Νευρομάντης

Επιρροές του συγγραφέα

Πριν από το Νευρομάντης, ο Γκίμπσον είχε γράψει πολλά διηγήματα για αμερικάνικα περιοδικά επιστημονικής φαντασίας — ως επί το πλείστον νουάρ αφηγήσεις, που τοποθετούνται σε ένα κοντινό μέλλον, με περιβάλλον τον κυβερνοχώρο και πρωταγωνιστές περιθωριακούς χαρακτήρες του υποκόσμου. Τα θέματα που ανέπτυξε σε αυτά τα πρώιμα σύντομα διηγήματα μυθοπλασίας, το περιβάλλον του Sprawl στο "Burning Chrome" (1982) και ο χαρακτήρας της Molly Millions από το "Johnny Mnemonic" (1981) έθεσαν τα θεμέλια για το Νευρομάντης. Επίσης, το μυθιστόρημα έχει επιρροές από την ταινία του 1981 Απόδραση από την Νέα Υόρκη (Escape from New York) του Τζον Κάρπεντερ. Το ύφος των διαλόγων του μυθιστορήματος χαρακτηρίζεται από την αργκό του δρόμου και των χάκερ που ουσιαστικά προέρχονται από τα λεξιλόγια των υποκουλτούρων της εποχής του συγγραφέα, συγκεκριμένα από "την αργκό των ναρκεμπόρων του 1969 στο Τορόντο, ή το λεξιλόγιο των μηχανόβιων". Ο Γκίμπσον άκουσε τον όρο "flatlining" σε ένα μπαρ περίπου είκοσι χρόνια πριν από τη συγγραφή του Nευρομάντης. Ο συγγραφέας Ρόμπερτ Στόουν, "εξαιρετικός σε ένα ορισμένο είδος παρανοϊκής φαντασίας", ήταν μια βασική επιρροή για το μυθιστόρημα. Ο όρος "Screaming Fist" (μεταφερμένο στα ελληνικά ως "Σιωπιλή Γροθιά") πάρθηκε από το τραγούδι με το ίδιο όνομα από το πανκ ροκ συγκρότημα του Τορόντο, Τhe Viletones.
Το Nευρομάντης ανατέθηκε στον Γκίμπσον από τον Τέρρυ Καρρ  για τη δεύτερη σειρά Ace Science Fiction Specials, το οποίο προοριζόταν αποκλειστικά για την έκδοση πρωτοεμφανιζόμενων συγγραφέων. Στον Γκίμπσον δώθηκε ένας χρόνος για να ολοκληρωσεί το έργο. Η συγγραφή έγινε υπό την ψυχολογία ενός "τυφλού πανικοβλημένου ζώου", ένα εγχείρημα το οποίο θεωρούσε ο ίδιος ο Γκίμπσον ότι χρειάζονταν "τέσσερα ή πέντε χρόνια". Μετά την προβολή της ταινίας Blade Runner (1982) - ορόσημο της cyberpunk κουλτούρας - ο Γκίμπσον είχε γράψει μόλις το ένα τρίτο του μυθιστορήματος, και δηλώνει : "σκέφτηκα ότι [το Nευρομάντης] βούλιαξε, παέι. Όλοι θα υποθέσουν ότι αντιγράφω την αισθητική υφή από αυτή την εκπληκτικά όμορφη ταινία." Ο Γκίμπσον έγραψε τα πρώτα δύο τρίτα του βιβλίου 12 φορές, φοβόταν μη χάσει την προσοχή του αναγνώστη και ήταν πεπεισμένος ότι μπορεί να ήταν "μόνιμα ντροπιασμένος" μετά τη δημοσίευση. Πρόσθεσε τη τελευταία φράση του μυθιστορήματος, την τελευταία στιγμή, σε μια σκόπιμη προσπάθεια να αποτρέψει τον εαυτό του από το να γράψει συνέχεια, αλλά κατέληξε να κάνει ακριβώς το αντίθετο με το Count Zero (1986), ένα προσωποκεντρικό έργο που διαδραματίζεται στο Sprawl.

Πλοκή

Spoiler Alert 
Ο Χένρι Ντόρσετ Κέις είναι ένας απατεωνάκος στον δυστοπικό υπόκοσμο της Πόλης Σίμπα, στην Ιαπωνία. Ο κάποτε ταλαντούχος χάκερ υπολογιστών Κέις πιάστηκε να κλέβει από τον εργοδότη του. Ως τιμωρία για την κλοπή, το κεντρικό νευρικό σύστημα του Κέις καταστρέφεται με μυκοτοξίνες, αφήνοντας τον ανήκανο να έχει πρόσβαση στο παγκόσμιο δίκτυο υπολογιστών του κυβερνοχώρου, μια βάση χωρικών δεδομένων εικονικής πραγματικότητας που ονομάζεται το "matrix". (Στην ελληνική μετάφραση ο όρος που χρησιμοποιήθηκε είναι "μήτρα"). Ο Κέις δεν μπορεί να βρει δουλειά, είναι αυτοκτονικός και προφανώς στην κορυφή της μαύρης λίστας ενός εμπόρου ναρκωτικών με το όνομα Γουέιτζ. Ο Κέις σώζεται από την Μόλι, μια επαυξημένη "σαμουράι του δρόμου" και μισθοφόρος για ένα σκιώδη Αμερικανό πρώην αξιωματικό του στρατού με το όνομα Αρμιτάτζ, ο οποίος προσφέρεται να θεραπεύσει τον Κέις, με αντάλλαγμα τις υπηρεσίες του ως χάκερ. Ο Κέις αρπάζει την ευκαιρία να ξανακερδίσει την ζωή του ως  "καουμπόι κονσόλας" (cyber-cowboy), αλλά ούτε ο Κέις ούτε η Μόλι γνωρίζουν τι σχεδιάζει πραγματικά ο Αρμιτάτζ.Το νευρικό σύστημα του Κέις επισκευάζεται με την χρήση νέων τεχνολογιών που ο Αρμιτάτζ προσφέρει στη κλινική ως πληρωμή. Σύντομα όμως ο Κέις θα μάθει ότι δεκαπέντε μικροκύστες από το δηλητήριο, που πρώτα τον άφησε ανάπηρο, έχουν τοποθετηθεί και στα αιμοφόρα αγγεία του. Ο Αρμιτάτζ υπόσχεται στο Κέις ότι αν τελειώσει την δουλειά στον χρόνο που του ανατέθηκε τότε οι μικροκύστες θα αφαιρεθούν, αλλιώς θα διαλυθούν μέσα στο αίμα του, αφήνοντάς τον και πάλι ανάπηρο. Έχει, επίσης, αντικαταστήσει το πάγκρεας του Κέις και νέος ιστός έχει μεταμοσχευθεί στο ήπαρ του, αφήνοντας τον Κέις βιοχημικά ανίκανο να μεταβολίζει την αμφεταμίνη και την κοκαΐνη, ελέγχοντας έτσι τον εθισμό του στα ναρκωτικά.
Ο Κέις θα αναπτύξει μια στενή προσωπική σχέση με τη Μόλι, η οποία τον προτρέπει να αρχίσει να ψάχνει το παρελθόν του Αρμιτάτζ. Εν τω μεταξύ, ο Αρμιτάτζ τους αναθέτει την πρώτη τους αποστολή: θα πρέπει να κλέψουν μία μονάδα ROM που περιέχει την συνείδηση ενός από τους μέντορες του Κέις, τον θρυλικό "καουμπόι κονσόλας" Μακκόυ Πόλεϊ, με το παρατσούκλι "Ντίξι Φλάτλαϊν" ("Dixie Flatline"). Ο Αρμιτάτζ χρειάζεται τις γνώσεις του χάκερ Πόλεϊ ενώ η μονάδα ROM είναι αποθηκευμένη στα κεντρικά γραφεία του ομίλου MME Sense/Net. Μια συμμορία με το όνομα "Panther Moderns" (στην ελληνική μεταφραση έχει διατηρηθεί το αγγλικό όνομα) έχει προσληφθεί για να δημιουργήσει μια προσομοίωση τρομοκρατικής επίθεσης στο Sense/Net. Ο αντιπερισπασμός επιτρέπει στην Μόλι να διεισδύσει στο κτίριο και να κλέψει την ROM του Ντίξι με τον Κέις να είναι υπεύθυνος για να  "σπάσει" το σύστημα ασφαλείας ΠΑΓΟ (=Πρόγραμμα Ασφάλισης και Γραφικής Οχύρωσης) που ελέγχει την είσοδο και την έξοδο από τη "μήτρα".
Ο Κέις και η Μόλι συνεχίζουν την έρευνα γύρω από παρελθόν του Αρμιτάτζ και ανακαλύπτουν την παλιά του ταυτότητα ως Συνταγματάρχης Γουίλις Κόρτο. Ο Κόρτο ήταν μέλος της επιχείρησης "Σιωπηλή Γροθιά", το οποίο είχε ως στόχο να διεισδύσει με ανεμόπτερο και να καταστρέψει το Σοβιετικό συστήματα υπολογιστών με την χρήση του πρώτου αληθινού ιού στην ιστορία της επιστήμης συστημάτων (κυβερνητική). Η επίθεση ήταν αποτυχής και ο Κορτό βρήκε τελικά διαφυγή σε Φινλανδικό έδαφος, από όπου και επαναπατρίστηκε στις ΗΠΑ. Ο Κορτό φτάνει βαριά τραυματισμένος, τυφλός, χωρίς πόδια και με μισό πρόσωπο. Οι εγχειρήσεις και η αποκατάστασή του θα τον κρατήσουν στο νοσοκομείο για αρκετό καιρό ανήκανο να καταθέσει. Όταν καταφέρνει να δώσει κατάθεση διαπιστώνει ότι η μαρτηρία του ανασκευάστηκε. Η αποτυχία της επιχείρησης και η προσπάθεια του Πενταγώνου να αποσιωπήσει το γεγονός για να προστατέψει υψιλόβαθμους στρατιωτικούς, έθεσαν τον Κορτό στο περιθώριο αφήνοντάς τον με μία εμμονή στην προδοσία. Στην συνέχεια ο Κορτό φαίνεται να σκοτώνει, να κλέβει και να εισέρχεται βαθιά στον εγκληματικό υπόκοσμο και την τρέλα. Σταδιακά ο Κορτό γίνεται Αρμιτάτζ.
Στην Κωνσταντινούπολη, η ομάδα προσλαμβάνει τον Πίτερ Ριβιέρα, απατεώνα και ναρκομανή, που είναι σε θέση να προβάλει λεπτομερείς ολογραφικές ψευδαισθήσεις με τη βοήθεια εξελιγμένων εμφυτευμάτων. Αν και ο Ριβιέρα είναι ένα ψυχοπαθής, ο Αρμιτάτζ εξαναγκάζει τον ένταξή του στην ομάδα. Ο Κέις και η Μόλι καταλήγουν να βρούν τον Wintermute, μια ισχυρή τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ) που δημιουργήθηκε από τους Τέσιερ-Άσπουλ Α.Ε. Η οικογένεια Τέσιερ-Άσπουλ περνά τον περισσότερο χρόνο σε κρυογονική διατήρηση σε ένα δαιδαλώδες αρχοντικό γνωστό ως Βίλα Straylight, που βρίσκεται στο τέρμα του Φρισάιντ στο αρχιπέλαγος L5, το οποίο λειτουργεί κυρίως ως θέρετρο τύπου Λας Βέγκας για τους πλούσιους.
Ο Wintermute, για λόγους σχετικά με την νομική υπόσταση των ΤΝ, αποτελείται από δύο ξεχωριστές ΤΝ που βρίσκονται σε δύο διαφορετικές χώρες και με διαφορετικές υπηκοότητες.Το ένα μισό της σούπερ-οντότητας ΤΝ δημιουργήθηκε από την οικογένεια Τ-Α και θέλοντας να πετύχει συγχώνευση με το άλλο του μισό, ο Wintermute προσλαμβάνει τον Αρμιτάτζ και την ομάδα του για να τον βοηθήσει να ολοκληρώσει το στόχο του. Ο Κέις έχει αναλάβει να διεισδύσει στον κυβερνοχώρο για να τρυπήσει το σύστημα ασφαλείας χρησιμοποιώντας ένα ισχυρό παγοθραυστικό πρόγραμμα (πρόγραμμα καταστροφής/καταστολής του συστύματος ασφαλείας ΠΑΓΟΣ). Την ίδια στιγμή, ο Ριβιέρα πρέπει να πάρει τον κωδικό πρόσβασης για την κλειδαριά Turing από την Λαίδη 3Τζέιν Μαρί-Φράνς Τέσιερ-Άσπουλ, μία κόρη κλώνο του σημερινού Δ.Σ. του ομίλου της οικογένειας. Ο Wintermute πιστεύει ότι ο Ριβιέρα θα προκαλέσει έναν ακαταμάχητο πειρασμό, και η Λαίδη 3Τζέιν θα του δώσει τον κωδικό πρόσβασης. Ο κωδικός πρόσβασης πρέπει να ειπωθεί σε ένα περίτεχνο τερματικό υπολογιστή που βρίσκεται σε Βίλα Straylight, και ταυτόχρονα ο Κέις πρέπει να διαπεράσει την ασφάλεια λογισμιού, αλλιώς η κλειδαριά Turing θα παραμείνει ανέπαφη.
Η δυσκολία της επιχείρησης δημιουργεί ένταση στον Αρμιτάτζ, του οποίου η προσωπικότητα αρχίζει να αποσυντίθεται και να επανέρχεται στην επιφάνεια ο Κορτό, που νιώθει σαν να ξαναζεί την επιχείρηση "Σιωπηλή Γροθιά". Αποκαλύπτεται ότι είναι ο Wintermute είχε επικοινωνήσει με τον Κόρτο κατά τη διάρκεια της αρχικής ψυχοθεραπείας του και τον είχε πείσει ότι είναι ο Αρμιτάτζ. Ο Wintermute τον χρησιμοποίησε για να πείσει τον Κέις και την Μόλι να τον βοηθήσουν στην συγχώνευση με την δίδυμή του ΤΝ, το Νευρομάντη. Ο Κόρτο θα καταφέρει να διαπεράσει τα ερείπια της προσωπικότητας του Αρμιτάτζ, αλλά ο Wintermute θα τον σκοτώνει τελικά εκτινάσοντάς τον στο διάστημα.
Στη Βίλα Straylight, ο Ριβιέρα συναντά την Λαίδη 3Τζέιν και προσπαθεί να σταματήσει την αποστολή, βοηθώντας την Λαίδη 3Τζέιν και τον Χίντεο, τον νίντζα σωματοφύλακά της, να συλλάβουν τη Μόλι. Ο Κέις, υπό τις εντολές του Wintermute, εντοπίζει την Μόλι με τη βοήθεια του Μάλκουμ, του ρασταφάρι πιλότου. Ο Νευρομάντης επιχειρεί να παγιδεύσει τον Κέις με μία cyber-κατασκευή που βρίσκει και αναπαράγει τη συνείδηση της Λίντα Λη, της δολοφονημένης κοπέλας του Κέις. Ο Κέις καταφέρνει να ξεφύγει όταν ο Μάκλουμ του δίνει μια υπερβολική δόση ενός φαρμάκου που μπορεί να παρακάμψει το επαυξημένο ήπαρ και το πάγκρεας. Στη συνέχεια, με τον Wintermute να τους καθοδηγεί, πάει με τον Μάλκουμ να αντιμετωπίσουν την Λαίδη 3Τζέιν, τον Ριβιέρα, και τον Χίντεο. Ο Ριβιέρα προσπαθεί να σκοτώσει τον Κέις αλλά η Λαίδη 3Τζέιν θα τον προστατεύσει. Ο Ριβιέρα τυφλώνει τον Χίντεο με ένα λέιζερ από το εμφύτευμά του, αλλά τρέπεται σε φυγή, όταν καταλαβαίνει ότι ο νίντζα είναι εξίσου ικανός και χωρίς όραση. Η Μόλι, στη συνέχεια, εξηγεί στον Κέις ότι ο Ριβιέρα είναι καταδικασμένος έτσι κι αλλιώς, γιατί έχει δηλητηριαστεί από τα ναρκωτικά του, στα οποία η Μόλι έβαλε μια θανατηφόρα τοξίνη για να εξασφαλιστεί ότι δεν θα επιβιώσει μετά την αποστολή του, ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα.  Η ομάδα φτάνει στο τερματικό και η Λαίδη 3Τζέιν έχει στην κατοχή της τον κωδικό πρόσβασης. Ο Κέις μπαίνει στον κυβερνοχώρο για να καθοδηγήσει το παγοθραυστικό για να διαπεράσει το στόχο, Λαίδη 3Τζέιν είναι δείνει τον κωδικό της, και η κλειδαριά ανοίγει. Ο Wintermute ενώνεται με το Νευρομάντη δημιουργώντας μία υπερσυνειδητότητα. Το δηλητήριο στο αίμα του Κέις έχει εξαφανιστεί, και αυτός και η Μόλι πληρώνονται αφειδώς για τις προσπάθειές τους, ενώ η μνήμη ROM  του Πόλει έχει προφανώς διαγραφεί οριστικά, κατόπιν αιτήματος του ίδιου.
Στον επίλογο, η Μόλι παρατά τον Κέις, ο οποίος βρίσκει μια νέα κοπέλα, ξαναπιάνει δουλειά σαν χάκερ, και ξοδεύει τα κέρδη του για να αντικαταστήσει τα εσωτερικά του όργανα. Η υπερ-οντότητα Wintermute/Neuromancer έρχεται σε επαφή με τον Κέις, λέγοντάς του "Είμαι το σύνολο όλων των διεργασιών. Είμαι τα πάντα". Του λέει ότι άρχισε να ψάχνει για άλλες ΤΝ, όπως η ίδια, και πως βρήκε μία από στον Αστερισμό του Κένταυρου.

Επιρροή στην λογοτεχνία

Η πρώτη έκδοση του Νευρομάντης δεν είχε μεγάλη επιτυχία στο ευρύ κοινό, αλλά γρήγορα αναγνωρίστηκε από την underground κοινότητα και διαδόθηκε η φήμη του από στόμα σε στόμα. Είναι το πρώτο μυθιστόρημα που κέρδισε τα βραβεία Nebula Award, Hugo Award, και Philip K. Dick Award, ένα πρωτοφανές επίτευγμα, που όπως γράφει το Mail & Guardian "είναι σαν ένας συγγραφέας επιστημονικής φαντασίας να κερδίζει το αντίστοιχο του βραβείου Γκονκούρ, Μπούκερ και Πούλιτζερ μέσα στην ίδια χρονιά" ("the sci-fi writer's version of winning the Goncourt, Booker and Pulitzer prizes in the same year").  Αυτό το μυθιστόρημα έκανε το cyberpunk βασικό κομμάτι της κυρίαρχης τάσης της λογοτεχνίας επιστημονικής φαντασίας. Έχει εμφανιστεί στη λίστα με τα καλύτερα 100 αγγλόφωνα μυθηστορήματα γραμμένα μετά το 1923, του Time magazine. Είχε προταθεί και για το βραβείο British Science Fiction Award το 1984.
Το Νευρομάντης θεωρείται ένα "αρχετυπικό cyberpunk έργο" και αναγνωρίστηκε τελικά και εκτός της κοινότητας επιστημονικής φαντασίας, ως μία "περιγραφή της ζωής στα τέλη του 1980", αν και το The Observer επισημαίνει ότι "χρειάστηκε στο New York Times 10 χρόνια" για να κάνει αναφορά στο μυθιστόρημα. Μέχρι το 2007 έχει πουλήσει πάνω από 6.5 εκατομμύρια αντίτυπα παγκοσμίως.
Το μυθιστόρημα επιρρέασε γλωσσολογικά,  κάνοντας δημοφιλής όρους όπως "ηλεκτροσύμπαν" (= cyberspace). Πρώτη φορά που ο όρος εμφανίζεται σε διήγημα του Γκίμπσον είναι στο "Burning Chrome", που δημοσιεύθηκε το 1982 στο περιοδικό Omni.
Το 1999 η cyberpunk ταινία The Matrix είναι ιδιαίτερα επιρρεασμένη από το Νευρομάντης και όπου έχουμε και την χρήση του όρου "μήτρα" ("matrix" στην αγγλική έκδοση). "Αφού είδε την ταινία The Matrix, ο Γκίμπσον σχολίασε ότι ο τρόπος με τον οποίο οι δημιουργοί της ταινία άντλησαν (έμπνευση και υλικό) από τα υπάρχοντα  cyberpunk έργα ήταν ακριβώς 'το είδος της καλιτεχνικής δημιουργικής όσμωσης' που και ο ίδιος είχε χρησιμοποιήσει.