Leipzig (καταδρομικό)

Επιχειρησιακή ιστορία

Η ναυπήγηση του Leipzig ξεκίνησε την 28η Απριλίου 1928 στις εγκαταστάσεις της Reichsmarinewerft στο Βιλχελμσχάφεν. Η καθέλκυση του έγινε στις 18 Οκτωβρίου 1929 και στις 8 Οκτωβρίου του 1931 εντάχθηκε στην δύναμη του στόλου. Στα 1932-33 ακολούθησε εντατική εκπαίδευση του πληρώματος στην Βαλτική Θάλασσα, καθώς και επισκέψεις καλής θέλησης σε διάφορα λιμάνια του εξωτερικού. Το 1934 ήταν, μαζί με το καταδρομικό Königsberg, τα πρώτα γερμανικά πολεμικά πλοία που επισκέφτηκαν το Ηνωμένο Βασίλειο μετά το τέλος του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου. Στα τέλη του 1934 το Leipzig μπήκε για δεξαμενισμό στο Κίελο, κατά την διάρκεια του οποίου έγιναν διάφορες τροποποιήσεις. Προστέθηκε καταπέλτης και γερανός ώστε να μπορούν να επιχειρούν αναγνωριστικά υδροπλάνα από το σκάφος και τα μονά αντιαεροπορικά πυροβόλα των 88 mm αντικαταστάθηκαν από ζεύγη όπλων ίδιου διαμετρήματος.
Στις αρχές του 1935 το Leipzig συμμετείχε σε μεγάλα ναυτικά γυμνάσια μαζί με το παλαιό θωρηκτό Schlesien, το νεότευκτο βαρύ καταδρομικό Deutschland και το ελαφρύ καταδρομικό Köln. Αργότερα το έτος αυτό επισκέφθηκε το πλοίο ο Αδόλφος Χίτλερ, ενώ συμμετείχε σε εκπαιδευτικές ασκήσεις με τον υπόλοιπο στόλο. Στις αρχές του 1936 έγινε νέα μεγάλη άσκηση στον Ατλαντικό Ωκεανό με την συμμετοχή του Leipzig, του αδελφού πλοίου Nürnberg καθώς και του Köln. Από τον Αύγουστο του 1936 μέχρι τον Ιούνιο του 1937 πραγματοποίησε αρκετές ναυτικές περιπολίες στα ανοιχτά της Ισπανίας για την επιβολή της ουδετερότητος στον Ισπανικό Εμφύλιο Πόλεμο. Στα τέλη Ιουνίου υπήρξαν ισχυρισμοί ότι έγινε απόπειρα τορπιλισμού του πλοίου, του οποίους εκμεταλλεύτηκαν Γερμανία και Ιταλία για να αποσύρουν τις δυνάμεις τους από τις περιπολίες για την επιβολή της ουδετερότητος. Στην συνέχεια το γερμανικό πλοίο επέστρεψε για γυμνάσια στην Βαλτική που διήρκεσαν ολόκληρο το 1938. Τον Μάρτιο του 1939 συμμετείχε στη ναυτική δύναμη που στάλθηκε στο Μέμελ ώστε να προσαρτηθεί αυτή η πόλη στο Ράιχ. Τον επόμενο μήνα πραγματοποιήθηκαν νέες μεγάλες ασκήσεις στον Ατλαντικό μαζί με το καταδρομικό μάχης Gneisenau, το βαρύ καταδρομικό Deutschland, πολυάριθμα αντιτορπιλικά και υποβρύχια. Το Leipzig πραγματοποίησε επιπλέον γυμνάσια στα μέσα του 1939.

Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος

Όταν ξέσπασε ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος τον Σεπτέμβριο του 1939, το ελαφρύ καταδρομικό ανέλαβε μαζί με άλλα πολεμικά πλοία να παρεμποδίσει την απόδραση του πολωνικού στόλου από την Βαλτική. Οι γερμανικές δυνάμεις απέτυχαν και αρκετά πολωνικά σκάφη έφτασαν στην Μεγάλη Βρετανία για να συνεχίσουν τον αγώνα. Στην συνέχεια το Leipzig στάλθηκε στην Βόρεια Θάλασσα για να ποντίσει μαζί με άλλα πλοία αμυντικά ναρκοπέδια. Μετά το πέρας αυτής της αποστολής επέστρεψε στην Βαλτική για ασκήσεις. Στις 17–19 Νοεμβρίου κάλυψε άλλα σκάφη που πόντισαν ναρκοπέδια στην Βόρεια Θάλασσα και στις 21–22 του ίδιου μήνα συμμετείχε μαζί με τα Deutschland, Köln και τρεις τορπιλακάτους σε επιχείρηση προσβολής συμμαχικών εμπορικών πλοίων στον Σκαγεράκη. Αποστολή του Leipzig ήταν η κάλυψη των καταδρομικών μάχης Scharnhorst και Gneisenau κατά την διέλευση τους από τον Σκαγεράκη και στην επιστροφή τους την 27η.
Στις 13 Δεκεμβρίου το Leipzig ανέλαβε ξανά την προστασία ενός στολίσκου αντιτορπιλικών και άλλων μικρών σκαφών όταν διέπλευσαν τον Σκαγεράκη για να ποντίσουν ναρκοπέδιο. Το βρετανικό υποβρύχιο HMS Salmon επιτέθηκε στα γερμανικά πλοία, πλήττοντας μάλιστα με μια τορπίλη το Leipzig. Ακολούθησε μεγάλη έκρηξη, εισροή υδάτων, μεγάλες ζημιές στο ηλεκτρικό σύστημα και τις αντλίες του πλοίου. Οι δύο χώροι που βρίσκονταν οι λέβητες πλημμύρισαν. Περίπου την ίδια ώρα τορπιλίστηκε και το αδελφό πλοίο Nürnberg. Αντιτορπιλικά ανέλαβαν την συνοδεία των λαβωμένων καταδρομικών σε ασφαλές λιμάνι, όμως κατά την διάρκεια της επιστροφής χτυπήθηκε από τορπίλες και ένα εξ αυτών, στα ανοιχτά των εκβολών του Έλβα. Άλλη τορπίλη οριακά δεν χτύπησε ξανά το Leipzig.
Το καταδρομικό, έχοντας υποστεί βαρύτατες ζημιές, έφτασε τελικά στο Κίελο και μεταφέρθηκε στα ναυπηγεία Deutsche Werke για τις απαραίτητες επισκευές. Κατά την διάρκεια αυτών θεωρήθηκε ανενεργό και ταξινομήθηκε ως εκπαιδευτικό πλοίο. Αφαιρέθηκαν τέσσερις από τους λέβητες του προκειμένου να εξοικονομηθεί χώρος για την μεταφορά περισσότερων ανδρών για εκπαίδευση. Στα τέλη του 1940 το Leipzig επέστρεψε στην ενεργό δράση. Στις αρχές Ιουνίου 1941 συνόδεψε το βαρύ καταδρομικό Lützow (πρώην Deutschland) στη Νορβηγία. Εν τω μεταξύ είχε ξεκινήσει η Επιχείρηση Μπαρμπαρόσα και επόμενη αποστολή του ήταν να σταλεί στην Βαλτική για να παρέχει μαζί με το ελαφρύ καταδρομικό Emden πυρά υποστηρίξεως για τα προελαύνοντα γερμανικά στρατεύματα. Τον Σεπτέμβριο υποστήριξε τις δυνάμεις που κατέλαβαν τα μικρά νησιά του εσθονικού αρχιπελάγους. Το σοβιετικό υποβρύχιο Shch-317 επιχείρησε ανεπιτυχώς να πλήξει το Leipzig ενώ αυτό βομβάρδιζε εχθρικές θέσεις στη νήσο Muhu. Στα τέλη του ίδιου μήνα εντάχθηκε στον Γερμανικό Στόλο της Βαλτικής ο οποίος με κύρια μονάδα επιφανείας το περίφημο θωρηκτό Tirpitz ανέλαβε να παρεμποδίσει ενδεχόμενη προσπάθεια του σοβιετικού στόλου να διαφύγει από την Βαλτική. Το Leipzig επέστρεψε στο Κίελο τον Οκτώβριο και πραγματοποίησε ασκήσεις μαζί με το βαρύ καταδρομικό Admiral Scheer. Το 1942 έγινε ναυαρχίδα του στόλου εκπαιδευτικών πλοίων και για ένα χρόνο ανέλαβε ανάλογα καθήκοντα.
Από τον Μάρτιο του 1943 μέχρι την 1η Αυγούστου του ίδιου έτους αποσύρθηκε από την ενεργό δράση. Ήταν αναγκαία η επισκευή και συντήρησή του και οι απαραίτητες εργασίες καθυστέρησαν την επανένταξή του σε υπηρεσία. Επιπλέον καθυστερήσεις οφείλονταν σε δύο κρούσματα μηνιγγίτιδας που παρουσιάστηκαν σε μέλη του πληρώματος. Στα μέσα του Σεπτεμβρίου του 1944 το Leipzig συμμετείχε σε αποστολές συνοδείας στην Βαλτική. Στις 14 Οκτωβρίου απέπλευσε από το Γκοτενχάφεν με προορισμό το Σβινεμύντε (Swinemünde) όπου θα παραλάμβανε φορτίο ναρκών. Ενώ επικρατούσε πυκνή ομίχλη, συγκρούστηκε με το βαρύ καταδρομικό Prinz Eugen. Η σύγκρουση προκάλεσε τον θάνατο 39 ανθρώπων και τα δύο σκάφη παρέμειναν κολλημένα για περισσότερο από μια μέρα. Το Leipzig ρυμουλκήθηκε τελικά πίσω στο Γκοτενχαφεν. Οι ζημιές ήταν τόσο σοβαρές που κρίθηκε ασύμφορη η επισκευή του. Έγιναν μονάχα οι αναγκαίες διορθώσεις ώστε να μπορεί να επιπλέει στο λιμάνι.
Όταν έφτασε ο Ερυθρός Στρατός στα περίχωρα της πόλης (Μάρτιος 1945) τα πυροβόλα του καταδρομικού συνέβαλαν στην άμυνα. Στις 24 Μαρτίου το πλοίο, φορτωμένο με πρόσφυγες, έφτασε στην Χέλα. Μπορούσε να πλεύσει με ταχύτητα μόλις 6 kn. Επανειλημμένα δέχθηκε επιθέσεις από σοβιετικά αεροσκάφη, ενώ Συμμαχικά υποβρύχια επιχείρησαν να το πλήξουν. Παρόλα αυτά κατάφερε να φτάσει στην Δανία στις 29 Απριλίου. Μεταπολεμικά χρησιμοποιήθηκε ως στρατώνας για άνδρες της Γερμανικής Διοίκησης Ναρκαλιευτικών, που είχε αναλάβει να εκκαθαρίσει τις γερμανικές ακτές από τα πολυάριθμα ναρκοπέδια. Τον Ιούλιο του 1946 το κατεστραμμένο πλοίο ρυμουλκήθηκε στα ανοικτά όπου και βυθίστηκε.