Ηραίο Περαχώρας

Έρευνες

Η Βρετανική Σχολή Αθήνας πραγματοποίησε συστηματικές ανασκαφές στο Ηραίο, την περίοδο 1930-1933 υπό την επίβλεψη του H. Payne, και το 1938-1939 υπό τον T. Dunbabin. Ενώ ο T.Tomilnson ανέλαβε την διεύθυνση των ερευνών κατά τις δεκαετίες ’60 εώς ’80. Ο Κίσσας, σε δημοσίευση του 2013 αναφέρει έργα ανάδειξης μεγάλης κλίμακας για το Ηραίο.

Ιστορία

Δεν γνωρίζουμε πολλά για το προϊστορικό Ηραίο - και κυρίως για την περίοδο πριν τον 8ο αι. π.Κ.Χ.- λόγω έλλειψης γραπτών αναφορών. Στην ευρύτερη περιοχή της Περαχώρας και της λίμνης Βουλιαγμένης, τα αρχαιότερα ευρήματα που έχουν ανακαλυφθεί χρονολογούνται στην Ελλαδική και Μυκηναϊκή περίοδο. Από τις ελάχιστες αρχαίες αναφορές στο Ηραίο Περαχώρας, η πιο εκτενής είναι αυτή του Ξενοφώντα στο εδάφιο σχετικά με τον πόλεμο της Κορίνθου (391-390 π.Κ.Χ). Ο Ξενοφών επίσης κάνει αναφορά στην κτηνοτροφία της περιοχής της Περαχώρας. Ο Πλούταρχος (ο οποίος έζησε τον 1ο αι. π.Κ.Χ.) αναφέρει έμεσα το Ηραίο, στο εδάφιο σχετικά με τον χαρακτηρισμό δορυξένος, όπου γράφει ότι "παλιά" οι Μεγαρείς κατοικούσαν σε πέντε (5) διαφορετικά μέρη και ονομάζονταν αντίστοιχα Ἡραεῖς καὶ Πιραεῖς καὶ Μεγαρεῖς καὶ Κυνοσουρεῖς καὶ Τριποδίσκιοι. 
Η ίδρυση του λατρευτικού χώρου υπολογίζεται κατά την Γεωμετρική Περίοδο (τέλη του 9ου αι. π.Κ.Χ. ή και νωρίτερα).Οι ερευνητές προτείνουν ότι η περιοχή της Περαχώρας άνηκε στα Μέγαρα μέχρι τις αρχές του 8ου αι. π.Κ.Χ, και άρα η ίδρυση του πρώτου ιερού της Ήρας είναι υπό την μέριμνα των Μεγάρων, οι οποίοι πιθανόν να επηρεάστηκαν από τους Αργείους. Να σημειωθεί ότι οι Μεγαρείς, όπως και οι Αργείοι, δεν ήταν φιλικά προσκείμενοι προς την Κόρινθο. Η περιοχή της Περαχώρας θα περάσει στον έλεγχο της Κορίνθου κατά τον 8ο αι. π.Κ.Χ.  
Κατά την αρχαϊκή περίοδο (γύρω στον 6ο αι. π.Κ.Χ.), εκτός από τα λατρευτικά κτίρια θα κατασκευαστούν και άλλοι χώροι, όπως η "δυτική αυλή", η "στοά" και το "εστιατόριο". 
Κατά την κλασσική και ελληνιστική περίοδο, το ακρωτήριο του Ηραίου έχει λατρευτικό χαρακτήρα, ενώ η εικόνα θα αλλάζει ριζικά κατά την ρωμαϊκή περίοδο. Ο χώρος εγκαταλείπεται πιθανότατα μετά την καταστροφή της Κορίθνου το 146 π.Κ.Χ. και στον χώρο της "δυτικής αυλής" κατασκευάζεται ρωμαϊκή αγροικία. Μεταγενέστερα, στον χώρο θα κτιστεί ο χριστιανικός ναός του Αγίου Ιωάννη, ο οποίος θα μετακινηθεί στην τωρινή του θέση ανατολικά του μικρού κόλπου, κατά την περίοδο των ανασκαφικών εργασιών του Payne.

Βιβλιογραφικές πηγές

Blackman D. 1966. "The harbour at Perachora". ABSA 61, 192-194.
Dunbabin, T.J. 1962. Perachora II. The Sanctuaries of Hera Akraia and Limenia: The pottery, ivories, scarabs, and other objects from the votive deposit of Hera Limenia. Oxford: Clarendon Press.
Dunbabin, T.J. 1951. "The Oracle of Hera Akraia at Perachora". ABSA, v.46,  61-71.
Fossey J.M. 1969. "The pre-historique settlement by Lake Vouliagmeni". ABSA 64,  53-59.
Fowler H.N. and Robinson C.A. 1932. "Corinth and the Corinthie, Perachora". in Corinth. Results of excavations. Volume I. introduction, topography, architecture, H N Fowler, 18-114. Cambridge, Massachusses: Harvard University Press.
Hammond N.G. 1954. "The Heraeum at Perachora and Corinthian Encroachment". ABSA, v.49, 93-102.
Menadier B. 1995. The sixth century BC temple and the sanctuary and cult of Hera Akraia, Perachora. Etats-Unis: Ann Arbor : University Microfilms international.
Novaro-Lefévre D. 2000. "Le culte d'Héra à Pérachore (VIII-VIe s.) : essai de bilan". Revue des Etudes Grecques, Janvier-Juin t.113, 42-69.
Payne H. et al. 1940. Perachora. The Sanctuaries of Hera Akraia and Limenia, excavations of the British School of Arhcaeology at Athens 1930-1933, Architecture Bronze terracottas. Oxford: Clarendon Press.
Salmon J. 1972. "The Heraeum at Perachora and Early Corinth and Megara". ABSA, v.67,157-204.
Théophilopoulou M. 1983. Le développement urbain de Corinthe de l'époque Géométrique à 146 av. JC (Mémoire de Maîtrise). Paris: Université de Paris X - Nanterre.
Tomlinson R.A. 1966. "Perachora". AD 21, 145-147.
Tomlinson R.A. 1977. "The Upper Terraces at Perachora". ABSA, 197-202.
Tomlinson R.A. 1992. "Perachora." in Le santuaire grec : huit eposés suivis de discussions, Reverdin O. and Grange B. Vandoeuvres,Genève: Fondation Hardt, 321-352
Tomlinson R.A. 2013. "The circular building at Perachora", in The Corinthia and the Northeast Peloponnese : topography and history from prehistoric times until the end of antiquity : proceedings of the international conference, organized by the Directorate of Prehistoric and Classical Antiquities, the LZ' Ephorate of Prehistoric and Classical Antiquities and the German Archaeological Institute, Athens, held at Loutraki, March 26-29, 2009. München : Hirmer, 175-177.
Vollgraff W. 1913. "Inscription d'Argos (Traité entre Knossos et Tylissos)". BCH 37, 279-308.
Κίσσας Κ. 2013. Αρχαία Κορινθία : από τους προϊστορικούς χρόνους έως το τέλος της αρχαιότητας, Αθήνα : Εκδόσεις του Φοίνικα, 1-9.