Καφέ Ζόναρς

Ιστορία και θαμώνες

Το καφέ ιδρύθηκε το 1939 από τον Έλληνα ομογενή Κάρολο Ζωναρά (1873 -1968), επιχειρηματία γεννημένο στην Ανατολική Θράκη, ο οποίος είχε επιστρέψει στην Ελλάδα από τις ΗΠΑ, όπου είχε ανοίξει στο Ντέιτον του Οχάιο μια επιτυχημένη και επικερδή σοκολατοβιομηχανία. Τα εγκαίνια του Ζόναρς έγιναν το Δεκαπενταύγουστο του 1940 και συνέπεσαν με τον τορπιλισμό της φρεγάτας "Έλλη" στο λιμάνι της Τήνου. Ο συγγραφέας Δημήτρης Ψαθάς το χαρακτήριζε ως "το πιο πολυτελές ζαχαροπλαστείο της Αθήνας, τύπου ομοίου προς τα μεγαλύτερα και ωραιότερα της Βιέννης".
Το Ζόναρς στεγάζεται στο κτήριο του Μετοχικού Ταμείου Στρατού, που θεμελιώθηκε το 1938 σε σχέδια των αρχιτεκτόνων Βασίλη Κασσάνδρα και Λεωνίδα Μπόνη, που είχαν σπουδάσει στην Σχολή Καλών Τεχνών (École des Beaux Arts) στο Παρίσι. Ολόκληρο το κτηριακό συγκρότημα έχει χαρακτηριστεί από το 1994 ως "διατηρητέο ιστορικό μνημείο της Αθήνας" και "δείγμα της αρχιτεκτονικής των δημοσίων κτιρίων της εποχής του Μεσοπολέμου".
Οι ξύλινες επενδύσεις, δημιουργίες της εταιρείας "Αθηναίος & Βαράγκης", οι πολυέλαιοι, τα κρύσταλλα και οι καθρέπτες, τα ακριβά σερβίτσια και τα λινά τραπεζομάντηλα προσέδιδαν στο Ζόναρς αίσθηση μεγαλοπρέπειας και ευχάριστου περιβάλλοντος. Η Coca Cola ερχόταν ειδικά για το Ζόναρς μέσα σε βαρέλια κατευθείαν από την Αμερική, ενώ οι Αθηναίοι γεύονταν για πρώτη φορά το παγωτό "Σικάγο". 
Το καφέ-ζαχαροπλαστείο ήταν επί πολλές δεκαετίες κομμάτι της καθημερινότητας στο κέντρο της πόλης και αποτελούσε προσφιλές στέκι της πολιτικής, καλλιτεχνικής και κοσμικής Αθήνας, ακόμη και στα χρόνια της Κατοχής. Ιδιαίτερα από το 1950 ως το θάνατο του Ζωναρά (1968), το Ζόναρς γνώρισε μεγάλες δόξες. 
Στο χώρο αυτό έγραφε ο Σπύρος Μελάς τα χρονογραφήματά του για τον τορπιλισμό της Έλλης, έδιναν τηλεοπτική συνέντευξη στη γαλλική τηλεόραση ο Μάνος Χατζιδάκις με τη Μελίνα Μερκούρη και σύχναζε η πολιτική ηγεσία του τόπου, από τους Κωνσταντίνο Καραμανλή, Σοφοκλή Βενιζέλο, Ηλία Ηλιού, Γεώργιο Μαύρο, Ευάγγελο Αβέρωφ, Γεώργιο Ράλλη και Ξενοφώντα Ζολώτα μέχρι τους Γιώργο Γεννηματά, Λεωνίδα Κύρκο και Αναστάσιο Πεπονή.
Θαμώνες του Ζόναρς από τον κύκλο των συγγραφέων και καλλιτεχνών ήταν μεταξύ άλλων οι Σπύρος Μελάς, Οδυσσέας Ελύτης, Νίκος Γκάτσος, Γιώργος Κατσίμπαλης, Νίκος Χατζηκυριάκος-Γκίκας, Δημήτρης Μυράτ, Μίνως Βολανάκης, Μάνος Χατζιδάκις, Μελίνα Μερκούρη, Τζένη Καρέζη, Φρέντυ Γερμανός, Αλίκη Βουγιουκλάκη, Ιάκωβος Καμπανέλλης. Αλλά και ξένες διασημότητες, όπως οι συγγραφείς Λόρενς Ντάρελ και Χόρχε Λουίς Μπόρχες και οι ηθοποιοί Άντονι Κουίν και Σοφία Λόρεν επισκέπτονταν το Ζόναρς, όταν βρίσκονταν στην Αθήνα.
Το καφέ-ζαχαροπλαστείο του Ζόναρς, το ιστορικό στέκι των Ελλήνων πολιτικών και διανοουμένων του περασμένου αιώνα, έξι χρόνια μετά το κλείσιμό του το 2001, άρχισε ανακαινισμένο την επαναλειτουργία του τον Οκτώβριο του 2007 στο νέο εμπορικό συγκρότημα, διατηρώντας ανέπαφα τα χαρακτηριστικά Αρ Ντεκό στοιχεία του.
Απο τον Δεκέμβριο του 2015 το καφέ άρχισε να λειτουργεί υπο τη διεύθυνση του PANAS GROUP, πλέον ως Zonars χωρις την απόστροφο, με ανανεωμένη διακόσμηση και μενού, στην προσπάθεια αναβίωσης του αθηναικού κοσμοπολίτικου αστικού περιβάλλοντος.

Τα παλιά καφενεία της Αθήνας

Τα ελληνικά καφενεία, όπως και τα καφέ σ' όλη την Ευρώπη, αποτελούσαν ανέκαθεν κοινωνικό θεσμό. Είχαν συνδεθεί με τη ζωή του νεοέλληνα και ήταν στο επίκεντρο της κοινωνικής και πολιτιστικής ζωής της Αθήνας. Στην πελατεία τους περιλαμβάνονταν πολλές διασημότητες των τεχνών, της λογοτεχνίας και της πολιτικής. Εδώ διαμορφώνονταν καλλιτεχνικές παρέες, ανταλλάσσονταν ιδέες και προωθούνταν νέα ρεύματα στη λογοτεχνία και την τέχνη. Ήταν επίσης τόπος συνάντησης για πολιτικές συζητήσεις, αλλά και αντιπαραθέσεις. Τα καφενεία της Πλατείας Συντάγματος αποτελούσαν το ευνοούμενο κέντρο διαβούλευσης των ψηφοφόρων και των πολιτευτών τους και θεωρούνταν "προθάλαμοι της Βουλής".
Ανάμεσα στα ιστορικά καφενεία της Αθήνας, που δεν υπάρχουν σήμερα, ήταν το φημισμένο καφενείο του "Ζαχαράτου" (ιδρ. 1888) στο ισόγειο της οικίας Βούρου, γωνία των οδών Σταδίου και Βασ. Γεωργίου Α', όπου έχει ανεγερθεί σήμερα το ξενοδοχείο "Athens Plaza". Θαμώνες του ήταν -μεταξύ άλλων- ο Παλαμάς, ο Ψυχάρης, ο Ξενόπουλος, ο Δροσίνης, ο Ροΐδης, ο Σουρής και ο Ζαν Μωρεάς. Το καφενείο του "Ζαχαράτου", λόγω της έντονης πολιτικής παρουσίας και των πολιτικών συζητήσεων που καθημερινά διεξάγονταν σ' αυτό, είχε χαρακτηρισθεί ως "το δεύτερον και πιο ελεύθερον κοινοβούλιον". 
Άλλο ιστορικό καφέ-ζαχαροπλαστείο της Αθήνας ήταν το Καφενείο του "Ζαβορίτη", που στεγαζόταν στο ισόγειο της οικίας Ανδρέα Κορομηλά, ενός νεοκλασικού αρχοντικού που κτίστηκε στα 1850-1853 σε σχέδια του αρχιτέκτονα Παναγή Κάλκου. Βρισκόταν στη γωνία της οδού Ερμού με την Πλατεία Συντάγματος και κατεδαφίστηκε το 1960. Στη θέση του ορθώνεται σήμερα το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
Τα "Ηνωμένα Βουστάσια" στην περιοχή των Χαυτείων επί της οδού Πανεπιστημίου 56 (όπου υψώνεται σήμερα το ξενοδοχείο "Τιτάνια") ήταν δημοφιλές φιλολογικό, δημοσιογραφικό και καλλιτεχνικό κέντρο και όπως αναγράφεται σε διαφήμιση του καταστήματος (1911) "όλαι αι πνευματικαί Αθήναι, αι Αθήναι της αριστοκρατίας του πνεύματος συχνάζουν στα "Ηνωμένα Βουστάσια". Τακτικοί θαμώνες στα "Ηνωμένα Βουστάσια" ήταν -μεταξύ άλλων- ο Ιωάννης Κονδυλάκης, ο Σπύρος Μελάς, ο Διονύσιος Κόκκινος, ο Λάμπρος Πορφύρας και ο Κώστας Βάρναλης.
Ανάμεσα στα πολλά παλαιά και με ιστορία καφενεία της Αθήνας, που δεν υπάρχουν σήμερα, ήταν ακόμη το καφενείο του "Γαμβέττα", που στεγαζόταν στο κτίριο του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, στη συμβολή των οδών Κοραή και Πανεπιστημίου, το "Βυζάντιον" της Πλατείας Κολωνακίου, που στεγαζόταν σ' ένα παλιό νεοκλασικό κτίριο με θαμώνες του, ανάμεσα σε άλλες προσωπικότητες, τον Γεώργιο Παπανδρέου, την Ελένη Βλάχου και το Μάνο Χατζιδάκι, το "Μπραζίλιαν" της οδού Βουκουρεστίου, στέκι του Κώστα Ταχτσή και του Αλέκου Φασιανού, το "Ηραίον" στη συμβολή των οδών Αγίου Μελετίου και Πατησίων, προσφιλές στέκι του Οδυσσέα Ελύτη, το καφέ-ζαχαροπλαστείο του "Φλόκα" επί της οδού Πανεπιστημίου, δίπλα ακριβώς σ' αυτό του "Ζόναρς", το καφενείο του "Λουμίδη", γνωστό ως "Το Πατάρι του Λουμίδη", επί της οδού Σταδίου, καθώς και το απέναντι σ' αυτό "Πέτρογραδ" κι ακόμη το "Πικαντίλλυ", το ζαχαροπλαστείο του "Τσίτα" δίπλα στη Στοά Νικολούδη στην οδό Πανεπιστημίου, όπως και του "Απότσου" στη στοά της οδού Πανεπιστημίου αριθ. 10.