Αλέξανδρος ο Φεραίος

Άνοδος στην εξουσία

Ο τρόπος με την οποίο ανέβηκε ο Αλέξανδρος στην εξουσία διαφέρει σύμφωνα με τις πηγές. Ο Διόδωρος Σικελιώτης γράφει ότι όταν δολοφονήθηκε ο Ιάσων (370 π.χ.) τον διαδέχθηκε ο αδελφός του Πολύδωρος που κυβέρνησε έναν χρόνο και στην συνέχεια δηλητηριάστηκε από τον μικρότερο αδελφό τους Αλέξανδρο. Ο Ξενοφών γράφει ότι ο Πολύδωρος δολοφονήθηκε από τον αδελφό του Πολύφρων και εκείνος με την σειρά του δολοφονήθηκε από τον ανιψιό του Αλέξανδρο, γιο του Ιάσων (369 π.χ.). Ο Πλούταρχος τονίζει επίσης ότι το βέλος με το οποίο ο Αλέξανδρος σκότωσε τον θείο του το λάτρεψε σαν θεό.

Βίαιη διακυβέρνηση

Ο Αλέξανδρος κυβέρνησε τυραννικά, σύμφωνα με τον Διόδωρο ήταν πολύ σκληρός σε σχέση με τους προκατόχους του αλλά φαίνεται ότι ο πρώτος που του έδωσε το παράδειγμα ήταν ο θείος του Πολύφρων. Οι λαοί της Θεσσαλίας που είχαν δεχτεί τον Ιάσων αντέδρασαν στην σκληρή του διακυβέρνηση και εξεγέρθηκαν, πρωταγωνιστές ήταν οι Αλευάδαι στην Λάρισα που είχαν ανατραπεί από την οικογένεια του. Οι Αλευάδαι ζήτησαν την βοήθεια του Αλεξάνδρου Β΄ της Μακεδονίας.
Ο Αλέξανδρος Β΄ επιτέθηκε στην Λάρισα, ο Αλέξανδρος ο Φεραίος οπισθοχώρησε στην πατρίδα του τις Φέρες και ο Αλέξανδρος Β΄ τοποθέτησε Μακεδονική φρουρά στην Λάρισα και στην Κραννώνα που επίσης κατέλαβε. Όταν αποσύρθηκε η Μακεδονική φρουρά οι Θεσσαλοί φοβήθηκαν την οργή και την εκδίκηση του Αλεξάνδρου και ζήτησαν προστασία από την Θήβα που η τακτική της ήταν πάντα να χτυπά ισχυρούς αντιπάλους στα γειτονικά κράτη. Ο Πελοπίδας ήρθε να βοηθήσει τους Θεσσαλούς αλλά όταν έφτασε στην Λάρισα έδιωξε την φρουρά των Μακεδόνων και τοποθέτησε Θηβαίους. Ο Αλέξανδρος ο Φεραίος εμφανίστηκε και δήλωσε την υποταγή του στον Πελοπίδα αλλά όταν ο Θηβαίος στρατηγός του ζήτησε να απολογηθεί για την βιαιότητα που τον κατηγορούσαν οι Θεσσαλοί δραπέτευσε.

Αιχμαλωσία του Πελοπίδα

Τα γεγονότα αυτά πραγματοποιήθηκαν στις αρχές του 368 π.χ., το καλοκαίρι του ίδιου χρόνου ο Πελοπίδας πήγε ξανά στην Θεσσαλία ύστερα από νέες διαμαρτυρίες των κατοίκων για την συμπεριφορά του Αλεξάνδρου. Ο Πελοπίδας με την συνοδεία του Ισμηνία πήγε χωρίς στρατιωτική δύναμη μόνο για να διαπραγματευτεί αλλά ο Αλέξανδρος τον συνέλαβε και τον έριξε στην φυλακή. Ο ιστορικός Ουίλιαμ Μίτφορντ γράφει ότι ο Πελοπίδας αιχμαλωτίστηκε στην μάχη αλλά σύμφωνα με όσα έλεγε ο Δημοσθένης αυτό δεν συνέβη.
Οι Θηβαίοι έκαναν εκστρατεία με μεγάλο στρατό στην Θεσσαλία για να τιμωρήσουν τον Αλέξανδρο και να ελευθερώσουν τον Πελοπίδα αλλά το Θεσσαλικό ιππικό του Αλεξάνδρου, με την βοήθεια Αθηναίων τους συνέτριψε και τους έσφαξε. Οι Θηβαίοι γλύτωσαν την ολοκληρωτική συντριβή χάρη στις ικανότητες του Επαμεινώνδα που βρισκόταν στην μάχη αλλά χωρίς να είναι στρατηγός.

Υποταγή στην Θήβα

Ο Αλέξανδρος έσφαξε τους κατοίκους της Σκοτούσας. Μια νέα εκστρατεία των Θηβαίων με τον Επαμεινώντα ανάγκασε τον Αλέξανδρο να δεχτεί τριετή ανακωχή και να ελευθερώσει όλους τους αιχμαλώτους, και τον Πελοπίδα. Τα επόμενα τρία χρόνια ο Αλέξανδρος έκανε νέες προσπάθειες να υποτάξει πλήρως τους Θεσσαλούς ιδιαίτερα την Μαγνησία και την Φθιώτιδα αλλά όταν έληξε η ανακωχή οι Θεσσαλοί ζήτησαν πάλι την βοήθεια των Θηβαίων (364 π.χ.). Οι Θηβαίοι έκαναν νέα εκστρατεία με τον Πελοπίδα αλλά μια Έκλειψη (13 Ιουλίου 364 π.χ.) τρομοκράτησε τον στρατό του που δραπέτευσε, ο Πελοπίδας έμεινε μόνος του με τριακόσιους ιππείς και μισθοφόρους. Οι Θηβαίοι ήταν οι νικητές αλλά ο Πελοπίδας σκοτώθηκε στην μάχη. Οι νέες νίκες των Θηβαίων που ακολούθησαν ανάγκασαν τον Αλέξανδρο να δηλώσει την υποταγή του στο Κοινό των Βοιωτών, να παραδώσει τις πόλεις που είχε κατακτήσει και να αποσυρθεί στις Φέρες.

Λεηλασία των νησιών

Με τον θάνατο του Επαμεινώνδα (362 π.χ.) η Αθήνα ελευθερώθηκε από την κυριαρχία των Θηβών, αυτό έδωσε μεγαλύτερο θράσος στον Αλέξανδρο που λεηλάτησε τις Κυκλάδες και πήρε σκλάβους τους κατοίκους των νησιών. Η Σκόπελος πολιορκήθηκε και "πολιόρκησε το λιμάνι της Πανόρμου λίγο νοτιοανατολικά από το Σούνιο". Ο Αθηναίος στρατηγός Λεωσθένης νίκησε τον Αλέξανδρο και προσπάθησε να ελευθερώσει την Σκόπελο αλλά ο Αλέξανδρος ξέφυγε με μερικές τριήρεις από την Πάνορμο και λεηλάτησε τον Πειραιά.

Δολοφονία

Ο φόνος του Αλεξάνδρου του Φεραίου έγινε την διετία 357 - 356 π.χ. και περιγράφεται από τον Διόδωρο. Ο Πλούταρχος δίνει λεπτομερή εικόνα της κατάστασης που επικρατούσε στα ανάκτορα, μια σκάλα οδηγούσε ψηλά στην κρεβατοκάμαρα του Αλεξάνδρου που την φυλούσε ένας άγριος αλυσοδεμένος σκύλος. Η Θήβη σύζυγος του Αλεξάνδρου ή ετεροθαλής του αδελφή αφού ίσως πατέρας της να ήταν ο Αλέξανδρος ο Φεραίος κάλεσε τους τρεις αδελφούς της την ώρα που ο σκύλος είχε μετακινηθεί και ο Αλέξανδρος κοιμόταν στο δωμάτιο . Η Θήβη πήρε το ξίφος από τον σύζυγο της, το έδωσε στους αδελφούς της και τους οδήγησε με την σκάλα στο υπνοδωμάτιο, οι ίδιοι φοβήθηκαν να τον χτυπήσουν αλλά η Θήβη τους απείλησε ότι θα τον ξυπνήσει. Οι αδελφοί της Θήβης μπήκαν στο δωμάτιο και σκότωσαν τον Αλέξανδρο, το σώμα του μεταφέρθηκε στους δρόμους και δέχτηκε εξευτελισμούς από τον κόσμο. 
Οι ιστορικές πληροφορίες σχετικά με την δολοφονία του Αλεξάνδρου από την Θήβη διαφέρουν. Ο Πλούταρχος σημειώνει ότι φοβόταν τον Αλέξανδρο για την βιαιότητα του αλλά και τον μισούσε ταυτόχρονα για την χυδαία του συμπεριφορά, τα αποδίδει στα λόγια που είπε στον Πελοπίδα όταν τον επισκέφτηκε στην φυλακή. Ο Μάρκος Τύλλιος Κικέρων αποδίδει τον φόνο στην ζήλεια της. Άλλοι ιστορικοί λογαριασμοί γράφουν ότι ο Αλέξανδρος είχε πάρει ερωμένο του τον μικρότερο αδελφό της και τον έδεσε, η Θήβη του ζήτησε να τον ελευθερώσει αλλά ο Αλέξανδρος σκότωσε το μικρό αγόρι και εκείνη αποφάσισε να τον εκδικηθεί.

Θρύλοι

O Πλούταρχος στο έργο του «Ηθικά» και ο Κλαύδιος Αιλιανός στο έργο του «Ποικίλη Ιστορία» γράφουν ότι ο Αλέξανδρος έφυγε γρήγορα από το θέατρο την ώρα που παρακολουθούσε μια τραγωδία. Ο Αλέξανδρος είχε συγκινηθεί έντονα και δεν ήθελε να το δείξει στο κοινό επειδή αυτό ήταν ασυμβίβαστο με την μεγάλη του σκληρότητα, αυτό δείχνει ότι αν και ήταν τύραννος η σιδερένια του καρδιά μαλάκωσε. Ο ηθοποιός απειλήθηκε με τιμωρία επειδή ο τύραννος αναγκάστηκε για χάρη του να αποχωρήσει από την αίθουσα.