Αλαντίν (ταινία, 1992)

Πλοκή

Ένας πλανόδιος πωλητής στήνει το μαγαζί του στο πλασματικό σουλτανάτο της Άγκραμπα, προσφέροντας να πει στο κοινό την ιστορία ενός λυχναριού, το οποίο έχει στην κατοχή του. Ο Τζαφάρ, ο Μεγάλος Βεζίρης του Σουλτάνου, και ο παπαγάλος του ο Ιάγκο, αναζητούν το λυχνάρι, το οποίο είναι κρυμμένο στο Σπήλαιο των Θαυμάτων, αλλά μαθαίνουν ότι μόνο ένας «άνθρωπος με αδαμάντινο χαρακτήρα» μπορεί να εισέλθει σε αυτό. Ο Τζαφάρ βρίσκει στο πρόσωπο ενός παιδιού του δρόμου, του Αλαντίν, τον άνθρωπο με τον αδαμάντινο χαρακτήρα. Ο Αλαντίν και η μαϊμού του, ο Αμπού, συναντιούνται με την Πριγκίπισσα Γιασμίν, η οποία το έχει σκάσει από το παλάτι, μη θέλοντας να παντρευτεί έναν από τους πολλούς φαντασμένους μνηστήρες που τη ζητάνε σε γάμο. Ο Αλαντίν και η Γιασμίν γίνονται φίλοι και ερωτεύονται, αλλά ο Τζαφάρ συλλαμβάνει τον Αλαντίν και κάνει τη Γιασμίν να πιστεύει ότι εκτελέστηκε.
Μεταμφιεσμένος σε έναν ηλικιωμένο άντρα, ο Τζαφάρ ελευθερώνει τον Αλαντίν και τον Αμπού, πηγαίνοντάς τους στο Σπήλαιο των Θαυμάτων, υποσχόμενος ότι θα τους ανταμείψει,  αν του φέρουν το λυχνάρι. Μέσα στο Σπήλαιο, ο Αλαντίν συναντά το Μαγικό Χαλί, με το οποίο γίνονται φίλοι. Ο Αμπού προσπαθεί να κλέψει ένα διαμάντι, παρά τη σαφή οδηγία να μην ακουμπήσουν τίποτα παρά μόνο το λυχνάρι, με αποτέλεσμα το Σπήλαιο να καταρρεύσει. Παγιδευμένοι κάτω από τη Γη, ο Αλαντίν τρίβει το λυχνάρι για να το καθαρίσει και άθελά του απελευθερώνει το Τζίνι, το οποίο ήταν παγιδευμένο μέσα σε αυτό. Το Τζίνι εξηγεί στον Αλαντίν ότι τώρα είναι το αφεντικό του και μπορεί να του εκπληρώσει τρεις ευχές. Ο Αλαντίν ξεγελάει το Τζίνι, ώστε να τους ελευθερώσει από το Σπήλαιο χωρίς να σπαταλήσει την ευχή του. Τότε, χρησιμοποιεί την πρώτη του ευχή για να γίνει πρίγκιπας και να πλησιάσει τη Γιασμίν. Ο Τζαφάρ, με εισήγηση του Ιάγκο, σχεδιάζει να γίνει ο Σουλτάνος μέσω ενός γάμου με τη Γιασμίν, αλλά ο Αλαντίν φτάνει στην πόλη ως «Πρίγκιπας Αλί από την Αμπάμπουα». Ωστόσο, η Γιασμίν δεν ενθουσιάζεται με την εντυπωσιακή του είσοδο και την ψευτοπαληκαριά του.
Παρά το ότι οι φίλοι του τον συμβουλεύουν να πει την αλήθεια στη Γιασμίν, ο Αλαντίν αρνείται να το κάνει, πιστεύοντας ότι η Γιασμίν δεν θα ερωτευόταν ποτέ ένα παιδί του δρόμου. Πηγαίνει τη Γιασμίν μια βόλτα με το Μαγικό Χαλί σε όλο τον κόσμο, όπου η Γιασμίν καταλαβαίνει την πραγματική του ταυτότητα. Ο Αλαντίν όμως αντί να της πει την αλήθεια, της λέει ότι κάποιες φορές του αρέσει να ντύνεται ως απλώς άνθρωπος για να ξεφεύγει από το άγχος της βασιλικής ζωής, κάτι το οποίο την πείθει. Ο Αλαντίν επιστρέφει τη Γιασμίν στο σπίτι αλλά στη συνέχεια, οι φρουροί του παλατιού με εντολή του Τζαφάρ του επιτίθενται και τον πετάνε στη θάλασσα. Ο Αλαντίν κοντεύει να πνιγεί αλλά το Τζίνι, χρησιμοποιώντας τη δεύτερη ευχή, του σώζει τη ζωή. Ο Τζαφάρ προσπαθεί να υπνωτίσει τον Σουλτάνο στο να συμφωνήσει στο γάμο του με τη Γιασμίν, αλλά ο Αλαντίν εμφανίζεται και εκθέτει τα σχέδια του Τζαφάρ. Ο Τζαφάρ το σκάει, αλλά βλέπει ότι ο Αλαντίν έχει το λυχνάρι και συνειδητοποιεί ποιος είναι.
Μαθαίνοντας ότι θα γίνει Σουλτάνος, ο Αλαντίν κάνει δεύτερες σκέψεις για το αν θα απελευθερώσει το Τζίνι όπως του είχε υποσχεθεί, πιστεύοντας ότι χωρίς το Τζίνι δεν θα μπορεί να συνεχίσει να είναι πρίγκιπας. Ο Ιάγκο κλέβει το λυχνάρι με αποτέλεσμα ο Τζαφάρ να γίνει το νέο του αφεντικό. Χρησιμοποιεί την πρώτη του ευχή για να σφετεριστεί τη θέση του Σουλτάνου και να γίνει ο πιο ισχυρός μάγος του κόσμου, ενώ εκθέτει τα ψέματα του Αλαντίν εξορίζοντας εκείνον, τον Αμπού και το Χαλί σε μια παγωμένη έρημο. Οι τρεις τους όμως καταφέρνουν να γυρίσουν το παλάτι. Ο Τζαφάρ διατάζει το Τζίνι να κάνει τη Γιασμίν να τον ερωτευτεί, αλλά το Τζίνι του λέει ότι αυτό είναι ενάντια στους κανονισμούς και δεν μπορεί να το κάνει. Η Γιασμίν όμως δείχνει ενδιαφέρον για εκείνον έτσι ώστε να του αποσπάσει την προσοχή και να επιτρέψει στον Αλαντίν να πάρει το λυχνάρι. Στην προσπάθειά του να το κάνει όμως, τον βλέπει ο Ιάγκο.
Ο Τζαφάρ μεταμορφώνει τον εαυτό του σε μια γιγάντια κόμπρα και παγιδεύει τον Αλαντίν λέγοντας ότι είναι το πιο ισχυρό πλάσμα του κόσμου. Ωστόσο, ο Αλαντίν του επισημαίνει ότι το Τζίνι είναι πιο ισχυρό, οδηγώντας τον Τζαφάρ να χρησιμοποιήσει την τελευταία του ευχή για να γίνει Τζίνι. Μόλις όμως το κάνει, απορροφάται και παγιδεύεται – μαζί με τον Ιάγκο – στο δικό του λυχνάρι, μιας και αυτή είναι φύση ενός Τζίνι. Το Τζίνι πετάει το λυχνάρι του Τζαφάρ στο Σπήλαιο, ενθαρρύνοντας τον Αλαντίν να χρησιμοποιήσει την τρίτη του ευχή για να επανακτήσει τον βασιλικό του τίτλο. Ωστόσο, ο Αλαντίν αποφασίζει να ελευθερώσει το Τζίνι, όπως είχε υποσχεθεί. Μαθαίνοντας από την αγάπη της Γιασμίν και του Αλαντίν, ο Σουλτάνος τροποποιεί το νόμο έτσι ώστε να επιτρέψει στην κόρη του να παντρευτεί αυτόν που εκείνη θα επιλέξει. Το Τζίνι φεύγει για να εξερευνήσει τον κόσμο, ενώ ο Αλαντίν και η Γιασμίν γιορτάζουν τον αρραβώνα τους.

Σενάριο και ανάπτυξη

Το 1998, ο στιχουργός Χάουαρντ Άσμαν είχε την ιδέα για μια διασκευή του Αλαντίν σε μιούζικαλ κινουμένων σχεδίων. Ο Άσμαν έγραψε ένα προσχέδιο σαράντα σελίδων, παραμένοντας πιστός στην πλοκή και τους χαρακτήρες της αυθεντικής ιστορίας, αλλά οραματιζόμενος ένα εξεζητημένο μιούζικαλ σε στυλ '30s με ένα Καμπ Κάλογουεϊ/Φατς Γουόλερ Τζίνι. Μαζί με τον συνέταιρό του, Άλαν Μένκεν, δημιούργησε αρκετά τραγούδια και πρόσθεσε φίλους του Αλαντίν στην ιστορία, ονομάζοντάς τους Μπάμπκακ, Ομάρ και Κασίμ. Ωστόσο, τα στούντιο απέρριψαν το προσχέδιο του Άσμαν και απέσυραν το πρότζεκτ, προσλαμβάνοντας αργότερα τους δύο τους για να συνθέσουν τραγούδια για την Πεντάμορφη και το Τέρας. Η Λίντα Γούλβερτον, η οποία, επίσης, είχε δουλέψει στην Πεντάμορφη και το Τέρας, χρησιμοποίησε το προσχέδιο των Άσμαν και Μένκεν και ανέπτυξε ένα νέο προσχέδιο με στοιχεία εμπνευσμένα από τον Κλέφτη της Βαγδάτης, όπως έναν κακό με το όνομα Τζαφάρ, έναν ηλικιωμένο βοηθό συνταξιούχο κλέφτη με το όνομα Αμπού και έναν δούλο για την Πριγκίπισσα. Τότε, οι σκηνοθέτες Τζον Μάσκερ και Ρον Κλέμεντς προστέθηκαν στην παραγωγή, επιλέγοντας τον Αλαντίν ανάμεσα από τρία πρότζεκτ που τους προσφέρθηκαν, τα οποία περιείχαν προσαρμογές της Λίμνης των Κύκνων και του Βασιλιά της Ζούγκλας – που τελικά έγινε Ο Βασιλιάς των Λιονταριών. Πριν τον θάνατο του Άσμαν τον Μάρτιο του 1991, ο Άσμαν και ο Μένκεν είχαν συνθέσει το τραγούδι «Prince Ali» και το τελευταίο του τραγούδι ήταν το «Humiliate the Boy».
Ο Μάσκερ και ο Κλέμεντς έγραψαν το προσχέδιο του σεναρίου και το παρέδωσαν στον προϊστάμενο των στούντιο, Τζέφρι Κάτζενμπεργκ, τον Απρίλιο του 1991. Ο Κάτζενμπεργκ δεν έμεινε ευχαριστημένος από το σενάριο και μια μέρα, γνωστή και ως «Μαύρη Παρασκευή» για το προσωπικό, απαίτησε να ξαναγραφτεί όλη η ιστορία χωρίς να αλλάζει η ήδη προγραμματισμένη μέρα κυκλοφορίας της ταινίας, 25 Νοεμβρίου 1992. Ανάμεσα στις αλλαγές που ζήτησε από τον Κλέμεντς και τον Μάσκερ ήταν να μην εξαρτώνται από το όραμα του Άσμαν και την αφαίρεση του χαρακτήρα της μητέρας του Αλαντίν. Το δίδυμο των σεναριογράφων Τεντ Έλιοτ και Τέρι Ρόσιο ανέλαβε να ξαναγράψει την ιστορία, και οι αλλαγές που έκαναν περιελάμβαναν την αφαίρεση του χαρακτήρα της μητέρας του Αλαντίν, την ενίσχυση του χαρακτήρα της Πριγκίπισσας Γιασμίν και τη διαγραφή πολλών τραγουδιών που είχαν γράψει οι Άσμαν και Μένκεν. Η προσωπικότητα του Αλαντίν ξαναγράφτηκε έτσι ώστε να είναι «λίγο πιο ακατέργαστη, όπως ένας νεαρός Χάρισον Φορντ». Ξαναδουλεύτηκε, επίσης, και η προσωπικότητα του παπαγάλου Ιάγκο σε έναν πιο κωμικό ρόλο, όταν οι δημιουργοί είδαν τον Γκίλμπερτ Γκότφριντ στην ταινία Ο μπάτσος του Μπέβερλι Χιλς Νο 2 και με τον Γκότφριντ να προσλαμβάνεται για να παρέχει τη φωνή του στον χαρακτήρα. Μέχρι τον Οκτώβριο του 1991, ο Κάτζενμπεργκ ήταν ευχαριστημένος με τη νέα εκδοχή του Αλαντίν. Όσο για το σενάριο της Γούλβερτον, στο οποίο πολλοί χαρακτήρες και στοιχεία της πλοκής είναι βασισμένα στην εκδοχή της ταινίας του 1940 Ο Κλέφτης της Βαγδάτης, η τοποθεσία της ταινίας άλλαξε από Βαγδάτη, Ιράκ στην φανταστική πόλη της Αραβίας, Άγκραμπα.

Σύγκρουση Ρόμπιν Ουίλιαμς με το στούντιο

Ως ένδειξη ευγνωμοσύνης για την επιτυχία της ταινίας Καλημέρα, Βιετνάμ της εταιρείας Touchstone Pictures, ο Ρόμπιν Ουίλιαμς συμφώνησε να δώσει τη φωνή του στο Τζίνι κατά τη διάρκεια των Βραβείων SAG με μισθό 75.000 δολάρια. Έβαλε, όμως, ως όρο το όνομά του ή η εικόνα του να μην χρησιμοποιηθεί για προώθηση και πώληση προϊόντων και ο (δευτερεύων) χαρακτήρας του να μην παίρνει πάνω από 25% χώρο στην διαφημιστική αφίσα, μιας και η ταινία του Παιχνίδια ήταν προγραμματισμένη να βγει στις αίθουσες ένα μήνα μετά την πρεμιέρα του Αλαντίν. Για οικονομικούς λόγους, το στούντιο έκανε πίσω και στους δύο όρους της συμφωνίας, ειδικά με την αφίσα, όπου το Τζίνι καταλάμβανε το 25% της εικόνας και άλλοι, βασικοί και δευτερεύοντες, χαρακτήρες παρουσιάζονταν πολύ μικρότεροι. Το βιβλίο Αλαντίν: Η δημιουργία μιας ταινίας κινουμένων σχεδίων της εταιρείας της Disney Disney Hyperion, κατέταξε και τους δύο χαρακτήρες του Ουίλιαμς, τον Πλανόδιο Πωλητή και το Τζίνι, πριν από βασικούς χαρακτήρες αλλά αναγκάστηκε να αναφερθεί σε αυτόν μόνο ως «ο ηθοποιός υπέγραψε για να παίξει το Τζίνι».
Ο Ουίλιαμς και η Disney είχαν ένα πικρό καυγά με αποτέλεσμα ο Νταν Καστεγιανέτα να χαρίσει τη φωνή του στο Τζίνι στη ταινία Η Επιστροφή του Τζαφάρ και στην τηλεοπτική σειρά κινουμένων σχεδίων Αλαντίν, αλλά και να ξεκινήσει ηχογραφήσεις για την ταινία Ο Αλαντίν και ο Βασιλιάς των Κλεφτών. Έπειτα από την αποχώρηση του Τζέφρι Κάτζενμπεργκ από την Disney, ο πρώην επικεφαλής παραγωγής της εταιρείας 20th Century Fox, Τζο Ροθ, του οποίου η τελευταία έγκριση για την Fox ήταν η ταινία του Ουίλιαμς Η Κυρία Ντάουτφαϊερ, αντικατέστησε τον Κάτζενμπεργκ και διευθέτησε μια δημόσια απολογία στον Ουίλιαμς από την Disney. Μετά από αυτό, ο Ουίλιαμς συμφώνησε να παίξει στην ταινία Τζακ των Hollywood Pictures σε σκηνοθεσία του Φράνσις Φορντ Κόπολα και συμφώνησε ακόμη να ξαναρχίσει τη φωνή του στο Τζίνι για την ταινία Ο Αλαντίν και ο Βασιλιάς των Κλεφτών, αντικαθιστώντας όλες τις ηχογραφήσεις και τους διαλόγους που είχε κάνει ο Καστεγιανέτα.

Θέματα

Οι δημιουργοί σκέφτηκαν ότι το ηθικό μήνυμα της αυθεντικής ιστορίας ήταν ακατάλληλο και αποφάσισαν να «κάνουν στροφή», κάνοντας την εκπλήρωση των ευχών να μοιάζει με κάτι καλό, αλλά τελικά να προκαλεί πρόβλημα. Ένα άλλο μεγάλο θέμα ήταν η προσπάθεια να αποφευχθεί ότι η ιδέα του να προσποιείσαι κάτι που δεν είσαι, είναι καλό. Και ο Αλαντίν αλλά και η Γιασμίν, μπλέκουν σε προβλήματα προσποιούμενοι κάποιους άλλους και ο χαρακτήρας του Πρίγκιπα Αλή δεν καταφέρνει να εντυπωσιάσει τη Γιασμίν, παρά μόνο όταν εκείνη ανακαλύπτει ποιος είναι στην πραγματικότητα.
Το να είσαι «φυλακισμένος» είναι επίσης κάτι που συζητιέται στην ταινία, μιας και η μοίρα στην οποία παρουσιάζονται οι περισσότεροι από τους χαρακτήρες είναι αυτή – ο Αλαντίν και η Γιασμίν είναι φυλακισμένοι στον τρόπο ζωής τους, το Τζίνι είναι σκλάβος του λυχναριού και ο Τζαφάρ του Σουλτάνου. Αυτό αντιπροσωπεύεται οπτικά από τους τοίχους και τα κάγκελα του Παλατιού της Άγκραμπα, τα οποία μοιάζουν με φυλακή, και από τη σκηνή με τα εγκλωβισμένα πουλιά στο κλουβί, τα οποία αργότερα η Γιασμίν ελευθερώνει.
Η Γιασμίν απεικονίζεται, επίσης, ως μια διαφορετική Πριγκίπισσα της Disney, επαναστατική στη βασιλική ζωή και τη δομή της κοινωνίας και προσπαθεί να πάρει το δικό της δρόμο, σε αντίθεση με άλλες Πριγκίπισσες, που απλά περιμένουν κάποιον να τους σώσει.

Κυκλοφορία

Μια μεγάλη διαφημιστική εκστρατεία προηγήθηκε της πρεμιέρας του Αλαντίν στις αίθουσες, με το τρέιλερ της ταινίας να βρίσκεται στις περισσότερες κυκλοφορίες VHS ταινιών της Disney και να δίνονται πολλές άδειες για συνδέσεις με προϊόντα. Μετά από μια περιορισμένη κυκλοφορία στις 13 Νοεμβρίου 1992, ο Αλαντίν έκανε πρεμιέρα σε 1131 αίθουσες στις 25 Νοεμβρίου 1992 με έσοδα 19.2 εκατομμύρια δολάρια το πρώτο Σαββατοκύριακο, φτάνοντας στο νούμερο δύο του Box Office πίσω από την ταινία Μόνος στο Σπίτι 2: Χαμένος στη Νέα Υόρκη. Χρειάστηκαν οκτώ εβδομάδες για να φτάσει η ταινία στο νούμερα ένα του Αμερικανικού box office, σπάζοντας εβδομαδιαίο ρεκόρ μεταξύ των Χριστουγέννων και της Παραμονής Πρωτοχρονιάς με έσοδα 32.2 εκατομμύρια δολάρια. Η ταινία κράτησε την πρώτη θέση πέντε φορές κατά τη διάρκεια της εικοστής δεύτερης εβδομάδας προβολής. Ο Αλαντίν ήταν η πιο επιτυχημένη ταινία του 1992 με έσοδα 217 εκατομμύρια δολάρια στις Ηνωμένες Πολιτείες και περισσότερα από 504 εκατομμύρια δολάρια παγκοσμίως. Ήταν η ταινία κινουμένων σχεδίων με τα περισσότερα έσοδα μέχρι την κυκλοφορία του Βασιλιά των Λιονταριών δύο χρόνια αργότερα. Μέχρι τον Ιανουάριο του 2014, βρίσκεται στην δέκατη-τρίτη θέση στη λίστα με τις ταινίες κινουμένων σχεδίων με τα περισσότερα έσοδα και στην τρίτη θέση παγκοσμίως για ταινίες κινουμένων σχεδίων φτιαγμένες με τον παραδοσιακό τρόπο, πίσω από τον Βασιλιά των Λιονταριών και The Simpsons: Η ταινία.

Home media

Η ταινία κυκλοφόρησε πρώτη φορά σε VHS την 1η Οκτωβρίου 1993, ως μέρος της συλλογής «Τα Κλασικά της Disney». Την πρώτη εβδομάδα διαθεσιμότητας, ο Αλαντίν πώλησε περισσότερα από 10.6 εκατομμύρια αντίτυπα, και προχώρησε φτάνοντας συνολικά τα 25 εκατομμύρια (ένα ρεκόρ το οποίο έσπασε μόνο μετά την κυκλοφορία του Βασιλιά των Λιονταριών). Η ταινία αποσύρθηκε στις 30  Απριλίου 1994.
Στις 5 Οκτωβρίου 2004, ο Αλαντίν κυκλοφόρησε σε DVD ως μέρος της συλλογής των Πλατινένιων Εκδόσεων. Η κυκλοφορία του DVD περιείχε επεξεργασμένη και καθαρισμένη εικονογράφηση, η οποία είχε προγραμματιστεί να κυκλοφορήσει από την IMAX το 2003 αλλά ακυρώθηκε, και έναν δεύτερο δίσκο DVD με έξτρα υλικό. Συνοδευόμενο από διαφημιστική εκστρατεία 19 εκατομμυρίων δολαρίων, το DVD πώλησε περίπου 3 εκατομμύρια κομμάτια τον πρώτο μήνα κυκλοφορίας, αλλά ήταν λιγότερα σε αριθμό για το ίδιο χρονικό διάστημα, από οποιαδήποτε άλλη κυκλοφορία ταινίας στις Πλατινένιες Εκδόσεις πριν από αυτό. Το soundtrack της ταινίας ήταν διαθέσιμο στην αυθεντική του Dolby 5.1 μορφή ή σε μια νέα ενισχυμένη μίξη για Home Theater. Το DVD αποσύρθηκε τον Ιανουάριο του 2008, μαζί με τις δύο συνέχειές της.
Σύμφωνα με ένα ένθετο στην κασετίνα της ταινίας Η Λαίδη και ο Αλήτης για τις Αδαμάντινες Εκδόσεις, ο Αλαντίν θα κυκλοφορούσε σε Blu-ray Disc ως μέρος της σειράς των Αδαμάντινων Εκδόσεων την άνοιξη του 2013. Αντί αυτού, ο Πίτερ Παν κυκλοφόρησε σε Blu-ray ως μέρος των Αδαμάντινων Εκδόσεων στις 5 Φεβρουαρίου 2013 για να γιορταστεί η 60η επέτειος της ταινίας. Ένα Blu-ray που δεν ήταν μέρος των Αδαμάντινων Εκδόσεων κυκλοφόρησε σε μερικές Ευρωπαϊκές χώρες τον Μάρτιο του 2013. Η Βελγική έκδοση (κυκλοφόρησε χωρίς διαφημίσεις, διαφημιστικά σποτ ή άλλες τυμπανοκρουσίες) περιείχε ένα δίσκο με το έξτρα υλικό που υπήρχε και στο DVD των Πλατινένιων Εκδόσεων. Ο ίδιος δίσκος κυκλοφόρησε στο Ηνωμένο Βασίλειο στις 14 Απριλίου 2013. Η Walt Disney Studios Home Entertainment κυκλοφόρησε την ταινία στην Blu-ray Αδαμάντινη Έκδοση στις 13 Οκτωβρίου 2015. Η ταινία κυκλοφόρησε σε ψηφιακή μορφή ψηλής ευκρίνειας στις 29 Σεπτεμβρίου 2015. Κατά την πρώτη εβδομάδα κυκλοφορίας σε home media στις Ηνωμένες Πολιτείες, η ταινία ανέβηκε στην κορυφή της λίστας πωλήσεων Blu-ray και έκανε ντεμπούτο στο νούμερο 2 της λίστας Nielsen VideoScan First Alert, πίσω από την ταινία καταστροφής San Andreas: Επικίνδυνο Ρήγμα. Υπολογίζεται ότι πώλησε 52,442,300 εισιτήρια στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Κριτική

Η ιστοσελίδα συλλογής κριτικών Rotten Tomatoes δίνει στην ταινία ένα ποσοστό 94% θετικών κριτικών βασισμένο σε ένα δείγμα 68 κριτικών, με μέσο όρο σκορ 8.1/10.
Οι περισσότεροι έπαινοι των κριτικών πήγαν στην ερμηνεία του Ρόμπιν Ουίλιαμς ως Τζίνι, με την Τζάνετ Μάσλιν των The New York Times να δηλώνει ότι τα παιδιά «δεν ήξεραν ακριβώς τι επικαλούνταν ο κύριος Ουίλιαμς για να καταλάβουν πόσο αστείος είναι». Ο σκηνοθέτης Τσακ Τζόουνς των Warner Bros. Cartoons απεκάλεσε την ταινία ως «την πιο αστεία που φτιάχτηκε ποτέ». Επιπλέον, ο Αγγλο-Ιρλανδός κωμικός Σπάικ Μίλιγκαν θεώρησε την ταινία ως την καλύτερη ταινία όλων των εποχών. Ο Τζέιμς Μπεραρντινέλι έδωσε στην ταινία 3.5/4, επαινώντας τα «ευκρινή γραφικά και τα υπέροχα μουσικοχορευτικά νούμερα». Ο Πίτερ Τράβερς του περιοδικού Rolling Stone είπε ότι η κωμωδία έκανε την ταινία προσιτή τόσο στα παιδιά όσο και στους ενήλικες, μια άποψη που μοιράστηκε με τον Ντίσον Χάουι της εφημερίδας The Washington Post, ο οποίος επίσης είπε ότι «τα παιδιά θα εκστασιαστούν από τη μαγεία και την περιπέτεια». Ο Μπράιαν Λάουρι του περιοδικού Variety επαίνεσε τους ηθοποιούς, περιγράφοντας το εκφραστικό Μαγικό Χαλί ως «το πιο αξιοσημείωτο επίτευγμα της ταινίας» και θεωρώντας ότι «ο Αλαντίν ξεπερνά τα περισσότερα ελαττώματα της ιστορίας χάριν της καθαρής τεχνικής δεξιοτεχνίας».
Κάποιες πτυχές της ταινίας επικρίθηκαν ευρέως. Ο Εντ Γκονζάλεζ του περιοδικού Slant ήταν αρνητικός στην κριτική του, περιγράφοντας την ταινία ως ρατσιστική, γελοία και μια «πράξη ναρκισσιστικού τσίρκου» από τον Ρόμπιν Ουίλιαμς. Ο Ρότζερ Ίμπερτ, ο οποίος γενικά επαίνεσε την ταινία στην κριτική του, θεώρησε τη μουσική κατώτερη από αυτήν των προκατόχων της στις ταινίες Η Μικρή Γοργόνα και Η Πεντάμορφη και το Τέρας και ισχυρίστηκε ότι ο Αλαντίν και η Γιασμίν ήταν «χλωμοί και συνηθισμένοι».

Αντιδράσεις

Μία από τις στροφές του εισαγωγικού τραγουδιού «Arabian Nights» (Βραδιές Μαγικές) άλλαξε έπειτα από διαμαρτυρίες της Επιτροπής Αραβο-Αμερικανών κατά των Διακρίσεων (ADC). Οι στίχοι άλλαξαν τον Ιούλιο του 1993 στην αυθεντική κυκλοφορία από «Όπου σου κόβουν το αυτί αν δεν τους αρέσει η φάτσα σου» σε «Όπου είναι επίπεδη και τεράστια και η ζέστη είναι έντονη». Η αλλαγή εμφανίστηκε για πρώτη φορά στην κυκλοφορία της βιντεοταινίας το 1993. Ο αυθεντικός στίχος ήταν άθικτος στην αρχική κυκλοφορία του CD, αλλά επανακυκλοφόρησε με τον επεξεργασμένο στίχο. Όλη η ηχογράφηση έχει την αυθεντική φωνή να τραγουδά όλους τους άλλους στίχους και μια αισθητά πιο βαθιά φωνή, τραγουδά τον επεξεργασμένο στίχο. Η προσαρμογή στο Μπρόντγουεϊ χρησιμοποιεί επίσης τον επεξεργασμένο στίχο.
Το περιοδικό Entertainment Weekly κατέταξε τον Αλαντίν στη λίστα με τις πιο αμφιλεγόμενες ταινίες στην ιστορία, εξαιτίας αυτού του περιστατικού. Η επιτροπή ADC παραπονέθηκε επίσης για τον τρόπο απεικόνισης των βασικών χαρακτήρων, Αλαντίν και Γιασμίν. Επέκριναν την αγγλοποίηση των χαρακτήρων και την Αγγλο-Αμερικανική προφορά τους, σε αντίθεση με τους άλλους χαρακτήρες της ταινίας, οι οποίοι έχουν πιο σκούρα επιδερμίδα, ξενικές προφορές, τραγελαφικά χαρακτηριστικά προσώπου και εμφανίζονται κακοί ή άπληστοι.
Τέθηκαν επίσης διαμαρτυρίες για μια άλλη σκηνή. Όταν ο Αλαντίν δέχεται επίθεση από τον τίγρη Ράτζα στο μπαλκόνι του παλατιού, ο Αλαντίν λέει χαμηλόφωνα μια ατάκα την οποία πολλοί άκουσαν ως «Καλοί έφηβοι, βγάλτε τα ρούχα σας» («Good teenagers, take off your clothes»), κάτι το οποίο θεωρήθηκε υποσυνείδητο μήνυμα προς την ασυδοσία. Ωστόσο, με βάση το σχολιασμό των σκηνοθετών στο DVD του 2004, ενώ οι Μάσκερ και Κλέμεντς παραδέχονται ότι ο Σκοτ Γουέινγκερ αυτοσχεδίασε κατά τη διάρκεια της σκηνής, ισχυρίζονται ότι «δεν ηχογραφήσαμε κάτι τέτοιο, δεν θα ηχογραφούσαμε κάτι τέτοιο» και είπαν ότι η ατάκα ήταν «Καλή τίγρης, φύγε τώρα...» («Good tiger, take off and go...»), με τη λέξη «τίγρης» να επικαλύπτεται από το γρύλισμα του Ράτζα. Μετά τη λέξη τίγρης, μια δεύτερη φωνή μπορεί να ακουστεί, για την οποία ειπώθηκε ότι μπήκε κατά λάθος στον τελικό ήχο. Εξαιτίας αυτής της διαμαρτυρίας, η Disney αφαίρεσε την ατάκα από το DVD.
Οι λάτρεις των κινουμένων σχεδίων πρόσεξαν ομοιότητες μεταξύ του Αλαντίν και της μη ολοκληρωμένης ταινίας του Ρίτσανρτ Ουίλιαμς Ο Κλέφτης και ο Τσαγκάρης (επίσης γνωστή και ως Arabian Knight (Άραβας Ιππότης) υπό την εταιρεία Miramax Films και ως The Princess and the Cobbler (Η Πριγκίπισσα και ο Τσαγκάρης) υπό την εταιρεία Majestic Films International). Αυτές οι ομοιότητες περιλαμβάνουν παρόμοια πλοκή, παρόμοιους χαρακτήρες, σκηνές και σχέδια φόντου και ομοιότητα του ανταγωνιστή Ζιγκ-Ζαγκ στο σχεδιασμό και στις ιδιομορφίες με το Τζίνι και τον Τζαφάρ. Αν και ο Αλαντίν κυκλοφόρησε πριν τον Κλέφτη και τον Τσαγκάρη, ο Κλέφτης και ο Τσαγάρης ξεκίνησε να δημιουργείται πολύ νωρίτερα στη δεκαετία του '60, με την παραγωγή του να βυθίζεται σε διάφορες δυσκολίες όπως οικονομικές και πνευματικά δικαιώματα. Αυτή η αργοπορία οφειλόταν επίσης στο ότι διαφορετικά στούντιο προσπαθούσαν να τελειώσουν την ταινία μετά την απόλυση του Ρίτσαρντ Ουίλιαμς, λόγω έλλειψης τελειωμένης δουλειάς. Η αργοπορημένη κυκλοφορία, σε συνδυασμό με την αγορά της ταινίας και της επανεπεξεργασίας της από την Miramx, οδήγησε μερικές φορές στο να επισημανθεί Ο Κλέφτης και ο Τσαγκάρης ως αντιγραφή του Αλαντίν.

Live-action prequel

Στις 15 Ιουλίου 2015, το στούντιο ανακοίνωσε την ανάπτυξη μιας live-action prequel κωμωδία περιπέτεια, που θα είχε τον τίτλο Genies. Την ταινία έγραφαν οι Ντέιμιαν Σιάννον και Μαρκ Σουίφτ, ενώ ο Τριπ Βίνσον θα αναλάμβανε την παραγωγή μέσω της εταιρείας Vinson Films. Ο σκοπός της ταινίας αυτής ήταν να οδηγήσει σε μια live-action προσαρμογή του Αλαντίν. Στις 8 Νοεμβρίου, η Disney αποκάλυψε ότι είχε σχεδιάσει αρχικά να χρησιμοποιήσει ατάκες του Ρόμπιν Ουίλιαμς από τις ηχογραφήσεις που έκανε το 1991-92 και δεν χρησιμοποιήθηκαν στην ταινία, αλλά η διαθήκη του ηθοποιού απαγόρευε στα στούντιο να προχωρήσουν σε κάτι τέτοιο για εικοσιπέντε χρόνια μετά τον θάνατό του.