Ιάκωβος Α΄ της Σκωτίας

Παιδική ηλικία

Ο Ιάκωβος Α΄ της Σκωτίας γεννήθηκε στο κάστρο του Ντανφέρμλιν 27 χρόνια μετά από τον γάμο των γονέων του. Η ανατροφή του έγινε με την φροντίδα της μητέρας του με την οποία περνούσε τον περισσότερο χρόνο. Η μητέρα του πέθανε όταν ήταν 7 ετών, την επόμενη χρονιά πέθανε ο αδελφός του Δαυίδ, δούκας του Ροθεσέι που ήταν αιχμάλωτος του θείου του Ροβέρτου στο κάστρο του Φώκλαντ με πολλές πιθανότητες δολοφονίας. Ο πρίγκιπας Ιάκωβος έγινε ο διάδοχος του θρόνου από τον Οίκο των Στιούαρτ. Ο δούκας του Αλμπάνι και ο πιστός του σύμμαχος Άρστιμπαλντ, 4ος κόμης του Ντάγκλας απαλλάχτηκαν από τις κατηγορίες για την δολοφονία του Δαυίδ με αποτέλεσμα την αποκατάσταση των τίτλων τους, ο κόμης του Ντάγκλας ξεκίνησε ξανά τις εχθροπραξίες με την Αγγλία. Η συμμαχία των δουκών του Ντάγκλας και του Αλμπάνι δέχτηκε σκληρό πλήγμα μετά την συντριβή του μεγάλου στρατού τους από τους Άγλλους στην μάχη του Χόμιλντον Χιλλ τον Σεπτέμβριο του 1402, ένας μεγάλος αριθμός ευγενών ανάμεσα τους ο Μέρντοχ γιος του δούκα του Αλμπάνι, οι κόμητες του Μόρεϊ, του Άνγκους και των Ορκάδων αιχμαλωτίστηκαν από τους Άγγλους. Την ίδια χρονιά πέθαναν ο δούκας του Ρόθεσει, ο Αλεξάντερ Λέσλι, κόμης του Ρος και ο Μάλκολμ Ντράμοντ λόρδος του Μαρ, τα κενά καλύφθηκαν με υποδεέστερους ευγενείς. Την περίοδο 1402 - 1406 οι κομητείες του Ρος, του Μόρεϊ και του Μαρ ήταν χωρίς ηγεσία ενώ ο Μέρντοχ Στιούαρτ ήταν ακόμα αιχμάλωτος τον Άγγλων, ο δούκας του Αλμπάνι αναγκάστηκε απρόθυμα να συμμαχήσει με τον αδελφό του Αλέξανδρο, κόμη του Μπάκαν και τον γιο του επίσης Αλέξανδρο για να διατηρήσει τις φιλοδοξίες του στο Άιλα. Η απουσία του Ντάγκλας στις βάσεις του στο Λόθιαν και στην Σκωτσέζικη Μάρκε ενθάρρυναν τους στενούς συμμάχους του βασιλιά Ροβέρτου Χένρι Σινκλέρ, κόμη των Ορκάδων και τον Δαυίδ Φλέμινγκ του Μπιγκαρ να αποκτήσουν τον έλεγχο των περιοχών.

Διάδοχος του θρόνου

Τον Δεκέμβριο του 1404 ο βασιλιάς παραχώρησε στον νεαρό Ιάκωβο Στιούαρτ εδάφη στο Άιρσιρ και γύρω από το Φερθ του Κλάιντ για να προστατεύσει τον νεαρό πρίγκιπα και να εξασφαλίσει την περιουσία του για κάθε ενδεχόμενο. Ο νεαρός Ιάκωβος τέθηκε υπό την προστασία και την κηδεμονία του επισκόπου Ερρίκου Ουάρντλβ του Αγίου Ανδρέα στις ανατολικές ακτές της χώρας (1405). Η εχθρότητα του Ντάγκλας έγινε περισσότερο έντονη χάρη στις δραστηριότητες του με τους κόμητες των Ορκάδων και του Φλέμινγκ που προσπαθούσαν να ισχυροποιηθούν στα σύνορα και είχαν διπλωματικές σχέσεις με τους Άγγλους. Τον χειμώνα του 1405 - 1406 ο Ροβέρτος Γ΄ προσπάθησε να φυγαδεύσει τον μικρό γιο του στην Γαλλία για να τον προστατεύσει από τον δούκα του Αλμπάνι αλλά χωρίς σοβαρό σχέδιο. Τον Φεβρουάριο του 1406 ο επίσκοπος Ουάρντλβ παρέδωσε τον νεαρό Ιάκωβο στους κόμητες των Ορκάδων και του Φλέμινγκ που με τον ισχυρό τους στρατό επιτέθηκαν στον Ντάγκλας, οι οπαδοί του νεαρού Ιάκωβου ζήτησαν βασιλική έγκριση για να επέμβουν στις περιοχές του Ντάγκλας. Ακολούθησε σκληρή αντεπίθεση του Ντάγκλας, στην περιοχή Λόνγκ Έρμιστον Μουίρ σκοτώθηκε ο κόμης του Φλέμινγκ ενώ ο κόμης των Ορκάδων και ο Ιάκωβος δραπέτευσαν στο νησάκι Μπας Ροκ στο Φέρθ του Φορθ. Παρέμειναν περίπου έναν μήνα και κατόπιν με το πλοίο "Ντάνζιγκ" αποφάσισαν να αποπλεύσουν για την Γαλλία. Στις 22 Μαρτίου 1406 το πλοίο έπεσε στην παγίδα Άγγλων πειρατών που συνέλαβαν τον νεαρό Ιάκωβο, τον μετέφεραν στον βασιλιά Ερρίκο Δ΄ που αποφάσισε να τον κρατήσει όμηρο.
Ο Ροβέρτος Γ΄ έμαθε τα δυσάρεστα νέα για την αιχμαλωσία του γιου του από τους Άγγλους στο "κάστρο του Ρόθεσει", πέθανε αμέσως μετά από την λύπη του στις 4 Απριλίου 1406 και τάφηκε στο οικογενειακό "αβαείο του Πέισλι".

Βασιλιάς σε αιχμαλωσία

Ο Ιάκωβος, ο βασιλιάς χωρίς στέψη παρέμεινε 18 χρόνια αιχμάλωτος των Άγγλων, την ίδια εποχή ο δούκας του Αλμπάνι ισχυροποιήθηκε στην κυβέρνηση της Σκωτίας. Ο δούκας του Αλμπάνι πήρε όλα τα εδάφη του βασιλιά υπό τον έλεγχο του, του στέρησε όλους τους τίτλους και τα αξιώματα, στον Ιάκωβο Α΄ έμεινε μονάχα ο τίτλος "ο γιος του τελευταίου βασιλιά". Ο βασιλιάς είχε μόνο ένα μικρό νοικοκυριό στο οποίο ανήκαν ο Χενρι Σινκλέρ, κόμης των Ορκάδων, ο Αλεξάντερ Σίτον ανιψιός του Σερ Δαυίδ Φλέμινγκ και ο αδελφός του κόμη των Ορκάδων Τζων Σινκλέρ που επέστρεψε μαζί με τον κόμη στην Σκωτία. Το νοικοκυριό του Ιακώβου που βρισκόταν υπό την συντήρηση των Άγγλων σταδιακά άλλαξε με λιγότερο αξιόλογους άντρες. Ο Ερρίκος Δ΄ συμπεριφέρθηκε καλά στον νεαρό Ιάκωβο και του παρήχε επαρκή εκπαίδευση, ο τρόπος διακυβέρνησης του Ερρίκου Δ΄ έγινε αποδεκτός στο νοικοκυριό του Ιακώβου μετά την ενηλικίωση του. Ο Ιάκωβος δέχτηκε προσωπικές επισκέψεις από μεγάλους ευγενείς και με ατομικές επιστολές προσπάθησε να είναι ενήμερος για τα προβλήματα του βασιλείου. Ο Ερρίκος Δ΄ πέθανε (1413), ο γιος και διάδοχος του Ερρίκος Ε΄ της Αγγλίας κατάργησε τις ελευθερίες που είχε δώσει στον Ιάκωβο ο πατέρας του, τον κράτησε αρχικά στον Πύργο του Λονδίνου μαζί με τους υπόλοιπους Σκωτσέζους αιχμαλώτους. Ο ένας από τους αιχμαλώτους ήταν ο Μέρντοχ Στιούαρτ ο γιος του δούκα του Αλμπάνι που είχε συλληφθεί αιχμάλωτος στην μάχη του Χόμιλντον Χιλλ (1402), αρχικά ήταν μακριά από τον Ιάκωβο αλλά από το 1415 μέχρι την απελευθέρωση του Μέρντοχ (1415) ήταν μαζί στον πύργο του Λονδίνου και το κάστρο του Ουίνδσορ.
Από το 1420 η κατάσταση του Ιακώβου Α΄ στην αυλή του Ερρίκου Ε΄ βελτιώθηκε σημαντικά, ο Ερρίκος Ε΄ στα πρότυπα του πατέρα του έπαψε να τον θεωρεί όμηρο και του συμπεριφέρθηκε σαν φιλοξενούμενο. Ο Ιάκωβος συνόδευσε τον Ερρίκο στην εκστρατεία του στην Γαλλία στον πόλεμο εναντίον των Δελφινιστών, μετά την πολιορκία του Μελάν μιας πόλης νοτιοανατολικά των Παρισίων η φρουρά των Σκωτσέζων κατηγορήθηκε για προδοσία εναντίον του βασιλιά τους. Ο Ιάκωβος παρέστη στην τελετή στέψης της Αικατερίνης του Βαλουά στις 23 Φεβρουαρίου 1421 και του δόθηκε η μεγάλη τιμή να κάτσει στο γεύμα στα δεξιά της βασίλισσας. Ο Ερρίκος Ε΄ ξεκίνησε περιοδείες τον Μάρτιο σε όλες τις μεγάλες πόλεις της Αγγλίας και έστεψε τον Ιάκωβο ιππότη την ημέρα εορτής του Αγίου Γεωργίου. Τον Ιούλιο οι δυο βασιλείς έκαναν ξανά εκστρατεία στην Γαλλία, ο Ιάκωβος ασπάστηκε τις μεθόδους διακυβέρνησης του Ερρίκου και τον ενίσχυσε σε όλες του τις προσπάθειες να κερδίσει το στέμμα της Γαλλίας. Ο Ερρίκος διόρισε τον Ιάκωβο και τον δούκα του Μπέντφορντ αρχηγούς του στρατού του στις 18 Ιουλίου 1421 στην πολιορκία του Ντρο, στις 20 Αυγούστου δέχτηκε την υποταγή της φρουράς. Ο Ερρίκος Ε΄ πέθανε στις 31 Αυγούστου 1422 από δυσεντερία και τον Σεπτέμβριο ο Ιάκωβος Α΄ βρέθηκε στην συνοδεία που ακολούθησε την φρουρά του βασιλιά στο Λονδίνο.

Απελευθέρωση

Το βασιλικό συμβούλιο του βρέφους Ερρίκου ΣΤ΄ αποφάσισε να απελευθερώσει τον Ιάκωβο Α΄ όσο το δυνατό συντομότερα. Τους πρώτους μήνες του 1423 βρήκαν μικρή ανταπόκριση από τους Σκωτσέζους επειδή ήταν υπό την επίδραση του δούκα του Αλμπάνι και των οπαδών του. Ο Άρστιμπαλντ, κόμης του Ντάγκλας είχε μεγάλη εξουσία στα νότια ξεπερνώντας ακόμα και τον Αλμπάνι. Παρά το γεγονός ότι ο Άρστιμπαλντ είχε επίσης ευθύνες για τον θάνατο του μεγαλύτερου αδελφού του βασιλιά Δαυίδ (1402) βρέθηκε σε συμμαχία με τον βασιλιά που θα αποδειχτεί ζωτικής σημασίας (1423). Η θέση του Ντάγκλας στα σύνορα ήταν σε κίνδυνο, έπρεπε να ανακαταλάβει το κάστρο του Εδιμβούργου και να αντιμετωπίσει τους κόμητες του Άνγκους και του Μαρς.  Οι σχέσεις του Μέρντοχ με τον Ντάγκλας μετά τον θάνατο του πατέρα του (1420) και του επισκόπου Γουίλιαμ Λόντερ πέρασαν σε κρίση αφού οι περισσότεροι οπαδοί του Ντάγκλας ήταν εχθροί του Μέρντοχ.
Οι μεγάλες πιέσεις των οπαδών του Ντάγκλας και του βασιλιά ανάγκασαν τον Μέρντοχ στο βασιλικό συμβούλιο που συνεκλήθη τον Αύγουστο του 1423 να συμφωνήσει στην αποστολή ομάδας για να διαπραγματευτεί την απελευθέρωση του Ιακώβου. Οι σχέσεις του Ιακώβου με τον Οίκο του Λάνκαστερ άλλαξαν τον Φεβρουάριο του 1424 όταν παντρεύτηκε την Ιωάννα Μποφώρ, ξαδέλφη του Ερρίκου ΣΤ΄ και ανιψιά του Τόμας Μπωφόρ, δούκα του Έξετερ και του Ερρίκου Μπωφόρ. Στο βασιλικό συμβούλιο του Ντάραμ στις 28 Μαρτίου 1424 αποφασίστηκε να δοθούν με δόσεις 40.000 στερλίνες για την απελευθέρωση του Ιακώβου, ο Ιάκωβος Α΄ το επικύρωσε με την σφραγίδα του. Ο βασιλιάς και η βασίλισσα υπό την συνοδεία ευγενών συναντήθηκαν στις 5 Απριλίου στο αβαείο του Μελρόουζ με τον δούκα του Αλμπάνι που τους παρέδωσε την βασιλική σφραγίδα.

Πρώτες προσπάθειες

Τον 15ου αιώνα οι Σκωτσέζοι βασιλείς είχαν μεγάλα προβλήματα με τα έσοδα και ο Ιάκωβος Α΄ δεν αποτελούσε εξαίρεση, η διακυβέρνηση του Αλμπάνι έφερε μεγάλη απώλεια εσόδων. Η αριστοκρατία είχε χάσει την βασιλική πατρότητα λόγω της τεράστιας χρονικής περιόδου αιχμαλωσίας του βασιλιά, ο δούκας του Αλμπάνι χρησιμοποίησε πολλές αντικανονικές μεθόδους, ο κόμης του Ντάγκλας και ο αδελφός του Ιάκωβος έκαναν μεγάλες κατασχέσεις στα έσοδα των τελωνείων. Η στέψη του Ιακώβου Α΄ έγινε στις 21 Μαίου 1424 στην Σκον, στην τελετή παραβρέθηκαν 18 μεγάλοι ευγενείς ανάμεσα τους και ο γιος του Μέρντοχ Αλέξανδρος με σκοπό να επανέλθει στον βασιλιά η κηδεμονία της αριστοκρατίας. Ο πρώτος στόχος ήταν να συγκεντρωθεί το τεράστιο ποσό των λύτρων που χρωστούσαν στους Άγγλους γι'αυτό ο Ιάκωβος Α΄ ζήτησε προσωπικό έλεγχο των εσόδων με αποτέλεσμα μεγάλοι κόμητες όπως του Ντάγκλας και του Μαρ να στερηθούν τα προνόμια τους. Η υποστήριξη που είχε ανάγκη από την αριστοκρατία τον πρώτο καιρό τον οδήγησαν σε μια περισσότερο συμβιβαστική πολιτική. 
Η μόνη εξαίρεση ήταν ο γιος του δούκα του Αλμπάνι Γουόλτερ Στιούαρτ, ο διάδοχος της κομητείας του Λέννοξ που εξεγέρθηκε εναντίον του πατέρα του (1423) επειδή δεν έδωσε στον μικρότερο αδελφό του Αλέξανδρο τον τίτλο. Ο Γουόλτερ Στιούαρτ ήταν επιπλέον έντονα δυσαρεστημένος με τον πατέρα του επειδή συμφώνησε να δοθούν τα λύτρα στους Άγγλους για την απελευθέρωση του Ιακώβου Α΄. Ο Ιάκωβος Α΄ διέταξε την σύλληψη του Γουόλτερ Στιούαρτ που φυλακίστηκε στο κάστρο του Μπας Ροκ στις 13 Μαΐου 1424, με την πράξη αυτή συμφώνησε και ο πατέρας του Μέρντοχ. Ο βασιλιάς εκείνη την εποχή δεν μπορούσε να κινηθεί ανοιχτά εναντίον του Μέρντοχ Στιούαρτ επειδή οι κυριότεροι σύμμαχοι του ο ετεροθαλής αδελφός του Ιωάννης Στιούαρτ, 2ος κόμης του Μπάκαν και ο Άρστιμπαλντ Ντάγκλας, 4ος κόμης του Ντάγκλας πολεμούσαν στην Γαλλία εναντίον των Άγγλων μαζί με τους Δελφινιστές συμμάχους της Σκωτίας. Ο κόμης του Μπάκαν ένας στρατηγός με διεθνή φήμη είχε υπό την διοίκηση του 6000 Σκωτσέζους στρατιώτες και ήταν ένας από τους μεγαλύτερους στρατηγούς των Γαλλικών δυνάμεων. Ο Ιωάννης Στιούαρτ ωστόσο και ο Άρτσιμπαλντ Ντάγκλας έπεσαν τον Αύγουστο του 1424 στην μάχη του Βερνέιγ στην οποία ο στρατός της Σκωτίας γνώρισε την συντριβή και ο Μέρντοχ με την οικογένεια του βρέθηκαν ακάλυπτοι. Ο βασιλιάς Ιάκωβος βρήκε την κατάλληλη ευκαιρία να αναλάβει δράση εναντίον τους.

Εκτέλεση της οικογένειας του Άλμπανι

Ο θάνατος του κόμη του Ντάγκλας στην μάχη του Βερνέιγ εξασθένισε σημαντικά την θέση του γιου του Άρστιμπαλντ, 5ου κόμη του Ντάγκλας. Ο βασιλιάς και ο Άρστιμπαλντ Ντάγκλας συναντήθηκαν στις 12 Οκτωβρίου 1424 στο αβαείο του Μελρόουζ με πρόσχημα την περίπτωση ενός αφανούς κληρικού του Τζων Φόγκο. Ο πραγματικός στόχος ήταν να πιέσει ο βασιλιάς τον Άρστιμπαλντ να αποδεχτεί τον κύριο βασιλικό ευνοούμενο τον Μελανό Ντάγκλας σαν κυρίαρχο βαρόνο. Όλοι οι σύμμαχοι του Ντάγκλας είχαν σκοτωθεί στην Γαλλία, έχασε την υποστήριξη της φρουράς του κάστρου του Εδιμβούργου και οι ελάχιστοι παλιοί σύμμαχοι που του είχαν απομείνει στράφηκαν υπέρ του Ιακώβου. Με την ισχυρή συμμαχία του Μελανού Ντάγκλας ο βασιλιάς αποφάσισε να στραφεί εναντίον του κόμη του Αλμπάνι και ολόκληρης της οικογένειας του. Οι πρώτες κατηγορίες ήταν ο θάνατος του μεγαλύτερου αδελφού του βασιλιά Δαυίδ για τον οποίο υπεύθυνος ήταν πάντα ο πατέρας του Μέρντοχ Ροβέρτος Στιούαρτ, δούκας του Άλμπανι και ότι ο Μέρντοχ δεν έκανε καμιά προσπάθεια για την απελευθέρωση του βασιλιά με στόχο τον σφετερισμό. Τα εδάφη του κόμητος του Μπάκαν κατασχέθηκαν από το στέμμα, ο πεθερός του Μέρντοχ Ντόνντσαντχ, κόμης του Λέννοξ φυλακίστηκε και ο κύριος σύμμαχος του Αλέξανδρος Στιούαρτ, κόμης του Μαρ έλυσε τις διαφορές του με τον βασιλιά. Το Κοινοβούλιο αποφάσισε τον Μάρτιο του 1425 την σύλληψη του Μέρντοχ, της συζύγου του Ισαβέλλας, κόμισσας του Λέννοξ και του γιου τους Αλεξάνδρου, ο μικρότερος γιος τους Ιάκωβος Μορ Στιούαρτ δραπέτευσε στο Λέννοξ. 
Ο Ιάκωβος ο παχύς ξεσήκωσε τους κατοίκους του Λέννοξ και του Άρτζιλ σε επανάσταση εναντίον του βασιλιά, αυτό απέδωσε στην οικογένεια του Αλμπάνι την κατηγορία της εσχάτης προδοσίας. Ο Μέρντοχ Στιούαρτ, οι δυο γιοι του Γουόλτερ και Αλέξανδρος και ο πεθερός του Ντόνντσαντχ, κόμης του Λέννοξ από ένα συμβούλιο 7 μεγάλων ευγενών και 14 μικρότερων στο κάστρο του Στέρλινκ καταδικάστηκαν σε θάνατο με την κατηγορία της έσχατου προδοσίας σαν υποκινητές της εξέγερσης . Ο Γουόλτερ Στιούαρτ αποκεφαλίστηκε στις 24 Μαΐου 1425 και οι υπόλοιποι τρεις την επόμενη μέρα "μπροστά από τις πύλες του κάστρου". Ο Ιάκωβος Α΄ έδειξε σκληρή συμπεριφορά, έκανε κατάσχεση ολόκληρης της περιουσίας τους με τις κομητείες του Φάιφ, του Μέντεθ και του Λέννοξ. Νομικό ζήτημα τέθηκε με την περιουσία τους που κατείχαν από την εποχή του Ροβέρτου Μπρους, μια σειρά από συναλλαγές ανάμεσα στις κομητείες του Μαρ, του Μαρς και του Στράθιρνη με τις κομητείες του Σέλκιρκ και του Ουίγκταουν του Μελανού Ντάγκλας κρίθηκαν παράνομες, το Στράθιρν κατασχέθηκε το 1427 και το Μαρς το 1435. Η κομητεία του Μαρ κατασχέθηκε με τον θάνατο του τελευταίου κόμη (1435) και οι ηγεμονίες του Γκαριόχ και του Μπάντενοχ επέστρεψαν στο στέμμα. Ο Ιάκωβος Α΄ για να συγκεντρώσει τα λύτρα που χρωστούσε στους Άγγλους ανέβασε σημαντικά την φορολογία επαναφέροντας τις διατάξεις του 1424, συγκέντρωσε συνολικά 26.000 λίρες από τις οποίες μόνο τις 12.000 έστειλε στους Άγγλους. Από το 1429 ο Ιάκωβος σταμάτησε να πληρώνει τα λύτρα και χρησιμοποίησε το τεράστιο ποσό που είχε συγκεντρώσει στην αγορά πολυτελών προϊόντων και αγαθών από την Φλάνδρα. Μετά την καταστροφή των ανακτόρων του Λινλιθγκόου από πυρκαγιά (1425) τα οικοδόμησε ξανά μεγαλοπρεπώς χρησιμοποιώντας το ένα δέκατο του βασιλικού εισοδήματος.

Σχέσεις με την εκκλησία

Ο Ιάκωβος Α΄ προσπάθησε να επιβάλει την εξουσία του όχι μονάχα στην αριστοκρατία αλλά και στην εκκλησία θεωρώντας αρκετά δαπανηρά όλα τα προνόμια που της δόθηκαν από την εποχή του Δαυίδ Α΄ της Σκωτίας. Οι θρησκευτικές μεταρρυθμίσεις του Ιακώβου προσανατολίστηκαν στην ίδρυση αυστηρών μοναστηριακών ταγμάτων, συγκάλεσε συνέλευση επισκόπων, ίδρυσε Καρτεσιανό τάγμα στο Περθ και άλλα θρησκευτικά τάγματα. Ο έλεγχος που προσπάθησε να ασκήσει στην εκκλησία επεκτάθηκε συνολικά, διόρισε επισκόπους δικής του επιλογής στο Ντάνκελντ, στην Γλασκώβη και στο Μόρεϊ. Τον Μάρτιο του 1425 ο Ιάκωβος ζήτησε στην συνέλευση του Κοινοβουλίου από τους ιερείς να προσεύχονται υπέρ της υγείας των μελών της βασιλικής οικογένειας, αργότερα η απαίτηση του επεκτάθηκε σε όλες τις θρησκευτικές συγκεντρώσεις. Το ίδιο κοινοβούλιο νομοθέτησε "να εφαρμοστούν οι βασιλικοί νόμοι σε ολόκληρο το βασίλειο", ταξίδευσε στην Ρώμη (1426) προκειμένου να πάρει την άδεια για περισσότερες θρησκευτικές εξουσίες. Η νέα σύγκλιση του Κοινοβουλίου τον Ιούλιο του 1427 επιβεβαίωσε για άλλη μια φορά την εξουσία του βασιλιά στην εκκλησία.  
Στις 25 Ιουλίου 1431 προγραμματίστηκε η σύγκλιση εκκλησιαστικού συμβουλίου στο Μπάζελ αλλά δεν έγινε ποτέ μέχρι τις 14 Δεκεμβρίου επειδή το συμβούλιο και ο Πάπας Ευγένιος Δ΄ βρέθηκαν σε συνεχή διαφωνία. Το συμβούλιο ζήτησε να στείλει ο πάπας αντιπροσώπους της εκκλησίας της Σκωτίας, ο επίσκοπος Τόμας Λίβινγκστον του Ντάντριναναν και ο ιερέας Τζον Ντι Ουιντσέστερ του Μόρεϊ ήταν παρόντες τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο του 1432. Το 1433 ύστερα από απαίτηση του πάπα διόρισε στο συμβούλιο δυο επισκόπους, δυο ηγούμενους και τέσσερις αξιωματούχους. Την περίοδο 1434 - 1437 κλήθηκαν 28 Σκωτσέζοι επίσκοποι να παραστούν στα συμβούλια αλλά μονάχα ο Τζων Κάμερον της Γλασκώβης, ο Τζων Κράναχ του Μπρέχιν και ο ηγούμενος Πάτρικ Γούδερσπουν του Χόλυρουντ το έκαναν αυτοπροσώπως. Ο πάπας Ευγένιος έστειλε τον απεσταλμένο του επίσκοπο Αντόνιο Άλταν του Ουρμπίνο να διαπραγματευτεί με τον Ιάκωβο την κατάργηση των αντί - εκκλησιαστικών νόμων του 1426. Ο επίσκοπος του Ουρμπίνο έφτασε στην Σκωτία τον Δεκέμβριο του 1436, μια συμφωνία συμφιλίωσης ακολούθησε ανάμεσα στον Ιάκωβο Α΄ και τον πάπα τον Φεβρουάριο του 1437 που δεν ολοκληρώθηκε επειδή στις 21 Φεβρουαρίου 1437 ο βασιλιάς δολοφονήθηκε.

Εκστρατεία στην Χάιλαντ

Τον Ιούλιο του 1428 ο βασιλιάς συγκάλεσε συμβούλιο στο Περθ ζητώντας οικονομική υποστήριξη μέσω φορολογίας για νέα εκστρατεία στην Χάιλαντ εναντίον του ήμι-αυτόνομου λόρδου του Άιλα, το συμβούλιο αρχικά αρνήθηκε αλλά τελικά συμφώνησε. Ο στόχος του δεν ήταν μια γενική εκστρατεία εναντίον των Κελτών του βορά αλλά να ενισχύσει την βασιλική εξουσία, συγκεκριμένα δήλωσε :
"Θα πάω, θα εκπληρώσω τις απαιτούμενες υπηρεσίες και θα επιστρέψω, θέλω να ελέγξω αν έχω ολόκληρη την χώρα υπό τον ελεγχο μου"
Οι αρχηγοί των Γαλατικών βασιλείων του βορά κλήθηκαν από τον Ιάκωβο Α΄ σε συνέλευση στο Ινβερνές. Ο Ιάκωβος Α΄ συνέλαβε στις 24 Αυγούστου 50 ευγενείς ανάμεσα στους οποίους τον Αλεξάντερ, τρίτο λόρδο του Άιλα και την μητέρα του Μαριότα, κόμισσα του Ρος, πολλοί από αυτούς εκτελέστηκαν, άλλοι όπως ο ίδιος ο Αλεξάντερ ελευθερώθηκαν. Την περίοδο που ήταν αιχμάλωτος ο Αλεξάντερ ο Ιάκωβος προσέγγισε τον θείο του Τζων Μορ και του ζήτησε να πάρει ο ίδιος την ηγεσία του Οίκου του Ντόμναλ - Αλεξάντερ, ο Τζων Μορ το αρνήθηκε όσο ο ανιψιός του ήταν φυλακισμένος γι'αυτό συνελήφθη και εκτελέστηκε. 
Η μεγάλη ανάγκη του βασιλιά για συμμάχους στα δυτικά και στα βόρεια τον ανάγκασε να αναζητήσει συμφιλίωση με τον λόρδο του Άιλα με την ελπίδα να γίνει πιστός οπαδός του γι'αυτό του έδωσε την ελευθερία του. Ο Αλεξάντερ όμως υπό την πίεση του ευγενούς Ντόναλντ Μπάλοχ γιου του Τζων Μορ και του Αλασντάιρ Καράς του Λόχαμπερ ξεκίνησε επανάσταση με επίθεση στο κάστρο του Ινβερνές την άνοιξη του 1429. Η κρίση έγινε μεγαλύτερη όταν οι Άγγλοι σταμάτησαν να εμπιστεύονται τον Ιάκωβο Α΄ και αποφάσισαν να ανεβάσουν στον θρόνο της Σκωτίας τον Ιάκωβο τον παχύ που ήταν εξόριστος στην Ιρλανδία. Ο Ιάκωβος ο παχύς αποφάσισε να επανέλθει δυναμικά και να ανατρέψει τον Ιάκωβο με ισχυρό στρατό και με την υποστήριξη των Άγγλων αλλά ο αιφνίδιος και πρόωρος θάνατος του διέκοψε τα σχέδια.

Εντάσεις στο κοινοβούλιο για τους φόρους

Οι στρατοί συναντήθηκαν στις 21 Ιουνίου στο Λοχάμπερ ,ο Αλεξάντερ μετά την αποχώρηση των Τσάτταν και των Κάμερον γνώρισε μεγάλη συντριβή, ο Αλεξάντερ δραπέτευσε στην Άιλα αλλά ο Ιάκωβος συνέχισε να λεηλατεί την κομητεία καταλαμβάνοντας τον Ιούλιο τα ισχυρά κάστρα του Ντίνγκγουολ και του Ούρκχαρτ. Ο βασιλιάς δέχτηκε στα νησιά περισσότερες ενισχύσεις με πυροβολικό και ο Αλεξάντερ σε απελπιστική κατάσταση ικέτευε για ειρήνη, ο Ιάκωβος Α΄ τον ανάγκασε να υποταχθεί ολοκληρωτικά. Τον Αύγουστο του 1429 ο Ιάκωβος έδωσε μεγάλες εξουσίες στον Αλέξανδρο Στιούαρτ, κόμη του Μαρ για να διατηρήσει την ειρήνη στα βόρεια και στα δυτικά. Οι κάτοικοι του Άιλα εξεγέρθηκαν ξανά τον Σεπτέμβριο του 1431 προκαλώντας δυο σημαντικές ήττες στον βασιλικό στρατό : ο στρατός του Μαρ χτυπήθηκε στο Ινβερλόχι και ο στρατός του Μόρεϊ στο Καίθνες. Οι ήττες έπληξαν σημαντικά την αξιοπιστία και την φήμη του Ιακώβου. Το 1431 πριν τον Σεπτέμβριο ο βασιλιάς συνέλαβε δυο από τους ανιψιούς του : τον Τζων Κένεντι του Κάρικ και τον Άρστιμπαλντ, κόμη του Ντάγκλας λόγω της σύγκρουσης ανάμεσα στον Τζων και στον θείο του Τόμας Κένεντι στην οποία ο Ντάγκλας είχε εμπλακεί. Η σύλληψη του Ντάγκλας προκάλεσε μεγάλες εντάσεις στην χώρα και ο Ιάκωβος Α΄ αναγκάστηκε να απελευθερώσει τον κόμη στις 29 Σεπτεμβρίου υπό τον όρο να τον υποστηρίξει στο επόμενο κοινοβούλιο της Περθ που είχε σκοπό να ζητήσει μεγαλύτερες χρηματικές ενισχύσεις. Το κοινοβούλιο δεν ήταν πρόθυμο να επιτρέψει στον βασιλιά μεγαλύτερες ενισχύσεις για εκστρατεία στην Χάιλαντ και διατήρησε τον πλήρη έλεγχο της εισφοράς. Το Κοινοβούλιο ήταν ανένδοτο στον βασιλιά και αρνήθηκε να τον υποστηρίξει στις επόμενες εκστρατείες του στον βορά γι'αυτό ο Ιάκωβος Α΄ "συγχώρεσε τους κόμητες του Ντάγκλας και του Ρος". Η στάση για τον Ντάγκλας ήταν φυσιολογική αφού είχε ελευθερωθεί πριν από τρεις βδομάδες αλλά για τον Ρος ήταν αλλαγή πολιτικής, τέσσερις νέες εκστρατείες που σχεδίαζε ο Ιάκωβος για τον βορά διεκόπησαν από το Κοινοβούλιο.

Σχέσεις με τους Γάλλους

Η απελευθέρωση του Ιακώβου Α΄ από τους Άγγλους (1424) δεν βελτίωσε τις σχέσεις ανάμεσα στα βασίλεια, ο Ιάκωβος συμπεριφέρθηκε σαν ανεξάρτητος Ευρωπαίος μονάρχης χωρίς καμιά διάθεση να είναι υποτελής των Άγγλων, τα εκκρεμή προβλήματα ήταν η εξόφληση των λύτρων και η ανανέωση της ειρήνης που είχε λήξει το 1430. Το 1428 ο Κάρολος Ζ΄ της Γαλλίας έστειλε τον απεσταλμένο του Ρενό της Σαρτρ αρχιεπίσκοπο της Ρενς στην Σκωτία με πρόταση να παντρέψει τον γιο του δελφίνο Λουδοβίκο με την κόρη του Ιακώβου Α΄ Μαργαρίτα Στιούαρτ, και με δώρο στον Ιάκωβο την Σαιντόνγκ. Ο Σκωτσέζος βασιλιάς επιβεβαίωσε την συνθήκη τον Οκτώβριο του 1428, ο Ιάκωβος με εδάφη στην Γαλλία έγινε σημαντικός πολιτικός παράγοντας σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Η συμμαχία με την Γαλλία σταμάτησε προσωρινά μετά την ήττα των Γάλλων στην μάχη του Βερνέιγ (1428), ο Ιάκωβος Α΄ αναγκάστηκε να συμφιλιωθεί με τους Άγγλους και να ξεκινήσει νέες διπλωματικές επαφές με την Αραγωνία, την Αυστρία, το Βασίλειο της Καστίλης, την Δανία, το Μιλάνο, την Νάπολη και το Βατικανό. Η ειρήνη με την Αγγλία επεκτάθηκε μέχρι το 1436 και οι υποσχέσεις στους Γάλλους για τον γάμο της κόρης του Ιακώβου με τον δελφίνο δεν προχώρησαν. Ο βασιλιάς της Σκωτίας έπρεπε να είναι περισσότερο προσεκτικός με τους Άγγλους επειδή ο κύριος σύμμαχος τους Φίλιππος Γ΄ της Βουργουνδίας είχε στην κυριαρχία του τις Κάτω Χώρες που είχαν καθοριστικό ρόλο στο εμπόριο της Σκωτίας. 
Η ειρήνη με την Αγγλία έληξε τον Μάιο του 1436, οι συνομιλίες ανάμεσα στους Άγγλους και τους Γάλλους βρέθηκαν σε αδιέξοδο και οι Γάλλοι επανήλθαν με νέες προτάσεις στον Ιάκωβο Α΄ για επαναφορά της συνθήκης του 1428. Την άνοιξη του 1436 η πριγκίπισσα Μαργαρίτα απέπλευσε για την Γαλλία και τον Αύγουστο του ίδιου χρόνου οι Σκωτσέζοι με μεγάλο στρατό ξεκίνησαν την πολιορκία των Άγγλων στο κάστρο του Ρόξμπουργκ. Η εκστρατεία κατέληξε σε μεγάλο φιάσκο για τους Σκωτσέζους και όπως αναφέρει ο Μισέλ Μπράουν ο Ιάκωβος Α΄ έβαλε τον νεαρό και άπειρο ξάδελφο του Ροβέρτο Στιούαρτ του Άθολ αντιμέτωπο με τους έμπειρους κόμητες του Ντάγκλας και του Άνγκους. Ο Μπράουν εξηγεί ότι ο πόλεμος προκάλεσε μεγάλη δυσαρέσκεια και εχθρότητες, όταν οι ιερείς της Γιορκ, του Ντάραμ και ο κόμης της Νορθουμβρίας έστειλαν στρατό στην περιοχή οι Σκωτσέζοι οπισθοχώρησαν. Ο τρόπος της ήττας και η καταστροφή του ακριβού του πυροβολικού στάθηκε η αντίστροφη μέτρηση για τον Ιάκωβο τόσο στην εξωτερική του πολιτική όσο και στο εσωτερικό της Σκωτίας.

Συμμαχία με τον θείο του κόμη του Άθολ

Ο Γουόλτερ Στιούαρτ, 1ος κόμης του Άθολ ήταν ο μικρότερος γιος του Ροβέρτου Β΄ της Σκωτίας από την δεύτερη σύζυγο του Ευφημία του Ρος και ο μοναδικός γιος του Ροβέρτου Β΄ που είχε πάρει κομητεία όσο ζούσε ο πατέρας του. Ο μεγαλύτερος αδελφός του Δαυίδ Στιούαρτ, κόμης του Στράθιρν είχε πεθάνει πριν τις 5 Μαρτίου 1389 την ημερομηνία που η κόρη του Ευθυμία Στιούαρτ, κόμισσα του Στράθιρν καταγράφεται για πρώτη φορά κόμισσα του Στράθιρν. Ο Γουόλτερ κυβέρνησε τα επόμενα 15 χρόνια το Στράθιρν σαν κηδεμόνας και βοήθησε τον μεγαλύτερο ετεροθαλή αδελφό του Ροβέρτο, αντιβασιλιά της Σκωτίας να επιβάλει τον νόμο στον αδελφό του Αλέξανδρο, κόμη του Μπάκαν, τον βοήθησε τέλος στον εμφύλιο με τον ανιψιό τους Δαυίδ, δούκα του Ρόθεσει (1402). Ο δούκας του Αλμπάνι τακτοποίησε τον γάμο της Ευφυμίας με τον Πάτρικ Γκράχαμ, ο γάμος στέρησε από τον Γουόλτερ το Στράθιρν αλλά πήρε σαν αποζημίωση τις κομητείες του Άθολ και του Μέθβεν. Ο Πάτρικ Γκράχαμ δολοφονήθηκε σε μια λογομαχία με τον Τζων Ντράμοντ τον κύριο υπηρέτη της κομητείας του (1413).
H συγγένεια του Ντράμοντ με τον Άθολ και η εμπλοκή του κόμη στο Στράθιρν παρά τις έντονες διαμαρτυρίες του Ροβέρτου του Αλμπάνι δείχνει πολλές πιθανότητες να είχε συμμετοχή και ο κόμης του Άθολ στην δολοφονία. Ακολούθησε αιματοχυσία ανάμεσα στους κόμητες του Αλμπάνι και του Άθολ, ο Ιάκωβος όταν επέστρεψε στην Σκωτία συμμάχησε με τον θείο του Γουόλτερ του Άθολ. Ο κόμης του Άθολ συμμετείχε στο συμβούλιο των 21 ευγενών που καταδίκασε στις 24 Μαΐου 1425 σε θάνατο τον Μέρντοχ Στιούαρτ και τους δυο γιους του με την κατηγορία της εσχάτης προδοσίας. Ο Ιάκωβος Α΄ παραχώρησε στον Γουόλτερ του Άθολ την κομητεία του Στράθιρν, ο μεγαλύτερος γιος του Γουόλτερ Δαυίδ στάλθηκε όμηρος στην Αγγλία σύμφωνα με τους όρους για την απελευθέρωση του Ιακώβου και πέθανε εκεί (1434) ενώ ο νεώτερος γιος του Άλαν έπεσε στην μάχη του Ίνβερλοχι (1431). Ο διάδοχος του Γουόλτερ στην κομητεία του Άθολ έγινε ο εγγονός του Ροβέρτος ο γιος του Δαυίδ, και οι δυο ήταν οι αμέσως επόμενοι διάδοχοι στον θρόνο της Σκωτίας μετά τον Ιάκωβο. Ο Ιάκωβος Α΄ συνέχισε να δείχνει μεγάλη εύνοια στον Άθολ, διόρισε τον εγγονό του Ροβέρτο προσωπικό Καγκελάριο (1437) αλλά μετά από μια σειρά αποτυχιών του Ιακώβου παππούς και εγγονός είδαν με καχυποψία τον βασιλιά που ήθελε να στερήσει από την κομητεία τα πλούτη της. Ο Γουόλτερ και ο εγγονός του Ροβέρτος άρχισαν να φοβούνται ότι μετά τον θάνατο του ηλικιωμένου Γουόλτερ ο Ιάκωβος θα κάνει κατάσχεση της κομητείας για λογαριασμό του στέμματος και ότι η κατοχή του Ροβέρτου θα περιοριστεί σε εδάφη της περιόδου 1406 - 1416.

Δολοφονία με πρωτοβουλία του θείου του

Η οπισθοχώρηση του Ιακώβου στο Ρόξμπουργκ έφερε μεγάλη δυσπιστία στους Σκωτσέζους για τις πολιτικές και στρατιωτικές ικανότητες του βασιλιά τους. Τον Οκτώβριο του 1436, δυο μήνες μετά το φιάσκο του Ρόξμπουργκ ο Ιάκωβος συγκάλεσε ξανά το κοινοβούλιο ζητώντας μεγαλύτερη φορολογία για να συνεχίσει τον πόλεμο με τους Άγγλους. Οι κόμητες υπό την ηγεσία του Σερ Ρόμπερτ Γκράχαμ πρώην συμβούλου του δούκα του Αλμπάνι και τότε συμβούλου του Άθολ αντιστάθηκαν σκληρά στις απαιτήσεις του βασιλιά. Ο Ρόμπερτ Γκράχαμ προσπάθησε να συλλάβει τον βασιλιά ανεπιτυχώς, στην συνέχεια φυλακίστηκε και εξορίστηκε αλλά ο Ιάκωβος Α΄ δεν είδε την περίπτωση του σαν απειλή. Τον Ιανουάριο του 1437 ο κόμης του Άθολ δέχτηκε άλλη μια απειλή από τον βασιλιά όταν ανέτρεψε τον νόμιμο επίσκοπο του Καθεδρικού ναού του Ντάνκελντ και τον αντικατέστησε με τον ανιψιό και οπαδό του Ιάκωβο Κένεντι. 
Η σκληρή αντίδραση απέναντι στον Ιάκωβο Α΄ στο βασιλικό συμβούλιο στάθηκε αφορμή να καταλάβει ο κόμης του Άθολ ότι ο βασιλιάς όχι μονάχα ήταν συνολικά περιφρονημένος αλλά είχε φτάσει η κατάλληλη ώρα να προχωρήσει στην δολοφονία του. Ο Άθολ πήρε παραδείγματα από τους δυο μεγαλύτερους ετεροθαλείς αδελφούς του οι οποίοι σε διαφορετικές χρονικές περιόδους είχαν δείξει πολύ σκληρή στάση και βγήκαν πάντοτε κερδισμένοι, δεν δίστασε να επαναλάβει το ίδιο. Η εκτέλεση της οικογένειας του Αλμπάνι (1425) έπαιξε σημαντικό ρόλο στην επανάσταση εναντίον του Ιακώβου Α΄, οι παλιοί υπηρέτες του Αλμπάνι έντονα δυσαρεστημένοι επειδή είχε κατασχεθεί η περιουσία τους προσέγγισαν αυτή την φορά τον κόμη του Άθολ. Οι σημαντικότεροι από αυτούς τους ευγενείς ήταν ο Σερ Ρόμπερτ Γκράχαμ που είχε κάνει τρεις μήνες πριν απόπειρα να συλλάβει τον βασιλιά, και οι αδελφοί Ρόμπερτ και Χριστόφορος Τσάμπερ. Ο Ρόμπερτ Τσάμπερ άν και είχε γίνει μέλος του βασιλικού νοικοκυριού είχε ακόμα ισχυρούς δεσμούς με την οικογένεια του Αλμπάνι.  
Σε σύντομο συμβούλιο στις 4 Φεβρουαρίου 1437 στο Περθ στην πρωτεύουσα της κομητείας του Άθολ οι συνωμότες αποφάσισαν να δολοφονήσουν τον βασιλιά που έμενε μαζί με την σύζυγο του στο μοναστήρι των Μπλάκφριαρς. Το απόγευμα της 20ης Φεβρουαρίου 1437 ο βασιλιάς και η βασίλισσα ήταν στα δωμάτια τους μακριά από τους υπηρέτες τους. Ο εγγονός του Γουόλτερ Ροβέρτος που ήταν Καγκελάριος του βασιλιά επέτρεψε στους 30 συνωμότες με αρχηγούς τον Ρόμπερτ Γκράχαμ και τους αδελφούς Τσάμπερ να μπουν στα κτίρια που έμενε ο Ιάκωβος. Ο Ιάκωβος Α΄ ειδοποιήθηκε και κρύφτηκε σε ένα αποχετευτικό κανάλι μέσα στα κτίρια αλλά στην προσπάθεια του να προστατέψει μια μπάλα του τένις οι συνωμότες τον βρήκαν και τον δολοφόνησαν.

Εκτέλεση των δολοφόνων

Οι συνωμότες δεν κατάφεραν να δολοφονήσουν και την βασίλισσα που δραπέτευσε τραυματισμένη, ο εξάχρονος διάδοχος Ιάκωβος Β΄ ξέφυγε από τον έλεγχο του Άθολ με την απομάκρυνση του Τζων Σπενς από την συνοδεία του. Ο Σπενς δεν υπάρχει στις ιστορικές καταγραφές αλλά η ανακατανομή των εδαφών αποκαλύπτει τον ρόλο του στην δολοφονία. Δεν αναφέρεται πουθενά στην συνέχεια ότι υπήρχε αίσθημα φρίκης στους Σκωτσέζους για τους δολοφόνους, το βέβαιο είναι ότι άν οι συνωμότες είχαν δολοφονήσει και την βασίλισσα ο Άθολ θα είχε πολύ μεγαλύτερες πιθανότητες σαν κηδεμόνας του μικρού διαδόχου να έχει επιτυχία. Η βασίλισσα είχε μια μικρή ομάδα οπαδών με επικεφαλής τον κόμη του Άνγκους και του Γουίλιαμ Κράιτον που εγγυήθηκαν την κηδεμονία του μικρού Ιακώβου, ο κόμης του Άθολ αντίθετα δεν είχε την δική του ομάδα στενών οπαδών. Την πρώτη βδομάδα του Μαρτίου δεν υπήρχε νικητής ανάμεσα στις δυο πλευρές και ο επίσκοπος του Ουρμπίνο, ο απεσταλμένος του πάπα κάλεσε το βασιλικό συμβούλιο να κλείσει ειρήνη. Στα μέσα του Μαρτίου ο κόμης του Άνγκους και ο Γουίλιαμ Κράιτον αποφάσισαν να κινηθούν δυναμικά εναντίον του κόμη του Άθολ, ο κόμης συγκέντρωσε τις δυνάμεις του να αντισταθεί και η βασίλισσα κάλεσε τον λαό στις 7 Μαρτίου σε αντίσταση εναντίον των προδοτών. 
Η θέση του Γουόλτερ Στιούαρτ έγινε τραγική μετά την σύλληψη του εγγονού του Ροβέρτου Στιούαρτ που ομολόγησε τον ρόλο του στην δολοφονία του βασιλιά. Ο Γουόλτερ Στιούαρτ συνελήφθη από τον κόμη του Άνγκους, κρατήθηκε στο κάστρο του Εδιμβούργου, καταδικάστηκε και αποκεφαλίστηκε στις 26 Μαρτίου 1437 την επόμενη μέρα μετά την ορκωμοσία του νεαρού Ιακώβου Β΄. Ο Σερ Ρόμπερτ Γκράχαμ ο αρχηγός των δολοφόνων συνελήφθη από πρώην οπαδούς του Άθολ, καταδικάστηκε σε συμβούλιο στο κάστρο του Στέρλινγκ και εκτελέστηκε λίγο μετά τις 9 Απριλίου. Η βασίλισσα Ιωάννα πίεσε να αναλάβει την αντιβασιλεία αλλά το βασιλικό συμβούλιο τον Ιούνιο του 1437 αποφάσισε να γίνει αντιβασιλιάς και κηδεμόνας του νεαρού Ιακώβου Β΄ ο Άρστιμπαλντ, 5ος κόμης του Ντάγκλας. Η βαλσαμωμένη καρδιά του Ιακώβου Α΄ μεταφέρθηκε σε προσκύνημα στους Αγίους Τόπους και ακολούθησε ο ενταφιασμός του στην μονή του Περθ, ο Τζορτζ Πάουελ Μσνιλ αναφέρει την πληρωμή 90 λιρών σαν κόστος για να μεταφερθούν οι Ιωαννίτες Ιππότες από την Ρόδο στο Τσάρτερχαουζ.

Ιστοριογραφία

Ο Ιάκωβος Α΄ της Σκωτίας ήταν περίεργη ιστορική φυσιογνωμία, την περίοδο που ήταν ακόμα αιχμάλωτος των Άγγλων εκπαιδεύτηκε σε μεγάλο βαθμό στην μουσική, την ποίηση και τον αθλητισμό. Ο Γουόλτερ Μπόοουερ, ηγούμενος του Ίντσκολμ επαινεί σε τόσο μεγάλο βαθμό τις μουσικές του ικανότητες που τον αποκαλεί "σύγχρονο Ορφέα" με άριστο χειρισμό στο τύμπανο, το φλάουτο και την λύρα. Οι αθλητικές ικανότητες του Ιακώβου σύμφωνα με τον Μπόουερ περιστράφηκαν γύρω από την πάλη, την σφύρα και την τοξοβολία, έγραψε επίσης πολλά λογοτεχνικά έργα με πιο γνωστό το επικό ποίημα "Δε Κίνγκις Κουέρ"'. Ο Μπόουερ χαρακτήρισε τον Ιάκωβο Α΄ "ένας πύργος, ένα λιοντάρι, ένα φώς, ένα κόσμημα, ένας πυλώνας και ένας ηγέτης", "ο βασιλιάς που επανέφερε την τάξη στην Σκωτία σταματώντας κάθε μορφή ανομίας και λεηλασίας".
Ο Μπόουερ περιγράφει ότι ο Ιάκωβος Α΄ ήταν ικανός να μαχαιρώσει ακόμα και τον πιο στενό συγγενή του για να προκαλέσει αναταραχές στο βασιλικό συμβούλιο, ο Μπόουερ αν και ήταν μεγάλος υμνητής του βασιλιά δυσαρεστήθηκε έντονα από την εκτέλεση της οικογένειας του Αλμπάνι και από την απληστία του Ιακώβου για χρήματα και πλούτο. Ο Μπόουερ άν και δεν τονίζει τα αρνητικά χαρακτηριστικά του βασιλιά δείχνει έντονα ενοχλημένος από αυτά όπως και από την αυταρχικότητα της βασιλείας του. Ο ιστορικός Τζον Σέρλι (γεν. το 1953) περιγράφει τα γεγονότα στο έργο του "Ο θάνατος του βασιλιά της Σκωτίας" με βάση μαρτυρίες της εποχής του, περιγράφει τον Ιάκωβο Α΄ σαν σκληρό και εκδικητικό βασιλιά με κίνητρο περισσότερο την εκδίκηση παρά την εφαρμογή του νόμου, συμφωνεί και με τις θέσεις του Μπόουερ για τους Αλμπάνι. Σε έναν περίπου αιώνα οι συγγραφείς Τζον Μάικεν (1467 - 1550) και Χέκτορ Μπόες (1465 - 1536) βασισμένοι στις αφηγήσεις του Μπόουερ περιγράφουν τον Ιάκωβο Α΄ σαν κορυφαίο βασιλιά στην αρετή υπερβαίνοντας τον πατέρα τον παππού του και τον προπάππου του. Τον 16ο αιώνα ο ιστορικός Τζωρτζ Μπιουκάναν και ο επίσκοπος Τζον Λέζλι (1527 - 1596) από διαφορετικά κίνητρα θεώρησαν θετική την βασιλεία του Ιακώβου Α΄ αλλά ήταν έντονα προβληματισμένοι από την συνεχή επιθετικότητα του βασιλιά.
Στο πρώτο βιβλίο τον 20ο αιώνα για τον Ιάκωβο Α΄ οι Μπαλφουρ-Μέλβιλ αναφέρουν (1936) ότι ο βασιλιάς ήταν φύλακας του νόμου και της τάξης, η εκτέλεση της οικογένειας του Αλμπάνι δείχνει ότι "οι ένοχοι τιμωρούνταν πάντοτε σκληρά όσο ψηλά και αν βρίσκονταν, ο βασιλιάς είχε μεγάλα έσοδα από τις κομητείες του Φάιφ, του Μέντεθ και του Λέννοξ". Οι Μπαλφουρ-Μέλβιλ βλέπουν τον Ιάκωβο Α΄ σαν βασιλιά - μεταρρυθμιστή με σκοπό να ισχυροποιήσει την εξουσία του βασιλιά και του κοινοβουλίου. Ο ιστορικός Μίχαελ Λιντς (γεν. το 1946) αναφέρει ότι η δημοφιλία του Ιακώβου Α΄ ξεκίνησε αμέσως μετά τον θάνατο του όταν ο επίσκοπος του Ουρμπάνο τον φίλησε και τον κήρυξε μάρτυρα. Η μεγάλη αγωνία των Σκωτσέζων ιστορικών του μεσαίωνα να βρουν έναν "ισχυρό βασιλιά" δεν μειώνει σε τίποτα τις προσπάθειες του να υποτιμήσει το κοινοβούλιο ή τις συγκρούσεις του με αυτό.
Ο ιστορικός Στιβ Μπόάρντμαν αναφέρει ότι ο Δαυίδ Α΄ έσπασε όλους τους περιορισμούς που δημιουργήθηκαν στην βασιλική εξουσία από την εποχή του παππού του Ροβέρτου Β΄.  Η Κριστίν Μζγκλάντέρι χαρακτηρίζει τις αντίθετες απόψεις σαν αποτέλεσμα "προπαγάνδας που ξέσπασε μετά την δολοφονία του." Για όλους όσους ευτύχησαν να δουν τον βασιλιά νεκρό, ο Ιάκωβος Α΄ ήταν ένας τύραννος που προσπάθησε να υποτάξει την αριστοκρατία, έκανε κατάσχεση της περιουσίας της και "απέτυχε να αποδόσει δικαιοσύνη". Περιγράφει επίσης και την αντίθετη άποψη σύμφωνα με την οποία ο Ιάκωβος προσπάθησε να "δημιουργήσει ισχυρή κεντρική εξουσία απέναντι στους σκληρούς μεγιστάνες" και "η δολοφονία του έφερε μεγάλο χάος στην χώρα με πολλές εσωτερικές συγκρούσεις και εμφυλίους". Η Κριστίν Μζγκλάντέρι τέλος τονίζει ότι ο Ιάκωβος Α΄ Στιούαρτ έβαλε την Σκωτία στην "Ευρωπαϊκή σφαίρα επιρροής". Ο Μισέλ Μπράουν χαρακτηρίζει τον Ιάκωβο "σκληρό και επιθετικό μονάρχη" που τον ευνόησαν τα γεγονότα να δημιουργήσει μια μοναρχία σκληρής μορφής επειδή δεν υπήρχαν οι συγκρούσεις της εποχής του πατέρα του. Ο Μπράουν γράφει ότι ο Ιάκωβος Α΄ ανέβηκε στην εξουσία ύστερα από 50 χρόνια στα οποία "οι βασιλιάδες συμπεριφέρθηκαν σαν μεγιστάνες και οι μεγιστάνες σαν βασιλιάδες", ο Ιάκωβος κατάφερε να καταργήσει τα μειονεκτήματα της μοναρχίας, τις προσπάθειες συνέχισε με επιτυχία ο γιος και διάδοχος του Ιάκωβος Β΄. Ο Αλεξάντερ Γκράντ χαρακτηρίζει τον Ιάκωβο σαν "νομοθέτη" τονίζοντας ότι έκανε κωδικοποίηση των νόμων όλων των προηγούμενων βασιλέων της Σκωτίας, η άποψη ότι "άλλαξε την μορφή της βασιλείας" θεωρείται υπερβολική. Την εποχή του θανάτου του μόνο η οικογένεια των Ντάγκλας και οι μεγάλοι μεγιστάνες είδαν την ελάττωση της εξουσίας τους, αυτό μπορεί να χαρακτηριστεί σαν το μεγαλύτερο κατόρθωμα του Ιακώβου Α΄.