Ανανάς ο εύκομος

Περιγραφή

To γένος Ανανάς (Ananas) περιλαμβάνει 5 είδη, τα οποία είναι ιθαγενή της τροπικής Αμερικής. Χαρακτηριστικό είδος είναι ο Aνανάς ο πολύκομος ή Ανανάς ο εύκομος (Ananas comosus), ο Ανανάς ο ήμερος (Ananas sativus), γνωστός από τον αρωματικό και γευστικό καρπό του που μοιάζει με μεγάλη κουκουνάρα. Σήμερα καλλιεργείται σε θερμοκήπια, σε πολλές περιοχές του κόσμου αν και κατάγεται από τροπικά κλίματα. Ο καρπός του τρώγεται ωμός ή συντηρημένος σε κονσέρβες και χρησιμοποιείται πολύ στη ζαχαροπλαστική.
Το ύψος του φτάνει το 1,5 μέτρο και έχει μεγάλα ξιφοειδή φύλλα με χείλη οδοντωτά, που σχηματίζουν ρόδακα. Τα άνθη του εκφύονται σε πυκνή ταξιανθία, τύπου στάχυ, στην κορυφή ανθικού άξονα, που έχει ύψος περίπου μισό μέτρο. Έχουν τριμερή διάταξη, δηλαδή 3 σέπαλα, 3 πέταλα, 6 στήμονες και τρίχωρη ωοθήκη.
Ο καρπός του είναι σαρκώδης, σύνθετος που προέρχεται από ολόκληρη την ταξιανθία, δηλαδή αποτελείται από τους επιμέρους καρπούς, που είναι ράγες και το σαρκώδη άξονα του στάχυος, που καταλήγει σε θύσανο φύλλων.
Το φυτό ευδοκιμεί σε υγρά και γόνιμα εδάφη, στραγγιζόμενα και όξινα. Ανθίζει και καρποφορεί μόνο μία φορά από το 12ο ως τον 30ό μήνα μετά τη φύτευσή του. Δε σχηματίζει σπέρματα και πολλαπλασιάζεται πάντα αγενώς, με παραφυάδες ή κόβοντας την κορυφή του φρούτου την οποία μετέπειτα μπορεί κανείς να φυτέψει είτε άμεσα σε γλάστρα ή αφού την αφήσει πρώτα για ένα μικρό διάστημα σε ένα δοχείο με νερό ώστε να αναπτυχθούν περισσότερο οι ρίζες που βρίσκονται στην βάση της κορυφής. Προσβάλλεται από διάφορα έντομα.

Ετυμολογία

Στην επιστημονική διωνυμική, ο Ανανάς ο εύκομος (Ananas comosus), ανανάς, το αρχικό όνομα του φρούτου, προέρχεται από τη λέξη "Νανάς" από τη γλώσσα Tupi (συγγενική προς τη γλώσσα Guarani, στη Βραζιλία), που σημαίνει «εξαιρετικό φρούτο», όπως έχουν καταγραφεί από τον André Thevet το 1555, και τα "comosus", "tufted", αναφέρεται στο στέλεχος του καρπού. Άλλα μέλη του γένους Ananas συχνά ονομάζεται "πεύκο", καθώς και σε άλλες γλώσσες. Στα ισπανικά, οι ανανάδες ονομάζονται Piña («κουκουνάρι»), ή ananá (ananás) (παράδειγμα, το ποτό Piña Colada).
Στα αγγλικά, ο ανανάς αναφέρεται ως "pineapple". Η λέξη "pineapple", καταγράφηκε για πρώτη φορά στα Αγγλικά, το 1398, όταν αρχικά χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει τα αναπαραγωγικά όργανα των κωνοφόρων δέντρων (τώρα ονομάζονται κουκουνάρια). Ο όρος «κουκουνάρι» για το αναπαραγωγικό όργανο των κωνοφόρων δέντρων, καταγράφηκε για πρώτη φορά το 1694. Όταν οι Ευρωπαίοι εξερευνητές ανακάλυψαν αυτό το τροπικό φρούτο στην Αμερική, τους αποκαλούσαν «pineapple» (πρώτη αναφέρεται τόσο το 1664, λόγω ομοιότητας με αυτό που είναι τώρα γνωστό ως το κουκουνάρι).

Δεοντολογικές και περιβαλλοντικές ανησυχίες

Τα τρία τέταρτα των πωλούμενων στην Ευρώπη ανανάδων, καλλιεργούνται στην Κόστα Ρίκα, όπου η παραγωγή του ανανά είναι ιδιαίτερα βιομηχανοποιημένη. Οι παραγωγοί συνήθως χρησιμοποιούν 20 κιλά (44 λίβρες) φυτοφάρμακα ανά εκτάριο σε κάθε κύκλο της ανάπτυξης, μια διαδικασία που μπορεί να επηρεάσει την ποιότητα του εδάφους και τη βιοποικιλότητα. Τα φυτοφάρμακα - οργανοφωσφορικά, οργανοχλωρίνες και ορμονικοί διαταράκτες - έχουν τη δυνατότητα να επηρεάσουν την υγεία των εργαζομένων και μπορούν να μολύνουν τα αποθέματα πόσιμου νερού. Πολλές από αυτές τις χημικές ουσίες έχουν τη δυνατότητα να είναι καρκινογόνες και μπορεί να σχετίζονται με γενετικές ανωμαλίες.
Λόγω των εμπορικών πιέσεων, πολλοί εργαζόμενοι στους ανανάδες - 60% των οποίων προέρχονται από τη Νικαράγουα - Κόστα Ρίκα πληρώνονται χαμηλούς μισθούς. Οι πολιτικές μείωσης της τιμής των Ευρωπαϊκών σούπερ μάρκετ, μείωσαν τα εισοδήματα των καλλιεργητών. Ένας σημαντικός αναναπαραγωγός, υποστηρίζει αυτούς τους ισχυρισμούς.

Βοτανική

Ο ανανάς είναι ένα ποώδες πολυετές το οποίο φτάνει σε ύψος 1,0 έως 1,5 μέτρα (03.03 - 04.09 πόδια), αν και μερικές φορές μπορεί να είναι ψηλότερο. Στην εμφάνιση, το ίδιο το φυτό έχει ένα βραχύ, γεροδεμένο στέλεχος με σκληρά, κέρινα φύλλα. Κατά τη δημιουργία των καρπών του, παράγει συνήθως μέχρι 200 ​​λουλούδια, αν και ορισμένες ποικιλίες μεγαλόκαρπων μπορεί να το υπερβούν. Μόλις ανθίσει, τα μεμονωμένα φρούτα των λουλουδιών ενώνονται για να δημιουργήσουν αυτό που συνήθως αναφέρεται ως ανανάς. Μετά την παραγωγή του πρώτου φρούτου, οι πλευρικοί βλαστοί (που ονομάζονται από τους εμπορικούς καλλιεργητές «βεντούζες») παράγονται στις μασχάλες των φύλλων του κύριου στελέχους. Αυτά μπορούν να αφαιρεθούν για τον πολλαπλασιασμό, ή να αφεθούν για να παραγάγουν στο αρχικό φυτό, επιπλέον φρούτα. Εμπορικά οι βεντούζες, που εμφανίζονται γύρω από τη βάση καλλιεργούνται. Έχει 30 ή περισσότερα μακρά, στενά, σαρκώδη, γούρνα-διαμορφωμένα φύλλα με αιχμηρά αγκάθια κατά μήκος των περιθωρίων που έχουν μήκος 30 έως 100 εκατοστά (1,0 έως 3,3 πόδια), γύρω από ένα παχύ στέλεχος. Κατά το πρώτο έτος της ανάπτυξης, ο άξονας μακραίνει και πυκνώνει, που φέρει πολλά φύλλα σε στενές σπείρες. Μετά από 12 έως 20 μήνες, το στέλεχος μεγαλώνει σε μια ακίδα-όπως ταξιανθία έως 15 εκ. (6 ίντσες) με πάνω από 100 σπειροειδώς διατεταγμένα, τριμερή λουλούδια, που το καθένα υποβαστάζεται από ένα βράκτιο. Τα χρώματα των λουλουδιών ποικίλλουν, ανάλογα με την ποικιλία, από το χρώμα της λεβάντας έως το ανοιχτό μοβ προς το κόκκινο.
Οι ωοθήκες εξελίσσονται σε μούρα που συγχωνεύονται σε ένα μεγάλο, συμπαγές, πολλαπλών φρούτων αξεσουάρ. Ο καρπός του ανανά είναι διατεταγμένος σε δύο αλληλομανδαλωμένους έλικες, οκτώ σε μία κατεύθυνση, δεκατρείς στην άλλη, καθένα από τα οποία ένας αριθμός Fibonacci στη φύση.
Ο ανανάς πραγματοποιεί φωτοσύνθεση (Crassulacean acid metabolism (CAM)), για τον καθορισμό του διοξειδίου του άνθρακα κατά τη νύχτα και την αποθήκευσή του ως μηλικό οξύ και μετά την απελευθέρωση κατά τη διάρκεια της ημέρας, βοηθώντας τη φωτοσύνθεση.

Γονιμοποίηση

Ο σχηματισμός των σπόρων χρειάζεται γονιμοποίηση, αλλά η παρουσία των σπόρων βλάπτει την ποιότητα του καρπού. Στη Χαβάη, όπου ο ανανάς καλλιεργείται σε γεωργική κλίμακα, απαγορεύεται για το λόγο αυτό, η εισαγωγή των κολιμπρί. Ορισμένες νυχτερίδες, γονιμοποιούν άγριους ​​ανανάδες που ανοίγουν τα λουλούδια τους μόνο κατά τη νύχτα.

Παραδοσιακή ιατρική και προκαταρκτική έρευνα

Τόσο η ρίζα και ο καρπός μπορούν να καταναλωθούν ή να εφαρμοσθούν τοπικώς ως ένα αντι-φλεγμονώδες ή ως ένας πρωτεολυτικός παράγοντας. Σε ορισμένες πρακτικές, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να προκαλέσει την αποβολή ή την εμμηνόρροια ή ως ένα αντισκωληκικό.

Εχθροί και ασθένειες

Ο ανανάς υπόκειται σε μια ποικιλία από ασθένειες, η πιο σοβαρή από τις οποίες είναι η ασθένεια μαρασμού που μεταδίδεται από τα mealybugs που συνήθως βρίσκονται στην επιφάνεια του ανανά, αλλά ενδεχομένως στα κλειστά κύπελλα των ανθέων. Άλλες παθήσεις περιλαμβάνουν τη ροζ ασθένεια, τη βακτηριακή σήψη της καρδιάς, την ανθράκωση, μυκητιακή σήψη καρδιάς, σάπισμα των ριζών, μαύρη σήψη, σήψη του άκρου, σήψη του πυρήνα και τον ιό της κίτρινης κηλίδας. Η ροζ νόσος χαρακτηρίζεται από την ανάπτυξη αποχρωματισμού του καρπού, κατά τη διάρκεια της θέρμανσής του στη διαδικασία της κονσερβοποίησης, στο καφέ προς το μαύρο χρώμα. Οι παράγοντες για τη ροζ νόσο, είναι τα βακτήρια Acetobacter aceti, Gluconobacter oxydans και Pantoea citrea.
Μερικά παράσιτα που συνήθως επηρεάζουν τα φυτά του ανανά είναι οι κλίμακες (scales), οι θρίπες (thrips), τα ακάρεα (mites), τα mealybugs, τα μυρμήγκια και τα symphylids.

Αποθήκευση και μεταφορά

Ορισμένοι αγοραστές προτιμούν πράσινα φρούτα, άλλοι όταν έχουν ωριμάσει ή άνευ πράσινου. Ένας ρυθμιστής της ανάπτυξης των φυτών, το Ethephon, συνήθως ψεκάζεται επί του φρούτου μία εβδομάδα πριν από τη συγκομιδή, αναπτύσσεται αιθυλένιο, το οποίο μετατρέπει τα φρούτα χρυσοκίτρινα. Μετά τον καθαρισμό και τον τεμαχισμό, ο ανανάς συνήθως κονσερβοποιείται σε σιρόπι ζάχαρης, με την προσθήκη συντηρητικού.
Ένας ανανάς δεν θα γίνει ποτέ πιο ώριμος από ό,τι ήταν όταν έγινε η συγκομιδή του, αν και ένα πλήρως ώριμο ανανά μπορεί να γεμίσει μώλωπες και να σαπίσει γρήγορα.
Το ίδιο το φρούτο είναι αρκετά αλλοιώσιμο και εάν αποθηκευτεί σε θερμοκρασία δωματίου, θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί μέσα σε δύο ημέρες, ωστόσο, εάν μπει στο ψυγείο, το χρονικό διάστημα εκτείνεται σε πέντε έως επτά ημέρες.

Διατροφή

Ο ωμός ανανάς είναι μια εξαιρετική πηγή μαγγανίου (76% ημερήσια αξία (DV) σε ένα φλιτζάνι μερίδα) και βιταμίνης C (131% DV ανά φλιτζάνι μερίδα). Κυρίως από το μίσχο του, ο ανανάς περιέχει ένα πρωτεολυτικό ένζυμο, τη βρομελίνη (bromelain), η οποία διασπά πρωτεΐνες. Εάν έχει επαρκή περιεκτικότητα σε βρομελίνη, ο ακατέργαστος χυμός του ανανά μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως μαρινάδα και για να μαλακώσει το κρέας. Τα ένζυμα του ανανά μπορούν να παρεμποδίζουν την παρασκευή ορισμένων τροφίμων, όπως ζελέ και άλλα επιδόρπια με βάση τη ζελατίνη, αλλά καταστρέφονται κατά τη διάρκεια του μαγειρέματος και της κονσερβοποίησης. Η ποσότητα της βρομελίνης στον καρπό πιθανώς δεν είναι σημαντική, ευρισκόμενη ως επί το πλείστον στο μη βρώσιμο στέλεχος. Επιπλέον, η κατάποση του ενζύμου όπως η βρομελίνη, είναι απίθανο να επιβιώσει άθικτη την πρωτεολυτική διαδικασία της πέψης.

Πολιτισμικές χρήσεις

Στην Καραϊβική, την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική, ο ανανάς συνδέθηκε με την επιστροφή των πλοίων από παρατεταμένα ταξίδια, και ένα έμβλημα υποδοχής και φιλοξενίας που έκανε το δρόμο του στη σύγχρονη τέχνη.
Στην τηλεοπτική εκπομπή Psych, οι συγγραφείς έχουν συμπεριλάβει έναν ανανά σε κάθε επεισόδιο ως ένα κινούμενο αστείο και υπάρχει ένας ιστότοπος, αφιερωμένος στην κατάρτιση ενός καταλόγου του κάθε ανανά.
Στο αμερικανικό καρτούν Μπομπ Σφουγγαράκης (SpongeBob SquarePants), το σπίτι του Μπομπ Σφουγγαράκη είναι ένας ανανάς κάτω από τη θάλασσα.