Χανς Γκαλ

Βιογραφικά στοιχεία

Ο Γκαλ γεννήθηκε στο μικρό χωριό Μπρουν αμ Γκέμπιργκε της Α. Αυστρίας, λίγο έξω από τη Βιέννη, το 1890. Το επώνυμο, Γκαλ, είναι ουγγρικής προέλευσης και οι δύο γονείς του είχαν εβραϊκή καταγωγή, από το ουγγρικό τμήμα της αυστρο-ουγγρικής αυτοκρατορίας. Το 1909, ο δάσκαλός του στο πιάνο, Ρ. Ρόμπερτ (Richard Robert ), ο οποίος δίδαξε και τους Ρ. Σέρκιν (Rudolf Serkin) και Κ. Χάσκιλ (Clara Haskil), διόρισε τον Γκαλ ως δάσκαλο, όταν έγινε διευθυντής του «Νέου Ωδείου της Βιέννης». Από το 1909 έως το 1913, ο Γκαλ σπούδασε μουσική ιστορία στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης με τον μουσικολόγο Γ. Άντλερ (Guido Adler) και, από το 1909 έως το 1911, σύνθεση -σε δύο χρόνια εντατικών ιδιωτικών μαθημάτων- με τον Ε. Μαντιτσέβσκι (Eusebius Mandyczewski), ο οποίος ήταν στενός φίλος του Μπραμς και με τον οποίο, αργότερα, επεξεργάστηκε δέκα τόμους της πλήρους έκδοσης των έργων του γερμανού συνθέτη που δημοσίευσε η «Breitkopf & Härtel», το 1926. Ο Μαντιτσέβσκι υπήρξε «πνευματικός πατέρας» για τον Γκαλ.
Το 1915, ο Γκαλ ήταν ο πρώτος που κέρδισε το νεοσυσταθέν Αυστριακό Κρατικό Βραβείο Σύνθεσης για την πρώτη του συμφωνία, αν και αργότερα απέρριψε αυτό το έργο, καθώς και ένα μεγάλο αριθμό έργων που είχε συνθέσει μέχρι εκείνη την εποχή. Κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου υπηρέτησε στη Σερβία, στα Καρπάθια και στην Ιταλία. Επέστρεψε από τον πόλεμο με μια ολοκληρωμένη όπερα, Ο Γιατρός του Σομπάιντε, η οποία παρουσιάστηκε στο Μπρέσλαου (σημερινό Βρότσλαβ), το 1919. Μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η πολιτική κατάσταση στην Αυστρία ήταν εξαιρετικά δύσκολη, επιδεινούμενη από τον πληθωρισμό. Ο Γκαλ διορίστηκε λέκτορας θεωρίας της μουσικής στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης, θέση που, κάποτε, κατείχε ο Μπρούκνερ. Παρά τις οικονομικές δυσκολίες νυμφεύτηκε την Χ. Σικ (Hanna Schick), συγγενή του φιλόσοφου και ψυχολόγου Β. Γιερούσαλεμ (Wilhelm Jerusalem).  Η δεύτερη όπερα του Γκαλ, Η Ιερή Πάπια, έκανε πρεμιέρα στο Ντίσελντορφ τον Απρίλιο του 1923, με τον περίφημο μαέστρο Γ. Σελ (George Szell) και εκτελέστηκε με συνεχή επιτυχία σε είκοσι θέατρα, περίπου. Με την τρίτη του όπερα, Το τραγούδι της νύχτας καθιέρωσε την ευρύτερη φήμη του. Το 1928, βραβεύτηκε το έργο του Συμφωνιέτα που, αργότερα, μετονομάστηκε σε Πρώτη Συμφωνία. Το επόμενο έτος, με την υποστήριξη σημαντικών μουσικών, όπως οι Βίλχελμ Φούρτβενγκλερ, Φ. Μπους (Fritz Busch) και Ρίχαρντ Στράους, διορίστηκε διευθυντής του «Ωδείου του Μάιντς». Τα επόμενα τρία χρόνια ήσαν από τα πιο ευτυχισμένα και παραγωγικά της ζωής του.
Η άνοδος των Ναζί στη Γερμανία έβαλε τέλος στην καριέρα του Γκαλ στο Μάιντς, εξαιτίας της εβραϊκής καταγωγής του. Έτσι, τον Μάρτιο του 1933, απολύθηκε αμέσως και απαγορεύτηκε η δημοσίευση των έργων του στη Γερμανία. Η τέταρτη όπερά του, Οι Δύο Κλάας, η οποία επρόκειτο να κάνει διπλή πρεμιέρα, στη Δρέσδη και το Αμβούργο ακυρώθηκε και δεν εκτελέστηκε παρά μόνο το 1990, όταν στην αγγλική εκδοχή της (Ο Πλούσιος Κλάας, ο Φτωχός Κλάας) παρουσιάστηκε στην Όπερα του Γιορκ. Ο Γκαλ και η οικογένειά του επέστρεψαν στη Βιέννη, αλλά η σκιά του Γερμανικού Ράιχ είχε απλωθεί στην Αυστρία και δεν μπορούσε να βρει κάποια μόνιμη θέση.
Αμέσως μετά την προσάρτηση της Αυστρίας, το 1938, ο Γκαλ διέφυγε στο Λονδίνο, με σκοπό να μεταναστεύσει στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, παρέμεινε στη Βρετανία, όπου συνάντησε τον μουσικό και λόγιο Ν. Τόβεϊ (Donald Tovey), ο οποίος τον προσκάλεσε στο Εδιμβούργο, όπου δίδασκε στο πανεπιστήμιο της πόλης. Δεν υπήρχαν μόνιμες θέσεις για καθηγητές, αλλά ο Τόβεϊ τού βρήκε κάποια εργασία στα τέλη του 1938 και, όταν ξέσπασε ο πόλεμος το 1939, ο Γκαλ εγκαταστάθηκε μόνιμα εκεί. Όμως, επειδή σύμφωνα με το νόμο, ο Γκαλ ήταν «εχθρός αλλοδαπός» (enemy allien), έπρεπε να εγκλειστεί στο στρατόπεδο Huyton κοντά στο Λίβερπουλ και στο κεντρικό στρατόπεδο στο Ντάγκλας της Νήσου Μαν, από το Μάιο έως τον Σεπτέμβριο. Μετά την απελευθέρωσή του επέστρεψε στο Εδιμβούργο, όπου παρέμεινε για το υπόλοιπο της ζωής του. Εξακολουθούσε να συνθέτει αυτή την εποχή, δημοσιεύοντας τη Δεύτερη Συμφωνία του, το 1942. Τελιά, έγινε λέκτορας μουσικής εκπαίδευσης στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, το 1945, όπου δίδαξε μέχρι τη συνταξιοδότησή του, το 1960.
Στο Εδιμβούργο υπήρξε σεβαστό μέλος της τοπικής μουσικής σκηνής και ένας από τους ιδρυτές του Διεθνούς Φεστιβάλ του Εδιμβούργου, το 1947. Οι μεταγενέστερες διακρίσεις του περιλαμβάνουν το Μεγάλο Κρατικό Αυστριακό Βραβείο για τη Μουσική (1957), τη διάκριση του Τάγματος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας (ΟΒΕ) και τον Αυστριακό Σταυρό Τιμής για την Επιστήμη και την Τέχνη, 1ης τάξης (1971). Ο Γκαλ πέθανε στο Εδιμβούργο τον Οκτώβριο του 1987, σε ηλικία 97 ετών.

Μουσική και μουσικολογικά στοιχεία

Το ύφος του Γκαλ έχει τις ρίζες του στην αυστρο-γερμανική μουσική παράδοση, αλλά μετά τις αρχές της δεκαετίας του 1920, εξέλιξε τη δική του «γλώσσα», στην οποία παρέμεινε πιστός κατά τη διάρκεια της μακρόχρονης καριέρας του. Ποτέ δεν ακολούθησε επικρατούσες «μόδες», ούτε εγκατέλειψε τις ιδέες του για τη σημασία της τονικότητας. Παρόλο που το στυλ του δεν μπορεί να αναχθεί σε μία και μοναδική επιρροή, μπορεί κανείς να αναγνωρίσει ιδιαίτερες συγγένειες, ειδικά με τους Βιεννέζους συνθέτες του 18ου αιώνα, των οποίων η σαφήνεια, η πλαστικότητα και το «παιχνιδιάρικο» χιούμορ είναι βασικά συστατικά. Τα έργα του συνδυάζουν τη ρομαντική ένταση με τη συναισθηματική «αυτοσυγκράτηση», και τις χρωματικές αρμονίες και την επεκταμένη τονικότητα των προ-σειραϊκών μοντερνιστών, με την αγάπη προς την μελωδία που «φέρνει» στον Σούμπερτ, ενσωματωμένη σε μια πολυφωνική υφή, η οποία προέρχεται από την, διά βίου εμπλοκή του Γκαλ, με τα έργα του Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ. Το έργο του είναι σημαντικό: πάνω από 150 δημοσιευμένες συνθέσεις σε, σχεδόν, όλα τα είδη, συμπεριλαμβανομένων, εκτός των οπερών του, τεσσάρων συμφωνιών, τεσσάρων κουαρτέτων εγχόρδων, δύο μεγάλης κλίμακας καντατών με ορχήστρα, μουσικής δωματίου και φωνητικών έργων διαφόρων ειδών.