Πρωτάθλημα Ε.Π.Σ. Αθηνών 1945-46

Το πρωτάθλημα ΕΠΣ Αθηνών 1945-46 ήταν η 20η διεξαγωγή του θεσμού από την ίδρυση της Ένωσης το 1924 και διοργανώθηκε σε δύο κατηγορίες. Πρωταθλήτρια της Α΄ αναδείχθηκε η ΑΕΚ, η οποία και εκπροσώπησε την ΕΠΣΑ στο Πανελλήνιο πρωτάθλημα 1945-46.

Γεγονότα

Η ΑΕΚ ισοβάθμησε με τον Αστέρα Αθηνών (ή Γκύζη) και κατέκτησε τον τίτλο λόγω καλύτερης αναλογίας (συντελεστή) τερμάτων. Η διοργάνωση διακόπηκε όταν στις 19 Μαΐου 1946 και χωρίς να ολοκληρωθεί η 15η αγωνιστική (υπολείπονταν επίσης συναντήσεις αναβληθείσες ή για επανάληψη), η Ελληνική Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία (ΕΠΟ) ανακήρυξε πρωταθλήτριες ΕΠΣ Αθηνών και ΕΠΣ Πειραιώς τις ΑΕΚ και Ολυμπιακό αντίστοιχα. Αυτούς όρισε να συμμετέχουν στο Πανελλήνιο πρωτάθλημα με τον Άρη, πρωταθλητή της ΕΠΣ Μακεδονίας − ουσιαστικά μόνο Θεσσαλονίκης.
Ο Αστέρας είχε προβάδισμα δύο βαθμών τη 15η αγωνιστική που αντιμετώπιζε τους "κιτρινόμαυρους" στο γήπεδο ΠΑΟ και με θετικό αποτέλεσμα θα αποκτούσε σοβαρό πλεονέκτημα στην κατάκτηση του τίτλου, για πρώτη (και μοναδική) φορά της ιστορίας του. Τελικά, εκείνοι νίκησαν 2-1 και τον έφθασαν στην κορυφή, με την ΕΠΟ να τους αναδεικνύει πρωταθλητές Αθηνών, διακόπτοντας τη διοργάνωση ώστε να αρχίσει τη δική της πανελλήνια. Διαμαρτυρόμενη η ΕΠΣΑ αιτήθηκε "αναβολή ανακηρύξεως της πρωταθλητρίας της δια να συμπληρώσουν εν τω μεταξύ όλαι αι ομάδαι ανά 15 αγώνας", η δε Ομοσπονδία αρνήθηκε και ματαίωσε τις υπόλοιπες αναμετρήσεις, ανακηρύσσοντας την πρωταθλήτρια βάσει της παραγράφου 2 στο άρθρο 21 του Κανονισμού Πρωταθλήματος, η οποία προέβλεπε σε περίπτωση ισοβαθμίας να λαμβάνεται υπόψη η αναλογία των τερμάτων.
Σύμφωνα με την προκήρυξη, οι 2 τελευταίοι σύλλογοι της κατάταξης υποβιβάστηκαν στη Β΄ κατηγορία και ο 10ος υποχρεώθηκε σε αγώνες διαβάθμισης με τον πρωταθλητή της. Για να αποφευχθεί μελλοντικά μία παρόμοια εσπευσμένη λήξη της διοργάνωσης, η γενική συνέλευση της ΕΠΣΑ ψήφισε επαναφορά για την Α΄ κατηγορία του προπολεμικού αριθμού των 8 συμμετοχών. Συνέπεια υπήρξε ο εκ των υστέρων υποβιβασμός του Άτλαντα Αθηνών (Θυμαρακίων) που ενδιάμεσα είχε επικρατήσει στη διαβάθμιση, όσο και του γειτονικού Ολυμπιακού που είχε εξασφαλίσει την παραμονή του από την 9η θέση. Ειπώθηκε, ότι η διακοπή του πρωταθλήματος με το δεδομένο τρόπο ήταν που ώθησε τα δύο ιστορικά σωματεία (ίδρυση 1928, 1926 αντίστοιχα) να συγχωνευθούν, δημιουργώντας τον Άρη Αθηνών (Σεπολίων), όταν αδικήθηκαν από τις εξελίξεις που εκείνη επέφερε. Ιδιαίτερα στον τελευταίο, δεν επιτράπηκε καν να αγωνιστεί μία επιπλέον φορά και όσες η ΑΕ Παγκρατίου, να την ξεπεράσει ή τουλάχιστον να ισοβαθμήσει μαζί της σε περίπτωση ήττας του (σύστημα 3–2–1), οπότε και θα πλεονεκτούσε εάν εφαρμοζόταν το κριτήριο αναλογίας τερμάτων (όπως για την ανάδειξη της πρωταθλήτριας ΑΕΚ) ή έστω θα διατηρούσε ελπίδες παραμονής εφόσον οριζόταν τελικά αγώνας κατάταξης (μπαράζ). Ο Άρης, πάντως, που προέκυψε με την ένωση δυνάμεων Άτλαντα και Ολυμπιακού Αθηνών, πέτυχε να επανέλθει για μία μόλις περίοδο στην Α΄ ΕΠΣΑ (1949-50) κατά τα επόμενα 13 χρόνια, όσο δηλαδή αυτή διατηρούσε τη θέση της δεύτερης βαθμίδας στο ελληνικό ποδόσφαιρο.

Αγώνες διαβάθμισης

Νικητής ο πρώτος που τελικά υποβιβάστηκε, όπως και ο 8ος της βαθμολογίας Ολυμπιακός Αθηνών, διότι μειώθηκαν οι σύλλογοι της Α΄ κατηγορίας.

Β΄ κατηγορία

Ξεκίνησε το φθινόπωρο του 1945 με 12 σωματεία, μετά όμως την 4η αγωνιστική διακόπηκε. Τον Ιανουάριο του 1946 διοργανώθηκε άλλο με 16 συμμετοχές, το οποίο πραγματοποιήθηκε σε ένα γύρο (15 αγώνες). Πρωταθλητής αναδείχθηκε ο Έσπερος Καλλιθέας κατόπιν αγώνα κατάταξης (μπαράζ) με τη Μικρασιατική Ν. Κόσμου, λόγω ισοβαθμίας στην πρώτη θέση. Ακολούθησε η ήττα του στους προαναφερόμενους αγώνες διαβάθμισης για την άνοδο στην Α΄ ΕΠΣΑ. Εξαιτίας συρρίκνωσης εκείνης, υποβιβάστηκε τελικά και ο Άτλαντας.
Παράλληλα με την έναρξη του νέου πρωταθλήματος τον Ιανουάριο, η ΕΠΣΑ αποφάσισε να δημιουργήσει και 2ο όμιλο στη Β΄ κατηγορία με όλα τα υπόλοιπα σωματεία-μέλη της, παλαιά και πρόσφατα εγγεγραμμένα. Τα 3 πρώτα από αυτόν προβιβάστηκαν στη Β΄ κατηγορία, ενώ τα άλλα μαζί με τα 3 τελευταία του 1ου ομίλου συγκρότησαν τη Γ΄ κατηγορία της επόμενης αγωνιστικής περιόδου. Δηλαδή, ο 2ος όμιλος αποτέλεσε ουσιαστικά ένα είδος Β2 κατηγορίας.

2ος όμιλος

Συμμετοχές (11): Εθνικός Αστέρας, Σπάρτα Πετραλώνων, Πρόοδος Πατησίων, ΑΕ Ελευθερούπολης, Καλλιθαϊκός, Βικτώρια Ρουφ, ΑΕ Ν. Ελβετίας, Ιωνικός Ν. Φιλαδέλφειας, Κρόνος, ΑΕ Πυριτιδοποιείου (Αιγάλεω), Ελληνορωσσικός, Πανεξαρχειακός.