Η Φάρμα των Ζώων

Σύνοψη

Η ιστορία των ζώων της φάρμας, τα οποία περιγράφονται συνοπτικά και κυρίως μέσω των βασικών στοιχείων του χαρακτήρα τους, ξεκινά σε ένα περιβάλλον όπου πολύς χρόνος έχει περάσει από τότε που θυμούνται ελευθερία. Η σκλαβιά κάτω από τον αφέντη κτηνοτρόφο Τζόουνς έχει γίνει συνήθειο. Τα περισσότερα ζώα είναι σε άγνοια καλύτερων ή χειρότερων ημερών και κάποια που καταλαβαίνουν έχουν αποκτήσει πεσιμιστική ή υποτακτική στάση. Ο γερο-Ταγματάρχης, ένα γουρούνι το οποίο είχε την τύχη να ζήσει περισσότερα χρόνια από άλλα ζώα και φτάνει προς το τέλος της ζωής του, νοιώθει πως πρέπει να ενεργήσει. Συγκεντρώνει τα ζώα και δίνει έναν λόγο που γεμίζει τα ζώα περηφάνια, τους θυμίζει ένα επαναστατικό τραγούδι που είχαν ξεχάσει («Ζώα της Αγγλίας») και κυρίως τα βάζει σε σκέψεις για το μέλλον· επαναστατικές σκέψεις. 
Τα γουρούνια είναι τα μεγάλα μυαλά της φάρμας. Κυρίως με την καθοδήγηση του Σνόουμπολ, ενός γενναίου γουρουνιού καταφέρνουν να φέρουν σε πέρας την Επανάσταση και η φάρμα είναι Ελεύθερη. Το πολιτικό σκηνικό που ακολουθεί είναι γενικά αισιόδοξο, χωρίς να λείπουν οι δυσκολίες, με τα γουρούνια σιγά σιγά όμως να αποκτούν την κύρια εξουσία και τον έλεγχο της φάρμας. Σίγουρα όμως το κλίμα παραμένει θετικό. 
Η μεγάλη ανατροπή έρχεται όταν ο κύριος πολιτικός αντίπαλος του Σνόουμπολ,ο Ναπολέων, ένα άλλο γουρούνι που σχεδόν πάντα διαφωνούσε με τον Σνόουμπολ - εκτός και αν το ερώτημα αναφερόταν στο γιατί τα γουρούνια να έχουν περισσότερη τροφή - καταφέρνει να ανατρέψει την κυβέρνηση της φάρμας και να εγκαθιδρύσει μονοκρατορία κάτω από το όνομά του. Μεγάλη βοήθεια, θα έλεγε κάποιος στρατιωτική, προσέφεραν διάφορα σκυλιά τα οποία είχε αναθρέψει από μικρά. 
Η ιστορία εξελίσσεται με τον τρυπέοντα να αποκτά όλο και περισσότερη εξουσία, να περιορίζει όλο και περισσότερες ελευθερίες που είχαν έρθει μετά την επανάσταση, να αναθεωρεί όλο και περισσότερους νόμους που είχαν καθιερώσει (σε μορφή 7 εντολών) και γενικά να κάνει την ζωή όλο και πιο αφόρητη για τα ζώα. Η προπαγάνδα (κυρίως μέσω των λόγων και δικαιολογιών του Σκουήλερ, ενός άλλου γουρουνιού) ήταν επίσης σε συνεχή χρήση για να κατευνάσει τις αμφιβολίες που κατά καιρούς εμφανίζονταν. Σημαντικός σταθμός σε αυτή του πορεία αποτελεί η πώληση ενός αλόγου, του Μπόξερ, σε σφαγέα αλόγων όταν πια είχε αρρωστήσει. Ο Μπόξερ ήταν το εργατικότερο ζώο και το πιο πιστό τρυπέοντα και την Επανάσταση (στην οποία μέχρι το τέλος, ή μέχρι λίγο πριν το τέλος ακόμα πίστευε).
Το αποκορύφωμα της κατρακύλας και το τέλος της ιστορίας έρχεται όταν τα ζώα παρακολουθούν μια κεκλεισμένων των θυρών συγκέντρωση των γουρουνιών με τους ανθρώπους-αφέντες των γειτονικών φαρμών (σύμβολα κρατών ή ενώσεων κρατών). Τα γουρούνια είχαν ήδη ξεκινήσει να περπατάνε στα δύο πόδια (κάτι το οποίο είχαν θεσπίσει ως «κακό» αλλά τελευταία αναθεώρησαν) και σύντομα είχαν έρθει σε συμφωνία με τους ανθρώπους. Τίποτα κακό δεν είχε γίνει τελικά στην Φάρμα των Ζώων· τα ζώα ήταν σκλαβωμένα όπως και παλιά. Μάλιστα τώρα είναι σκλαβωμένα και με τις τελευταίες μεθόδους· παράδειγμα για τις άλλες φάρμες. Ο Ναπολέων ανακηρύσσει ότι η Φάρμα των Ζώων θα λέγεται πια Φάρμα Μάνορ, όπως και παλαιότερα, στα χρόνια του Τζόουνς.
Τα ζώα που κρυφά παρακολουθούσαν το γεύμα κοίταξαν από γουρούνι σε άνθρωπο, από άνθρωπο σε γουρούνι και από γουρούνι σε άνθρωπο ξανά· δε βρήκαν διαφορά.

Έμπνευση

Ο Τζωρτζ Όργουελ έγραψε το χειρόγραφο μεταξύ 1943-44, μετά τις εμπειρίες του στον Ισπανικό Εμφύλιο, τις οποίες περιέγραψε στο έργο του Φόρος Τιμής στην Καταλωνία (1938). Στον πρόλογο της Ουκρανικής έκδοσης του 1947 της Φάρμας των Ζώων, εξήγησε πως η διαφυγή από τις κομμουνιστικές εκκαθαρίσεις στην Ισπανία του έμαθαν «πόσο εύκολα η ολοκληρωτική προπαγάνδα μπορεί να χειραγωγήσει την άποψη των πεφωτισμένων ανθρώπων σε δημοκρατικές χώρες». Αυτό κινητοποίησε τον Όργουελ για να εκθέσει και να καταδικάσει τη Σταλινική διαφθορά των αρχικών σοσιαλιστικών ιδεωδών.
Πριν ξεκινήσει να γράφει, ο Όργουελ είχε παραιτηθεί από το BBC. Ήταν επιπλέον αναστατωμένος από ένα φυλλάδιο για προπαγανδιστές που είχε εκδοθεί από το Υπουργείο Πληροφοριών. Το φυλλάδιο συμπεριλάμβανε οδηγίες σχετικά με την καταστολή φόβων προς τη Σοβιετική Ένωση, όπως και οδηγίες που ισχυριζόταν ότι ο «Κόκκινος Τρόμος» ήταν αποκύημα της Ναζιστικής φαντασίας.

Προσπάθειες για την ανεύρεση εκδότη

Ο Όργουελ συνάντησε μεγάλες δυσκολίες για να εκδόσει το χειρόγραφο, καθώς υπήρχαν φόβοι ότι το βιβλίο μπορεί να διατάρασσε τη συμμαχία μεταξύ Ηνωμένου Βασιλείου, Η.Π.Α. και Σοβιετικής Ένωσης. Τέσσερεις εκδότες αρνήθηκαν και ένας, παρά την αρχική αποδοχή του, αρνήθηκε μετά από συμβουλές του Υπουργείου Πληροφοριών. Τελικά, οι Σέκερ και Βάρμπουργκ δημοσίευσαν την πρώτη έκδοση το 1945.
Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου ο Όργουελ αντελήφθη ότι η λογοτεχνία κατά του Σοβιετικού καθεστώτος, δεν ήταν ένα θέμα που ήθελαν να θίξουν οι μεγάλοι εκδοτικοί οίκοι, συμπεριλαμβανομένου και του εκδότη με τον οποίο συνεργαζόταν ο Όργουελ, του Βίκτωρ Γκόλανζ. 
Ο Όργουελ υπέβαλλε προς κρίση το κείμενό του και στον Αντρέ Ντόιτς, που εργαζόταν το 1944 στους Νίκολσον & Γουώτσον. Ο Ντόιτς πείστηκε ότι η φίρμα στην οποία εργαζόταν ήθελε να το εκδώσει. Τελικά όμως ούτε αυτοί το έπραξαν και επιχείρησαν να νουθετήσουν τον Όργουελ σχετικά με λάθη στη Φάρμα των Ζώων.

Ελευθερία του Τύπου

Ο Όργουελ έγραψε αρχικά έναν πρόλογο, όπου διαμαρτυρόταν για την ιδιότυπη λογοκρισία που οι Βρετανοί επέβαλλαν στους εαυτούς τους και το γεγονός ότι υποβάθμιζαν την κριτική προς τη Σοβιετική Ένωση, τον σύμμαχό τους κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. «Το μελανό σημείο της λογοκρισίας του Τύπου στην Αγγλία είναι ότι είναι εθελούσια... Γεγονότα αποσιωπώνται από τον Βρετανικό Τύπο, όχι λόγω κυβερνητικών παρεμβάσεων, αλλά εξαιτίας μίας γενικής σιωπηρής συμφωνίας». Αν και είχε εκχωρηθεί χώρος για αυτή την εισαγωγή στην πρώτη έκδοση, δεν συμπεριελήφθη και δεν συμπεριλαμβάνεται στις περισσότερες εκδόσεις.
Οι Ζέκερ και Βάρμπουργκ εξέδωσαν την πρώτη έκδοση της Φάρμας των Ζώων το 1945 χωρίς καμία εισαγωγή. Παρόλα αυτά, ο εκδότης είχε παραχωρήσει χώρο για τον πρόλογο στο κείμενο που είχε προκύψει από την επιμέλεια του πρωτοτύπου. Για άγνωστους λόγους, η εισαγωγή αφαιρέθηκε την τελευταία στιγμή πριν την τύπωση και η αρίθμηση των σελίδων διορθώθηκε την τελευταία στιγμή.
Μετά από χρόνια, το 1972, ο Ίαν Άνγκους βρήκε το πρωτότυπο με τον τίτλο «Η Ελευθερία του Τύπου» και ο Μπέρναρντ Κρικ το δημοσίευσε, μαζί με την εισαγωγή του, στο The Times Literary Supplement στις 15 Σεπτεμβρίου 1972 υπό τον τίτλο «How the essay came to be written» (Πως ήταν το ολοκληρωμένο δοκίμιο). Το δοκίμιο του Όργουελ ασκούσε κριτική στη λογοκρισία του Βρετανικού τύπου, ειδικά στην υποβάθμιση μη κολακευτικών περιγραφών του Στάλιν και της Σοβιετικής κυβέρνησης.  Το ίδιο δοκίμιο εμφανίστηκε και στην Ιταλική έκδοση της Φάρμας των Ζώων του 1976, με άλλη εισαγωγή από τον Κρικ, με τον ισχυρισμό ότι ήταν η πρώτη έκδοση με τον πρόλογο του Όργουελ.

Κριτική

Οι κριτικές της Φάρμας των ζώων από σύγχρονούς του δεν ήταν όλες θετικές. 
Γενικά, η Φάρμα των Ζώων αποτέλεσε ως και σήμερα αντικείμενο έντονου σχολιασμού.

Σημασία και αλληγορία

Στο Ανατολικό Μπλοκ, τόσο η Φάρμα των Ζώων και αργότερα το 1984 ήταν στον κατάλογο των απαγορευμένων βιβλίων μέχρι το τέλος του κομμουνισμού το 1989 και ήταν διαθέσιμα μόνο μέσω παράνομων δικτύων Samizdat. 
Η επανάσταση των ζώων ενάντια στον αγρότη Τζόουνς είναι το ανάλογο με την Επανάσταση των Μπολσεβίκων του Οκτωβρίου του 1917 και η προσπάθεια του Τζόουνς να ανακτήσει τον έλεγχο, με τη βοήθεια των γειτονικών αγροτών, παραλληλίζει τις προσπάθειες των Δυτικών δυναμεων να συντρίψουν τους Μπολσεβίκους το 1918-1921. Η άνοδος των γουρουνιών στην εξουσία αντικατοπτρίζει την άνοδο της Σταλινικής γραφειοκρατίας στην ΕΣΣΔ, ακριβώς όπως η άνοδος του Ναπολέοντα ως του μοναδικού ηγέτη της φάρμας, αντικατοπτρίζει την άνοδο του Στάλιν.