Νέα Εστία

Πριν τη Νέα Εστία

Τον 19ο αιώνα, μεταξύ 1876 και 1895 εκδιδόταν το περιοδικό Εστία, ένα οικογενειακό, αρχικά περιοδικό, το οποίο έγινε στη συνέχεια καλλιτεχνικό. Τη διεύθυνσή του είχε αρχικά ο εκδότης Παύλος Διομήδης, μετά το 1889 από κοινού ο Νικόλαος Πολίτης, λαογράφος και καθηγητής Πανεπιστημίου και ο Γεώργιος Δροσίνης, ποιητής, πεζογράφος και δημοσιογράφος. Το 1894 μέχρι το 1895 οπότε έκλεισε, ανέλαβε ο λογοτέχνης και δημοσιογράφος Γρηγόριος Ξενόπουλος (ως «Εικονογραφημένη Εστία»), ενώ ταυτόχρονα ο Γεώργιος Δροσίνης άρχισε την έκδοση της εφημερίδας Εστία. Τριάντα χρόνια αργότερα, ο Ξενόπουλος θέλησε να αναβιώσει το περιοδικό, αλλά η εφημερίδα Εστία που είχε περιέλθει στον Αχιλλέα Κύρου, τον εμπόδισε δικαστικά να χρησιμοποιήσει το ίδιο όνομα. Έτσι λοιπόν, το περιοδικό έλαβε το όνομα «Νέα Εστία» και κυκλοφόρησε στις 15 Απριλίου 1927.

Διευθυντές του περιοδικού

Πρώτος διευθυντής του ήταν ο Γρηγόριος Ξενόπουλος, μυθιστοριογράφος και δημοσιογράφος, από το 1927 μέχρι το 1932. Για δυο χρόνια ο Γρηγόριος Ξενόπουλος είχε τη διεύθυνση μαζί με τον Πέτρο Χάρη, πεζογράφο, δοκιμιογράφο και ακαδημαϊκό (1933-1934), ο οποίος συνέχισε μόνος από το 1934 μέχρι το 1987 (μια μακροβιέστατη θητεία 54 ετών). Το 1987 ανέλαβε ο λογοτέχνης και κριτικός Ευάγγελος Ν. Μόσχος μέχρι το 1998, ο συγγραφέας Σταύρος Ζουμπουλάκης μέχρι το 2012 και από τότε ο ιστορικός Νίκος Ε. Καραπιδάκης.

Εκδότες

Το περιοδικό της Νέας Εστίας ίδρυσε ο Kωνσταντίνος Σαραντόπουλος, ο οποίος από το 1925 είχε γίνει συνεταίρος του πεθερού του Iωάννη Δημητρίου Kολλάρου. Στο περιοδικό ως εκδότης το 1927 εμφανίστηκε ο Ιωάννης Δ. Κολλάρος και αργότερα το «Βιβλιοπωλείο της Εστίας, Ι. Δ. Κολλάρου & Σία». Την έκδοση είχε ο Σαραντόπουλος μαζί με τον Ι.Δ. Κολλάρο μέχρι το 1956, οπότε πέθανε ο Κολλάρος και στη συνέχεια μόνος του μέχρι το 1972, οπότε πέθανε. Την εταιρεία ανέλαβε μετά το 1972 η κόρη του Μαρίνα (Μάνια) Καραϊτίδη και η οποία συνεχισε μέχρι το 1998. Από το 1998 την έκδοση του περιοδικού ανέλαβε η κόρη της Εύα Καραϊτίδη, συγγραφέας.

Κριτική

Οι απόψεις για τη Νέα Εστία είναι ότι το περιοδικό, με την έκδοσή του έγινε «ένα από τα αξιολογότερα εκδοτικά εγχειρήματα της εποχής του Μεσοπολέμου», ένα έγκυρο περιοδικό για τον κόσμο των γραμμάτων και ότι αποτέλεσε «πνευματικό φάρο» για πολλές δεκαετίες. Δίνεται σημασία ότι δεν σταμάτησε να κυκλοφορεί κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο (ένας «εκδοτικός άθλος»). Ένα χαρακτηριστικό της Νέας Εστίας είναι ότι κρατούσε ιδεολογικά ουδέτερη θέση, χωρίς σημαντικές αντιπαλότητες με άλλα περιοδικά, με ισορροπημένες επιλογές θεματολογίας, ύφους και συντακτών, ενώ δεν έπαιρνε σαφή ή μαχητική θέση σε κοινωνικά και πολιτικά θέματα.

Περιεχόμενο

Οι προθέσεις του διευθυντή του περιοδικού Γρ. Ξενόπουλου για το σκεπτικό και τους στόχους της Νέας Εστίας φαίνονται σε τετρασέλιδο φυλλάδιο που εξέδωσε τον Φεβρουάριο του 1927, δυο μήνες πριν την πρώτη έκδοση της Νέας Εστίας, σε έξι σημεία:
α) δημοσίευση πρωτότυπης κυρίως ύλης

β) προβολή νέων λογοτεχνών

γ) διεύρυνση ύλης

δ) περιορισμός των εικόνων

ε) αναδημοσίευση παλαιών κειμένων, και ότι

στ) τα λογοτεχνήματα θα γράφονται στη δημοτική, ενώ για τις επιστημονικές εργασίες θα αποφασίζουν από μόνοι τους οι συγγραφείς ποια γλωσσική μορφή θα χρησιμοποιούν
Το περιοδικό και το περιεχόμενό του αποτελείται είτε από λογοτεχνικά έργα ή μελέτες για τη λογοτεχνία στην Ελλάδα και τον κόσμο. Στη διάρκεια του 20ού αιώνα έδινε αντιπροσωπευτικές τάσεις στην ελληνική λογοτεχνία και κριτική, αλλά και γενικότερα σε εικαστικά και καλλιτεχνικά θέματα, έχοντας ένα πολυδιάστατο χαρακτήρα, με κέντρο βάρους πάντα στη λογοτεχνία.