Δίκη της Χρυσής Αυγής

Κίνηση ποινικής διαδικασίας

Το βράδυ της 17ης Σεπτεμβρίου 2013 ο 45χρονος Γεώργιος Ρουπακιάς, μέλος της Χρυσής Αυγής, δολοφόνησε με μαχαίρι τον Παύλο Φύσσα, έναν 34χρονο αριστερό χιπ χοπ μουσικό, γνωστό στο Κερατσίνι για την αντιφασιστική του δράση, που ήταν γνωστός με το καλλιτεχνικό ψευδώνυμο «Killah P».
Στις 22 Σεπτεμβρίου του 2013 η εισαγγελέας του Αρείου Πάγου διέταξε τη διενέργεια κατεπείγουσας προκαταρκτικής έρευνας, την οποία ανέθεσε στον αντιεισαγγελέα Χαράλαμπο Βουρλιώτη, για να διαπιστωθεί αν προκύπτει η ύπαρξη εγκληματικής οργάνωσης. Στις 28 Σεπτεμβρίου 2013, μετά από εισαγγελικές έρευνες, στοιχειοθετήθηκε η κατηγορία της σύστασης εγκληματικής οργάνωσης από την Χρυσή Αυγή και η Αντιτρομοκρατική Υπηρεσία συνέλαβε το Νίκο Μιχαλολιάκο, τον Ηλία Κασιδιάρη, τον Ηλία Παναγιώταρο και το Γιώργο Πατέλη, αρχηγό της τοπικής οργάνωσης της ΧΑ στη Νίκαια, όπου ανήκε ο Ρουπακιάς. Χρονικό σημείο έναρξης της εγκληματικής οργάνωσης, σύμφωνα με το εισαγγελικό πόρισμα, ήταν το 1987. Στο σύνολο οι συλληφθέντες ήταν γύρω στους 20, ενώ ο συνολικός αριθμός των στελεχών που αναζητούνταν για να συλληφθούν υπερέβαινε τους 30. 
Μετά την εξέταση πάνω από εκατό υποθέσεων, τον Αύγουστο του 2014 οι εφέτες ειδικές ανακρίτριες ολοκλήρωσαν την ανάκριση και σχημάτισαν δικογραφία εις βάρος 78 κατηγορούμενων, από τους οποίους 30 προφυλακίστηκαν. Ανάμεσα στους προφυλακισμένους ήταν 8 από τα 16 μέλη της κοινοβουλευτικής ομάδας της Χρυσής Αυγής. Η δικογραφία στάλθηκε στον εισαγγελέα εφετών για να διατυπώσει πρόταση προς το συμβούλιο εφετών για την παραπομπή ή όχι των κατηγορούμενων σε δίκη. Τον Οκτώβριο του 2014 ο εισαγγελέας Ισίδωρος Ντογιάκος κατέθεσε μία 700 σελίδων πρόταση, στην οποία η ΧΑ περιγραφόταν ως μία στρατιωτικά οργανωμένη εγκληματική οργάνωση υπό τον απόλυτο έλεγχο του Μιχαλολιάκου και με την οποία εισηγούνταν στο συμβούλιο εφετών την παραπομπή σε δίκη 18 βουλευτών της ΧΑ και άλλων 52 ατόμων, συνολικά 70 ατόμων εκ των 85 κατηγορούμενων. Το Φεβρουάριο του 2015 το συμβούλιο εφετών με πλειοψηφία 2-1 υιοθέτησε τους ισχυρισμούς της εισαγγελικής πρότασης και με ένα βούλευμα 1109 σελίδων διέταξε την παραπομπή σε δίκη 69 ατόμων κατηγορούμενων με το άρθρο 187 του ποινικού κώδικα περί εγκληματικής οργάνωσης.

Άρθρο 187 ΠΚ

Η δίωξη της ΧΑ ως εγκληματικής οργάνωσης ασκήθηκε με βάση το άρθρο 187 του ελληνικού ποινικού κώδικα, όπως αυτό διαμορφώθηκε με βάση το  λεγόμενο «αντιτρομοκρατικό» νόμο 2928/2001, ο οποίος ψηφίστηκε επί κυβέρνησης Σημίτη εν όψει των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004. Η σύμβαση του ΟΗΕ κατά του οργανωμένου εγκλήματος, γνωστή ως σύμβαση του Παλέρμο, προέβλεπε την ύπαρξη οικονομικού ή άλλου υλικού οφέλους ως χαρακτηριστικό στοιχείο μιας εγκληματικής οργάνωσης. Όπως δήλωσε τον Ιούλιο του 2001 στη Βουλή των Ελλήνων ο υπουργός Δικαιοσύνης Μιχάλης Σταθόπουλος, η ελληνική κυβέρνηση απάλειψε το χαρακτηριστικό αυτό προκειμένου να υπάγονται στο άρθρο αυτό και οι εγκληματικές οργανώσεις που έχουν τρομοκρατική δράση και όσοι τελούν εγκλήματα λόγω της ιδεολογίας τους. Σύμφωνα με την Εκθεση της Διεύθυνσης Επιστημονικών Μελετών της Βουλής που συνόδευετε το νομοσχέδιο ο όρος και το άρθρο 187 § 1 ήταν εμπνευσμένα από αντίστοιχο εδάφιο του ποινικού κώδικα της Γερμανίας με βάση το οποίο αντιμετωπίζεται και η δράση των νεοναζιστικών εγκληματικών οργανώσεων. Νομικοί που ήταν της νομοπαρασκευαστικής επιτροπής παραιτήθηκαν ενιστάμενοι για τις συνθήκες σύνταξης του νομοσχεδίου, ενώ το ΚΚΕ, ο ΣΥΝ και βουλευτές του ΠαΣοΚ εξέφρασαν ανησυχίες για εφαρμογή του άρθρου σε περιπτώσεις μαχητικών λαϊκών διαδηλώσεων, αλλά ο Σταθόπουλος απάντησε ότι δεν εμπίπτουν στην έννοια της εγκληματικής οργάνωσης. Η ΧΑ αντέδρασε στο νέο νόμο δημοσιεύοντας ένα άρθρο στην εφημερίδα όπου έκανε λόγο για ασάφεια και τη δυνατότητα δίωξης του πολιτικού φρονήματος.
Με βάση τις διατάξεις του νόμου αυτού δικάστηκαν σε πρώτο και δεύτερο βαθμό οι συλληφθέντες ως μέλη της 17 Νοέμβρη. Από το 2004 έπαψε να ισχύει το 187 § 1 για τις ένοπλες οργανώσεις, που υπήχθησαν στην αυστηρότερη πρόβλεψη του άρθρου 187Α ΠΚ, όπως αυτό διαμορφώθηκε με το νόμο 3251/2004.
To 2009 συστάθηκε μια επιτροπή του υπουργείου Δικαιοσύνης για την αναμόρφωση του Ποινικού Κώδικα υπό την προεδρία του καθηγητή Ιωάννη Μανωλεδάκη, της οποίας μετά το θάνατο του Μανωλεδάκη προήδρευσε ο επίτιμος αντιεισαγγελέας του Αρείου Πάγου Βασίλης Μαρκής. Τον Αύγουστο του 2014 δημοσιεύθηκε ένα ρεπορτάζ ότι το σχέδιο του νέου ποινικού κώδικα προέβλεπε την επιδίωξη προσπορισμού οικονομικού οφέλους ως προϋπόθεση για το χαρακτηρισμό μιας οργάνωσης ως εγκληματικής, αλλαγή που θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα να εκπέσει η κατηγορία της εγκληματικής οργάνωσης για τη ΧΑ, καθώς η δράση της δε συνοδευόταν πάντοτε από αυτό το χαρακτηριστικό. Αρχική πρόθεση της επιτροπής ήταν να περιοριστεί η αθρόα χρήση του άρθρου στις περιπτώσεις του οικονομικού εγκλήματος με βάση τη σύμβαση του Παλέρμο, σύμφωνα με το Μαρκή, που εκτίμησε ότι δε θα έπρεπε λόγω της συγκυρίας αυτής να μην προχωρήσει ο εκσυγχρονισμός του ποινικού κώδικα.
Τον Ιούνιο του 2015 συγκροτήθηκε νομοπαρασκευαστική επιτροπή που τον Ιούνιο του 2019 δημοσίευσε το νέο ποινικό κώδικα, στον οποίο απαλείφεται η πρόβλεψη για στέρηση των πολιτικών δικαιωμάτων, εξισώνονται με τα μέλη μιας εγκληματικής οργάνωσης οι διευθύνοντες, για τους οποίους αλλάζει ο χρόνος κάθειρξης, που ήταν από 10 έως 20 έτη, καθώς το ελάχιστο όριο μειώνεται από 10 σε 5 έτη. Οι ηπιότερες προβλέψεις που θέσπισε ο νέος νόμος έχουν αναδρομική ισχύ και για τα κατηγορούμενα στελέχη της ΧΑ.

Απόπειρα ανθρωποκτονίας του Αμπουζίντ Εμπάρακ (Πέραμα)

Στις 12 Ιουνίου 2012, τέσσερις Αιγύπτιοι ψαράδες δέχθηκαν επίθεση από κουκουλοφόρους στη μονοκατοικία όπου διέμεναν στο Πέραμα, με αποτέλεσμα ένας από τους τέσσερις να τραυματιστεί σοβαρά. Ένας από τους ενοίκους κατήγγειλε ότι ένας από τους επιτιθέμενους φορούσε μπλούζα της Χρυσής Αυγής. Σε ομιλία του λίγες ώρες πριν την επίθεση, ο τότε υποψήφιος βουλευτής Γιάννης Λαγός είχε δηλώσει ότι οι Αιγύπτιοι ψαράδες "θα δίνουν λογαριασμό στη Χρυσή Αυγή και στους Έλληνες πολίτες".

Απόπειρα ανθρωποκτονίας στελεχών του ΚΚΕ και μελών του ΠΑΜΕ (Πέραμα)

Στις 12 Σεπτεμβρίου 2013, περίπου 50 Χρυσαυγίτες με λοστούς και καδρόνια επιτέθηκαν σε ομάδα περίπου 30 ατόμων του ΚΚΕ που διενεργούσε αφισοκόλληση στο Πέραμα. Η εφημερίδα Guardian χαρακτήρισε την επίθεση ως τη σοβαρότερη βιαοπραγία της Χρυσής Αυγής μετά την είσοδό της στο Κοινοβούλιο. Την επίθεση καταδίκασαν όλα τα κόμματα, πλην της Νέας Δημοκρατίας. Αρκετά μέλη του ΣΥΡΙΖΑ παρευρέθηκαν στην συγκέντρωση διαμαρτυρίας που οργάνωσε το ΚΚΕ στο Πέραμα το απόγευμα της Παρασκευής, 13 Σεπτεμβρίου 2013. Η αστυνομία δεν προέβη σε καμία σύλληψη από τα 24 άτομα που προσήγαγε.

Σύνθεση του δικαστηρίου

Το Μάρτιο του 2015 αναδείχθηκε με κλήρωση η σύνθεση του αρμόδιου δικαστηρίου. Πρόεδρος κληρώθηκε η εφέτης Μαρία Λεπενιώτη, μέλη οι δικαστές Ανδρέας Ντόκος και Γεσθημανή Τσουλφόγλου και εισαγγελέας της έδρας η εισαγγελέας Αδαμαντία Οικονόμου. Αναπληρώτρια πρόεδρος κληρώθηκε η Μαρία Βάρκα, αναπληρωματικό μέλος ο Δημήτρης Ανέστης και αναπληρωτής εισαγγελέας ο Στέλιος Κωσταρέλλος.

Δίκη

Η δικαστική διαδικασία έχει ξεκινήσει από τον Απρίλιο του 2015. Τον Ιανουάριο του 2016, και αφού είχαν ήδη γίνει 43 συνεδριάσεις, η δίκη πρακτικά διακόπηκε λόγω της αποχής των δικηγόρων, ενώ συνεχίστηκε μετά από 4,5 μήνες απραγίας στις 25 Μαΐου 2016, καθώς οι συνήγοροι έλαβαν κατάλληλες άδειες από τους δικηγορικούς συλλόγους.
 Η ενότητα αυτή είναι κενή, ανεπαρκώς ανεπτυγμένη ή ανολοκλήρωτη. Η βοήθειά σας είναι καλοδεχούμενη!