Erotica

Ιστορικό

Το 1992, η Μαντόνα ίδρυσε τη δική της multi-media ψυχαγωγική εταιρεία, Maverick, που αποτελείται από μια δισκογραφική εταιρεία (Maverick Records), μια εταιρεία παραγωγής ταινιών (Films Maverick), και τις συναφείς μουσικές εκδόσεις, τηλεοπτικές εκπομπές, εκδόσεις βιβλίων κτλ. Είπε ότι οραματίστηκε την εταιρεία ως μια "καλλιτεχνική δεξαμενή σκέψης" και την παρομοίασε σαν μια διασταύρωση μεταξύ του Bauhaus (το πρωτοποριακό γερμανικό ινστιτούτο τεχνών που σχηματίστηκε στη Βαϊμάρη το 1919), και το κέντρο του Andy Warhol που εδρεύει στην Νέα Υόρκη. Η ίδια δήλωσε Ξεκίνησε ως μια επιθυμία να έχω περισσότερο έλεγχο. Υπάρχει μια ομάδα από φωτογράφους, συγγραφείς, διευθυντές και εκδότες που έχω γνωρίσει στην πορεία της καριέρας μου και θέλω να τους έχω μαζί μου όπου κι αν πάω. Θα ήθελα επίσης να έρθω σε επαφή με πολλά νέα ταλέντα. Οι δύο πρώτες δουλειές από την επιχείρηση της ήταν το πέμπτο στούντιο άλμπουμ της, Erotica και το "coffee table" βιβλίο με φωτογραφίες της Μαντόνα, Sex.

Ανάπτυξη

Σύμφωνα με τον Pettibone στο άρθρο του, "Erotica Diaries", που δημοσίευε στο περιοδικό Icon της Μαντόνα, παρήγαγε μια κασέτα με τρία τραγούδια πριν ταξιδέψει στο Σικάγο όπου είχε το γύρισμα για την ταινία A League of Their Own, για να τ'ακούσει η Μαντόνα. Άκουσε τα τραγούδια και της άρεσαν όλα. Όταν τέλιωσαν με τα γυρίσματα της ταινίας, η Μαντόνα συναντήθηκε με τον Pettibone στη Νέα Υόρκη για να αρχίσουν να εργάζονται από κοινού τον Νοέμβριο του 1991. Στην αρχή, τα τραγούδια που είχαν ηχογραφήσει δεν άρεσαν πολύ στην Μαντόνα. Ήθελε το Erotica να έχει μια ακατέργαστη ακμή, σαν να είχαν καταγραφεί σε ένα δρομάκι στο Χάρλεμ.
Είχαν προβλήματα κατά τη διάρκεια της σειράς των τραγουδιών και έπρεπε να τα επισκευάσει, πράγμα που πήρε κάποιο χρόνο. Ο Pettibone έπρεπε να κάνει τα πράγματα να κινούνται όσο το δυνατόν γρηγορότερα, αφού δεν ήθελε να χάσει το ενδιαφέρον για τη μουσική του η Μαντόνα.
Η ίδια τότε, άφησε την παραγωγή του άλμπουμ για λίγο για να εργαστεί στην επόμενη ταινία της Body of Evidence, ένα ερωτικό θρίλερ.

Σύνθεση

"Άρχισε σαν ένα αστείο. Κάναμε ένα μιξ στο 'Waiting', και ήθελε να πάει να φάει έξω. Όταν έφυγε άρχισα να βάζω ραπ στη μουσική. Όταν γύρισε, της έβαλα να το ακούσει και της άρεσε. Το επόμενο πράγμα που ήξερα ήταν ότι το είχε στο άλμπουμ. Ήταν τέλειο το πόσο χαμηλών τόνων και χαλαροί ήμασταν."

Το άλμπουμ αποτελείται από electronic, ποπ και ροκ μουσική. Η Μαντόνα ενσωματώθηκε σ' ένα alter-ego που το ονόμασε Dita Mistress, και εμπνέεται σε μεγάλο βαθμό από την ηθοποιό Dita Parlo. Το "Erotica" είναι το πρώτο single, αλλά και το πρώτο κομμάτι στο άλμπουμ. Ξεκινάει με την Μαντόνα να λέει "My name is Dita", και προσκαλεί τον εραστή - "φαν" της να είναι παθητικός, ενώ εκείνη του λέει "do as I say" (κάνε ότι λέω) και τον οδηγεί να εξερευνήσει τα όρια ανάμεσα στον πόνο και την ευχαρίστηση. Στο "Bye Bye Baby" ξεκινά με μια δήλωση "This is not a love song", και καταλήγει να υποβάλει ερωτήσεις σε έναν εραστή που είναι έτοιμη να τον εγκαταλείψει. Το "Deeper and Deeper" περιγράφεται ως ένα από τα καθαρά disco κομμάτια του άλμπουμ, διαθέτει μια κιθάρα flamenco σ' ένα σημείο, και οι στίχοι του μιλούν για τη σεξουαλική εμμονή. Στο επόμενο κομμάτι "Where Life Begins", η Μαντόνα υπόσχεται να διδάξει "ένα διαφορετικό είδος φιλιού" για τον ακροατή, μιλά για τις απολαύσεις του στοματικού σεξ καθώς έχει και αναφορές για το ασφαλές σεξ.
Το "Thief of Hearts" είναι ένα σκοτεινό κομμάτι στο οποίο χρησιμοποιεί σκληρή hip-hop γλώσσα για να αποκρούσει μια "ανταγωνίστρια" που έχει μπει ανάμεσα σ' αυτήν και τον εραστή της. Αρχίζει με το σπάσιμο ενός ποτηριού και τη Μαντόνα φωνάζοντας "Bitch!/Which leg do you want me to break?", ενώ αργότερα μπαίνουν και οι σαρκασμοί "Little miss thinks she can have his child/Well anybody can do it." Το τραγούδι περιγράφεται ως μια συνέχεια του "Justify My Love" (1990). Το "In This Life" γράφτηκε στη μνήμη των φίλων που έχασε η Μαντόνα με την επιδημία του AIDS. Το τελευταίο κομμάτι από το άλμπουμ, "Secret Garden" περιγράφεται ως το πιο προσωπικό τραγούδι στο άλμπουμ. Διαθέτει ένα jazz-house ρυθμό.

Εμπορικότητα

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Erotica έκανε το ντεμπούτο του στο νούμερο δύο στο Billboard 200 στις 11 Νοεμβρίου 1992, με πωλήσεις την πρώτη εβδομάδα 167.000 αντίτυπων. Την επόμενη εβδομάδα, έπεσε στην τέταρτη θέση μέχρι που τελικά πιστοποιήθηκε δύο φορές πλατινένιο στην Αμερική με πωλήσεις δύο εκατομμυρίων αντίτυπων. Στον Καναδά, το άλμπουμ έκανε το ντεμπούτο του στο νούμερο επτά στα RPM Albums Chart στις 7 Νοεμβρίου 1992 και έφτασε στο νούμερο τέσσερα στις 21 Νοεμβρίου 1992. Το άλμπουμ παρέμεινε 38 εβδομάδες στο διάγραμμα, και πιστοποιήθηκε δύο φορές πλατινένιο με 200,000 πωλήσεις. Στο νούμερο δύο έκανε το ντεμπούτο του και στο Ηνωμένο Βασίλειο και παρέμεινε εκεί για τρεις εβδομάδες. Έγινε δύο φορές πλατινένιο με 600,000 πωλήσεις.
Έφτασε στην κορυφή των charts στην Αυστραλία και τη Γαλλία, ενώ μπήκε στην πρώτη πεντάδα στον Καναδά, τη Γερμανία, την Ιαπωνία, τη Νέα Ζηλανδία, την Ισπανία. Μέχρι σήμερα, έχει πουλήσει πάνω από 6 εκατομμύρια παγκοσμίως.

Κληρονομιά

Με την κυκλοφορία του άλμπουμ, συνοδευόταν με το βιβλίο, Sex και με τον ρόλο της Μαντόνα στο ερωτικό θρίλερ Body of Evidence, το οποίο περιείχε πλήρες γυμνές σκηνές. Οι κριτικοί σχολίασαν ότι το είχε πάει πολύ μακριά, το είχε παρατραβήξει και ότι η καριέρα της είχε τελιώσει. Παρ 'όλα αυτά, ορισμένοι κριτικοί και κοινό της Μαντόνα δήλωσαν ότι είναι μια από τις καλύτερες προσπάθειές της. Το Erotica κατατάσσεται στο νούμερο 24 στη λίστα του περιοδικού Slant Magazine των 100 καλύτερων άλμπουμ της δεκαετίας του 1990. Σύμφωνα με τον J. Randy Taraborrelli "Κατά τη  απελευθέρωσης του Erotica τον Οκτώβριο του 1992, ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας προχώρησε σε επαναξιολόγηση της σεξουαλικότητας. Τα γκέι δικαιώματα ήταν στην πρώτη γραμμή των κοινωνικών συζητήσεων σε παγκόσμιο επίπεδο, όπως ήταν και η συνεχώς αυξανόμενη ευαισθητοποίηση του AIDS. Μια γενιά ολοένα και περισσότερο περίεργη να διερευνήσει, χωρίς ενοχές, ντροπή ή απολογία, ένα διαφορετικό κομμάτι της ζωής, κάτι πιο προκλητικό, ίσως και σκοτεινότερο". Κατά την επανεξέταση του άλμπουμ μετά απ' τα δεκαπέντε χρονία κυκλοφορίας του ο Sal Cinquemani  σχολίασε τις επιπτώσεις του άλμπουμ:
Μέχρι το 1992, η Μαντόνα ήταν ένα icon - άθικτη, κυριολεκτικά και μεταφορικά - και με το Erotica ήταν η πρώτη φορά που η μουσική της πήρε μια αναμφισβήτητη επίθεση, ακόμα και με τον ήχο, αφού πολύ δεν ήθελαν ούτε να το ακούσουν. Αυτή είναι η Μαντόνα στο δημιουργικό ζενίθ της. Αυτή είναι η Μαντόνα στα πιο σημαντικά της, στα πιο σχετικά της. Κανένας άλλος εκείνη τη στιγμή δεν τόλμησε να μιλήσει για το σεξ, την αγάπη και το θάνατο με τέτοια ειλικρίνεια και γενναιότητα. 
Μετά την κυκλοφορία του άλμπουμ, ήρθε ένα φαινόμενο το οποίο θεωρείται ότι ήταν σαν "Μαντόνα αντίδραση" παντού. Στην Μαντόνα είχε απαγορευτεί η είσοδος στο Βατικανό καθώς και η μουσική της. Το ομώνυμο τραγούδι και το άλμπουμ είχαν επίσης απαγορευθεί και στο Λίβανο. Τα συνοδευτικά βιντεό κλιπς απαγορεύθηκαν λόγω της ρητής ερωτικής φαντασίας. Έδειχναν την Μαντόνα μεταμφιεσμένη σε "αφέντρα" με ένα χρυσό δόντι και ένα μαστίγιο. Πρόκειται για ένα μοντάζ των σεξουαλικών φορτισμένων εικόνών, με σκοπό να σοκάρει το κοινό. Το MTV δείχνει το βίντεο μόνο μετά τα μεσάνυχτα. Είχε απαγορευτεί από την εκπομπή του NBC και την Times Square. Στη Σιγκαπούρη, το άλμπουμ ήταν σε αναμονή για την απελευθέρωσή του, λόγω του τραγουδιού "Did You Do It". Επίσης, είχε απαγορευτεί στην Κίνα.
Ο μουσικός Doug Wimbish σημείωσε ότι το Erotica ήταν μπροστά από την εποχή του. Ο Wimbish πιστεύει ότι "η Μαντόνα σφυρηλάτησε μια διαδρομή για την επόμενη γενιά από γυναίκες ποπ καλλιτέχνες. Έλεγε την άποψή της ως γυναίκα. Είναι το πραγματικό πρότυπο για την Christina Aguilera, Britney, Beyoncé κτλ. Εκείνη άνοιξε το δρόμο για ολά που βλέπετε σήμερα. Μπορεί να είναι ωραία και καθαρή τη μια στιγμή και στη συνέχεια ένα τέρας. Θα υπάρξουν και πολλά χρήματα στο τέλος!"