Παύλος της Γιουγκοσλαβίας

Aντιβασιλέας της Γιουγκοσλαβίας

Στις 9 Οκτωβρίου 1934, ο Βλάντο Τσερνοζέμσκι δολοφόνησε τον ξάδελφο του Παύλου, βασιλιά Αλέξανδρο Α΄ της Γιουγκοσλαβίας, στη Μασσαλία της Γαλλίας. Στη διαθήκη του ο Αλέξανδρος είχε προβλέψει, σε περίπτωση που θα πέθαινε πριν την ενηλικίωση του γιου του, να λάμβανε την αντιβασιλεία της χώρας ο ξάδελφός του Παύλος, όπως και έγινε.
Ο Πρίγκηπας Παύλος, πολύ περισσότερο από τον Αλέξανδρο, ήταν στις απόψεις του Γιουγκοσλάβος μάλλον παρά Σέρβος. Επίσης, σε αντίθεση με τον Αλέξανδρο, έτεινε πολύ περισσότερο προς τη δημοκρατία. Στο ευρύτερο περίγραμμα της, η εσωτερική πολιτική του εργάστηκε για να εξαλείψει την κληρονομιά του συγκεντρωτισμού, της λογοκρισίας και του στρατιωτικού ελέγχου της δικτατορίας του Αλέξανδρου και να ειρηνεύσει τη χώρα λύνοντας το πρόβλημα των Σέρβων-Κροατών].
Το 1939 ο Πρίγκιπας Παύλος, ως εκτελών χρέη αρχηγού του κράτους, αποδέχθηκε την επίσημη πρόσκληση από τον Αδόλφο Χίτλερ και πέρασε εννέα ημέρες στο Βερολίνο.
Τον Αύγουστο του 1939 η Συμφωνία Τσβέτκοβιτς-Mάτσεκ ίδρυσε τη Μπανόβινα της Κροατίας. Η κεντρική κυβέρνηση διατηρούσε τον έλεγχο της μοναρχίας, των εξωτερικών υποθέσεων, της εθνικής άμυνας, του εξωτερικού και εσωτερικού εμπορίου, των μεταφορών, της δημόσιας ασφάλειας, της θρησκείας, των μεταλλείων, των μέτρων και σταθμών, της ασφάλισης και της εκπαιδευτικής πολιτικής, αλλά η Κροατία θα είχε τη δική της βουλή στο Ζάγκρεμπ με ξεχωριστό προϋπολογισμό. 
Όταν ξέσπασε ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος το 1939 η Γιουγκοσλαβία διακήρυξε την ουδετερότητά της. Στις 25 Μαρτίου 1941 η Γιουγκοσλαβική κυβέρνηση υπέγραψε το Τριμερές Σύμφωνο του Αξονα, με σημαντικές επιφυλάξεις, καθώς προσαρτήθηκαν τρεις παρατηρήσεις. Η πρώτη υποχρέωνε τις δυνάμεις του Άξονα να σεβαστούν την εδαφική ακεραιότητα και την κυριαρχία της Γιουγκοσλαβίας. Με τη δεύτερη οι δυνάμεις του Άξονα υποσχέθηκαν να μη ζητήσουν από τη Γιουγκοσλαβία οποιαδήποτε στρατιωτική βοήθεια και με την τρίτη υποσχέθηκαν να μη ζητήσουν άδεια να μεταφέρουν στρατιωτικές δυνάμεις στη Γιουγκοσλαβική επικράτεια κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Παρ 'όλα αυτά, η υπογραφή του συμφώνου δεν άρεσε σε πολλά στοιχεία του Βασιλικού Γιουγκοσλαβικού Στρατού. Στις 27 Μαρτίου 1941, δύο ημέρες μετά την υπογραφή του Τριμερούς Συμφώνου από τη Γιουγκοσλαβία, οι Γιουγκοσλαβικές στρατιωτικές δυνάμεις με βρετανική υποστήριξη απομάκρυναν βιαίως τον Παύλο από την εξουσία και κήρυξαν τον Πέτρο Β΄ ενήλικα. Οι γερμανικές δυνάμεις εισέβαλαν στη χώρα 10 ημέρες αργότερα.

Εξορία

Για το υπόλοιπο του πολέμου ο Πρίγκηπας Παύλος κρατήθηκε μαζί με την οικογένειά του σε κατ 'οίκον περιορισμό από τους Βρετανούς στην Κένυα. Η κουνιάδα του Δούκισσα του Κεντ και ο σύζυγός της Δούκας απευθύνθηκαν στον Ουίνστον Τσώρτσιλ, ελπίζοντας ότι θα επιτρέψει στον Παύλο και την Όλγα να καταφύγουν στη Βρετανία. Ωστόσο, ο Τσόρτσιλ απέρριψε κατηγορηματικά το αίτημα. Εβλεπε τον Παύλο ως προδότη και εγκληματία πολέμου. Μετά το θάνατο του Δούκα του Κεντ το 1942 ο Τσόρτσιλ υποχώρησε προ της επιμονής του Βασιλιά Γεωργίου και επέτρεψε στην Πριγκίπισσα Όλγα να πετάξει στο Λονδίνο για να παρηγορήσει την αδελφή της - αν και χωρίς τον σύζυγό της, που ήταν πολύ κοντά στον πρώην Δούκα .
Η Πριγκίπισσα Ελισσάβετ, η μοναδική του κόρη, έλαβε πληροφορίες από τους φακέλους των Επιχειρήσεων Ειδικών Αποστολών στο Υπουργείο Εξωτερικών στο Λονδίνο και τις δημοσίευσε στο Βελιγράδι, στην έκδοση της βιογραφίας του πατέρα της στα σερβικά το 1990. Το αρχικό βιβλίο Παύλος της Γιουγκοσλαβίας γράφτηκε από το Νηλ Μπάλφουρ και εκδόθηκε στο Λονδίνο το 1980.
Οι μεταπολεμικές κομμουνιστικές αρχές είχαν κηρύξει τον Πρίγκιπα Παύλο εχθρό του κράτους, δεν του επέτρεψαν να επιστρέψει ποτέ στη Γιουγκοσλαβία και δήμευσαν όλη του την περιουσία. Πέθανε στο Παρίσι στις 14 Σεπτεμβρίου 1976, σε ηλικία 83 ετών [11] και ετάφη στην Ελβετία. Αποκαταστάθηκε από τα σερβικά δικαστήρια το 2011 και μετενταφιάσθηκε στην οικογενειακή κρύπτη στο Οπλενατς της Σερβίας, κοντά στο Tόπολα, στην κεντρική Σερβία, στις 6 Οκτωβρίου 2012, μαζί με τη σύζυγό του Όλγα και το γιο Νικόλαο.

Συλλογές τέχνης

Ο Πρίγκηπας Παύλος, μαζί με το Βασιλιά Αλέξανδρο Α΄ της Γιουγκοσλαβίας, συνέλεξαν, δώρησαν και αφιέρωσαν μεγάλο αριθμό έργων τέχνης στη Σερβία και το Σερβικό λαό, συμπεριλαμβανομένων ξένων αριστουργημάτων. Υπάρχουν ιδιαίτερα σημαντικά ιταλικά, γαλλικά και ολλανδικά / φλαμανδικά έργα. Τα περισσότερα έργα βρίσκονται στο Εθνικό Μουσείο της Σερβίας, συμπεριλαμβανομένων έργων από καλλιτέχνες όπως οι Ρούμπενς, Ρενουάρ, Μονέ, Τιτσιάνο, Βαν Γκογκ, Πωλ Γκωγκέν κ.α.