Ραψάνη

Δημοτική Βιβλιοθήκη Ραψάνης

Επαναλειτουργεί από το 2004, και ιδρύθηκε το 1970 με προεδρικό διάταγμα.Στεγάζεται στη σοφίτα του κοινοτικού  καταστήματος  Ραψάνης και λειτουργεί καθημερινά ως δανειστική από Τρίτη έως Σάββατο από 8:00π.μ. - 3:30 μ.μ . Περιλαμβάνει πάνω από 20.000 βιβλία στη συλλογή της  , και έχει 1070 ενεργούς χρήστες και ο αριθμός αυτός αυξάνεται συνεχώς. Το υλικό της αποτελείται από βιβλία, περιοδικά, χειρόγραφα , χαρτογραφικό και οπτικοαουστικό υλικό. Η βιβλιοθήκη έχει συμβάλει στη δημιουργία πολλών παραρτημάτων στα υπόλοιπα χωριά του Δήμου Τεμπών , εξοπλίζοντας με βιβλία από τη συλλογή της τις μικρές βιβλιοθήκες του Μακρυχωρίου, Συκουρίου (είχε και πολλούς τίτλους από παλιά) και Αμπελακίων καθώς και τις σχολικές του Καλοχωρίου , Γόννων και Πυργετού. Εποπτεύει την λειτουργία τους , συντονίζει μια σειρά από δράσεις και ευελπιστεί στη δημιουργία ενός δικτυού βιβλιοθηκών για την περιοχή του Δ. Τεμπών.Η βιβλιοθήκη έχει στη συλλογή της το μοναδικό γραπτό σωζόμενο κείμενο που αφορά την ιστορία της Ραψάνης και το δεύτερο κατάστιχο της Θεσσαλίας , «Το κατάστιχο του Αγίου Αθανασίου, 1778-1889» , και ένα μεγάλο αριθμό εκδόσεων του 18ου αιώνα .Σε μια περιοχή κατά βάση αγροτική ,κοντά σε μεγάλα αστικά κέντρα αλλά και με τουριστική κίνηση κυρίως του καλοκαιρινούς μήνες  , η βιβλιοθήκη προσάρμοσε τις υπηρεσίες που προσφέρει προς την κατεύθυνση της εξυπηρέτησης σχεδόν όλων των αναγκών των κατοίκων του χωριού, αποτελώντας το κέντρο της τοπικής κοινωνίας .

Μουσείο Οίνου και Αμπέλου Ραψάνης

Η Ραψάνη είναι γνωστή για την παραγωγή κρασιού και τσίπουρου. Στη Ραψάνη βρίσκεται το Μουσείο Οίνου κ Αμπέλου Ραψάνης που λειτουργεί από  το 2012 (διαθέτει αίθουσα που διαμορφώνεται για γευσιγνώστες και εξωτερικό πέτρινο θεατράκι 100 ατόμων)  Παρουσιάζει την ιστορία της αμπελοκαλλιέργειας και της οινοποίησης στη περιοχή της Ραψάνης από τον 17ο -18ο αιώνα έως τις μέρες μας. Ο στόχος του μουσείου είναι η  ανάδειξη της τοπικής ιστορίας της Ραψάνης που συνδέεται τους τελευταίους τρείς αιώνες αλληλένδετα με την καλλιέργεια του αμπελιού και την παραγωγή του περίφημου ραψανιώτικου μπρούσκου . Ο χαρακτήρας του μουσείου είναι εκπαιδευτικός και απευθύνεται σε όλους όσους ενδιαφέρονται να μάθουν για το αμπέλι και το κρασί της Ραψάνης. Τα αντικείμενα που εκτίθενται είναι παλιά αντικείμενα αμπελοκαλλιέργειας και οινοποίησης από την περιοχή της Ραψάνης. Η έκθεση ολοκληρώνεται με την παρουσίαση πληροφοριών που αφορούν γενικά το κρασί και το αμπέλι , σε μια προσπάθεια να ενημερώσουμε το κοινό ευρύτερα για την αμπελοκαλλιέργεια στην Ελλάδα και τον κόσμο. Παράλληλα γίνεται και μια παρουσίαση των οινοποιείων της περιοχής της Ραψάνης, παρέχοντας έτσι  μια σαφή εικόνα στον επισκέπτη  για την ιστορία αλλά και την συνέχιση της αμπελοκαλλιέργειας στη περιοχή της Ραψάνης.
Το Μουσείο εκπονεί δύο εκπαιδευτικά προγράμματα , Το  εκπαιδευτικό πρόγραμμα « Ραψάνη: ιστορία , πολιτισμός και οίνος στους πρόποδες του Ολύμπου» διαρκείας  2 ωρών απευθύνεται σε παιδιά  κάθε ηλικίας και προσαρμόζεται ανάλογα με τις απατήσεις κάθε σχολείου και περιλαμβάνει εκτος από την επίσκεψη στο μουσείο,  περιήγηση στο μνημείο του μεγάλου λογοτέχνη Μ. Καραγάτση και στη Δημοτική βιβλιοθήκη Ραψάνης, που τα παιδιά  απασχολούνται δημιουργικά. Και τα 50 βαρελάκια της νηπιαγωγού Κ. Ζησάκη.

Μονή των Αγίων Θεοδώρων

Τρία χιλιόμετρα έξω από το χωριό, συναντούμε το εξωκλήσι των Αγίων Θεοδώρων.Στην ίδια εποχή του δραστήριου επισκόπου Διονυσίου ανεγέρθη εκ βάθρων η
Μονή των Αγίων Θεοδώρων, Τήρωνος και Στρατηλάτου, σε δασώδη πλαγιά στα νότια του χωριού, ενώ συνυπήρχε επίσης η Μονή Μεταμορφώσεως,18 η οποία αργότερα ανακαινίσθηκε.Δεν είναι γνωστός ο αρχικός χρόνος ίδρυσης της μονής, θεωρείται όμως πολύ πιθανή η ύπαρξή της την παλαιολόγεια περίοδο, σύμφωνα με τα ευρήματα που προέκυψαν κατά την επισκευή του μνημείου από την αρχαιολογική υπηρεσία το 1971-72. Για την ιστορική παρουσία της μονής επίσης τα στοιχεία είναι λιγοστά και
σχεδόν περιορίζονται στις πληροφορίες των κτητορικών επιγραφών του ναού. Είναι γνωστή μόνον η παρουσία του μοναχού-βιβλιοδέτη Διονυσίου το 1778, που δεν αποκλείεται να είναι ο ίδιος με τον αναφερόμενο στην κτητορική επιγραφή της μονής.Το σημερινό καθολικό κτίσθηκε το 1778, όπως μαρτυρεί η κτητορική επιγραφή στον κυρίως ναός και τοιχογραφήθηκε την ίδια περίοδο από τον ιερομόναχο Δαμιανό και τον συνεργάτη του Ιωάννη, οι οποίοι αναφέρονται στην επιγραφή του νάρθηκα . Και στις δύο επιγραφές μνημονεύεται ο «σοφολογιώτατος» Ραψανιώτης επίσκοπος Πλαταμώνος Διονύσιος (1763-1794), γνωστός για την προστασία των γραμμάτων, καθώς και οι ηγούμενοι Διονύσιος (στην επιγραφή του κυρίως ναού) και Παρθένιος (σ’ εκείνη του νάρθηκα), ενώ τα έξοδα αναλήφθηκαν από τους κατοίκους της Ραψάνης.

Μ.Καραγάτσης

Στην Ραψάνη παραθέριζε ο Μ. Καραγάτσης ένας από τους σημαντικότερους συγγραφείς της γενιάς του 1930. Το ψευδώνυμο Καραγάτσης προήλθε από το δέντρο πτελέα η καραγάτσι στο εξοχικό της οικογένειας του στο χωριό. Στην εκκλησία του Αγίου Αθανασίου υπάρχει προτομή του συγγραφέα, Μ. Καραγάτση

Ο Κοσμάς Ο Αιτωλός στη Ραψάνη

Στο έτος 1765 έφτασε στην Ραψάνη ο Κοσμάς ο Αιτωλός γιατί η Ραψάνη ήταν ένα από τα πίο γνωστά χωριά της Λάρισας στην περίοδο της τουρκοκρατίας . Οι Ραψανιώτες τίμησαν τον Άγιο Κοσμά για την διδαχή του και ο σύλλογος Γυναικών Ραψάνης  του χωριού έχτισε εκκλησία προς τιμή του . Λίγο παραπέρα στο σημείο που μίλησε στους ανθρώπους του χωριού υπάρχει ένα καντύλι να μοιράζει το φως του δίπλα στον γέρο πλάτανο που το δροσίζει και το προσέχει από την βορινή πλευρά του.

Μεταφορές

Στην ίδια απόσταση, βρίσκεται και ο ομώνυμος σιδηροδρομικός σταθμός του προαστιακού Θεσσαλονίκης από το 2008, ο οποίος συνδέει το χωριό με τη Θεσσαλονίκη και τη Λάρισα.
http://www.rapsani.gr/