Κάντανος Χανίων

Ιστορία

Άκμασε τα Ρωμαϊκά  και τα Βυζαντινά χρόνια. Στα πρωτοχριστιανικά χρόνια ήταν έδρα επισκοπής. Ο επίσκοπος της συμμετείχε στην πρώτη Οικουμενική Σύνοδο. Δυστυχώς δεν έχουν γίνει συστηματικές ανασκαφές για να έλθουν στην επιφάνεια κτίσματα της Ρωμαϊκής περιόδου. Σε μεμονωμένες περιπτώσεις έχει ανακαλυφθεί ρωμαϊκό ψηφιδωτό δάπεδο, αγωγοί ύδρευσης κ.ά. Σημαντικότερα μνημεία αποτελούν οι βυζαντινές εκκλησίες. Σημαντικότερη βυζαντινή εκκλησία θεωρείται ο ναός της Αγίας Άννης στο Ανισαράκι. Στην είσοδο της υπάρχει μια εικόνα με την Αγία Άννα να θηλάζει την Παναγία. Αποτελεί σπάνια αγιογραφία και πολλοί τουρίστες κάθε χρόνο την επισκέπτονται. Άλλες βυζαντινές εκκλησίες είναι του Αγίου Γεωργίου, του Αρχαγγέλου Μιχαήλ στα Καβαλαριανά, της Αγίας Αικατερίνης, της Παναγίας στο Ανισαράκι, της Αγίας Κυριακής στα Μπενουδιανά κ.ά. 
Κατά την Τουρκοκρατία ήταν έδρα Τούρκου διοικητή. Το διοικητήριό του ήταν στο λόφο, όπου σήμερα βρίσκεται το αστυνομικό τμήμα και το δημοτικό σχολείο. Από εδώ ξεκίνησε η επανάσταση του 1866. Στο Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο καταστράφηκε από τους Γερμανούς, επειδή οι κάτοικοι της αντιστάθηκαν στο χωριό Φλώρια και στο φαράγγι και σκότωσαν 25 Γερμανούς. Μαρμάρινα αντίγραφα των πινακίδων που άφησαν οι Γερμανοί, βρίσκονται στο μνημείο στην πλατεία του χωριού.

Σύγχρονη Κάντανος

Σήμερα η Κάντανος είναι μια μικρή κωμόπολη με 1000 περίπου κατοίκους. Ασχολούνται με τη γεωργία, την κτηνοτροφία, το εμπόριο και διάφορες υπηρεσίες. Έχει δημοτικό σχολείο, γυμνάσιο, ΕΠΑΛ, αστυνομικό τμήμα, Κέντρο Υγείας, φαρμακείο και δύο μικρά ξενοδοχεία. Λειτουργούν επίσης τρία εστιατόρια με εξαιρετικό παραδοσιακό κρητικό φαγητό, ένα ζαχαροπλαστείο με σπεσιαλιτέ το γαλακτομπούρεκο και το παγωτό από τοπικό γάλα αιγοπροβάτων, καθώς και αρκετά καφενεία.
Με την τελευταία μεταρρύθμιση στην τοπική αυτοδιοίκηση ο Δήμος Καντάνου συγχωνεύθηκε με τους Δήμους Πελεκάνου και Ανατολικού Σελίνου δημιουργώντας από 1-1-2011 το νέο Δήμο Καντάνου-Σελίνου με πρωτεύουσα την Παλαιόχωρα και ιστορική πρωτεύουσα την Κάντανο.

Ανισαράκι

Το Ανισαράκι ή Ανυσαράκι είναι η μεγαλύτερη συνοικία της Καντάνου μετά το κέντρο της. Βρίσκεται σε απόσταση περίπου 3 χλμ. από το κέντρο της Καντάνου. Αξιόλογες είναι οι βυζαντινές εκκλησίες και ιδιαίτερα της Αγίας Άννας με την εικόνα της Αγίας που θηλάζει την Παναγία σε τοιχογραφία. Η εικόνα αυτή είναι πολύ σπάνια και λέγεται ότι υπάρχουν μόνο δύο τέτοιες στον κόσμο. Αξιοθέατο αποτελεί η πέτρινη βρύση στο κέντρο της συνοικίας.

Χρυσοπηγή

Γειτονιά της Καντάνου, περισσότερο γνωστή ως Τσαγκαρελιανά (το παλιό τουρκικής προέλευσης όνομα της). Βρίσκεται 1 χλμ. περίπου μακριά από το κέντρο της Καντάνου. Σε αυτήν βρίσκεται ο Βυζαντινός ναός του Αγίου Γεωργίου, με αγιογραφίες που παρά την πρόσφατη επιδιόρθωση του από την Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων ν. Χανίων δεν βρίσκεται σε καλή κατάσταση. Στο ποτάμι που τη διασχίζει υπάρχει μια πηγή που αποτελεί αξιοθέατο. Οι κάτοικοι της ασχολούνται κυρίως με την καλλιέργεια της ελιάς και την κτηνοτροφία.

Λαμπιριανά

Συνοικία της Καντάνου περίπου 1,5 χλμ. από το κέντρο. Σήμερα είναι σχεδόν εγκαταλελειμμένη. Αξιοθέατα είναι οι βυζαντινές εκκλησίες της Αγ. Κυριακής και του Αγ. Γεωργίου που βρίσκονται σε καλή κατάσταση. Παραδοσιακό πανηγύρι γίνεται στον Άγιο Γεώργιο στις 3 Νοεμβρίου, εορτή του Αη Γιώργη του μεθυστή. Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η παλιά πηγή με το τρεχούμενο νερό.