Τέλενδος

Γεωγραφία - Αξιοθέατα

Η Τέλενδος βρίσκεται πολύ κοντά στην Κάλυμνο, σε απόσταση μόλις 5 στάδια (0,5 μιλίου) και πιο συγκεκριμένα στα δυτικά της. Το περίγραμμά της θυμίζει εκείνο της Κέας, σε σμίκρυνση αντεστραμμένο, εκτεινόμενη κατά διεύθυνση Ανατολή - Δύση με συνολικό μήκος περίπου 4 χλμ. Της νήσου δεσπόζει το οροπέδιό της καλούμενο "Ράχη" με μέγιστο υψόμετρο 460 μ. Έχει έκταση 4,648 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Σημαντικότερα ακρωτήρια της νήσου είναι το ακρωτήριο Άσπρος Κάβος, όπου η δυτική άκρη αυτής και το ακρωτήριο Πνιμένος της ΝΑ. απόληξης.
Ο μοναδικός και ομώνυμος οικισμός της Τελένδου, βρίσκεται επί της ανατολικής ακτής της, στο μυχό του ανατολικού όρμου που σχηματίζεται παρά τη ΝΑ χερσονίζουσα απόληξή της, ακριβώς απέναντι από το χωριό Μυρτιές της Καλύμνου με το οποίο και συνδέεται με μικρά πλοιάρια, "θαλάσσια ταξί" που εκτελούν τακτική συγκοινωνία. Δίπλα στο λιμάνι υπάρχει αμμουδερή παραλία με φυσική σκιά από αλμυρίκια και ρηχά νερά. Στη δυτική πλευρά της χερσονίζουσας απόληξης σχηματίζεται ο ευρύς όρμος "Χοχλακάς" που διαθέτει παραλία με πεντακάθαρα νερά που βαθαίνουν σχετικά απότομα.
Η Τέλενδος έχει κηρυχθεί ως Ζώνη Ειδικής Προστασίας για τα είδη: Μαυροπετρίτης (Falco eleonorae), Falco naumanni, Πετρίτης (Falco peregrinus) και Αιγαιόγλαρος (Larus audouinii) από το Ευρωπαϊκό Οικολογικό Δίκτυο NATURA 2000. Σημειώνεται ότι στερείται οδικού δικτύου, προσφερόμενη περισσότερο για πεζοπορία, η δε παρακείμενη ειδυλλιακή φωτογραφία περιορίζεται στην ανατολική μόνο πλευρά της νήσου και της ΝΑ. απόληξής της.
Η βασική ενασχόληση των κατοίκων της είναι η αλιεία. Εκτός από τα φρέσκα ψάρια και τα θαλασσινά, στο νησί παράγονται αυθεντικό θυμαρίσιο μέλι, βότανα και μυρωδικά.

Ιστορία

Οι Αρχαίοι Έλληνες την ονόμαζαν Κέλερις και περιλαμβανόταν στις «νήσους τε Καλύδνας» που μνημονεύονται στον «Νεών Κατάλογο»  του Ομήρου μαζί με τις υπόλοιπες στην περιφέρεια Καλύμνου. Κατά την αρχαιότητα ανήκε πιθανώς στον καλυμνιακό δήμο Πανόρμου. Άφθονα λείψανα υστερορωμαϊκής περιόδου, όπως λουτρικές εγκαταστάσεις (θερμές), ελαιοτριβείο, εντοπίζονται κυρίως στην ανατολική ακτή του νησιού, ανάμεσα στις μεγάλες παλαιοχριστιανικές βασιλικές, πλησίον του σημερινού οικισμού. Δυτικά από τη θέση "Θολάρια" ή "Πεύκι" με τους υπέργειους τάφους, τοποθετείται η θέση αρχαίου θεάτρου. Στο επιβλητικό και απότομο ύψωμα του Αγίου Κωνσταντίνου με τον οχυρωμένο βυζαντινό οικισμό, που βρίσκεται στη βόρεια πλαγιά και περί το μέσον της "Ράχης", σε υψόμετρο 120 μ. περίπου, υπάρχουν λείψανα φυλακίου. Στην παραλιακή θέση "Βλυχάδα" διατηρήθηκαν λείψανα υστερορωμαϊκού εργαστηρίου κεραμικής. Το κάστρο πιστεύεται ότι κτίστηκε κατά το δεύτερο μισό του 7ου αιώνα για προστασία του οικισμού από τις αραβικές επιδρομές της εποχής και πιθανώς, μετά το σεισμό του 535, να εγκαταλήφθηκε. Τον 15ο αιώνα επισκέφθηκε το νησί ο Φλωρεντινός μοναχός - γεωγράφος Κριστόφορο Μπουοντελμόντι ο οποίος φιλοξενήθηκε από τους Ιωαννίτες Ιππότες της Ρόδου και κατέγραψε τα χριστιανικά της μνημεία.

Διοικητικά

Σύμφωνα με το σχέδιο Καλλικράτης υπάγεται στον δήμο Καλυμνίων της Περιφερειακής Ενότητας Καλύμνου και σύμφωνα με την απογραφή του 2011 έχει πληθυσμό 94 κατοίκους. Ως οικισμός είναι αναγνωρισμένος από το 1948, με την ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου.