Αρταξέρξης Γ΄ της Περσίας

Αντιμετώπιση των εξεγέρσεων στην Μικρά Ασία

Το 355 π.Χ. ο Αρταξέρξης Γ΄ πίεσε την Αθήνα να υπογράψει συνθήκη, σύμφωνα με την οποία έπρεπε να αναγνωρίσει την ανεξαρτησία των συμμάχων της, που εξεγέρθηκαν στην Μικρά Ασία. Σε μία εκστρατεία στις αρχές της βασιλείας του εναντίον των Καδουσιανών, φάνηκαν οι μεγάλες στρατιωτικές ικανότητες του μελλοντικού βασιλιά της Περσίας Δαρείου Γ΄ του Κοδομμανού, ανιψιού του Αρταξέρξη Γ΄, που θα γίνει ο τελευταίος βασιλιάς των Αχαιμενιδών της Περσίας. Ακολούθησε η εξέγερση του σατράπη της Λυδίας Αρτάβαζου με την βοήθεια της Αθήνας· μαζί του ενώθηκε ο σατράπης της Μυσίας Ορόντης το 354 π.Χ. Ο Αρταξέρξης Γ΄ νίκησε τους εξεγερμένους σατράπες, ο Ορόντης συγχωρέθηκε από τον μεγάλο βασιλιά ενώ ο Αρτάβαζος κατέφυγε στην αυλή του βασιλιά της Μακεδονίας Φιλίππου Β΄. Το 354 π.Χ. ο Περσικός στρατός εξεστράτευσε για πρώτη φορά στην Αίγυπτο, πρώην κτήση της αυτοκρατορίας των Αχαιμενιδών, η οποία είχε χαθεί ύστερα από εξέγερση την εποχή του Αρταξέρξη Β΄· δύο εκστρατείες το 354 και το 351 π.Χ. απέτυχαν. Οι Πέρσες εκστράτευσαν για τρίτη φορά το 343 π.Χ. με επικεφαλής τον ίδιο τον υπέργηρο Αρταξέρξη Γ΄: οι δυνάμεις του Αιγύπτιου φαραώ Νεκταναβώ Β΄ συνετρίβησαν το 342 π.Χ. και ο ίδιος δραπέτευσε στη Νουβία, έτσι οι Πέρσες απέκτησαν ξανά την Αίγυπτο ως το 332 π.Χ.

Η καταστροφή της Σιδώνας

Από το 343 π.Χ. ξεκίνησαν οι εξεγέρσεις των Φοινικικών πόλεων, αντιδρώντας στη σκληρή Περσική καταπίεση. Πρώτη επαναστάτησε η Σιδώνα με τον βασιλιά Τεννέ Β΄, ο οποίος είχε τοποθετηθεί από τον ίδιο τον Πέρση βασιλιά Αρταξέρξη Γ΄ ως υποτελής του. Ακολούθησαν οι εξεγέρσεις των υπόλοιπων Φοινικικών πόλεων και της Κύπρου· ο Τεννές Β΄ κατέστρεψε τις Περσικές προμήθειες για τον πόλεμο με τους Αιγυπτίους και ζήτησε τη βοήθεια τού ίδιου τού Αιγύπτιου φαραώ Νεκταναβώ Β΄. Ο Αρταξέρξης Γ΄ αποφάσισε να τιμωρήσει την Σιδώνα, εκστρατεύοντας ο ίδιος επικεφαλής τεράστιου στρατού 330.000 ανδρών. Ο Τεννές Β΄ τρομοκρατημένος το έβαλε στα πόδια, 600 Σιδώνιοι παραδόθηκαν στον Αρταξέρξη Γ΄ και σφαγιάστηκαν. Η Σιδώνα κάηκε εκ θεμελίων από τον Αρταξέρξη Γ΄· από τους κατοίκους της 40.000 κάηκαν από φωτιά, που άναψαν οι ίδιοι για να μην πέσουν στα χέρια των Περσών. Μετά την καταστροφή της Σιδώνας όλες οι πόλεις που επαναστάτησαν δήλωσαν υποταγή.

Κατάκτηση και διακυβέρνηση της Αιγύπτου

Αμέσως μετά την καταστροφή της Σιδώνας, ο Αρταξέρξης Γ΄ αφοσιώθηκε στην ολοκληρωτική κατάκτηση της Αιγύπτου. Το 342 π.Χ. με 330.000 στρατό, αποτελούμενο από Ασιάτες, συνέτριψε τις δυνάμεις του Φαραώ Νεκτανεβώ Β΄ από 100.000 άνδρες· ανάμεσα τους 20.000 Έλληνες μηχανικούς. Ο Νεκταναβώ Β΄ δραπέτευσε στη Μέμφιδα και στην συνέχεια στην Αιθιοπία. Ο Αρταξέρξης Γ΄ ξεκίνησε ένα όργιο από λεηλασίες σε όλες τις Αιγυπτιακές πόλεις, καταστρέφοντας τις οχυρώσεις και λεηλατώντας τους ναούς. Κυβέρνησε με αυταρχισμό, επιβάλλοντας βαριά φορολογία και καταδιώκοντας τους πιστούς της Αιγυπτιακής θρησκείας· πριν επιστρέψει στην Περσία διόρισε τον Φερενδάρη ως σατράπη της Αιγύπτου. Τα τελευταία χρόνια της βασιλείας του, υπέργηρος, κυβέρνησε στην Περσία με ισχυρή πυγμή, ισχυροποιώντας την χώρα του και τη βασιλική εξουσία, αλλά με μεγάλη αυταρχικότητα. Δηλητηριάστηκε από τον σατράπη Βαγώα, τον ισχυρότερο άνδρα στην αυτοκρατορία των Αχαιμενιδών μετά τον βασιλιά. Ο Βαγώας τοποθέτησε διάδοχο τού Αρταξέρξη Γ΄ τον μικρότερο γιο εκείνου, τον Αρταξέρξη Δ΄, τον οποίο είχε ο Αρταξέρξης Γ΄ εκτός των σχεδίων διαδοχής του.