Ελληνικό hip hop

Δεκαετία '80 - τέλη δεκαετίας '90: 1η Γενιά - Οι απαρχές

Πρώτη φορά που ακούστηκε η Ραπ μουσική στην Ελλάδα, ήταν στα τέλη της δεκαετίας του '70, από τον ραδιοφωνικό σταθμό της Αμερικανικής βάσης στο Ελληνικό. Στις αρχές της δεκαετίας του '80 ήρθε στην Ελλάδα το Graffiti και το Break Dance, θέτοντας έτσι ουσιαστικά τα θεμέλια της Hip-Hop κουλτούρας στην Ελλάδα.
Η γένεση του Hip-Hop στην Ελλάδα συμβαίνει στις ντισκοτέκ, ως χορευτικό ιδίωμα της μουσικής ντίσκο. Τα πρώτα συγκροτήματα που ξεκίνησαν στην Ελλάδα, ήταν οι Marginals (Σκηνοθέτης, Αρτέμης, Real D, Loyal T), το 1985  και οι FF.C (Fortified Concept) που ξεκίνησαν στο Βύρωνα το 1987. Επίσης το 1987 εμφανίζεται ο ράπερ Άρης Τόμας, ο οποίος ωστόσο παρέμεινε περισσότερο κοντά στη χορευτική κουλτούρα της ντίσκο μουσικής.  Ο πρώτος Ελληνικός Hip-Hop δίσκος ήταν το Εν+Τάξει των O.P.A. που κυκλοφόρησε το 1990. Από τα πρώτα Ελληνικά Hip-Hop σχήματα, και ιδιαίτερα επιδραστικό στην εποχή του αλλά και αργότερα, ήταν οι Στέρεο Νόβα. Το πρώτο, ομώνυμο άλμπουμ τους, κυκλοφορεί το 1992
Το ίδιο έτος, μετά την συναυλία των Public Enemy στο Κατράκειο θέατρο της Νίκαιας, δημιουργήθηκαν οι Active Member. Λίγα χρόνια αργότερα, αφότου άνοιξαν τη δική τους εταιρία παραγωγής (Freestyle Productions) ονόμασαν το είδος τους σε Low Bap, θέλοντας να διαχωρίσουν τη δική τους θέση από την υπόλοιπη Ελληνική σκηνή, θεωρώντας πως είχε αρχίσει να παίρνει τα εμπορικά χαρακτηριστικά της τότε αμερικάνικης Hip-Hop σκηνής. Με αυτή την κίνηση το κοινό χωρίστηκε σε δύο "στρατόπεδα" δημιουργώντας την πρώτη Hip-Hop κόντρα στην Ελλάδα. Οι Active Member δέχτηκαν κριτική από τη Hip-Hop κοινότητα, κάτι το οποίο συνεχίζει ακόμη και σήμερα.
Το 1992 επίσης, στη Νέα Ιωνία, δημιουργήθηκαν οι Terror X Crew (TXC). Με δισκογραφικό τους ντεμπούτο το ομώνυμο Terror X Crew (1995), ήταν οι πρώτοι που έφεραν το Ελληνικό κοινό σε επαφή με τα τέσσερα στοιχεία (MCing, DJing, Graffiti, Breakdance) της Hip-Hop κουλτούρας, όπως επίσης ήταν πρωτοπόροι του Hardcore Rap και του Wild Style Graffiti στην Ελλάδα. Το τελευταίο τους album ήταν το Έσσεται Ήμαρ (essetaei Imar) .
Τα χριστούγεννα του '93 κυκλοφόρησε το R.E.A.L (Rap Elevate Above Law) στο οποίο συμμετείχαν σχεδόν όλα τα συγκροτήματα της freestyle productions (Active Member, αδιάφθοροι, Drama N' Vinyl, Real D, Loyal T, Maffic κ.α)
Το 1994 δημιουργούνται επίσης το ΝΕΒΜΑ, ένα Hip-Hop συγκρότημα με καθαρά κοινωνικούς προβληματισμούς και οι Goin' Through οι οποίοι ακολούθησαν από τότε την mainstream σκηνή. Τέλη του ίδιου έτους άρχισε να κυκλοφορεί το radicalistic, περιοδικό της freestyle productions και κυκλοφόρησε ο δεύτερος δίσκος των active member (στην ώρα των σκιών). Το 1996 έκαναν την εμφάνιση τους τα Ημισκούμπρια, που ήτανε το πρώτο καθαρά σατιρικό Eλληνικό Hip-Hop συγκρότημα.
Άλλα συγκροτήματα αυτής της γενιάς ήταν οι Razastarr, Soulbro και Killers of Pressure.
Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του '90 το ελληνικό Hip-Hop ήταν εντελώς άγνωστο στο ευρύ κοινό, καθώς η χρήση του ίντερνετ το οποίο χρησιμοποιείται σήμερα από πρακτικά όλους τους καλλιτέχνες για την δημοσίευση των κομματιών ήταν περιορισμένη και το κυριότερο, δεν υπήρχαν μέσα κοινωνικής δικτύωσης ούτε πλατφόρμες αποθήκευσης βίντεο όπως το ΥouΤube. Οι χιπχοπάδες ήταν λίγοι, αλλά στη μεγάλη τους πλειοψηφία σκληροπυρηνικοί. Οι περισσότεροι καλλιτέχνες εκείνης της περιόδου δεν έλαβαν μεγάλη αναγνώριση παρα μόνο μετά την αρχή της επόμενης δεκαετίας, όταν δηλαδή το κίνημα άρχισε να γίνεται γνωστό σε περισσότερους. Πλέον σχεδόν όλοι έχουν λάβει τεράστια αναγνώριση καθώς θεωρούνται ότι ήταν αυτοί που έφεραν το Hip-Hop στην Ελλάδα.

Τέλη δεκαετίας '90 - Αρχές δεκαετίας 2010: 2η Γενιά - Η Χρυσή Εποχή

Το 1997 ένα νέο συγκρότημα, οι Ζωντανοί Νεκροί (ΖΝ) φέρνει τα πάνω κάτω στην ελληνική ραπ σκηνή. Οι Ζωντανοί Νεκροί θεωρούνται αυτοί που έκαναν το Ελληνικό Hip-Hop διάσημο γιατί ήταν οι πρώτοι που έφεραν δύο νέα στυλ στο ραπ τα οποία δεν είχαν ακούστει ποτέ στην τότε Ελληνική Hip-Hop σκηνη: Αυτά ήταν το Battle Rap δηλαδή το λάιβ αλληλοdissαρισμα αντίπαλων χιπχοπάδων και το Gangsta Rap δηλαδή το ραπ που προάγει τον υπόκοσμο, το έγκλημα και τα ναρκωτικά. Και τα δύο αυτά στυλ σήμερα είναι πάρα πολύ διαδεδομένα στην Ελλάδα.
Το πρώτο τους album με τίτλο ΖΝ: Εντολές / Στη Χώρα των Καλύτερων MC’s (1997) αλλά και Ο Πρώτος Τόμος (1998) χαρακτηρίζονται ως οι σημαντικότεροι δίσκοι στην ιστορία του ελληνόφωνου Hip Hop καθώς επηρέασαν τις επόμενες γενιές που έβγαζαν battle rap κομμάτια. Το μεγαλύτερο ποσοστό MCs και συγκροτημάτων μέχρι και σήμερα ακόμα επιλέγουν αυτό το είδος ραπ που καθιέρωσαν στην Ελλάδα οι Ζωντανοί Νεκροί.
Άλλα Hip-Hop σχήματα της τότε εποχής ήταν: Άγνωστοι Γνωστοί (που μετονομάστηκαν σε Άλφα Γάμα), Σκιές, Νέα Τάξη Πραγμάτων (ΝΤΠ.), Βαβυλώνα, Στίχοιμα, Barcode Crew(BCC), κ.α.
Ο στίχος μέχρι τότε ήταν κυρίως κοινωνικοπολιτικός, αλλά υπήρχαν και σχήματα που έκαναν σάτιρα όπως: Ημισκούμπρια, Yonka Mayonka και οι Καβουροδεινόσαυροι

Νέα συγκροτήματα  και διάλυση παλαιοτέρων

Την δεκαετία του 2000 πολλά από τα ιστορικά σχήματα της δεκαετίας '90 διαλύθηκαν ή άλλαξαν μορφή όπως: οι Terror X Crew (μετά την αποχώρηση του DJ ALX το 2002 διαλύθηκαν και συνέχισαν από το 2004 ως Αρτέμης-Ευθύμης), οι FF.C (μετά την αποχώρηση του Ρυθμοδαμαστή το 2005 διαλύθηκαν και ο Σκηνοθέτης δημιούργησε το σχήμα Αντίξοες Παραγωγές), οι Άλφα Γάμα (διαλύθηκαν και συνέχισαν solo) και οι Active Member (το 2002 αποχώρησε ο X-Ray και δημιούργησε το συγκρότημα Ρόδες). Οι Razastarr ολοκλήρωσαν την πορεία τους μέσα στο 2017 με τον δίσκο τους  Αφού Σκοτώσω Τη Δίψα Μου. Συνεχίζουν αυτόνομα σαν Νικόλας και Οδυσσέας την πορεία τους.
Από το 2001 και μετά όμως εμφανίστηκαν και άλλα σχήματα δημιουργώντας νέα ρεύματα στη σκηνή. Οι περισσότεροι, σε αντίθεση με τους παλαιότερους, κυκλοφόρησαν τους δίσκους τους διαδικτυακά, δωρεάν και χωρίς την ανάμειξη δισκογραφικών εταιριών, με αποτέλεσμα μια πληθώρα κυκλοφοριών. Δεκάδες συγκροτήματα δημιουργήθηκαν αλλά λίγοι έκαναν κάτι παραπάνω από ένα δίσκο ή μία συναυλία. Συγκροτήματα της δεύτερης γενιάς του Ελληνικού Hip-Hop που άλλαξαν τα δεδομένα της σκηνής και συνεχίζουν δυναμικά μέχρι και σήμερα, είναι οι ΒΠείς,  Βόρεια Αστέρια, οι Φι Βήτα Σίγμα (ΦΒΣ) όπου την πρώτη 10ετία του 2000 λεγόταν (Rio), οι Bong Da City, οι RNS, η Νεκρική Σιγή, οι Ladose, οι G.I.ANT.S (μετονομάστηκαν σε Athens Finest με τους steve-kid-mrg-dj royal k), οι Ψυχόδραμα 07, Μουσικοί Ισοβίτες κ.α.

Mainstream Σκηνή

Αξιοσημείωτο στοιχείο τη δεκαετία του 2000 είναι η αναγνώριση του Hip-Hop σε ευρύτερο κοινό από κάποια συγκροτήματα, με αποτέλεσμα να γίνει πιο εμπορικό. Η αρχή είχε ήδη γίνει από τα τέλη της δεκαετίας του '90 απο τα Ημισκούμπρια με το χαρακτηριστικό χιουμοριστικό ύφος τους, οι οποίοι το 2001 έβγαλαν το single "Πάμε όλοι μαζί σε μια παραλία"  το οποίο έγινε τεράστια επιτυχία. Ανάλογη επιτυχία είχαν τα singles "Greek Lover" και "Sex", το 2004. Την ίδια χρονιά τεράστια επιτυχία και απήχηση στο ευρύ κοινό γνώρισαν οι Goin' Through με το single "Πόσο μαλάκας είσαι". Ακολούθησαν κι άλλες επιτυχίες όπως "Γυναίκες" και "12 παρά". Μέχρι το 2007 οι Goin' Through και το Family the Label (Ταραξίας, ΝΕΒΜΑ, Θηρίο κλπ.)  ήταν το πιο επιτυχημένο και αναγνωρισμένο crew όσον αφορά το mainstream hip-hop στην Ελλάδα (χρυσοί δίσκοι, επιτυχίες, βραβεία, τηλεοπτικές εμφανίσεις κλπ.).
Το 2007 εμφανίστηκαν κι άλλοι καλλιτέχνες της Hip-Hop με mainstream ήχο οι οποίοι είχαν επιτυχίες, όπως οι Stavento που οποίοι έγιναν γνωστοί με τη ραδιοφωνική επιτυχία "Μέσα σου" και ο Υποχθόνιος (μέλος των Ζωντανών Νεκρών) με την club επιτυχία "Κάνε ντου".

Underground Σκηνή

Η διαφορά μεταξύ underground και εμπορικού Hip-Hop ήταν έντονη εφ' όσον οι μεν είχαν πιο σκληροπυρηνικό ήχο, στίχο πιο καυστικό και προωθούνταν μέσω του hiphop.gr (το οποίο συχνά ανέβαζε mixtapes) και του ραδιοφωνικού σταθμού Atlantis FM ενώ οι δε, προωθούνταν μέσω των μεγάλων μουσικών καναλιών και της τηλεόρασης και είχαν πιο χορευτικό ήχο και πιο ανάλαφρο στίχο. Υπήρχαν επίσης αρκετά συνοικιακά Hip- Hop σχήματα που διέδιδαν cd και demo σε γνωστούς και φίλους, σε όλη την Ελλάδα. Από τα μέσα της δεκαετίας 2000 βγήκαν στην επιφάνεια και άλλοι MC's και σχήματα από κάθε γωνιά της χώρας όπως:Bloody Hawk, ΛΕΞ,  12ος Πίθηκος, Tus, Αnser, Ιratus, Poetic, Soul destiny, Μόνιμος Κάτοικος, Ταυτισμένος Λάθος, Detro, Άγνωστος Χειμώνας, Τραγικός Είρωνας, Λόγος Απειλή, Sadomas, Ραψωδός Φιλόλογος, Βρώμικος Νότος, Fullface, Productive, Dtaeys, Soul nek, Ως Αιδω, Social waste, Χιλια Πρόσωπα, Τζαμάλ,Λόγος Τιμης, Ραμμένος Άσσος,Σαρο

Αρχές δεκαετίας 2010 - : 3η Γενιά - Η Γενιά της Κρίσης

Κυρίως από την αρχή της νέας δεκαετίας και μετά, χάρη στην εξέλιξη των τεχνολογικών μέσων και στην αυξημένη δημοτικότητα που έλαβε η ραπ κατά την προηγούμενη δεκαετία, το Ελληνικό Hip-Hop έχει αναβαθμιστεί, αλλά και έχει παραλλαχτεί. Παράλληλα, μεγάλο μέρος του πληθυσμού και κυρίως του εφηβικού και προεφηβικού, έχει εγκαταλείψει την ελληνική μουσική άλλων ειδών και έχει αφοσιωθεί στο άκουσμα της χιπ χοπ, καθώς πολλοί καλλιτέχνες εκφράζουν τα συναισθήματα τους από την καθημερινή τους ζωή, κάτι που συγκινεί τον εκάτοστε δέκτη.
Χαρακτηριστικό αυτής της γενιάς είναι η κυριαρχία ενός ηλικιακά νεότερου κοινού, η οποία έχει επηρεάσει σχεδόν όλους τους καλλιτέχνες λιγότερο ή περισσότερο ωθώντας κάποιους όπως π.χ. τον 12ο Πίθηκο να αναλάβουν τον ρόλο του "δασκάλου" του δρόμου, διδάσκοντας στο κοινό μέσα από τα κομμάτια τους αξίες, ηθική, ιδανικά κλπ. Φυσικά δεν βλέπουν όλοι θετικά την εξάπλωση του Hip-Hop στο εφηβικό κοινό και έχει κάνει πολλούς χιπ-χοπάδες παλιάς σχολής να θεωρήσουν ότι το κίνημα έχει χάσει τη παλιά του μαγεία. Αυτή η γενιά καταπιάνεται πάντως και με νεόφερτα και πιο "μουντά" θέματα της σύγχρονης ελληνικής πραγματικότητας, όπως η οικονομική κρίση και η φτώχεια και οι κακουχίες που αυτή φέρνει στον απλό λαό. 
Νέα crews που έκαναν δυναμική εμφάνιση στην ελληνική χιπ χοπ σκηνή είναι οι Joker/Two-Face, οι Φι Βήτα Σίγμα και οι Χι Ταφ Πι (Χάσε την Πίστη σου). Και τα τρία side projects, με διαφορά  μέλη από τους Bong Da City που μετά το "Purple n' Blue" (mixtape) το 2011 που είναι ο τελευταίος δίσκος των Bong Da City, όλα τα μέλη ξεκινούν solo πορεία (κάτω από φήμες περί διάλυσης και κακών σχέσεων των μελών). 
Η νέα γενιά έχει προσφέρει πολλά στον Boom Bap ήχο με συγκροτήματα και καλλιτεχνες να ξεπηδάνε συνεχώς όπως: Bloody Hawk, Λόγος Τιμής, Stk, Καθολου Crew, Ραμμένος Άσσος, Novel 729, Expend Flow, Ζωγράφος, Zoro&Buzz, Fer De Lance,
Enemigo, Tropeau Roman, Αστικός Εφιάλτης, Μαύρα Τετράδια, Σκιάχτρο, Chemical B.
Μεγάλη διαφορά κάνουν οι WNC και Solmeister αφού είναι πιο συναισθηματικοί και πάνε κόντρα στο "εμπορικό" ραπ. Ο Solmeister επισης παρουσιάζει μια μορφή του χιπ-χοπ με επιρροές από την Ροκ.

Τραπ Σκηνή

Επίσης το 2011 έκανε την εμφάνιση της μια καινούργια σχολή της τραπ μουσικής με πρωτοπόρους τον SNIK και το label Capital Music (Υποχθόνιος, Light, Εφτάψυχος, Mad Clip, FY), η οποία ασχολείται με μουσικά κομμάτια συχνά επηρεασμένα από το αμερικάνικο Lifestyle, έχοντας πολλές φορές δεχτεί κριτική για τους απλοϊκούς στίχους της αλλά και για τις εικόνες που προωθεί (χλιδή, εκδιδόμενες γυναίκες, βίντεοκλιπ-υπερπαραγωγές), Πολλοί σχολιάζουν τις διαφορές του τραπ κινήματος με τη παλαιά σχολή λέγοντας πως τα παλαιοσχολίτικα έχουν απλοϊκά βιντεοκλίπ και προσεγμένους στίχους, ενώ στη τραπ ισχύει το ανάποδο. Άλλοι γνωστοί καλλιτέχνες και συγκροτήματα Νέας Σχολής με πιο alternative τραπ ήχο είναι οι Above The Hood , Billy Sio, Sin Boy, Ν.Ο.Ε., Slogan, Raf, Smoke, Toquel, Mpelafon, Mente Fuerte, Saske, Lil Barty, iLLEOo, Givi, Wolf, Sigma, MG, SKAM, Skliros, Bossi Kan, ΕΠΙΘΕ, Azvtos, TSE, Vlospa, Cash Amvro.

Έλληνες Παραγωγοί & Beatmakers

Ένας από τους πρώτους και σημαντικότερους Hip-Hop παραγωγούς / beatmakers στην Ελλάδα είναι ο DJ ALX ή αλλιώς Ηχοκράτορας. Έγινε ευρύτερα γνωστός στον κόσμο του Hip-Hop ως μέλος των Terror X Crew και στέλεχος της δισκογραφικής εταιρίας "Ηχοκρατορία". Εκεί ξεκίνησαν καλλιτέχνες όπως οι Ζωντανοί Νεκροί και οι Άλφα Γάμα. Ο DJ The Boy είναι τρεις φορές παγκόσμιος πρωταθλητής DJing και έχει συνεργαστεί με διάφορους καλλιτέχνες, όπως με το Μηδενιστή.Ο Dj Royal K είναι άλλος ένας εκπρόσωπος της κουλτούρας,κατέχοντας τη δεύτερη θέση σε διαγωνισμό djing το 2014 και έχοντας στο ενεργητικό του ένα δίσκο και πολλές συνεργασίες με τα μεγαλύτερα ονόματα της σκηνής. Άλλοι σημαντικοί και γνωστοί beatmakers που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα είναι ο διεθνούς φήμης Eversor,  ο Σκηνοθέτης, ο Kebzer, η Marina, ο DJ Rico, ο Dj Omonoia, o Empne (Εμπνευστής), ο Θανάσιμος, ο Jessy Blue,΄Dj mode, ο Dof Twogee, o Skeuo,o WSK, o Dj Silence, o PaCo,ο Medical P και ο Skive. Επίσης πολλοί MC's ασχολούνται και με την παραγωγή, όπως οι Ιratus, Τάκι Τσαν, Εισβολέας, Άυλος 542, Τάφ Λάθος, Hak, Poetic, Μόνιμος Κάτοικος, Mάνι, Mr.YO, Turdigrade, Αδέσποτο, Mpelafon, Μικρός Κλέφτης, Ύποπτος, Κακοήθης, Ταραξίας, Raf, SNIK, Tus, Jimko κ.ά..