Κάστρο του Μοντεαραγόν

Τρέχουσα κατάσταση

Βρίσκεται στο δήμο της Κιθένα (Quicena), στην επαρχία της Ουέσκας.
Σήμερα είναι ακόμα ορατή η σιλουέτα του κάστρου από ένα μεγάλο τμήμα της περιοχής, διακρίνονται σε αυτήν ο πύργος albarrana, ο κύριος πύργος και μέρος των περιβαλλόντων τειχών. Το παλιό νηφάλιο αλλά επιβλητικό κάστρο συνεχίζει να αποτελεί ένα προνομιακό σημείο παρατήρησης του συνόλου της περιοχής Όγια ντε Ουέσκα, της οροσειράς Σιέρρα ντε Γουάρα και των εντυπωσιακών βραχοειδών σχηματισμών Σάλτο ντε Ρολδάν, όλα αυτά πλαισιωμένα με φόντο τα Πυρηναία.
Επί του παρόντος, η Κεντρική Διοίκηση και ο Σύλλογος Φίλων του Κάστρου του Μοντεαραγόν βρίσκονται προς αναζήτηση ενός προγράμματος αξιοποίησης των ερειπίων του φρουρίου, απαραίτητο για την αποκατάσταση του μνημείου, η οποία εξελίσσεται με αποτελεσματικότητα.

Βασιλικοί τάφοι

Στο κάστρο αυτό ήταν θαμμένοι αρκετοί βασιλείς της Αραγωνίας, όπως ο ιδρυτής του κάστρου ,Σάντσο Ραμίρεθ της Αραγωνίας που πέθανε από κεραυνό στις 4 Ιουνίου του 1094, κατά τη διάρκεια της πολιορκίας της Ουέσκας. Το 1095 μεταφέρθηκε στο μοναστήρι του Σαν Χουάν ντε λα Πένια.
Η Εκκλησία του Αγίου Πέτρου του Παλιού φιλοξενεί εδώ και ενάμισι αιώνα τον τάφο του Αλφόνσου της Αραγωνίας η Μαχητή , βασιλιά της Αραγωνίας και της Ναβάρρας, ο οποίος πέθανε το Σεπτέμβριο του 1134 κατά τη διάρκεια της μάχης της Φράγας. Ο Αλφόνσος θάφτηκε αρχικά κατά το ίδιο έτος στο μοναστήρι του Ιησού από τη Ναζαρέτ του Μοντεαραγόν. Τα λείψανα του Μαχητή δεν μεταφέρθηκαν στο βασιλικό πάνθεον της μονής του Σαν Χουάν ντε λα Πένια, όπου κείτονταν τα λείψανα του αδελφού του Πέτρου Α΄ της Αραγωνίας, του πατέρα του Σάντσο Ραμίρεθ της Αραγωνίας και του παππού του Ραμίρο Α΄ της Αραγωνίας, ιδρυτή της δυναστείας και φυσικού γιου του βασιλιά της Παμπλόνα Σάντσο Γ΄ του Μέγα. Ως αποτέλεσμα των αναδιοργανωτικών νόμων των καθεστώτων του δέκατου ένατου αιώνα και της επακόλουθης εγκατάλειψης του Μοντεαραγόν, τα λείψανα του βασιλιά μεταφέρθηκαν στην Ουέσκα το 1843.
Ο τρίτος βασιλικός τάφος ήταν του πρίγκηπα Φερδινάνδου, γιου του βασιλιά Αλφόνσου Β΄ της Αραγωνίας και της Σάντσας της Καστίλης, που ήταν ηγούμενος του Μοντεαραγόν και πέθανε περίπου το 1250. Δίπλα σε αυτόν ήταν μιας νεαρής πριγκίπισσας.

Κομητεία και μοναστήρια της Αραγωνίας

Το Μοναστήρι του Αγίου Πέτρου της Σιρέσα που βρίσκεται στη Αραγωνία, είναι το παλαιότερο και πιο βόρειο το μοναστήρι της κομητείας της Αραγωνίας, και η κατασκευή του χρονολογείται το έτος 836. 
Ιδρύθηκε από τον καρολίδη κόμη Γκαλίντο Αθνάρ, αφιερωμένο στον άγιο Chrodegang. Χτισμένο στα πρώτα χρόνια του 9ου αιώνα, το καρολίγγειο αυτό μοναστήρι έκπεμπε μια χριστιανική κουλτούρα και ένα ρομαντισμό σε ολόκληρη την πρώιμη Αραγωνία. Το κύρος του αγίου Chrodegang συντέλεσε ώστε η μεταρρύθμιση του να διαδοθεί γρήγορα σε άλλες επισκοπές, μέχρι που έφτασε στα αυτιά του Καρλομάγνου και του γιου του Λουδοβίκου του Ευσεβή. 
Ο αυτοκράτορας Καρλομάγνος καθόρισε ότι όλοι οι κληρικοί θα ήταν "κανονικοί" και η "κανονική πειθαρχία" θα αντανακλούσε την μοναστική αποκατάσταση που είχε αναλάβει ο σύμβουλος του Λουδοβίκου του Ευσεβή, San Benito de Anianο. 
Κατά τον 11o αιώνα, ο βασιλιάς της Αραγωνίας και της Ναβάρας , Σάντσο Ραμίρεθ της Αραγωνίας εγκατέστησε στο μοναστήρι το Τάγμα των Τακτικών Κανονικών μοναχών (Orden de Canónigos Regulares) του Αγίου Αυγουστίνου, που έφτασε να έχει περίπου εκατό μοναχούς.

Ο Σάντσο Ραμίρεθ της Αραγωνίας και ο Πέτρος Α´ της Αραγωνίας

Όπως αναφέρεται στο Συμβούλιο της Χάκας και σε άλλα έγγραφα της εποχής, ο Ραμίρο Α´ της Αραγωνίας είχε επιτύχει νίκες και έκανε υποτελείς και φορολογούμενους του ορισμένους μουσουλμάνους βασιλείς της Ουέσκας, της Σαραγόσας, της Λιέιδας και της Τουδέλας. Προτού ξεκινήσει το έργο του Κάστρου-Μοναστηριού του Μοντεαραγόν, ο γιος του Σάντσο Ραμίρεθ της Αραγωνίας είχε ξαναχτίσει στα εδάφη της Ουέσκας τα κάστρα του Μαρκουέγιο, της Λοάρρε και του Αλκέθαρ. Από αυτά τα προπύργια ο Σάντσο Α´ ξεκίνησε μια νέα επίθεση ενάντια στους μουσουλμάνους της Τάιφα της Σαρακούστα προκειμένου να περικυκλώσει και να καταλάβει την οχυρωμένη πόλη της Ουέσκας και να επεκτείνει το βασίλειό του. Έχοντας το δυναστικό υπόβαθρο, ο βασιλιάς είχε επιλέξει στρατηγικά μια νέα θέση προετοιμασίας για την ανακατάληψη της Ουέσκας ("Oscha") μια πόλη που είχε ενενήντα μουσουλμανικούς πύργους και ονομαζόταν τότε "Βάσκαχ".

Κατασκευή και κληροδοτήματα από το βασιλικό Κάστρο Αβαείο

Κατά το μήνα Μάιο του 1085 , ο βασιλιάς Σάντσο κατασκήνωσε σε αυτό το βουνό, σύμφωνα με ένα έγγραφο του αρχείου της Ρόδας. Ημέρες πριν από το μήνα Μάιο του 1086, είχε αρχίσει να χτίζει το Κάστρο του Μοντεαραγόν και στο εσωτερικό του την εκκλησία του Ιησού από τη Ναζαρέτ  και σπίτια εντός των τειχών για να στεγάσουν την πρώτη φρουρά των στρατιωτών. Κατά τον ίδιο μήνα και έτος της έναρξης των εργασιών και ως πρώτη δωρεά προκειμένου να γίνει αυτή η εκκλησία, ο βασιλιάς Σάντσο και ο γιος του, πρίγκιπας Πέτρος της παραχώρησαν την τοποθεσία της Κιθένα (Quicena), που βρίσκεται στους πρόποδες του βουνού, με εξαίρεση δύο κτήματα τα οποία είχαν υποσχεθεί, ένα στην Σάντσα της Αραγωνίας, την κόρη του και την κοσμήτορα της Μονής του Αγίου Πέτρου της Σιρέσα, και στον Φορτούνιο Αριόλ έδωσε το χωριό Κιθένα. Επίσης της διέθεσε τον φόρο της δεκάτης και τους πρώτους καρπούς της σοδειάς της νέας πόλης που ιδρύθηκε σε αυτό το βουνό. 
Η πόλη του Μοντεαραγόν ιδρύθηκε από τον ίδιο το βασιλιά για να φιλοξενήσει τα στρατεύματά του και υπήρχε ως χωριό του κάστρου μέχρι μέρους του δέκατου πέμπτου αιώνα, όταν έφτασε να περιλαμβάνει μια εβραϊκή συνοικία. Το χωριό κατοικήθηκε από τους στρατιώτες του βασιλιά και αυτός τους έδωσε τις περιοχές των Miquera, Cellas, Alborge και Piazols, οι οποίες ανήκαν στην πόλη της Ουέσκας. Το 1102 επεστράφησαν πίσω από τον βασιλιά Πέτρο Α´ της Αραγωνίας προκειμένου να διατηρηθεί η ομόνοια μεταξύ του επισκόπου της Ουέσκας και του δεύτερου Αββά του Μοντεαραγόν, Εξίμινου (Eximino). Η παράλληλη κατασκευή του κάστρου και της Μοναστικής εκκλησίας τελείωσε στις αρχές του 1089. Το ίδιο έτος μετακινήθηκαν προς τον αββά ή κοσμήτορα και οι τακτικοί κανονικοί μοναχοί του τάγματος του αγίου Αυγουστίνου από τις εκκλησίες του Σαν Σαλβαδόρ και του Αγίου Πέτρου της Λοάρρε. Το έτος αυτό κερδήθηκε η πόλη και το Κάστρο του Μονθόν.
Όταν ολοκληρώθηκε, στη μονή της έγιναν δωρεά ως παραρτήματα όλα τα βασιλικά παρεκκλήσια που βρίσκονταν στην Αραγωνία και τη Ναβάρρα με τα δικαιώματα και τις περιουσίες τους, κάτι που υποδηλώνει την βασιλική διάθεση για εγκατάσταση της κατοικίας του στο Μοντεαραγόν. ο Πάπας Ουρβανός Β´ με παπική βούλα επιβεβαίωσε τον ηγούμενο, τους τακτικούς μοναχούς και τις προηγούμενες και μέλλουσες δωρεές που έγιναν από τον βασιλιά, έβαλε τη μονή υπό την άμεση δικαιοδοσία της Ρώμης, με εξαίρεση την επιλογή του ηγουμένου, η οποία θα γινόταν μέσω της ψήφου της συνόδου και της βασιλικής συγκατάθεσης.

Κέρδη από το μέγα προνόμιο για τη Μονή του Μοντεαραγόν

Στα τέσσερα χρόνια από την ολοκλήρωση των έργων (1089), το 1093 ο βασιλιάς Σάντσο Α´ λέγοντας την φράση: «sub die idibus junii in anno quo bedificatus et factus fuit Montearagon castello» και μαζί με τον κληρονόμο του Πέτρο Α´ παραχώρησαν στη μονή το "μέγα προνόμιο". Με αυτό επικυρώθηκαν οι εκκλησίες που είχε τότε και προσαρτήθηκαν νέες που χτίστηκαν σε εξήντα ένα χωριά που σχετίζονται με το έγγραφο, τριάντα οκτώ στην Αραγωνία και είκοσι τρία στη Ναβάρρα, με όλους τους φόρους της δεκάτης, τις πρώτες σοδειές, τις κατοχές, τα κέρδη, τις ιεροτελεστίες, τις διοικήσεις, τα δικαιώματα και τα υπάρχοντά τους.
Επιπλέον στην Αραγωνία, οι φόροι της δεκάτης των βασιλικών εργατικών και όσα πράγματα κατείχε ο βασιλιάς μεταξύ των ποταμών Γάγιεγο και Αλκανάδρε τα οποία πρέπει να ήταν περίπου 180 τοποθεσίες ανάμεσα τους εκκλησίες "χωριών" και "μέρη ενός σπιτιού με δικό του λόφο, που ονομάζονταν κάστρα" και άλλα περιβάλλοντα αποθέματα που ονομάζονταν "pardinas". 
Για τα ζώα της μονής χορηγήθηκε επίσης το προνόμιο να μπορούν να βοσκάνε σε όλα τα βουνά του βασιλιά. Στη Ναβάρρα παραχωρήθηκε η πόλη και το κάστρο της Arrada, με όλα τα εδάφη τους, τους φόρους της δεκάτης και τις πρώτες σοδειές. Οι φόροι της δεκάτης των βασιλικών δικαιωμάτων στα αλατωρυχεία της Grenez και του Brece, και η παραχώρηση της δεκάτης από τα αφιερώματα που έλαβε από τους Εβραίους της Estella και της Lizarrarela και άλλες κτήσεις σε τριάντα πέντε περιοχές που ορίζουν όλη την επικράτεια από την Funes στο Ponicastro, το Ponicastro στην γέφυρα του San Martin και στα ανατολικά από εκεί μέχρι το Arguedas και την Τουδέλα, πληθυσμοί που σχεδιάζονταν να κατακτηθούν σύμφωνα με το ρητό: "quas in próximo annuente Deo babebimus". Χορηγήθηκε στους κατοίκους του Μοντεαραγόν το δικαίωμα να μπορούν να κάνουν καυσόξυλα σε όλα τα δάση, ακριβώς όπως και οι απεσταλμένοι και οι υπηρέτες του βασιλιά. Το μέγα προνόμιο ήταν υπογεγραμμένο και σφραγισμένο από τους βασιλιάδες Σάντσο και Πέτρο και τους επισκόπους της Αραγωνίας και της Παμπλόνα στων οποίων την επισκοπή ήταν προσαρτημένες οι εκκλησίες στη μονή.
Σε δύο προνόμια των ίδιων βασιλιάδων αναφέρονται στο "πράσινο βιβλίο" οι εκκλησίες του Σαντιάγο και της Σάντα Μαρία της Funes, μαζί με πολλές άλλες του βασιλείου της Ναβάρρας, ως προσαρτημένες στους κατοίκους του Μοντεαραγόν.

Κέρδη από την υπόσχεση για την κατάκτηση της Ουέσκας

Το κάστρο ήταν η κατοικία του βασιλιά, της οικογένειας και των αυλικών του, μέχρι το θάνατό του Σάντσο που πέθανε το 1094 από ένα βέλος κατά την πολιορκία της Ουέσκας και θάφτηκε στο κάστρο του Μοντεαραγόν. Με αφετηρία αυτό, η πόλη της Ουέσκας θα ανακαταλαμβάνονταν τελικά το 1096 από τον Πέτρο Α´ της Αραγωνίας στη Μάχη του Αλκοράθ και έπειτα έγιναν και άλλες δωρεές στο μοναστήρι.
Σε ένα από τα τρία αντίτυπα του "Μέγα προνομίου" είχαν προστεθεί, πριν από την κατάκτηση, και αρκετές επιπλέον υποσχέσεις για μελλοντικές δωρεές όπως το μεγάλο τζαμί της Ουέσκας, "Preterea damus mezquitam majorem de Oscha cum omni bus que nunc possidet, vel in futurum adquisitura es". Επίσης μέρος των δεσμεύσεων αποτελούσε και το ιερατείο της Azuda σε περίπτωση που θα κατακτιούνταν η πόλη. Την ίδια μέρα της κατάκτησης της Ουέσκας, προέκυψε μια διαφορά μεταξύ του επισκόπου Πέτρου της Ουέσκας, που ήθελε το τζαμί για καθεδρικό ναό, και του πρώτου ηγούμενου Σιμόν, ο οποίος επισήμανε την προσυμφωνημένη υπόσχεση των βασιλιάδων Σάντσο Α´ και Πέτρου Α´. Επιτεύχθηκε ταχεία ομόνοια μεταξύ τους και ως αποτέλεσμα ο βασιλιάς Πέτρος έδωσε το τζαμί στον επίσκοπο που το θέσπισε ως καθεδρικό ναό, με την αιτιολογία πως ήταν γοτθικός ναός που είχε μετατραπεί σε τζαμί. Ως αντιστάθμιση στην ανεκπλήρωτη υπόσχεση προς το αβαείο που αφορούσε το ιερατείο, ο βασιλιάς έδωσε στη θέση του την εκκλησία του Αγίου Πέτρου του Παλιού, η οποία αντιστοιχούσε στον επίσκοπο.

Αποζημιώσεις για τις απώλειες της Ουέσκας

Στις 4 Δεκεμβρίου του 1097 δόθηκε στον ηγούμενο Εξίμινο η τοποθεσία Ipiés. Σε ένα άλλο προνόμιο (1097) η περιοχή Almunia de la Reina, δίπλα στη Σαρινιένα, με τον πύργο που είναι εκεί και τα εδάφη τους. Το 1099, δόθηκε στην μονή το χωριό Κιθένα (Quicena), το οποίο κατείχε ο Φορτούνιο Αριόλ, τώρα πλέον με όλα τα εδάφη του (δεν είναι σαφές σε έγγραφο αν ήταν η εκκλησία με τα δικαιώματά της ή ολόκληρο το χωριό και ο Φορτούνιο το είχε ως τρίτο πρόσωπο για πολεμικές υπηρεσίες για λογαριασμό του βασιλιά Σάντσο Α´). Το 1099, του δίνεται ο πύργος της Frumiyena και τρία στρέμματα γης στα εδάφη του Almudévar, ο φόρος της δέκατης και η πρώτη σοδειά στην almunia de Avarías και το ένα πέμπτο από το βασιλικό αγρόκτημα με την ονομασία Aones. Το 1101 μερικά σπίτια στην περιοχή της Bolea και το προνόμιο να έχει έναν πλωτήρα στην Funes και να ψαρεύει στα ποτάμια Άργα, Αραγών και στον Έβρο.

Ο Φερδινάνδος της Αραγωνίας και η εξέγερση του Ιάκωβου Β´ του Ουρζέλ

Το 1413, κατά τη διάρκεια της Εξέγερσης του κόμη του Ουεζέλ, οι μισθοφόροι στρατιώτες του Βασιλείου της Γένοβας και του Menaut de Favars, στην υπηρεσία του επαναστάτη Αντόν ντε Λούνα, επιτέθηκαν τα περίχωρα της Ουέσκας, λαμβάνοντας το κάστρο, όπου ύψωσαν τα λάβαρα του Ιακώβου Β´ του Ουρζέλ, αν και τελικά ανακτήθηκε από τον Φερδινάνδο της Αραγωνίας.
Ο Φερδινάνδος της Αραγωνίας χορήγησε τρία προνόμια το 1414. Στο πρώτο επιβεβαίωσε όλα τα προνόμια των προκατόχων του. Στο δεύτερο έδωσε την πατρωνία και τη βασιλική προστασία. Στο τρίτο, επιβεβαίωσε το προνόμιο της ελευθερίας και της ειλικρίνειας των βασιλικών τελών και φόρων που χορηγήθηκε από τον Πέτρο Α´ της Αραγωνίας στους κατοίκους της Azusa.

Φωτιά στην εκκλησία το 1477

Τη νύχτα της 14 Σεπτεμβρίου του 1477 προκλήθηκε μια πυρκαγιά που έκαψε την αγία τράπεζα,τη χορωδία,το όργανο, βιβλία, στολίδια και μέρος των λειψάνων. Κάηκαν επίσης το κυρίως ιερό, που αποτελούταν από έργα ζωγραφικής των αγίων πάνω από την τραπέζια, συγκεντρωμένα γύρω από την κεντρική εικόνα του Ιησού του Ναζωραίου. Η νέα αγία τράπεζα έγινε από λεπτό αλάβαστρο που ολοκληρώθηκε το 1495 και ο δημιουργός υποτίθεται πως είναι ο γλύπτης Damian Forment που αμέσως μετά έφτιαξε την τράπεζα στον καθεδρικό ναό της Ουέσκας. Η διατηρημένη εικόνα της παλιάς τράπεζας τοποθετήθηκε στη σκήτη της μονής μέχρι το 1734 και από εκεί μετακόμισε σε ένα σκαλιστό παρεκκλήσι ειδικά στην πρώτη ανάπαυλα της σκάλας που οδηγεί στο υπόγειο ναό.

Ο Μιγκέλ ντε Σόρια και ο διαμελισμός της μονής της Σαρινιένα το 1546

Ο πρώτος διαμελισμός που έγινε στο Μοντεαραγόν ήταν το μοναστήρι της Σαρινιένα που κατάργησε ο Πάπας Παύλος Γ΄ κατόπιν αιτήματος του Μιγκέλ ντε Σόρια, ο οποίος είχε τον έλεγχο του όπως και τον έλεγχο της δικαιοσύνης και των ένορκων της Σαρινιένα. Τα έσοδα αποτιμώνται σε πεντακόσια χρυσά δουκάτα που δόθηκαν στην εκκλησία της πόλης αυτής με βούλα του Πάπα που δόθηκε στη Ρώμη στις 22 Μαρτίου του 1546. Η διαχωρισμένη δικαιοδοσία του μοναστηριού που έμεινε στον ηγούμενο της πόλης αυτής, ανατέθηκε λίγο αργότερα στην επισκοπή της Ουέσκας.

Ο Φίλιππος Β´ και ο γενικός διαμελισμός του Πάπα Πίου Ε´ το 1571

Οι τακτικοί μοναχοί του αγίου Αυγουστίνου κατοικούσαν στην μονή για σχεδόν πέντε αιώνες συνεχόμενα μέχρι και την στιγμή του γενικού διαμελισμού του, στην εποχή του Πάππα Πίου Ε´, κατόπιν αιτήματος του Φιλίππου Β´ (482 χρόνια από την ίδρυση). Το 1572 διαχωρίστηκε από την Επισκοπή της Ουέσκας, η νεοϊδρυθείσα νέα επισκοπή της Χάκας. Η επισκοπή της Ρόδας-Μπαρμπάστρο, καταργήθηκε το 1149 και μεταφέρθηκε στη Λέριδα, για να εμφανιστεί ξανά ως επισκοπή του Μπαρμπάστρο το 1573, διαχωρισμένη από της Ουέσκας. Αυτό συνεπάγεται την απόδοση των εσόδων και δικαιωμάτων της μονής σε αυτές τις επισκοπές, που ορισμένοι συγγραφείς χαρακτήρισαν ως "λεηλασία".
Την εποχή του Φίλιππου Β´προστέθηκαν τέσσερις επισκοπές  στις τρεις που είχε. Το 1571 δημιουργήθηκαν αυτές της Χάκας και του Μπαρμπάστρο διαχωρισμένες από τη μητρόπολη της Ουέσκας. Για το λόγο αυτό διαμελίστηκαν η μονή του Μοντεαραγόν σε διάφορα μέρη, κάστρα και εκκλησίες με όλα τα δικαιώματά δικαιοδοσίας και τα εισοδήματα τους για να δοθούν στην επισκοπή του Μπαρμπάστρο και να δοθούν εκ νέου σε αυτή της Ουέσκας. Όλα αυτά έγιναν μετά από αίτημα του Φιλίππου Β´ με βούλα του Πάπα Πίου Ε´, ο βασιλιάς ζήτησε από τον Πάπα να αποκαταστήσει το μοναστήρι με ηγούμενο και κανονικούς μοναχούς και να το εφοδιαστεί με μέρος από τα πρώην εισοδήματα του.
Το Μοντεαραγόν για αυτές τις αιτίες έμεινε χωρίς ηγούμενο για κοντά δεκατρία χρόνια, μεταξύ των ετών 1574-1587, και επί είκοσι έξι χρόνια χωρίς κανονικούς μοναχούς τη μονή την είχε αναλάβει ο Φίλιππος Β´, που στο μεταξύ εγκατέστησε εκ νέου στο μοναστήρι διορισμένο οικονομικό διαχειριστή, κυβερνήτη και έξι ιερείς μέχρι το 1598.

Η ανανέωση του 1598, μετά τη γενική μεταρρύθμιση

Μετά την διάλυση, αποκαταστάθηκαν τα έσοδα που του είχαν απομείνει και εφαρμόστηκαν σύμφωνα με την πρόνοια των αποστολικών βουλών του πάπα, που έστειλαν να βάλουν τους μεταρρυθμιστικούς κανονικούς μοναχούς του αγίου Αυγουστίνου της αδελφότητας του Λατερανού. Ο πρώτος ηγούμενος της νέας εγκατάστασης ήταν ο Marco Antonio Reves το 1587 και οι τρεις πρώτοι μοναχοί μετατέθηκαν το 1598, από το υπό καταστολή μοναστήρι της Santa Cristina, συνεχίζοντας την μοναστική διαδοχή μέχρι το 1792. Από την ίδρυση του, το αβαείο του Μοντεαραγόν, βρισκόταν πάντα υπό την εξουσία του αγίου Αυγουστίνου.

Έσοδα και αξιώματα της μονής κατά τον δέκατο έκτο αιώνα

Αυτή την εποχή τα έσοδα της μονής εκτιμώνται μεταξύ 30-40 χιλιάδων δουκάτων της Αραγωνίας, ενώ η εκκλησία και το μοναστήρι αποτελούνταν από έναν ηγούμενο και τέσσερις αξιωματικούς που ήταν, «ο νοσοκόμος», «ο ιερέας», «ο νεωκόρος» και «ο ψάλτης», και έξι ηγούμενους με τους τίτλους των αντίστοιχων μονών τους που ήταν προσαρτημένες στο Μοντεαραγόν, τις Σαρινιένα, Bolea, Gurrea, Funes, Larraga, και Uxue, και άλλους αξιωματικούς και ηγούμενους που είχαν την κατοικία τους στο μοναστήρι. Υπήρχε επίσης «ο ηγούμενος της σκήτης», που εκλέγονταν από την «Κεφαλή» που προσαρτόταν άμεσα στον αββά ηγούμενο και ήταν υπεύθυνος για τα οικονομικά και την φύλαξη της σκήτης. Ένας «κοσμήτορας ή έφορος» που διαχειρίζονταν τα κοινά έσοδα του μοναστηριού, με υποχρέωση να δίνει λογαριασμό στη «κεφαλή», τον οποίο επέλεγαν για αυτό το ρόλο για ένα ή περισσότερα έτη. Για την εκκλησία υπήρχαν διάφοροι «οικότροφοι» και «ιερείς», όπως και ένα «παρεκκλήσι των μουσικών».

Η ισπανική κατάσχεση του 1835

Μετά από επτά αιώνες, η ισπανική κατάσχεση του 1835 σηματοδότησε το τέλος της μονής, η οποία είχε πολιτικά λεηλατηθεί και επιπλέον υποστεί μια καταστροφική πυρκαγιά. Μερικά από τα έργα τέχνης που υπήρχαν, σώθηκαν (όπως το κύριο πολύπτυχο των εικόνων του καλλιτέχνη Gil Morlanes el Viejo) που είναι εκτεθειμένο στο Μουσείο της Ουέσκας και στο Επισκοπικό Μουσείο της Ουέσκας.
(...) αλλά όλα αυτά θα εξαφανιστούν όταν κατασχέθηκε και εξαιρέθηκε. Τελικά το Κάστρο του Μοντεαραγόν πωλήθηκε για ένα ευτελές ποσό ... στον πλειοδότη, και αυτός πήρε μερικά πολύτιμα αντικείμενα που ήταν εκεί, για να βάλει στη συνέχεια φωτιά στο κάστρο και να παραχωρήσει τα ερείπια του στην Ισαβέλλα Β '. Από εκείνη τη φωτιά σώθηκε μόνο το υπέροχο πολύπτυχο του Gil Morlans el Viejo (1506), το οποίο εκτίθεται στο Επισκοπικό Μουσείο της Ουέσκας.

Αρχιτεκτονική

Τα τείχη είναι όλα από λαξευμένους ογκόλιθους και είχαν ύψος εκατόν είκοσι παλαμών και πάχος δέκα με δώδεκα παλάμες. Ήταν εφοδιασμένα με δέκα πέτρινους πύργους, οι οποίοι παλιά δέσποζαν κατά σαράντα παλάμες πάνω από τα τείχη που αργότερα μειώθηκαν στο ίδιο επίπεδο με αυτά. Μέσα στο κάστρο υπάρχει και ένας άλλος ανεξάρτητος πύργος, ο οποίος χρησίμευε ως καμπαναριό. Γύρω από ολόκληρο το κτίριο υπήρχαν άλλα δεύτερα ισχυρά και χοντρά τείχη, που εξυπηρετούσαν ως προπύργιο και γείσο, τα οποία επίσης περίκλειαν το λόφο, εξυπηρετώντας έτσι στο να διατηρείται η σταθερότητα του κάστρου. Μεταξύ των δύο τειχών υπήρχε αρκετός χώρος για να περπατάνε τρία άτομα κατά μέτωπο. Εντός των κυρίων τειχών υπάρχουν δύο παράθυρα με τα φρεάτια τους, σκήτες και πάνω από τις σκήτες βρισκόταν η εκκλησία, το παλάτι του ηγούμενου και τα σπίτια των μοναχών, των οικότροφων και των υπηρετών.