Ιάκωβος Γ΄ της Σκωτίας

Αντιβασιλεία

Η ημερομηνία γέννησης του Ιακώβου Γ΄ είναι άγνωστη, γεννήθηκε τον Μάιο του 1452 ή στις 10 ή στις 20 Ιουλίου 1451 στο κάστρο του Στέρλινγκ ή στο κάστρο του Αγίου Ανδρέα ανάλογα με την χρονιά. Ο πιο αξιόπιστος βιογράφος του, ο ιστορικός Νόρμαν Μακντογκαλλ σημειώνει ότι γεννήθηκε στα τέλη του 1452 στον Άγιο Ανδρέα στο Φάιφ, διαδέχθηκε τον πατέρα του στις 3 Αυγούστου 1460 και στέφθηκε μια βδομάδα αργότερα στο αβαείο του Κέλσο. Την εποχή που ήταν ακόμα ανήλικος την αντιβασιλεία ασκούσαν η μητέρα του, ο Ιάκωβος Κένεντι επίσκοπος του Αγίου Ανδρέα και ο Ζιλμπέρ λόρδος του Κένεντι, στην συνέχεια αντιβασιλιάς έγινε ο Ροβέρτος λόρδος του Μπόιντ. Η οικογένεια του Μπόιντ έκανε τον βασιλιά αντιδημοφιλή, ο Τόμας Μπόιντ γιος του Ροβέρτου έγινε κόμης του Άρραν και παντρεύτηκε την αδελφή του βασιλιά Μαρία Στιούαρτ, κόμισσα του Αρράν. Οι Μπόιντ ωστόσο με επιτυχείς διαπραγματεύσεις επικύρωσαν τον γάμο του βασιλιά με την Μαργαρίτα της Δανίας κόρη του Χριστιανού Α΄ της Δανίας (1469) χάρη της ετήσιας οφειλής στην Νορβηγία για τα δυτικά νησιά, ο γάμος έδωσε στην Σκωτία σαν προίκα την Σέτλαντ και τις Ορκάδες. Με την προσάρτηση των νησιών όταν έγινε ο γάμος (1472) η Σκωτία έφτασε στο μέγιστο της εδαφικής της έκτασης. Οι συγκρούσεις ανάμεσα στον Ιάκωβο Γ΄ και την οικογένεια Μπόιντ ξέσπασαν μετά τον γάμο της πριγκίπισσας Μαρίας, όταν ανατράπηκε η αντιβασιλεία ο Ροβέρτος ο Τόμας Μπόιντ και η Μαρία εξορίστηκαν, ο γάμος με την Μαρία κηρύχθηκε άκυρος (1473) και η οικογένεια του Σερ Αλεξάντερ Μπόιντ εκτελέστηκε (1469).

Σχέσεις με τον λόρδο του Άιλα

Ο Ιάκωβος Γ΄ έγινε τόσο ισχυρός που υπέταξε τον λόρδο των νησιών που κυβερνούσε τα δυτικά νησιά και την Χάιλαντ (1475). Η συνθήκη ανάμεσα στους λόρδους και την Αγγλία (1462) έγινε πρόσχημα από τους λόρδους για να σφετεριστούν την βασιλική εξουσία, ο Τζων του Άιλα, κόμης του Ρος και λόρδος τον νησιών αφού έκανε τον γιο του Άνγκους υπολοχαγό πολιόρκησε το κάστρο του Ρόθεσει και το νησί Μπιουτ. Ο Τζων, λόρδος του Άιλα κλήθηκε στο Εδιμβούργο στις 1 Δεκεμβρίου να δικαστεί για προδοσία και όταν δεν εμφανίστηκε ο βασιλιάς τον επικήρυξε, η επικύρηξη στάλθηκε στους κόμητες του Λέννοξ, του Άρτζιλ και του Χάντλι με εντολή να λειτουργήσει. Ο Τζων, λόρδος του Άιλα ήρθε στο Εδιμβούργο τον Ιούλιο του 1476 και η επικήρυξη καταργήθηκε, ο Τζων παρέδωσε στο στέμμα την κομητεία του Ρος, εδάφη στο Αργκύλ και Μπουτ και τα καθήκοντα του σερίφη στο Ινβερνές και το Ναίρν. Ο Τζων αποκαταστάθηκε σαν λόρδος του Άιλα, η αποκατάσταση επικυρώθηκε με διάταγμα τον Δεκέμβριο του 1476. Τον Απρίλιο του 1478 ο Τζων, λόρδος του Άιλα κλήθηκε από τον βασιλιά στο κοινοβούλιο να απαντήσει στις κατηγορίες για την υποστήριξη που παρείχε στους επαναστάτες του κάστρου του Σουίν.

Αιχμαλωσία του βασιλιά

Η πολιτική του Ιακώβου Γ΄ την δεκαετία του 1470 είχε προτεραιότητα την εδαφική επέκταση της Σκωτίας και την συμμαχία με την Αγγλία, την περίοδο 1471 - 1473 προσαρτήθηκαν η Βρετάνη, Σαιντόνζ και Γκάλντερς. Η πολιτική έφερε σοβαρές αντιδράσεις στο Κοινοβούλιο που τον κατηγόρησε ότι αδιαφορούσε να επαναφέρει την δικαιοσύνη στο εσωτερικό της χώρας του. Το 1474 έκλεισε γαμήλια συμφωνία με τον Ερρίκο Δ΄ της Σκωτίας στην οποία ο γιος και διάδοχος του Ιάκωβος Δ΄ θα παντρευόταν την Σεσίλ της Υόρκης κόρη του Ερρίκου Δ΄ και της Ελισάβετ Γούντβιλ. Η απόφαση έφερε σκληρές αντιδράσεις στο εσωτερικό της Σκωτίας, οι Σκωτσέζοι είχαν έντονο μίσος στους Άγγλους από την εποχή του Ροβέρτου Μπρους και των Πολέμων Ανεξαρτησίας, η συμφωνία έφερε επίσης μίσος των Σκωτσέζων στον βασιλιά τους από το 1479. Την δεκαετία του 1470 ο Αλέξανδρος Στιούαρτ, δούκας του Άλμπανι και ο Τζων κόμης του Μαρ συγκρούστηκαν με τον Ιάκωβο Γ΄, ο κόμης του Μαρ πέθανε σε ύποπτες συνθήκες στο κάστρο του Εδιμβούργου, τα εδάφη του κατασχέθηκαν και δόθηκαν στον βασιλικό ευνοούμενο Ροβέρτο Κοχράν. Ο δούκας του Άλμπανι δραπέτευσε στην Γαλλία (1479), κατηγορήθηκε για προδοσία και έσπασε η συμμαχία με την Αγγλία.
Η κατάρρευση της συμμαχίας με τους Άγγλους που ξεκίνησε το 1479 έφτασε σε κορυφαίο σημείο την τριετία 1480 - 1482. Ο Εδουάρδος Δ΄ ξεκίνησε μεγάλη εκστρατεία εναντίον της Σκωτίας με επικεφαλής τον δούκα του Γκλόστερ τον μελλοντικό Ριχάρδο Γ΄, στην εκστρατεία συμμετείχε και ο δούκας του Αλμπάνι με το όνομα "Αλέξανδρος Δ΄". Ο Ιάκωβος Γ΄ ετοιμάστηκε να αποκρούσει την επίθεση αλλά συνελήφθη από μια ομάδα δυσαρεστημένων ευγενών στην γέφυρα του Λόντερ τον Ιούλιο του 1482 που ανήκαν πιθανότητα στους οπαδούς του δούκα του Άλμπανι. Ο βασιλιάς φυλακίστηκε στο κάστρο του Εδιμβούργου, στην Σκωτία τοποθετήθηκε αντιβασιλεία με τον δούκα του Άλμπανι Υπολοχαγό. Οι Άγγλοι ωστόσο που υπέφεραν από έλλειψη χρημάτων δεν κατέλαβαν το κάστρο του Εδιμβούργου, επέστρεψαν στην πατρίδα τους κερδίζοντας μονάχα το Μπέργουικ-απόν-Τουίντ.

Εξόντωση του δούκα του Άλμπανι

Την εποχή που ο Ιάκωβος ήταν αιχμάλωτος στο κάστρο του Εδιμβούργου οι δυο ετεροθαλείς θείοι του ανάμεσα τους και ο Άντριου Στιούαρτ είχαν την διοίκηση της χώρας, ο Ιάκωβος Γ΄ ελευθερώθηκε στα τέλη Σεπτεμβρίου 1482. Μετά την απελευθέρωση του ο βασιλιάς εξαγόρασε τους περισσότερους οπαδούς του δούκα του Άλμπανι, τον Δεκέμβριο του 1482 η κυβέρνηση του Άλμπανι είχε καταρρεύσει ολοκληρωτικά, το 1483 εξαγοράστηκαν και οι τελευταίοι οπαδοί του. Ο ισχυρός Τζωρτζ Γκόρντον, 2ος κόμης του Χάντλι στις προσπάθειες του να κερδίσει την κενή κομητεία του Μαρ δήλωσε την στήριξη του στον βασιλιά.
Τον Ιανουάριο του 1483 ο δούκας του Άλμπανι δραπέτευσε στις κομητείες του στο Ντάνμπαρ, ο θάνατος του προστάτη του Εδουάρδου Δ΄ της Αγγλίας στις 9 Απριλίου τον έφερε σε πολύ δύσκολη θέση και μετά την ήττα του στην μάχη του Λοχμάμπρν Φαιρ δραπέτευσε στην Αγγλία. Όταν επέστρεψε στην Σκωτία συνελήφθη και φυλακίστηκε στο ίδιο κάστρο που είχε φυλακίσει ο ίδιος τον Ιάκωβο Γ΄ αλλά δραπέτευσε με ένα σκοινί αφού πρώτα σκότωσε την φρουρά. Ο δούκας του Άλμπανι κατέφυγε στην Γαλλία (1483) εκεί σκοτώθηκε στο Παρίσι σε μια μονομαχία με τον Λουδοβίκο, δούκα της Ορλεάνης που τον χτύπησε με την λόγχη του (1485). Την ίδια εποχή ο βασικότερος συνεργάτης του δούκα του Άλμπανι Ιάκωβος Λιντλ του Χαλκέρστον συνελήφθη και εκτελέστηκε ενώ ο τελευταίος μεγάλος υποστηρικτής του Ριχάρδος Γ΄ της Αγγλίας έπεσε στην Μάχη του Μπόσγουορθ. Στις 5 Μαρτίου 1486 την ημέρα της Κυριακής των Λατερανών ο Πάπας Ιννοκέντιος Η΄ ευλόγησε ένα χρυσό τριαντάφυλλο και το έστειλε με τον Τζιάκομο Πασαρέλι, επίσκοπο της Ίμολα στον Ιάκωβο Γ΄, ο επίσκοπος στην συνέχεια μετέβη στο Λονδίνο για να ολοκληρώσει τον γάμο του Ερρίκου Ζ΄ της Αγγλίας.

Τελευταία χρόνια

Παρά την περιπέτεια που είχε ο Ιάκωβος Γ΄ (1482) δεν άλλαξε την συμπεριφορά του, οι προσπάθειες για νέες συμμαχίες με την Αγγλία συνεχίστηκαν αν και δεν είχαν πλέον κανένα νόημα. Συνέχισε να ευνοεί μεγιστάνες με χαμηλή δημοτικότητα, αδιαφορούσε για την απονομή της δικαιοσύνης στην χώρα και έμενε μόνιμα στο Εδιμβούργο, αποξενώθηκε με την σύζυγο του Μαργαρίτα που έμενε στο Στέρλινγκ με τον μεγαλύτερο γιο τους ευνοώντας προκλητικά τον δεύτερο γιο του. Το Κοινοβούλιο προσπάθησε τον Ιανουάριο του 1488 να κερδίσει την βασιλική υποστήριξη με μέλη που ήταν οπαδοί του δεύτερου γιου του όπως ο Τζων Ντράμοντ του Κάργκιλ που έγινε λόρδος του Ντράμοντ, ο Ρόμπερτ Κραίτον του Σανκουάρ που έγινε λόρδος του Σανκουάρ, ο Τζών Χάι του Γιέστερ που έγινε λόρδος του Γιέστερ και ο ιππότης Γουίλιαμ Ράθβεν που έγινε λόρδος του Ράθβεν. Η αντιπολίτευση στον Ιάκωβο Γ΄ εξεγέρθηκε με τους κόμητες του Άνγκους και του Άρτζιλ και την οικογένεια Χέρμπορν.
Ο μεγαλύτερος γιος και διάδοχος του ο μελλοντικός Ιάκωβος Δ΄ απήχθη από την αντιπολίτευση στις 2 Φεβρουαρίου 1488 και έγινε αρχηγός της ή από εκβιασμό ή επειδή φοβόταν ότι ο πατέρας του θα ορίσει διάδοχο τον αδελφό του. Ο βασιλιάς αντιμετώπισε τους επαναστάτες σε μάχη κοντά στο Στέρλινγκ στις 11 Ιουνίου 1488, δεν είναι βέβαιο αν έπεσε στο πεδίο της μάχης ή αν δραπέτευσε και σκοτώθηκε στην συνέχεια. Ο Ιάκωβος Γ΄ της Σκωτίας τάφηκε στο αβαείο του Κάμπουσκεννεθ, ο τάφος του επισκευάστηκε και επεκτάθηκε από την Βασίλισσα Βικτώρια (1865). Χρονικογράφοι του 16ου αιώνα όπως ο Άνταμ Αμπελλ (1480 - 1540), ο Ρομπέρ Λίντσεϊ (1532 - 1580), ο Τζον Λέσλι και ο Τζωρτζ Μπιουκάναν αναφέρουν ότι ο βασιλιάς δολοφονήθηκε αμέσως μετά την μάχη κοντά στο Μπάνοκμπερν.