Chinatown (ταινία)

Πληροφορίες παραγωγής

Το 1971 ο παραγωγός Ρόμπερτ Έβανς παραχώρησε 175.000 δολάρια για να γράψει το σενάριο της ταινίας του 1974 Ο Υπέροχος Γκάτσμπυ (The Great Gatsby). Ο Τάουνι όμως αρνήθηκε καθώς αισθανόταν ότι κανείς δε μπορούσε να ξεπεράσει το μυθιστόρημα του Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ. Αντιθέτως ζήτησε από τον Έβανς 25.000 δολάρια για να γράψει ένα δικό του σενάριο με τίτλο Τσάιναταουν κι ο Έβανς συμφώνησε. Ο Τάουνι σκόπευε να ξεκινήσει τη δική του τριλογία με κεντρικό ήρωα τον Τζέι Τζέι Γκίτις, της οποίας το πρώτο μέρος αφορούσε την εκμετάλλευση του νερού της πόλης του Λος Άντζελες από μεγαλοεπιχειρηματίες. Το δεύτερο μέρος με τίτλο Οι Δυο Τζακ είχε να κάνει με τα αποθέματα πετρελαίου κατά τη δεκαετία του '40 και το τρίτο μέρος σχετιζόταν με τα αποθέματα γης στο Λος Άντζελες της δεκαετίας του '60 και με τίτλο Γκίτις εναντίον Γκίτις,. Η εμπορική αποτυχία της συνέχειας της ταινίας που γυρίστηκε το 1990 με πρωταγωνιστές τους Νίκολσον και Ντάναγουεϊ χάλασε τα σχέδια του Τάουνι για τη συγγραφή του τρίτου μέρους της τριλογίας.

Ανάπτυξη

Ο Ρόμπερτ Τάουνι δήλωσε ότι εμπνεύστηκε τον τίτλο της ταινίας από την ερώτηση: Τι έκανες στην Τσάιναταουν; που έκανε σε έναν Ούγγρο αστυνομικό, ο οποίος του απάντησε: Το λιγότερο δυνατό. Κι αυτό λόγω της χαοτικής κατάστασης που επικρατούσε στην Τσάιναταουν του Λος Άντζελες κατά τη δεκαετία του '30 που καθιστούσε αδύνατο για την αστυνομία να επέμβει δραστικά, εφόσον δεν ήταν σίγουρο αν η ανάμειξή της μπορούσε να βοηθήσει. Έτσι η αστυνομία της πόλης αποφάσισε να ασχοληθεί όσο το λιγότερο δυνατό με την επικίνδυνη εκείνη ζώνη της πόλης.
Ο Τάουνι έγραψε το χαρακτήρα του Γκάιτς έχοντας στο μυαλό του τον Τζακ Νίκολσον. Κι ο Νίκολσον πληροφόρησε τον Πολάνσκι για την ύπαρξη του σεναρίου του Τάουνι. Ο παραγωγός Ρόμπερτ Έβανς ήθελε να αναθέσει τη σκηνοθεσία της ταινίας στον Πολάνσκι, καθώς πίστευε ότι ο σκηνοθέτης θα οραματιζόταν τις Η.Π.Α. από την ευρωπαϊκή οπτική γωνία που είναι πιο σκοτεινή και κυνική. Ο Πολάνσκι που είχε εγκαταλείψει το Λος Άντζελες μετά τη δολοφονία της συζύγου του, Σάρον Τέιτ, από τη σπείρα του Τσαρλς Μάνσον το 1969 και δίσταζε να επιστρέψει. Αποφάσισε όμως να αναλάβει το εγχείρημα όταν διάβασε το σενάριο του Τάουνι και διαπίστωσε την τελειότητά του.
Ο Πολάνσκι διαφώνησε με τον Έβανς όσον αφορά το τέλος της ταινίας. Ο Έβανς ήθελε να της δώσει αίσιο τέλος με τον Κρος να πεθαίνει και την Έβελυν να παραμένει ζωντανή. Ο Πολάνσκι ήταν όμως κάθετος. Υποστήριξε ότι το σενάριο της ταινίας είναι ξεχωριστό κι ότι δεν ήθελε να γυρίσει άλλο ένα θρίλερ, στο οποίο οι καλοί να επιβιώνουν στο τέλος κι οι κακοί να τιμωρούνται. Για το σκηνοθέτη η Έβελυν έπρεπε να πεθάνει. Οι δυο άνδρες έμειναν σταθεροί στις απόψεις τους κι ο Πολάνσκι έγραψε ξανά το τέλος λίγες μέρες πριν γυριστεί η τελευταία σκηνή.
Το αυθεντικό σενάριο αποτελούταν από 180 σελίδες, από τις οποίες αφαιρέθηκε από το σκηνοθέτη η διήγηση από τον Γκίτις. Ο Πολάνσκι ήθελε το ανυποψίαστο κοινό να ανακαλύπτει τα στοιχεία μαζί με τον ντετέκτιβ.

Διανομή ρόλων

Πέρα από τον Τζακ Νίκολσον που ήταν η αρχική επιλογή για το ρόλο του Γκίτις, υπήρξε δυσκολία στο να βρεθούν οι κατάλληλοι ηθοποιοί για να ερμηνεύσουν τους άλλους δυο κεντρικούς ρόλους. Ο χαρακτήρας της Έβελυν παραπέμπει στην κλασσική femme fatale, μια μαύρη χήρα, η οποία στο τέλος αποδεικνύεται ότι είναι ο μοναδικός ανιδιοτελής χαρακτήρας της ταινίας. Οι παραγωγοί θεώρησαν ότι η Τζέιν Φόντα θα ήταν κατάλληλη για το ρόλο, αλλά ο Πολάνσκι επέμεινε ο ρόλος να δοθεί στη Φέι Ντάναγουεϊ. Ο ρόλος του Νόα Κρος, ανατέθηκε στο σκηνοθέτη Τζον Χιούστον κι ο Τάουνι υποστήριζε ότι ήταν η δεύτερη καταλληλότερη ανάθεση ρόλου στην ταινία μετά τον Νίκολσον. Ο Χιούστον έδινε στον Κρος διαβολική υπόσταση με την γοητευτική του ερμηνεία.

Γυρίσματα

Τα γυρίσματα έγιναν στο Λος Άντζελες και στη νήσο Καταλίνα της Καλιφόρνιας. Ο Πολάνσκι έκανε σύντομο πέρασμα στην ταινία στο ρόλο του γκάνγκστερ που τρυπάει τη μύτη του Τζακ Νίκολσον με στιλέτο.

Εισπράξεις

Με προϋπολογισμό 6.000.000 δολαρίων , η ταινία είχε εμπορική επιτυχία κάνοντας εισπράξεις της τάξης με των 29.200.000 δολαρίων.

Διαχρονικότητα

Ο Έβανς υποστήριξε ότι ο ρόλος του Τζακ Γκίτις ήταν εκείνος που εκτίναξε την καριέρα του Τζακ Νίκολσον. Ο ηθοποιός ήταν ανερχόμενο αστέρι κι είχε ήδη λάβει τρεις υποψηφιότητες για Όσκαρ, ήταν όμως η ταινία Τσάιναταουν που τον καθιέρωσε ως ένα από τους πιο περιζήτητους ηθοποιούς του Χόλιγουντ. Το σενάριο του Ρόμπερτ Τάουνι για την ταινία έχει λάβει θρυλική υπόσταση από σύγχρονους κριτικούς και σκηνοθέτες και θεωρείται πλέον ως ένα από τα καλύτερα που έχουν γραφτεί ποτέ. Υπεύθυνος για το τέλος της ταινίας ήταν παρ'όλα αυτά ο Ρόμαν Πολάνσκι, που έγραψε το κλείσιμο της ταινίας λίγες μέρες πριν ολοκληρωθούν τα γυρίσματα ακυρώνοντας με αυτό τον τρόπο το αίσιο τέλος του Τάουνι.
Το 1998 το Αμερικανικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου κατέταξε την ταινία στην 19η θέση στη λίστα με τις 100 καλύτερες ταινίες όλων των εποχών. Το 2007 επανελήφθη η ψηφοφορία η ταινία μετατοπίστηκε στην 21η θέση με τις καλύτερες όλων των εποχών.