Φραγκίσκος Γκοντζάγκα, καρδινάλιος

Βιογραφία

Γεννήθηκε στη Μάντοβα και ήταν ο δευτερότοκος γιος του Λουδοβίκου Γ΄ μαρκησίου της Μάντοβα και της Βαρβάρας των Χοεντσόλερν, κόρης του Ιωάννη μαργράβου του Βρανδενβούργου-Κούλμπαχ.
Κατά της διάρκεια της εκπαίδευσής του πήγαινε στο σχολείο Χαρούμενος Οίκος (Casa Gioiosa) με διδασκάλους τον Ιάκοπο ντα Σαν Κασιάνο, τον Ονιμπένε ντα Λονίγκο και τον Μπαρτολομέο Πλατίνα. Συμπλήρωσε τις σπουδές του στην Πάδοβα και στο Πανεπιστήμιο της Πίζα. Επέλεξε την εκκλησιαστική σταδιοδρομία· ο πάπας Νικόλαος Ε΄ τον όρισε το 1454 αποστολικό πρωτονοτάριο και έφορο (procurator) της Εκκλησίας στη Μάντοβα.

Υπό τον Πίο Β΄

To 1459 ο πάπας Πίος Β΄ Πικολομίνι έκανε σύνοδο στη Μάντοβα και έμεινε εκεί για οκτώ μήνες· έκανε τον Φραγκίσκο, σε ηλικία 17 ετών, καρδινάλιο της Σάντα Μαρία Νουόβα της Ρώμης. Η έλευση του Φραγκίσκου στη Μάντοβα για τη χειροτονία του και η συνάντησή του με τον πατέρα του απαθανατίστηκαν στη νωπογραφία του Αντρέα Μαντένια στο δωμάτιο των συζύγων (camera degli sposi). Ήταν ο πρώτος από τους Γκοντζάγκα που έγινε καρδινάλιος: άλλοι εννέα θα φορέσουν τον κόκκινο πίλο. Παρ' όλα αυτά διήγε κοσμική ζωή· έντεκα χρόνια μετά, απέκτησε ένα νόθο γιο από μία σχέση του. Διορίστηκε πρίγκιπας-επίσκοπος της Μπρεσανόν (νυν Μπρίξεν) το 1464.

Υπό τον Παύλο Β΄

Λίγο μετά, στο Κονκλάβιο των καρδιναλίων (Coclave) για την εκλογή του πάπα, εκλέχθηκε πάπας ο Παύλος Β΄ Μπάρμπο. Ο Φραγκίσκος έκανε δεξίωση για την εκλογή του νέου ποντίφικα. Το 1466 απεβίωσε ο επίσκοπος της Μάντοβα και στην πόλη τοποθετήθηκε ο Φραγκίσκος ως αποστολικός διοικητής της επισκοπής. Θα τον διαδεχθούν πέντε μέλη του Οίκου των Γκοντζάγκα: δύο αποστολικοί διοικητές και τρεις επίσκοποι.
Συμμετείχε στα μυστικά Συμβούλια των ετών 1467 και 1470. Στο Συμβούλιο του 1471 εκλέχθηκε απεσταλμένος του πάπα (legatus) στη Μπολόνια· επίσης επίτροπος με την αποστολή να πείσει τις επισκοπές να οργανώσουν Σταυροφορία εναντίον των Τούρκων, μία προσπάθεια που δεν τελεσφόρησε. Έμενε τότε στη Ρώμη και με τον καρδινάλιο Πάρκο Μπάρμπο υποδέχθηκαν τον Μπόρσο των Έστε νέο δούκα της Φερράρα. Το 1471 έφυγε για τη Μπολόνια.

Υπό τον Σίξτο Δ΄

Επέστρεψε λίγους μήνες μετά για το Κονκλάβιο των καρδιναλίων. Εκλέχθηκε νέος πάπας ο Σίξτος Δ΄ ντελλα Ρόβερε που επιβεβαίωσε τη θέση του ως απεσταλμένου στη Μπολόνια. Έλαβε την επιμέλεια (commendam) του Σαν Τομμάζο Ματζόρε στη Βερόνα. Το 1472 στο ανάκτορό του στη Μπολόνια υποδέχθηκε τον καρδινάλιο Βησσαρίωνα τον Τραπεζούντιο που μετέβαινε στη Γαλλία για να ειρηνεύσει τον Λουδοβίκο ΙΑ΄ της Γαλλίας με τον Κάρολο δούκα της Βουργουνδίας.
Το 1472 έλαβε την επιμέλεια της μονής του Σαν Αντρέα στη Μάντοβα. Το ίδιο έτος ορίστηκε αποστολικός διοικητής του Λουντ στη Σουηδία, ως την εκλογή νέου αρχιεπισκόπου εκεί. Κράτησε τη θέση για δύο έτη. Οργάνωσε συμπόσιο για την υποδοχή των πρέσβεων του Λουδοβίκου ΙΑ΄ στη Ρώμη. Το 1474 ήταν υπεύθυνος για την υποδοχή του Χριστιανού Ι΄ της Δανίας στη Ρώμη. Για τις εξαιρετικές του υπηρεσίες του δόθηκε η επιμέλεια της Σαντ Άγκατα ντέι Γκότι.
To 1476, με την επιδημία πανώλης, έφυγε από τη Ρώμη. Το ίδιο έτος απεβίωσε ο επίσκοπος της Μπολόνια και τοποθετήθηκε εκεί ως αποστολικός διοικητής. Το 1479 στη Μπολόνια έγινε εξέγερση εναντίον του πάπα, αλλά αποκατέστησε την τάξη. Παραχώρησε την επιμέλεια της Μονής του Σαν Ντιονίζι του Μιλάνου και της Σάντα Μαρία αλλά Τζιρόντα της Κρεμόνας στο νεότερο αδελφό του Λουδοβίκο, επίσκοπο της Μάντοβα. Μετέβη στη Φερράρα για να εμψυχώσει τους κατοίκους εναντίον της Βενετίας και αποδείχθηκε μεγάλος ρήτορας σε αυτό. Αν και πρίγκιπας, ήταν πολύ γενναιόδωρος με τους φτωχούς και ήταν βαθιά αφοσιωμένος στην Παρθένο Μαρία.
Το διάστημα 1479-80 φιλοξένησε στην Αυλή του στη Μάντοβα τον ποιητή Άντζελο Πολιτσιάνο, ο οποίος έγραψε εκεί την Ιστορία του Ορφέα. Ο Φραγκίσκος, όπως και άλλοι των Γκοντζάγκα, ήταν συλλέκτης αρχαιοτήτων, περιλαμβανομένων και κομματιών από τη συλλογή του προηγουμένου πάπα Παύλου Β΄. Ο Αντρέα Μαντένια του έκανε μία προσωπογραφία και τον ζωγράφισε στη νωπογραφία του δωματίου των συζύγων.
Απεβίωσε στη Μπολόνια από στομαχική διαταραχή, όταν ήπιε νερό χωρίς προφυλάξεις. Τάφηκε στο ναό του Σαν Φραντσέσκο στη Μάντοβα, στο εκεί οικογενειακό μαυσωλείο.