Αστυνομικό μυθιστόρημα

Η αστυνομική λογοτεχνία είναι είδος του πεζού λογοτεχνικού λόγου όπου μέσα από την μυθοπλασία εξερευνείται η πλευρά της ανθρώπινης κοινωνίας που έχει να κάνει με το έγκλημα, τη διάπραξη και την ανακάλυψή του. Συνήθως, σκοπός είναι να ανακαλυφθούν οι υπαίτιοι αλλά και τα κίνητρα που τους οδήγησαν στην διάπραξη του εγκλήματος. Τα βασικότερα χαρακτηριστικά είναι το μυστήριο και η αγωνία, τα οποία είναι πανταχού παρόντα.

Πρώτες εμφανίσεις

Το πιο παλιό γνωστό κείμενο αστυνομικής λογοτεχνίας, μπορεί να θεωρηθεί το διήγημα «Τα τρία μήλα», ένα από τα διηγήματα των Αραβικών ιστοριών «Χίλιες και μια νύχτες». Σε αυτό το διήγημα, ένα κομματιασμένο πτώμα ανακαλύπτεται τυχαία, και ο χαλίφης  Χαρούν αλ-Ρασίντ διατάζει τον βεζύρη του, να ανακαλύψει τον ένοχο μέσα σε τρεις μέρες.

Αλλά και η Κίνα έχει δώσει ιστορίες αστυνομικής λογοτεχνίας με την  λεγόμενη «Μυθοπλασία του Γκονγκ-αν» (Gong'an fiction), με δικαστές να εξερευνούν εγκλήματα. Πιο γνωστές ιστορίες είναι αυτές του δικαστή Μπάο (Judge Bao) του 16ου αιώνα και του δικαστή Ντί (Judge Dee) του 18ου αιώνα.

Η καθιέρωση του είδους

Ωστόσο αυτό που ξέρουμε σήμερα σαν αστυνομική λογοτεχνία, είναι φαινόμενο που αρχίζει τον  19ο αιώνα όταν στην Μ.Βρετανία και στην Γαλλία θεσμοθετείται ο ρόλος της αστυνομίας κατά του εγκλήματος. Το πρώτο αστυνομικό μυθιστόρημα εικάζεται πως δημιουργήθηκε από τον Έντγκαρ Άλλαν Πόε το 1841 με τίτλο «Οι φόνοι της οδού Μοργκ». Αν και αποτέλεσε την αφετηρία της αστυνομικής λογοτεχνίας χρειάστηκαν περίπου εξήντα χρόνια έως ότου θεσπιστεί ως ένα ξεχωριστό είδος μυθιστορήματος.

Στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα  το πρώτο αστυνομικό μυθιστόρημα γράφτηκε το 1928 από τον Παύλο Νιρβάνα με τίτλο "Το έγκλημα στο Ψυχικό". Όμως η Κατοχή της Ελλάδας από τους Γερμανούς δεν επέτρεψε την ανάπτυξη του λογοτεχνικού είδους με αποτέλεσμα να μην υπάρξουν νέες δημοσιεύσεις.
Ο Αριστείδης Κυριακού είναι από τους πρώτους Έλληνες συγγραφείς λαϊκών αστυνομικών μυθιστορημάτων και αποτέλεσε πηγή έμπνευσης κατά την περίοδο της Κατοχής.

Παραλογοτεχνία

Κατά τον 19ο αιώνα γεννήθηκε στην Ελλάδα ο όρος παραλογοτεχνία. Την περίοδο εκείνη τα αστικά κέντρα δέχονται μαζική προσέλευση πολιτών κυρίως από αγροτικές περιοχές ενώ ταυτόχρονα υπάρχει ανάπτυξη του πνευματικού επιπέδου των πολιτών. Αποτέλεσμα της μεγάλης ζήτησης είναι η εισαγωγή μεταφρασμένων μυθιστορημάτων από το εξωτερικό στην Ελλάδα. Η παραλογοτεχνία είναι ένα είδος αστικού χαρακτήρα αφού το κλίμα της πόλης η ένταση, η βία, η καχυποψία και ο φόβος αποτελούν πηγή έμπνευσης για πολλούς συγγραφείς αστυνομικών μυθιστορημάτων.

Η αστυνομική λογοτεχνία στον κινηματογράφο

Το αστυνομικό μυθιστόρημα και η κινηματογραφική βιομηχανία έχουν ενώσει τις δυνάμεις. Οι σχέσεις τους χρονολογούνται από την εποχή του 1930. Ο κινηματογράφος άλλοτε λόγω έλλειψης δημιουργιών κι άλλοτε για πιο σίγουρη επιτυχία, συνεργάζεται με την αστυνομική λογοτεχνία δανείζοντας τις υποθέσεις ή και το αντίστροφο. Ο κινηματογράφος δανείστηκε ιστορίες και ήρωες συνολικά από όλους τους τομείς της λογοτεχνίας. Τόσο ο κινηματογράφος όσο και το αστυνομικό μυθιστόρημα μπορούν να ικανοποιήσουν την ίδια ανάγκη με σαφής διαφορά στον τρόπο με τον οποίο μεταδίδεται το δράμα. Η επιτυχία της μετατροπής μυθιστορηματικών έργων σε ταινίες είναι μεγάλη.

Ελληνική συγγραφική λέσχη

Στις αρχές του 2010 δημιουργήθηκε στην Ελλάδα η Λέσχη Συγγραφέων Αστυνομικής Λογοτεχνίας στην οποία συμμετέχουν συγγραφείς αστυνομικών μυθιστορημάτων. Είναι οικονομικά ανεξάρτητη λέσχη με τακτικά και επίτιμα μέλη μέσα στην οποία συζητούνται ποικίλα θέματα γύρω από τους στόχους της, για την καταγραφή των έργων αστυνομικής λογοτεχνίας τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο. Η λέσχη διοργανώνει ημερίδες και ομιλίες σχετικά με το αστυνομικό μυθιστόρημα.

Βιωσιμότητα

Η βιωσιμότητα του αστυνομικού μυθιστορήματος είναι ένα θέμα που κατά καιρούς επανέρχεται στις συζητήσεις. Υποστηρίζεται πως αν ακολουθήσει την τεχνολογία και κάθε καινοτομία που χρησιμοποιείται από τη σύγχρονη εγκληματολογία στις πραγματικές εξιχνιάσεις των εγκλημάτων, το αστυνομικό μυθιστόρημα μπορεί να συνεχίσει να έχει ύπαρξη και μερίδιο στη σύγχρονη λογοτεχνία.