Έθελρεντ της Μερκίας

Η Μερκία τον 7ο αιώνα

Τον 7ο αιώνα η Αγγλία ήταν διαιρεμένη σε Άγγλο-Σαξονικά βασίλεια από Γερμανικές φυλές οι οποίες είχαν έρθει στο νησί περίπου δυο αιώνες πιο πριν. Το βασίλειο της Μερκίας ήταν κυρίαρχο στην Αγγλία εκείνη την εποχή, η καταγωγή του βασιλικού Οίκου είναι άγνωστη αλλά τα γενεαλογικά δέντρα και το Αγγλοσαξωνικό χρονικό καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι καταγόταν από τον Ικέλ και έμεινε γνωστή ως "Ικλίνγκας" ή Οίκος του Ικέλ. Ο αρχαιότερος βασιλιάς από τον Οίκο για τον οποίο υπάρχουν άφθονες ιστορικές πηγές ήταν ο Πέντα, ο πατέρας του Έθελρεντ. Τα μεγαλύτερα γειτονικά βασίλεια ήταν : στον βορρά η Νορθουμβρία η οποία δημιουργήθηκε από την ένωση των βασιλείων της Βερνικίας και της Ντέιρα, στα ανατολικά η Ανατολική Αγγλία και στα νότια το Ουέσσεξ. Η "Εκκλησιαστική ιστορία" έργο του Νορθουμβρίου μοναχού Βέδα τον 8ο αιώνα αναφέρει ότι υπήρχαν εκείνη την περίοδο πέντε αυτοκρατορικοί βασιλείς της Αγγλίας με εξουσία απέναντι στους υπόλοιπους υποτελείς τους. Ο πέμπτος αυτοκρατορικός βασιλιάς ήταν ο Εντουίν της Νορθουμβρίας ο οποίος δολοφονήθηκε στην μάχη του Χάτφιλντ Τσέιζα από τις ενωμένες δυνάμεις του Καντβαλόν, ενός Βρετανού βασιλιά της Γκουινέντ και του Πέντα. Μετά την ήττα του Έντουιν το βασίλειο της Νορθουμβρίας χωρίστηκε ξανά στα βασίλεια της Βερνικίας και της Ντέιρα. Σε έναν περίπου χρόνο ο ανιψιός του Έντουιν Άγιος Όσβαλντ σκότωσε τον Καντβαλλόν και ένωσε ξανά το βασίλειο του επαναφέροντας την κυριαρχία της Νορθουμβρίας στα νότια της Αγγλίας. Ο Πέντα σκότωσε τον Όσβαλντ στην μάχη του Μάζερφιλντ και η Νορθουμβρία διαιρέθηκε ξανά (642). Ο γιος του Όσβαλντ Οσουί της Νορθουμβρίας διαδέχθηκε τον πατέρα του στην Βερνικία και ο γιος του Οσρίκ Οσουί στην Ντέιρα, το νοτιότερο από τα δυο βασίλεια. Το 622 ο Οσουί νίκησε και σκότωσε τον Πέντα στην μάχη της Βινβάεντ (655) , τοποθέτησε τον μεγαλύτερο γιο του Πέντα και γαμπρό του Πεάντα της Μερκίας στην νότια Μερκία και κράτησε την βόρεια για τον εαυτό του. Σε έξι μήνες ο Πεάντα δηλητηριάστηκε από την σύζυγο του και ο Οσουί ανέλαβε την βασιλεία σε ολόκληρη την Μερκία, ένα πραξικόπημα (658) ανέτρεψε την ηγεμονία της Νορθουμβρίας στην Μερκία και τοποθέτησε νέο βασιλιά τον δεύτερο γιο του Πέντα Γούλφρεντ της Μερκίας. Την δεκαετία του 670 ο Γούλφχερ έγινε ο ισχυρότερος Αγγλοσάξονας βασιλιάς και είχε υπό την εξουσία του όλα τα βασίλεια στην νότια Αγγλία ως υποτελή του εκτός από την Νορθουμβρία.

Παιδικά χρόνια

Η κύρια πηγή σχετικά με τα ιστορικά γεγονότα της εποχής είναι η "Εκκλησιαστική Ιστορία" του Βέδα ενός μοναχού από την Νορθουμβρία η οποία ολοκληρώθηκε το 731. Για το Ουέσσεξ και το Κεντ οι πληροφορίες είναι επαρκείς αντίθετα οι πηγές του σχετικά με την Μερκία υστερούν σημαντικά λόγω της εχθρότητας που είχε η χώρα του με το βασίλειο. Μια δεύτερη πηγή σχετικά με τα γεγονότα της εποχής ήταν το Αγγλοσαξωνικό χρονικό το οποίο γράφτηκε στα τέλη του 9ου αιώνα στην βασιλική αυλή του Αλφρέδου του Μέγα και του Εδουάρδου του πρεσβύτερου, οι πληροφορίες του χρονικού σχετικά με την Μερκία για εκείνη την περίοδο είναι επαρκέστερες σε σχέση με τις πληροφορίες του Βέδα. Η μητέρα του Έθελρεντ πιθανότατα ονομαζόταν Κίνεγουαιζ, ο Βέδα γράφει ότι ήταν σύζυγος του Πέντα χωρίς να αναφέρει τα παιδιά της αλλά δεν αναφέρει καμιά άλλη γυναίκα σαν σύζυγο του Πέντα, αυτό παραπέμπει την Κίνεγουαιζ σαν μητέρα του Έθελρεντ.
Το Αγγλοσαξωνικό χρονικό αναφέρει ότι ο Πέντα ανέβηκε στον θρόνο της Μερκίας το 626 σε ηλικία 50 ετών και βασίλευσε 30 χρόνια μέχρι την πτώση του στην μάχη του Βινβάεντ σε ηλικία 80 ετών. Οι υπόλοιπες πηγές παρόλα αυτά δεν συμφωνούν με το χρονικό και οι ιστορικοί έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η ηλικία των 50 ετών τοποθετήθηκε εσφαλμένα την εποχή που ανέβηκε στον θρόνο αντί για την εποχή του θανάτου του. Η ημερομηνία γέννησης του Γούλφρεντ είναι άγνωστη αλλά σύμφωνα με τον Βέδα την εποχή που ανέβηκε ο αδελφός του Γούλφχερ στον θρόνο (658) ήταν ακόμα έφηβος. Οι σύγχρονες πηγές δεν αναφέρουν αν ήταν μεγαλύτερος ή μικρότερος από τον αδελφό του Γούλφχερ, υποθέτουν ότι είναι μικρότερος λόγω της σειράς ανόδου στον θρόνο. Είναι πολύ πιθανό εκτός από τους δυο αδελφούς του Πεάντα και Γούλφχερ και τις δυο αδελφές του Κίνεμπουρ και Κίνεσγουιθ να είχε άλλον έναν αδελφό τον Μερεβάλ βασιλιά των Μαγκονσατών. Σύμφωνα με τον Στέφανο του Ριπόν ο Γούλφχερ "ξεσήκωσε όλα τα νότια έθνη εναντίον της Νορθουμβρίας" (674) αλλά ηττήθηκε από τον γιο του Οσουί Έκγκφριθ της Νορθουμβρίας, αναγκάστηκε να παραδώσει το Λίντσει και να πληρώσει φόρο υποτέλειας. Ο Γούλφχερ επέζησε μετά από αυτή την μάχη αλλά πέθανε τον επόμενο χρόνο από ασθένεια και τον διαδέχθηκε ο αδελφός του Έθελρεντ.

Εισβολή στο Κεντ

Η πρώτη πράξη η οποία έχει καταγραφεί από την βασιλεία του Έθελρεντ ήταν η λεηλασία του Κεντ (676), κατέστρεψε το Ρότσεστερ την έδρα των επισκόπων του δυτικού Κεντ. Ο λόγος της επίθεσης δεν έχει αναφερθεί, ο πιθανότερος λόγος ήταν να αποτρέψει τον βασιλιά Χλόθχερ του Κεντ να ανακαταλάβει το Σάρρεϋ το οποίο είχε πρόσφατα ανακτηθεί από τον Γούλφχερ. Σύμφωνα με άλλη άποψη ο Έθελρεντ ήθελε να εκδικηθεί τον φόνο των γιων του Έορμενρεντ του Κεντ, οι δολοφόνοι είχαν προσκληθεί από τον Έκγκμπερτ του Κεντ αδελφό του Χλόθχερ και πιθανότατα ήταν ο Έθελρεντ θείος των δολοφονημένων πριγκίπων. Μια τρίτη εκδοχή ήταν ότι οι βασιλείς του Έσσεξ ζήτησαν την εισβολή σε αντίδραση των απαιτήσεων των βασιλέων του Κεντ οι οποίοι ήθελαν να έχουν τον έλεγχο στους Δυτικούς Σάξονες, ανεξάρτητα από την αιτία ο Χλόθχερ αναγκάστηκε να αποδεχτεί τη κηδεμονία του Έθελρεντ. Η ζημιά που υπέστη η επισκοπή του Ρότσεστερ ήταν τόσο μεγάλη που ο επίσκοπος Πούτα αποσύρθηκε και ο διάδοχος του Κουίκχελμ αναγκάστηκε να την εγκαταλείψει "λόγω της φτώχειας της". Τα πρώτα χρόνια της βασιλείας του Έθελρεντ ο Θεόδωρος, ο αρχιεπίσκοπος του Καντέρμπερι ξεκίνησε την οργάνωση της εκκλησίας της Μερκίας. Το 675 έδιωξε τον Γουίνφρεντ από την επισκοπή του Λίχφιλντ η οποία τα επόμενα τέσσερα χρόνια μοιράστηκε στις επισκοπές του Λέστερ, Λίχφιλντ, Γούστερ, Ντόρτσεστερ και Χέρεφορντ. Ο Έθελρεντ σαν βασιλιάς ήταν γνωστός περισσότερο για την πίστη του παρά για τις πολεμικές του ικανότητες και παραχώρησε πολλές δωρεές από εδάφη σε εκκλησίες. Υπάρχει επίσης μια παράδοση που σχετίζει τον Έθελρεντ με την ίδρυση του αβαείου του Άμπινγκτον στα νότια του Οξφορντσάιρ.

Σύγκρουση με την Νορθουμβρία

Η Μερκία βρισκόταν σε σύγκρουση με την Νορθουμβρία από το 633 χρονιά την οποία ο Πέντα της Μερκίας νίκησε και σκότωσε τον Έντουι της Νορθουμβρίας στην μάχη του Χάτφιλντ Τσέιζ. Αργότερα ωστόσο πραγματοποιήθηκαν διπλωματικοί γάμοι ανάμεσα στα δυο βασίλεια : η αδελφή του Έθελρεντ Κινεμπούρ παντρεύτηκε τον Άλφριθ γιο του Οσουί της Νορθουμβρίας, ο Έθελρεντ και ο αδελφός του Πεάντα παντρεύτηκαν επίσης κόρες του Οσουί. Ο γάμος της Κίνεμπουρ με τον Άλφριθ πραγματοποιήθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 650 και ο γάμος του Πεάντα με την Έλφλιντ ακολούθησε αμέσως μετά, ο γάμος του Έθελρεντ με την Όσθριθ έγινε σε άγνωστη ημερομηνία αλλά σίγουρα πριν το 679 χρονιά στην οποία ο Βέδας περιγράφει ότι πραγματοποιήθηκε η μάχη του Τρέντ. Ο Βέδας δεν αναφέρει την αιτία της μάχης, γράφει μονάχα ότι πραγματοποιήθηκε τον ένατο χρόνο της βασιλείας του Έκγκφριθ. Στην μάχη σκοτώθηκε ο Έλγγουαιν βασιλιάς της Ντέιρα ο οποίος ήταν αδελφός της Όσθριθ συζύγου του Έθελρεντ και του ίδιου του Έκγκφριθ, ήταν εξαιρετικά αγαπητός τόσο στην Μερκία όσο και στην Νορθουμβρία από την εποχή του γάμου του Έθελρεντ. Σύμφωνα με τον Βέδα ο θάνατος του προετοίμαζε σκληρή σύγκρουση ανάμεσα στα δυο βασίλεια αλλά ο Θεόδωρος, αρχιεπίσκοπος του Καντέρμπερι παρενέβη όπως αναφέρει ο Βέδας :
"O Θεόδωρος, ο αγαπητός του θεού μπήκε στις φλόγες και ζήτησε την βοήθεια του θεού για να αποτρέψει τον πόλεμο, ως εκ θαύματος κλείστηκε ειρήνη ανάμεσα στους δυο βασιλείς και λαούς μπροστά στην επερχόμενη αιματοχυσία και η Μερκία πλήρωσε αποζημίωση για τον θάνατο του Έκγκριφ".
Ο Έθελρεντ μετά την μάχη απέκτησε το Λίντσεϊ το οποίο παρέμεινε υπό την κατοχή της Μερκίας μέχρι την επίθεση των Βίκινγκ τον 9ο αιώνα η οποία άλλαξε τον χάρτη της Αγγλίας. Η σύγκρουση ανάμεσα στην Νορθουμβρία και την Μερκία δεν σταμάτησε εκεί, τα Χρονικά της Σκωτίας καταγράφουν ότι ο Έθελμπαλντ της Μερκίας λεηλάτησε την Νορθουμβρία (740) την περίοδο που ο βασιλιάς Έαντμπερ της Νορθουμβρίας απουσίαζε σε πόλεμο εναντίον των Πίκτων. Η μάχη του Τρέντ σε κάθε περίπτωση έθεσε τέλος στην κυριαρχία της Νορθουμβρίας στην νότια Βρετανία. Μια σύγκρουση ανάμεσα στον επίσκοπο Ουίλφριντ της Γιορκ και την εκκλησία οδήγησε στην εξορία του Ουίλφριντ από την Νορθουμβρία, ο Έθελρεντ στάθηκε στο πλευρό του Έκγκφριθ εναντίον του Ουίλφριντ. Μετά τον θάνατο του Έκγκφριθ (685) ο αρχιεπίσκοπος Θεόδωρος ανέλαβε την πρωτοβουλία να συμφιλιώσει τον Ουίλφριντ με τον διάδοχο του Έκγκφριθ Άλντφριθ, το 692 ο Άλντφριθ και ο Ουίλφριντ βρέθηκαν ξανά σε σύγκρουση και ο Ουίλφριντ εξορίστηκε στην Μερκία. Ο Έθελρεντ αυτή την φορά υποστήριξε τον Ουίλφριντ, τον τοποθέτησε επίσκοπο της Μίντλαντς και τον υπερασπίστηκε στο Συμβούλιο του Άουστερφιλντ (702) απέναντι σε μια ομάδα επισκόπων υπό την ηγεσία του Βέρτβαλντ αρχιεπισκόπου του Καντέρμπερι. Η υποστήριξη που παρείχε στον Ουίλφριντ έφερε το Έθελρεντ σε σύγκρουση τόσο με την Νορθουμβρία όσο και με την αρχιεπισκοπή του Καντέρμπερι χωρίς να είναι σαφής η πορεία των μαχών αλλά πολλά μοναστήρια βρέθηκαν υπό την κατοχή του Ουίλφριντ στην περιοχή της Μερκίας.

Σχέσεις με τους Δυτικούς Σάξονες

Τα διατάγματα του 681 εμφανίζει τον Έθελρεντ να παραχωρεί δωρεές γης κοντά στο Τέτμπερι στα σύνορα ανάμεσα στο Γκλόστερσαιρ και στο Γουιλσάιρ. Το γεγονός δείχνει ότι η κατοχή της Μερκίας επεκτάθηκε περισσότερο στην γη των Δυτικών Σαξόνων όπως είχε κάνει πριν από αυτόν ο αδελφός του Γούλφχερ. Οι Δυτικοί Σάξονες γνώρισαν μια σημαντική στρατιωτική αναγέννηση με τον Κεντβάλλα του Ουέσσεξ την περίοδο 685 - 688 αλλά όταν ο Κεντβάλλα αναχώρησε για προσκύνημα στην Ρώμη ξέσπασαν εμφύλιες συγκρούσεις μέχρι την άνοδο του Ίνε του Ουέσσεξ. Ο Κεντβάλλα διοικούσε επιτυχώς τα βασίλεια του Σάσσεξ και του Κεντ, η παραίτηση του άλλαξε σημαντικά την ροή της ιστορίας τα επόμενα χρόνια. Στο ανατολικό Κέντ αναδείχτηκε βασιλιάς ο Οσουί ενώ στο δυτικό τμήμα το βασίλειο κυβερνήθηκε από τον Σουίφχιρντ, γιο του Σάμπι βασιλιά του Έσσεξ. Ο Έθελρεντ υποστήριξε τόσο τον Σουίφχιρντ όσο τον Οσουί, στον καθένα από τους συγκεκριμένους βασιλείς παραχώρησε δωρεές γης και η επίθεση του Έθελρεντ στο Κεντ (676) έγινε για να τους υπερασπιστεί στις συγκρούσεις τους με τον παραδοσιακό βασιλικό Οίκο του Κεντ. Ένα διάταγμα του Σουίφχιρντ (691) αναφέρει ότι ο Έθελρεντ επιτέθηκε στο Κεντ για να τοποθετήσει τον Ουίλφριντ αρχιεπίσκοπο του Καντέρμπερι αλλά η προσπάθεια απέτυχε.
Ο Έθελρεντ εναλλακτικά παρείχε υποστήριξη στο Κεντ απέναντι στους Ανατολικούς Σάξονες που είχαν ανεξαρτητοποιηθεί από την Μερκία περισσότερο από μια δεκαετία. Οι Ανατολικοί Σάξονες επέστρεψαν στην επιρροή της Μερκίας τα επόμενα χρόνια, σε ένα διάταγμα του Έθελρεντ την περίοδο 693 - 704 παραχωρεί γη στο Γουίλντχιρ τον επίσκοπο του Λονδίνου και το 704 ο Έθελρεντ συμφώνησε με μια επιχορήγηση που έγινε από τον Σουίφχιρντ. Το τελευταίο διάταγμα εμφανίζει έναν βασιλικό υπάλληλο της Μερκίας ο οποίος ήρθε για να εξυπηρετήσει τα συμφέροντα τους. Παρά το γεγονός ότι ο Έθελρεντ πραγματοποίησε στρατιωτικές επιχειρήσεις στα νότια δεν φαίνεται να είχε φιλοδοξίες να επεκταθεί προς τα εκεί. Η αυξημένη δύναμη των Δυτικών Σαξόνων υπό τους βασιλείς Κεντβάλλα και Ίνε στάθηκε εμπόδιο στην Μερκία σε αυτή την κατεύθυνση. Οι Νορθούμβριοι είχαν αποσυρθεί βόρεια του Χάμπερ μετά την μάχη του Τρεντ και έγιναν λιγότερο απειλητικοί μετά την καταστροφική τους ήττα από τους Πίκτους (685). Μια πιθανή εξήγηση γι'αυτό ήταν ότι ο Έθελρεντ προετοιμαζόταν για πόλεμο εναντίον των Ουαλών, την ίδια εποχή το Γούστερ βρισκόταν υπό Μερκιανή επιρροή. Ο τελευταίος που είχε τον τίτλο του βασιλιά του Γούστερ ήταν ο Οσέρ υποτελής του Έθελρεντ (πέθανε το 685), στα μέσα της δεκαετίας του 670 ο Έθελρεντ του έκανε δωρεές γης. Περισσότερες αποδείξεις για την εμπλοκή του Έθελρεντ στο βασίλειο του Γούστερ εμφανίζονται σε διάταγμα που τον καταγράφει να κάνει δωρεές γης στο Γκλόστερσαιρ του Γούστερ, το διάταγμα φαίνεται να είναι πλαστό αλλά βασιζεται σε αυθεντικές πηγές.[39]

Τελευταία χρόνια και παραίτηση

Η Όσθριθ δολοφονήθηκε (697) για άγνωστους λόγους σύμφωνα με τον Βέδα "από τον σύζυγο της, τους οπλαρχηγούς της Μερκίας". Ο Βέδας καταγράφει ότι ο θάνατος του Πεάντα 40 χρόνια πριν έγινε "με επέμβαση και προδοσία της ίδιας της συζύγου του". Η σύζυγος του Πεάντα Έαλφλιντ ήταν αδελφή της Όσθριθ, ο θάνατος της προφανώς ήταν μια πράξη εκδίκησης για την δολοφονία του Πεάντα, η εχθρότητα υπήρχε διαχρονικά ανάμεσα στις δυο οικογένειες. Η Όσθριθ τάφηκε στο Μπάρντνει του Λίντσεϊ στο μοναστήρι στο οποίο βρίσκονταν τα λείψανα του θείου της Αγίου Όσβαλντ.
Ο Έθελρεντ παραιτήθηκε (704) υπέρ του ανιψιού του Κοένρεντ της Μερκίας και αποσύρθηκε ως μοναχός στο αβαείο του Μπάρντνει. Οι βασιλείς της Μερκίας τον 7ο αιώνα είχαν υπό την επιμέλεια τους πολλά αβαεία πέρα από το βασίλειο τους περισσότερο για πολιτικούς λόγους, το ίδιο συνέβη και με τον Έθελρεντ με την σύζυγο του Όσθριθ με το αβαείο του Μπάρντνει στο οποίο λατρεύτηκαν αργότερα ως άγιοι. Ο Έθελρεντ φαίνεται ότι ασκούσε την εξουσία στο βασίλειο του και μετά την παραίτηση του, ο Στέφανος του Ριπόν στο έργο του "η ζωή του Ουίλφριντ" αναφέρει ο Έθελρεντ συμβούλευε τον ανιψιό του να έχει ειρηνικές σχέσεις με τον Ουίλφριντ. Η ημερομηνία του θανάτου του δεν είναι γνωστή, το βέβαιο είναι ότι τάφηκε στο αβαείο του Μπάρντνει. Ο Έθελρεντ είχε έναν γιο τον Κέολρεντ της Μερκίας, σύμφωνα με ένα χρονικό του 13ου αιώνα ο Κέολρεντ δεν ήταν γιος της Όσθριθ αλλά δεν αναφέρει το όνομα της μητέρας του, η ιστορικός Άνν Γουίλλιαμς αναφέρει ότι ο Έθελρεντ παντρεύτηκε ξανά μετά τον θάνατο της Όσθριθ. Η Σούζαν Κέλι αντίθετα αναφέρει την Όσθριθ ως μητέρα του Κέολρεντ ο οποίος διαδέχθηκε στον θρόνο τον Κοένρεντ (709) όταν ο ίδιος παραιτήθηκε προκειμένου να πάει στην Ρώμη για προσκύνημα. Ένας στίχος των βασιλέων της Μερκίας αναφέρει κάποιον άλλο βασιλιά τον Κέοβαλντ της Μερκίας ο οποίος βασίλευσε μετά τον Κέολρεντ, πιθανότατα να ήταν επίσης γιος του Έθελρεντ.