Codex Alimentarius

Ο Codex Alimentarius ( λατινικός κώδικας τροφίμων) είναι μια συλλογή διεθνώς αναγνωρισμένων προτύπων, κωδίκων πρακτικής, κατευθυντήριων γραμμών και άλλων συστάσεων σχετικά με τα τρόφιμα , την παραγωγή τροφίμων και την ασφάλεια των τροφίμων .
Το όνομά του προέρχεται από τον Codex Alimentarius Austriacus . Τα κείμενά του αναπτύσσονται και διατηρούνται από την Επιτροπή Codex Alimentarius , που ιδρύθηκε στις αρχές Νοεμβρίου του 1961 από τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO), ενώθηκε από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO) τον Ιούνιο 1962 και πραγματοποίησε την πρώτη σύνοδό του στη Ρώμη τον Οκτώβριο του 1963. Οι κύριοι στόχοι της Επιτροπής είναι η προστασία της υγείας των καταναλωτών και η διασφάλιση δίκαιων πρακτικών στο διεθνές εμπόριο τροφίμων. Ο Codex Alimentarius αναγνωρίζεται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου ως διεθνές σημείο αναφοράς για την επίλυση διαφορών σχετικά με την ασφάλεια των τροφίμων και την προστασία των καταναλωτών.
Από το 2012, υπήρχαν 186 μέλη της Επιτροπής Codex Alimentarius: 186 χώρες μέλη και ένας οργανισμός μέλος, η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ). Υπήρχαν 215 παρατηρητές του Κώδικα: 49 διακυβερνητικοί οργανισμοί , 150 μη κυβερνητικές οργανώσεις και 16 οργανώσεις των Ηνωμένων Εθνών .

Πεδίο εφαρμογής

Ο Codex Alimentarius καλύπτει όλα τα τρόφιμα, είτε αυτά έχουν υποστεί επεξεργασία,  είτε είναι ακατέργαστα . Εκτός από τα πρότυπα για συγκεκριμένα τρόφιμα, ο Codex Alimentarius περιέχει γενικά πρότυπα που καλύπτουν θέματα όπως η επισήμανση των τροφίμων , η υγιεινή των τροφίμων , τα πρόσθετα τροφίμων και τα κατάλοιπα φυτοφαρμάκων και οι διαδικασίες για την αξιολόγηση της ασφάλειας των τροφίμων που προέρχονται από τη σύγχρονη βιοτεχνολογία . Περιέχει επίσης κατευθυντήριες γραμμές για τη διαχείριση των επίσημων, δηλ. Κυβερνητικών συστημάτων επιθεώρησης και πιστοποίησης εισαγωγής και εξαγωγής για τα τρόφιμα.
Ο Codex Alimentarius δημοσιεύεται στις έξι επίσημες γλώσσες των Ηνωμένων Εθνών : αραβικά , κινέζικα , αγγλικά , γαλλικά , ισπανικά και ρωσικά . Δεν είναι διαθέσιμα όλα τα κείμενα σε όλες τις γλώσσες.

Διαμάχη

Η διαμάχη σχετικά με τον Codex Alimentarius σχετίζεται με την αντίληψη ότι αποτελεί υποχρεωτικό πρότυπο για την ασφάλεια των τροφίμων, συμπεριλαμβανομένων των συμπληρωμάτων βιταμινών και ανόργανων συστατικών. Οι υποστηρικτές του Codex Alimentarius υποστηρίζουν ότι αποτελεί πρότυπο αναφοράς για τα τρόφιμα και ότι δεν υπάρχει καμία υποχρέωση των χωρών να υιοθετήσουν τα πρότυπα του Codex ως μέλη είτε του Codex είτε οποιασδήποτε άλλης διεθνούς εμπορικής οργάνωσης. Από την άποψη των αντιπάλων της, ωστόσο, μία από τις κύριες αιτίες ανησυχίας είναι ότι ο Codex Alimentarius αναγνωρίζεται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου ως διεθνές πρότυπο αναφοράς για την επίλυση διαφορών σχετικά με την ασφάλεια των τροφίμων και την προστασία των καταναλωτών. Οι υποστηρικτές υποστηρίζουν ότι η χρήση του Codex Alimentarius κατά τις διεθνείς διαφορές δεν αποκλείει τη χρήση άλλων αναφορών ή επιστημονικών μελετών ως απόδειξη της ασφάλειας των τροφίμων και της προστασίας των καταναλωτών. 
Έχει αναφερθεί ότι το 1996 η γερμανική αντιπροσωπία υπέβαλε πρόταση για τη μη πώληση βοτάνων, βιταμινών ή ανόργανων συστατικών για προληπτικούς ή θεραπευτικούς λόγους και ότι τα συμπληρώματα πρέπει να αναταξινομηθούν ως φάρμακα. Η πρόταση συμφωνήθηκε, αλλά οι διαμαρτυρίες σταμάτησαν την εφαρμογή της.  Η 28η Σύνοδος της Επιτροπής του Codex Alimentarius στη συνέχεια πραγματοποιήθηκε 4-5 Ιουλίου 2005. Μεταξύ των πολλών θεμάτων που συζητήθηκαν ήταν οι κατευθυντήριες γραμμές για τη βιταμίνη και Μέταλλα συμπληρώματα διατροφής , οι οποίες υιοθετήθηκαν κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης ως νέες γενικές κατευθυντήριες γραμμές για την ασφάλεια: Οι κατευθυντήριες γραμμές αναφέρουν ότι "οι άνθρωποι πρέπει ... να ενθαρρύνονται να επιλέγουν μια ισορροπημένη διατροφή από τα τρόφιμα πριν εξετάσουν οποιοδήποτε συμπλήρωμα βιταμινών και ανόργανων συστατικών. όπου οι καταναλωτές θεωρούν ότι η διατροφή τους χρειάζεται συμπληρώματα, τα συμπληρώματα βιταμινών και ανόργανων συμπληρωμάτων συμπληρώνουν την καθημερινή διατροφή. " Το κείμενο αυτό αποτέλεσε αντικείμενο σημαντικής διαμάχης μεταξύ των υποστηρικτών των συμπληρωμάτων  διατροφής . Πολλές χώρες ρυθμίζουν τέτοιες ουσίες όπως τα θεραπευτικά προϊόντα ή τα φαρμακευτικά προϊόντα ή κάποια άλλη κατηγορία, χωρίς να απαιτείται να αποδειχθούν ιατρικά χρήσιμα. Το κείμενο δεν αποσκοπεί στην απαγόρευση των συμπληρωμάτων, αλλά τους επιβάλλει στις απαιτήσεις επισήμανσης και συσκευασίας, θέτει κριτήρια για τον καθορισμό μέγιστων και ελάχιστων επιπέδων δοσολογίας και απαιτεί να λαμβάνονται υπόψη η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα κατά τον προσδιορισμό των πηγών συστατικών. Η  « Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας (FAO) των Ηνωμένων Εθνών και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) εφάρμοσαν αυτά τα κριτήρια με "σήμανση για να σταματήσει η υπερδοσολογία των καταναλωτών σε συμπληρώματα διατροφής με βιταμίνες και ανόργανα συστατικά". Η Επιτροπή του Codex Alimentarius (CAC) δήλωσε ότι οι Κατευθυντήριες Γραμμές καλούν "την επισήμανση που περιέχει πληροφορίες σχετικά με τα μέγιστα επίπεδα κατανάλωσης βιταμινών και ανόργανων συμπληρωμάτων διατροφής". Ο ΠΟΥ δήλωσε επίσης ότι οι κατευθυντήριες γραμμές «εξασφαλίζουν ότι οι καταναλωτές λαμβάνουν επωφελείς επιπτώσεις στην υγεία από βιταμίνες και μέταλλα».
Το 2004, παρατηρήθηκαν ομοιότητες μεταξύ της οδηγίας της ΕΕ για τα συμπληρώματα διατροφής και των κατευθυντηρίων γραμμών του Codex Alimentarius για τα συμπληρώματα βιταμινών και ανόργανων συστατικών ». Πρόσθετη διαμάχη εκφράστηκε από υποστηρικτές οικολογικά και κοινωνικά βιώσιμων συστημάτων γεωργίας και τροφίμων, όπως το κίνημα Slow Food  μολονότι το κίνημα Slow Food έχει ευθυγραμμιστεί περισσότερο με την ΕΕ. Επιπλέον, το Μανιφέστο για το Μέλλον των Τροφίμων ανέφερε ότι «οι γραφειοκρατίες όπως ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου, η Παγκόσμια Τράπεζα, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και ο Codex Alimentarius έχουν κωδικοποιήσει πολιτικές σχεδιασμένες να εξυπηρετούν τα συμφέροντα της παγκόσμιας αγροτοβιομηχανίας πάνω από όλα, υπονομεύοντας τα δικαιώματα των αγροτών και των καταναλωτών ».