Ολορόν-Σαιντ-Μαρί

Τοπωνυμία

Το όνομα της πόλης προέρχεται από τη συγχώνευση, το 1858, των δύο γειτονικών κοινοτήτων Ολορόν και Σαιντ-Μαρί. Το παραδοσιακό γασκωνικό όνομα είναι Auloron-Senta-Maria. Το Auloron με τη σειρά του προέρχεται από το Iluro, όνομα με το οποίο ήταν γνωστή κατά τη ρωμαϊκή εποχή μια πόλη που βρίσκονταν στη θέση του σημερινού Ολορόν.

Γεωγραφικά στοιχεία

Η Ολορόν-Σαιντ-Μαρί βρίσκεται στα νότια του νομού Ατλαντικά Πυρηναία, στη διοικητική περιοχή της Νέας Ακουιτανίας
Βρίσκεται στους πρόποδες των Πυρηναίων, σε απόσταση 50 χιλιομέτρων από τα ισπανικά σύνορα και 100 χιλιομέτρων από τον Ατλαντικό Ωκεανό. 
Είναι υπονομαρχία του νομού, με πληθυσμό 10.791 (2016). Η έκτασή της είναι 68,31 τετραγωνικά χιλιόμετρα.
Είναι χτισμένη στη συμβολή δύο ποταμών, του Γκαβ ντ'Ασπ και του Γκαβ ντ'Οσώ (η λέξη «Γκαβ» αναφέρεται σε ποταμό που προέρχεται από τα δυτικά Πυρηναία και υπόκειται σε σημαντικά αυξημένες ροές λόγω καιρικών συνθηκών) που συμβάλουν στην δημιουργία του Γκαβ ντ'Ολορόν. Πρωτεύουσα του Άνω-Μπεάρν,  η Ολορόν-Σαιντ-Μαρί βρίσκεται στην αρχή τριών κοιλάδων: κοιλάδα Ασπ, Οσώ και Μπαρετούς.
Μέσα από την πόλη διέρχεται η ρωμαϊκή οδός Via Tolosana, μία από τις προσκυνηματικές διαδρομές  του Αγίου Ιακώβου, που οδηγεί στο Σαντιάγκο ντε Κομποστέλα, έναν σημαντικό τόπο προσκυνήματος από την εποχή του Μεσαίωνα. Στρέφεται νότια στα Πυρηναία και οδηγεί κατά μήκος του Γκαβ ντ'Ασπ μέχρι την ορεινή διάβαση του Σομπόρ, όπου βρίσκονται τα σύνορα με την Ισπανία.

Ιστορία

Η πόλη ιδρύθηκε από τους Ρωμαίους τον 1ο αιώνα, τότε γνωστή ως Illoronensium,  πάνω στη ρωμαϊκή οδό μεταξύ των σημαντικών πόλεων Νταξ και Σαραγόσα και η θέση της ήταν στρατηγικής σημασίας. Ο Γκρά του Ολορόν, πολιούχος άγιος του οποίου η μνήμη γιορτάζεται στις 11 Οκτωβρίου, έγινε το 506 ο πρώτος γνωστός αρχιεπίσκοπος της Παλαιάς Επισκοπής του Ολορόν, γνωστό τότε ως Iluro. Η ιστορία της πόλης κατά τη διάρκεια των μεταναστευτικών επιδρομών είναι ελάχιστα γνωστή. 
Το 1080, ο Σεντύλ, υποκόμης του Μπεάρν, έχτισε  στα ερείπια της παλιάς, τη νέα πόλη του Ολορόν (μεσαιωνική απόδοση του ρωμαϊκού ονόματος Iluro) στην απέναντι πλευρά του ποταμού από το μητροπολιτικό κέντρο. Αποκατέστησε τα ρωμαϊκά τείχη και ίδρυσε την ισχυρή πόλη του Ολορόν που επρόκειτο να χρησιμοποιηθεί ως βάση για να ανακαταλάβει την Αραγονία που κατείχαν τότε οι Μαυριτανοί. Ο καθεδρικός ναός Σαιντ-Μαρί χτίστηκε στις αρχές του 12ου αιώνα. Ο υποκόμης προσέφερε στην πόλη πολλά προνόμια, ειδικά εμπορικά και στρατιωτικά. Η πόλη έγινε σημαντική και αναπτύχθηκε καθώς συνέρρεαν όλο και περισσότεροι προσκυνητές για το Σαντιάγκο ντε Κομποστέλα. Πολλά ίχνη μαρτυρούν αυτό το πλούσιο μεσαιωνικό παρελθόν, όπως τα σπίτια με ξυλοδεσιές που στέγαζαν ένα μέρος της αγοράς, το Δημαρχείο και τη φυλακή του κ.α. 
Οι απόγονοι του υποκόμη ενδιαφέρθηκαν και συνέβαλαν και αυτοί στην κατασκευή οικοδομημάτων και μνημείων κατά την επιστροφή τους από την Ρεκονκίστα και τις Σταυροφορίες. Ωστόσο, το 1214, ο Γκαστόν ΣΤ' Μονκάντ αναγκάστηκε να παραδώσει τα εδάφη της Σαιντ-Μαρί και αργότερα εκείνα των γύρω χωριών στους επισκόπους, λόγω της ανάμειξής του κατά την σταυροφορία των Αλβιγηνών στο πλευρό των αιρετικών.
Το 1385, το Ολορόν περιλάμβανε 366 νοικοκυριά και η Σαιντ-Μαρί 85. 
Το Ολορόν και η επισκοπική πόλη Σαιντ-Μαρί ήταν για αιώνες αντίπαλοι. Η ανάπτυξη της κλωστοϋφαντουργίας και το εμπόριο με τη γειτονική Ισπανία που ανέπτυξε το Ολορόν το έφερε σε πλεονεκτική θέση με αποτέλεσμα η Σαιντ-Μαρί να γίνει οικονομικά εξαρτώμενή του.
Οι Θρησκευτικοί πόλεμοι και η Γαλλική επανάσταση ανέστειλαν δύο φορές την ευημερία των δύο μικρών πόλεων. Ο ανταγωνισμός μεταξύ τους έληξε μόνο με τη συνένωση της Σαιντ-Μαρί με το Ολορόν, το 1858 κατά τη διάρκεια της Δεύτερης Αυτοκρατορίας. Η περιοχή ευνοήθηκε με την άφιξη του σιδηρόδρομου το 1883 και την υποκατάσταση της βιοτεχνίας με τη βιομηχανίας  .

Πολιτισμός και παράδοση

Η παραδοσιακή γλώσσα της πόλης είναι τα μπεαρναί, μια διάλεκτος της γασκωνικής- οξιτανικής γλώσσας. 
Την 1η Μαΐου  διεξάγεται παραδοσιακό πανηγύρι που χρονολογείται από τον 14ο αιώνα με διαγωνισμό τυροκομικών προϊόντων από τις κοιλάδες των Πυρηναίων, εμπορική αγορά, τοπικές σπεσιαλιτέ, αγορά λουλουδιών. 
Η ένωση Jazz Oloron διοργανώνει κάθε χρόνο το πρώτο Σαββατοκύριακο του Ιουλίου, φεστιβάλ, το Festival Des Rives & Notes, προκειμένου να προωθήσει όλες τις μορφές μουσικής, όπως τζαζ και σύγχρονη μουσική. Μια σκηνή για νέα συγκροτήματα, δωρεάν συναυλίες και εκδηλώσεις στο χώρο του φεστιβάλ ολοκληρώνουν αυτό το καλοκαιρινό μουσικό γεγονός στις όχθες του ποταμού.
Το φεστιβάλ ερασιτεχνικών ταινιών web λαμβάνει χώρα επίσης κάθε άνοιξη στο Ολορόν-Σαιντ-Μαρί. Στόχος του είναι να αναδείξει στη μεγάλη οθόνη τις καλύτερες ερασιτεχνικές ταινίες μικρού μήκους του διαδικτύου και να ανταμείψει το ταλέντο και την εφευρετικότητα των νέων σκηνοθετών τους.
Το δεύτερο Σαββατοκύριακο του Ιουνίου, η έκθεση «Βιβλίο χωρίς σύνορα» παρουσιάζει τις νέες λογοτεχνικές τάσεις.
Η πόλη διαθέτει θέατρο /αίθουσα θεαμάτων (πολιτιστικός χώρος Pierre-Jéliote).
Οι τραγουδιστές του Faget d'Oloron υπό τη διεύθυνση του Jean Abadie αναδεικνύουν τη μουσική κληρονομιά του Μπεάρν. Με τη συνεργασία του Lades Neffous δημοσίευσαν ένα βιβλίο με 210 σελίδες με τραγούδια του Μπεάρν «Sounque tau plase de canta» το 2014.