Σύμβαση του Άκκερμαν

Η Σύμβαση του Άκκερμαν, ή Συμφωνία του Άκκερμαν, ήταν μια διμερής συμφωνία – συνθήκη που συνομολογήθηκε μεταξύ της Ρωσικής και της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στις 7 Οκτωβρίου (ν.ημερ.) του 1826 στην παράλια πόλη Άκκερμαν της Βεσσαραβίας, παρά τις εκβολές του Δνείστερου, εξ ου και η ονομασία της.
Οι διαπραγματεύσεις στην Άκκερμαν ξεκίνησαν στις 1/13 Ιουλίου του 1826 μεταξύ των Ρώσων, Κόμη Βαρουτζόφ, και του πρέσβη κόμη Ριβοπιέρρο και των Οθωμανών απεσταλμένων Χαλέτ Εφέντη και Ιμπραήμ Εφέντη, εκπροσωπώντας αντίστοιχα τον Τσάρο Νικόλαο Α΄ και τον Σουλτάνο Μαχμούτ Β΄.

Γενικά

Η Σύμβαση αυτή ουσιαστικά επικύρωνε τη Συνθήκη του Βουκουρεστίου (1812) και η Υψηλή Πύλη αναγνώριζε το δίκαιο όλων των ρωσικών αιτημάτων και των διατάξεων περί Μολδαβίας και Βλαχίας.

Σημειώνεται ότι πριν τη συνομολόγηση της συνθήκης αυτής, μετά από ρωσικό τελεσίγραφο που είχε προηγηθεί, στις 5/17 Μαρτίου (1826), με προθεσμία εκτέλεσης απαιτήσεων έξι εβδομάδων, η Οθωμανική Αυτοκρατορία με επίσημη πράξη της στις 11 Μαΐου του ίδιου έτους, (περίπου 5 μήνες πριν τη συνομολόγηση της παρούσας), είχε υποσχεθεί ν΄ αποκαταστήσει τα πράγματα στη Σερβία, σύμφωνα με τα από του 1820 υποβληθέντα αιτήματα. Σ΄ αυτά περιλαμβάνονταν κυρίως ο καθορισμός των συνόρων του σερβικού Πριγκιπάτου, όπως ήταν επί Καραγιώργη, ο καθορισμός του φόρου υποτέλειας, η αναγνώριση του Μίλος Ομπρένοβιτς ως κληρονομικού Πρίγκιπα της Σερβίας και κυβερνήτη της χώρας από κοινού με τη Γερουσία, αναγνώριση του δικαιώματος των Σέρβων να ανοικοδομούν ελεύθερα εκκλησίες και σχολεία, καθώς επίσης και απαγόρευση σε Μουσουλμάνους να εγκαθίστανται στη χώρα εκτός από τους ήδη εγκατεστημένους στις πόλεις της Σερβίας.
Εκτός όμως των παραπάνω που προβλέπονταν στη Συνθήκη του Βουκουρεστίου, στο ρωσικό τελεσίγραφο διατυπώνονταν και ιδιαίτερες άλλες απαιτήσεις όπως η προ του 1821 αποκατάσταση του κρατούντος καθεστώτος των Ηγεμονιών, η άμεση απελευθέρωση των από του 1820 κρατουμένων στη Κωνσταντινούπολη Σέρβων προκρίτων, καθώς και την αποστολή Τούρκων πληρεξουσίων στην παρά τα ρωσικά σύνορα πόλη Άκκερμαν προς συνέχιση με Ρώσους αντιπροσώπους των συνομιλιών που είχαν ξεκινήσει το 1816 και είχαν διακοπεί το 1821, (μετά τις μεγάλες σφαγές Έλλήνων χριστιανών που σημειώθηκαν το έτος εκείνο), για εξομάλυνση των ρωσοτουρκικών σχέσεων, καταλήγοντας πως αν στο παρεχόμενο χρονικό περιθώριο των έξι εβδομάδων δεν εκπλήρωνε τίποτα η Υ. Πύλη θα ανακαλούταν ο Ρώσος επιτετραμμένος από την Κωνσταντινούπολη.

Αποδοχή του τελεσιγράφου

Τόσο για την Οθωμανική Αυτοκρατορία με την τότε κατάσταση που επικρατούσε όσο και για τον ίδιο τον Σουλτάνο η αποδοχή των όρων του ρωσικού τελεσιγράφου είχε καταστεί αμείλικτη ανάγκη.

Ο Σουλτάνος Μαχμούτ Β΄ την εποχή εκείνη είχε στρέψει όλη του τη προσοχή στην εξόντωση των Γενιτσάρων, οι δε Ηγεμονίες ήταν σχεδόν έρημες από τουρκικά στρατεύματα, ένα μεγάλο μέρος των οποίων απασχολούνταν στην Επανάσταση των Ελλήνων, καθώς και στις ανατολικές περιοχές της Αυτοκρατορίας, αλλά ούτε και χρόνος υπήρχε για συγκρότηση και οργάνωση νέων στρατιωτικών μονάδων για την αντιμετώπιση του ρωσικού κινδύνου. Επί πλέον, το γεγονός ότι το τελεσίγραφο δεν ανέφερε τίποτα περί του ελληνικού ζητήματος, που βρισκόταν σε εξέλιξη, ανάγκασε τελικά την Υ. Πύλη να ενδώσει και ν΄ αποδεχθεί τους όρους του, υπακούοντας εν προκειμένω και στις παραινέσεις της Αυστρίας προς αποφυγή νέου ρωσοτουρκικού πολέμου. Την αυτή όμως θέση φέρεται να υποστήριξαν και οι λοιποί αντιπρόσωποι των άλλων Μεγάλων Δυνάμεων όπως και αυτός της Αγγλίας.
Αποτέλεσμα αυτών ήταν τελικά η Υ. Πύλη ν΄ απαντήσει θετικά στο ρωσικό τελεσίγραφο με αποδοχή των όρων, δηλώνοντας την αποδοχή της με πράξη στις 11 Μαΐου (ν.ημερ.), όπου και έσπευσε να γνωρίσει τόσο προς τη Ρωσία όσο και προς τις άλλες Δυνάμεις, αναγγέλλοντας την προσεχή έναρξη των διαπραγματεύσεων με τη δήλωση ότι ο Σουλτάνος σκοπεύει να ενεργήσει "μετ΄ αποφασιστικότητας και ενεργητικότητας εφόσον δύναται να οδηγήσει σε ασφαλή επιτυχία".

Παρατηρήσεις

Κατά τις συζητήσεις που διεξάχθηκαν μεταξύ των δύο πλευρών για την συνομολόγηση της παρούσης συνθήκης δεν θίχτηκε κανένα ζήτημα που ν΄ αφορούσε την Ελλάδα, ή τους Έλληνες που τελούσαν ακόμα υπό Επανάσταση. Το γεγονός αυτό εκλήφθηκε από την Υψηλή Πύλη, κατ΄ ερμηνεία του Μέττερνιχ, ότι η Ρωσία εγκατέλειπε το Πρωτόκολλο της Πετρούπολης (1826) (που κάτι είχε ακούσει, αλλά τίποτα δεν είχε δημοσιευτεί) και ότι το ελληνικό ζήτημα θα λυνόταν στα πεδία των μαχών αισιοδοξώντας να δοθεί έτσι τέλος σ΄ αυτό.
Μετά την υπογραφή της συνθήκης αυτής η Ρωσία κατείχε πλέον δύο πολύ σοβαρά έγγραφα που αφορούσαν την Βαλκανική. Το Πρωτόκολλο της Πετρούπολης, που είχε συνάψει με την Αγγλία και που αφορούσε την Ελλάδα, και που παρέμενε μυστικό, και την παρούσα Συνθήκη Άκκερμαν που αφορούσε τη Σερβία και την Μολδοβλαχία.

Εξελίξεις

Μετά τη συνομολόγηση και επικύρωση της εν λόγω συνθήκης, όπου και άρχισαν να τρέχουν οι προθεσμίες εκτέλεσης των συμφωνημένων, ένα χρόνο ακριβώς μετά, στις 20 Οκτωβρίου του 1827 συνέβη η Ναυμαχία του Ναυαρίνου με καταστρεπτικές συνέπειες του οθωμανικού στόλου. Το γεγονός ότι σ΄ αυτή συμμετείχε και η Ρωσία εξώθησε τον Σουλτάνο να αποκηρύξει τη σύμβαση αυτή "ως μη υπάρχουσα" καθώς και άλλες συνθήκες που είχαν συνομολογηθεί με τις άλλες Δυνάμεις.

Συνέπεια αυτού ήταν να ακολουθήσει ο Ρωσοτουρκικός πόλεμος (1828–1829) που ξεκίνησε στις 26 Απριλίου του 1828.