Λουτροχώρι Πέλλας

Ιστορία

Η ευρύτερη περιοχή του Λουτροχωρίου ήταν κατοικημένη από την αρχαιότητα. Κατά παράθεση γνωμών των αρχαίων ιστορικών διαπιστώνεται ότι η περιοχή ήταν γνωστή κυρίως για τα ύδατα και τα λουτρά της.
Τα αρχαία Λουτρά αποτελούσαν γεωγραφικά, τα κεντρικά Λουτρά της Μακεδονικής Βασιλικής Δυναστείας του Φιλίππου Β' και του Μ. Αλεξάνδρου και βρισκόντουσαν στο κέντρο του τριγώνου Αιγών - Βεργίνας - Πέλλας, των τριών τελευταίων κατα σειρά πρωτευουσών του βόρειου αρχαίου Ελληνικού βασιλείου της Μακεδονίας.
Αργότερα, η περιοχή υπήρξε υπο Ρωμαϊκή (146 π.Χ. - 324), Βυζαντινή (324 - 1430) και Οθωμανική (1430 - 1912) κυριαρχία.
Τυχαία ευρήματα από τα τέλη του 19ου αιώνα, όπως επιγραφές και γλυπτά, έδειξαν ότι στη περιοχή υπήρχαν και κάποιοι τάφοι από την αρχαιότητα.

Ελληνική Επανάσταση του 1821

Το Λουτροχώρι (τότε ονομάζονταν Μπάνια) υπέστη σχεδόν ολοκληρωτική καταστροφή κατά την Ελληνική Επανάσταση του 1821, καθώς οι κάτοικοί του με επικεφαλής τον οπλαρχηγό Στόλιο Δήμου, προσπάθησαν το 1822, να φυλάξουν το πέρασμα του Λουδία από βορρά, έτσι ώστε να αποτρέψουν Οθωμανική επέμβαση στην πολιορκούμενη Νάουσα.
Έκτοτε το χωριό Μπάνια ή Μπάινα ή Πάινα, σχεδόν ερήμωσε.  Μετέπειτα κατοικούνταν από ελάχιστους Μακεδόνες Έλληνες κολίγους. Δύο μαρμάρινοι σταυροί σε πλάκες, της δεκαετίας του 1880, βρέθηκαν στις εκκλησίες του Προφήτη Ηλία (στην κορυφή του λόφου Κάμπερ) και του Αγίου Γεωργίου (δίπλα στο κονάκι του μπέη) αντίστοιχα, οι οποίες αν και απέχουν 3 χλμ. η μια απ΄την άλλη, αποτέλεσαν τις εκκλησίες στις οποίες εκκλησιαζόντουσαν οι κάτοικοι του χωριού Πάινα. Την πρώτη δεκαετία του 20ού αιώνα κατοικούνταν από 6 οικογένειες (γύρω στους 80 κατοίκους).

Εγκατάσταση προσφύγων

Μετά τον επιτυχή Μακεδονικό αγώνα και τους νικηφόρους Βαλκανικούς Πολέμους, όπου απελευθερώθηκε η ευρύτερη περιοχή της Μακεδονίας και σύμφωνα με τα στοιχεία της απογραφής του 1913, στο χωριό κατοικούσαν 6 οικογένειες και 23 κάτοικοι. Οι λιγοστοί ντόπιοι κολλίγοι κάτοικοι αποχώρησαν την ίδια χρονιά.
Το ίδιο έτος σημειώθηκε εγκατάσταση προσφύγων από τον Πόντο. Η εγκατάσταση στα Μπάνια, των Ποντίων προσφύγων, πραγματοποιήθηκε σε δύο φάσεις. Η πρώτη έγινε με την απελευθέρωση το 1912/13, με την ονομασία Μπάνια, από έξι προσφυγικές οικογένειες από την περιοχή του Καρς (στα τότε σύνορα Ρωσίας - Τουρκίας) του Πόντου και τα χωριά Τουρκεσόν και Αλίσοφι, ενώ ακολούθησε τα επόμενα χρόνια μια δεύτερη και μεγαλύτερη σε όγκο εγκατάσταση, που έλαβε χώρα μετά τη Γενοκτονία των Ελλήνων της Ανατολής και με την ανταλλαγή των πληθυσμών της Μικρασιατι­κής καταστροφής. Μερικά χρόνια αργότερα και συγκεκριμένα το 1926, έγινε λόγω της σημαντικής αύξησης του πληθυσμού και της επιτακτικής ανάγκης που δημιουργήθηκε από αυτό, η πρώτη ιστορικά επέκταση στο σχέδιο του οικισμού προς τα Βορειοδυτικά και ταυτόχρονα η αλλαγή της επίσημης ονομασίας του σε Λουτροχώριον (από: λουτρό + χωριόν, δηλαδή: χωριό με λουτρά).
Κατά την περίοδο του Β΄ΠΠ, αρκετοί κάτοικοι του Λουτροχωρίου επιστρατεύτηκαν από τον ελληνικό στρατό και πολέμησαν υπερ Πίστεως και Πατρίδος. Παραταύτα, οι γερμανικές δυνάμεις κατέλαβαν το χωριό, όπως και ολόκληρη την χώρα από το 1941 μέχρι το 1944. Στον εμφύλιο πόλεμο που ακολούθησε οι κάτοικοι του χωριού αναγκάστηκαν να μετακομίσουν από τα μέσα του 1947 μέχρι το Μάρτη του 1950, στα γειτονικά χωριά Αρσένι, Άσπρο και Σκύδρα, μιας και η ευρύτερη περιοχή του χωριού, ήταν πέρασμα των αντιμαχώμενων πλευρών, με αποτέλεσμα το Λουτροχώρι να είναι ακατοίκητο ως την Άνοιξη του 1950, όπου έληξε ο εμφύλιος και οι κάτοικοι επέστρεψαν.
Τις δεκαετίες του 1960 και 1970, υπήρξε μεγάλο κύμα μετανάστευσης των κατοίκων κυρίως προς το εξωτερικό και την Γερμανία, αλλά και προς τα μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας, για αναζήτηση καλύτερων οικονομικών αποδοχών και συνθηκών ζωής. Την επταετή περίοδο της δικτατορίας (1967-1974) ασφαλτοστρώθηκαν οι δρόμοι του χωριού και απέκτησαν πρόσβαση στον ηλεκτρισμό όλα τα νοικοκυριά, ενώ το 1977 ιδρύθηκε ο Αθλητικός Εκπολιτιτικός Σύλλογος Αριστοτέλης Λουτροχωρίου.
Μετά την διάλυση της ΕΣΣΔ, ένα νέο κύμα προσφύγων ελληνικής καταγωγής από τις χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, εγκαταστάθηκε στο χωριό και μέσα στα επόμενα χρόνια ενσωματώθηκε πλήρως στην τοπική κοινωνία του χωριού. Το 1995, ιδρύθηκε ο Μορφωτικός Ποντιακός Σύλλογος "Το Καρς" Λουτροχωρίου, ενώ το 1998 έγινε η τελευταία διαμόρφωση της πλατείας και των δρόμων του χωριού.

Ονομασία

Το χωριό κατά την Τουρκοκρατία ονομάζονταν Μπάνια, λόγω των παρακείμενων ιαματικών πηγών. Μετά την απελευθέρωση του χωριού, το όνομα διατηρήθηκε έως το ΦΕΚ: 413/1926, όταν το χωριό μετονομάστηκε στις 15 Νοεμβρίου 1926, σε Λουτροχώρι.
Το όνομα προέρχεται από την εναλλαγή της αρχαιοελληνικής κοινής: βαλανεῖον, → αρχικά, στο λατινικό: balneum, → μετέπειτα, στο ιταλικό: bagno → και τέλος, στο νεολληνικό: μπάνιο /πληθ.: μπάνια, δηλαδή λουτρό /πληθ.: λουτρά και οφείλεται στις ομώνυμες ιαματικές πηγές λουτρά ή μπάνια, της περιοχής.
Η σημερινή του ονομασία Λουτροχώρι, αποτελεί απόδοση των "Μπάνιων" σε συνδυασμό με τη λέξη χωριό (απο: λουτρό + χωριόν, → δηλαδή: χωριό με λουτρά).

Γεωγραφία

Η επιφάνεια του σημερινού οικισμού είναι 0,276237 τ.χλμ. ή 276,237 στρέμματα, ενώ η συνολική επιφάνεια του χωριού μαζί με τα αγροκτήματα ανέρχεται σε 7,506625 τ.χλμ. ή 7.506,625 στρέμματα.

"Οικονομία"

Aπο το 1980, το Λουτροχώρι χαρακτηρίζεται από υψηλά επίπεδα εκβιομηχάνισης καθώς λειτουργούν δίπλα στον oικισμό 2 ("Βερλάν ΑΕ" και "Κoλμπλάν", της "Μακεδονικής" του Ομίλου Κλωνατέξ) εργοστάσια βαμβακοϋφαντουργίας και παραγωγής κατασκευής ενδυμάτων. Αυτό βοήθησε οικονομικά την ανάπτυξη του oικισμού καθώς κύρια ασχολία και πηγή εισοδήματος των κατοίκων πριν την εγκατάσταση των εργοστασίων ήταν η γεωργία και η κτηνοτροφία.
Κύριες καλλιέργειες είναι τα ροδάκινα, κεράσια, μήλα, σιτηρά, αμπέλια, δαμάσκηνα, και τα τελευταία χρόνια ακτινίδια και ελιές. Το ζωικό κεφάλαιο αποτελείται από αίγοπρόβατα και βοοειδή.
To Λουτροχώρι παράγει από τις καλύτερες ποικιλίες ροδάκινων, μήλων και κερασιών που ξεχωρίζουν στις εγχώριες και διεθνείς αγορές.