Θεόδωρος Π. Ζαφειρίου

Βιογραφία

Γεννήθηκε το 1952 στην Αθήνα. Κατάγεται από την Λάρισα. Σπούδασε Νομικά στην Αθήνα και την Γερμανία. Άσκησε δικηγορία στην Αθήνα. Από το 1985 έως το 2013 εργάσθηκε στον διοικητικό κλάδο του Υπουργείου Εξωτερικών. 
Τον Μάρτιο του 1966 πρωτοδημοσίευσε στην Σελίδα συνεργασίας αναγνωστών της Διάπλασης των Παίδων. Στο ιστορικό αυτό περιοδικό δημοσιεύτηκαν έκτοτε πολλά πρωτόλειά του (πεζά και στίχοι) μέχρι τον Οκτώβριο του 1969. Πρωτόλειά του δημοσιεύτηκαν επίσης στην Φιλολογική Βραδυνή (1967-1970), στο περιοδικό Πάνθεον (1968-1970) και στην Νέα Εστία (1971).
Το 1969 πρωτόλειά του συμμετέχουν και στην Ποιητική και καλλιτεχνική ανθολογία του Γεωργίου Ι. Γιόση.
Συνεργάσθηκε με τα περιοδικά Η νέα ποίηση και Η λέξη. Ποιήματά του δημοσιεύτηκαν στα λογοτεχνικά περιοδικά Ακτή, Δέλεαρ, Νέα Αριάδνη, Νέα Πορεία, Τομές, Τα Ποιητικά, Diastixo.gr.
Από το 2002 συνεργάζεται με το περιοδικό «Λύχνος», που εκδίδεται στην Γαλλία, (παλαιότερα σε έντυπη και νύν σε ηλεκτρονική μορφή) από την ΄Εδρα Αρχαίων και Νέων Ελληνικών Σπουδών (Connaissance Hellenique) του Πανεπιστημίου της Aix-en-Provence.
Μεταφράσεις του, κυρίως γερμανών, γερμανόφωνων και σουηδών ποιητών δημοσιεύτηκαν, κατά καιρούς, σε λογοτεχνικά περιοδικά.
Μία επιλογή από τις συλλογές Απόβαρο, Ημίμετρα και Αριθμός που λείπει παρουσιάστηκε σε Φεστιβάλ ποίησης (Poesifestivalen) στην Στοκχόλμη τον Σεπτέμβριο του 2007.
Ποιήματα από τα Ομόλογα και άλλα δημοσιευμένα σε παλαιότερα έντυπα τεύχη του «Λύχνου», μαζί με αντιφώνηση του ποιητή στην υποδοχή του από τους καθηγητές του Πανεπιστημίου της Aix–en–Provence Pascal Boulhol και Christian Boudignon, διαβάστηκαν στην Παρουσίαση της Έδρας Κλασσικών Σπουδών του Πανεπιστημίου της Aix-en-Provence στις 12 Ιουνίου 2018.

Το ποιητικό του έργο

Ποίηση, που αρδεύεται από την πεζή καθημερινότητα, στην οποία πάντως ανήκουν τα μεγάλα υπαρξιακά προβλήματα της γέννησης, της υγείας, του έρωτα, της αρρώστιας και του φόβου του θανάτου - δηλαδή όχι του ίδιου του θανάτου. Αφού, όπως προσφυώς έχει λεχθεί, όταν εκείνος έρχεται, ο θανών λείπει. Έτσι λοιπόν και υπ΄ αυτήν την έννοια η ποίηση του Θ.Π.Ζ. μπορεί να χαρακτηρισθεί βιωματική. 
«Τις περιπλανήσεις του σύγχρονου ευαίσθητου ποιητικού υποκειμένου, με την νεανική ματιά και το νεανικό αίσθημα θα αναγνωρίσει εύκολα ο αναγνώστης της πρώτης ποιητικής συλλογής του Θ.Π.Ζ. Αγνώστων λοιπών στοιχείων. Όμως ο ποιητικός τρόπος, με τον οποίο ξετυλίγεται αυτή η περιπλάνηση δεν είναι πάντα το ίδιο εύκολος. Ο ποιητής, το περιστασιακό υποκείμενο της γραφής, δεν έρχεται να μάς μιλήσει από κάποιο σημείο έξω από τον διασπασμένο κόσμο του, έχοντας αποστηθίσει με την γνωστή ευκολία μια σύγχρονη και ταιριαστή στις περιστάσεις ρητορική. Βιώνει φαίνεται αυτή την διάσπαση, συνειδητοποιώντας την καλλιτεχνικά, κι αυτό γίνεται στοιχείο της γραφής του». Ο Αλέξης Σταμάτης, αναφερόμενος στην δεύτερη συλλογή του Θ.Π.Ζ, Απόβαρο παρατηρεί «Ιδιότυπος λυρισμός, αναπόληση και νοσταλγία σε ισόρροπο ποιητικό μίγμα που ζυμώνεται με πρώτη ύλη τα μεγάλα θέματα του έρωτα, της γέννησης και του θανάτου και πενθεί για μια χαμένη ανεπιστρεπτί αθωότητα».  Για την ίδια συλλογή ο Γιάννης Κουριανίδης γράφει «Η αγωνία του ανθρώπου της μέσης ηλικίας... προσεγγίζεται από τον ποιητή... με την γαλήνη του προσγειωμένου ανθρώπου, του παρατηρητή της φυσικής ακολουθίας των γεγονότων... χωρίς περιττά φτιασίδια και πομπώδεις εκφράσεις»  Στα Ημίμετρα, τέταρτη συλλογή, αναφέρεται ο Κώστας Παπαγεωργίου «Ο ποιητής, όπως έχει κάνει και στο παρελθόν, αναζητεί νηφάλια στο καθημερινό και στο εφήμερο, ακόμα και στις πλέον θνησιγενείς εκδοχές τους, τα στοιχεία εκείνα που, υπό προϋποθέσεις, θα μπορούσαν να αποτελέσουν ψηφίδες της ταυτότητάς του»  «Μια ποίηση που παίζει με το προσωπικό βίωμα, το λεπτό μειδίαμα της διαρκούς αμφιβολίας και την ελαφρά ειρωνεία, που σού επιτρέπει να δεις τα πράγματα καθαρότερα», έτσι αποτιμά την ποίηση του Θ.Π.Ζ. ο Κώστας Καναβούρης, αναφερόμενος στην πέμπτη συλλογή Ο αριθμός που λείπει  Για την συγκεντρωτική έκδοση ΕπιΤομή δέκα συλλογών (1970-2014) γράφουν, ο Θανάσης Νιάρχος «...μάς κάνει σχεδόν χειροπιαστό το γεγονός ότι η ζωή ενός ανθρώπου, καλύτερα ακόμη ενός ποιητή έχει συντελέσει στην ολοκλήρωση της ζωής του» , η Χρύσα Σπυροπούλου «Ο αυτοσαρκασμός, η ειρωνεία και η αυθεντικότητα η χωρίς πόζα και στόμφο “αφήγηση” είναι μερικά από τα ατού της επιτομής των ποιημάτων»  και ο Γιώργος Χρονάς «Με μια καβαφική φιλοσοφία όλα του τα ποιήματα»  Ωστόσο ανώνυμη κριτική στήλη στο περιοδικό Απόπλους (τ. 67-68, Χειμώνας 2015 - Άνοιξη 2016) για την ίδια έκδοση αποφαίνεται «Αντίπαλος του Θ.Π.Ζ. είναι η μεγάλη παραγωγικότητα. Πολλά ποιήματά του φαίνεται να έχουν γραφεί κάτω από πίεση και έχουν μείνει αδούλευτα. Ωστόσο ο Ζ. διαθέτει το ποιητικό ταλέντο, η ματιά του είναι ποιητική. Γι’ αυτό οι καλές στιγμές του είναι διάσπαρτες στο ογκώδες βιβλίο του».  Για την 15η συλλογή Ομόλογα ο Θανάσης Νιάρχος καταλήγει «Μια ποίηση τόσο καίρια προσωπική ώστε οι πολύ ενδιαφέροντες λογαριασμοί του ποιητή με τη ζωή και τον θάνατο να ενσωματώνονται στο ποιητικό του σύμπαν, το συχνά διαρθρωμένο με τα πιο αντιφατικά υλικά»  Επιρροές από τον Καρυωτάκη και τον Καβάφη αναγνωρίζουν τόσο οι Έλληνες κριτικοί και αναγνώστες όσο και οι μεταφραστές της ποίησης του Θ.Π.Ζ. περασμένες πάντως μέσα από το δικό του ποιητικό φίλτρο και ιδιοσυγκρασία του. Έτσι η Janine Kaminski (μεταφράστρια εννέα συλλογών του) συμφωνεί με την προηγηθείσα Renee Jacquin, ότι η νομική κατάρτιση του Θ.Π.Ζ. έχει επηρεάσει επίσης την φαινομενικά στεγνή, αλλά ουσιαστικά απέριττη διατύπωση της ποιητικής του γραφής, όπου τα θέματα του έρωτα και του θανάτου αντιμετωπίζονται με στοχαστικό λυρισμό, που διαποτίζεται συχνά από ειρωνεία και αυτοσαρκασμό.  Την ίδια γνώμη για τις επιρροές του Θ.Π.Ζ. αλλά για την διακριτή δική του φωνή συμμερίζονται επίσης, ο μεταφραστής του στα σουηδικά Jan Henrik Swahn και ο μεταφραστής του στα αλβανικά Telemak Koca (Τηλέμαχος Κώτσιας). Εξάλλου ο καθηγητής των πανεπιστημίων Αίξ και Μασσαλίας Christian Boundignon, αναφερόμενος στις συλλογές Ξηροί καρποί, Τα καροτσάκια και Σαρκοτροπία γράφει με χιούμορ ότι ο Θ.Π.Ζ. «Σε αντίθεση με την λατρεία της νεότητας του ‘68, η οποία θεωρούσε τα γηρατειά και τον θάνατο ταμπού, ο Ζ τα μετέτρεψε σε θέμα διαρκών ποιητικών στοχασμών, αναχρονιστικώς μοντέρνων».  
Τέλος πρέπει να υπογραμμισθεί η ιδιαίτερη σχέση, σχεδόν εμμονή του Θ.Π.Ζ. με τα τραίνα, αναγόμενη στην παιδική ηλικία του και στα συχνά ταξίδια του Λάρισα-Αθήνα-Λάρισα (τον τόπο καταγωγής του). Παρατηρεί η Janine Kaminski με την ευκαιρία της μετάφρασης της συλλογής Κορμιά και Σώματα «Ο ποιητής επιστρέφει στα αγαπημένα του θέματα: τον χρόνο, που συμβολίζεται πάντα με τα τραίνα. Τραίνα ακινητοποιημένα, τραίνα εν κινήσει, ράγες χορταριασμένες, σταθμοί εγκαταλελειμμένοι, τραίνα ονειρικά. Αλλά εδώ πρόκειται και για την συγκεκριμένη σχέση του χρόνου με το σώμα».