Πρέφα

Γενικά

Η πρέφα συγγενεύει με το μπριτζ και το μπουρλότ ή μπελότ και παίζεται με τράπουλα 32 φύλλων, δηλαδή συμμετέχουν τα φύλλα από το επτά και πάνω, οι φιγούρες και οι άσοι. Το παιχνίδι παίζεται σε όλη την Ελλάδα. Είναι ιδιαίτερα δημοφιλές ανάμεσα σε ηλικιωμένους, στα καφενεία αλλά και μεταξύ φοιτητών. Συναντάται με ιδιαίτερη συχνότητα στην Κρήτη.
Μοιράζονται 10 φύλλα στον κάθε παίκτη και τα δύο φύλλα που περισσεύουν είναι τα κάτω. Το παιχνίδι παίζεται σε γύρους. Σε κάθε γύρο κάθε παίχτης με τη σειρά του ρίχνει ένα φύλλο. Ο παίχτης που έριξε το καλύτερο φύλλο παίρνει τα τρία φύλλα (μπάζα). Τα κάτω φύλλα (ονομάζονται και τζόγος). Αυτά τα δύο φύλλα πλειοδοτούνται από τους παίχτες λέγοντας πόσες μπάζες θα πάρει όποιος τα αγοράσει και ποιο χρώμα θα είναι τα ατού (ένα συμβόλαιο δηλαδή). Τα ατού είναι ένα από τα τέσσερα χρώματα που σε κάθε γύρο είναι πιο δυνατό από τα άλλα και κερδίζει ανεξαρτήτως αξίας. Ο αγοραστής ή τζογαδόρος σκοπό έχει να μαζέψει τις συμφωνημένες μπάζες, οι αμυνόμενοι, κοντραδόροι ή συνέταιροι σκοπό έχουν πρώτα και κύρια να τον εμποδίσουν να κάνει τις μπάζες που δήλωσε και δευτερευόντως να μαζέψουν όσες περισσότερες μπάζες μπορούν. Καθώς κάθε παίκτης έχει 10 φύλλα, 10 είναι επομένως και οι συνολικές μπάζες σε κάθε διανομή. Στο τέλος οι παίχτες μετράνε τις μπάζες τους και υπολογίζουν τους πόντους τους ανάλογα με το συμβόλαιο που είχαν κάνει στην αρχή.

Κανόνες

Η πρέφα είναι παιχνίδι που παίζεται με μπάζες και ατού. Το πρώτο σημαίνει ότι το παιχνίδι παίζεται σε γύρους. Σε κάθε γύρο όλοι οι παίχτες με την σειρά τους ρίχνουν από ένα φύλλο και ο παίχτης με το καλύτερο φύλλο τα κερδίζει, παίρνει την μπάζα. Το δεύτερο σημαίνει ότι μια φυλή (χρώμα) ορίζεται ως ατού. Στην πρέφα τα ατού λέγονται και κόζια.
Κάθε παίχτης ξεκινάει με "πόντους" που ονομάζονται κάσα ή κάσες συνήθως 30. Το παιχνίδι τελειώνει όταν μηδενιστούν οι κάσες όλων των παιχτών (στην πραγματικότητα η κάσα είναι κοινή). Κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού οι παίχτες μαζεύουν καπίκια. Στο τέλος του παιχνιδιού κερδίζει ο παίχτης με τα περισσότερα καπίκια.
Το παιχνίδι παίζεται σε παρτίδες. Και κάθε παρτίδα αποτελείται από τα εξής στάδια:

Το μοίρασμα

Τα 32 φύλλα μοιράζονται (ανά δύο), 10 στον κάθε παίκτη, αρχίζοντας από τον παίκτη στα δεξιά αυτού που μοιράζει, και αυτή είναι και η φορά του παιξίματος. Μετά τα δύο πρώτα φύλλα σε κάθε παίκτη, τα δύο επόμενα (δηλαδή το έβδομο και το όγδοο φύλλο) αποτίθενται κλειστά στο τραπέζι, και είναι τα κάτω. Κατόπιν συνεχίζεται το μοίρασμα με αποτέλεσμα κάθε παίκτης να έχει, τελικά, 10 φύλλα και δύο τα κάτω 32 στο σύνολο. Τα κάτω φύλλα μπορούν να αφεθούν στο τραπέζι και τελευταία, εφόσον αυτός που μοίραζε είχε ξεχάσει να τα αφήσει στην αρχή. Όταν αρχίσει το παιχνίδι, κάθε παίκτης πετάει ένα φύλλο. Τα τρία αυτά φύλλα αποτελούν μια χεριά, ή αλλιώς μπάζα. Καθώς κάθε παίκτης έχει 10 φύλλα, 10 είναι και οι συνολικές μπάζες, επομένως σε κάθε διανομή παίζονται 10 μπάζες.

Η δήλωση

Σε αυτή τη φάση ο αγοραστής θα δηλώσει τελικώς πόσες μπάζες και με ποια ατού -ή χωρίς ατού- θα κάνει αγορά. Παίρνει τα δύο κάτω φύλλα και τώρα έχει 12. Από αυτά διαλέγει 2, όποια θέλει, και τα βγάζει έξω και είναι τα σκάρτα. Ο αγοραστής λοιπόν έχει δύο πλεονεκτήματα, να γνωρίζει 2 φύλλα παραπάνω και τη δυνατότητα να καλυτερέψει τα φύλλα του (π.χ. κάτω είχε Ρήγα κούπα, και αυτός αφήνει κάτω 7 κούπα). Η δήλωση στη φάση της πλειοδοσίας ήταν δεσμευτική προς τα κάτω, όχι προς τα πάνω. Επίσης, η δήλωση υποχρεώνει τον αγοραστή να κάνει τουλάχιστον τις μπάζες που δηλώνει, όχι ακριβώς. Στο παράδειγμά μας αυτό σημαίνει ότι ο Γ δεν μπορεί να δηλώσει «6 Τρίτα», μπορεί όμως να δηλώσει «6 Τέταρτα», «7 Μπαστούνια» κλπ. Αναγγέλλει λοιπόν «6 Κούπες», το οποίο σημαίνει ότι με ατού τις κούπες πρέπει να κερδίσει τουλάχιστον 6 μπάζες.

Το τέλος του παιχνιδιού

Το παιχνίδι τελειώνει όταν όλοι οι παίκτες έχουν κάσα μηδέν. Από αυτά που είδαμε, η κάσα κατεβαίνει μόνο όταν ο παίκτης αγοράζει και η αγορά του κερδίζει τόσες ακριβώς μπάζες όσες δήλωσε (και όταν φυσικά γίνεται αγορά και δεν παίζει κανείς). Όταν ένας παίκτης έχει μηδενίσει την κάσα του και οι άλλοι δύο δεν έχουν μηδενίσει, τότε γλύφει από την μεγαλύτερη κάσα. Για παράδειγμα, ο Α έχει κάσα 0, ο Β 12 και ο Γ 6. Μόλις ο Α βγάλει π. χ. μια αγορά στα '6 Τρίτα', γλύφει, δηλαδή κατεβάζει την μεγαλύτερη κάσα, και πληρώνεται σε καπίκια. Δηλαδή θα προκύψει Α 0 κάσα και 40 καπίκια, ο Β 8 κάσα, και ο Γ 6 κάσα όπως πριν. Όταν υπάρχουν ίσες κάσες, γλύφει όποια κάσα θέλει. Συνήθως βέβαια γλύφει την κάσα του παίκτη στον οποία μέχρι εκείνο το σημείο χρωστάει περισσότερα καπίκια. Όταν μηδενιστούν όλες οι κάσες, αθροίζονται τα καπίκια στη στήλη του κάθε παίκτη, και αυτός που χρωστάει πληρώνει. Μεταξύ καλών και προσεκτικών παικτών, συνήθως ο καθένας παίρνει πάνω κάτω τα λεφτά του. Όταν όμως υπάρχει κανένας ατζαμής, συνήθως είναι αυτός που πληρώνει τη νύφη. Ας...το έπαιρνε πρέφα πού έμπλεκε!

Η μπλόφα

Μεγάλο μέρος της ομορφιάς της η πρέφα το χρωστάει στον κανόνα ότι η αγορά θεωρείται επιτυχημένη μόνο όταν ο αγοραστής κάνει ακριβώς τις μπάζες που δηλώνει. Δεδομένου του τιμήματος που πληρώνει ο παίκτης που δηλώνει ότι έχει τις υπόλοιπες μπάζες και δεν τις κάνει, ο αγοραστής μπορεί να εκμεταλλευτεί αυτό το γεγονός. Αυτό σημαίνει ότι δεν είναι υποχρεωμένος να δηλώσει την αγορά στις μπάζες που έχει, αλλά ούτε και στο χρώμα που έχει τα δυνατότερα φύλλα.
Για παράδειγμα, μπορεί ο Α να έχει αγορά ‘8 κούπες’, και να δηλώσει μόνο ‘6.κούπες’. Αν οι άλλο παίκτες ξεγελαστούν και παίξουν, εκτιμώντας ότι έχουν τις μπάζες, μπορεί να βρεθούν προ εκπλήξεως. Γιατί μπορεί να σκεφτεί ο Β, «δηλώνει 6, οπότε του λείπουν 4, εγώ έχω δύο», και να παίξει. Αν όμως τις δύο μπάζες που του λείπουν τις κάνει ο Γ, τότε ο Β είναι σόλο μέσα, και θα πληρώσει 80 καπίκια στον αγοραστή. Αν κάποιος έχει φύλλο, υπάρχει όφελος να μηδενίζει την κάσα του γρήγορα και να γλείφει των άλλων. Αλλά επίσης και να κάνει μπλόφες αν η κάσα του πλησιάζει στο μηδέν και οι άλλοι έχουν ψηλή ακόμα κάσα, και να πληρώνεται καπίκια. Η ισορροπία μεταξύ της μπλόφας και της κανονικής δήλωσης είναι κάτι που μαθαίνεται με τον καιρό, με εξάσκηση και παρακολούθηση άλλων να παίζουν.
Περισσότερα στοιχεία για την μπλόφα και γενικά για το παίξιμο και την τακτική, δείτε στο Τακτική και παίξιμο της πρέφας.

Οι τέσσερις άσοι

Αν ο παίκτης που έχει κερδίσει την αγορά (αγοραστής) κρατάει και τους 4 άσους, τότε δηλώνοντας την αγορά του μπορεί να δηλώσει «και οι άσοι», π.χ. «6 σπαθιά και οι άσοι». Σ' αυτή την περίπτωση και εφόσον βγάλει την αγορά του, πληρώνεται επιπλέον 25 καπίκια από τους υπόλοιπους παίκτες, συμπεριλαμβανομένου και του τεμπέλη εφόσον υπάρχει. Αν η αγορά είναι 7 μπάζες και πάνω, οι άσοι πληρώνονται 50 καπίκια από τον κάθε παίκτη. Αν, όμως, ο αγοραστής δεν βγάλει την αγορά, στα 6 πληρώνει σε όλους από 25 καπίκια και στα 7 και πάνω από 50 καπίκια.
Σημείωση

Οι παίκτες πρέπει να συμφωνήσουν από πριν τι θα γίνει εφόσον ο αγοραστής μπει σόλο μέσα στην αγορά του και έχει δηλώσει τους άσους, αν δηλαδή θα τους πληρώσει απλά ή διπλά, αν και το σωστό είναι μάλλον να πληρωθούν απλά, καθώς στην περίπτωση που οι άσοι θα πληρωθούν διπλά τα ποσά που θα πληρώσει ο αγοραστής καθίστανται ιλιγγιώδη. Τέλος, τονίζουμε, ότι η δήλωση των άσων δεν είναι υποχρεωτική για τον αγοραστή· εννοείται, βεβαίως, ότι στην περίπτωση που δεν δηλωθούν οι άσοι από τον αγοραστή δεν τίθεται θέμα επιπλέον αμοιβής.

Η αμοιβή του τεμπέλη

Αν ο αγοραστής μπει μέσα και υπάρχει τεμπέλης, πληρώνει και στον τεμπέλη 25 καπίκια. Αν μπει δύο μπάζες μέσα, δηλαδή σόλο, πληρώνει στον τεμπέλη 50 καπίκια. Τα καπίκια που πληρώνει ο αγοραστής στον τεμπέλη, όταν μπαίνει μέσα η αγορά, ονομάζονται «τεμπελίστικα». Τόσο η αμοιβή των άσων, όσο και τα τεμπελίστικα, δεν σχετίζονται με το μέγεθος της κάσας, αλλά τα ποσά είναι 25 καπίκια στις απλές αγορές και 50 καπίκια σε αγορές από 7 μπάζες και πάνω. Είναι ανακριβές αυτό που κάποιοι ισχυρίζονται ότι αν η κάσα είναι 30άρα τα παραπάνω ποσά διαμορφώνονται σε 15 και 30 καπίκια αντίστοιχα.

Ορολογία

Αγορά, αγοράζω - Το 'συμβόλαιο' για των αριθμό των μπαζών, με ή χωρίς ατού.
Ανεβαίνω, ανέβασμα - α. Παίζω ένα φύλλο μεγαλύτερης αξίας. β. Δηλώνω μεγαλύτερη αγορά.
Άνοιγμα, ανοίγω - Η πρώτη δήλωση αγοράς.
Ατού - Η φυλή, χρώμα, που δηλώνεται ως αυτό που υπερισχύει.
Αχρωμάτιστα, άχροα - Η δήλωση αγοράς χωρίς ατού, με όλες τις φυλές ίσες.
Βγάζω μάτι - Παίζω κάτι που αναγκάζει τον επόμενο να φανερώσει κάτι για τα φύλλα του, εξαιτίας της θέσης του.
Γλύφω - Αφαιρώ καπίκια υπέρ της κάσας μου από τον παίκτη με την μεγαλύτερη κάσα.
Δεύτερα - Τα σπαθιά.
Δήλωση - Η διατύπωση στη φάση του 'μιλήματος' ότι ο παίκτης θα πραγματοποιήσει αγορά με βάση συγκεκριμένο επίπεδο.
Δυνατό - Φύλλο πάνω από το Βαλέ.
Καπίκι - Ο πόντος που αντιστοιχεί σε συμφωνημένο ποσό, π.χ. το καπίκι 5 λεπτά.
Κάσα - α. Τα χρήματα που βάζει ο παίκτης στην αρχή και είναι το σύνολο των καπικιών. β. Το σύνολο των καπικιών που έχει σε κάθε δεδομένη στιγμή κάποιος και αντιστοιχούν στο σύνολο των χρημάτων του.
Κόβω - α. Αποτρέπω έναν παίκτη, συνήθως τον αγοραστή, να παίξει όπως τον εξυπηρετεί μια αλληλουχία φύλλων. β. Τσακίζω
Κιτάπι - Το φύλλο αγώνα της πρέφας στο οποίο καταγράφονται οι δοσοληψίες των παικτών με την κάσα και μεταξύ τους.
Κόζι, κόζια - Βλέπε ατού.
Λιμό - Φύλλο κάτω του 10.
Μέσα, μπαίνω μέσα - Αποτυγχάνω να πάρω τις μπάζες που δήλωσα.
Μίλημα - α. Η φάση της δημοπρασίας, με την αλληλουχία των δηλώσεων και η τελική φάση της δημοπρασίας. Για παράδειγμα, στο μίλημα ο Α είπε 6 πρώτα, ο Β 6 δεύτερα, ο Γ πάσο, ο Α 6 τρίτα, ο Β 6 τέταρτα, ο Α πάσο, η αγορά είναι στα 6 τέταρτα.
Μοιρασιά - Το σύνολο των 10 χεριών.
Μπάζα - Τα 3 χαρτιά που παίζονται σε κάθε χέρι.
Οι Άσοι - Καρέ των άσων.
Παίζω άκρη - Παίζω πρώτος (ιδιαίτερα σε σχέση με τον αγοραστή).
Παίζω δυνατά - α. Παίζω το μεγαλύτερο φύλλο για να πάρω την μπάζα β. Παίζω μεγάλο φύλλο για να αναγκάσω τον επόμενο να ανεβεί αν θέλει να πάρει την μπάζα.
Παίζω λιμό - Παίζω μικρό φύλλο για να αναγκάσω των επόμενο να ανεβεί, ή για να μην χαραμίσω τα μεγαλύτερα φύλλα μου.
Παίζω μέση - Παίζω δεύτερος (ιδιαίτερα σε σχέση με τον αγοραστή).
Πάσο - Παραιτούμαι από τη δήλωσή μου ή δεν ανοίγω καθόλου.
Πλακώνω - Βάζω μεγαλύτερο φύλλο στο προηγούμενο.
Πρεφαδόρος - Ο παίκτης της πρέφας (συνήθως λέγεται για καλό παίκτη).
Πρώτα - Τα μπαστούνια.
Σανζ ατού (sans atout) - Όταν έχουν παιχτεί όλα τα ατού.
Σκαρτάρω - Ρίχνω ένα φύλλο για να μην έχω άλλα από εκείνο το χρώμα.
Σόλο, σόλο μέσα - Κάνω δύο λιγότερες μπάζες από αυτές που έπρεπε.
Τα βλέπω - Δήλωση αγοράς αν δεν αγοράσει άλλος (υποδηλώνει τα 1α και 2α).
Τα γράφω - Δήλωση αγοράς αν δεν αγοράσει άλλος (υποδηλώνει τα 3α και 4α).
Τα κάτω - Τα δύο φύλλα που είναι έξω στη φάση των δηλώσεων.
Τα 'πουλιά - Οι άσοι.
Τα σηκώνω, τα παίρνω - Δήλωση αγοράς αν δεν αγοράσει άλλος.
Τα σκάρτα - Τα δύο φύλλα που αφήνει ο αγοραστής έξω.
Τεμπέλης - Ο τέταρτος παίκτης που δεν παίζει στη μοιρασιά.
Τέταρτα - Οι κούπες.
Τρίτα - Τα καρά.
Τραβάω - Συνήθως κόζι. Παίζω μια σειρά δυνατών φύλλων.
Τσάκα, τσάκισμα - Παίρνω την μπάζα με κόζι.
Χαρίζω - Έχω μεγαλύτερο φύλλο να πάρω την μπάζα, αλλά παίζω μικρότερο.
Χεριά, χέρι - Τα 3 φύλλα που παίζονται.
ΜΕΤΑΦΟΡΙΚΕΣ ΦΡΑΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΕΦΑ
Αλλάξανε τα κόζια - Αλλάξανε οι καταστάσεις, οι συνθήκες.
Εμείς οι τρεις στον καφενέ, τσιγάρο πρέφα και καφέ (και δεν βαριέσαι αδελφέ) - Στίχος από τραγούδι του Χατζή. Αναφέρεται για κάποιον που δεν του καίγεται καρφί, ή και είναι τεμπέλης.
Κόβω τα κόζια - Εκτιμώ την κατάσταση.
Παίρνω / δεν παίρνω πρέφα - Καταλαβαίνω τι γίνεται, αντιλαμβάνομαι.