Οι Ελέφαντες Θυμούνται

Πλοκή

Σε μια συγκέντρωση με θέμα τα βιβλία, η κυρία Μπάρτον-Κοξ, της οποίας ο γιος είναι αρραβωνιασμένος με τη Σήλια Ρέιβενσκροφτ, πλησιάζει την Αριάδνη Όλιβερ, σχολική φίλη της μακαρίτισσας Μάργκαρετ Ρέιβενσκροφτ και νονά της κόρης της. Η κυρία Μπάρτον-Κοξ ρωτάει την κυρία Όλιβερ τι πιστεύει ότι συνέβη: σκότωσε ο πατέρας της Σήλια τη μητέρα της και μετά αυτοκτόνησε, ή το ανάποδο;
Δέκα χρόνια νωρίτερα, τα σώματα του Στρατηγού Άλιστερ Ρέιβενσκροφτ και της γυναίκας του, Μάργκαρετ, βρέθηκαν κοντά στο σπίτι τους στο Όβερκλιφ. Και οι δύο είχαν σκοτωθεί από σφαίρα, και ένα ρεβόλβερ με μόνο τα αποτυπώματά τους υπήρχε εκεί. Στην αρχική έρευνα, κανείς δεν στάθηκε ικανός να αποδείξει εάν η υπόθεση ήταν διπλή αυτοκτονία ή φόνος και μετά αυτοκτονία, και, αν ίσχυε το δεύτερο, ποιος σκότωσε ποιον. Το ζευγάρι άφησε πίσω του δύο παιδιά, μια κόρη τη Σήλια και ένα γιο τον Έντουαρντ. Αρχικά, η κυρία Όλιβερ αποθαρρύνεται από το ύφος της κυρίας Μπάρτον-Κοξ· αλλά αφού μιλάει με τη Σήλια, συμφωνεί να αναλάβει την υπόθεση. Καλεί τον φίλο της Ηρακλή Πουαρό να λύσουν μαζί αυτό το αίνιγμα. Μαζί, κάνουν συζητήσεις με διάφορους ηλικιωμένους μάρτυρες τους οποίους ονομάζουν "ελέφαντες", βασιζόμενοι στην υπόθεση, πως, όπως τα ζώα αυτά, έχουν κι αυτοί μακροχρόνιες μνήμες. Κάθε ελέφαντας θυμάται διαφορετικές περιπτώσεις, αλλά ο Πουαρό υπογραμμίζει δύο σημαντικά γεγονότα· η Μάργκαρετ Ρέιβενσκροφτ είχε τέσσερις περούκες όταν πέθανε, και λίγες μέρες πριν πεθάνει, τη δάγκωσε άγρια ο σκύλος της, που κατ' τ' άλλα ήταν αφοσιωμένο σκυλί.
Ο Πουαρό αποφασίζει να ερευνήσει βαθύτερα το παρελθόν. Αυτός και η Όλιβερ μαθαίνουν ότι η Ντόλλυ (Δωροθέα) και η Μόλλυ (Μάργκαρετ) Πρέστον-Γκρέυ ήταν δίδυμες αδερφές, και οι δύο τους πέθαναν σε μικρό χρονικό διάστημα η μία από την άλλη. Ενώ η Μόλλυ ζούσε μια συνηθισμένη ζωή, η Ντόλλυ ήταν ασταθής, και συνδεδεμένη με δύο βίαια περιστατικά, και είχε περάσει χρόνο σε ψυχιατρεία. Η Ντόλλυ είχε παντρευτεί έναν Συνταγματάρχη Τζάρροου, και, λίγο μετά το θάνατό του στην Ινδία, την υποπτεύθηκαν για το πνίξιμο του γιου της, για τον οποίο η Ντόλλυ κατηγόρησε κάποιον άλλον. Ένας δεύτερος φόνος διαπράχθηκε στη Μαλάγια όπου η Ντόλλυ έμενε με τους Ρέιβενσκροφτ· επιτέθηκε στο παιδί του γείτονα. Ενώ έμενε με αυτούς, στο Όβερκλιφ, η Ντόλλυ υπνοβάτησε και έπεσε από ένα γκρεμό το το βράδυ της 15ης Σεπτεμβρίου 1960. Η Μόλλυ και ο σύζυγός της πέθαναν λιγότερο από ένα μήνα αργότερα, στις 3 Οκτωβρίου.
Ο Ντέσμοντ Μπάρτον-Κοξ, αρραβωνιαστικός της Σήλια, δίνει στον Πουαρό τα ονόματα των νταντάδων που υπηρετούσαν τους Ρέιβενσκροφτ. Ο πράκτορας του Πουαρό, κύριος Γκόμπι, αναλαμβάνει να ερευνήσει την οικογένεια Μπάρτον-Κοξ, και ανακαλύπτει ότι ο Ντέσμοντ (που ξέρει ότι είναι υιοθετημένος, αλλά δεν γνωρίζει τις λεπτομέρειες της υιοθεσίας του ούτε τις ρίζες του) είναι ο νόθος γιος μιας μακαρίτισσας ηθοποιού, Καθλήν Φεν, με την οποία ο σύζυγος της κυρίας Μπάρτον-Κοξ είχε σχέσεις. Στη διαθήκη της, η βιολογική μητέρα του Ντέσμοντ του άφησε κάποια χρήματα, τα οποία, αν πέθαινε, θα έπαιρνε η θετή του μητέρα. Η προσπάθεια της Μπάρτον-Κοξ να αποτρέψει το γάμο του Ντέσμοντ και της Σήλια (δείχνοντας ότι η μητέρα της Σήλια ίσως σκότωσε τον πατέρα της) ήταν προσπάθεια για να πάρει τα χρήματά του, αλλά δεν υπάρχει υπόνοια ότι σχεδίαζε να τον σκοτώσει.
Ο Πουαρό υποψιάζεται την αλήθεια, αλλά επιβεβαιώνεται όταν συναντά τη Ζελί, νταντά των Ρέιβενσκροφτ το καιρό των θανάτων τους. Επιστρέφει μαζί του από τη Λωζάννη στην Αγγλία, όπου εξηγεί την αλήθεια στον Ντέσμοντ και τη Σήλια. Η Ντόλλυ είχε ρίξει την αδερφή της, Μόλλυ, από εκείνο το γκρεμό, σε ένα ψυχωτικό επεισόδιο· η Μόλλυ όμως αγαπούσε την αδερφή της, και έτσι ζήτησε από τη Ζελί και τον Άλιστερ να μην πουν τίποτα, ώστε να μην συλληφθεί η Ντόλλυ για ανθρωποκτονία. Έτσι ο φόνος της Μόλλυ πέρασε για θάνατος της Ντόλλυ. Η Ντόλλυ πήρε την θέση της αδερφής της, παίζοντας το ρόλο της Μόλλυ στους υπηρέτες. Μόνο ο σκύλος κατάλαβε τη διαφορά, και γι' αυτό τη δάγκωσε. Ο Άλιστερ αυτοκτόνησε αφού σκότωσε την Ντόλλυ, για να την εμποδίσει να κάνει κακό σε κάποιον άλλο. Ο Ντέσμοντ και η Σήλια αναγνωρίζουν τη θλίψη της υπόθεσης, αλλά τώρα, που ξέρουν τι συνέβη, αντιμετωπίζουν το μέλλον τους μαζί.

Αποδοχή από το κοινό

Ο Μορίς Ρίτσαρντσον στον The Observer στις 5 Νοεμβρίου είπε, "ένα ήσυχο αλλά ενδιαφέρον αστυνομικό μυθιστόρημα με ευφυή μονοζυγωτική λύση. Κάθε νεαρός ελέφαντας θα ήταν περήφανος να το έχει γράψει."
Ρόμπερτ Μπάρναρντ: "Άλλη μια υπόθεση φόνου-στο-παρελθόν, κανείς δεν θυμάται τίποτα καθαρά, συμπεριλαμβανομένης της συγγραφέως. Κάποια στιγμή μαθαίνουμε ότι ο Στρατηγός Ρέιβενσκροφτ και η σύζυγός του (το νεκρό ζευγάρι) ήταν αντίστοιχα εξήντα και τριάντα πέντε· αργότερα μαθαίνουμε ότι είχε ερωτευτεί την δίδυμη αδερφή της συζύγου του "ως νεαρός άνδρας". Ο φόνος/αυτοκτονία λέγεται πως έλαβε χώρα δέκα ή δώδεκα χρόνια πριν, αλλού δεκαπέντε, ή είκοσι. Ένα σωρό ελιγμοί στην κουβέντα, εκατοντάδες προτάσεις που αρχίζουν με "Λοιπόν, ..." Αυτό ίσως συμβαίνει στην ζωή, αλλά δεν θέλει κανείς να το διαβάσει."
"Οι Ελέφαντες Θυμούνται" έχει κριθεί αρνητικά για την χαμηλή ποιότητά του από τα υπόλοιπα βιβλία της Κρίστι. Σύμφωνα με τον Οδηγό του Κέιμπριτζ για Γυναίκες Συγγραφείς στα Αγγλικά, αυτό το μυθιστόρημα είναι ένα από τα "αποτρόπαια τελευταία βιβλία" όπου η Κρίστι "τα χάνει εντελώς."
"Οι Ελέφαντες Θυμούνται" αναφέρθηκε σε μια μελέτη που έγινε το 2009 με τη χρήση της επιστήμης των υπολογιστών για να σύγκριση με προηγούμενα έργα της Κρίστι με μεταγενέστερά της. Η ραγδαία μείωση στο εύρος του λεξιλογίου και των αυξήσεων σε επαναλαμβανόμενες φράσεις και αόριστα, ουσιαστικά έδειχνε ότι η Κρίστι μπορεί να υπέφερε από τη νόσο του Αλτσχάιμερ. Το θέμα του βιβλίου , ωστόσο, και μπορεί να οφείλεται εκεί.

Τηλερόραση

Το μυθιστόρημα έγινε ταινία με τον Ντέιβιντ Σουσέ ως Πουαρό, ως επεισόδιο της τελευταίας σεζόν του Οι Περιπέτειες του Ηρακλή Πουαρό, στις 9 Ιουνίου 2013, και αργότερα στις 11 Αυγούστου 2014 στο Acorn TV website, πάνω από ένα χρόνο μετά. Η Ζόι Γουάναμεϊκερ επέστρεψε στο ρόλο της ως Αριάδνη Όλιβερ, κάνοντας αυτή την πέμπτη από τις έξι εμφανίσεις της στο σόου συνολικά. Οι Γκρέτα Σκάτσι (κα Μπάρτον-Κοξ), Βανέσσα Κέρμπι (Σήλια Ρέιβενσκροφτ), Ίαν Γλεν (Δρ Γουίλομπι) και Φέρντιναντ Κίνγκσλι (Νέσμοντ Μπάρτον-Κοξ) συμπλήρωναν το καστ.
Το επεισόδιο είναι γενικά πιστό στη νουβέλα, αλλά προσθέτει σημαντικές αλλαγές στην πλοκή. Συγκεκριμένα, υπάρχει ένα φρικτό δώρο-φόνος για τον Πουαρό, που μεγαλώνει την αγωνία και το σασπένς για το τέλος. Η πλοκή του μυθιστορήματος, που περιλαμβάνει έρευνα στο παρελθόν, γίνεται πληροφορίες ελάσσονος σημασίας, που οδηγούν στο σημερινό-φόνο. Οι χαρακτήρες των Γκόμπι, δις Λέμον, Τζορτζ, Μαρλίν Μπακλ (της οποίας η μητέρα γίνεται υπηρέτρια της κας Μάτσαμ) και Σπενς δεν υπάρχουν (ο χαρακτήρας του Σπενς αντικαθίσταται με αυτόν του Μπιλ, ενός καινούριου χαρακτήρα), ενώ η Ζελί και η Ρουζέλ έγιναν ένας. Αντί να βοηθήσει την κυρία Όλιβερ αμέσως με την υπόθεση των Ρέιβενσκροφτ, ο Πουαρό αντίθετα επιλέγει να ερευνήσει τον φόνο του πατέρα του Δρος Γουίλομπι, μια υποπλοκή που δεν βρίσκεται στο αρχικό μυθιστόρημα· έτσι, ο ρόλος του Δρος Γουίλομπι μεγαλώνει σημαντικά. Όταν ο Πουαρό συνειδητοποιεί ότι ο Δρ Γουίλομπι και το ινστιτούτο του έχουν σύνδεση με τους Ρέιβενσκροφτ, ο Πουαρό αναλαμβάνει να λύσει και τα δύο μυστήρια. Η υποπλοκή επίσης περιλαμβάνει έναν καινούριο χαρακτήρα, ονόματι Μαρί ΜακΝτέρμοτ, μια Ιρλανδοαμερικανίδα, που είναι υπάλληλος αρχειοθέτησης του Δρος Γουίλομπι και, όπως αποδεικνύεται, ερωμένη του. Ο χαρακτήρας αυτός τελικά αποκαλύπτεται ως κόρη της Δωροθέας Τζάρροου, που παίρνει εκδίκηση για τη μητέρα της για τη σκληρή μεταχείριση που υπέστη στα χέρια του Καθηγητού Γουίλομπι (μια εντελώς φανταστική εκδοχή της υδροθεραπείας), και για το φόνο της μητέρας της επίσης (καθώς ήταν στο Όβερκλιφ την ημέρα της τραγωδίας και άκουσε τον Στρατηγό Ρέιβενσκροφτ να κάνει τα σχέδιά του) προσπαθώντας να σκοτώσει αμφότερους Σήλια και Ντέσμοντ. Η Ζελί την πήγε στον Καναδά μετά την τραγωδία, και έπρεπε να περιμένει δεκατρία χρόνια πριν μπορέσει να μαζέψει αρκετά χρήματα για να ταξιδέψει στην Αγγλία και εκδικηθεί. Επίσης, όπως με τα άλλο επεισόδια, λαμβάνει χώρα αργά τη δεκαετία του '30, αντί νωρίς τη δεκαετία του '70.

Ράδιο

Οι Ελέφαντες Θυμούνται προσαρμόστηκε για ραδιόφωνο από το BBC Radio 4, με τον Τζον Μόφατ ως Πουαρό.