Τσετσένοι

Οι Τσετσένοι (τσετσενικά: Нохчий‎ Noxçiy, παλιά τσετσενικά: Нахчой Naxçoy) είναι βορειοανατολικός καυκάσιος λαός (ο οποίος ανήκει στους λαούς Ναχ) με καταγωγή από το Βόρειο Καύκασο στην Ανατολική Ευρώπη. Αυτοαποκαλούνται Βαϊνάχοι (που σημαίνει ο λαός μας στα τσετσενικά) ή Νόχτσι (προφέρεται [[no̞xtʃʼiː]], ενικός Νόχτσι, Νάχτσουο και Νάχτσε). Οι Τσετσένοι και Ινγκούσιοι είναι γνωστοί ως Βαϊνάχοι. Η πλειοψηφία των Τσετσένων ζουν στη Δημοκρατία της Τσετσενίας, υποδιαίρεση της ρωσικής Ομοσπονδίας
Το απομονωμένο έδαφος του Καυκάσου και οι στρατηγικής αξίας ξένοι που έχουν εποικήσει περιοχές που ζουν Τσετσένοι έχει συμβάλλει στο ήθος των Τσετσένων και βοήθησε στην διαμόρφωση του έντονα ανεξάρτητου εθνικού χαρακτήρα των Τσετσένων. Η παραδοσιακή κοινωνία των Τσετσένων είναι ισότιμη και είναι οργανωμένη γύρω από πολλές αυτόνομες τοπικές φυλές, γνωστές ως τέιπς.

Προέλευση της λέξης Τσετσενίας

Ο όρος Τσετσένος συναντάται για πρώτη φορά σε αραβικές πηγές, οι οποίες χρονολογούνται από τον 8ο αιώνα. Σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση, ο ρωσικός όρος "Τσετσέν" προέρχεται από το όνομα του χωριού Τσέτσεν-Αούλ. Η λέξη "Τσετσένος" παρουσιάζεται σε ρωσικές πηγές από το 1692, ενώ η ρωσική λέξη για τους Τσετσένους πιθανότατα προέρχεται από την καμπαρντιανή λέξη "σασάν".

Γεωγραφία

Το μεγαλύτερο μέρος των Τσετσένων ζει εντός των ορίων της Τσετσενίας. Σημαντικές μειονότητες Τσετσένων βρίσκονται και σε άλλεςυποδιαιρέσεις της Ρωσίας (κυρίως στις γειτονικές δημοκρατίες Νταγκεστάν και Ινγκουσετίας αλλά και στην ομοσπονδιακή πρωτεύουσα, τη Μόσχα).
Εκτός από τη Ρωσία, σημαντικές τσετσενικές μειονότητες ζουν στο Καζακστάν, την Τουρκία, το Αζερμπαϊτζάν, και τα Αραβικά κράτη (ιδιαίτερα στην Ιορδανία και το Ιράκ, όπου εκεί ζουν πολλοί απόγονοι Τσετσένων που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την πατρίδα τους κατά τον πόλεμο του Καυκάσου, ο οποίος οδήγησε στην προσάρτηση της Τσετσενίας από την ρωσική Αυτοκρατορία γύρω στο 1850). Οι Τσετσένοι του Καζακστάν είναι συνήθως απόγονοι των Τσετσένων-θυμάτων της Σταλινικής απέλασης τους στην Κεντρική Ασία. Δεκάδες χιλιάδες Τσετσένοι πρόσφυγες εγκαταστάθηκαν σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αλλού, ως αποτέλεσμα των πρόσφατων Πολέμων της Τσετσενίας, ενώ πολλοί Τσετσένοι μετανάστευσαν στην Δύση μετά το 2002.

Ιστορία

Στο Μεσαίωνα, η πεδινή Τσετσενία ήταν υποταγμένη στους Χάζαρους και αργότερα υποτάχθηκε στους Αλανούς. Ο τοπικός πολιτισμός επηρεάστηκε από τους Βυζαντινούς και τους Γεωργιανούς, ενώ μερικοί Τσετσένοι έγιναν Ορθόδοξοι. Σταδιακά, κυρίαρχη θρησκεία των Τσετσένων έγινε το Ισλάμ, αν και η τσετσενική ειδωλολατρική θρησκεία παρέμεινε ισχυρή μέχρι τον 19ο αιώνα. Η κοινωνία ήταν οργανωμένη με φεουδαρχικές γραμμές. Η Τσετσενία καταστράφηκε από επιδρομές των Μογγόλων (13ος αιώνας) και του Ταμερλάνου (τέλη του 14ου αιώνα). Οι Βαϊνάχοι φημίζονται για την επιτυχημένη αντίσταση τους εναντίον των Μογγόλων, καθώς και την υπεράσπιση των εαυτών τους ενάντια στις εισβολές, αν και η νίκη τους ήρθε με πολύ μεγάλο κόστος καθώς το κράτος τους καταστράφηκε. Τα γεγονότα αυτά συνέβαλαν στην διαμόρφωση των Τσετσένων ως φιλοπόλεμος λαός και ως λαού βασισμένο στις φυλές.

Γλώσσα

Η κύρια γλώσσα των Τσετσένων είναι τα τσετσενικά. Τα τσετσενικά ανήκουν στις γλώσσες Ναχ. Τα λογοτεχνικά τσετσενικά βασίζονται στην κεντρική πεδινή διάλεκτο. Τα τσετσενικά συγγενεύουν με την γλώσσα Ινγκούς, η οποία ομιλείται κυρίως στην γειτονική Ινγκουσετία. Επίσης συγγενεύει με την γλώσσα Μπάτσμπι στη γειτονική Γεωργία. Σε διάφορες περιόδους στην ιστορία τους, οι Τσετσένοι χρησιμοποιούσαν αλφάβητα βασισμένα στο γεωργιανό, αραβικό ή λατινικό αλφάβητο. Από το 2008, επίσημο αλφάβητο είναι ένα αλφάβητο βασισμένο στο κυριλλικό.

Γενετική

Οι Τσετσένοι ανήκουν στις δυτικές ευρασιακές ή καυκάσιες φυλές. Τα μαλλιά των Τσετσένων είναι συνήθως μαύρα, καφέ, κόκκινα ή ξανθά (όπου τα πιο σκούρα χρώματα είναι πιο συνηθισμένα). Έχουν συνήθως καφέ, μπλε ή πράσινα μάτια και συνήθως ελαφρύ δέρμα.

Πολιτισμός

Πριν από την υιοθέτηση του Ισλάμ, οι Τσετσένοι εξασκούσαν ένα μοναδικό μείγμα θρησκευτικών παραδόσεων και πεποιθήσεων. Συμμετείχαν σε πολλές τελετές και τελετουργίες, ενώ η θρησκεία τους περιλάμβανε γιορτές για την αγροτιά και άλλες. Εκτός από διάφορες σχετικά σπάνιες ιστορικές καταγραφές του Μεσαίωνα, οι Τσετσένοι παραδοσιακά θυμούνται την ιστορία από το Ιλές, μια συλλογή επικών ποιημάτων και ιστοριών. 
Η τσετσενική κοινωνία δομείται γύρω από τα τουχούμ (ενώσεις φυλών) και περίπου 130 φυλές (τέιπ). Τα τέιπ διαιρούνται σε γκαρ (παραρτήματα) και νέκιε (πατρωνυμικές οικογένειες). Ο τσετσενικός κοινωνικός κώδικας ονομάζεται νοχτσάλλα (όπου το Νόχτσουο σημαίνει Τσετσένος) και μπορεί να μεταφραστεί αόριστα ως "Τσετσενικός χαρακτήρας". Ο τσετσενικός κώδικας τιμής συνεπάγεται με ηθική και δεοντολογική συμπεριφορά, γενναιοδωρία και θέληση διαφύλαξης της γυναικείας τιμής. Η παραδοσιακή τσετσενική παράδοση λέει ότι όλα τα μέλη της Τσετσένικης κοινωνίας, όπως τα τέιπ της, είναι "ελεύθερα και ίσα σαν λύκοι".
Οι Τσετσένοι έχουν ισχυρή εθνική συνείδηση, η οποία εφαρμόζεται από το παλαιό φυλετικό σύστημα και το νοχτσάλλα – δηλαδή την υποχρέωση να υπηρετήσει κάποιος το τουχούμ στο οποίο ανήκει κτλ. Αυτό είναι συχνά συνδυασμένο με παλιές αξίες που μεταλλάσσονται σε μια σύγχρονη αίσθηση. Μυθικά, οι Τσετσένοι κατάγονται από τον επικό ήρωα Τούρπαλο-Νόχτσουο ("τσετσένος ήρωας"). Το εθνικό ζώο των Τσετσένων είναι ο λύκος. Λόγω της ισχυρής εξάρτησης των Τσετσένων από τη γη, τις αγροτικές καλλιέργειες και τα δάση της χώρας τους (και πράγματι, η εθνικό εξίσωση με τον λύκο), οι Τσετσένοι έχουν ισχυρή αίσθηση της αγάπης για τη φύση. Σύμφωνα με τον τσετσένο φιλόσοφο Απτί Μπισουλτάνοφ, η καταστροφή μιας αποικίας μυρμηγικών ή το κυνήγι καυκάσιων αιγών κατά την εποχή του ζευγαρώματός τους ήταν πολύ αμαρτωλή πράξη. Είναι αξιοσημείωτο ότι κατά την εποχή της γκλάσνοστ, όπου πολλές εθνότητες της πρώην ΕΣΣΔ διεκδικούσαν την απόσχισή τους, το τσετσένικο κίνημα ανεξαρτησίας Μπαρτ (ενότητα) ξεκίνησε ως μια απλή περιβαλλοντική οργάνωση με έδρα το Γκρόζνι.

Θρησκεία

Οι Τσετσένοι είναι κυρίως Μουσουλμάνοι. Οι περισσότεροι Τσετσένοι ανήκουν στην σχολή Σαφί του Σουνιτικό Ισλάμ. Κάποιοι τηρούν τη μυστικιστική σουφιστική παράδοση του μουριδισμού, ενώ περίπου το ήμισυ των Τσετσένων ανήκουν σε σουφιστικές αδελφότητες, τις ταρικά. Οι δύο σουφιστικές ταρικά που εξαπλώθηκαν στην Τσετσενία και τον Βόρειο Καύκασο ήταν οι Νακσμπαντίγια και η Καντίριγια. Η Νακσμπαντίγια είναι ιδιαίτερα δημοφιλής στο Νταγκεστάν και την ανατολική Τσετσενία, ενώ η Καντίριγια είναι δημοφιλής στην Ινγκουσετία και την υπόλοιπη Τσετσενία. Υπάρχουν επίσης μικρές Χριστιανικές και άθεςε μειονότητες. Οι αριθμοί χριστιανών και άθεων Τσετσένων στην Τσετσενία είναι άγνωστοι, ωστόσο στο Καζακστάν, είναι περίπου το 3% και 2% των τσετσένων της χώρας αντίστοιχα.
Το στερεότυπο ότι ο μέσος τσετσένος είναι φονταμενταλιστής Μουσουλμάνος είναι εσφαλμένο και παραπλανητικό. Από τα τέλη της δεκαετίας του 2000 προέκυψαν δύο νέες τάσεις στην Τσετσενία. Ένα ριζοσπαστικοποιημένο απομεινάρι του ένοπλου Τσετσένικου αυτονομιστικού κινήματος το οποίο κυριαρχείται από Σαλαφιστές (ευρέως γνωστοί στη Ρωσία ως Ουαχαμπιστές και παρώντες σε μικρούς αριθμούς στην Τσετσενία από τη δεκαετία του 1990), έχουν εγκαταλείψει τον εθνικισμό και έχουν στραφεί στον πανισλαμισμό και έχουν συγχωνευτεί με διάφορες περιφερειακές Ισλαμιστικές αντάρτικες οργανώσεις, σχηματίζοντας το Εμιράτο του Καυκάσου. Την ίδια στιγμή, ο αυταρχικός Ραμζάν Καντίροφ (υποστηριζόμενος από τη Μόσχα) διεξάγει την δική του αμφιλεγόμενη αντιεκστρατεία Εξισλαμισμού της δημοκρατίας, με την τοπική κυβέρνηση να προωθεί ενεργά και να επιβάλλει την δική της έκδοση του "παραδοσιακού Ισλάμ", εισάγοντας στοιχεία της Σαρία, τα οποία αντικατέστησαν τους ρωσικούς επίσημους νόμους.