Βιρμανική γλώσσα

Ταξινόμηση

Τα βιρμανικά ανήκουν στο Νότιο Βιρμανικό κλάδο των Σινοθιβετιανών γλωσσών. Είναι η πιο ευρέως ομιλούμενη γλώσσα των μη σινιτικών Σινοθιβετιανών γλωσσών. Ήταν η πέμπτη σινοθιβετιανή γλώσσα που ανέπτυξε αλφάβητο, μετά τους Κινεζικούς χαρακτήρες, το αλφάβητο Πιου, το Θιβετιανό αλφάβητο και το αλφάβητο Τανγκούτ.

Κοιλάδα του Ποταμού Ιραουάντι

Η πρότυπη διάλεκτος των Βιρμανικών (διαλεκτικό συνεχές Μανταλέι-Γιανγκόν) προέρχεται από την κοιλάδα του Ποταμού Ιραουάντι. Οι περιφερειακές διαφορές μεταξύ των ομιλητών από την Άνω Βιρμανία (π.χ. διάλεκτος Μανταλέι) και των ομιλητών της Κάτω Βιρμανίας (π.χ. διάλεκτος Γιανγκόν) συμβαίνουν στη λεξιλογική επιλογή και όχι στην προφορά. Υπάρχουν μικρές διαφορές στη προφορά μέσα στην κοιλάδα του Ποταμού Ιραουάντι. Για παράδειγμα, για τον όρο ဆွမ်း σημαίνει "προσφορά τροφίμων [σε ένα μοναχό]", οι ομιλητές στη κάτω Βιρμανία χρησιμοποιούν το [[sʰʊ́ɴ]] αντί του [[sʰwáɴ]], η οποία είναι η προφορά που χρησιμοποιείται στην Άνω Βιρμανία.
Η πρότυπη διάλεκτος αντιπροσωπεύεται από την διάλεκτο Γιανγκόν, λόγω της επιρροής των μέσων ενημέρωσης της σύγχρονης πόλης και την οικονομική της ισχύ. Στο παρελθόν, η διάλεκτος Μανταλέι αντιπροσώπευε τα πρότυπα Βιρμανικά. Το πιο αξιοσημείωτο χαρακτηριστικό της διαλέκτου Μανταλέι είναι η χρήση της πρωτοπρόσωπης αντωνυμίας ကျွန်တော် kya.nau [tɕənɔ] από τους άνδρες και τις γυναίκες ενώ στην Γιανγκόν η εν λόγω αντωνυμία χρησιμοποιείται από τους άνδρες ομιλητές. Ακόμη, η πρωτοπρόσωπη αντωνυμία ကျွန်မ kya.ma.  [tɕəma] χρησιμοποιείται από γυναίκες ομιλητές. Επιπλέον, όσον αφορά την ορολογία της συγγένειας, οι ομιλητές στην Άνω Βιρμανία ξεχωρίζουν την μητρική και πατρική πλευρά της οικογένειας, ενώ οι ομιλητές της Κάτω Βιρμανίας δεν το κάνουν.

Εξάπλωση των Βιρμανικών στην Κάτω Βιρμανία

Τα καθομιλούμενα Βιρμανικά είναι εξαιρετικά ομοιόμορφα μεταξύ των ομιλητών της γλώσσας, ιδιαίτερα σε αυτούς που ζουν στην κοιλάδα του Ιραουάντι, οι οποίοι χρησιμοποιούν παραλλαγές των Πρότυπων Βιρμανικών. Η πρώτη μεγάλη αιτία για την ομοιομορφία είναι το παραδοσιακό Βουδιστικό μοναστικό σύστημα εκπαίδευσης, το οποίο ενθάρρυνε την εκπαίδευση και την ομοιομορφία στην γλώσσα σε όλη την ανώτερη κοιλάδα του Ιραουάντι, παραδοσιακή πατρίδα των Βιρμανών.
Σύμφωνα με την Βρετανική απογραφή του 1891 που διεξήχθη πέντε χρόνια μετά την προσάρτηση ολόκληρης της χώρας, όπου η Βιρμανία Κονμπαούνγκ είχε "ασυνήθιστα υψηλό αλφαβητισμό ανδρών" καθώς το 62.5% των ατόμων 25 ετών και άνω της Άνω Βιρμανίας μπορούσαν να γράψουν και να διαβάσουν. Το ποσοστό θα ήταν πολύ υψηλότερο αν οι μη Βιρμανοί (π.χ. Τσιν, Κατσίν κ.ά.) είχαν αποκλειστεί. Για το σύνολο της χώρας, το ποσοστό αλφαβητισμού ήταν 49% για τους άνδρες και 5.5% για τις γυναίκες.
Η μετανάστευση ομιλητών της γλώσσας Βιρμανικής καταγωγής στη Κάτω Βιρμανία είναι σχετικά πρόσφατη. Ακόμη και στα μέσα της δεκαετίας του 1700, η Αυστροασιατική γλώσσα Μον ήταν η κύρια γλώσσα της Κάτω Βιρμανίας και των Μον που την κατοικούσαν. Μετά την νίκη της βιρμανόφωνης δυναστείας Κονμπαούνγκ επί του Αποκατεστημένου Βασιλείου Χανθαουάντι των Μον το 1757, η μετάβαση στα βιρμανικά ξεκίνησε στην Κάτω Βιρμανία. Το 1830 εκτιμάται ότι περίπου το 90% του πληθυσμού της περιοχής αυτοπροσδιοριζόταν ως Βιρμανοί (και έτσι ως ομιλητές της Βιρμανικής) λόγω της εισροής ανθρώπων από την Άνω Βιρμανία, της αφομοίωσης και της επιγαμίας. Στην Βρετανική αποικιακή εποχή, οι Βρετανοί, ιδιαίτερα προσανατολισμένοι προς την παραγωγή ρυζιού, καθώς και λόγω της πολιτικής αστάθειας στην Άνω Βιρμανία, επιτάχυναν από την μετανάστευση.

Έξω από την λεκάνη Ιραουάντι

Οι πιο διακριτές μη τυποποιημένες ποικιλίες αναδύθηκαν καθώς καθεμιά μετακινούνταν από την κοιλάδα του Ποταμού Ιραουάντι προς τις περιφερειακές περιοχές της χώρας. Οι ποικιλίες αυτές περιλαμβάνουν τις διαλέκτους Γιάου, Παλάου, Μιέικ (Μεργκέζικα), Ταβογιάν και Ίνθα. Παρά τις σημαντικές διαφορές στο λεξιλόγιο και τη προφορά, υπάρχει αμοιβαία κατανόηση μεταξύ των περισσότερων Βιρμανικών διαλέκτων. Διάλεκτοι στην περιφέρεια Τανινθάργι, συμπεριλαμβανομένων των Παλάου, Μεργκέζικων και Ταβογιάν, είναι ιδιαίτερα συντηρητικές σε σύγκριση με τα Πρότυπα Βιρμανικά. Οι διάλεκτοι Ταβογιάν και Ίνθα έχουν διατηρήσει το μέσο [/l/], τα οποία βρίσκονται μόνο σε παλαιές Βιρμανικές επιγραφές. Η διάλεκτος Μιέικ έχει 250.000 ομιλητές ενώ η Ταβογιάν έχει 400.000.
Το πιο έντονο χαρακτηριστικό της Αρακανέζικης γλώσσας της πολιτείας του Ραχίν είναι η διατήρηση του ήχου [ɹ], ο οποίος έχει γίνει [j] στα πρότυπα Βιρμανικά. Επίσης, τα αρακανέζικα διαθέτουν μια ποικιλία φωνηεντικών διαφορών, όπως η συγχώνευση των φωνηέντων ဧ [e] και ဣ [i]. Ως εκ τούτου π.χ. η λέξη "αίμα" သွေး προφέρεται [θwé] στα πρότυπα Βιρμανικά και [θwí] στα Αρακανέζικα.

Αλφάβητο

Το Βιρμανικό αλφάβητο αποτελείται από 33 γράμματα και 12 φωνήεντα, και γράφεται από αριστερά προς τα δεξιά. Τα κενά ανάμεσα στις λέξεις δεν είναι απαραίτητο αν και η σύγχρονη γραφή συνήθως περιέχει κενά διαστήματα μετά από κάθε πρόταση για την ενίσχυση της αναγνωσιμότητας. Χαρακτηρίζεται από κυκλικά γράμματα και διακριτικά. Το αλφάβητο είναι αμπουγκίντα, καθώς όλα τα γράμματα έχουν έμφυτο φωνήεν အ α. Τα σύμφωνα τοποθετούνται σε έξι ομάδες συμφώνων (που ονομάζεται ဝဂ် με βάση άρθρωσης, όπως και άλλα Βραχμικά αλφάβητα. Οι σημάνσεις τόνων και τροποποιήσεις φωνηέντων γράφονται ως διακριτικά τοποθετημένα αριστερά, δεξιά, πάνω ή κάτω από τα γράμματα.
Τα γραπτά βιρμανικά χρονολογούνται από την πρώιμη Ειδωλολατρική περίοδο. Οι μελετητές της βρετανικής αποικιακης εποχής πίστευαν ότι το βιρμανικό αλφάβητο αναπτύχθηκε γύρω στο 1058 από το αλφάβητο Μον. Ωστόσο, τα στοιχεία δείχνουν ότι το βιρμανικό αλφάβητο ήταν σε χρήση τουλάχιστον από το 1035 (ίσως και από το 984), ενώ το νωρίτερο βιρμανικό αλφάβητο Μον, το οποίο διαφέρει από το Ταϊλανδικό αλφάβητο Μον χρονολογείται από το 1093. Το βιρμανικό αλφάβητο μπορεί να προέρχεται από το αλφάβητο Πιου. (Τα αλφάβητα Πιου και Μον είναι παράγωγα του Βραχμικού αλφαβήτου.) Η Βιρμανική ορθογραφία αρχικά ακολούθησε τετραγωνική μορφή, αλλά η σημερινή μορφή υπάρχει από τον 17ο αιώνα, όταν η λαϊκή γραφή οδήγησε σε ευρύτερη χρήση φύλλων φοίνικα και διπλωμένου χαρτιού γνωστά ως παραμπάικ ပုရပိုက်. Μεγάλο μέρος της ορθογραφίας και γραφής των Βιρμανικών χρονολογείται από τα Μέσα Βιρμανικά. Μέχρι τον 18ο αιώνα, δεν υπήρχε τυποποιημένη μορφή για τη γλώσσα. Από τον 19ο αιώνα και μετά, οι ορθογράφοι δημιούργησαν ορθογράφους για τη μεταρρύθμιση της βιρμανικής ορθογραφίας, καθώς προέκυψαν ασάφειες για την ορθογραφία των συγχωνευμένων ήχων. Κατά τη διάρκεια της Βρετανικής αποικιοκρατίας, η Βιρμανική ορθογραφία τυποποιήθηκε από λεξικά και στην ορθογραφία. Η τελευταία αρχή ορθογραφίας, η Μιανμάρ Σαλονπαούνγκ Θάτπον Κιάν (မြန်မာ စာလုံးပေါင်း သတ်ပုံ ကျမ်း), δημιουργήθηκε το 1978, κατόπιν αιτήματος της κυβέρνησης της Βιρμανίας.