Κυβέρνηση Λουκά Παπαδήμου 2011

Η επιλογή του Πρωθυπουργού

Ήδη μήνες πριν την παραίτηση του Γιώργου Παπανδρέου ο Λουκάς Παπαδήμος είχε δεχτεί προτάσεις για συμμετοχή σε κυβερνητικό σχήμα. Οι Financial Times εκτιμούσαν ότι  Το όνομα του κ. Λουκά Παπαδήμου πρώην κεντρικού τραπεζίτη της Ελλάδας και τέως αντιπροέδρου της ΕΚΤ, αναφέρεται για πιθανή συμμετοχή σε μια κυβέρνηση εθνικής σωτηρίας υπό τον κ Παπανδρέου, που θα έχει την διετή εντολή να εφαρμόσει τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και, σύμφωνα με την εφημερίδα Ημερησία, πιθανολογούσαν την υπουργοποίησή του. 
Μετά την πρόθεση της παραίτησης του Γιώργου Παπανδρέου με σκοπό τη συγκρότηση κυβέρνησης συνεργασίας τον Νοέμβριο του 2011 και έπειτα από διεργασίες των κομμάτων που θα μπορούσαν να στηρίξουν την πρωτοβουλία, επήλθε συμφωνία στις 10 Νοεμβρίου μεταξύ του Προέδρου της Δημοκρατίας Κάρολου Παπούλια, του Πρωθυπουργού Γιώργου Παπανδρέου, του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης Αντώνη Σαμαρά και του Προέδρου του ΛΑ.Ο.Σ. Γιώργου Καρατζαφέρη στο όνομα του Λουκά Παπαδήμου. Στις πρώτες του δηλώσεις, ο νέος Πρωθυπουργός κάλεσε όλους τους Έλληνες να στηρίξουν ενωμένοι το έργο της Κυβέρνησης προκειμένου να ξεπεράσει η χώρα την κρίση χρέους.

Αποδοχή της Κυβέρνησης

Ο σχηματισμός κυβέρνησης συνεργασίας και η επιλογή ως πρωθυπουργού ενός τεχνοκράτη αντιμετωπίστηκε με ανακούφιση από τις ξένες κυβερνήσεις και μεγάλη μερίδα του ελληνικού και ξένου Τύπου, κάνοντας λόγο για τις δυσκολίες που θα αντιμετωπίσει η νέα κυβέρνηση, στην προσπάθεια για την αντιμετώπιση της κρίσης χρέους. Ικανοποιημένος από την επιλογή του εντολοδόχου πρωθυπουργού, δήλωσε ο πρώην πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωστής Στεφανόπουλος, οικονομικοί και κοινωνικοί φορείς στήριξαν με δηλώσεις τους την επιλογή Παπαδήμου, ανεξάρτητοι βουλευτές του κοινοβουλίου προέβησαν σε θετικές δηλώσεις, ενώ αίσθηση ανακούφισης υπήρξε σε μεγάλη μερίδα της κοινής γνώμης.
Στις 15 Νοεμβρίου, με 255 θετικές ψήφους και 38 αρνητικές, η νέα κυβέρνηση πήρε ψήφο εμπιστοσύνης από τα 4/5 των βουλευτών του Κοινοβουλίου. Εκτός των δυο αριστερών κοινοβουλευτικών κομμάτων, του Κομμουνιστικού Κόμματος (ΚΚΕ) και του Συνασπισμού Ριζοσπαστικής Αριστεράς (ΣΥΡΙΖΑ) που καταψήφισαν την νέα κυβέρνηση, η Δημοκρατική Αριστερά (ΔΗΜΑΡ) δηλώνοντας αρνητική ψήφο εμπιστοσύνης, επισήμανε ότι θα συνεισφέρει με προτάσεις υπέρ της κοινωνίας που θα οδηγήσουν τη χώρα έξω από την κρίση.

Αντιδράσεις για τη διαδικασία σχηματισμού της Κυβέρνησης

Το ΚΚΕ και ο ΣΥΡΙΖΑ αντέδρασαν στη διαδικασία με την οποία σχηματίστηκε η κυβέρνηση Παπαδήμου και ζήτησαν την διενέργεια εκλογών. Η επιλογή του Λουκά Παπαδήμου από τα κόμματα που συμμετέχουν στο κυβερνητικό σχήμα, χαρακτηρίστηκε από το ΚΚΕ πρωθυπουργοποίηση του τραπεζίτη Λ. Παπαδήμου και κάλεσε το λαό σε ετοιμότητα ώστε η νέα κυβέρνηση να μην πάρει ούτε ανάσα, ενώ ο πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ, Αλέξης Τσίπρας, δήλωσε ότι η νέα κυβέρνηση και ο νέος πρωθυπουργός δεν έχουν εκλεγεί και δεν έχουν λογοδοτήσει στο λαό και αυτό αποτελεί ωμή αλλοίωση της λαϊκής κυριαρχίας. Η ΔΗΜΑΡ αν και αρχικά φάνηκε ικανοποιημένη από την επιλογή Παπαδήμου, ανακοίνωσε ότι θα καταψηφίσει την νέα κυβέρνηση.
Ο σχηματισμός της νέας κυβέρνησης προκάλεσε την αντίδραση κομμάτων της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς (πχ της ΑΝΤΑΡΣΥΑ, του ΕΕΚ, του ΚΚΕ μλ κλπ) που αγωνίζονται για την ανατροπή της, θεωρώντας ότι η νέα κυβέρνηση συνεχίζει την ψήφιση και την εφαρμογή μέτρων εις βάρος των Ελλήνων πολιτών.
Ο βουλευτής της ΝΔ Πάνος Καμμένος δεν έδωσε ψήφο εμπιστοσύνης στην νέα κυβέρνηση και διαγράφηκε από την κοινοβουλευτική του ομάδα. Οι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ Τσετίν Μάταντζη και Σπύρος Μπαζίνας δεν έδωσαν και αυτοί ψήφο εμπιστοσύνης στην νέα κυβέρνηση, αντιδρώντας στην συμμετοχή στην κυβέρνηση στελεχών του ΛΑΟΣ. Ο πρώην υπουργός του ΠΑΣΟΚ, Στέφανος Τζουμάκας, χαρακτήρισε την κυβέρνηση Παπαδήμου κοινοβουλευτικό πραξικόπημα το οποίο επέβαλε έναν τραπεζίτη πρωθυπουργό.
Σύμφωνα με ορισμένους συνταγματολόγους η διαδικασία που ακολουθήθηκε με την τοποθέτηση του Λουκά Παπαδήμου στη θέση του πρωθυπουργού αποτελούσε εκτροπή από αυτά που προβλέπει το Σύνταγμα καθώς δεν είχε παραιτηθεί αρχικά από πρωθυπουργός ο Γιώργος Παπανδρέου έτσι ώστε να σχηματιστεί κυβέρνηση συνεργασίας, ενώ πρότειναν την διενέργεια εκλογών ως την καλύτερη συνταγματικά λύση.
Σύμφωνα με ορισμένα διεθνή Μ.Μ.Ε. η επιβολή του μη εκλεγμένου Λουκά Παπαδήμου και ο σχηματισμός κυβέρνησης χωρίς εκλογές παραβιάζουν βασικές αρχές της δημοκρατίας, ακόμη και όταν ακολουθείται το γράμμα του νόμου με την λήψη ψήφου εμπιστοσύνης κατά το Σύνταγμα στο κοινοβούλιο.

Αρχικό κυβερνητικό σχήμα

Στις 11 Νοεμβρίου 2011 και έπειτα από διαβουλεύσεις ωρών μεταξύ των τριών κομμάτων του κυβερνητικού συνασπισμού και του Πρωθυπουργού Λουκά Παπαδήμου, ανακοινώθηκε το νέο πολυπληθές κυβερνητικό σχήμα αποτελούμενο από 48 μέλη (6 επιπλέον υφυπουργοί από την προηγούμενη κυβέρνηση), συμπεριλαμβανομένου του Πρωθυπουργού. Σε αυτό περιλαμβάνονταν 35 στελέχη της Κυβέρνησης Παπανδρέου, έξι στελέχη από τη Νέα Δημοκρατία και τέσσερα από το ΛΑΟΣ, ενώ ορκίστηκαν και δύο μη κομματικοί Υπουργοί, ο Καθηγητής Τάσος Γιαννίτσης και ο τέως Αντιπρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας Γεώργιος Σταυρόπουλος.
Από τη ΝΔ τοποθετήθηκαν σε θέσεις Υπουργών οι Σταύρος Δήμας και Δημήτρης Αβραμόπουλος, σε θέση Αναπληρωτή Υπουργού ο Κωνσταντίνος Αρβανιτόπουλος και σε θέσεις Υφυπουργών οι Γιάννης Μουρμούρας, Δημήτρης Βαρτζόπουλος και Πέτρος Αλιβιζάτος. Κανένας από αυτούς δεν ήταν βουλευτής κατά τη στιγμή της ορκομωσίας και έτσι η ΝΔ παρέμεινε νομότυπα ως Αξιωματική Αντιπολίτευση. Από την πλευρά του ΛΑΟΣ τοποθετήθηκαν σε θέση Υπουργού ο Μάκης Βορίδης, σε θέση Αναπληρωτή Υπουργού ο Γιώργος Γεωργίου (Έλληνας πολιτικός) (pl) και σε θέσεις Υφυπουργών οι Άδωνις Γεωργιάδης και Αστέριος Ροντούλης.
Στη νέα Κυβέρνηση ο θεσμός της Κυβερνητικής Επιτροπής είναι διευρυμένος σε σχέση με την προηγούμενη, καθώς σε αυτήν συμμετέχουν με δικαίωμα ψήφου, εκτός του Πρωθυπουργού, οι Αντιπρόεδροι της Κυβέρνησης και όλοι οι Υπουργοί, εκτός των Αναπληρωτών.

Μεταβολές στη σύνθεση της Κυβέρνησης

Στις 2 Δεκεμβρίου 2011 ο δημοσιογράφος Παντελής Καψής ορκίστηκε Υπουργός Επικρατείας, αναλαμβάνοντας ταυτόχρονα και καθήκοντα Κυβερνητικού Εκπροσώπου.
Στις 9 και 10 Φεβρουαρίου 2012 υπέβαλαν τις παραιτήσεις τους προς τον Πρωθυπουργό ο Υφυπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης Γιάννης Κουτσούκος, ο Υπουργός Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων Μάκης Βορίδης, η Αναπληρώτρια Υπουργός Εξωτερικών Μαριλίζα Ξενογιαννακοπούλου, ο Αναπληρωτής Υπουργός Εθνικής Άμυνας Γιώργος Γεωργίου (Έλληνας πολιτικός) (pl), ο Υφυπουργός Ανάπτυξης, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλιας Άδωνις Γεωργιάδης και ο Υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Αστέριος Ροντούλης. Όλοι απαλλάχθηκαν από τα καθήκοντά τους στις 14 Φεβρουαρίου, πλην του Υπουργού Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων Μάκη Βορίδη, του οποίου η παραίτηση δεν έγινε αποδεκτή.
Στις 27 Φεβρουαρίου ο Υπουργός Προστασίας του Πολίτη Χρήστος Παπουτσής υπέβαλε την παραίτησή του προς τον Πρωθυπουργό και στις 7 Μαρτίου αντικαταστάθηκε από το Μ. Χρυσοχοΐδη, ο οποίος παραιτήθηκε από τη θέση του Υπουργού Ανάπτυξης, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας. Τη θέση του τελευταίου ανέλαβε η Α. Διαμαντοπούλου, παραιτούμενη από τη θέση της Υπουργού Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων. Τη θέση της ανέλαβε ο πρώην Πρύτανης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Γ. Μπαμπινιώτης. Τέλος, σε κένη θέση Υφυπουργού Προστασίας του Πολίτη διορίστηκε ο Γενικός Γραμματέας Δημόσιας Τάξης και πρώην Αρχηγός της ΕΛ.ΑΣ. Ελ. Οικονόμου.
Στις 19 Μαρτίου 2012, ύστερα από την εσωκομματική διαδικασία για ανάδειξη προέδρου του ΠΑΣΟΚ κατά την προηγούμενη ημέρα, στην οποία εξελέγη ο Ευάγγελος Βενιζέλος, ο τελευταίος υπέβαλε την παραίτησή του από τις θέσεις του Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης και του Υπουργού Οικονομικών. Στις 21 Μαρτίου απαλλάχθηκε από τα καθήκοντά του και ως Υπουργός Οικονομικών διορίστηκε ο Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών Φίλιππος Σαχινίδης.
Στις 27 Μαρτίου 2012 η Φώφη Γεννηματά απαλλάχθηκε από τα καθήκοντα της Αναπληρώτριας Υπουργού Εσωτερικών, μετά την ανάληψη από την ίδια της θέσης της εκπροσώπου τύπου του ΠΑΣΟΚ.

Διαδοχή

Στις 11 Απριλίου 2012, διαλύθηκε η Βουλή και προκηρύχθηκαν γενικές βουλευτικές εκλογές, οι οποίες διεξήχθησαν στις 6 Μαΐου. Οι διερευνητικές εντολές για το σχηματισμό νέας κυβέρνησης απέβησαν άκαρπες, οπότε στις 16 Μαΐου αποφασίστηκε ο σχηματισμός της υπηρεσιακής κυβέρνησης Πικραμμένου, με πρωθυπουργό τον Πρόεδρο του Συμβουλίου της Επικρατείας Παναγιώτη Πικραμμένο και διεξαγωγή εκλογών στις 17 Ιουνίου του ίδιου έτους.

Αγωγή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης

Τον Απρίλιο του 2012 κατατέθηκε κατά της Κυβέρνησης αγωγή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης από τις Ελληνίδες ψυχολόγους Τάνια και Όλγα Γεριτσίδου με αφορμή τα μέτρα λιτότητας του έλαβε η Κυβέρνηση. Η Όλγα και η Τάνια Γεριτσίδου, μητέρα και κόρη, κατηγορούν την ελληνική κυβέρνηση ότι η πολιτική λιτότητας συνιστά γενοκτονία εν καιρώ ειρήνης και έγκλημα κατά της ανθρωπότητας. Πέρα από την κυβέρνηση Παπαδήμου, η αγωγή περιλαμβάνει και τον Γεώργιο Α. Παπανδρέου και την τρόικα.