Ιάσιο

Αρχαιότητα και Μεσαίωνας

Αρχαιολογικές έρευνες μαρτυρούν την παρουσία ανθρώπινων κοινοτήτων στη θέση της σημερινής πόλης και γύρω από αυτό ήδη από την προϊστορική εποχή. Μεταγενέστεροι οικισμοί είναι εκείνοι του πολιτισμού Κουκουτένι-Τρυπίλλια, ύστερου Νεολιθικού αρχαιολογικού πολιτισμού. Στην περιοχή του Ιασίου υπάρχουν αρχαιολογικές μαρτυρίες ανθρώπινων οικισμών από τον 6ο ως τον 7ο (Curtea Domnească) και από τον 7ο ως το 10ο αιώνα. Οι οικισμοί αυτοί περιείχαν ορθογώνια σπίτια με ημικυκλική φούρνους. Επίσης πολλά σκεύη (9ος-11ος αιώνας) που βρέθηκαν στο Ιάσιο έφεραν σταυρούς, φανερώνοντας ότι οι κάτοικοι ήταν Χριστιανοί.
Το όνομα της πόλης βρίσκεται πρώτη φορά σε έγγραφο το 1408. Πρόκειται για παραχώρηση ορισμένων εμπορικών προνομίων από τον Πρίγκιπα της Μολδαβίας Αλέξανδρο στους Πολωνούς εμπόρους του Λβόφ. Εντούτοις καθώς ακόμη υπάρχουν κτίρια προγενέστερα του 1408, π.χ. η Αρμενική Εκκλησία που πιστεύεται ότι χτίστηκε το 1395, είναι βέβαιο ότι η πόλη προϋπήρχε της πρώτης αναφοράς της.

Πρωτεύουσα της Μολδαβίας

Γύρω στα 1564 ο Πρίγκιπας Αλεξάντρου Λιπουσνεάνου μετέφερε την πρωτεύουσα της Μολδαβίας από τη Σουτσεάβα στο Ιάσιο. Μεταξύ 1561 και 1563 ο Ελληνας τυχοδιώκτης Πρίγκιπας Ιωάννης Ιάκωβος Ηρακλείδης ίδρυσε ένα σχολείο και μια Λουθηρανική εκκλησία.
Το 1640 ο Βασίλε Λούπου ίδρυσε το πρώτο σχολείο όπου η μητρική γλώσσα αντικατέστησε την Ελληνική και ένα τυπογραφείο στο Βυζαντινύ ρυθμού Μοναστήρι των Τριών Ιεραρχών (χτίστηκε 1635–39), ενώ το 1643 εκδόθηκε στο Ιάσιο ο πρώτος τόμος στη Μολδαβία. Το 1642 ο  Βασίλε Λούπου συγκάλεσε τη Σύνοδο Ιασίου με την οποία καταδικάστηκε η Ομολογία του Κυρίλλου Λούκαρη που περιελάμβανε καλβινικές δοξασίες. Το 17ο αιώνα ο Ηγεμόνας Γρηγόριος Β΄ Γκίκας ανακαίνισε την πόλη με πολλά δημόσια κτίρια και εκκλησίες κατασκευάζοντας για πρώτη φορά δίκτυο ύδρευσης.  Επί ηγεμονίας του διαδόχου του Γρηγορίου Γ΄ Γκίκα το Ιάσιο έφθασε στη λαμπρότερη ακμή του.
Η πόλη πυρπολήθηκε από τους Τατάρους το 1513, από τους Οθωμανούς το 1538 και από Ρωσικά στρατεύματα το 1686, ενώ το 1734 επλήγη από πανώλη.
Με τη Συνθήκη του Ιασίου τερματίστηκε ο έκτος Ρωσοτουρκικός πόλεμος το 1792. Κατά το νεότερο μακρύ πόλεμο που τερματίσθηκε το 1812 το Ιάσιο καταλήφθηκε από τους Ρώσους. Το 1844 εξερράγη σοβαρή πυρκαγιά.

Συμβολή στην Ελληνική Επανάσταση

Το Ιάσιο στην Ιστορία είναι γνωστό σαν το μέρος που διάλεξε ο Αλέξανδρος Υψηλάντης για να κηρύξει την επανάσταση των Ελλήνων εναντίον των Τούρκων στις 24 Φεβρουαρίου του 1821. Στα χρόνια που η Ελλάδα και τα Βαλκάνια ανήκαν στην οθωμανική αυτοκρατορία, το Ιάσιο ήταν ένα απ' τα κέντρα του ελληνισμού και μάλιστα της Φιλικής Εταιρείας. Γι' αυτό και ο Υψηλάντης το θεώρησε κατάλληλο ν' αρχίσει την Επανάσταση από την πόλη αυτή, αλλά η αδιαφορία των μεγάλων της Ρωσίας και η απειρία του στρατού του οδήγησαν το κίνημα αυτό σε αποτυχία και σφαγή των συμπολεμιστών του.

Από τα μέσα του 19ου στον 20ό αιώνα

Μεταξύ 1564 και 1859 η πόλη ήταν πρωτεύουσα της Μολδαβίας. Στη συνέχεια μεταξύ 1859 και 1862 τόσο το Ιάσιο όσο και το Βουκουρέστι ήταν ντε φάκτο πρωτεύουσες των Ενωμένων Πριγκιπάτων της Μολδαβίας και της Βλαχίας. Το 1862, όταν η ένωση των δύο πριγκιπάτων αναγνωρίσθηκε με το όνομα Ρουμανία η εθνική πρωτεύουσα ορίστηκε το Βουκουρέστι. Για την απώλεια που προκκήθηξε στην πόλη το 1861 από τη μετακίνηση της έδρας της κυβέρνησης στο Βουκουρέστι η συντακτική συνέλευση ψήφισε την καταβολή 148.150 λέου σε δέκα ετήσιες δόσεις, πράγμα που δεν έγινε ποτέ.
Κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο το Ιάσιο ήταν πρωτεύουσα μιας σημαντικά μειωμένης Ρουμανίας για δύο χρόνια, μετά την κατάληψη του Βουκουρεστίου στις 6 Δεκεμβρίου 1916 από τις Κεντρικές Δυνάμεις. Η πρωτεύουσα επέστρεψε στο Βουκουρέστι μετά την ήττα της Γερμανίας και των συμμάχων της το Νοέμβριο του 1918. Το Νοέμβριο-Δεκέμβριο του 1918 το Ιάσιο φιλοξένησε την αντι-Μπολσεβικική Διάσκεψη του Ιασίου.

Εβραϊκή κοινότητα

Το Ιάσιο επίσης ξεχωρίζει στην ιστορία των Εβραίων, με την πρώτη τεκμηριωμένη παρουσία Σεφαρδιτών Εβραίων από τα τέλη του 16ου αιώνα. Η παλαιότερη επιτύμβια επιγραφή στο τοπικό νεκροταφείο χρονολογείται πιθανόν από το 1610. Στα μέσα του 19ου αιώνα η πόλη ήταν Εβραϊκή τουλάχιστον κατά το ένα τρίτο.
Το 1855 στο Ιάσιο εκδόθηκε η πρώτη εφημερίδα σε γλώσσα Γίντις, η Korot Haitim και το 1876 αναμβισβήτητα ανέβηκε η πρώτη θεατρική παράσταση σε αυτή, έργο του Αμπραχαμ Γκολντφάντεν. Οι στίχοι του Χατικβά, του εθνικού ύμνου του Ισραήλ, γράφτηκαν στο Ιάσιο από το Ναφταλί Χερζ Ιμπέρ. Οι Εβραίοι μουσικοί του Ιασίου έπαιξαν σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της παράδοσης των Ασκεναζιτών Εβραίων, ως εκτελεστές και συνθέτες.
Σύμφωνα με την απογραφή του 1930, με πληθυσμό 34.662 (περίπου 34% του πληθυσμού της πόλης) οι Εβραίοι ήταν η δεύτερη μεγαλύτερη εθνική ομάδα του Ιασίου. Υπήρχαν πάνω από 127 συναγωγές. Μετά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο το 1947 ζούσαν στο Ιάσιο περίπου 38.000 Εβραίοι. Λόγω μαζικής μετανάστευσης στο Ισραήλ, το 1975 ζούσαν στο Ιάσιο περίπου 3.000 Εβραίοι και τέσσερις συναγωγές ήταν ενεργές.
Σήμερα το Ιάσιο έχει ένα φθίνοντα Εβραϊκό πληθυσμό 300 ως 600 μελών και δύο συναγωγές που λειτουργούν, εκ των οποίων η μ.ια, η Μεγάλη Συναγωγή του 1671, είναι η παλαιότερη επιβιώνουσα της Ρουμανίας.

Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος

Κατά τον πόλεμο, ενώ η πλήρης κλίμακα του Ολοκαυτώματος παρέμενε γενικά άγνωστη στις Συμμαχικές Δυνάμεις, το πογκρόμ του Ιασίου υπήρξε ένα από τα γνωστά παραδείγματα της βαρβαρότητας του Άξονα  απέναντι στους Εβραίους. Το πογκρόμ διήρκεσε από τις 29 Ιουνίου ως τις  6 Ιουλίου 1941 και πάνω από 13.266 άνθρωποι, ή το ένα τρίτο του ΕβραΊκού πληθυσμού, σφαγιάστηκαν στο ίδιο το πογκρόμ ή στη συνέχεια και πολλοί απελάθηκαν.
Το Μάιο του 1944 το Ιάσιο έγινε θέατρο σφοδρών μαχών μεταξύ Ρουμανικών-Γερμανικών δυνάμεων και του προελαύνοντος Σοβιετικού Κόκκινου Στρατού και η πόλη υπέστη μερική καταστροφή. Η Γερμανική Μεραρχία Großdeutschland πέτυχε μια αποφασιστική νίκη στη Μάχη του Τίργκου Φρούμος, κοντά στο Ιάσιο, που έγινε αντικείμενο πολλών μελετών του ΝΑΤΟ κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Στις 20 Αυγούστου 1944 το Ιάσιο καταλήφθηκε από τις Σοβιετικές δυνάμεις.

Μεταπολεμική εποχή

Το Ιάσιο γνώρισε ένα μεγάλο κύμα εκβιομηχάνισης το 1955-1975. Την περίοδο αυτή δέχθηκε πολλούς μετανάστες από αγροτικές περιοχές και η αστική περιοχή επεκτάθηκε. Την κομμουνιστική περίοδο το Ιάσιο εμφάνισε αύξηση πληθυσμού  235% και η περιοχή του 69%. Ομως η οικιστική ανάπτυξη ήταν συχνά αυθαίρετη με τις συνεπαγόμενες δυσλειτουργίες.
Το 1989  το Ιάσιο είχε σε σημαντικό βαθμό εκβιομηχανιστεί με 108.000 εργαζόμενους (που αντιπροσώπευαν το 47% του εργατικού δυναμικού) σε 46 μεγάλες κρατικές επιχειρήσεις σε διάφορες βιομηχανίες : χημικές, φαρμακευτικές, μεταλλουργικές, βαρέος εξοπλισμού, ηλεκτρονικές, υφασμάτων, τροφίμων, ενέργειας, δομικών υλικών και επίπλων.

Γεωγραφία

Ευρισκόμενο στη Βορειοανατολική Ρουμανία, μεταξύ της κορυφογραμμής του Ιασίου (Ρουμανικά : Coasta Iașilor)(του βορειότερου λοφώδους σχηματισμού του Οροπέδίου Μπίρλαντ) και της Πεδιάδας του Γίγια, το Ιάσιο υπήρξε το σταυροδρόμι των εμπορικών δρόμων που περνούσαν από τη Μολδαβία, προερχόμενοι από το Βασίλειο της Πολωνίας, τη Μοναρχία των Αψβούργων, την Τσαρική Ρωσία και την Κωνσταντινούπολη. Η πόλη βρίσκεται στον ποταμό Βαχλούι, παραπόταμου του Γίγια (παραπόταμου του Προύθου). Η γύρω ύπαιθρος αποτελείται από υψίπεδα και δάση, με μοναστήρια και πάρκα. Το ίδιο το Ιάσιο βρίσκεται ανάμεσα σε αμπελώνες και κήπους, εν μέρει πάνω σε λόφους και εν μέρει στις μεταξύ αυτών κοιλάδες.
Αποτελεί κοινή πεποίθηση όι το Ιάσιο είναι χτισμένο σε επτά λόφους (Ρουμανικά :coline): Cetățuia, Galata, Copou-Aurora, Bucium-Păun, Șorogari, Repedea και Breazu, προκαλώντας συγκρίσεις με τη Ρώμη. Από το Βουκουρέστι, πρωτεύουσα της χώρας, απέχει 325 χλμ. (σε ευθεία γραμμή) και 585 σε σιδηροδρομική.

Κήποι, πάρκα και φυσικά αξιοθέατα

Το Ιάσιο έχει μεγάλη γκάμα δημόσιων χώρων, από πλατείες μέχρι δημόσια πάρκα.
Το Πάρκο Κόπου από το 1833, την εποχή που το Ιάσιο ήταν πρωτεύουσα της Μολδαβίας, έργο του Πρίγκιπα Μιχαήλ Στούρτζα και σύμφωνα με τα σχέδια των Γκεόργκε Ασάτσι και Μιχαήλ Σιγκούροφ, εντάχθηκε στην πόλη και αποτελεί ένα από τα πρώτα οργανωμένα δημόσια πάρκα της Ρουμανίας. Στο μέσο του πάρκου βρίσκεται το παλαιότερο Ρουμανικό μνημείο, ο Οβελίσκος των Λεόντων (1834), ένας οβελίσκος ύψους 13,5 μέτρων, αφιερωμένος στο Regulamentul Organic (Νόμος των Οργανικών Κανόνων), τον πρώτο νόμο πολιτικής, διοικητικής και δικαστικής οργάνωσης των Ρουμανικών Πριγκιπάτων.
Ο Βοτανικός Κήπος του Ιασίου, ιδρυμένος το 1856, ο πρώτος βοτανικός κήπος της Ρουμανίας, έχει έκταση πάνω από 1.000 στρέμματα και πάνω από 10.000 είδη φυτών.
Το Εκθεσιακό Πάρκο του Ιασίου άνοιξε το 1923 και κατασκευάσθηκε υπό την εποπτεία του αρχιτέκτονα Ν. Γκίκα Μπουντέστι.
Το  Πάρκο Τσίρικ, ευρισκόμενο στο βορειοανατολικό τμήμα του Ιασίου, είναι ένα άλλο συγκρότημα που περιλαμβάνει και τέσσερις λίμνες.
Η Φλαμουριά του Εμινέσκου (Ρουμανικά : Teiul lui Eminescu) είναι ένα δέντρο ηλικίας 500 ετών, που βρίσκεται στο Δημόσιο Πάρκο Κόπου. Ο Μιχαήλ Εμινέσκου φέρεται να έγραψε μερικά από τα καλύτερα έργα του κάτω από αυτή τη φλαμουριά, καθιστώντας τη ένα από τα σημαντικότερα φυσικά μνημεία της Ρουμανίας και σημαντικό αξιοθέατα του Ιασίου. Η Π Αλέα με τις Μοναχικές Λεύκες, στη συνοικία Μπούτσιουμ, είναι ένα άλλο σημείο όπου ο Μιχαήλ Εμινέσκου αναζήτησε έμπνευση ("Εκεί όπου Μεγαλώνουν οι Μοναχικές Λεύκες"). Το 1973 οι 15 άσπρες λεύκες που απέμεναν ακόμη εκεί (με ηλικίες μεταξύ 233 και 371 ετών) ανακηρύχτηκαν φυσικά μνημεία.
Ο Νομός του Ιασίου έχει 387 αιωνόβια δένδρα, από τα οποία 224 ανακηρύχτηκαν δέντρα-μνημεία και 106 με την έγκριση της Ρουμανικής Ακαδημίας έχουν προταθεί να χαρακτηρισθούν έτσι. Το παλαιότερο δέντρο στο νομό είναι η υβριδική φλαμουριά, ηλικίας 675 ετών, που βρίσκεται στο προαύλιο του Μοναστηριού Μπίρνοβα, κοντά στο Ιάσιο. Οταν η φλαμουριά ήταν 57 ετών και είχε διάμετρο περίπου 14 εκ. το Ιάσιο αναφερόταν ως αστικός οικισμός επί της Βασιλείας του Πρίγκιπα Αλεξάνδρου του Καλού (1408).

Οικονομία

Το Ιάσιο είναι σημαντικό οικονομικό κέντρο Ρουμανίας. Η τοπική και περιφερειακή οικονομία βασίζεται στον τομέα των υπηρεσιών. Οι σημαντικότεροι τομείς των υπηρεσιών σχετίζονται με την εκπαίδευση, την υγεία, τις τράπεζες, την έρευνα, τον πολιτισμό, τη διοίκηση και τον τουρισμό.
Η πόλη είναι σημαντικό κέντρο του τομέα της τεχνολογίας πληροφοριών με την παρουσία αρκετών μεγάλων πολυεθνικών επιχειρήσεων (Amazon, Oracle, Continental, Xerox, Accenture, Capgemini) και πολλών άλλων τοπικών και ξένων εταιρειών όπως Bentley Systems, Bitdefender, Comodo, Endava, Ness, Pentalog, SCC ή TiVo (για να αναφέρουμε μερικές) καθώς και δύο πανεπιστημίων που παρέχουν ειδικά προγράμματα σπουδών. Οι προβλέψεις για το εργατικό δυναμικό του Ιασίου στον τομέα της Τεχνολογίας Πληροφοριών και επικοινωνιών είναι για ανοδο από 12.000 υπαλλήλους (το 2016) σε πάνω από 33.000 το 2030. 
Εκτιμάται ότι εργατικό δυναμικό πάνω από 35.000 υπαλλήλων δραστηριοποιείται στον τομέα της βιομηχανικής παραγωγής του Ιασίου, ιδιαίτερα στην αυτοκινητοβιομηχανία (Delphi, Lear, Tess Conex), τη φαρμακευτική βιομηχανία (Antibiotice Iași), τη μεταλλουργία (ArcelorMittal, Technosteel LBR), το βιομηχανικό εξοπλισμό (Agmus, ASAM, Fortus), την ενέργεια (E.ON Moldova Distribuție, Veolia Energie), τα υφάσματα και τα ρούχα (Benetton, Iași Conf, Iașitex), τις οικιακές συσκευές (Tehnoton), building materials (Brikston, Build Corp) και τα τρόφιμα (Compan, Panifcom, Zeelandia).
Ευρισκόμενο σε μια περιοχή γνωστή για τους αμπελώνες και τα κρασιά της, το Ιάσιο είναι τμήμα μιας οινοπαραγωγικής περιοχής με αμπελουργική κέντρα γύρω από την πόλη : Κόπου, Μπούτσιουμ, Ουριτσάνι, Κομάρνα, Πλούγκαρι και Πρόμποτα. Στο Νομό του Ιασίου είναι επίσης οι περίφημοι αμπελώνες Κότναρι και Μπόχοτιν.

Πολιτισμός

Σημαντικά γεγονότα της πολιτικής και πολιτιστικής ιστορίας της Μολδαβίας συνδέονται με το όνομα της πόλης του Ιασίου. Οι μεγάλοι λόγιοι του 17ου αιώνα Γκριγκόρε Ουρέχε, Μίρον Κοστίν και αργότερα ο Ιον Νεκούλτσε έγραψαν τα περισσότερα έργα τους στην πόλη ή κοντά σ' αυτή και ο περίφημος λόγιος Δημήτριος Καντιμήρης, γνωστός σε όλη την Ευρώπη, συνέδσε επίσης το όνομά του με την πρωτεύουσα της Μολδαβίας.
Η πρώτη εφημερίδα στη Ρουμανική γλώσσα εκδόθηκε στο Ιάσιο το 1829 και εδώ το 1867, στα πλαίσια της  Λογοτεχνικής Εταιρείας Γιουνίμεα εμφανίσθηκε το περιοδικό Convorbiri Literare (Λογοτεχνικοί Διάλογοι), στο οποίο δημοσιεύθηκαν οι "Παιδικές Αναμνήσεις" του Ιαν Κρεάγκι (1837-1889) και τα καλύτερα ποιήματα του Μιχαήλ Εμινέσκου. Τα περιοδικά  Contemporanul και Viața Românească εμφανίσθηκαν αντίστοιχα το 1871 και το 1906 με μεγάλη συμβολή στην προώθηση των Ρουμανικών εθνικών πολιτιστικών αξιών.
Πολλές μεγάλες προσωπικότητες του Ρουμανικού πολιτισμού  συνδέονται με το Ιάσιο. Ο χρονικογράφος Νικολάε Μιλέσκου (1636–1708), οι ιστορικοί και πολιτικοί Μιχαήλ Κογκιλνιτσεάνου (1817-1891) και Σιμιόν Μπιρνούτιου (1808-1864), οι ποιητές Βασίλε Αλεξάντρι (1821-1890) και Γκεόργκε Τοπιρτσεάνου (1886-1937), οι συγγραφείς Μιχαήλ Σαντοβεάνου (1880-1961), Αλέκου Ρούσο (1819-1859) και Ιονέλ Τεοντορεάνου (1897-1954), ο λογοτεχνικός κριτικός Τίτος Μαγιορέσκου, ο ιστορικός Α. Ν. Ξένοπολ (1847-1920), οι φιλόσοφοι Βασίλε Κόντα (1845-1882) και Πέτρε Αντρέι (1891-1940), ο κοινωνιολόγος Ντιμίτριε Γκούστι (1880-1955), ο γεωγράφος Εμίλ Ρακοβίτι (1868-1947) και ο ζωγράφος Οκτάβ Μπιντσίλι (1872-1944).

Mουσεία

Το Ιάσιο έχει πολλά μουεία, οικίες-μνημεία και πινακοθήκες.
Το πρώτο οικία-μνημείο στη Ρουμανία άνοιξε στο Ιάσιο το 1918, ως Οικία-Μνημείο Ιον Κρεάγκι, και σήμερα στο Ρουμανικό Λογοτεχνικό Μουσείο του Ιασίου ανήκουν δεκατέσσερις οικίες-μνημεία. Το Μουσείο Μιχαήλ Εμινέσκου, που βρίσκεται στο Πάρκο Κόπου, είναι αφιερωμένο στη ζωή και το έργο του μεγάλου ποιητή. Αλλα μουσεία είναι αφιερωμένα στους Ντοσοφτέι, Μιχαήλ Κογκιλνιτσεάνου, Βασίλε Πόγκορ, Νικολάε Γκάνε, Πέτρου Πόνι, Μιχαήλ Κοντρεάνου, Μιχαήλ Σαντοβεάνου, Γκεόργκε Τοπιρτσεάνου, την Οτιλία Καζιμίρ και τους Ράντου Τσερρνιτέσκου, Τσεζάρ Πετρέσκου και Ντιμίτριε Αγκελ.
Το Θεατρικό Μουσείο, που άνοιξε το 1976, με τον εορτασμό των 160 χρόνων από την πρώτη θεατρική παράσταση στη Ρουμανία απεικονίζει την εξέλιξη του θεατρικού φαινομένου από την αρχή του, σημαντικές στιγμές της ιστορίας του Εθνικού Θεάτρου του Ιασίου, την ίδρυση, το 1840, της Φιλαρμονικής-Ωδείου και αναγνωρισμένου κύρους μορφές που έχουν συμβάλει στην ανάπτυξη του Ρουμανικού θεάτρου.
Το Μουσείο της Ενωσης περιέχει αυθεντικά αντικείμενα και έγγραφα που ανήκαν στον Πρίγκιπα Αλ.Ι. Κούζα και την οικογένειά του.
Το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας, που ιδρύθηκε στις  4 Φεβρουαρίου 1834, ειναι το πρώτο του είδους του στη Ρουμανία, με πάνω από 300.000 εκθέματα, με πολυτιμότερα τις συλλογές εντόμων, μαλακίων, αμφιβίων, ερπετών, πτηνών, φυτών και ορυκτών.
Αλλα τέσσερα μουσεία βρίσκονται στο Πολιτιστικό Μέγαρο. Με τις ρίζες του αναγόμενες στο 1860 το Μουσείο Τέχνης του Ιασίου είναι το παλαιότερο του είδους του στη Ρουμανία και με πάνω από 8.700 έργα (πολλά από αυτά ανήκουν στην παγκόσμια κληρονομιά) έχει τη μεγαλύτερη συλλογή τέχνης στη χώρα. Το Ιστορικό Μουσείο της Μολδαβίας διαθέτει πάνω από 48.000 αντικείμενα από διάφορους τομείς, αρχαιολογία, νομίσματα, διακοσμητική τέχνη, αρχαία βιβλία, έγγραφα. Το Εθνογραφικό Μουσείο της Μολδαβίας διαθέτει πάνω από 13.000 αντικείμενα, που απεικονίζουν την πρόοδο της Ρουμανίας ανά τους αιώνες. Οι συλλογές του Μουσείου Επιστημών και Τεχνολογίας έχει  πάνω από 11.200 αντικείμενα σε πέντε διακριτούς τομείς και ένα οικία-μνημείο.

Ξένα πολιτιστικά κέντρα

Το Ιάσιο φιλοξενεί έξι πολιτιστικά κέντρα : Γαλλικό, Γερμανικό, Βρεταννικό, Λατινικής Αμερικής και Καραϊβικής, Ελληνικό και Αραβικό.

Πολιτιστικές εκδηλώσεις και φεστιβάλ

Το "Περιφερειακό" είναι μια διεθνής μπιενάλε σύγχρονης τέχνης που διοργανώνεται στο Ιάσιο από την Ενωση Vector. Οκτώ εκδηλώσεις έχουν λάβει χώρα μέχρι στιγμής.
ΤΟ FILIT (Διεθνές Φεστιβάλ Λογοτεχνίας και Μετάφρασης Ιασίου) είναι ένα διεθνές φεστιβάλ λογοτεχνίας και μετάφρασης που διοργανώνεται στο Ιάσιο από το Νομαρχιακό Συμβούλιο του Ιασίου, μεσω του μουσείου Ρουμανικής  Λογοτεχνίας του Ιασίου. Τρεις εκδηλώσεις έχουν λάβει χώρα μέχρι στιγμής και το φεστιβάλ αναγνωρίζεται ως μία από τις σημαντικότερες εκδηλώσεις του είδους του στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Το  FIE (Διεθνές Εκπαιδευτικό Φεστιβάλ)  είναι ένα ετήσιο καλλιτεχνικό φεστιβάλ που οργανώνεται στο Ιάσιο από το Δημαρχείο. Τρεις εκδηλώσεις έχουν λάβει χώρα μέχρι στιγμής.
Η Εθνική Οπερα του Ιασίου διοργανώνει το Ρουμανικό Γκαλά Εθνικής Οπερας με την τρίτη εκδήλωση το 2015.

Eκπαίδευση

Το πρώτο ίδρυμα ανώτερης εκπαίδευσης που λειτούργησε στο έδαφος της Ρουμανίας ήταν η Βασιλιανή Ακαδημία (1640), που ιδρύθηκε από τον Πρίγκιπα Βασίλε Λούπου ως "ανώτερη σχολή Λατινικών και Σλαβονικών γλωσσών" και ακολούθησε η Ηγεμονική Ακαδημία το 1707. 
Η πρώτη δομή ανώτερης εκπαίδευσης στη Ρουμανική γλώσσα ιδρύθκηε το φθινόπωρο του 1813, όταν ο μηχανικός Γκεόργκε Ασάχι έθεσε τα θεμέλια μιας τάξης μηχανικών, με τις δραστηριότητές της εντός της Ηγεμονικής Ακαδημίας της Ελληνικής Ηγεμονικής Ακαδημίας.
Μετά το 1813 άλλα γεγονότα σημάδεψαν την ανάπτυξη της ανώτερης εκπαίδευσης στη Ρουμανική γλώσσα, τόσο στις ανθρωπιστικές όσο και στις τεχνικές επιστήμες.1835 Η Academia Mihăileană, που ιδρύθηκε το 1835 από τον Ηγεμόνα Μιχαήλ Στούρτζα θεωρείται το πρώτο Ρουμανικό ανώτατο ίδρυμα στη χώρα. 
Το 1860 τρεις σχολές, τμήμα της Academia Mihăileană, σχημάτισαν τον πυρήνα του νεοϊδρυθέντος Πανεπιστημίου του Ιασίου, του πρώτου πανεπιστημίου της Ρουμανίας.
Η Εταιρεία Ιατρών και Φυσιοδιφών, που ιδρύθηκε στο Ιάσιο, υπάρχει από τις αρχές του 19ου αιώνα και εκδίδει πολλά περιοδικά. Ενα από τα παλαιότερα ιατρικά πανεπιστήμια της Ρουμανίας, που ιδρύθηκε το 1879, είναι στο Ιάσιο. είναι γνωστό ως Πανεπιστήμιο Ιατρικής και Φαρμακευτικής Γκριγκόρε Τ. Πόπα.
Το 1937 οι δύο τομείς εφαρμοσμένων επιστημών του Πανεπιστημίου του Ιασίου εντάχθηκαν στη νεοϊδρυθείσα Πολυτεχνική Σχολή Γκεόργκε Ασάχι. 
Κατα το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και μετά η τελευταία (που μετονομάστηκε Πολυτεχνικό Ινστιτούτο το 1948) επεξέτεινε τον τομέα της δραστηριότητας του, ιδίως στον τομέα της μηχανικής, και ονομάστηκε Τεχνικό Πανεπιστήμιο το 1993.
Αλλα δημόσια πανεπιστήμια είναι το Πανεπιστήμιο Τεχνών Γκεόργκε Ενέσκου, με μακρά παράδοση στη μουσική και καλλιτεχνική εκπαίδευση της Ρουμανίας και το Πανεπιστήμιο Γεωργικών Επιστημών και Κτηνιατρικής Ιασίου Ιον Ιονέσκου ντε λα Μπραντ, από τα παλαιότερα ιδρύματα του είδους του.
Υπάρχουν επίσης μερικά ιδιωτικά ανώτερα εκαπιδευτικά ιδρύματα, όπως το Πανεπιστήμιο Πέτρε Αντρέι, το μεγαλύτερο ιδιωτικό πανεπιστήμιο σε όλη τη Μολδαβία.
Η Κεντρική Πανεπιστημιακή Βιβλιοθήκη του Ιασίου, όπου φυλλάσσονται τα κύρια αρχεία της Ρουμανικής ιστορίας, είναι η παλαιότερη και δεύτερη μεγαλύτερη της Ρουμανίας.
Το Επιστημονικό Φεστιβάλ του Ιασίου διαρκεί μια βδομάδα και διοργανώνεται κάθε χρόνο τον Απρίλιο (από το 2013) για μαθητές, για να εκπαιδευθούν στην παρατήρηση και συμμετοχή σε επιστημονικά πειράματα και να ξεναγηθούν στα επιστημονικά και τεχνικά πανεπιστήμια και εργαστήρια ερευνών του Ιασίου. Πάνω από 200 πειράματα πραγματοποιήθηκαν και πάνω από 10.000 μαθητές συμμετείχαν στην εκδήλωση του 2014 από όλη τη Μολδαβία.