Παγκόσμια Οργάνωση Νέων Εσπεραντιστών

Η Παγκόσμια Οργάνωση Νέων Εσπεραντιστών (TEJO), (εσπεράντο:Tutmonda Esperantista Junulara Organizo) είναι μια οργάνωση νέων (30 ετών και κάτω) που μιλούν την Εσπεράντο με ανεξάρτητες οργώσεις μέλη και με οργανώσεις παραρτήματα σε διάφορες χώρες. Σήμερα υπάρχουν 44 οργανώσεις που είναι μέλη της με επιπλέον περίπου 13 οργανώσεις χωρών με τις οποίες η  TEJO έχει επαφή αν και αυτές δεν είναι ακόμα μέλη της. Η ίδια η TEJO αποτελεί τμήμα της Παγκόσμιας Ένωσης Εσπεράντο.
Η TEJO οργανώνει το Διεθνές Συνέδριο Νέων (IJK) κάθε χρόνο σε μια διαφορετική χώρα του κόσμου. To IJK διαρκεί μια εβδομάδα με εκδηλώσεις που περιλαμβάνουν κοντσέρτα, παρουσιάσεις, εκδρομές, και γενικότερα εκδηλώσεις που προσελκύουν νέους απ΄όλη την υφήλιο. Η TEJO επίσης οργανώνει κάποια σεμινάρια για νέους κάθε χρόνο. Τα σεμινάρια αυτά ενώνουν τους νέους σε μια διεθνή ομάδα για να συζητήσουν σύγχρονα θέματα. Τα τελευταία σεμινάρια είχαν θέματα σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα, την παγκοσμιοποίηση, τα γλωσσικά προβλήματα, και το Διαδίκτυο. Τα σεμινάρια διαρκούν μια εβδομάδα και συχνά έχουν στοιχεία πρακτικής εξάσκησης προκειμένου οι συμμετέχοντες όχι μόνο να μετέχουν σε έναν διεθνή διάλογο αλλά επίσης να αποκτούν και νέες δεξιότητες. 
Η TEJO εκδίδει δύο περιοδικά, το Kontakto, το TEJO Tutmonde, και επίσης το δικτυακό ενημερωτικό έντυπο TEJO-aktuale. Το Kontakto είναι περιοδικό, που στοχεύει στους αρχάριους και τους νέους αναγνώστες και έχει άρθρα με γενικά θέματα και σε εύκολη γλώσσα . Το TEJO Tutmonde είναι ένα άλλο περιοδικό με νέα από το νεανικό Εσπεραντικό-κίνημα διεθνώς. Το TEJO-aktuale έχει σκοπό την πληροφόρηση για διάφορες εκδηλώσεις σχετικά με την Παγκόσμια Εσπεραντική Κοινότητα (Esperantio).
Η TEJO οργανώνει επίσης την υπηρεσία Pasporta Servo, ένα δίκτυο από Εσπεραντιστές οικοδεσπότες που χωρίς χρέωση φιλοξενούν επισκέπτες που μιλούν την Εσπεράντο.

Ιστορία

Ήδη πριν από το TJO/TEJO υπήρξαν προσπάθειες της Διεθνούς Οργάνωσης Εσπεράντο για τους νέους. Την δεκαετία του 1920 υπήρξε η Παγκόσμια Εσπεραντική Ένωση Νέων, και από το 1920 με επίσημό όργανο της την εφημερίδα Esperantista Junularo (ονομάστηκε το 1927: Esperanto-Junularo).
Το TEJO ξεκίνησε ως μια ομάδα που την αποτελούσαν ως επί το πλείστον καθηγητές της Εσπεράντο. Δύο ολλανδοί καθητητές, η Elisabeth van Veenendaal και ο σύζυγός της, οργάνωσαν συνάντηση γνωριμίας το 1938 στο Groet της Ολλανδίας, για παιδιά που μιλούσαν Εσπεράντο από 10 χώρες: την Διεθνή Συνάντηση Νέων. Στην διάρκεια αυτής της συνάντησης, στις 14 Αυγούστου, γεννήθηκε η Παγκόσμια Οργάνωση Νέων (TJO), με σκοπό την προπαγάνδιση της Εσπεράντο, την διεξαγωγή διεθνών συναντήσεων και για να εργαστεί για την προώθηση της Εσπεράντο στα σχολεία. Το 1939 πραγματοποιήθηκε η 2η συνάντηση, στην βελγική κωμόπολη Tervuren (κοντά στις Βρυξέλλες). Ήδη τότε η TJO είχε περισσότερα από 800 μέλη σε 20 χώρες.
Εντούτοις, η TJO αντιμετώπισε πολύ γρήγορα εμπόδια εξαιτίας του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Δεν επανεργοποιήθηκε εκ νέου παρά μόνον το 1945, όταν επανέκδωσε την εφημερίδα της La Juna Vivo και το Διεθνές Συνέδριο Νεολαίας προγραμματίστηκε να γίνει στο Ίπσουϊτς της Βρετανίας το 1947.
Σύντομα, η TJO έγινε περισσότερο μια οργάνωση νέων όπου όλο και περισσότεροι νέοι άρχισαν να διοικούν τις υποθέσεις τους και το 1951 η Διοίκηση του TJO αποτελούνταν αποκλειστικά από νέους – ενώ από το 1938 μέχρι τότε Πρόεδρος του ήταν ο συγγραφέας Pieter Krijt από την Ολλανδία. Σε εναρμόνιση με το νέο αυτό βήμα, ο οργανισμός άλλαξε επίσημα το όνομά του στην σημερινή του μορφή, δηλαδή σε TEJO (Tutmonda Esperantista Junulara Organizo) το 1952.
Το έτος 1956 η TEJO γίνεται το νεολαιΐστικο τμήμα της UEA. Το 1971 τα οικονομικά και η διοίκηση της TEJO ενσωματώθηκαν πλήρως σε αυτήν της UEA.
Εντός της TEJO, όπως και γενικότερα στην νεολαία, στα τέλη της δεκαετίας του 1950 μέχρι το 1960 ακολούθησε ισχυρές τάσεις αλλαγών και πολιτικής - η TEJO οργάνωσε το πρώτο και μοναδικό της Συνέδριο σε μια κομμουνιστική χώρα, (15ο IJK στην πόλη Γκντανσκ, Πολωνία 1959), συνέταξε το πρώτο της σχέδιο εργασίας, εξέδωσε μια διεθνή κοινωνικό-πολιτιστική εφημερίδα για νέους στα Εσπεράντο που συνεχίζει να εκδίδεται μέχρι σήμερα (Kontakto), και υιοθέτησε στην Αργεντινή ένα παγκόσμιο σύστημα φιλοξενίας για τους Εσπεραντιστές ταξιδιώτες, το Pasporta Servo.
Δημιουργώντας μια βάση, η TEJO άρχισε να συνάπτει σχέσεις και με άλλες μη Εσπεραντικές οργανώσεις νεολαίας. Η Επιτροπή για τις Εξωτερικές Σχέσεις, η οποία συνεργάζεται με τις μη Εσπεραντικές οργανώσεις νεολαίας, έγινε ιδιαίτερα ενεργή κατά την περίοδο αυτήν. Επιπλέον για να δημοσιοποιήσει την νέα αποστολή που αποσκοπούσε τις εξωτερικές οργανώσεις νέων, οργάνωσε για πρώτη φορά μια σειρά σεμιναρίων για σχετικά με τα κοινωνικο-πολιτιστικά προβλήματα, το Σεπτέμβριο του 1965 στην Γιουγκοσλαβία.
Η TEJO διαρκώς ενισχύθηκε και εξελίχθηκε όσον αφορά τις εργασίες της κατά τις δεκαετίες του 1970 και 1980, βελτιώνοντας τις υπηρεσίες και τα προγράμματα που μέχρι τότε προσέφερε. Ένα μεγάλο βήμα για την εξέλιξη της TEJO είναι η οργάνωση σεμιναρίων για σύγχρονα κοινωνικά θέματα που απευθύνονταν σε νέους στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Νεότητας στο Στρασβούργο, και επίσης η καλλιέργεια της συνεργασίας σε ευρωπαϊκές εκδηλώσεις νεολαίας. 

Την δεκαετία του 1980 το μέλλον του TEJO απειλήθηκε όταν δύο επικεφαλής του, η Elisabeth Schwarzer και ο Martin Haase πρότειναν στην επιτροπή ένα σχέδιο που στην ουσία θα οδηγούσε στην διάλυση του TEJO και θα έδινε στην UEA την ευθύνη να διευθύνει τις εργασίες του. Η πρόταση αυτή εντούτοις προκάλεσε την σφοδρή αντίδραση του Jan Koszmaluk και του Dietrich Michael WEIDMANN, οι οποίοι στην διάρκεια της κλιμάκωσης της κρίσης έγιναν αντίστοιχα πρόεδρος και γενικός γραμματέας, και η πρόταση απορρίφθηκε πανηγυρικά. Το κύριο γεγονός της δεκαετίας του 1980 ήταν τα εκατό χρόνια της Εσπεράντο το 1987, το οποίο η TEJO γιόρτασε μέσα από το μεγαλύτερο IJK (διεθνές συνέδριο νεολαίας) που οργανώθηκε ποτέ μέχρι σήμερα (το 43ο IJK στην Κρακοβία της Πολωνίας το 1987). 
H δεκαετία του 1990 ήταν για την TEJO μια περίοδος αναδιαρθρώσεων προκειμένου η οργάνωση να γίνει πιο επαγγελματική σε παγκόσμιο επίπεδο. Οι κυριότερες εκδόσεις της TEJO, εκτός από το Kontakto, περιλαμβάνουν σημαντικές αλλαγές προκειμένου να ανταποκριθούν καλύτερα στις επιθυμίες των αναγνωστών. Η TEJO ανέλαβε το 1995 το πρώην γραφείο της GEJ στην γερμανική πόλη Βόννη (μέχρι το 1997) εκτός από το κεντρικό της γραφείο στο Ρότερνταμ. Έτσι η οργάνωση δεσμεύτηκε περισσότερο με τις πολιτικές της νεολαίας και τις δράσεις για το Ευρωπαϊκό Συνέδριο Νεολαίας και τον ΟΗΕ.