Αϊσλέμπεν

Ιστορία

Το Αϊσλέμπεν αναφέρθηκε για πρώτη φορά το 997 ως μια αγορά αποκαλούμενη Ισλεμπία, και το 1180 ως μια πόλη. Οι κόμηδες του Μάνσφελντ κυβέρνησαν την περιοχή μέχρι τον 18ο αιώνα. Την περίοδο της Προτεσταντικής Μεταρρύθμισης, ο Κόμης Χόγιερ ΣΤ' του Μάνσφελντ-Βόρντερορτ (1477-1540) παρέμεινε πιστός στην Καθολική πίστη, αλλά οι Μίτελορτ και Χίντερορτ της οικογένειάς του πήραν το μέρος του Μαρτίνου Λουθήρου, ο οποίος πέθανε στο Αϊσλέμπεν. Ο Γερμανικός Πόλεμος των Χωρικών κατέστρεψε την περιοχή, περίπου έναν αιώνα πριν από τον Τριακονταετή Πόλεμο. Ο Κόμης Αλβέρτος Ζ' του Μάνσφελντ-Χίντερορτ (1480-1560) υπέγραψε την Προτεσταντική Ομολογία του Άουγκσμπουργκ το 1530 και εντάχθηκε στην Ένωση του Σμαλκάλντεν, μια αμυντική συνομοσπονδία από Προτεστάντες πρίγκιπες που τελικά έχασε στον Σμαλκαλντενικό Πόλεμο για τη Σαξονία από τις δυνάμεις του Αυτοκράτορα Κάρολου Ε' αλλά κέρδισε την αναγνώριση του Λουθηρανισμού ως επίσημη θρησκεία της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, επιτρέποντας στους πρίγκιπες να ορίσουν την επίσημη θρησκεία εντός των εδαφών τους.
Μετά την Ειρήνη του Άουγκσμπουργκ το 1555 η Κόμισσα του Μάνσφελντ, Άγκνες φον Μάνσφελντ-Αϊσλέμπεν (μία Προτεστάντισσα κανόνισα στο Αββαείο του Γκερεσέιμ στα ανατολικά) προσηλύτισε τον Γκέρχαρντ Τρούτσες φον Βάλντμπουργκ, Αρχιεπίσκοπο Εκλέκτορα της Κολωνίας, στον Καλβινισμό. Ο γάμος τους και η κήρυξη της θρησκευτικής ισότητας σε όλη τη γη του πυροδότησε άλλο ένα γύρο θρησκευτικού πολέμου, τον Πόλεμο της Κολωνίας. Το ζευγάρι τράπηκε σε φυγή πολλές φορές μέσω διαφόρων γερμανικών κρατών προτού ο Γκέρχαρντ παραιτηθεί από τις αξιώσεις του το 1588. Πέθανε και θάφτηκε στο Στρασβούργο το 1601, έχοντας αποτύχει στην προσπάθειά του να προάγει το εκλεκτοράτο του σε δυναστεία. Η κυρία του (που δεν μπόρεσε να επιστρέψει στο μοναστήρι) τέθηκε υπό την προστασία των Δούκων της Βυρτεμβέργης και πέθανε το 1601, κλείνοντας το κεφάλαιο της οικογένειας Μίτελορτ.
Το 1574, οι επιζώντες Κόμηδες του Μάνσφελντ Χάνς Χόγιερ, Χάνς Γκέοργκ, Χάνς Άλμπρεχτ και Μπρούνο σύναψαν συμφωνία με τον Εκλέκτορα της Σαξονίας για την αποπληρωμή των μεγάλων χρεών της οικογένειας, αλλά κάποιες περιουσίες χάθηκαν το 1579 ούτως ή άλλως. Οι Χίντερορτ της οικογένειας εξοντώθηκαν το 1666, αλλά η γραμμή του Μάνσφελντ-Βόρντερορτ κράτησε μέχρι το 1780, όταν και αυτή αφανίστηκε και το Αϊσλέμπεν ήρθε άμεσα υπό τον έλεγχο του Εκλεκτοράτου της Σαξονίας. Μετά τη λήξη των Ναπολεόντειων Πολέμων, το Συνέδριο της Βιέννης ανέθεσε το Αϊσλέμπεν στο Βασίλειο της Πρωσίας, το οποίο είχε από καιρό συμμαχήσει με τον Οίκο των Γουέλφων που κρατούσε το Δουκάτο του Μαγδεβούργου, και μετά την εκκοσμίκευση το 1680 υπάχθηκε στον Εκλέκτορα του Βρανδεμβούργου.
Η Πρωσική Επαρχία της Σαξονίας έγινε μέρος της Ελεύθερης Πολιτείας της Πρωσίας μετά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο. Αποτέλεσε το σκηνικό των διενέξεων στη Δράση του Μαρτίου το 1921.
Μετά το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, το Αϊσλέμπεν έγινε μέρος του νέου κράτους της Σαξονίας-Άνχαλτ (με πρωτεύουσα το Μαγδεβούργο), μέρος της Λαοκρατικής Δημοκρατίας της Γερμανίας (ΛΔΓ) μέχρι τη Γερμανική Επανένωση το 1990.
Την 6 Ιουνίου 1927 ο Αμερικανός αεροπόρος, Κλάρενς Τσάμπέρλίν προσγειώθηκε σε ένα χωράφι στα περίχωρα του Αϊσλέμπεν, ολοκληρώνοντας την πρώτη υπερατλαντική πτήση με επιβάτες (ο Τσαρλς Α.Λέβιν ήταν ο επιβάτης), και σπάζοντας το ρεκόρ απόστασης του Τσαρλς Λίντμπεργκ που είχε τεθεί μόνο δύο εβδομάδες νωρίτερα στο Παρίσι, Γαλλία.

Χέλφτα

Οι Κόμηδες του Μάνσφελντ το 1229 δώρισαν ένα μοναστήρι για τις γυναίκες στα εδάφη του κάστρου τους, και αργότερα έχτισαν ένα ξεχωριστό μοναστήρι στο Χέλφτα κοντά στο Αϊσλέμπεν, που άνοιξε το 1258. Διοικούμενο είτε υπό το πρότυπο των Βενεδικτίνων ή των Κιστερκιανών, το Χέλφτα έγινε γνωστό για τις ισχυρές και μυστικιστικές ηγουμένες, όπως την Γερτρούδη του Χάκεμπορν, την Γερτρούδη τη Μεγάλη και την Μεχτίλδη. Ωστόσο, ο Δούκας Άλμπρεχτ του Μπράνσουικ κατέστρεψε τη μονή το 1342. Ξαναχτίστηκε το επόμενο έτος, και μερικές φορές αποκαλούταν ως η «Βασίλισσα των Γερμανικών Μοναστηριών». Έκλεισε το 1524, κατά τη διάρκεια των θρησκευτικών πολέμων που μερικές φορές σχετίζονταν με τον Μαρτίνο Λουθήρο, αλλά επαναλειτούργησε σε μικρότερη κλίμακα μέχρι το 1542, όταν εκκοσμικεύτηκε και ήρθε στον έλεγχων των τοπικών χωρικών. Το 1712 έγινε ένα αγρόκτημα διοικούμενο από την Πρωσική πολιτεία, και τα κτίρια επαναχρησιμοποιήθηκαν αναλόγως. Το 1950 η Λαοκρατική Δημοκρατία της Γερμανίας το μετέτρεψε σε οπωρώνα. Το 1994 μετά την Γερμανική Επανένωση η Καθολική Επισκοπή του Μαγδεβούργου αγόρασε την ιδιοκτησία με χρήματα από δωρεές από όλο τον κόσμο και σύντομα άρχισε τις εργασίες αποκατάστασης. Οι Κιστερκιανές μοναχές από τη Σελιγκεντάλη Βαυαρίας μετακόμισαν στο μοναστήρι από το 1999. Από το 2006 το Χέλφτα βρίσκεται στο νότιο τμήμα μιας μεγάλης Ευρωπαϊκής πολιτιστικής διαδρομής, του Ρομανικού Δρόμου.

Ο Μαρτίνος Λουθήρος

Ο Προτεστάντης μεταρρυθμιστής Μαρτίνος Λούθηρος γεννήθηκε στο Αϊσλέμπεν την 10 Νοεμβρίου 1483. Ο πατέρας του, Χανς Λουθήρος, ήταν ένας ανθρακωρύχος όπως και πολλοί άλλοι στο Αϊσλέμπεν. Η οικογένειά του μετακόμισε στο Μάνσφελντ όταν ήταν μόλις ενός έτους και έζησε στη Βιτεμβέργη το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του. Φαινομενικά τυχαία ο Λούθηρος κήρυξε το τελευταίο του κήρυγμα και πέθανε στο Αϊσλέμπεν το 1546.
Το Αϊσλέμπεν μερίμνησε για τη διατήρηση των Λουθηρανικών μνημείων ήδη από το 1689, και πρωτοστάτησε στον «πολιτιστικό τουρισμό». Ο Δανός ποιητής Χανς Κρίστιαν Άντερσεν ήρθε στο Έισελμπεν ενώ ερευνούσε τους Λουθηρανικούς συνδέσμους ταξιδεύοντας μέσα από τη Σαξονία και την Οροσειρά Χαρζ το 1831.
Το 1997 το «Σπίτι Γέννησης» και το «Σπίτι Θανάτου» του Λούθηρου στο Έισελμπεν χαρακτηρίστηκαν ως Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς μαζί με τις Λουθηρανικές τοποθεσίες στη Βιτεμβέργη. Επίσης, ο Λούθηρος είχε βαπτιστεί στην Εκκλησία του Αγίου Πέτρου και του Αγίου Παύλου στο Έισελμπεν και κήρυξε τα τελευταία του κηρύγματα στην Εκκλησία του Αγ. Ανδρέα, εκ των οποίων και οι δύο λειτουργούν ακόμα.