Γ.Σ. Δόξα Δράμας

Η ίδρυση

Μετά την λήξη του Α΄ Παγκόσμιου Πόλεμου, το φθινόπωρο του 1918, μια μονάδα Άγγλων στρατιωτών στρατοπέδευσε για λίγες μέρες στην πόλη της Δράμας. Ο καιρός για αυτούς ήταν γλυκός και η φιλοξενία των ντόπιων πρωτόγνωρη για αυτούς. Οι στρατιώτες απαλλαγμένοι απο διάφορες μέριμνες, έπαιζαν τα απογεύματα ενα καινούργιο παιχνίδι, το ποδόσφαιρο. Πολλές φορές μάλιστα, τις ενδεκάδες τους συμπλήρωναν τα ελληνόπουλα, τα οποία όχι μόνο ήταν εντυπωσιασμένα από το παιχνίδι, αλλά παράλληλα τα ενθουσίαζαν το πάθος των Άγγλων στρατιωτών.
Έτσι, δεν άργησαν και τα ελληνόπουλα να συγκροτήσουν τις πρώτες συνοικιακές ομάδες στην πόλη, χρησιμοποιώντας αυτοσχέδιες μπάλες φτιαγμένες από κουρελόπανα. Σχεδόν αμέσως ιδρύθηκε στην Δράμα ο πρώτος οργανωμένος σύλλογος με την ονομασία «Πηλεύς», με ιδρυτικά στελέχη τους Αντώνη Κόκκινο, Γιάννη Σιμόπουλο, Χρήστο Κωνσταντινίδη, Δημήτρη Τζήμα, Αχιλλέα Βαγενά, Φιλ. Αναγνώστου, Γιώργο Αθανασιάδη και τους αδερφούς Περβανά. Όμως, μετά από μόλις ένα χρόνο, την άνοιξη του 1919, αποφασίστηκε η διεύρυνση των στελεχών του συλλόγου με τους Παπαλούση, Φέσσα, Καπανίκη, Πολυχρονίδη και Πεντζίκη. Τότε η ονομασία άλλαξε και έγινε Σύλλογος Σωματικής Αγωγής «η Δόξα».  
Η Δόξα σύντομα απέκτησε τις πρώτες ποδοσφαιρικές μπάλες και τις πρώτες ομοιόμορφες ασπρόμαυρες φανέλες με αρχικό έμβλημα της ομάδας το τριφύλλι. Σε κάθε φύλλο του τριφυλλιού ήταν γραμμένο ένα γράμμα από τα αρχικά ΓΣΔ, σύντμηση των λέξεων Γυμναστικός Σύλλογος Δράμας. Κατα μία εκδοχή, το μαύρο χρώμα επιλέχθηκε εις ένδειξη πένθους για τα θύματα της περιοχής από τις εμπόλεμες περιόδους που προηγήθηκαν, ενώ ένας θρύλος τα συνέδεσε με το χαμό ενός ποδοσφαιριστή κατά την διάρκεια ενός αγώνα.
Αρχίζοντας από τις μαύρες τιμημένες φανέλες, απ'την ολόσωμη μαύρη φορεσιά, πόσοι άραγε από όλους σας γνωρίζετε ότι αυτά τα μαύρα ρούχα τιμούν εκείνους τους ποδοσφαιριστές της Δόξας που σκοτώθηκαν κατά τον ελληνοβουλγαρικό πόλεμο; "Δεν Ξέρω", μου είπε "ποιοί ήταν εκείνοι οι ποδοσφαιριστές, αλλά τιμούσαμε τα παλικάρια, νιώθοντας μεγάλη περηφάνια φορώντας τα μαύρα. (Συνέντευξη του Τάκη Λουκανίδη στον Χάρη Αλευρόπουλο.)

Πρώτες διακρίσεις και καταξίωση

Η Δόξα Δράμας ήταν ένα από τα ιδρυτικά σωματεία της Ε.Π.Σ. Ανατολικής Μακεδονίας το 1930, στα πρωταθλήματα της οποίας αγωνίστηκε μέχρι και την θέσπιση της Α΄ Εθνικής κατηγορίας το 1959 και είχε πρωταγωνιστικό ρόλο. Τη δεκαετία του '50 γνώρισε τις πρώτες διακρίσεις σε πανελλήνιο επίπεδο, καθώς έγινε η πρώτη επαρχιακή ομάδα που συμμετείχε στον τελικό του Κυπέλλου Ελλάδας, κάτι που κατόρθωσε 3 φορές συνολικά γνωρίζοντας ισάριθμες ήττες από τον Ολυμπιακό Πειραιώς. Επίσης επί 3 συνεχόμενες περιόδους και συγκεκριμένα τις χρονιές 1956-57, 1957-58 και 1958-59 κατάφερε να προκριθεί και να συμμετάσχει στο Πανελλήνιο πρωτάθλημα, την πρώτη μορφή του Ελληνικού πρωταθλήματος.
Τη σεζόν 1951-52 έφτασε μέχρι τα ημιτελικά του Κυπέλλου Ελλάδας, όπου αποκλείστηκε από τον Πανιώνιο. Δυο χρονιές αργότερα, τη σεζόν 1953-54, απέκλεισε εκτός έδρας τον Άρη Θεσσαλονίκης με 1-2 στα προημιτελικά και τον Πανιώνιο στα ημιτελικά και κέρδισε την πρόκριση στον τελικό για πρώτη φορά στην ιστορία της και όντας η πρώτη επαρχιακή ομάδα που το καταφέρνει, όπου ηττήθηκε από τον Ολυμπιακό Πειραιώς με 2-0. Τη σεζόν 1954-55 έφτασε μέχρι τα ημιτελικά, όπου και ηττήθηκε από τον ΠΑΟΚ με 1-0. Τη σεζόν 1957-58 απέκλεισε τον Φωστήρα Αθηνών στα προημιτελικά και τον Ηρακλή Θεσσαλονίκης στα ημιτελικά και κέρδισε την πρόκριση στον τελικό για δεύτερη φορά στην ιστορία της, όπου ηττήθηκε από τον Ολυμπιακό Πειραιώς με 5-1. Τη σεζόν 1958-59 απέκλεισε τον ΠΑΟΚ στα προημιτελικά και τον Πανιώνιο στα ημιτελικά και προκρίθηκε στον τελικό για τρίτη φορά στην ιστορία της, όπου ηττήθηκε από τον Ολυμπιακό με 2-1.
Η Δόξα Δράμας υπήρξε από 1 από τα 16 συνολικά ιδρυτικά σωματεία της Α΄ Εθνικής κατηγορίας που αγωνίστηκαν στο πρώτο πρωτάθλημα της περιόδου 1959-60. Στην Α΄ Εθνική αγωνίστηκε μέχρι και τη σεζόν 1964-65, με εξαίρεση τη σεζόν 1962-63 που συμμετείχε για πρώτη φορά στην Β΄ Εθνική κατηγορία και κέρδισε την άμεση επιστροφή της. Την περίοδο 1960-61 έφτασε μέχρι τα ημιτελικά του Κυπέλλου Ελλάδας, όπου αποκλείστηκε από τον Ολυμπιακό Πειραιώς. Όλα τα επόμενα χρόνια περιορίσθηκε στην Β΄ Εθνική για να κατακτήσει το πρωτάθλημα τη σεζόν 1978-79 και την πολυπόθητη επάνοδο στην Α΄ Εθνική μετά από 15 χρονιές, αποτελώντας 1 από τις 18 συνολικά ομάδες που αγωνίστηκαν στο πρώτο επαγγελματικό πρωτάθλημα Α΄ Εθνικής της περιόδου 1979-80. Στην επαγγελματική πλέον Α΄ Εθνική καθιερώθηκε μέχρι και τη σεζόν 1994-95 που υποβιβάστηκε, με εξαίρεση τη σεζόν 1987-88 που αγωνίστηκε στην Β΄ Εθνική και κέρδισε αμέσως την επάνοδο. Τις χρονιές 1980-81, 1990-91, 1991-92 και 1992-93 διέγραψε αξιόλογη πορεία στο Κύπελλο Ελλάδας φτάνοντας μέχρι τους προημιτελικούς, όπου αποκλείστηκε από τους Παναιγιάλειο, Αθηναϊκό, ΠΑΟΚ και Ολυμπιακό Πειραιώς αντίστοιχα.

Καθοδική πορεία και επάνοδος

Ακολούθησε μια 3ετή παρουσία στην Β΄ Εθνική και στη συνέχεια γνώρισε μοιραία 2 συνεχείς υποβιβασμούς, τη σεζόν 1997-98 για πρώτη φορά στην Γ΄ Εθνική και τη σεζόν 1998-99 στην Δ΄ Εθνική. Στο πρωτάθλημα της Δ΄ Εθνικής αγωνίστηκε για 4 χρονιές, όποτε και τη σεζόν 2002-03 κατέκτησε το πρωτάθλημα και την άνοδο στην Γ΄ Εθνική. Την περίοδο 2007-08 υποβιβάστηκε λόγω οικονομικών προβλημάτων εκ νέου στην Δ΄ Εθνική, φτάνοντας ακόμα και κοντά στη διάλυση, όμως μέσω της απορρόφησης του Ολυμπιακό Βόλου που έλαβε χώρα τον Αύγουστο του 2008 κατάφερε να παραμείνει στην κατηγορία. Έτσι, συμμετείχε στο πρωτάθλημα της Γ΄ Εθνικής την περίοδο 2008-09, όπου με μια πολύ καλή παρουσία κατέκτησε το πρωτάθλημα Βορείου ομίλου και προβιβάστηκε στη Β΄ Εθνική μετά από 11 χρόνια. 
Την περίοδο 2009-10 με μέτρια παρουσία, τερμάτισε στην 14η θέση και συμμετείχε στα play out υποβιβασμού όπου τερμάτισε στην 1η θέση με αντιπάλους τους Θρασύβουλο, Ιωνικό και Ρόδο και κέρδισε την παραμονή. Την επόμενη αγωνιστική περίοδο, η Δόξα με μια ικανοποιητική παρουσία τερμάτισε στην 6η θέση με 53 βαθμούς, μπαίνοντας στα play off ανόδου όπου κατατάχθηκε στην 3η και μη προνομιούχο θέση, πίσω από τους ΟΦΗ και Λεβαδειακό και μπροστά από Διαγόρα Ρόδου, με αποτέλεσμα να παραμείνει στην Β΄ Εθνική. Όμως με μεγάλη καθυστέρηση, στις αρχές του Οκτωβρίου του 2011, αποφασίστηκε η άνοδος της μαζί με τον Λεβαδειακό ως επιλαχούσες, αντικαθιστώντας τον Ολυμπιακό Βόλου και τον Α.Ο. Καβάλα, οι οποίοι υποβιβάστηκαν στο πρωτάθλημα της Δ΄ Εθνικής λόγω εμπλοκής των παραγόντων τους στην υπόθεση σκάνδαλο στημένων αγώνων. 
Έτσι, την περίοδο 2011-12 η Δόξα Δράμας αγωνίστηκε στην Α΄ Εθνική (Super League), έπειτα από απουσία 16 ετών, αλλά δεν κατάφερε να παραμείνει στη κατηγορία και υποβιβάστηκε ξανά στη Β΄ Εθνική (Football League) τερματίζοντας τελευταία στην 16η θέση της βαθμολογίας, έχοντας συγκεντρώσει 17 βαθμούς. Την περίοδο 2012-13 με μια καλή παρουσία τερμάτισε στην 9η θέση, μένοντας για λίγους βαθμούς εκτός των play offs ανόδου, ενώ την επόμενη αγωνιστική περίοδο τερμάτισε στην 10η θέση, δυο θέσεις πάνω από την ζώνη υποβιβασμού. Δυστυχώς, λόγω οικονομικών προβλημάτων, υποβιβάστηκε στην ερασιτεχνική πλέον Γ΄ Εθνική, ξεκινώντας μια νέα αρχή.

Νέα αρχή: 2014 έως σήμερα

Στο ερασιτεχνικό πρωτάθλημα της Γ΄ Εθνικής αγωνίστηκε για 3 χρονιές. Την περίοδο 2014-15 τερμάτισε στην 4η θέση, αρκετούς βαθμούς μακριά από την τριάδα, εντυπωσιάζοντας όμως με τις δύο νίκες της εναντίον του Άρη Θεσσαλονίκης, ενώ την επόμενη χρονιά τερμάτισε στην 3η θέση, βελτιώνοντας την θέση της κατά μία από πέρυσι. Την χρονιά 2016-2017 και με την άφιξη του μεγαλομετόχου Γιάννη Μπύρου, η πορεία της ομάδας βελτιώθηκε αλλά στις λεπτομέρειες έχασε την άνοδο, τερματίζοντας 2η, πίσω από τον Απόλλων Πόντου. Όμως, η πτώση του Αγροτικού Αστέρα (αδυναμία συμμετοχής) και η απόσυρση του Ηρακλή Θεσσαλονίκης από την Football League (λόγο χρεών), έδωσε ουσιαστικά και την απευθείας άνοδο, με την Δόξα να επιστρέφει σε επαγγελματική κατηγορία μετά από απουσία 3 χρόνων. 
Η παρουσία της Δόξας Δράμας την περίοδο 2017-18 ήταν αξιοπρεπείς, καταλαμβάνοντας την 5η θέση σε σύνολο 18 ομάδων. Την επόμενη χρονιά ξεκίνησε τις αγωνιστικές υποχρεώσεις με ήττα από την Νίκη Βόλου με 1-0, χάνοντας την είσοδο στους ομίλους του Κυπέλλου Ελλάδας της περιόδου, ενώ στο πρωτάθλημα διέγραψε μια μέτρια σχετικά πορεία, καταλαμβάνοντας την 8η θέση.

Άλλα τμήματα

Πέρα απο την ανδρική ομάδα ποδοσφαίρου, η Δόξα διαθέτει και ομάδα ποδοσφαίρου γυναικών, ενώ στο παρελθόν η ομάδα είχε και τμήματα κλασσικού αθλητισμού, καλαθοσφαίρισης, πετοσφαίρισης, πυγμαχίας και σκοποβολής.

Υποστηρικτές

Οι υποστηρικτές της Δόξας Δράμας είναι οι Μαυραετοί Θύρα 4.