Γκίγκο

Ετυμολογία

Η ονομασία προέρχεται από την κινέζικη λέξη Ginkyo που σημαίνει ασημένιο βερύκοκο (gin=ασήμι, kyo=βερύκοκο).

Ιστορία

Τα πρώτα γκίγκο εμφανίστηκαν πριν από 270 εκατομμύρια χρόνια, στην Πέρμια περίοδο. Κατά τη διάρκεια της μέσης Ιουράσιας περιόδου υπήρξε μια τεράστια αύξηση σε είδη με μέγιστη βιοποικιλότητα στην Κρητιδική περίοδο (144 εκατομμύρια χρόνια πριν) σε περιοχές γνωστές σήμερα ως Ασία, Ευρώπη και Βόρεια Αμερική. Εξαιτίας κατακλυσμιαίων καταστροφών και σταδιακής αλλαγής του κλίματος, το γκίγκο εξαφανίστηκε από τη Βόρεια Αμερική πριν από 7 εκατομμύρια χρόνια και από την Ευρώπη πριν από 2,5 εκατομμύρια χρόνια. Σήμερα αυτοφύεται κυρίως σε περιοχές της νοτιοδυτικής και ανατολικής Κίνας, αλλά το συναντάμε και σε ναούς στην Κορέα και την Ιαπωνία επειδή έχει συμβολική σημασία στον Κομφουκισμό.

Χαρακτηριστικά

Αν και γυμνόσπερμο, είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακό, όμορφο, φυλλοβόλο δέντρο. Το φθινόπωρο τα φύλλα του αλλάζουν χρώμα και από πράσινα γίνονται χρυσαφιά. Φτάνει σε ύψος τα 50 μέτρα και ο κορμός του είναι κυλινδρικός, έχοντας διάμετρο μέχρι και 3 μέτρα. Ο φλοιός του είναι χρώματος γκρι με βαθιές αυλακώσεις. Τα φύλλα του είναι μεγάλα, πλατιά, σε σχήμα βεντάλιας με μήκος 9 εκατοστά και πλάτος που φτάνει και τα 15 εκατοστά. Διαιρούνται σε δύο χαρακτηριστικούς λοβούς που φέρουν στη μέση μία κεντρική τομή.
Οι καρποί του δέντρου έχουν ασημένιο χρώμα και περιβάλλονται από ένα σαρκώδες περίβλημα με έντονη δυσάρεστη οσμή σαν χαλασμένο βούτυρο εξαιτίας της παρουσίας βουτυρικού οξέος. Ο τρόπος ανάπτυξης είναι γενικά στενός στα νεαρά δέντρα και πλαταίνει πραγματικά μόνο όταν φτάσουν τα 100 χρόνια περίπου. Σε αντίθεση με άλλα γυμνόσπερμα, τα γκίγκο έχουν χωριστά φύλα. Αυτό σημαίνει ότι το θηλυκό δέντρο χρειάζεται την παρουσία ενός αρσενικού προκειμένου να γονιμοποιηθεί. Περιστασιακά και τα δύο φύλα βρίσκονται στο ίδιο δέντρο.
Τα δέντρα Γίνκο παράγουν χημικές ουσίες που είναι δυσάρεστες για τα έντομα, μύκητες και βακτήρια που προσπαθούν να του επιτεθούν. Η ανθεκτικότητά του είναι θρυλική αφού είναι ένας από τους λίγους ζωντανούς οργανισμούς που επιβίωσαν της ατομικής βόμβας στην ιαπωνική πόλη της Χιροσίμα το 1945.

Γενετικός κώδικας

Το δέντρο θεωρείται ως ένα «ζωντανό απολίθωμα», όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει οργανισμούς που έχουν βιώσει πολύ μικρή αλλαγή κατά τη διάρκεια εκατομμυρίων ετών. Στην περίπτωση του είδους Ginkgo biloba, υπάρχουν παλαιολιθικά δείγματα ηλικίας 270.000.000 χρόνων προερχόμενα από την Πέρμια περίοδο.
Σύμφωνα με μελέτη Κινέζων επιστημόνων, το γονιδίωμα του δέντρου Γίνκο είναι τεράστιο και περιλαμβάνει περίπου 10,6 δισεκατομμύρια «γράμματα» DNA. Tο ανθρώπινο γονιδίωμα, εν συγκρίσει, περιέχει μόλις τρία δισεκατομμύρια «γράμματα» DNA.

Καλλιέργεια

Το γκίγκο καλλιεργείται ως καλλωπιστικό σε πάρκα και κήπους. Είναι εκπληκτικά σκληρό και ανθεκτικό σε όλες τις μορφές μόλυνσης, γι'αυτό το λόγο είναι ιδιαίτερα κατάλληλο για αστικές περιοχές. Ευδοκιμεί καλύτερα σε όξινα, καλά αποστραγγιζόμενα, αμμώδη εδάφη.

Χρήσεις

Από τα φύλλα του παρασκευάζεται φάρμακο, που χρησιμοποιείται στη θεραπεία διαφόρων παθήσεων του κυκλοφορικού. Στην Κινέζικη Ιατρική ο καρπός του χρησιμοποιούνταν ανέκαθεν για τις αντιβηχικές, χωνευτικές και διουρητικές του ιδιότητες. Επίσης οι καρποί του χρησιμοποιούνται στο πιάτο «Η απόλαυση του Βούδα».

Υγεία

Ένα εκχύλισμα φύλλων Ginkgo biloba διατίθεται στο εμπόριο σε μορφή συμπληρώματος διατροφής με ισχυρισμούς ότι μπορεί  να ενισχύσει τη γνωστική λειτουργία σε άτομα χωρίς γνωστά γνωστικά προβλήματα. Μελέτες δεν κατάφεραν να βρουν τέτοια αποτελέσματα στη μνήμη ή την προσοχή σε υγιείς ανθρώπους 
Τα εκχυλίσματα φύλλων Ginkgo biloba έχουν μελετηθεί ως πιθανή θεραπεία για την άνοια και τη νόσο του Alzheimer|Alszheimer, με μικτά αποτελέσματα. Ορισμένες αναθεωρήσεις έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχουν καλά αποδεικτικά στοιχεία που να υποστηρίζουν τη χρήση του ginkgo στην άνοια , ενώ άλλες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το εκχύλισμα gingko μπορεί να βοηθήσει τα άτομα με άνοια 
Δεν υπάρχουν καλά αποδεικτικά στοιχεία που να υποστηρίζουν τη χρήση του ginkgo για τη θεραπεία της υψηλής αρτηριακής πίεσης ,της σχετικής με την εμμηνόπαυση ελάττωση της γνωστικής λειτουργείας  , της εμβοής, της ανάκαμψης μετά το εγκεφαλικό ,  της περιφερικής αρτηριακής νόσου,της εκφύλισης της ωχράς κηλίδας ή της ασθένειας υψομέτρου

Μαγείρεμα

Τα γαμετόφυτα που μοιάζουν με καρύδια μέσα στους σπόρους εκτιμούνται ιδιαίτερα στην Ασία και είναι ένα παραδοσιακό κινέζικο φαγητό. Τα καρύδια Ginkgo χρησιμοποιούνται στο congee, και συχνά σερβίρονται σε ειδικές περιπτώσεις όπως σε γάμους και το Κινέζικο Νέο Έτος (ως μέρος του χορτοφαγικού πιάτου που ονομάζεται απόλαυση του Βούδα). Στην κινεζική κουλτούρα, πιστεύεται ότι έχουν οφέλη για την υγεία. Μερικοί θεωρούν επίσης ότι έχουν αφροδισιακές ιδιότητες. Οι ιαπωνικοί μάγειροι προσθέτουν σπόρους ginkgo (που ονομάζονται ginnan) σε πιάτα όπως το chawanmushi και οι μαγειρευμένοι σπόροι τρώγονται συχνά μαζί με άλλα πιάτα.
Όταν καταναλώνεται σε μεγάλες ποσότητες ή για μεγάλο χρονικό διάστημα, το γαμετόφυτο (κρέας) του σπόρου μπορεί να προκαλέσει δηλητηρίαση με 4'-Ο-μεθυλοπυριδοξίνη (MPN). Το MPN είναι σταθερό στη θερμότητα και δεν καταστρέφεται με το μαγείρεμα 
Μελέτες έχουν δείξει ότι οι σπασμοί που προκαλούνται από το MPN μπορούν να προληφθούν ή να αντιμετωπιστούν επιτυχώς με πυριδοξίνη (βιταμίνη Β6).
Μερικοί άνθρωποι είναι ευαίσθητοι στις χημικές ουσίες της σαρκοτέστα, της εξωτερικής σαρκώδους επικάλυψης. Αυτοί οι άνθρωποι θα πρέπει να χειρίζονται τους σπόρους με προσοχή κατά την προετοιμασία των σπόρων για κατανάλωση, φορώντας γάντια μιας χρήσης. Τα συμπτώματα είναι αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής 
ή φουσκάλες παρόμοιες με αυτές που προκαλούνται από την επαφή με δηλητηριώδη κισσό. Ωστόσο, οι σπόροι που έχουν απομακρυνθεί από τη σαρκώδη επικάλυψη είναι ως επί το πλείστον [απαιτούνται διευκρινίσεις] [ποσοτικοποιημένες] ασφαλείς στο χειρισμό τους.

Παρενέργειες

Το Ginkgo μπορεί να έχει ανεπιθύμητες ενέργειες, ειδικά για άτομα με διαταραχές της κυκλοφορίας του αίματος και εκείνα που παίρνουν αντιπηκτικά όπως η ασπιρίνη ή η βαρφαρίνη, αν και πρόσφατες μελέτες έχουν διαπιστώσει ότι το ginkgo έχει ελάχιστη ή καθόλου επίδραση στις αντιπηκτικές ιδιότητες ή τη φαρμακοδυναμική της βαρφαρίνης σε υγιή άτομα. 
Επιπλέον ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν αυξημένο κίνδυνο αιμορραγίας, γαστρεντερική δυσφορία, ναυτία, έμετο, διάρροια, πονοκεφάλους, ζάλη, καρδιακούς παλμούς και ανησυχία   
Το Ginkgo πρέπει να χρησιμοποιείται με προσοχή όταν συνδυάζεται με άλλα βότανα που είναι γνωστό ότι αυξάνουν την αιμορραγία (π.χ. σκόρδο, ginseng, τζίντζερ).
Σύμφωνα με μια συστηματική ανασκόπηση, οι επιδράσεις του ginkgo στις έγκυες γυναίκες μπορεί να περιλαμβάνουν αυξημένο χρόνο αιμορραγίας και θα πρέπει να αποφεύγονται κατά τη διάρκεια της γαλουχίας λόγω ανεπαρκών στοιχείων ασφαλείας