Βασίλειο του Νεπάλ

Εισβολή στο Θιβέτ

Παρά την ταπεινωτική ήττα που υπέστη από την Κίνα μετά από την αποτυχημένη εισβολή στο Θιβέτ κατά την δεκαετία του 1790, η οποία οδήγησε το Νεπάλ να γίνει προτεκτοράτο της κινεζικής αυτοκρατορίας, το Νεπάλ ανέκτησε με επιτυχία τα εδάφη του τα επόμενα έτη. Εντούτοις, στις αρχές του 19ου αιώνα, η επέκταση της Εταιρείας των Ανατολικών Ινδιών οδήγησε στον αγγλονεπαλικό πόλεμο κατά την περίοδο (1814-1816), με αποτέλεσμα την ήττα του Νεπάλ. Σύμφωνα με τη Συνθήκη του Σουγκάουλι το βασίλειο διατήρησε την ανεξαρτησία του, αλλά έγινε de facto προτεκτοράτο της Μεγάλης Βρετανίας με αντάλλαγμα εδαφικές παραχωρήσεις που ισοδυναμούσαν με το ένα τρίτο της νεπαλικής επικράτειας.

Δυναστεία Ράνα

Η πολιτική αστάθεια που ακολούθησε τον πόλεμο οδήγησε στην ανάδειξη της προέλευσης της δυναστείας Ράνα, Κας, Τσέτρι και Ρατζπούτ καταγωγής, η οποία κατέστησε το αξίωμα του πρωθυπουργού του Νεπάλ κληρονομικό για τον επόμενο αιώνα, από το 1843 ως το 1951. Ξεκινώντας από τον Γιουνγκ Μπαχαντούρ, τον πρώτο της ηγέτη, η δυναστεία Ράνα μείωσε τον ρόλο του μονάρχη. Η συνολική διακυβέρνηση της δυναστείας χαρακτηρίστηκε από τυραννία, εξαθλίωση, οικονομική εκμετάλλευση και θρησκευτικές διώξεις.
Περί τα μέσα του εικοστού αιώνα εκκίνησε εποχή τάσεων εκδημοκρατισμού του Νεπάλ. Το 1923 η Βρετανία αναγνώρισε επίσημα την κυριαρχία του Νεπάλ, αλλά εξακολούθησε να ασκεί πολιτική επιρροή μέσω των κυβερνώντων Ράνα και της κυριαρχίας της στο βρετανικό Ρατζ στην Ινδία, η οποία έληξε το 1947. Τον Ιούλιο του 1950 η Ινδία υπέγραψε την Ινδονεπαλική συνθήκη ειρήνης και φιλίας, στην οποία τα δύο έθνη συμφώνησαν αμοιβαίο σεβασμό στα κυριαρχικά δικαιώματα των δύο χωρών. Τον Νοέμβριο του ίδιου έτους, η Ινδία διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην υποστήριξη του βασιλέα Τριμπχούβαν, τον οποίο ο ηγέτης της δυναστείας Ράνα Μοχάν Σαμσέρ Γιανγκ Μπαχαντούρ Ράνα προσπάθησε να απομακρύνει και να τον αντικαταστήσει με τον εγγονό του βασιλέα Γκυανέντρα. Με την υποστήριξη της Ινδίας για μια νέα κυβέρνηση που θα αποτελείτο κυρίως από το Κογκρέσο του Νεπάλ, ο βασιλέας Τριμπχούβαν έκλεισε τον κύκλο διακυβέρνησης της δυναστείας Ράνα το 1951.

Μεταρρυθμίσεις

Πραγματοποιήθηκαν ανεπιτυχείς προσπάθειες για την εφαρμογή μεταρρυθμίσεων και τη δημιουργία συντάγματος κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1960 και της δεκαετίας του 1970. Η οικονομική κρίση στα τέλη της δεκαετίας του '80 οδήγησε σε λαϊκό κίνημα το οποίο απαίτησε κοινοβουλευτικές εκλογές και την υιοθέτηση της συνταγματικής μοναρχίας το 1990. Η δεκαετία του 1990 ήταν η αρχή του εμφύλιου πολέμου του Νεπάλ (1996-2006), με συγκρούσεις μεταξύ των κυβερνητικών δυνάμεων και των αντάρτικων δυνάμεων του Κομμουνιστικού Κόμματος του Νεπάλ. Η κατάσταση αποσταθεροποιήθηκε περαιτέρω από την βασιλική σφαγή του Νεπάλ το 2001, κατά την διάρκεια της οποίας πυροβολήθηκαν και σκοτώθηκαν δέκα άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένου του πατέρα του βασιλέα Μπιρέντρα, ενώ ο ίδιος τραυματίστηκε θανάσιμα από υποτιθέμενο αυτοπυροβολισμό.
Ως αποτέλεσμα της σφαγής, ο βασιλέας Γκυανέντρα επέστρεψε στον θρόνο. Η επιβολή της του νέου βασιλέα το 2005 προκάλεσε την αντίδραση του δημοκρατικού κινήματος που ένωσε τους μαοϊκούς μαχητές και τους υποστηρικτές της δημοκρατίας. Τελικά ο Γκυανέντρα αναγκάστηκε να αποκαταστήσει την Βουλή των Αντιπροσώπων του Νεπάλ, η οποία ενέκρινε το 2007 προσωρινό σύνταγμα, περιορίζοντας σημαντικά τις εξουσίες της μοναρχίας του Νεπάλ. Μετά τις εικλογές, η Νεπαλέζικη Συντακτική Συνέλευση κατάργησε επίσημα την μοναρχία κατά την πρώτη σύνοδο της 28ης Μαΐου 2008, με την οποία κήρυξε την έναρξη της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας του Νεπάλ.
Μέχρι την κατάργηση της μοναρχίας, το Νεπάλ ήταν η μοναδική χώρα του κόσμου που είχε τον Ινδουισμό ως επίσημη κρατική θρησκεία. Σήμερα η χώρα είναι επίσημα κοσμικό κράτος.