Ειδική Κατασταλτική Αντιτρομοκρατική Μονάδα (Ελλάδα)

Ιστορία

Η ιστορία των ειδικών μονάδων στο Αστυνομικό Σώμα ξεκινά από το 1978 με τη δημιουργία των πρώτων αντιτρομοκρατικών μονάδων στα τότε δύο ξεχωριστά Αστυνομικά Σώματα (Ελληνική Χωροφυλακή και Αστυνομία Πόλεων), στα οποία το 1984 με απόφαση του Ιωάννη Σκουλαρίκη έγινε εκ βάθρων μεταρρύθμιση για να συγχωνεθούν στην τωρινή Ελληνική Αστυνομία.
Οι πρώτες μονάδες που δημιουργήθηκαν το 1978 ήταν η Μονάδα Ειδικών Αποστολών (ΜΕΑ) της Αστυνομίας Πόλεων με διοικητή τον Μιχάλη Γεωργιακάκη, καθώς και το Τμήμα Ειδικών Αποστολών (ΤΕΙΔΑ) της Ελληνικής Χωροφυλακής.
Η ΕΚΑΜ δημιουργήθηκε μαζί με την Ελληνική Αστυνομία το 1984, στην οποία και εντάχθηκε. Το όνομά της επέλεξε ο τότε γενικός γραμματέας του υπουργείου Δημόσιας Τάξης Κώστας Τσίμας, που ρύθμισε και τα αναβαθμισμένα καθήκοντά της στο καινούριο Σώμα.
Η αρχική δύναμη της ΕΚΑΜ είχε προσδιοριστεί στους 150 άνδρες. Μετά την ανάληψη των Ολυμπιακών Αγώνων από την Ελλάδα, κρίθηκε αναγκαία η αύξηση της δύναμής της στους 200 άνδρες.

Εκπαίδευση

Εκτός από τη βασική εκπαίδευση, εφαρμόζονται τριμηνιαία Προγράμματα Συντηρητικής Εκπαίδευσης καθ' όλη τη διάρκεια του χρόνου. Η εκπαίδευση γίνεται σε δικές της εγκαταστάσεις, όπως επίσης και σε κτίρια αστικών ή αγροτικών περιοχών (κατοικημένα ή όχι), στο Διεθνές Αεροδρόμιο της Αθήνας, σε αεροσκάφη των Ολυμπιακών Αερογραμμών, σε εγκαταστάσεις του Λιμένα Πειραιώς, του σιδηροδρομικού δικτύου, του ΜΕΤΡΟ, σε πεδία βολής των ενόπλων δυνάμεων, καθώς και σε όποιο άλλο μέρος κριθεί απαραίτητο για τους εκπαιδευτικούς της σκοπούς.

Επιχειρήσεις και κριτική

Στις επιτυχείς επιχειρήσεις της Ε.Κ.Α.Μ. συμπεριλαμβάνονται συλλήψεις και μεταγωγές μελών των τρομοκρατικών οργανώσεων 17 Νοέμβρη και ΕΛΑ, διασώσεις ομήρων από απαγωγείς και συλλήψεις επικίνδυνων μελών εγκληματικών οργανώσεων και δολοφονικών κυκλωμάτων.
Ωστόσο, στο ιστορικό επιχειρήσεων της ΕΛ.ΑΣ όπου συμμετείχαν και δυνάμεις της ΕΚΑΜ, συμπεριλαμβάνονται και δύο αποτυχίες που προκάλεσαν τον έντονο προβληματισμό του κόσμου για το επίπεδο εκπαίδευσης και το βαθμό ικανότητας των συγκεκριμένων μονάδων.
Το πρώτο περιστατικό σημειώθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 1998 και είναι γνωστό και σαν φιάσκο της οδού Νιόβης. Ο Ελληνορουμάνος κακοποιός Σορίν Ματέι εισβάλλει στο διάμερισμα της οικογένειας Γκινάκη στην οδό Νιόβης 4. Θέτει υπο καθεστώς ομηρείας τα 3 μέλη της οικογενείας με την απειλή οτι θ' αφοπλίσει χειροβομβίδα που έχει στην κατοχή του. Η αστυνομία εκτιμάει οτι η χειροβομβίδα είναι ψεύτικη και επιχειρεί εισβολή. Ο Ματέι συλλαμβάνεται αλλά αφοπλίζει την χειροβομβίδα, της οποίας η έκρηξη τραυματίζει βαριά έναν εκ των ομήρων, την Αμαλία Γκινάκη. Η Αμαλία Γκινάκη πεθαίνει μετά από λίγες μέρες στον Ερυθρό Σταυρό, όπου και νοσηλευόταν. Το περιστατικό αναγκάζει τον αρχηγό της αστυνομίας Αθ. Βασιλόπουλο σε παραίτηση.
Το δεύτερο περιστατικό σημειώθηκε στις 31 Ιουλίου 2001, όπου ο διαβόητος έλληνας κακοποιός Κώστας Πάσσαρης διαφεύγει από ενέδρα της Ελληνικής Αστυνομίας. Δύο παρατηρητές της αστυνομίας έχουν στηθεί κοντά στην πολυκατοικία στην οδό Ιππάρχου 52-54, στον Νέο Κόσμο, όπου ήταν και το διαμέρισμα που έμενε ο Πάσσαρης και περιμένουν να εμφανισθεί. Οι υπόλοιπες δυνάμεις βρίσκονται περιμετρικά σε ακτίνα 500 μέτρων για να μην κάνουν αισθητή την παρουσία τους. Μόλις οι παρατηρητές αντιλαμβάνονται τον Πάσσαρη, ειδοποιούν τους άνδρες της ΕΚΑΜ οι οποίοι έχουν στήσει ενέδρα μέσα στο διαμέρισμα του κακοποιού και περιμένουν να τον συλλάβουν. Ο Πάσσαρης ανεβαίνει στο διαμέρισμά του, αιφνιδιάζεται από τις δυνάμεις των ΕΚΑΜ και προσπαθεί να ξεφύγει. Οι άνδρες των ΕΚΑΜ πυροβολούν τεσσερις φορές και τον πετυχαίνουν μία φορά στο πόδι και μια στον ωμο. Προκαλείται σύγχυση και δεν ειδοποιούν τους έξω αστυνομικούς οτι ο δράστης προσπαθεί να διαφύγει. Οι άνδρες της ΕΚΑΜ αργούν να καταδιώξουν τον κακοποιό και αυτός διαφεύγει από την έξοδο της πολυκατοικίας, κουτσαίνοντας τραυματισμένος στο πόδι.
Τέλος αρκετοί άνδρες και αξιωματικοί των ΕΚΑΜ συμμετείχαν το 1993, λίγες μέρες μετά τη συμπλήρωση 26 χρόνων από το Πραξικόπημα της 21ης Απριλίου σε υπαίθρια γιορτή στη Θεσσαλονίκη όπου μεταξύ άλλων διασκέδασαν υπό τους ήχους τραγουδιών που εξυμνούσαν τη Χούντα των Συνταγματαρχών και "βάπτισαν" σε παρακείμενο ποτάμι Αλβανό μετανάστη εξευτελίζοντάς τον. Τα γεγονότα αυτά, που έγιναν παρουσία του τότε διοικητή της ΕΚΑΜ Θεσσαλονίκης, αποκαλύφθηκαν το 1997 από την εφημερίδα "Ελευθεροτυπία" και έμειναν γνωστά ως "χουντογλέντι".Tο Α/βάθμιο Τριμελές Εφετείο Θεσσαλονίκης κήρυξε αθώους τους οκτώ αστυνομικούς, μεταξύ των οποίων και δύο πρώην αστυνομικούς διευθυντές, που συμμετείχαν εκει.