Τρανσυλβανία

Ετυμολογία

Η Τρανσυλβανία αναφέρεται για πρώτη φορά σε έγγραφο στη Μεσαιωνική Λατινική του 1075 ως ultra silvam, που σημαίνει «πέρα από το δάσος». " Τρανσυλβανία ", με ένα εναλλακτικό Λατινικό εμπρόθετο πρόθεμα, σημαίνει "στην άλλη πλευρά των δασών". Ούγγροι ιστορικοί υποστηρίζουν ότι ο Μεσαιωνικός Λατινικός τύπος Ultrasylvania, στη συνέχεια Transylvania, ήταν άμεση μετάφραση του Ουγγρικού τύπου Erdő-elve. Αυτό χρησιμοποιείτο επίσης ως εναλλακτικό όνομα στα Γερμανικά überwald (13ος-14ος αιώνας) και στα Ουκρανικά  Залісся (Ζαλίσγια).
Το Γερμανικό όνομα Siebenbürgen σημαίνει "επτά φρούρια", λόγω των επτά (Γερμανικών) πόλεων των Τρανσυλβανών Σαξόνων της περιοχής. Αυτή είναι επίσης η προέλευση του ονόματος της περιοχής σε άλλες γλώσσες, όπως στα Βουλγαρικά Седмиградско, στα Πολωνικά Siedmiogród και στα Ουκρανικά Семигород (Σεμιχορόντ).
Ο Ουγγρικός τύπος  Erdély αναφέρεται για πρώτη φορά στο Gesta Hungarorum (το πρώτο εκτενές ιστορικό χρονικό) του 12ου αιώνα ως Erdeuleu (στη σύγχρονη γραφή Erdőelü) ή  "Erdő-elve". Η λέξη  "Erdő" σημαίνει δάσος στα Ουγγρικά και η λέξη  "Elve" υποδηλώνει μια περιοχή σχετική με αυτό, παρόμοια με την Ουγγρική ονομασία για τη Μουντένια ("Havas-Elve", ή "χώρα μπροστά από τα χιονοσκεπή βουνά"). Τα Erdel, Erdil, Erdehstan, τα Τουρκικά ισοδύναμα, ή το Ρουμανικό  "Ardeal" είναι επίσης δάνεια αυτού του τύπου, αν και το Ρουμανικό όνομα έχει μια ανταγωνιστική θεωρία, που περιγράφεται παρακάτω.
Η πρώτη γνωστή γραπτή εμφάνιση του Ρουμανικού ονόματος Ardeal εμφανίστηκε σε έγγραφο του 1432 ως Ardeliu. Το Ρουμανικό όνομα Ardeal προέρχεται από το Λατινικό ar, που σημαίνει "βραχώδες βουνό", ή arx, που σημαίνει "πέτρινο φρούριο" και το Ρουμανικό/Βλαχικό deal / dealuri / deli, που σημαίνει "λόφος/λόφοι".

Ιστορία

Στην  Τρανσυλβανία έχουν κυριαρχήσει διάφοροι λαοί και χώρες κατά την ιστορία της. Αποτελούσε καποτε τον πυρήνα του Βασιλείου της Δακίας  (82 π.Χ.–106 μ.Χ.). Το 106 μ.Χ. η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία κατέλαβε τη χώρα και εκμεταλλεύτηκε συστηματικά τους φυσικούς της πόρους. Μετά την αποχώρηση των Ρωμαϊκών λεγεώνων το 271 μ.Χ. δέχθηκε τις εισβολές διάφορων φυλών και πέρασε υπό τον έλεγχο των Κάρπων (Δακική) φυλή, των Βησιγότθων, των Ούννων, των Γέπιδων, των Άβαρων και των Σλάβων. Από τον 9ο ως τον 11ο αιώνα την Τρανσυλβανία εξουσίαζαν οι Βούλγαροι. Είναι αμφιλεγόμενο αν στοιχεία του μεικτού Δακο-Ρωμαϊκού πληθυσμού επιβίωσαν στην Τρανσυλβανία κατά τον Πρώιμο Μεσαίωνα (γινόμενοι οι πρόγονοι των σημερινών Ρουμάνων), ή οι πρώτοι Βλάχοι/Ρουμάνοι εμφανίστηκαν στην περιοχή το 13ο αιώνα, μετά από μια μετανάστευση προς βορρά από τη Βαλκανική Χερσόνησο. Υπάρχει μια συνεχιζόμενη επιστημονική συζήτηση για την  εθνικότητα του πληθυσμού της Τρανσυλβανίας πριν την Ουγγρική κατάκτηση.
Οι Ούγγροι κατέλαβαν το μεγαλύτερο μέρος της Κεντρικής Ευρώπης στο τέλος του 9ου αιώνα. Σύμφωνα με το Gesta Hungarorum, πριν φθάσουν οι Ούγγροι την Τρανσυλβανία κυβερνούσε ο Βλάχος βοεβόδας Γκέλου. Το Βασίλειο της Ουγγαρίας απέκτησε μερικό έλεγχο της Τρανσυλβανίας το 1003, όταν ο Βασιλιάς Στέφανος Α΄, σύμφωνα με την παράδοση, νίκησε τον πρίγκιπα Γκιούλα Γ΄. Η Τρανσυλβανία καταλήφθηκε από τους Ούγγρους σε αρκετά στάδια από το 10ο ως το 13ο αιώνα. Μεταξύ 1003 και 1526 η Τρανσυλβανία ήταν βοεβοδάτο του Βασιλείου της Ουγγαρίας, υπό ένα βοεβόδα διορισμένο από το Βασιλιά της Ουγγαρίας. Μετά τη Μάχη του Μοχάτς το 1526 η Τρανσυλβανία αποτέλεσε τμήμα του Βασιλείου του Γιάνος Ζαπόλια, που, το 1571, μετασχηματίστηκε στο Πριγκιπάτο της Τρανσυλβανίας, που αρχικά κυβερνιόταν από Καλβινιστές Ουγγρόφωνους πρίγκιπες. Ομως σε αυτό το πριγκιπάτο ζούσαν αρκετές εθνικές ομάδες, με πολυαριθμότερους τους Ρουμάνους, μαζί με μια σημαντική Γερμανική μειονότητα. Για το μεγαλύτερο διάστημα η Τρανσυλβανία, διατηρώντας την εσωτερική της αυτονομία, ήταν υπό την επικυριαρχία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Οι Αψβούργοι κατέλαβαν τη χώρα λίγο μετά την Πολιορκία της Βιέννης το 1683. Το 1687 οι ηγεμόνες της Τρανσυλβανίας αναγνώρισαν την επικυριαρχία του Αψβούργου Αυτοκράτορα Λεοπόλδου Α΄ και η περιοχή προσαρτήθηκε επίσημα στην Αυτοκρατορία των Αψβούργων. Οι Αψβούργοι αναγνώρισαν το Πριγκιπάτο της Τρανσυλβανίας ως μία από τις Χώρες του (Ουγγρικού) Στέμματος του Αγίου Στεφάνου, αλλά το έδαφος του πριγκιπάτου ήταν διοικητικά χωρισμένο από την Ουγγαρία των Αψβούργων και υπόκειτο στην άμεση εξουσία των αυτοκρατορικών διοικητών. Το 1699 οι Τούρκοι αποδέχθηκαν επίσημα την απώλεια της Τρανσυλβανίας με τη Συνθήκη του Κάρλοβιτς, αλλά ορισμένα αντιαψβουργικά στοιχεία εντός του πριγκιπάτου υποτάχθηκαν στον αυτοκράτορα μόνο με τη Συνθήκη του Σάτμαρ και έτσι παγιώθηκε ο έλεγχος των Αψβούργων επί του Πριγκιπάτου της Τρανσυλβανίας. Το 1765 ανακηρύχτηκε το Μεγάλο Πριγκιπάτο της Τρανσυλβανίας.
Mετά το Συμβιβασμό του 1867 (μεταξύ Αψβούργων και Ουγγαρίας που δημιούργησε την Αυστροουγγαρία), το Πριγκιπάτο της Τρανσυλβανίας καταργήθηκε και το έδαφός του απορροφήθηκε στην Τρανσλεϊθανία ή το Ουγγρικό τμήμα της νεοϊδρυθείσας Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας.
Μετά την ήττα στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο η Αυστροουγγαρία διαλύθηκε. Η Ρουμανική πλειοψηφία στην Τρανσυλβανία εξέλεξε αντιπροσώπους που την 1 Δεκεμβρίου, 1918 ανακήρυξαν την Ενωση με τη Ρουμανία. Η Διακύρυξη της Ενωσης της Άλμπα Ιούλια υιοθετήθηκε από τους Αντιπροσώπους των Ρουμάνων της Τρανσυλβανίας και υποστηρίχθηκε ένα μήνα αργότερα και από την ψήφο των Αντιπροσώπων των Σαξόνων της Τρανσυλβανίας. Το 1920 η Συνθήκη του Τριανόν, ως αποτέλεσμα του πολέμου, καθόρισε νέα σύνορα μεταξύ Ρουμανίας και Ουγγαρίας, αφήνοντας το σύνολο της Τρανσυλβανίας εντός του Ρουμανικού κράτους. Η Ουγγαρία διαμαρτυρήθηκε κατά των νέων συνόρων, καθώς πάνω από 1.600.000 Οϋγγροι, που αντιπροσώπευαν το 31,6 % του πληθυσμού της Τρανσυλβανίας ζούσαν από τη Ρουμανική πλευρά των συνόρων, κυρίως στην περιοχή Σέκελι της Ανατολικής Τρανσυλβανίας  και κατά μήκος των νέων συνόρων. Τον Αύγουστο του 1940 η Ουγγαρία κέρδισε περίπου το 40 % της Τρανσυλβανίας με την επέμβαση της Γερμανίας και της Ιταλίας. Τα εδάφη αυτά επιστράφηκαν από τη Γαλλία, τη Μεγάλη Βρεταννία και τις ΗΠΑ στη Ρουμανία το 1945, γεγονός που επικυρώθηκε με τις Συνθήκες Ειρήνης των Παρισίων του 1947.

Ιστορικά

Επίσημες απογραφές για τον πληθυσμό της Τρανσυλβανίας έχουν διεξαχθεί από το 18ο αιώνα. Την 1η Μαίου 1784 ο Αυτοκράτορας Ιωσήφ Β΄ εξήγγειλε την πρώτη επίσημη απογραφή Αυτοκρατορία των Αψβούργων, περιλαμβανομένης της Τρανσυλβανίας. Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν το 1787 και αυτή η απογραφή εμφάνισε μόνο το συνολικό πληθυσμό (1.440.986 κάτοικοι). Ο Φένιες Ελεκ, Ούγγρος στατιστικολόγος του 19ου αιώνα, υπολόγισε το 1842 ότι στον πληθυσμό της Τρανσυλβανίας το διάστημα 1830-1840 οι πλειοψηφούντες Ρουμάνοι ήταν 62,3% και οι Ούγγροι 23,3%.
Η πρώτη επίσημη απογραφή στην Τρανσυλβανία που έκανε διάκριση μεταξύ εθνικοτήτων (διάκριση επί τη βάσει της μητρικής γλώσσας) διεξήχθη από τις Αυστροουγγρικές αρχές το 1869 με το εξής αποτέλεσμα : Ρουμάνοι 59,0%, Ούγγροι 24,9%, Γερμανοί 11,9%.
Το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα ο Ουγγρικός πληθυσμός της Τρανσυλβανίας αυξήθηκε από  24,9% το 1869 σε 31.6%, όπως έδειξε η Ουγγρική απογραφή του 1910. Στο ίδιο διάστημα το ποσοστό του Ρουμανικού πληθυσμού μειώθηκε από 59,0% σε 53,8% και το ποσοστό του Γερμανικού πληθυσμού μειώθηκε από 11,9% σε 10,7% σε συνολικό πληθυσμό  5.262.495. Σε αυτή τη μεταβολή συνέβαλαν πολύ οι πολιτικές εξουγγρισμού.
Το ποσοστό της Ρουμανικής πλειοψηφίας αυξήθηκε σημαντικά μετά την ανακήρυξη της ένωσης της Τρανσυλβανίας με τη Ρουμανία μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο το 1918. Το ποσοστό των Ούγγρων στην Τρανσυλβανία υπέστη ραγδαία μείωση καθώς οι περισσότεροι κάτοικοί της μετακινούντο σε αστικές περιοχές, όπου η πίεση να αφομοιωθούν και να εκρουμανισθούν ήταν μεγαλύτερη. Η απαλλοτρίωση των περιουσιών των Ούγγρων μεγιστάνων, η διανομή των γαιών στους Ρουμάνους αγρότες και η πολιτική πολιτιστικού εκρουμανισμού, που ακολούθησε τη Συνθήκη του Τριανόν, αποτέλεσαν σημαντικές αιτίες τριβής μεταξύ Ουγγαρίας και Ρουμανίας. Αλλοι παράγοντες περιλαμβάνουν τη μετανάστευση μη Ρουμανικού πληθυσμού, την αφομοίωση και την εσωτερική μετανάστευση εντός της Ρουμανίας (εκτιμάται ότι μεταξύ 1945 και 1977 περίπου 630.000 άτομα μετακινήθηκαν από το Παλιό Βασίλειο στην Τρανσυλβανία και 280.000 αντιστρόφως, κυρίως στο Βουκουρέστι.

Σήμερα

Η απογραφή του 2002 ταξινόμησε την Τρανσυλβανία ως ολόκληρη την περιοχή της Ρουμανίας δυτικά των Καρπαθίων. Η περιοχή έχει πληθυσμό 7.221.733, με μεγάλη πλειοψηφία Ρουμάνων  (75,9%). Υπάρχουν επίσης σημαντικές κοινότητες Ούγγρων (19,6%), Ρομά (3,3%), Γερμανών (0,7%) και Βουλγάρων (0,1%). Ο Ουγγρικός πληθυσμός της Τρανσυλβανίας αποτελεί πλειοψηφία στους νομούς Κοβάσνα (84,8%)και Χαργκίτα (73,6%). Πολλοί Ούγγροι υπάρχουν επίσης στους νομούς Mούρες (37,8%), Σάτου Μάρε (34,5%), Μπίχορ (25,2%) και Σιλάι (23,2%).

Οικονομία

Η Τρανσυλβανία είναι πλούσια σε κοιτάσματα ορυκτών, κυρίως λιγνίτη, σίδηρο, μόλυβδο, μαγγάνιο, χρυσό, χαλκό, φυσικό αέριο, αλάτι και θείο.
Υπάρχουν μεγάλες βιομηχανίες σιδήρου και χάλυβα, χημικών και υφασμάτων. Η κτηνοτροφία, η γεωργία, η παραγωγή κρασιού και φρούτων αποτελούν σημαντικές δραστηριότητες. Η ξυλεία είναι άλλος ένας πολύτιμος φυσικός πόρος.
Οι κλάδοι τεχνολογιών πληροφορικής, ηλεκτρονικών και αυτοκινητοβιομηχανίας είναι σημαντικοί σε αστικά και πανεπιστημιακά κέντρα όπως Κλουζ-Ναπόκα (Bosch, Emerson Electric), Τιμισοάρα (Alcatel-Lucent, Flextronics και Continental AG), Μπρασόβ, Σιμπίου, Οράντεα και Αράντ.
Εγχώριες εταιρείς είναι :  Roman του  Μπρασόβ (φορτηγά και λεωφορεία), Azomureș του Τίργκου Μούρες (λιπάσματα), Terapia του Κλουζ-Ναπόκα (φαρμακευτικά), Banca Transilvania του Κλουζ-Ναπόκα (οικονομικά), Romgaz και Transgaz του Μέντιας (φυσικό αέριο), Jidvei του νομού Αλμπα (αλκοολούχα ποτά), Timişoreana της Τιμισοάρα (αλκοολούχα ποτά) και άλλες. Η Τρανσυλβανία συμμετέχει με περίπου 35% στο ΑΕΠ της Ρουμανίας και έχει ένα κατά κεφαλή ΑΕΠ περίπου  $11.500, περίπου 10% υψηλότερο από το μέσο Ρουμανικό.

Στην τέχνη

Μετά τη δημοσίευση του Η Χώρα Πέρα από τα Δάση (1888) της Εμιλι Τζέραρντ, ο Μπραμ Στόκερ έγραψε το γοτθικού τρόμου μυθιστόρημά του Δράκουλας το 1897, χρησιμοποιώντας ως σκηνικό του την Τρανσυλβανία. Με την επιτυχία του η Τρανσυλβανία συσχετίστηκε στον Αγγλόφωνο κόσμο (και αργότερα ευρύτερα) με τους βρυκόλακες. Από τότε έχει παρουσιαστεί στη μυθοπλασία και στη λογοτεχνία ως χώρα μυστηρίου και μαγείας. Για παράδειγμα στο μυθιστόρημα του Πάουλο Κοέλιο Η Μάγισσα του Πορτομπέλο ο κύριος χαρακτήρας, η Σερίν Καλίλ, περιγράφεται ως ορφανή από την Τρανσυλβανία με μητέρα Ρομά, σε μια προσπάθεια να αυξήσει το εξωτικό μυστήριο του χαρακτήρα. Η λεγόμενη "Τρανσυλβανική τριλογία" των ιστορικών μυθιστορημάτων του Μίκλος Μπάνφι (1873-1950) Η Γραφή στον Τοίχο είναι μια εκτεταμένη αναφορά στην κοινωνική και πολιτική ιστορία της χώρας το 19ο και τον 20ό αιώνα. Από τους πρώτους ηθοποιούς που έπαιξαν τον Κόμη Δράκουλα του Μπραμ Στόκερ στον κινηματογράφο ήταν ο Μπέλα Λουγκόζι, που γεννήθηκε στο Βανάτο, στη σημερινή Ρουμανία.