Μπρεσανόνε

Γεωγραφία

Απέχει 40 χλμ από το Μπολτζάνο, 35 χλμ από το Μπρουνίκο και 45 χλμ από την σήραγγα στο Πέρασμα Μπρενέρο στα Ιταλο-Αυστριακά σύνορα. Το Μπρεσανόνε βρίσκεται χτισμένο σε κοιλάδα 560 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Περιβάλλεται από ψηλές βουνοκορφές όπως, η Μόντε Τέλεγκραφ (2504 μ.) , Cima Cane (2.354μ.) και η Μόντε Πάσκολο (2.439 μ.). Η πόλη έχει πολύ πράσινο και πάρκα , το 1883 με τα αντιπλημμυρικά έργα που έγιναν προέκυψε μια λωρίδα γης ανάμεσα στους δύο ποταμούς όπου δημιουργήθηκαν πάρκο και κήποι.

Κλίμα

Με βάση το μέσο όρο (1951-2010), η μέση θερμοκρασία του ψυχρότερου μήνα - Ιανουαρίου - ανήλθε σε -2.0 °C, ενώ ο πιο καυτός μήνας ο - Ιούλιος - είναι 19,2 °C. Η μέση ετήσια βροχόπτωση είναι περίπου 700 mm, κατανεμημένα σε 85 ημέρες κατά μέσο όρο.

Ιστορία

Η πόλη αναφέρεται πρώτη φορά το 827 με το όνομα Pressen , με την ονομασία Prichsna το 901, με το όνομα Prixina το 935-955, έπειτα σαν Brihsine και από το 1297 αναφέρεται ως Μπρίξεν (Brixen). Το σημερινό όνομα, Μπρίξεν, πιστεύεται ότι προέρχεται από το Κελτικό "Brig" από το οποίο βγαίνει και το όνομα της Μπρέσια. Την περίοδο της ενετικής κυριαρχίας στην τοπική διάλεκτο τα Λαδινικά ονομαζόταν "Persenù".
Στην περιοχή έχουν βρεθεί οικισμοί της μεσολιθικής περιόδου και ερείπια οικισμού της εποχής του χαλκού. Μέσα στην πόλη το 1996 σε ανακίνηση ναού βρέθηκαν ερείπια καλύβας που χρονολογείται περίπου 2500 χρόνια πριν. Το 15 μχ στην περιοχή χτίστηκε μικρός Ρωμαϊκός οικισμός που τον 5ο αιώνα κατακτήθηκε από το Δουκάτο της Βαυαρίας. Στα τέλη του 8ου αιώνα η περιοχή πέρασε στην εκκλησιαστική εξουσία του Σάλτσμπουργκ, πριν ανήκε στο πατριαρχείο της Aquileia.
Από ένα έγγραφο της 13ης Σεπτεμβρίου 901, είναι γνωστό ότι δόθηκε δώρο στον τότε επίσκοπο της Säben Ζαχαρία στην περιοχή ένα αγρόκτημα από τον βασιλιά Λουδοβίκο. Το έγγραφο αυτό θεωρείται η ιδρυτική πράξη της πόλης, μάλιστα το 965 οι επίσκοποι του Säben μετέφεραν την έδρα τους στο Μπρίξεν. Ο Επίσκοπος Heriward (1017-1022) άρχισε να χτίζει τα τείχη της πόλης, τα οποία συμπλήρωσε ο επόμενος επίσκοπος, Hartwig (1022-1039), με την προσθήκη της τάφρου στα βόρεια και δυτικά και των αμυντικών πύργων νότια της πόλης.
Στις 7 Ιουνίου 1027 όλη η κοιλάδα του Ινν και το Μπρίξεν καταλήφθηκαν από τον στρατό του Δούκα Welf ΙΙ της Βαυαρίας, και δίνεται ως δώρο στον επίσκοπο Hartwig όπου είναι και ο πρώτος πρίγκιπας-επίσκοπος του Μπρίξεν. Ένα από τους επισκόπους ήταν και ο Δάμασος Β' όπου έγινε πάπας το 1048.
Μεταξύ 25 και 26 Ιουνίου 1080 στον καθεδρικό και το βαπτιστήριο του Αγίου Ιωάννη πραγματοποιήθηκε η Σύνοδος των Επισκόπων, στην οποία ο αυτοκράτορας Ερρίκος Ε΄, επικουρούμενος από τον επίσκοπο Hartwig, κατάφερε να εκθρονίσει τον Πάπα Γρηγόριο VII και αν αναγνωρίσει ως αντίπαπα τον Κλήμεντα Γ'. Το 1091 στους επίσκοπους του Μπρίξεν δόθηκε η κοιλάδα της Πουτσερία. Το 1179 ο αυτοκράτορας Φρειδερίκος Α΄ παραχώρησε προνόμια εθνικής κυριαρχίας. Το 1115 ενισχύθηκαν τα τείχη και το 1265 τελείωσε η κατασκευή του νέου επισκοπικού μεγάρου. Μέχρι το 1363 η περιοχή ανήκε στην κομητεία του Τιρόλο και τότε πέρασε στο κράτος των Αψβούργων.
Το 1444 η πόλη έπαθε μεγάλες καταστροφές από πυρκαγιά. Το 1450 εξελέγη επίσκοπος ο Nicola Cusano που δύο χρόνια μετά ήρθε σε ρήξη με τον κόμη του Τιρόλο και ανακηρύχθηκε δούκας μέχρι τον θάνατο του το 1464 όπου το Μπρίξεν επέστρεψε στο βασίλειο των Αψβούργων.
Τον Δεκέμβριο του 1551 πέρασε από την πόλη μια αποστολή με έναν ελέφαντα, δώρο του βασιλιά της Πορτογαλίας Ιωάννη Γ' στον Μαξιμιλιανό Β΄. Ο ελέφαντας διέμεινε στου στάβλους ενός ξενοδοχείου που υπάρχει και σήμερα και πήρε το όνομα του σαν ανάμνηση. Στην πρόσοψη του ξενοδοχείου έχει ζωγραφιστεί το γεγονός. Το 1558 κατασκευάστηκε η πρώτη δημόσια βρύση με τρεχούμενο νερό.
Στις 23 Μαρτίου του 1797 12.000 άνδρες του Ναπολέοντα κατέλαβαν το Μπρίξεν. Ο στρατός όμως έφερε μαζί του και κάποια αρρώστια, εξαπλώθηκε επιδημία που σκότωσε πολλούς κατοίκους που τάφηκαν σε ομαδικούς τάφους. Στις 3 Απριλίου ο γαλλικός στρατός αποσύρθηκε από την πόλη. Το 1803 το Μπρίξεν είχε περίπου 3.000 κατοίκους και πέρασε περίοδο παρακμής με την διάλυση του επισκοπικού κράτους-πριγκιπάτου. Το 1809 καταλήφθηκε εκ νέου από τα στρατεύματα του Ναπολέοντα έως το 1814 με την ήττα του Ναπολέοντα πέρασε στην κυριαρχία του Τιρόλο κι έπειτα της Αυστροουγγαρίας. Το 1865 κατασκευάστηκε σιδηροδρομικό δίκτυο που ένωνε το Μπρίξεν και το Νότιο Τιρόλο με την υπόλοιπη Αυστρία μέσω του περάσματος Μπρέννερ. 
Στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο η πόλη ήταν δίπλα στο ένα μέτωπο του πολέμου και όλος ο ανδρικός πληθυσμός κατατάχτηκε να πολεμήσει. Τον Νοέμβριο του 1918 ιταλικά στρατεύματα κατέλαβαν το Μπρίξεν και σταδιακά όλο το Νότιο Τιρόλο το οποίο το κατέχουν έως και σήμερα,  χωρίζοντας το Τιρόλο στα δύο.
Μέχρι το 1925 στους δρόμους της πόλης κατά την νύχτα επιτηρούσαν νυχτοφύλακες, μάλιστα αναφέρεται το γεγονός ενός νυχτοφύλακα που πέθανε και πήρε την θέση του η γυναίκα του για να αναπτυχθεί ένας θρύλος γύρω από αυτή, την "κυρά του πύργου".

Σανατόριο-Νοσοκομείο

Το νοσοκομείο του Μπρεσανόνε άρχισε να χτίζεται το 1910 από τον αυτοκράτορα Φραγκίσκο της Αυστρίας και τα εγκαίνια του έγιναν το 1914 από τον τότε Κάιζερ Φραγκίσκο - Ιωσήφ. Μάλιστα το νοσοκομείο ξεκίνησε με τμήματα ιατρικής, χειρουργικής, μαιευτικής, γυναικολογίας, ρευματολογίας, παιδιατρικής, μολυσματικών ασθενειών, και χειρουργεία. Το 1930 προστέθηκε νέο κτίριο και μεταφέρθηκε εκεί το νοσοκομείο ενώ τα παλιά κτίρια λειτούργησαν σαν σανατόριο. Το 1944 οι Γερμανοί το χρησιμοποίησαν σαν στρατιωτικό νοσοκομείο, μετά την απελευθέρωση το σανατόριο επεκτάθηκε στις 170 κλίνες. Το 1954 φωτιά στην ξύλινη οροφή του σανατορίου κατέστρεψε τα 2/3 της αλλά αποκαταστάθηκε σε τρεις μήνες. Τελευταία φορά ανακαινίστηκε το 2002.

Εκπαίδευση

Η πόλη διαθέτει τμήματα του πανεπιστημίου του Μπολτζάνο, και θερινό τμήμα του πανεπιστημίου της Πάδοβας. Εκτός από δημόσια δημοτικά σχολεία και γυμνάσια έχει και ιδιωτικά.

Οικονομία

Η οικονομία της πόλης βασίζεται κυρίως στον τουρισμό, ειδικά την χειμερινή περίοδο όπου γύρω από το Μπρεσανόνε υπάρχουν τρία χιονοδρομικά κέντρα. Κατά τη διάρκεια του έτους 2010, έγιναν 630.690 διανυκτερεύσεις στην πόλη, αύξηση 1% έναντι του προηγούμενου έτους. Το 2010 οι επισκέπτες ήταν 621.633, από αυτούς 271.407 ήταν οι Ιταλοί, 257.859 Γερμανοί, 25.653  Αυστριακοί, 16.561 Ελβετοί, 13.257 Τσέχοι, 7946 Ολλανδοί, 5.584 Γάλλοι, 4.970 Πολωνοί και 3.520 Αμερικανοί. Στην περιοχή υπάρχουν και πολλές βιοτεχνίες αλλά και θυγατρικές ξένων επιχειρήσεων.

Μεταφορές

Την πόλη την συνδέει με την υπόλοιπη Ιταλία ο αυτοκινητόδρομος Α22, αλλά και ο σιδηρόδρομος μέσω του Μπρέννερ. Απέχει 40 χιλιόμετρα από το αεροδρόμιο του Μπολτζάνο και 60 χλμ από το αεροδρόμιο του Ντομπιάκο. Τα ταξί της πόλης και τα λεωφορεία έχουν χρώμα ασημί.