός εκπροσώπου από κάθε Κράτος-Μέλος που συμμετέχει στην εφαρμογή της 2008/381/ΕΚ απόφασης του Συμβουλίου, συν, εκπροσώπων, υπό καθεστώς παρατηρητή, από Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Frontex, Οργανισμό  Θεμελιωδών Δικαιωμάτων (FRA), Ευρωπαϊκό Γραφείο Στήριξης για το Άσυλο (EASO) καθώς και από το Γραφείο του Συντονιστή για την Καταπολέμηση της Εμπορίας Προσώπων.

Εκθέσεις, μελέτες και άλλες δράσεις

Το ΕΔΜ συντάσσει Ετήσιες Εκθέσεις Πολιτικής και Μελέτες και σύντομες ενημερωτικές εκδόσεις σε σχέση με πολιτικές και θέματα ασύλου και μετανάστευσης. Οι Εκθέσεις και οι Μελέτες, βασίζονται σε πληροφορίες που κατέχουν ή συλλέγουν τα μέλη των εθνικών δικτύων των Κρατών-Μελών, οι οποίες στη συνέχεια συντίθενται, ούτως ώστε να παρουσιάσουν μια συγκριτική άποψη σε επίπεδο ΕΕ. Το ΕΔΜ εφαρμόζει επίσης ένα σύστημα ανταλλαγής «ειδικών ερωτημάτων» για χρήση από τα μέλη του, ενώ έχει αναπτύξει και ένα Γλωσσάρι για το Άσυλο και τη Μετανάστευση, με στόχο να το εντάξει στην Διαδραστική Ορολογία για την Ευρώπη (IATE). Το ΕΔΜ παρέχει, επιπρόσθετα, τακτικές ενημερώσεις σχετικά με τις πολιτικές εξελίξεις σε επίπεδο ΕΕ και στα Κράτη-Μέλη, στις οποίες περιλαμβάνονται επίσης, τα τελευταία διαθέσιμα στατιστικά για τη μετανάστευση και τη διεθνή προστασία. Άλλες εξελίξεις σε σχέση με τις εργασίες του Δικτύου, περιλαμβάνονται μέσα στο τακτικό Ενημερωτικό Δελτίο που εκδίδει το ΕΔΜ.
Από το 2009, το ΕΔΜ έχει συμβάλει ουσιαστικά στην Ετήσια Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη Μετανάστευση και το Άσυλο. Επιπλέον, το έργο του Δικτύου, συχνά λαμβάνεται υπόψη σε συζητήσεις που πραγματοποιούνται σε ευρωπαϊκό επίπεδο αναφορικά με συγκεκριμένες πτυχές των πολιτικών μετανάστευσης και ασύλου, όπως για παράδειγμα, σε σχέση με τη ζήτηση εργασίας, την παράνομη μετανάστευση, την οικογενειακή επανένωση και τους διεθνείς φοιτητές.
Το ΕΔΜ συνεργάζεται στενά με άλλους αρμόδιους φορείς, τόσο στο εσωτερικό Ευρωπαϊκών Θεσμών, όσο και αλλού, ιδιαίτερα όσον αφορά συγκεκριμένες μελέτες και θέματα πολιτικής. Αυτοί περιλαμβάνουν την Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία (Eurostat), τη Γενική Διεύθυνση Έρευνας (Directorate-GeneralforResearch - EuropeanCommission),τον Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων (Fundamental Rights Agency - FRA), την Frontex, το Ευρωπαϊκό Γραφείο Στήριξης για το Άσυλο (EASO),τον Συντονιστή για την Καταπολέμηση της Εμπορίας Προσώπων και τον Οργανισμό Eurocities.

Πρόσφατες Εξελίξεις

Το 2010 ξεκίνησε μια ανεξάρτητη Εξωτερική Αξιολόγηση σχετικά με την εξέλιξη του ΕΔΜ, ενώ η τελική έκθεση ολοκληρώθηκε περί τα  τέλη του 2011. Γενικά, η αξιολόγηση ήταν πολύ θετική σε σχέση με τις εργασίες του Δικτύου, ενώ, υποβλήθηκαν παράλληλα εισηγήσεις για βελτίωση, όσον αφορά στην περαιτέρω στήριξη στον καθορισμό πολιτικών, ιδιαίτερα σε σχέση με την προσαρμογή της λειτουργίας του για να ικανοποιεί πιο αποτελεσματικά τις ανάγκες των φορέων χάραξης πολιτικής, όσον αφορά στην περαιτέρω αύξηση της ευελιξίας του ούτως ώστε το ΕΔΜ να είναι σε θέση να αναπτύξει την ικανότητα του να ανταποκρίνεται άμεσα σε ανάγκες για πληροφόρηση, στο να παρέχει μια πιο μακροπρόθεσμη προοπτική καθώς και για να έχει πιο αποτελεσματική συνεργασία με άλλες οντότητες/οργανισμούς. Πράγματι, τα στοιχεία αυτά έχουν ήδη ληφθεί υπόψη όσον αφορά στο Πρόγραμμα Εργασιών του ΕΔΜ για το 2012 και 2013, με την υιοθέτηση καινοτομιών σε σχέση με προηγούμενα χρόνια και με βασικό στόχο την ικανότητα της πιο αποτελεσματικής ανταπόκρισης στις ανάγκες πληροφόρησης των φορέων χάραξης πολιτικής. Σε συνέχεια αυτής της αξιολόγησης, η Επιτροπή δημοσίευσε, την 1η Αυγούστου 2012, σχετική Έκθεση σε σχέση με την Ανάπτυξη και το Μέλλον του ΕΔΜ, (COM(2012) 427 τελικό).
Μια ανεξάρτητη εξωτερική αξιολόγηση σχετικά με την ανάπτυξη του ΕΔΜ ξεκίνησε το 2010 και η τελική έκθεση ολοκληρώθηκε στο τέλος του 2011. Σε γενικές η αξιολόγηση ήταν θετική ενώ ταυτόχρονα προσδιορίστηκαν μια σειρά τομέων όπου το ΕΔΜ θα μπορούσε να βελτιώσει περαιτέρω την υποστήριξή του στη χάραξη πολιτικής, ιδίως όσον αφορά την προσαρμογή της λειτουργίας και των αποτελεσμάτων του, στις ανάγκες των υπευθύνων χάραξης πολιτικής· να αυξήσει περαιτέρω την ευελιξία του, έτσι ώστε να αναπτύξει περαιτέρω την ικανότητά του· να ανταποκριθεί στις βραχυπρόθεσμες ανάγκες πληροφόρησης, αλλά και να παρέχει μια μακροπρόθεσμη προοπτική· να έχει μεγαλύτερη συνοχή/συνεργασία με άλλες οντότητες. Πράγματι, τα στοιχεία αυτά έχουν ήδη ληφθεί υπόψη στο Προγράμματα Εργασιών του ΕΔΜ για το 2012 και το 2013, με μια σειρά από καινοτομίες, με στόχο να ανταποκριθεί καλύτερα στις ανάγκες πληροφόρησης των φορέων χάραξης πολιτικής. Μετά από την αξιολόγηση αυτή, η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση σχετικά με την ανάπτυξη του ΕΔΜ και το μέλλον του, (COM (2012) 427 τελικό), την 1η Αυγούστου 2012.