Καθεδρικός Ναός του Σάμταβισι

Ιστορία

Μεταξύ των παραδόσεων της Γεωργίας υπάρχουν δύο θεωρίες για την τοποθεσία στην οποία χτίστηκε ο Καθεδρικός Ναός του Σάμταβισι. Στην πρώτη, εκεί υπήρχε ένα μοναστήρι που ιδρύθηκε από τον Ασσύριο ιεραπόστολο Ισίδωρο τον 6ο αιώνα, και αργότερα κατά τον 10ο αιώνα ανακατασκευάστηκε. Στην άλλη, εκεί υπήρχε η αρχική εκκλησία του Σάμταβισι που χτίστηκε το 472 από τον Βαχτάνγκ Γκοργκασάλι. Ωστόσο, κανένα από αυτά τα αρχικά κτίρια δεν έχει διασωθεί. 

Ο θολωτός καθεδρικός ναός του Σάμταβισι χτίστηκε το 1030 από τον αρχιτέκτονα Ιλαρίων. Είναι αξιοσημείωτος για την ομορφιά των αναλογιών του και την τελειότητα των 
σκαλισμάτων στις προσόψεις. Το 1050 κατασκεύασε ένα κελάρι και ένα πιεστήριο κρασιού. 
Κατά τον 15ο αιώνα ανακατασκευάστηκαν ο θόλος και ο δυτικός τοίχος που είχαν καταρρεύσει από σεισμούς. 
Κατά τον 16ο-18ο αιώνα, ο ναός ήταν πολιτιστικό και εκπαιδευτικό κέντρο όπου εργάστηκαν καλλιγράφοι, αντιγραφείς και μεταφραστές. Το 1679 περατώθηκαν οι εργασίες τοιχογράφησης του εσωτερικού της εκκλησίας, από τους Γκίβι Αμιλαχβάρι και τη σύζυγό του, Ταμάρ. 
Το 1847 έγιναν έργα αποκατάστασης στο κτίριο από τον αρχιτέκτονα Ριπάρντ, επειδή είχε υποστεί ζημιές από σεισμούς. 
Κατά τον 19ο-20ο αιώνα το κτίριο έχει δεχτεί πολλούς επισκέπτες και μελετητές που έχουν δημοσιεύσει υλικό, φωτογραφίες και σχέδια για το μνημείο. Το 2007 συμπεριλήφθηκε στον ενδεικτικό κατάλογο με Μνημεία Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της ΟΥΝΕΣΚΟ.

Περιγραφή

Το συγκρότημα κτιρίων της εκκλησίας περιλαμβάνει τον καθεδρικό ναό, ένα διώροφο οίκημα για την επισκοπή που έχει υποστεί σοβαρές ζημιές, μια μικρή εκκλησία (5,8 x 3,2 μ.) και ένα τριώροφο καμπαναριό (5,7 x 7,3 μ.) που συνδέεται με το ψηλό τείχος από πέτρες και τούβλα των 3-5 μέτρων. Όλες αυτές οι δομές χρονολογούνται του 17ου-18ου αιώνα.

Κύριος ναός

Αρχιτεκτονική: Ο Καθεδρικός Ναός του Σάμταβισι είναι ένας σταυροειδής θολωτός ναός με ορθογώνια βάση διαστάσεων 25 x 18 μ. και ύψος από 20 μ. έως 37 μ. στην κορυφή του θόλου. Έχει δύο εισόδους, στα δυτικά και στα βόρεια. Στο κεντρικό κομμάτι του κτιρίου υπάρχουν 4 κολόνες. Το εσωτερικό του ναού φωτίζεται από 14 παράθυρα, από τα οποία τα 7 είναι στο τύμπανο του θόλου και τα 3 είναι στο Ιερό Βήμα.  
Θόλος: Το ψηλό τύμπανο του θόλου στηρίζει μία κωνική οροφή. Το τύμπανο έχει διάμετρο και ύψος 8 μ. Διαθέτει 7 παράθυρα και 6 ψευδοπαράθυρα. 
Τοιχογραφίες: Οι τοίχοι του εσωτερικού αρχικά ήταν σοβαντισμένοι. Οι τοιχογραφίες είναι του 1679 και έχουν υποβληθεί σε εργασίες συντήρησης το 1964. Απεικονίζονται ο Χριστός, η Θεία Ευχαριστία με τους 12 αποστόλους, ο Απόστολος Πέτρος, ο Σίμων ο Κανανίτης, ο Απόστολος Βαρθολομαίος, ο Απόστολος Ματθαίος, ο Απόστολος Θωμάς, ο Απόστολος Ιάκωβος. Επίσης, ο Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης, ο πρωτομάρτυρας Στέφανος, οι προφήτες Ιεζεκιήλ, Δανιήλ, Αββακούμ, και άλλοι. Αρχάγγελοι, χερουβείμ και διακοσμητικά στοιχεία.  
Επιγραφές: Οι τοιχογραφίες συνοδεύονται από επιγραφές στα Γεωργιανά ασομταβρούλι, στα Ελληνικά και στα Αραβικά, που εξιστορούν την ιστορία του ναού.
Εξωτερικό: Το εξωτερικό του ναού χαρακτηρίζεται από την ελεύθερη χρήση διακοσμητικών τυφλών τοξοτών στοών. Το κτίριο έχει υποστεί ζημιές από σεισμούς, ανακατασκευάστηκε μερικά τον 15ο και τον 19ο αιώνα. Από την αρχική εκκλησία έχει διασωθεί μόνο η αριστοτεχνικά διακοσμημένη ανατολική πρόσοψη.  
Προσόψεις: Το πιο καμπυλωτό τμήμα της εκκλησίας είναι η ανατολική πρόσοψη με τις πέντε αψίδες, που ξεχωρίζει από τις δύο κόγχες και φωτίζεται από έναν τολμηρό διακοσμημένο σταυρό. Στη νότια πρόσοψη υπάρχουν πολλές διακοσμητικές αψίδες και είχε μία είσοδο που κλείστηκε, Η δυτική πρόσοψη είναι ανακατασκευασμένη κατά τον 19ο αιώνα. Η βόρεια πρόσοψη μοιάζει με τη νότια.

Οχυρωματικό τείχος

Το τείχος είναι πολυπλευρικού σχήματος, διαστάσεων 200 x 70 μ., ύψους 3-5 μ. και χρονολογείται του 17ου-18ου αιώνα. Είναι χτισμένο με στρογγυλές πέτρες και τούβλα. Είχε 2 πύλες, στα δυτικά και στα βόρεια. Έχει 2 πύργους, στα βορειοανατολικά και στα βορειοδυτικά. Το μικρό παρατηρητήριο στα βορειοδυτικά έχει εσωτερική διάμετρο 1 μ.

Επισκοπικό ανάκτορο

Το οίκημα είναι ενσωματωμένο στο βορειοανατολικό τμήμα του οχυρωματικού τείχους. Έχει διαστάσεις 8,4 x 15,2 μ. και είναι χτισμένο με πέτρες και τούβλα. Είχε 2 ορόφους, εκ των οποίων ο πρώτος χτίστηκε κατά την φεουδαρχική περίοδο και ο δεύτερος κατά τον 18ο αιώνα. Τώρα είναι ερειπωμένο.

Μικρή εκκλησία

Είναι ενσωματωμένη στο νότιο κεντρικό τμήμα του οχυρωματικού τείχους. Είναι πέτρινη, διαστάσεων 5,8 x 3,2 μ. και ύψους 1,5 μ. Έχει μία είσοδο στα βόρεια και μακρόστενα παράθυρα.

Καμπαναριό

Είναι ενσωματωμένο στο βόρειο τμήμα του οχυρωματικού τείχους, στην αψίδα της πύλης. Πρόκειται για ένα ορθογώνιο τριώροφο κτίριο διαστάσεων 5,7 x 7,3 μ. που χρονολογείται του 18ου αιώνα. Είναι χτισμένο με τούβλα και άμμο. Η είσοδος γίνεται από μία σκάλα στα ανατολικά. Το εσωτερικό είναι οκταεδρικό και καταλήγει σε σφαιρική οροφή.