Τζον Ρωλς

Νεότητα

Ο Τζων Ρωλς γεννήθηκε στη Βαλτιμόρη του Μέριλαντ. Πατέρας του ήταν ο William Lee Rawls, «ένας από τους πιο διακεκριμένους συνηγόρους της Βαλτιμόρης», και μητέρα του η Anna Abell Stump Rawls. Δεύτερος πέντε υιών, η τραγωδία χτύπησε τον Ρωλς σε νεαρή ηλικία. «Δύο από τους αδελφούς του πέθαναν σε παιδική ηλικία διότι προσβλήθηκαν θανατηφόρες ασθένειες από αυτόν... Το 1928 ο επτάχρονος αδελφός του Ρωλς προσβλήθηκε από διφθερίτιδα. Ένας άλλος αδελφός, ο Tommy, κόλλησε από αυτόν και πέθανε». Ο βιογράφος του Ρωλς Thomas Pogge αποκαλεί την απώλεια των αδελφών «τα σημαντικότερα γεγονότα της παιδικής ηλικίας του Τζων».
Ο Ρωλς πήγε για λίγο καιρό σε σχολείο της Βαλτιμόρης πριν μεταφερθεί στο Kent School, ένα Επισκοπικό προπαρασκευαστικό σχολείο στο Κοννέκτικατ. Με την αποφοίτησή του το 1939 ο Ρωλς εισήχθη στο Πανεπιστήμιο Πρίνστον, αποφοίτησε με την ανώτατη τιμητική διάκριση («summa cum laude») και έγινε δεκτός στο Ivy Club και το American Whig-Cliosophic Society. Κατά τα τελευταία δύο χρόνια στο Πρίνστον «ενδιαφέρθηκε βαθιά για την θεολογία και τα δόγματά της». Σκεφτόταν να παρακολουθήσει σεμινάριο σπουδών για την Επισκοπική ιεροσύνη.
Το 1943 πήρε το πτυχίο Bachelor of Arts και κατατάχτηκε αμέσως στον Στρατό. Στην διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου υπηρέτησε ως πεζικάριος στον Ειρηνικό και περιόδευσε στη Νέα Γουινέα, τις Φιλιππίνες και την κατεχόμενη Ιαπωνία· εκεί διαπίστωσε τα επακόλουθα του βομβαρδισμού της Χιροσίμα. Μετά από την εμπειρία αυτή ο Ρωλς απέρριψε μια προσφορά για αξιωματικός και εγκατέλειψε τον Στρατό ως δεκανέας το 1949. Λίγο μετά επέστρεψε στο Πρίνστον και διεκδίκησε διδακτορικό στην ηθική φιλοσοφία.
Ο Ρωλς παντρεύτηκε την Margaret Fox, απόφοιτο του Πανεπιστημίου Μπράουν, το 1949.

Σταδιοδρομία

Μετά την απόκτηση του διδακτορικού του από το Πρίνστον το 1950, ο Ρωλς δίδαξε εκεί έως το 1952, οπότε και έλαβε Υποτροφία Fulbright για το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης (κολλέγιο Christ Church) όπου επηρεάστηκε από τον φιλελεύθερο πολιτικό θεωρητικό και ιστορικό Ιζάια Μπερλίν και τον νομικό θεωρητικό H. L. Hart. Μετά την επιστροφή του στις Ηνωμένες Πολιτείες υπηρέτησε ως βοηθός και μετά ως αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κορνέλ. Το 1962 έγινε τακτικός καθηγητής φιλοσοφίας στο Κορνέλ και σύντομα έλαβε θέση καθηγητού στο ΜΙΤ. Εκείνη την ίδια χρονιά μετακόμισε στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ όπου δίδαξε για σαράντα περίπου χρόνια και εκπαίδευσε μερικές από τις ηγετικές προσωπικότητες της ηθικής και πολιτικής φιλοσοφίας, μεταξύ αυτών τον Thomas Nagel, την Onora O'Neill, την Adrian Piper, την Christine Korsgaard, την Susan Neiman, την Claudia Card, τον Thomas Poge, τον T. M. Scanlon, την Barbara Herman, τον Joshua Cohen, τον Thomas E. Hill, Jr., τον Gurcharan Das και τον Paul Weithman.

Ύστερος βίος

Ο Ρωλς σπάνια έδινε συνεντεύξεις και έχοντας τόσο ένα τραύλισμα όσο και ένα αίσθημα τρόμου απέναντι στα φώτα της δημοσιότητας, παρά την φήμη του δεν έγινε διανοούμενος. Αντίθετα παρέμεινε αφοσιωμένος κυρίως στην ακαδημαϊκή και οικογενειακή του ζωή.
Το 1995 υπέστη το πρώτο εγκεφαλικό επεισόδιο που εμπόδισε σοβαρά την συνέχιση της εργασίας του. Εντούτοις κατάφερε να ολοκληρώσει το βιβλίο με τίτλο Ο Νόμος των Λαών, την πληρέστερη κατάθεση των απόψεών του για το διεθνές δίκαιο και λίγο πριν τον θάνατό του τον Νοέμβριο 2002 δημοσιεύτηκε το Η Δικαιοσύνη ως Ακριβοδικία: Αναδιατύπωση, ως απάντηση στις κριτικές του Θεωρία της Δικαιοσύνης.

Φιλοσοφική σκέψη

Ο Ρωλς εξέδωσε τρία βιβλία. Το πρώτο, Θεωρία της Δικαιοσύνης, εστίασε στην διανεμητική δικαιοσύνη και επιχείρησε να συμφιλιώσει τις ανταγωνιστικές απόψεις για τις αξίες της ελευθερίας και της ισότητας. Το δεύτερο, Ο Πολιτικός Φιλελευθερισμός, εξέτασε το ζήτημα του τρόπου που οι πολίτες οι οποίοι διαιρούνται από ασυμβίβαστες θρησκευτικές και φιλοσοφικές διαφωνίες μπορούν να καταλήξουν να επικυρώσουν ένα συνταγματικό δημοκρατικό καθεστώς. Το τρίτο, Ο Νόμος των Λαών, επικεντρώνει στο ζήτημα του διεθνούς δικαίου.

Θεωρία της Δικαιοσύνης

Το πρώτο έργο του Ρωλς, που δημοσιεύτηκε το 1971, στόχευε στην επίλυση των φαινομενικά  ανταγωνιστικών απόψεων περί ελευθερίας και ισότητας. Το σχήμα που λαμβάνει η λύση του Ρωλς, όμως δεν ήταν εκείνο μιας εξισορροπητικής ενέργειας που συμβίβασε ή εξασθένησε τις ηθικές αξιώσεις της μιας αξίας εν συγκρίσει προς της άλλης. Πρόθεση του Ρωλς ήταν μάλλον να δείξει ότι, ιδέες περί ελευθερίας και ισότητας μπορούν να ενσωματωθούν σε μια αδιάλειπτη ενότητα που αποκαλείται δικαιοσύνη ως ακριβοδικία. Εξηγώντας την ορθότερη άποψη που πρέπει να έχουμε όταν στοχαζόμαστε για την δικαιοσύνη, ο Ρωλς ήλπιζε ότι θα αποδεικνυόταν η απατηλότητα της υποθετικής σύγκρουσης μεταξύ ελευθερίας και ισότητας.

Η πρωταρχική θέση

Η πιο σημαίνουσα ιδέα της Θεωρίας της Δικαιοσύνης (1971) του Ρωλς ίσως είναι το νοητικό πείραμα που ονόμασε «πρωταρχική θέση». Το διαισθητικό κίνητρο εφαρμογής της είναι τούτο: το εγχείρημα της πολιτικής φιλοσοφίας θα ωφεληθεί τα μέγιστα από τον προσδιορισμό της ορθής θεώρησης του προσώπου που θα πρέπει να διαθέτει κατά τον στοχασμό του περί του δικαίου. Όταν σκεφτόμαστε τι σημαίνει μια δίκαιη κατάσταση πραγμάτων μεταξύ των ανθρώπων, εξαλείφουμε συγκεκριμένα χαρακτηριστικά (όπως είναι το χρώμα των μαλλιών ή των οφθαλμών, το ύψος, η φυλή, κλπ) εστιάζουμε σε άλλα. Η πρωταρχική θέση του Ρωλς σημαίνει την κωδικοποίηση όλων των διαισθήσεών μας για το ποια χαρακτηριστικά είναι σχετικά και ποια άσχετα για τον σκοπό της συζήτησής μας περί του δικαίου.
Η πρωταρχική θέση είναι ένα υποθετικό σενάριο στο οποίο μια ομάδα προσώπων ορίζει το καθήκον επίτευξης μιας συμφωνίας για την πολιτική και οικονομική δομή μιας κοινωνίας της οποίας θα αποτελέσουν μέλη, άπαξ επιτευχθεί η εν λόγω συμφωνία. Κάθε άτομο, όμως, διαπραγματεύεται πίσω από ένα «πέπλο άγνοιας». Κάθε ένα έχει άγνοια, φερ' ειπείν για το φύλο του, την φυλή του, την ηλικία του, την διάνοιά του, την υγεία του, τις δεξιότητές του, την εκπαίδευσή του και το θρήσκευμά του. Το μόνο πράγμα που γνωρίζει κάθε δεδομένο μέλος αυτής της ομάδας είναι ότι κατέχει τις βασικές ικανότητες που είναι για αυτό αναγκαίες ώστε να συμμετάσχει πλήρως και πρόθυμα σε ένα ανθεκτικό σύστημα αλληλοσυνεργασίας· κάθε πρόσωπο γνωρίζει ότι μπορεί να γίνει μέλος της κοινωνίας. Ο Ρωλς πιστεύει ότι υπάρχουν δύο ικανότητες τις οποίες κάθε άτομο γνωρίζει ότι κατέχει. Πρώτον, κάθε άτομο γνωρίζει ότι έχει την ικανότητα να διαμορφώνει, να επιδιώκει και να αναθεωρεί κάποια ιδέα περί αγαθού ή σχέδιο ζωής. Το άτομο όμως δεν γνωρίζει επακριβώς τι είδους είναι αυτή η ιδέα περί του αγαθού. Μπορεί να είναι, για παράδειγμα, θρησκευτικού ή εγκόσμιου χαρακτήρα, το άτομο όμως στην πρωταρχική θέση δεν γνωρίζει τι από τα δύο. Δεύτερον, κάθε άτομο κατανοεί ότι διαθέτει ικανότητα για την ανάπτυξη αισθήματος δικαίου και μια εν γένει αποτελεσματική επιθυμία με την οποία συμμορφώνεται. Γνωρίζοντας μόνον αυτά τα δύο στοιχεία κάθε άτομο θα διαπραγματευθεί με στόχο τον σχεδιασμό μια κοινωνικής δομής που θα διασφαλίζει για το ίδιο το μέγιστο πλεονέκτημα. Η ιδέα είναι ότι, προτάσεις που συνήθως πιστεύουμε ότι είναι άδικες—όπως ότι οι έγχρωμοι ή οι γυναίκες δεν επιτρέπεται να κατέχουν δημόσια αξιώματα—δεν θα προταθούν εντός της πρωταρχικής θέσης αφού κάτι τέτοιο θα ήταν παράλογο.
Φιλοδοξία του Ρωλς είναι να δημιουργήσει ένα νοητικό πείραμα με το οποίο το προκαταρκτικό στάδιο της συνήθους διαδικασίας διαπραγμάτευσης περί δικαίου—το στάδιο δηλαδή κατά το οποίο λαμβάνουμε αποφάσεις για το ποια χαρακτηριστικά των προσώπων θα λάβουμε υπόψη και ποια θα αγνοήσουμε—διεξάγεται έως την ολοκλήρωσή του. Αν ο Ρωλς επιτύχει κάτι τέτοιο, η πρωταρχική θέση μπορεί να λειτουργήσει ως ένας πλήρης προσδιορισμός της ηθικής θέσης που πρέπει να λάβουμε όταν διαπραγματευόμαστε περί της κοινωνικής δικαιοσύνης.

Η αναστοχαστική ισορροπία

Παρά την προσοχή που έλαβε η πρωταρχική θέση του Ρωλς, ισοδύναμη αν όχι σημαντικότερη είναι η ιδέα του για την «αναστοχαστική ισορροπία». Αυτή η ιδέα είναι η εκτίμηση του Ρωλς για τον τρόπο που πρέπει να διεξάγεται η διαπραγμάτευση για την ηθικότητα, εν γένει, αλλά ιδιαιτέρως για το δίκαιο και λειτουργεί ως το μετα-θεωρητικό πλαίσιο εντός του οποίου τίθεται η έννοια της πρωταρχικής θέσης.
Η αναστοχαστική ισορροπία είναι ουσιαστικά μια διαδικασία τριών βημάτων με τα οποία κάποιος στο (1) αναγνωρίζει μια υπό έλεγχο ομάδα κρίσεων περί δικαιοσύνης (ενοράσεις περί δικαιοσύνης που φαίνονται σχετικά ασφαλείς, όπως ότι η δουλεία και η δίωξη του θρησκεύματος είναι άδικες), στο (2) επιχειρεί να εξηγήσει και να δικαιολογήσει αυτές τις υπό εξέταση κρίσεις ανακαλύπτοντας (σχετικώς αφαιρετικά) ποιες αρχές δικαιοσύνης μπορούν να λειτουργήσουν ως θεμέλιά τους και στο (3) αντιμετωπίζει οποιαδήποτε έλλειψη εναρμόνισης μεταξύ των αρχών στις οποίες κάποιος έχει καταλήξει και των κρίσεων περί δικαιοσύνης διαφορετικών από εκείνων της ομάδας από την οποία εκείνος ξεκίνησε.
Για να δώσουμε ένα παράδειγμα: υποθέστε ότι ξεκινώ μια εύλογη κρίση ότι η άρνηση κάποιου εστιατορίου να εξυπηρετήσει κάποιο πρόσωπο απλώς επειδή είναι έγχρωμο ή Εβραίος είναι άδικη και συνεχίζω την εξήγηση αυτής της κρίσης μέσω μιας αρχής που λέει ότι η διάκριση που βασίζεται μόνον στην φυλή είναι άδικη, ή (εναλλακτικά) ότι από την άποψη της δικαιοσύνης η φυλή είναι ένα άσχετο χαρακτηριστικό του προσώπου. Ας υποθέσουμε ότι έχω μια άλλη εύλογη κρίση για το δίκαιο της θετικής δράσης· ότι θεωρώ πως η φυλή αποτελεί χαρακτηριστικό του προσώπου το οποίο οι θεσμοί ανώτατης εκπαίδευσης θα πρέπει να λάβουν υπόψη κατά τις διαδικασίες εισαγωγής. Αν η ιδέα μου περί δικαίου είνει εγγενώς συνεκτική, θα αναγκαστώ να διαπραγματευτώ την φαινομενική σύγκρουση μεταξύ της αρχής περί δικαίου που χρησιμοποίησα για να εξετάσω την αρχική εύλογη κρίση μου, από τη μια, και την εύλογη κρίση με την οποία συγκρούεται η αρχή αυτή, από την άλλη. Ο Ρωλς υποστηρίζει ότι θα υπάρχει αναπόφευκτα μια αλληλεπίδραση μεταξύ της πρώτης τάξεως κρίσεως του προσώπου περί δικαιοσύνης και των ανώτερης τάξεως δεσμεύσεων που παίρνουν την μορφή αρχών δικαιοσύνης. Στην περίπτωση αυτή «αναστοχαστική ισορροπία» είναι το όνομα τόσο της ιδανικής κατάστασης στην οποία όλες οι εύλογες πεποιθήσεις του προσώπου περί δικαιοσύνης βρίσκονται σε αρμονία με τις περισσότερο αφηρημένες περί δικαίου αρχές του, όσο και των διαδικασιών με τις οποίες καταλήγει στην κατάσταση αυτή.
Υπάρχει η αίσθηση ότι η ιδέα του Ρωλς για την αναστοχαστική ισορροπία δεν είναι παρά μια περιγραφή της ορθολογικής μεθόδου δικαιολόγησης της ηθικότητας. Η ρητή έγκριση αυτής της μεθόδους από τον Ρωλς, όμως,  έρχεται σε αντιπαράθεση με τα φιλοσοφικά πορίσματα της εποχής του, τουλάχιστον από μια σημαντική άποψη, αφού ισοδυναμεί με απόρριψη της απόλυτης προτεραιότητας των αρχών όπως αυτή εξετάζεται στο Anarchy, State and Utopia (1974) του Robert Nozick. Στο έργο αυτό, μια αφηρημένη ηθική αρχή που εισάγεται στην αρχή του βιβλίου—χονδρικά, το απόλυτο δικαίωμα των ατόμων στην αυτοκυριαρχία, την ιδιοκτησία και στις συμβάσεις—χρησιμοποιείται για την ισοπέδωση άλλων, περισσότερο συγκεκριμένων ηθικών διαισθήσεων, όπως εκείνης που μας λέει ότι είναι άδικο οι εργοδότες να κάνουν φυλετικές διακρίσεις, ή εκείνης που μας λέει ότι είναι άδικο να αφήσουμε κάποιον που χρειάζεται άμεση ιατρική περίθαλψη να πεθάνει επειδή δεν μπορεί να πληρώσει για την θεραπεία. Αρνούμενος την προτεραιότητα των αρχών έναντι συγκεκριμένων εύλογων κρίσεων, η ιδέα του Ρωλς για την αναστοχαστική ισορροπία  μπορεί να ερμηνευθεί ως αντίδραση και προφύλαξη έναντι των επί αυστηρών αρχών επιχειρημάτων των φιλοσόφων. Εντούτοις, μπορούμε να προσθέσουμε ότι την έννοια της «αναστοχαστικής ισορροπίας» (όσο και την καθ' αυτό έκφραση) αρχικά εισήγαγε ο Nelson Goodman στο Κεφάλαιο 3 του βιβλίου του «Fact, Fiction and Forecast».

Αρχές της Δικαιοσύνης

Από την αρχική θέση ο Ρωλς εξάγει δύο αρχές δικαιοσύνης. Η πρώτη εξ αυτών είναι η αρχή της Ισότητας η οποία καθιερώνει ίσες βασικές ελευθερίες για όλους τους πολίτες. Η «βασική» ελευθερία απαιτεί τις οικείες από την φιλελεύθερη παράδοση ελευθερίες της συνείδησης, της συνεργασίας και των δημοκρατικών δικαιωμάτων· ο Ρωλς συμπεριλαμβάνει, επίσης, και το δικαίωμα στην ιδιωτική ιδιοκτησία, αλλά αυτή δικαιολογείται με όρους ηθικών ικανοτήτων και αυτοσεβασμού, παρά ως έφεση προς κάποιο φυσικό δικαίωμα ιδιοκτησίας (αυτό είναι κάτι που διακρίνει την περιγραφή του Ρωλς από τον κλασικό φιλελευθερισμό του Τζων Λοκ και τον ελευθερισμό του Ρόμπερτ Νόζικ).
Ο Ρωλς ισχυρίζεται ότι θα μπορούσε να συμφωνηθεί και μια δεύτερη αρχή ισότητας που θα εγγυάται ελευθερίες οι οποίες αντιπροσωπεύουν ουσιαστικές επιλογές για όλα τα μέλη της κοινωνίας και εξασφαλίζουν διανεμητική δικαιοσύνη. Για παράδειγμα, οι τυπικές εγγυήσεις για την ελευθερία του λόγου και των συναθροίσεων ελάχιστα αξίζουν για τους απελπιστικά φτωχούς και περιθωριοποιημένους της κοινωνίας. Η απαίτηση όλοι να έχουν ακριβώς τις ίδιες αποτελεσματικές ευκαιρίες στην ζωή είναι σχεδόν βέβαιο ότι προσβάλλει τις ίδιες τις ελευθερίες που υποτίθεται ότι είναι ισότιμες. Εντούτοις, θα θέλαμε τουλάχιστον να εξασφαλίσουμε την «δίκαιη αξία» των ελευθεριών μας: ο καθένας που μπαίνει στην κοινωνία θέλει η ζωή να είναι άξια διαβίωσης, με αρκετή ελευθερία για να επιδιώκει προσωπικούς στόχους. Έτσι, οι συμμετέχοντες στην κοινωνία θα επιβεβαίωναν μια κάποια διμερή δεύτερη αρχή η οποία θα συνίστατο στην «δίκαιη ισοτιμία των ευκαιριών» και στην περιβόητη (και αντιφατική) «αρχή της διαφοράς». Αυτή η δεύτερη αρχή εξασφαλίζει ότι εκείνοι με συγκρίσιμες δεξιότητες και κίνητρα  απολαμβάνουν χονδρικά παρόμοιες ευκαιρίες και ότι οι κοινωνικές ανισότητες λειτουργούν προς όφελος των λιγότερο ευνοημένων.
Ο Ρωλς υποστήριζε ότι αυτές οι αρχές δικαιοσύνης εφαρμόζονται στην «βασική δομή» των θεμελιωδών κοινωνικών θεσμών (όπως η Δικαιοσύνη, η οικονομική δομή, το Σύνταγμα), περιορισμός που έγινε η αιτία διαμάχης και εποικοδομητικής συζήτησης (το έργο του Τζέραλντ Κοέν).
Ο Ρωλς ισχυρίζεται περαιτέρω ότι οι αρχές αυτές πρέπει να ταξινομηθούν σε «λεξικογραφική διάταξη» ώστε να δίνουν προτεραιότητα στις βασικές ελευθερίες έναντι των περισσότερο εξισωτικών απαιτήσεων της δεύτερης αρχής. Και αυτό είναι κάτι που έχει γίνει θέμα συζήτησης μεταξύ ηθικών και πολιτικών φιλοσόφων.
Τέλος, ο Ρωλς θεωρεί ότι η προσέγγισή του βρίσκει εφαρμογή σε εκείνο που αποκαλεί «ευτεταγμένη κοινωνία ... φτιαγμένη ώστε να αναπτύσσει το αγαθό των μελών της και αποτελεσματικά ρυθμιζόμενης μέσω μιας δημόσιας αντίληψης περί δικαιοσύνης». Από την άποψη αυτή κατανοεί την δικαιοσύνη ως ακριβοδικία ως συμβολή στην «ιδανική θεωρία», ως τον προσδιορισμό «αρχών που χαρακτηρίζουν μια ευτεταγμένη κοινωνία υπό ευνοϊκές συνθήκες». Πολλά πρόσφατα έργα πολιτικής φιλοσοφίας θέτουν το ερώτημα τί μπορεί να υπαγορεύει η δικαιοσύνη ως ακριβοδικία (ή, ακόμη, αν είναι έστω χρήσιμη) για προβλήματα «μερικής συμμόρφωσης» στις «μη ιδανικές θεωρίες».

Ο Νόμος των Λαών

Παρότι στην Θεωρία της Δικαιοσύνης υπάρχουν φευγαλέα σχόλια για τις διεθνείς υποθέσεις, μόνο προς το τέλος της καριέρας του ο Ρωλς διατύπωσε μια περιεκτική θεωρία για την διεθνή πολιτική, εκδίδοντας το Ο Νόμος των Λαών. Εκεί υποστηρίζει ότι οι «εύτακτοι» λαοί μπορούν να είναι είτε «φιλελεύθεροι» είτε «αξιοπρεπείς». Ο Ρωλς υποστηρίζει ότι η νομιμότητα της διεθνούς φιλελεύθερης τάξης εξαρτάται από την ανοχή αξιοπρεπών λαών, οι οποίοι διαφέρουν από τους φιλελεύθερους λαούς, μεταξύ άλλων στο ότι πιθανόν να έχουν κρατικές θρησκείες και να αρνούνται στους οπαδούς μειονοτικών πεποιθήσεων το δικαίωμα να διατηρούν θέσεις ισχύος εντός του κράτους και ότι πιθανόν να οργανώνουν την πολιτική συμμετοχή μέσω συμβουλευτικών ιεραρχιών, μάλλον, παρά μέσω των εκλογών. Εντούτοις, κανένας εύτακτος λαός δεν μπορεί να παραβιάζει τα ανθρώπινα δικαιώματα ή να συμπεριφέρεται με εξαιρετικά επιθετικό τρόπο.Οι λαοί που αποτυγχάνουν να εκπληρώσουν τα κριτήρια του «φιλελεύθερου» ή «αξιοπρεπούς» λαού αναφέρονται ως «έκνομα κράτη», «κοινωνίες βεβαρημένες με δυσμενείς συνθήκες» ή «καλοπροαίρετες απολυταρχίες», αναλόγως των συγκεκριμένων, ιδιαίτερων αποτυχιών τους. Οι λαοί αυτοί δεν έχουν δικαίωμα στον αλληλοσεβασμό και την ανοχή των φιλελεύθερων και αξιοπρεπών λαών.
Οι απόψεις του Ρωλς για την διεθνή διανεμητική δικαιοσύνη, όπως διατυπώνονται στο έργο αυτό, εξέπληξαν πολλούς φιλελεύθερους οπαδούς της ισοπολιτείας. Ο Τσαρλς Μπέητζ, για παράδειγμα, είχε προηγουμένως γράψει μια μελέτη στην οποία διαφωνούσε με την διεθνή εφαρμογή της αρχής της διαφοράς του Ρωλς. Ο Ρωλς αρνήθηκε ότι η αρχή αυτή μπορεί να εφαρμοσθεί έτσι, εν μέρει διότι τα κράτη, αντίθετα από τους πολίτες, είναι αυτάρκη ως προς τις συνεργατικές επιχειρήσεις τις οποίες συνιστούν οι κοινωνίες.

Διακρίσεις

Για την προσφορά του στη φιλοσοφία του απονεμήθηκε το 1999 το Βραβείο Schock και το Εθνικό Μετάλλιο Ανθρωπιστικών Σπουδών. Το όνομά του έχει δοθεί στον αστεροειδή 16561 Ρωλς.