Αντίοχος Θ΄ Κυζικηνός

Νεανικά χρόνια

Την περίοδο που βρισκόταν στο θρόνο της Συρίας ο πατέρας του Αντίοχου, ο Αντίοχος Στ' Σιδήτης, το κράτος των Σελευκιδών διήνυε μια φάση αποδιοργάνωσης, με τους ηγεμόνες του να αλλάζουν κάθε λίγα χρόνια και εξωτερικούς εχθρούς να επιβουλεύονται τα εδάφη του ελληνιστικού αυτού βασιλείου. Αλώβητη από αυτή τη δύσκολη περίοδο βγήκε η μητέρα του Αντίοχου, Κλεοπάτρα Θεά, η οποία και διατήρησε τη θέση της ως βασίλισσα στο πλάι μιας μακράς σειράς ηγεμόνων που είτε υπήρξαν σύζυγοι είτε γιοι της. 
Όταν ο Αντίοχος Σιδήτης ηττήθηκε από τους Πάρθους και έχασε τη ζωή του, στο θρόνο των Σελευκιδών επανήλθε ο αδελφός του, Δημήτριος Β' Νικάτωρ, που βρισκόταν για δέκα έτη στην αιχμαλωσία. Μαζί διεκδίκησε και τη βασίλισσά του, Κλεοπάτρα Θεά. Η τελευταία απομάκρυνε για προληπτικούς λόγους από την αυλή το γιο της από τον Αντίοχο Σιδήτη, επίσης Αντίοχο, και τον έστειλε στην Κύζικο όπου και μεγάλωσε. 
Μετά το θάνατο του Δημητρίου, η Κλεοπάτρα Θεά εξασφάλισε τη διαδοχή για το γιο τους με το Δημήτριο, Αντίοχο Η' τον Γρυπό. Έπειτα από μια αποτυχημένη προσπάθεια δολοφονίας του, η Κλεοπάτρα αναγκάστηκε σε αυτοκτονία, κι έτσι ο Γρυπός έμεινε μόνος κύριος του βασιλείου το 121 π.Χ.

Ο εμφύλιος πόλεμος

Εκείνη την περίοδο προβλήματα διαδοχής αντιμετώπιζε και η Πτολεμαϊκή Αίγυπτος. Η έκπτωτη βασίλισσα της Αιγύπτου, Κλεοπάτρα Δ', κόρη του Πτολεμαίου Η' Φύσκονα που απομακρύνθηκε από το θρόνο εξαιτίας της μητέρας της, πήγε αρχικά στην Κύπρο και συγκέντρωσε στρατό. Όταν δεν κατάφερε να δημιουργήσει την έδρα της στο νησί, χάρισε το χέρι και το στρατό της στον Αντίοχο Κυζικηνό (που έλαβε το προσωνύμιο αυτό από την Κύζικο όπου και μεγάλωσε). Μαζί σχεδίασαν την κατάκτηση της βασιλείας από τον ετεροθαλή αδελφό του Κυζικηνού, του Αντίοχου Γρυπού. Η επανάσταση ξέσπασε το 114 / 113 π.Χ.
Τον επόμενο χρόνο ο Κυζικηνός είχε κατακτήσει το νότιο κομμάτι της Συρίας, με τον Αντίοχο Γρυπό να έχει ακόμη στα χέρια του τις κυριότερες πόλεις και την Κιλικία. Το 112 π.Χ. και αφού επικράτησε στην πόλη της Αντιόχειας, ο Γρυπός συνέλαβε τη σύζυγο του Κυζικηνού, την Κλεοπάτρα Δ', όταν αυτή κατέφυγε ικέτιδα στο ναό του Απόλλωνα, έξω από την Αντιόχεια. Επρόκειτο να την λυπηθεί είτε για λόγους διπλωματίας, είτε για να μη διαπράξει ιεροσυλία. Ωστόσο, η σύζυγός του και αδελφή της Κλεοπάτρας, η Τρύφαινα, επέμεινε για την εκτέλεσή της, πράγμα που και έγινε με ανατριχιαστικό τρόπο (112 π.Χ.) Την επόμενη χρονιά, ο Αντίοχος Κυζικηνός αιχμαλώτισε με τη σειρά του την Τρύφαινα και εκδικούμενος τη θανάτωσε. 
Στα επόμενα χρόνια, με τις εμφύλιες διαμάχες να φθείρουν τόσο τη Συρία όσο και την Αίγυπτο, τα δύο αντιμαχόμενα αδέλφια βρίσκουν από έναν σύμμαχο αιγυπτιακής καταγωγής: ο μεν Αντίοχος Η' Γρυπός τον Πτολεμαίο Ι' Αλέξανδρο (του οποίου και την εναπομείνασα αδελφή παντρεύτηκε το 103 π.Χ.), ο δε Αντίοχος Θ' Κυζικηνός τον Πτολεμαίο Θ' Λάθυρο. Οι δυο τελευταίοι επίσης υποστήριξαν τους Σαμαρείτες κατά του βασιλιά της Ιουδαίας. Υπέρ των Εβραίων επενέβη τότε η Ρώμη. Τελικά η Ιουδαία κήρυξε την ανεξαρτησία της και επιπροσθέτως κατέκτησε τη Σαμάρεια και την Ιδουμαία.

Θάνατος και διαδοχή

Το 96 π.Χ. ο Αντίοχος Γρυπός απεβίωσε από φυσικά αίτια, ενώ η σύζυγός του, Κλεοπάτρα Σελήνη Α', πήρε για τρίτο της σύζυγο τον Αντίοχο Κυζικηνό που ετοιμάστηκε να επανενώσει το διαιρεμένο βασίλειο. Ωστόσο ο γιος του Γρυπού, Σέλευκος Στ' Επιφανής συνέχισε το έργο του πατέρα του. Στα πλαίσια της νέας διαμάχης, ο Κυζικηνός έχασε τη ζωή του στις αρχές του νέου έτους. Άφησε πίσω το γιο του, Αντίοχο Ι' τον Ευσεβή, ο οποίος στο τέλος του έτους εκδικήθηκε τον πατέρα του νικώντας το Σέλευκο.