Ένωση Ποδοσφαιρικών Σωματείων Λέσβου

Οι πρώτοι σύλλογοι

Η ποδοσφαιρική δραστηριότητα στο νησί της Λέσβου ξεκινά στα μέσα της δεκαετίας 1910–20 με την ίδρυση στη Μυτιλήνη δύο σωματείων, του «Άρη» και του «Άτλαντα» το 1914 περίπου. Ως το 1919 οι δυο αυτές ομάδες και η «Ομάς Εφέδρων Μυτιλήνης» ήταν οι μοναδικές στο τοπικό ποδόσφαιρο και οι μεταξύ τους αγώνες είχαν χαρακτήρα πρωταθλήματος. Επίσης, έδιναν ματς, είτε μεμονωμένα είτε ως μικτή Μυτιλήνης, και με τους ναύτες των αγγλικών πλοίων που ναυλοχούσαν στην πόλη κατά τη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου. Ως πρωτοπόροι ποδοσφαιριστές εκείνης της εποχής αναφέρονται οι: Λέανδρος Ψαρρός, Ξεν. Αμμανίτης, Χατζηχρηστόφας, Καμπαδέλλης και Χατζηβασιλείου. Τις 3-4 χρονιές που άντεξαν οι σύλλογοι αυτοί, άτυπος πρωταθλητής αναδεικνυόταν πάντα ο Ατλας, ο οποίος είχε την καλύτερη ομάδα, με αρχηγό τον Κώστα Μάγειρα, που θεωρείτο ο καλύτερος ποδοσφαιριστής του νησιού. Άλλοι καλοί παίκτες του Άτλαντα ήταν οι: Γεώργιος Αναγνωστόπουλος, Δημ. Παπαπέτρου, Μητρέλιας, Δημητριάδης. Από τον Άρη ξεχώριζε ο αρχηγός του Χατζημηλούσης.
Ακολούθησε η επιστράτευση και η μικρασιατική εκστρατεία και οι παλιές ομάδες σχεδόν διαλύθηκαν. Επιβίωσε μόνο ο Άρης, ο οποίος το 1929 ανασυγκροτήθηκε υπό την επωνυμία «Γ.Π.Σ. Άρης Μυτιλήνης». Το 1923 ιδρύθηκε ο Παλλεσβιακός Γ.Σ. από μια παρέα παλιών αθλητών και φιλάθλων. Το καλοκαίρι του 1926 με γεν. γραμ. τον Σ. Πραΐδη και προπονητή τον Κλ. Παλαιολόγου νίκησε τον Παγχιακό με 8–0. Το χειμώνα του 1925 ιδρύθηκε ο «Π.Σ. Μυτιληναϊκός» από συνένωση των μικρών ανεπίσημων ποδοσφαιρικών ομάδων «Κρόνος», «Δόξα» και «Απόλλων». Το 1928 ιδρύθηκαν η «Νίκη Μυτιλήνης», ο «Αχιλλεύς Μυτιλήνης» και άλλες πιο μικρές που δεν ήταν όλες επίσημες: η «Αρμενική», ο «Θησεύς Παναγιούδας» (1930), ο «Ζευς», ο «Σ.Ε.Φ.Α. Καλλονής», ο «Παγγεραγωτικός», «Έφηβος Παμφίλων», «Ερμής Μόριας», «Γ.Σ. Μολύβου», «Φιλικός Φίλιας», «Αχιλλεύς Πέτρας» κ.ά. Το Γενάρη του 1929 ανασυγκροτήθηκε ο «Απόλλων Μυτιλήνης». Τη δεκαετία του '30 ιδρύθηκαν και άλλες ποδοσφαιρικές ομάδες, όπως ο «Μικρασιατικός Π.Σ.», η «Ένωση Συνοικισμού», ο «Παγγεραγωτικός», η «Αστραπή» κλπ. Αλλά οι βασικοί αντίπαλοι ήταν ο Άρης με τα κιτρινόμαυρα και ο Παλλεσβιακός με τα ερυθρόλευκα χρώματα.

Ένωσις Ποδοσφαιρικών Σωματείων Μυτιλήνης

Το φθινόπωρο του 1929 ο Παλλεσβιακός, ο Απόλλων και η Νίκη ίδρυσαν ένα συνεταιρισμό υπό την επωνυμία "ΠΑΝ" (από τα αρχικά τους), δημιουργώντας ένα είδος τοπικού ΠΟΚ, με προοπτική να διοργανώνουν τουρνουά μεταξύ τους και με ομάδες εκτός νησιού με σκοπό το κοινό οικονομικό όφελος. Η πρώτη αυτή κοινή προσπάθεια οδήγησε στη δημιουργία Ένωσης, στις 27 Νοεμβρίου 1929, με πρωτοβουλία των τριών συλλόγων του ΠΑΝ και του Άρη. Η Ένωσις Ποδοσφαιρικών Σωματείων Μυτιλήνης (Ε.Π.Σ.Μ.) προκήρυξε το ποδοσφαιρικό πρωτάθλημα της περιόδου 1929–30 από 1ης Δεκεμβρίου. Μετείχαν οι σύλλογοι: Παλλεσβιακός, Απόλλων, Νίκη και Άρης με τρεις ομάδες (Α', Β', Γ'), η Αρμενική Ένωση και οι Πρόσκοποι.
Η Ένωση Ποδοσφαιρικών Σωματείων Μυτιλήνης αναγνωρίστηκε επίσημα από το Πρωτοδικείο το Νοέμβριο του 1930 και είχε ιδρυτικά σωματεία τους Παλλεσβιακό, Άρη, Απόλλων, Νίκη, Αετό, Μικρασιατικό, Ηρακλή, Αστραπή και Θησέα από τη Μυτιλήνη, καθώς επίσης και τους Αχιλλέα Πέτρας, Παγγεραγωτικό Γέρας και Α.Σ. Παμφίλων. Το πρώτο Διοικητικό Συμβούλιο της Ε.Π.Σ. Μυτιλήνης αποτελούταν από τον Πρόεδρο Γ. Αναγνωστόπουλο, τον Αντιπρόεδρο Διον. Λιάρο, τον Γενικό Γραμματέα Α. Παρταλίδη, τον Ταμία Ι. Κράλλη τον Έφορο Μάρκου και τους Συμβούλους Παπακίτσο, Χατζηστυλιανό, Βουτσά και Μουτάφη.
Τη σεζόν 1930–31 στο πρωτάθλημα της Ε.Π.Σ. Μυτιλήνης μετείχαν 11 σύλλογοι με 180 ποδοσφαιριστές: Παλλεσβιακός, Απόλλων Μυτ., Άρης Μυτ., Νίκη Μυτ., Αετός Μυτ., Ηρακλής Μυτ., Μικρασιατικός Μυτ., ΑΣ Παναγιούδας, Αχιλλέας Πέτρας, Ερμής Παμφίλων και Παγγεραγωτικός. Υπήρχαν επίσης ο Θησεύς, η Αρμενική, το Ορφανοτροφείο και η Αστραπή που δεν ήταν μέλη της Ε.Π.Σ.Μ.

Ένωσις Ποδοσφαιρικών Σωματείων Αιγαίου

Το 1931 υπήρξε μια άλλη εξέλιξη. Τότε σε συνάντηση ποδοσφαιρικών σωματείων από τη Λέσβο και τη Σάμο αποφασίστηκε η δημιουργία Ενώσεως Ποδοσφαιρικών Σωματείων Αιγαίου (Ε.Π.Σ.ΑΙ.), με σκοπό τη διοργάνωση των ποδοσφαιρικών πρωταθλημάτων καθώς και του κυπέλλου Αιγαίου. Στις 19 Μαρτίου 1931 η Ε.Π.Σ.ΑΙ. με έδρα τη Μυτιλήνη έγινε προσωρινό μέλος της Ε.Π.Ο. με απόφαση του Δ.Σ. Το πρώτο συμβούλιο της Ε.Π.Σ.ΑΙ. αποτελούσαν (σε παρένθεση οι σύλλογοι που εκπροσωπούσαν): πρόεδρος Δ. Βερναρδάκης (Νίκη Μυτ.), Κ. Βουρνάζος (Παλλεσβ.), Π. Μάνδρας (Άρης Μυτ.), Φ. Κράλλης (Ηρακλής), Ν. Μουτάφης (Αστραπή Μυτ.), Α. Παρταλίδης (Άτλας Μανταμάδου), Δ. Καρπέτας (Αχιλλεύς Πέτρας), Α. Καμπουρόπουλος (Απόλλων Μυτ.), Ε. Μάρκου (Παγγεραγωτικός). Όμως, οι σύλλογοι της Χίου δεν μετείχαν και δημιούργησαν δική τους Ένωση (Ε.Π.Σ. Χίου) που διοργάνωσε τοπικό πρωτάθλημα.
Το πρωτάθλημα Λέσβου 1931-32 της Ε.Π.Σ.ΑΙ. κατέκτησε ο Άρης Μυτ. κατόπιν τιμωρίας του φαβορί Παλλεσβιακού. Στην Α' κατηγορία μετείχαν 4 σύλλογοι (Άρης, Νίκη, Παλλεσβιακός, Μυτιληναϊκός), στη Β' 6 (Αχιλλεύς, Μικρασιατικός και οι Β' ομάδες των συλλόγων της Α') και στη Γ' 6 (οι Β' ομάδες Αχιλλέως και Μικρασιατικού και οι Γ' ομάδες των συλλόγων της Α').
Τον Απρίλιο του 1932 στη Γ.Σ. της Ε.Π.Σ.ΑΙ. μετείχαν επίσης ο Θησεύς Παναγιούδας και δυο σύλλογοι της Σάμου, ο Απόλλων και ο Λυκούργος, αν και στη Σάμο λειτουργούσε η ανεπίσημη "Ένωση Ποδοσφαιρικών Αθλητικών Σωματείων Σάμου" (Ε.Π.Α.Σ.Σ.), στην οποία μετείχαν οι σύλλογοι: Πανσαμιακός, Άρης Καρλοβασίου, Πολυκράτης, Βάθυλλος, κ.ά. Αναφέρονται και ανεπίσημα σωματεία, όπως: «Αστραπή Παπάδου», «ΑΕ Συνοικισμού», «Άρης Μυχούς», «Ορφεύς Κεραμίων», «Ερμής Παμφύλων», «ΣΕΦΑ Καλλονής», «ΓΣ Πλωμαρίου», «Όλυμπος Αγιάσσου», «Κεραυνός Αφάλωνος», «ΑΕ Μόριας», «Ολυμπιακός Πολυχνίτου», «Αετός Λουτρών» κ.ά.

Ένωσις Ποδοσφαιρικών Συλλόγων Λέσβου

Το ξέσπασμα του Β' Παγκοσμίου Πολέμου και η γερμανική κατοχή που ακολούθησε είχαν ως αποτέλεσμα να διακοπεί κάθε αθλητική δραστηριότητα στη Λέσβο. Το 1948 η Ε.Π.Ο. προχώρησε στην αναγνώριση της ένωσης με έδρα τη Μυτιλήνη και το όνομα Ένωσις Ποδοσφαιρικών Συλλόγων Λέσβου (Ε.Π.Σ.Λ.). Το 1954 εντάχθηκαν στην Ε.Π.Σ. Λέσβου και τα σωματεία της Λήμνου, τα οποία εποπτεύονταν από την Τοπική Επιτροπή Ποδοσφαίρου Λήμνου (Τ.Ε.Π. Λήμνου), με πρώτο πρόεδρο τον Κώστα Ερημάκη. Αρχικά μετείχαν σε δικό τους όμιλο ως ομάδες Β' ή Γ' κατηγορίας, λόγω κακής ποιότητας γηπέδων. Το 1960 οι καλύτερες ομάδες της Λήμνου θεωρήθηκαν Α' κατηγορίας και έγινε αγώνας κατάταξης για την ανάδειξη πρωταθλητή, κάτι που δεν επαναλήφθηκε για οικονομικούς και συγκοινωνιακούς κυρίως λόγους. Το 1971–72 ο πρωταθλητής Λήμνου μετείχε στο πρωτάθλημα της Α' Κατηγορίας της Λέσβου, κάτι που επαναλήφθηκε το 1985–86. Από το 1986–87 διεξάγεται ξεχωριστός όμιλος Α' Κατηγορίας και στη Λήμνο και το πρωτάθλημα της Ε.Π.Σ.Λ. κρίνεται σε τελικούς αγώνες. Εξαίρεση σε αυτό τον κανόνα υπήρξε τις σεζόν 2001–02 και 2002–03 που στην Α' Κατηγορία της Λέσβου μετείχαν και λημνιακές ομάδες.

Ιστορικά στοιχεία

Παλιότερα υπήρχαν περισσότεροι σύλλογοι στη Λήμνο. Όταν πρωτοσυγκροτήθηκε ο όμιλος Λήμνου της Ε.Π.Σ. Λέσβου, τη δεκαετία του '80, ανήκε στη Γ' Κατηγορία. Το 1983–84 οι πρώτες έξι ομάδες συγκρότησαν τον όμιλο Λήμνου της Β' Κατηγορίας και οι υπόλοιπες έμειναν στη Γ'. Στη συνέχεια δημιουργήθηκε ο όμιλος Λήμνου της Α' Κατηγορίας, ο όμιλος Λήμνου της Β' και ο όμιλος Λήμνου της Γ'. Στη συνέχεια η Γ' Κατηγορία καταργήθηκε και το πρωτάθλημα Λήμνου διεξαγόταν σε δύο κατηγορίες (Α' και Β'). Η μείωση του αριθμού των λημνιακών ομάδων είχε ως αποτέλεσμα από το 2003–04 να καταργηθεί και η Β' Κατηγορία και να διεξάγεται μόνο η Α'.
Επίσης, για δύο σεζόν δοκιμάστηκε η συμμετοχή του πρωταθλητή της Λήμνου στην Α' Κατηγορία Λέσβου. Το 2001–02 μετείχε ο Ηρακλής Ατσικής που τερμάτισε στην 5η θέση και το 2002–03 ο Κεραυνός Αγίου Δημητρίου που τερμάτισε στην 3η θέση. Τις σεζόν αυτές συνεχίστηκε η Α' Κατηγορία Λήμνου. Αν και οι λημνιακές ομάδες τερμάτισαν σε υψηλές θέσεις, εντούτοις αυτό το σύστημα διεξαγωγής δεν συνεχίστηκε για οικονομικούς λόγους.

Ανά σύλλογο

Κυπελλούχοι Ε.Π.Σ. Λέσβου. [στις διοργανώσεις που υπάρχουν στοιχεία]
(16): Αιολικός Μυτιλήνης
(07): Αετός Λουτρών
(04): Αιγεύς Πλωμαρίου
(03): Παλλεσβιακός, Α.Ε.Λ. Καλλονής, Άτλας Μυτιλήνης
(02): Ηρακλής Ατσικής, Διαγόρας Αγίας Παρασκευής
 
(01): Παγγεραγωτικός, Ατρόμητος Αγίας Μαρίνας, Νίκη Μυτιλήνης
(01): Όλυμπος Αγιάσου 
(01): Α.Ε. Λήμνου, Απόλλων Μυτιλήνης, ΠΓΣ Μυτιλήνη