Α.Ο. Ηλυσιακός (Ποδόσφαιρο)

Ιστορικά στοιχεία

Από τα επίσημα στοιχεία προκύπτει πως ο Ηλυσιακός, αντίθετα με ότι γενικά θεωρείται, έδρευε αρχικά "παρά τη κοίτη Ιλισσού ποταμού", άρα στο κατώτερο τμήμα των Ιλισίων και όχι στα Κουπόνια, όπως ονομάζονταν παλαιότερα τα Άνω Ιλίσια. Κάλυπτε επίσης τους φιλάθλους μια ευρύτερης περιοχής της Αθήνας (Κέντρο, Παγκράτι, Καισαριανή, Αμπελόκηποι, Γουδή κ.ά), αντί μίας ορισμένης μόνο συνοικίας. Το πρώτο του γήπεδο, όπου αγωνίστηκε έως και το 1951, βρισκόταν ανατολικά του ποταμού μεταξύ των οδών Αλκμάνος, Ποταμιάνου και Αντιμάχου, δίπλα στο σημείο που αργότερα ανεγέρθηκε το ξενοδοχείο Χόλιντεϊ Ινν (πλέον Κράουν Πλάζα).
Το πρώτο τμήμα του συλλόγου και μοναδικό για μια χρονική περίοδο ήταν το ποδοσφαιρικό, το οποίο αρχικά εντάχθηκε στο πρωτάθλημα Γ' κατηγορίας της ΕΠΣ Αθηνών, νεοσύστατο ένα έτος πριν. Το διάστημα εκείνο, ο Ηλυσιακός αγωνιζόταν σε διάφορα γήπεδα, όπως του Πανελλήνιου, της Γυμναστικής Ακαδημίας στη Δάφνη και του Παναθηναϊκού.
Η πρώτη διάκριση του συλλόγου ήρθε την επόμενη περίοδο 1928-29, οπότε και αναδείχθηκε πρωταθλήτρια ομάδα της κατηγορίας. Ακολούθως, αγωνίστηκε στη Β' Αθηνών έως και την κατάκτηση του πρωταθλήματος 1932-33, χωρίς όμως να προβιβαστεί στην Α΄ κατηγορία λόγω μείωσης του αριθμού των σωματείων σε έξι. Την περίοδο αυτή στην ομάδα αγωνίστηκαν οι Χαραλαμπίδης, Παπανικολάου, Μαρκάτος, Προβατάρης Ι & ΙΙ, Γιαννακίδης, Αραβοσιτάς, Παπαϊωάννου, Μπάρδος, Κασαβέτης, Μάτσος, Σωτηριάδης, Στουρνάρας, Σιώτης, Κολυμένος, Μπουζούκος, ενώ το ΔΣ αποτελούσαν οι Θεοδωρίδης (πρόεδρος), Λουίζος (αντιπρ.), Νεοφύτου (γραμ.), Μαυράκης (ταμ.), Ηλιόπουλος (γεν. αρχηγός), Μητροφάνης, Βγενόπουλος, Κωστάκης. Τη χρονιά 1934-35 μετείχε για πρώτη φορά στην Α' Αθηνών, έχοντας να αντιμετωπίσει ισχυρούς συλλόγους της πόλης.
Ωστόσο έκτοτε άρχισε μια καθοδική πορεία μέχρι και τη Γ' Αθηνών, όπου αγωνίστηκε για αρκετά και δύσκολα χρόνια μέχρι την κατάκτηση του πρωταθλήματος της Γ' Αθηνών το 1943-44. Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου η συμμετοχή στην ομάδα αποδείχτηκε σωτήρια για τα μέλη της, καθώς οι ποδοσφαιριστές εντάχθηκαν στη δημαρχία με στόχο την επιβίωσή τους.
Η άνοδος στη Β' Αθηνών το 1944 σηματοδότησε την έναρξη μιας ένδοξης δεκαετίας. Αξιόλογος προπονητής του συλλόγου την περίοδο αυτή ήταν ο Γιόχαν Στρναντ από την Αυστρία (πρωταθλητής Ελλάδας 1948-49 με τον Παναθηναϊκό), ο οποίος μετέτρεψε την ομάδα σε αξιόμαχη δύναμη.
Το 1952 ο Ηλυσιακός μετέφερε τις δραστηριότητές του στα Κουπόνια, σε ένα γήπεδο στους πρόποδες του Υμηττού στην οδό Ταξίλου. Προς τιμήν του προσώπου που παραχώρησε την έκταση αυτή ονομάστηκε «Ρουφογάλλειο Γυμναστήριο». Αξιοσημείωτα κατά την κατασκευή του εξερράγησαν οβίδες ξεχασμένες από τον πόλεμο, με αποτέλεσμα να τραυματιστεί μια παρέα παιδιών που έπαιζαν εκεί και που μελλοντικά αποτέλεσαν άσσους της ομάδας. Το γήπεδο αυτό, που εγκαινιάστηκε στις 17 Φεβρουαρίου 1952, φιλοξένησε τον Ηλυσιακό μέχρι το 1975.
Την περίοδο 1952-53 ο Ηλυσιακός αναδείχτηκε πρωταθλητής Β' Αθηνών. Μετά από μια σειρά αγώνων μπαράζ με τον Ατρόμητο Αθηνών ανήλθε στην Α2 Κατηγορία (δεύτερη σε σπουδαιότητα για την περιοχή των Αθηνών, καθώς τότε δεν υπήρχαν οι εθνικές κατηγορίες). Η κατηγορία αυτή, με την ίδρυση της B' Eθνικής το 1960, μετονομάσθηκε σε Α' Αθηνών. Την περίοδο 1959-60 ο Ηλυσιακός είχε κατακτήσει το πρωτάθλημα της Α' Αθηνών, ωστόσο λόγω αναδιάρθρωσης των κατηγοριών παρέμεινε στην ίδια κατηγορία. Ένα άλλο αξιοσημείωτο γεγονός που σχετίζεται με την περίοδο αυτή είναι πως ο αγώνας Ηλυσιακού - Ατρομήτου Αθηνών την 1η Μαρτίου 1959 συμπεριλήφθη στο πρώτο επίσημο δελτίο ΠΡΟΠΟ που κυκλοφόρησε στην Ελλάδα.
Την περίοδο 1962-63 ο Ηλυσιακός στέφθηκε Πρωταθλητής Α' Αθηνών και Κυπελλούχος ΕΠΣΑ κερδίζοντας την άνοδο στη Β' Εθνική Κατηγορία. Την περίοδο 1970-71 και πάλι ως Πρωταθλητής Α' Αθηνών έδωσε αγώνες μπαράζ, χωρίς να καταφέρει να ανέλθει στη Β' Εθνική. Το πέτυχε την επόμενη χρονιά ωστόσο, όταν και πάλι είχε αναδειχτεί Πρωταθλητής Α' Αθηνών και Κυπελλούχος ΕΠΣΑ. Ακολούθησε μια δεκαετία συνεχούς παρουσίας στη Β' Εθνική από την περίοδο 1972-73 μέχρι και την 1981-82. Αξιοσημείωτα την περίοδο 1973-74 κατάφερε να μη δεχτεί τέρμα στους 17 εντός έδρας αγώνες που έδωσε (1.530 λεπτά), ενώ σε αγώνα με τον Π.Α.Σ. Γιάννινα στις 21 Ιανουαρίου 1974 πέτυχε ρεκόρ εισιτηρίων στη Β' Εθνική (το οποίο κρατάει μέχρι τις ημέρες μας) με 25.000 θεατές μέσα στο γήπεδο (21.343 κομμένα εισιτήρια) και άλλους 6.000 περίπου απ'έξω.
Το 1975 ο σύλλογος μεταφέρθηκε στο δημοτικό γήπεδο Γρηγόρης Λαμπράκης του Ζωγράφου, όπου φιλοξενείται μέχρι σήμερα. Αγωνίστηκε επί σειρά ετών στη Β' Εθνική Κατηγορία χωρίς ωστόσο να καταφέρει ποτέ να ανέλθει στην Α' Εθνική, γεγονός που συχνά οι φίλοι της ομάδας αποδίδουν σε εξωαγωνιστικούς παράγοντες. Κατά τη δεκαετία του 1990 ο σύλλογος ακολούθησε καθοδική πορεία, αγωνιζόμενος σε Γ' και Δ' Εθνική, φτάνοντας μέχρι και το τοπικό πρωτάθλημα, περνώντας μια από τις μεγαλύτερες κρίσεις της ιστορίας του.
Τελικά ο Ηλυσιακός κατάφερε να κατακτήσει δύο φορές το πρωτάθλημα Αθήνας (1998-99 και 2000-01), το κύπελλο Αθήνας (2003) και το πρωτάθλημα Δ' Εθνικής, κάτι που τον έφερε ξανά στην Γ' Εθνική μετά από απουσία 6 ετών. Την περίοδο 2002-03 όλα αλλάζουν προς το καλύτερο όταν την ομάδα αναλαμβάνει ο Κώστας Πηλαδάκης, με προπονητή το Γιώργο Δώνη. Αυτήν την περίοδο κατακτά το πρωτάθλημα της Δ' Εθνικής και την άνοδο στη Γ' Εθνική μετά από αγώνες μπαράζ. Την ίδια χρονιά κατέκτησε και το Κύπελλο ΕΠΣΑ.
Την περίοδο 2003-04 στη τερμάτισε στη 3η προνομιούχο θέση και μετά από αγώνα μπαράζ επανήλθε στη Β' Εθνική Κατηγορία, αξιοσημείωτα χρησιμοποιώντας σαν έδρα διάφορα γήπεδα του νομού Αττικής και της Mεγαρiδος λόγω εργασιών στο δικό του γήπεδο.