Λημνιακό ποδόσφαιρο

Το ποδόσφαιρο στη Λήμνο έχει παλιές ρίζες και οι πρώτες ομάδες αναφέρονται στα μέσα της δεκαετίας 1920-30. Για πολλά χρόνια οι ομάδες ήταν απολύτως ερασιτεχνικές και ορισμένες ήταν ανεξάρτητες, αφού δεν ανήκαν σε κάποια ποδοσφαιρική ένωση.
Οι λημνιακές ποδοσφαιρικές ομάδες μετέχουν στον Όμιλο Λήμνου της Ε.Π.Σ. Λέσβου. H πρωταθλήτρια και η κυπελλούχος Λήμνου αγωνίζονται εναντίον των αντιστοίχων της Λέσβου για την ανάδειξη του πρωταθλητή και του κυπελλούχου της Ένωσης.

Οι πρώτοι ποδοσφαιρικοί αγώνες στη Λήμνο

Από όσο είναι γνωστό, οι πρώτοι ποδοσφαιρικοί αγώνες που έγιναν στη Λήμνο διεξήχθησαν ανάμεσα σε ομάδες Βρετανών στρατιωτών που είχαν στρατοπεδεύσει στο νησί την περίοδο 1915-1916, κατά την εκστρατεία της Καλλίπολης. Σώζονται δύο φωτογραφίες από την περίοδο αυτή. Στην πρώτη αποτυπώνεται φάση από ποδοσφαιρικό αγώνα των στρατιωτών του "6ου Τάγματος" (“6th Battalion”) με τους ναύτες του πλοίου “HMS Hunter”, το Δεκέμβριο του 1915, που έγινε σε γήπεδο κοντά στο χωριό Σαρπί, όπου είχε στρατοπεδεύσει το 6ο Τάγμα. Η δεύτερη είναι η φωτογραφία της ποδοσφαιρικής ομάδας του "6ου Τάγματος" τα Χριστούγεννα του 1915. Περιλαμβάνει 18 παίκτες, με ομοιόμορφη, πλήρη ποδοσφαιρική στολή (σκούρες φανέλες, λευκά παντελονάκια, κάλτσες, ποδοσφαιρικά παπούτσια και ο τερματοφύλακας με διαφορετική εμφάνιση).
Επίσης, στα ημερολόγια στρατιωτών της περιόδου εκείνης υπάρχουν αναφορές για ποδοσφαιρικούς αγώνες ήδη από το Σεπτέμβριο του 1915, στο γήπεδο που είχε διαμορφωθεί στο Σαρπί. Εκτός από αγώνες βρετανικού ποδοσφαίρου (soccer) διεξάγονταν επίσης αγώνες ράγκμπι, κρίκετ και αυστραλιανού ποδοσφαίρου. Άλλωστε η πλειοψηφία των στρατιωτών ήταν από την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία. Οι αγώνες αυτοί, αλλά και η επαφή των Λημνίων της διασποράς ή των ναυτικών με το άθλημα, έκαναν γνωστό το ποδόσφαιρο και στο νησί.

Οι πρώτοι τοπικοί σύλλογοι

Τον Ιούλιο του 1924 επιφανείς πολίτες της Λήμνου αποφάσισαν να ιδρύσουν ένα αθλητικό σωματείο. Έτσι ιδρύθηκε ο Λημνιακός Γ.Σ. στο Κάστρο, την πρωτεύουσα του νησιού. Ο Λημνιακός διατηρούσε και Ομάδα Προσκόπων με αρχηγό τον Τάτση (Αναστάσιο) Παπά και έφορο το δάσκαλο Νικόλαο Γκαγκάνη. Τον Ιούνιο του 1926 αντιπροσωπία από 15 προσκόπους της Λήμνου πήγε στην Αθήνα στην Α΄ Πανελλήνια Προσκοπική Συγκέντρωση. Όταν επέστρεψαν στη Λήμνο τον επόμενο μήνα, οι πρόσκοποι έφεραν μαζί τους μπάλες, παπούτσια και στολές ποδοσφαίρου. Αμέσως διοργάνωσαν αγώνα "ποδοσφαιρίσεως", ο οποίος διεξήχθη την Κυριακή 18 Ιουλίου 1926 στο Ρωμαίικο Γιαλό, στο χώρο που αργότερα χτίστηκε το Γυμνάσιο Λήμνου. Η τοπική εφημερίδα "Λήμνος" σχολίαζε θετικά το γεγονός:
"Η Λήμνος μέχρι σήμερον δεν είχε δοκιμάσει τη γλύκα της αθλητικής ζωής. Αλλά φαίνεται πως ξύπνησε. Μετά τον Γυμναστικόν Σύλλογον, τους Προσκόπους, τις Φιλαρμονικές τώρα συμπτύχθηκε και ποδοσφαιρική ομάς, αν και φαινόταν ότι αυτό θ’ αργούσε."
Στον πρώτο αυτό αγώνα μεταξύ λημνιακών ομάδων αντίπαλοι ήταν οι Πρόσκοποι Κάστρου και ο Άγιος Γεώργιος Πλατέος που έκανε εντύπωση με τις ομοιόμορφες στολές του. Οι αντίπαλοι αγωνίστηκαν με εννέα παίκτες, διότι οι Πρόσκοποι δεν συμπλήρωναν ενδεκάδα, και με διαφορετικό διαιτητή σε κάθε ημίχρονο για λόγους ισορροπίας. Στο α΄ ημίχρονο διαιτήτευσε ο Ε. Αθανασόπουλος από το Πλατύ και στο β΄ ο Α. Παππάς από το Κάστρο. Ο αγώνας έληξε με 2-0 υπέρ των Προσκόπων με σκόρερ τους Αλτίνογλου στο 10΄ και Μαρινέλλη στο 33΄. Σε δυο ακόμη αγώνες που έγιναν τον Αύγουστο του 1926 η ομάδα από το Πλατύ δεν μπόρεσε να πάρει τη ρεβάνς. Οι Πρόσκοποι (οι Πιτσιρίκοι, όπως τους έλεγαν) νίκησαν με 4-0 στις 1/8/1926 και με 2-0 στις 8/8/1926.
Το ίδιο καλοκαίρι αναφέρεται προσκοπική ποδοσφαιρική ομάδα στο Μούδρο, με την επωνυμία Ήφαιστος, που διαμόρφωσε ως χώρο αγώνων το γήπεδο που υπάρχει μέχρι σήμερα κοντά στο λιμάνι και αγωνιζόταν με τα πληρώματα των ξένων πλοίων. Επίσης, στο χωριό Θάνος συγκροτήθηκε ομάδα ποδοσφαίρου με το όνομα Πρόσκοποι Θάνους. Με τις ομάδες αυτές αγωνίστηκαν οι Πρόσκοποι ή Πιτσιρίκοι του Λημνιακού Γ.Σ. σε εκδρομές που έκαναν εκεί.

Προπολεμική περίοδος

Η ποδοσφαιρική ομάδα των Προσκόπων του Λημνιακού διατηρήθηκε ως το 1928. Στη συνέχεια ο Λημνιακός Γ.Σ. διαλύθηκε και η διάλυση παρέσυρε και το ποδοσφαιρικό τμήμα. Ακολούθησε η ίδρυση άλλων σωματείων στην πρωτεύουσα, άλλα από τα οποία είχαν ευκαιριακό χαρακτήρα κι άλλα πιο μόνιμο, όπως το Γυμνάσιον και ο Άφοβος το 1928, ο Άρης και η Αστραπή το 1930. Η Αστραπή επιβίωσε ως το 1936. Τα σημαντικότερα σωματεία ήταν ο Παλλημνιακός Α.Ο., που ιδρύθηκε ανεπίσημα το 1929 και επίσημα το 1931 και ο Ερμής Κάστρου (ανεπίσημα το 1930, επίσημα το 1931). Αυτά συσπείρωσαν τους περισσότερους φιλάθλους και οι μεταξύ τους συναντήσεις είχαν μεγάλο φανατισμό.
Ταυτόχρονα ο ένας μετά τον άλλο άρχισαν να ξεφυτρώνουν σύλλογοι και στα χωριά. Από το 1930 και μετά η ποδοσφαιρική κίνηση έγινε πολύ έντονη. Ιδρύθηκαν πολλές ομάδες, οι οποίες έδιναν αρκετούς αγώνες μεταξύ τους. Όμως, οι περισσότεροι δεν έφταναν στις στήλες της τοπικής εφημερίδας και δύσκολα βρίσκονται πληροφορίες γι’ αυτούς. Επίσης, τα περισσότερα σωματεία δεν ήταν αναγνωρισμένα επίσημα από το Πρωτοδικείο. Πάντως, ο αριθμός των ομάδων ήταν αρκετός, διότι το Νοέμβριο του 1930 εκπρόσωποί τους συναντήθηκαν στο γήπεδο του Πορτιανού να συζητήσουν τη διοργάνωση ενός "Πρωταθλήματος Λήμνου".
Τελικά, δεν διοργανώθηκε τοπικό πρωτάθλημα αλλά οι φιλικοί αγώνες συνεχίστηκαν ως το 1936. Αναφέρονται επισκέψεις ομάδων της Μυτιλήνης και της Αλεξανδρούπολης, ενώ οι ομάδες είχαν την ευκαιρία να δίνουν αγώνες με τα πληρώματα των ξένων πλοίων που έρχονταν στο ναύσταθμο του Μούδρου. Σε αυτές τις περιπτώσεις συνήθως συγκροτούσαν μια Μικτή ομάδα είτε του Κάστρου είτε όλης της Λήμνου, ώστε να είναι πιο ανταγωνιστική.
Με την επιβολή της δικτατορίας της 4ης Αυγούστου το 1936, οι περισσότεροι ποδοσφαιρικοί σύλλογοι αδράνησαν. Πολλοί παίκτες αναγκάστηκαν ή επέλεξαν να ενταχθούν στην μεταξική Εθνική Οργάνωση Νεολαίας, τη γνωστή Ε.Ο.Ν. Έτσι ως το 1940 διοργανώνονταν αγώνες ποδοσφαίρου ανάμεσα στις Ε.Ο.Ν. των διαφόρων χωριών και η σωματειακή δραστηριότητα ατόνησε.

Μεταπολεμική περίοδος

Στα χρόνια της κατοχής αναφέρεται κάποια υποτονική ποδοσφαιρική δραστηριότητα, από τον Παλλημνιακό στο Κάστρο και στο Μούδρο από τον τοπικό Άρη. Μάλιστα έδωσαν και έναν αγώνα μεταξύ τους το Μάιο του 1945, στον οποίο ο Παλλημνιακός επιβλήθηκε με 4-1. Επίσης, ο Παλλημνιακός έδωσε ένα ματς με μια Μικτή του 12ου Γερμανικού Λόχου που έληξε ισόπαλο 1-1, με σκόρερ τον Άγγελο Δαραμπάρα.
Μεταπολεμικά δραστηριοποιήθηκαν ξανά οι παλιοί σύλλογοι: Παλλημνιακός, Άρης Μούδρου, Ηρακλής Ατσικής, Ηφαιστία Κοντοπουλίου και ιδρύθηκαν καινούργιοι, όπως ο Απόλλων Λιβαδοχωρίου, ο Φιλοκτήτης Κοντιά, ο Α.Ο. Καλλιθέας (αναφέρεται και ως ΑΕ Καλλιθέας) είτε επίσημοι είτε ανεπίσημοι. Ο Ερμής δεν επανιδρύθηκε αλλά το 1952 ιδρύθηκε ο Αστέρας Μύρινας, που υπήρξε ένα σωματείο που άφησε τη σφραγίδα του στα ποδοσφαιρικά πράγματα του νησιού.
Από το 1955 αναφέρεται η διεξαγωγή πρωταθλήματος Λήμνου, το οποίο διοργάνωνε η Τοπική Επιτροπή Ποδοσφαίρου της Ε.Π.Σ. Λέσβου με πρόεδρο το δραστήριο πρόεδρο της Ηφαιστίας Κοντοπουλίου, Κώστα Ερημάκη, χωρίς να είναι γνωστές πολλές λεπτομέρειες. Το πρωτάθλημα Λήμνου αρχικά λογιζόταν ως ισότιμο της Λέσβου, αλλά αργότερα υποβιβάστηκε στη Β΄ κατηγορία της ΕΠΣ Λέσβου, διότι στο νησί δεν υπήρχαν κατάλληλα γήπεδα. Επίσης, από το 1948 διεξαγόταν το Κύπελλο Λήμνου με χορηγό τον εκάστοτε δήμαρχο Μύρινας, όπως το Νικόλαο Καραβία, τον Αναστάσιο Παπά κλπ. Ο θεσμός αυτός διεξήχθη με διαλείμματα ως τη δεκαετία του '60.
Στις διοργανώσεις αυτές αρχικά μετείχαν μόνο ο Παλλημνιακός και ο Αστέρας, που ήταν οι μόνοι αναγνωρισμένοι σύλλογοι από την ΕΠΟ. Αργότερα μετείχαν και πρωταγωνιστούσαν οι παραπάνω αναφερθείσες πέντε-έξι ομάδες, οι οποίες αναγνωρίστηκαν κι αυτές ως επίσημες από την Ε.Π.Ο. Όμως, υπήρχαν και άλλες μικρότερων χωριών, ανεπίσημες. Το 1970 στη Μύρινα ιδρύθηκε και τρίτος σύλλογος, στη συνοικία Ανδρόνι, οι Αργοναύτες.

Όμιλος Λήμνου Ε.Π.Σ. Λέσβου

Στις αρχές της δεκαετίας του ’80 το ποδοσφαιρικό πρωτάθλημα Λήμνου αναδιοργανώθηκε και δημιουργήθηκε ο Όμιλος Λήμνου της Ε.Π.Σ. Λέσβου. Αρχικά οι ομάδες της Λήμνου εντάχθηκαν στη Γ΄ κατηγορία της ένωσης (όμιλος Λήμνου), την επόμενη σεζόν δημιουργήθηκε Β΄ κατηγορία (όμιλος Λήμνου) και το 1985-86 τρεις λημνιακές ομάδες μετείχαν για πρώτη φορά στην Α΄ κατηγορία της ΕΠΣ Λέσβου.
Από το 1986-87 δημιουργήθηκε ξεχωριστός Όμιλος Λήμνου στην Α΄ κατηγορία και έκτοτε ο πρωταθλητής της Α΄ Λήμνου αγωνίζεται με τον πρωταθλητή της Α΄ Λέσβου σε μονό ή διπλό αγώνα μπαράζ για την ανάδειξη του πρωταθλητή της ΕΠΣ Λέσβου. Το ίδιο ισχύει και για τη διοργάνωση του Κυπέλλου. Ο κυπελλούχος Λήμνου αντιμετωπίζει τον κυπελλούχο Λέσβου σε μονό τελικό που γίνεται εναλλάξ τη μια σεζόν στη Μυτιλήνη και την επόμενη στη Μύρινα.

Σεζόν 1983-1984

Το πρώτο επίσημο πρωτάθλημα Λήμνου διοργανώθηκε τη σεζόν 1983-84 ως Γ΄ κατηγορία της ΕΠΣ Λέσβου. Μετείχαν 14 ομάδες, οι οποίες χωρίστηκαν σε δύο ομίλους των 7 ομάδων. Στον Α΄ όμιλο Λήμνου μετείχαν οι τρεις ομάδες της Μύρινας και άλλες 4 από τα δυτικά χωριά του νησιού και στον Β΄ όμιλο επτά ομάδες από την κεντρική και ανατολική Λήμνο. Οι τρεις πρώτοι κάθε ομίλου (Παλλημνιακός, Αστέρας, Αργοναύτες από τον Α΄ όμιλο και Προποντίδα, Ηφαιστία, Ρεπανίδι από τον Β΄) συγκρότησαν τη Β΄ κατηγορία της επόμενης σεζόν 1984-85 και οι υπόλοιπες ομάδες τη Γ΄ κατηγορία, που διεξήχθη πάλι σε δυο ομίλους.
Η πρώτη επίσημη πρωταθλήτρια Λήμνου ήταν η Προποντίδα Νέας Κούταλης (πρώτη στο Β΄ όμιλο), η οποία στο διπλό τελικό νίκησε δυο φορές τον πρώτο του Α΄ ομίλου Παλλημνιακό με 5-3 και 3-1.