Μάατ

Ιστορία

Η παλιότερες σωζόμενες αναφορές που δείχνουν ότι η Μάατ είναι ο κανόνας για τη φύση και την κοινωνία, σε αυτόν τον κόσμο και τον άλλο, έχουν καταγραφεί κατά το Παλαιό Βασίλειο, και συγκεκριμένα, λεπτομερή παραδείγματα έχουν βρεθεί στα Κείμενα των Πυραμίδων του Ουνίς (περ. 2375  - 2345 π.Χ.). 
Αργότερα, όταν οι περισσότερες θεές «ζευγαρώθηκαν» με μία αρσενική εκδοχή, το αντίστοιχο της Μάατ ήταν ο Θωθ, καθώς οι ιδιότητές τους ήταν παρόμοιες. Σε άλλες αναφορές, ο Θωθ είχε ζευγαρωθεί με τη Σεσχάτ, τη θεά της γραφής και της γνώσης, η οποία ήταν λιγότερο γνωστή θεότητα.   
Μετά από το ρόλο της στη δημιουργία και τη συνεχή αποτροπή της επιστροφής του σύμπαντος στο χάος, ο κύριος ρόλος της στην αρχαία αιγυπτιακή θρησκεία είχε να κάνει με το Ζύγισμα της Καρδίας (βλ. παρακάτων) που γινόταν στο Ντουάτ. Το φτερό της ήταν το μέτρο το οποίο καθόριζε αν οι ψυχές των νεκρών θα περνούσαν στην άλλη ζωή με επιτυχία.    
Οι Φαραώ συχνά απεικονίζονταν με τα σύμβολα της Μάατ για να τονιστεί ο ρόλος τους στην τήρηση των νόμων και της δικαιοσύνης.

Ο νόμος

Υπάρχει λίγη σωζόμενη λογοτεχνία που περιγράφει την πρακτική του αρχαίου Αιγυπτιακού νόμου. Η Μάατ ήταν το πνεύμα με το οποίο εφαρμοζόταν η δικαιοσύνη παρά η λεπτομερής περιγραφή των κανονιστικών λεπτομερειών του νόμου. Αντιπροσώπευε τις κανονικές και βασικές αξίες που αποτελούσαν το υπόβαθρο της δικαιοσύνης που έπρεπε να εφαρμοστεί στο πνεύμα της αλήθειας και του δικαίου. Από την Πέμπτη Δυναστεία (περ.  2510–2370 π.Χ.) και μετά, ο Βεζίρης, που ήταν υπεύθυνος για τη δικαιοσύνη, αποκαλούνταν Ιερέας της Μάατ και σε μετέπειτα περιόδους οι δικαστές φορούσαν εικόνες της Μάατ. 
Αργότερα λόγιοι και φιλόσοφοι θα αφομοίωναν επίσης έννοιες από το «Σεμπαΐτ», τοπικό σώμα λογοτεχνικής σοφίας. Αυτά τα πνευματικά κείμενα είχαν να κάνουν με κοινές κοινωνικές ή επαγγελματικές καταστάσεις και πώς ήταν καλύτερο να επιλυθεί ή να αντιμετωπιστεί  η καθεμία από αυτές στο πνεύμα της Μάατ. Ήταν πολύ πρακτικές συμβουλές, και πολύ σχετικές με την κάθε μία συγκεκριμένη περίπτωση, και έτσι από αυτά τα κείμενα μπορούν να εξαχθούν λίγοι συγκεκριμένοι, σαφείς και γενικοί κανόνες. 
Κατά την Ελληνική Πτολεμαϊκή περίοδο της Αιγυπτιακής ιστορίας, ο Ελληνικός νόμος συνυπήρχε παράλληλα με τον Αιγυπτιακό νόμο. Ο Αιγυπτιακός νόμος παρουσίαζε τα δικαιώματα των γυναικών οι οποίες είχαν δικαίωμα να δρουν αυτόνομα από τους άντρες και επίσης δικαίωμα σε προσωπική ιδιοκτησία και με τον καιρό αυτό επηρέασε τις πιο περιοριστικές συμβάσεις των Ελλήνων και των Ρωμαίων. Όταν ο έλεγχος της Αιγύπτου πέρασε στους Ρωμαίους, το Ρωμαϊκό νομικό σύστημα που ίσχυε στην Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία επιβλήθηκε και στην Αίγυπτο.

Γραφείς

Η γραφείς κατείχαν θέσεις με κύρος στην αρχαία αιγυπτιακή κοινωνία λόγω της σημασίας τους στην μετάδοση θρησκευτικών, πολιτικών, και οικονομικών πληροφοριών που αφορούσαν το εμπόριο. 
Ο Θωθ ήταν ο προστάτης των γραφέων, ο οποίος περιγραφόταν ως «αυτός που αποκαλύπτει τη Μάατ και σταθμίζει τη Μάατ, που αγαπάει τη Μάατ και χαρίζει τη Μάατ σε αυτόν που ενεργεί τη Μάατ [που ενεργεί ορθά]». Σε κείμενα όπως οι Διδαχές του Αμενεμοπέ ο γραφέας προτρέπεται να ακολουθεί τις αρχές τις Μάατ και στην προσωπική του ζωή και στη δουλειά του.  Οι παραινέσεις για να ζήσει κανείς σύμφωνα με τις αρχές της Μάατ είναι τέτοιες, που τέτοια διδακτικά κείμενα έχουν περιγραφεί ως "Λογοτεχνία της Μάατ".

Ναοί

Τα παλιότερα στοιχεία για ναούς αφιερωμένους στη Μάατ προέρχονται από το Νέο Βασίλειο (περ. 1569 με 1081 π.Χ.), παρά τη μεγάλη σημασία που είχε η Μάατ. Ο Αμενχοτέπ Γ΄ έδωσε εντολή για ένα ναό στο συγκρότημα του Καρνάκ, ενώ ενδείξεις από κείμενα υποδεικνύουν ότι υπήρχαν και άλλοι ναοί της Μάατ στη Μέμφιδα και το Ντέιρ ελ Μεντίνα. Ο ναός της Μάατ στο Καρνάκ χρησιμοποιούνταν επίσης από δικαστήρια για τις ληστείες στους βασιλικούς τάφους κατά τη βασιλεία του Ραμσή ΙΑ΄ .

Το Ζύγισμα της Καρδιάς

Στο Ντουάτ, τον αιγυπτιακό Κάτω Κόσμο, πιστευόταν ότι ζυγίζονταν οι καρδιές των νεκρών με το "Φτερό της Μάατ", που αντιπροσώπευε την έννοια της Μάατ στην Αίθουσα των Δύο Αληθειών. Αυτός είναι ο λόγος γιατί η καρδιά αφηνόταν μέσα στην μούμια ενώ τα άλλα όργανα αφαιρούνταν, καθώς η καρδιά (που ονομαζόταν "ιμπ") θεωρούνταν ως μέρος και έδρα της ψυχής. Αν η καρδιά ήταν ελαφρότερη ή ίδια με το φτερό της Μάατ, ο νεκρός είχε έντιμη ζωή και θα μετέβαινε στον Αιγυπτιακό παράδεισο (Ααρού). Ο Όσιρις θεωρούνταν ο φύλακας των πυλών του Ααρού μετά την ενσωμάτωση του στο αιγυπτιακό πάνθεον αντικαθιστώντας τον Άνουβι στην παράδοση της Ογδοάδας. Αν η καρδιά ήταν βαρύτερη από το φτερό, την καταβρόχθιζε η θεότητα τέρας Αμμούτ και ο κάτοχός της καταδικαζόταν να παραμείνει αιωνίως στο Ντουάτ και να αποκλειστεί από την μακάρια ζωή των Πεδίων των Καλαμώνων (άλλη ονομασία του Ααρού). 
Το Ζύγισμα της Καρδιά, που απεικονίζεται σε πάπυρο στο Βιβλίο των Νεκρών ή σε σκηνές σε τάφους, δείχνει τον Άνουβι να επιβλέπει το ζύγισμα και τη λεοντόμορφη θεότητα τέρας Αμμούτ καθιστή να περιμένει το αποτέλεσμα, ώστε να καταβροχθίσει τις καρδιές αυτών που αποτύγχαναν. Στη μία πλευρά της οριζόντιας επιφάνειας της ζυγαριάς απεικονίζονταν η καρδιά κάθετη και στην άλλη πλευρά επίσης κάθετα το φτερό. Άλλες παραδίνουν ότι ο Άνουβις έφερνε την καρδιά μπροστά στον Όσιρι ο οποίος πραγματοποιούσε το ζύγισμα. Ενώ η καρδιά ζυγιζόταν ο νεκρός απήγγειλε τις 42 Αρνητικές Ομολογίες καθώς οι Κριτές της Μάατ παρακολουθούσαν.

Στα ταφικά κείμενα

Οι Αιγύπτιοι συχνά θάβονταν με ταφικά κείμενα για να είναι εφοδιασμένοι για την άλλη ζωή, όπως επέτασσαν οι αρχαίες αιγυπτιακές ταφικές πρακτικές. Αυτά τα κείμενα είχαν σκοπό να αποτελέσουν οδηγό για το νεκρό της μεταθανάτιας ζωής, και το πιο γνωστό από αυτά είναι το Βιβλίο των Νεκρών, με τον Πάπυρο του Άνι ως έναν από τους πιο γνωστούς. Οι γραμμές αυτών των κειμένων συχνά αποκαλούνταν συλλογικά οι "Σαράντα Δύο Δηλώσεις Αγνότητας". Οι δηλώσεις αυτές διέφεραν κάπως από τάφο σε τάφο καθώς σχετισμένες με το άτομο του τάφου, και έτσι δεν μπορούν να θεωρηθούν επίσημη κανονική περιγραφή της Μάατ. Αντίθετα, φαίνεται να εκφράζουν τις προσωπικές πρακτικές του ιδιοκτήτη του τάφου που είχε κατά τη διάρκεια της ζωής του προκειμένου να ικανοποιήσει τη Μάατ, καθώς και λέξεις άφεσης για παραπτώματα και λάθη που έκανε κατά τη διάρκεια της ζωής του, που με αυτόν τον τρόπο δήλωνε ότι δεν τα διέπραξε, και με τη μαγική ιδιότητα των λέξεων τα λάθη και παραπτώματα αυτά να διαγράφονταν διά παντός στο «αρχείο» του στη μεταθανάτια ζωή. Πολλές γραμμές είναι παρόμοιες, και πάντως, σχηματίζουν μια πολύ ενιαία εικόνα της Μάατ. 
Η ακόλουθη μετάφραση είναι του Γουόλις Μπατζ.