De Havilland Sea Vixen

Σχεδιασμός και ανάπτυξη

Το Sea Vixen ήταν ένα δικινητήριο μαχητικό παντός καιρού, η ανάπτυξη του οποίο ξεκίνησε το 1946 κατόπιν σχετικών συζητήσεων με το Ναυαρχείο. Διατηρούσε το ουραίο διάταξης "twin-boom" του de Havilland Vampire, ήταν ολομεταλλικής κατασκευής και είχε οπισθοκλινείς πτέρυγες. Θα προωθούνταν από δύο κινητήρες Rolls-Royce Avon, ικανών να παρέχουν μέγιστη ώση 7,500 lbf (0,03336 kN) έκαστος, ώστε να μπορεί να σπάσει το φράγμα του ήχουσε βύθιση χωρίς μεγάλη κλίση. Το DH.110 ήταν το πρώτο διθέσιο βρετανικό πολεμικό αεροσκάφος που έφτασε σε υπερηχητικές ταχύτητες. Ο οπλισμός θα αποτελούνταν από τέσσερα πυροβόλα ADEN των 30 mm. Τον Ιανουάριο του 1947 το Υπουργείο Αεροπορίας εξέδωσε τις απαιτήσεις N.40/46 και F.44/46 για την ανάπτυξη παρόμοιων μαχητικών που θα εξόπλιζαν τα Σμήνη νυχτερινής δίωξης της RAF καθώς και την αεροπορία του Βασιλικού Ναυτικού (Fleet Air Arm). Παραγγέλθηκαν εννέα πρωτότυπα για την Αεροπορία (μαζί με τέσσερα από το ανταγωνιστικό Gloster Javelin) και ακόμη τέσσερα για το Ναυτικό. Παρόλα αυτά το 1949 το Ναυτικό αποφάσισε να προχωρήσει στην προμήθεια του de Havilland Sea Venom, το οποίο ήταν εξέλιξη υπάρχοντος μαχητικού και κατά συνέπεια φθηνότερο και γρηγορότερα διαθέσιμο για την άμεση αντικατάσταση των ελικοφόρων de Havilland Sea Hornet. Η RAF επίσης περιορίστηκε στην προμήθεια μόνο δύο πρωτοτύπων. Παρά τις δυσκολίες, η κατασκευάστρια εταιρεία συνέχισε την ανάπτυξη του Vixen.
Το αρχικό πρωτότυπο ολοκληρώθηκε στο αεροδρόμιο του Χάτφιλντ (Hatfield) και πραγματοποίησε την παρθενική του πτήση στις 26 Σεπτεμβρίου 1951 με χειριστή τον Τζων Κάνινγκχαμ (John Cunningham). Οι επιδόσεις του ξεπέρασαν τις προσδοκίες και από το επόμενο έτος το DH.110 πετούσε τακτικά σε υπερηχητικές ταχύτητες. Το όλο πρόγραμμα υπέστη σοβαρότατο πλήγμα όταν στις 6 Σεπτεμβρίου 1952, κατά την διάρκεια πτητικής επίδειξης στο Αεροπορικό Σαλόνι του Φάρνμπορω (Farnborough Airshow), το αεροσκάφος αποσυντέθηκε έπειτα από επίδειξη της δυνατότητας του να σπάσει το φράγμα του ήχου.  Τριάντα ένας άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένου του διμελούς πληρώματος, έχασαν την ζωή τους στο τραγικό δυστύχημα. Το γεγονός αυτό οδήγησε στον ριζικό επανασχεδιασμό των κανονισμών ασφαλείας για τις αεροπορικές επιδείξεις στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Εξαιτίας της καταστροφής του αρχικού πρωτοτύπου, όλες οι αναγκαίες αλλαγές ενσωματώθηκαν στο δεύτερο αεροσκάφος, που πέταξε για πρώτη φορά τρία χρόνια αργότερα, τον Ιούλιο του 1954. Η Αεροπορία είχε εν τω μεταξύ εγκαταλείψει το DH.110, επιλέγοντας το ανταγωνιστικό Gloster Javelin, όμως η Fleet Air Arm αποφάσισε να το εντάξει σε υπηρεσία.
Κατασκευάστηκε πρωτότυπο που ενσωμάτωνε αναγκαίες αλλαγές και εξοπλισμό για χρήση επί των αεροπλανοφόρων. Αυτό πραγματοποίησε την παρθενική του πτήση από το αεροδρόμιο της κατασκευάστριας εταιρείας στο Christchurch στις 20 Ιουνίου 1955. Το επόμενο έτος πραγματοποίησε την πρώτη του προσνήωση στο αεροπλανοφόρο HMS Ark Royal. Το πρώτο πλήρες Sea Vixen, το FAW.20, πέταξε για πρώτη φορά στις 20 Μαρτίου 1957, ενώ στις 2 Ιουλίου 1959 σχηματίστηκε το πρώτο σμήνος που ήταν εξοπλισμένο με τον τύπο.
Την περίοδο 1957-62 η παραγωγή τους γίνονταν από την de Havilland σε εργοστάσιο στο Christchurch, το οποίο κατά την διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου ανήκε στην Airspeed Ltd. Στη συνέχεια μεταφέρθηκε σε άλλο εργοστάσιο της εταιρείας στο Hawarden, κοντά στο Τσέστερ (Chester).

Επιχειρησιακή ιστορία

Ο τύπος δεν αξιοποιήθηκε σε εκτεταμένη σύρραξη κατά την διάρκεια της επιχειρησιακής του πορείας, παρ'όλα αυτά συμμετείχε σε πολλές αποστολές. Το 1961 ο πρόεδρος του Ιράκ Αμπντούλ Καρίμ Κασσίμ απείλησε πως θα προσαρτούσε το γειτονικό, πλούσιο σε πετρέλαιο, κρατίδιο του Κουβέιτ. Ανταποκρινόμενο στην έκκληση του Κουβέιτ για βοήθεια, το Ηνωμένο Βασίλειο απέστειλε ναυτική δύναμη που περιλάμβανε και δύο αεροπλανοφόρα στην περιοχή. Τα Sea Vixen που έφεραν πραγματοποίησαν περιπολίες, ενώ η επιθετικότητα του Κασσίμ κάμφθηκε σταδιακά εξαιτίας της ισχυρής ναυτικής παρουσίας με αποτέλεσμα να αποφευχθεί γενικευμένη σύγκρουση.  
Τον Ιανουάριο του 1964 δημιουργήθηκε ένταση στην Τανγκανίκα, στην Ανατολική Αφρική. Μονάδες του στρατού της, που διοικούνταν από Βρετανούς αξιωματικούς παρόλο που η χώρα ήταν ανεξάρτητη, στασίασαν. Επίσης αιχμαλώτισαν τον Βρετανό Ύπατο Αρμοστή και κατέλαβαν το αεροδρόμιο του Νταρ ελ Σαλάμ. Η Μεγάλη Βρετανία αντέδρασε αποστέλλοντας εκεί το ελαφρύ αεροπλανοφόρο HMS Centaur καθώς και πεζοναύτες. Τα Sea Vixen ανέλαβαν την κάλυψη των ελικοπτέρων που μετέφεραν και υποστήριξαν τους πεζοναύτες. Η όλη επιχείρηση στέφθηκε με επιτυχία. Το ίδιο έτος Sea Vixen του HMS Centaur αξιοποιήθηκαν στον Περσικό Κόλπο, πλήττοντας μάλιστα θέσεις ανταρτών προς υποστήριξη των Βρετανικών δυνάμεων που μάχονταν στην περιοχή. Αργότερα το 1964 το Σμήνος 892 του HMS Centaur συνέβαλε στην αποκλιμάκωση της κρίσης ανάμεσα στην Ινδονησία και την Μαλαισία.
Τα Sea Vixen αξιοποιήθηκαν και σε άλλα περιστατικά την δεκαετία του 1960, ιδίως πάνω από την Ροδεσία και την Άπω Ανατολή. Το 1967 έδρασαν ξανά στον Περσικό, αυτή την φορά για να καλύψουν την αποχώρηση των Βρετανών από το Άντεν. Στην εν λόγω επιχείρηση συμμετείχαν αρκετά πολεμικά πλοία, συμπεριλαμβανομένων των HMS Albion, HMS Bulwark, HMS Eagle και HMS Fearless.
Πέραν των στρατιωτικών αποστολών τους, τα Sea Vixen χρησιμοποιήθηκαν και σαν ακροβατικά με τις ομάδες επιδείξεων του Ναυτικού που έφεραν τις ονομασίες "Simon's Sircus" και "Fred's Five".
Από τα 145 αεροσκάφη που κατασκευάστηκαν, τα 54 χάθηκαν σε ατυχήματα. Επίσης χάθηκαν δύο πρωτότυπα δοκιμών DH.110. Μικρός αριθμός Sea Vixen μετατράπηκε σε τηλεκατευθυνόμενους στόχους με την ονομασία D.3, όμως το όλο εγχείρημα εγκαταλείφθηκε.