Μελέτιος Καλαμαράς

Γενικά Βιογραφικά Στοιχεία

Ο Μελέτιος Καλαμαράς γεννήθηκε στην Αλαγονία της Μεσσηνίας στις 28 Σεπτεμβρίου 1933.
Ήταν πτυχιούχος Θεολογίας και πτυχιούχος Φιλολογίας-Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Εκάρη μοναχός σε ηλικία 21 ετών και χειροτονήθηκε διάκονος αμέσως μετά, στις 28 Δεκεμβρίου 1954, από τον Μητροπολίτη Μεσσηνίας Χρυσόστομο Α΄. Ο ίδιος επίσκοπος τον χειροτόνησε πρεσβύτερο στις 20 Αυγούστου 1959.
Διετέλεσε Ιεροκήρυκας της Ιεράς Μητροπόλεως Μεσσηνίας από το 1957 μέχρι το 1967 και Γραμματέας της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος επί των Διορθοδόξων και Διεκκλησιαστικών Σχέσεων από το 1968 μέχρι το 1980.
Εξελέγη Μητροπολίτης Νικοπόλεως και Πρεβέζης την 26η Φεβρουαρίου 1980, χειροτονήθηκε επίσκοπος την 1 Μαρτίου 1980 και ενθρονίστηκε στη μητρόπολή του την 28η Μαρτίου του ίδιου έτους.
Ήταν συγγραφέας πάμπολλων βιβλίων.  Βραβεύθηκε από την Ακαδημία Αθηνών για τη μελέτη του «Η Ε΄ Οικουμενική Σύνοδος». Η μελέτη αυτή αποτελεί μεγάλη συμβολή στην ελληνόγλωσση θεολογική επιστήμη, καθώς με τη μετάφραση των λατινικών πρακτικών της Ε' Οικουμενικής Συνόδου, κατέστη δυνατή η κατανόηση των πεπραγμένων και των προσπαθειών για την ενότητα της Εκκλησίας που κατέβαλαν ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός και οι πατέρες της Συνόδου.
Εκοιμήθη, στο Μοναστήρι του Προφήτου Ηλιού, στα Φλάμπουρα Πρεβέζης, τα ξημερώματα της ημέρας με το περισσότερο φως, 21 Ιουνίου 2012, σε ηλικία 79 ετών. Η σορός του τέθηκε σε προσκύνημα στον ιερό ναό των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στην Πρέβεζα. Κλήρος και λαός αποχαιρέτησαν τον για 32 χρόνια ποιμενάρχη τους στον ίδιο ναό το Σάββατο 23 Ιουνίου 2012, όπου εψάλη η εξόδιος ακολουθία προεξάρχοντος του μακαριωτάτου αρχιεπισκόπου Αθηνών Ιερωνύμου και παρουσία 18 μητροπολιτών και 4 επισκόπων. Ετάφη στον αύλειο χώρο του ίδιου ναού.

Λαϊκός (1933-1954)

Ο Μελέτιος Καλαμαράς, γεννήθηκε στην Αλαγονία της Μεσσηνίας στις 28 Σεπτεμβρίου του 1933. Ήταν το ένατο από τα έντεκα παιδιά του γιατρού Αγησίλαου Καλαμαρά και της Ελένης Βασιλάκη. Έζησε για λίγο στην Αλαγονία και για μερικά χρόνια στην Καλαμάτα. Το 1947 πήγε στην Αθήνα για να φοιτήσει στο οκτατάξιο, τότε γυμνάσιο. Εκεί έμενε με τη θεία του Ευαγγελία, εξαδέλφη του πατέρα του, η οποία καθημερινά διάβαζε τους Χαιρετισμούς και τις Παρακλήσεις στην Παναγία. «Τό καθαρόν καί ἄμωμον δοχεῖον τοῦ φωτός», η Παναγία, φωταγώγησε διά του Υιού της τον μικρό δούλο του Μελέτιο (το όνομα αυτό είχε από το βάπτισμά του) να ζητήσει τα άνω και όχι τα επί της γης.
Στη διάρκεια των γυμνασιακών του χρόνων –φοίτησε στο 8ο Γυμνάσιο Αρρένων της πλατείας Κουμουνδούρου– η καρδιά του πετούσε στον ναό του Προφήτη Δανιήλ, ο οποίος ήταν τότε ορατός και από εκεί. Γοητευμένος από μια ζωή προφητική, με την έννοια του κηρύγματος των προσταγμάτων του Ιησού, η Θεολογική Σχολή ήταν η αυτονόητη συνέχεια, μετά την αποφοίτησή του από το Γυμνάσιο.
Ήταν πτυχιούχος της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, στην οποία φοίτησε από το 1950 μέχρι το 1954 και της Φιλοσοφικής Σχολής του ίδιου Πανεπιστημίου, στην οποία φοίτησε από το 1954 μέχρι το 1957.

Διάκονος (1954-1959)

Στις 28 Δεκεμβρίου του 1954, σε ηλικία 21 ετών, αφιερώθηκε και θεσμικά στον Χριστό γενόμενος μοναχός στην Ιερά Μονή Ζωοδόχου Πηγής Βελανιδιάς Μεσσηνίας, μετά τη σχετική ευχή του μητροπολίτη Μεσσηνίας Χρυσόστομου Δασκαλάκη. Ο πανέξυπνος επίσκοπος αναγνώρισε τις ικανότητες του Μελετίου και τον χειροτόνησε διάκονο αμέσως μετά, ενώ ήταν ακόμη στο μοναστήρι. Οι λίγοι κολλυβαδικοί απόμαχοι καλόγηροι του μοναστηριού, ο ηγούμενος Αλέξανδρος, ο Αμβρόσιος, ο Πολύκαρπος, ο αγαπημένος του Ιερώνυμος και ο Παγκράτιος, προετοίμασαν το σκάμα για τον νεαρό τότε Μελέτιο. Ήδη γνώριζε όλες τις μορφές της αρχαίας Ελληνικής, τόσο τέλεια, ώστε να μπορεί να γράφει στα αρχαία ελληνικά μία πρόταση, δύο σελίδες. Μίλαγε τα Λατινικά σαν μητρική γλώσσα, καταλάβαινε άριστα τα Ρωσικά, Γαλλικά, Γερμανικά και Αγγλικά και ως εκ τούτου ο Χρυσόστομος τον πήρε από το μοναστήρι και τον έφερε, το 1957, στην Καλαμάτα.

Πρεσβύτερος (1959-1980)

Ενώ ήταν ακόμη διάκονος, ο Μελέτιος κλήθηκε να κηρύξει τον λόγο του Θεού στη Μητρόπολη Μεσσηνίας. Ήταν ιεροκήρυκας στην Καλαμάτα από το 1957 μέχρι το 1967. Χειροτονήθηκε πρεσβύτερος στις 20 Αυγούστου 1959 από τον Μητροπολίτη Μεσσηνίας Χρυσόστομο Α΄, τον οποίο ακολούθησε. Στην Καλαμάτα η ζωή του συνδυάστηκε με την πελώρια προσωπικότητα που ήδη κυριαρχούσε στην πόλη, τον πατέρα Ιωήλ Γιαννακόπουλο (1901-1966) και τον μικρασιάτη κληρικό π. Αγαθάγγελο Μιχαηλίδη (1908-1991), πρωτοσύγκελλο, τότε, του μητροπολίτη Μεσσηνίας Χρυσοστόμου. Μετά την κοίμηση του π. Ιωήλ, ο π. Αγαθάγγελος θα γινόταν η αιτία να βρεθεί ο Μελέτιος μαζί του, κατ’ αρχάς στη Μονή Πετράκη και στη συνέχεια στο Γραφείο Διορθοδόξων και Διεκκλησιαστικών Σχέσεων της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος, όπου υπηρέτησε ως γραμματέας μέχρι το 1980.
Στην Αθήνα ήταν εφημέριος του ναού του Αγίου Ελευθερίου, Γκύζη, κοντά στη λεωφόρο Αλεξάνδρας. Στο υπερώο του ναού εξομολογούσε κάθε Τετάρτη και Σάββατο. Οι ιερείς του ναού έτρεφαν ιδιαίτερη αγάπη προς τον π. Μελέτιο, καθώς τους σεβόταν, δεν ζητούσε τίποτε από αυτούς, δεν παρεμβαλλόταν «στα πόδια τους» και αναβάθμιζε την ποιότητα της ποιμαντικής ατμόσφαιρας. Στη γειτονική στο σπίτι του (στην οδό Κ. Σάββα 1, στα Πατήσια) Φοιτητική Εστία Πατησίων διοργάνωνε συναντήσεις με φοιτητές και έκανε του Χαιρετισμούς της Μεγάλης Σαρακοστής στο παρεκκλήσι της Εστίας. Πολλοί νεαροί φοιτητές και από τον ναό και από την Εστία εξομολογούνταν σε αυτόν, αρκετοί από τους οποίους αποτέλεσαν την αρχική ζύμη της Μονής Προφήτου Ηλιού στα Φλάμπουρα της Πρέβεζας. 
Και ενώ ετοιμαζόταν με τα πνευματικά του παιδιά να επανδρώσουν την ερημωμένη σχεδόν Μονή Δοχειαρίου του Αγίου Όρους, ήρθε η ανατροπή και η αναστάτωση της εκλογής του σε μητροπολίτη Νικοπόλεως και Πρεβέζης, με την απαίτηση του μητροπολίτη Κίτρους Βαρνάβα. Θυσιάστηκε, λοιπόν, ο Μελέτιος προκειμένου να ευπλοήσει και πάλι η τοπική Εκκλησία της Πρέβεζας και ίσχυσε για αυτόν η επισήμανση του συγγραφέα Βιργκίλ Γκεοργκίου: «Ο ιερέας δεν είναι άνθρωπος, αλλά η θυσία ενός ανθρώπου που προστίθεται στη θυσία του Χριστού. Αυτό είναι ιερωσύνη». Ο Μελέτιος σε όλη τη διάρκεια της ιερατικής του ζωής και με όλη του τη ζωή, έδειχνε ακριβώς αυτό.

Συγγράμματά του

Ο Μελέτιος Καλαμαράς συνέγραψε μεγάλο αριθμό έργων, άρθρων και επιστημονικών κειμένων και μετέφρασε αρκετά κείμενα από τα ρωσικά και αγγλικά.

Ανακοινώσεις σε Συνέδρια

Πέραν των ανακοινώσεών του σε θεολογικά συνέδρια, ο μητροπολίτης Μελέτιος κατέθεσε την επιστημονική του άποψη για τον χρόνο επίσκεψης του Αποστόλου Παύλου στην αρχαία Νικόπολη της Ηπείρου, στο Δεύτερο Διεθνές Συμπόσιο για τη Νικόπολη, με την ανακοίνωση Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος στήν Νικόπολη.

Κηρύγματά του

Κηρύγματα του μακαριστού μητροπολίτη Νικοπόλεως & Πρεβέζης Μελετίου είναι αναρτημένα στην ιστοσελίδα της Ιεράς Μονής Προφήτου Ηλιού και Τιμίου Προδρόμου, την οποία ο ίδιος ίδρυσε, στα Φλάμπουρα Πρεβέζης.