Trans Europ Express

Η αρχή

Στο τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, τα μεγάλα Ευρωπαϊκά τραίνα παρουσίαζαν μια εικόνα παρακμής, καθώς το τροχαίο υλικό είτε είχε καταστραφεί, είτε είχε παλιώσει. Οι έλεγχοι στα σύνορα κατά την διάρκεια των ταξιδιών ήταν πολύωροι και εξονυχιστικοί, ενώ το σύμβολο του μοντερνισμού ήταν πλέον το αυτοκίνητο και το αεροπλάνο. Την εικόνα αυτή ήθελε να αλλάξει ο πρόεδρος των Ολλανδικών Σιδηροδρόμων Frans Der Hollander, ο οποίος διατύπωσε για πρώτη φορά την ιδέα της Trans Europ Express. Σύμφωνα με αυτόν, η TEE δεν θα ήταν μια απλή σιδηροδρομική κοινοπραξία, άλλα μια ξεχωριστή εταιρία, με διεθνή διοίκηση, τροχαίο υλικό και προσωπικό. Καθώς εκείνη την εποχή οι ηλεκτροκίνητες γραμμές ήταν λίγες, επεβλήθη η χρήση ντηζελοκίνητου τροχαίου υλικού. Κάθε κρατική εταιρία μετείχε με το δικό της τροχαίο υλικό, και παρουσίαζε ότι καλύτερο διέθετε, από τεχνολογία και από άνεση.

Τα πρώτα δρομολόγια

Το 1957 ξεκινάνε επισήμως τα πρώτα δρομολόγια της ΤΕΕ, με την συμμετοχή των Γαλλικών, Ολλανδικών, Δυτικό-Γερμανικών, Βελγικών, Ελβετικών και Ιταλικών σιδηροδρομικών εταιριών, καθώς και του Λουξεμβούργου, της Ισπανίας και της Αυστρίας. Γρήγορα, γνωρίζουν μεγάλη επιτυχία και αποτελούν μια εναλλακτική μεταξύ του συμβατικού τραίνου και του αεροπλάνου. Τα πρώτα χρόνια, εξαιτίας των διαφορετικών τάσεων δικτύων ανά χώρα, τα δρομολόγια γίνονταν με ειδικούς ντηζελοκίνητους συρμούς, εκ των οποίων αρκετοί διέθεταν και κλιματισμό.

Ανάπτυξη

Το 1961 εισάγονται στη κυκλοφορία οι Ελβετικές ηλεκτρικές αυτοκινητάμαξες RAe TEE II, ενώ το 1964 παρουσιάζονται οι πρώτες ηλεκτράμαξες πολλαπλών τάσεων (BB 30000, CC 40100 SNCF, σειρά 15, 16 και 18 SNCB, σειρά 184 και 181 DB). Το 1965 το Γαλλικό "Mistral" εντάσσεται στα δρομολόγια ΤΕΕ, ενώ ακολουθούν και διάφορα άλλα Γαλλικά τραίνα (Capitole, l'Aquitaine, Rheinpfeil). Το 1972 η υπηρεσία εξυπηρετεί 200 Ευρωπαϊκές πόλεις.

Κρίση και ύφεση

Η πετρελαϊκή κρίση του 1973 και του 1979 έπληξαν σημαντικά τις υπηρεσίες ΤΕΕ, με μονάχα τις πιο συχνές να παραμένουν λειτουργικές. Από το 1980 και έπειτα, οι μειωμένες τιμές των αεροπορικών εισιτηρίων μειώνουν κατά πολύ την τακτική πελατεία των ΤΕΕ, ενώ σταδιακά μειώνονται τα δρομολόγια και προστίθεται η 2η θέση στις προσφερόμενες υπηρεσίες. Πολλά δρομολόγια αντικαθιστώνται από τα InterCity, ενώ από το 1987 εμφανίζονται τα διεθνή EuroCity, τα οποία σημαίνουν το τέλος των τραίνων ΤΕΕ.
Το όνομα TEE παραμένει στις αμαξοστοιχίες Παρισιού-Βρυξελλών μονάχα για συμβολικούς λόγους, μέχρι την αντικατάσταση των συμβατικών τραίνων από TGV το 1993. Το Γαλλικό τροχαίο υλικό της υπηρεσίας πωλείται από τους Γαλλικούς Σιδηρόδρομους στους Κουβανέζικους, ενώ το αντίστοιχο άλλων χωρών μετατρέπεται σε συμβατικό.

Τροχαίο Υλικό

Το τροχαίο υλικό που χρησιμοποιούνταν ανά χώρα ήταν:

Γαλλία- SNCF X2700

Οι αυτοκινητάμαξες Χ2700 των Γαλλικών Σιδηρόδρομων βασίστηκαν στις παλαιότερες RGP 825, οι οποίες είχαν αποδειχτεί αξιόπιστες. Αποτελούνταν από ένα κινητήριο όχημα  (X 2771-2781) και ένα ιθυντήριο (XRS 7771-7779). Το κινητήριο είχε χωρητικότητα 39 ατόμων, και το ιθυντήριο 42, ενώ στο δεύτερο υπήρχε και μπαρ. Είχαν μέγιστη ταχύτητα τα 140 χλμ/ώρα, και συχνά κυκλοφορούσαν σε τετράδυμη σύνθεση με αυξημένη χωρητικότητα. Χρησιμοποιήθηκαν σε δρομολόγια όπως το Parsifal και το L'Ile de France.
Ελβετία/Ολλανδία- SBB CFF RAm TEE / NS DE 4
Οι αυτοκινητάμαξες RAm TEE/DE 4 των Ελβετικών και Ολλανδικών Σιδηροδρόμων βασίστηκαν σε προϋπάρχουσες αυτοκινητάμαξες στην Ολλανδία. Οι συνθέσεις ήταν τετράδυμες με ένα κινητήριο (με σκευοφόρο), ένα επιβατικό όχημα χωρητικότητας 54 ατόμων, ένα όχημα εστιατόριο 32 καθήμενων με ξεχωριστά διαμερίσματα χωρητικότητας 18 ατόμων, και ένα ιθυντήριο 42 ατόμων.Κατασκευάστηκαν το 1956 και αριθμήθηκαν NS 1001-1003 και SBB-CFF-FFS RAm 501-502.
Γερμανία- DB VT 08.5
Καθώς οι αυτοκινητάμαξες VT 11.5 δεν ήταν έτοιμες εγκαίρως για τα πρώτα δρομολόγια, χρησιμοποιήθηκαν οι ήδη υπάρχουσες VT 08 τα πρώτα χρόνια, μέχρι την παραλαβή των πρώτων. Κατασκευάστηκαν την περίοδο 1952-1954 και υπήρχαν σε τρίδυμες και τετράδυμες συνθέσεις που αποτελούνται από ένα κινητήριο-εστιατόριο, ένα ή δύο επιβατικά οχήματα, και ένα ιθυντήριο.
DB VT 11.5
Οι αυτοκινητάμαξες VT 11.5 των Γερμανικών Σιδηροδρόμων κατασκευάστηκαν το 1957 σύμφωνα με τα πρότυπα της ΤΕΕ. Υπήρχαν σε 7δυμες συνθέσεις με όχημα εστιατόριο και κλιματισμό. Χρησιμοποιήθηκαν την περίοδο 1957-1972 στην ΤΕΕ προτού η αρίθμηση τους μετατραπεί σε 601, περιορίζοντάς τα σε δρομολόγια μόνο εντός της Γερμανίας. Έγιναν γνωστές στο ευρύ κοινό εξαιτίας του ιδιαίτερου σχήματός τους, ενώ σήμερα φυλάσσεται μια πλήρη αυτοκινητάμαξα για μουσειακή χρήση.

Ιταλία- ALn 442 + ALn 448

Οι αυτοκινητάμαξες ALn 442 + ALn 448 των Ιταλικών Σιδηροδρόμων κατασκευάστηκαν το 1957, και αποτελούνται από ένα κινητήριο όχημα (ALn 442.201-209) και ένα ιθυντήριο (ALn 448.201-209) με χωρητικότητα 42 και 48 επιβάτες αντίστοιχα, και με το δεύτερο να διαθέτει κουζίνα. Παρότι υπήρχαν και ενδιάμεσα οχήματα, δεν χρησιμοποιήθηκαν πότε σε δρομολόγια ΤΕΕ, ενώ οι αυτοκινητάμαξες εκτελούσαν τοπικά δρομολόγια μέχρι το 1982.

Ελβετία- RAe II 1050

Οι αυτοκινητάμαξες RAe II 1050 των Ελβετικών Ομοσπονδιακών Σιδηροδρόμων κατασκευάστηκαν το 1961 με βάση τις προδιαγραφές της ΤΕΕ. Μπορούσαν να κυκλοφορούν σε δίκτυα 4 διαφορετικών τάσεων: 1500 και 3000 V Συνεχές, 15000 V 16 2/3 Hz Εναλλασσόμενο, και 25000 V 50 Hz Εναλλασσόμενο. Είχαν 4 παντογράφους, έναν για την Ελβετία, έναν για την Γερμανία και την Αυστρία, έναν για την Ιταλία και την Γαλλία, και έναν για το τμήμα Συνεχόμενου Ρεύματος του Γαλλικού δικτύου. Υπήρχαν αρχικά σε πεντάδυμες, και μετέπειτα σε 6δυμες συνθέσεις, με κορυφαία ταχύτητα τα 160 χλμ/ώρα. Μετά το 1989 μετατράπηκαν σε EuroCity, με τον χρωματισμό να αλλάζει σε γκρι από τον τυπικό ΤΕΕ.

Ιταλία- ETR 300

Οι αυτοκινητάμαξες ETR 300 των Ιταλικών Σιδηροδρόμων δεν κατασκευάστηκαν για τις υπηρεσίες ΤΕΕ, άλλα προϋπήρχαν από το 1952, και χρησιμοποιούνταν στο τραίνο πολυτελείας Settebello, το οποίο μετατράπηκε αργότερα εντάχθηκε στην ΤΕΕ. Υπήρχαν σε τρίδυμες συνθέσεις, όπου στην μέση τοποθετούνταν ένα όχημα, και εκατέρωθεν δύο οχήματα μόνιμα συνδεδεμένα μεταξύ τους. Το 1984 αποσύρθηκαν από την ΤΕΕ.

Γερμανία- DB 403

Οι αυτοκινητάμαξες DB 403 των Γερμανικών Σιδηροδρόμων κατασκευάστηκαν αρχικά για υπηρεσίες InterCity μέσα στην Γερμανία, το 1973. Χρησιμοποιήθηκαν για ένα σύντομο χρονικό διάστημα το 1981 στην ΤΕΕ, και από το 1982 και έπειτα στο Lufthansa Airport Express, το οποίο διατηρούσε αρίθμηση ΤΕΕ παρότι δεν άνηκε επισήμως στα δρομολόγιά της. Υπήρχαν σε τετράδυμες συνθέσεις με δύο κινητήρια οχήματα και δύο ενδιάμεσα επιβατικά οχήματα.