Πανιώνιος (καλαθοσφαίριση ανδρών)

Ως το 1940

Το 1918-1919, όταν ακόμα ο Πανιώνιος βρισκόταν στη Σμύρνη, πρωτοστατεί στη διάδοση του μπάσκετ. Το Μάρτιο του 1919 ο πρόεδρος Δημήτριος Δάλλας ιδρύει τμήμα μπάσκετ, στο οποίο ως τα τέλη του έτους μετείχαν ενεργά 78 αθλητές. Σε ένα πρώτο τουρνουά που διοργάνωσε ο σύλλογος το 1920 στην προκυμαία της Σμύρνης με τη συμμετοχή άλλων δύο ομάδων από τη Σμύρνη και δύο ομάδων του Ελληνικού Στρατού ο Πανιώνιος αναδείχθηκε νικητής, με καλύτερο παίκτη τον πολυσύνθετο αθλητή Δημητρό Καραμπάτη. Το τουρνουά αυτό θεωρείται η πρώτη επίσημη διοργάνωση μπάσκετ στον ελληνικό χώρο.
Στην Αθήνα το 1924 ο σύλλογος αναδημιουργεί το τμήμα μπάσκετ. Το 1925, με πρωτοβουλία του Δ. Δάλλα, διοργανώνει εφηβικό τουρνουά μεταξύ σχολείων και σωματείων, με τη συμμετοχή 35 ομάδων, το οποίο καθιερώνεται και συνεχίζεται ως το 1950. Μάλιστα, στη διοργάνωση συμμετείχαν και ομάδες κοριτσιών κάτι πρωτοποριακό για την εποχή. Οι αγώνες γίνονται στο Καλλιμάρμαρο Στάδιο, που αποτελεί την έδρα του συλλόγου από το 1922 ως το 1940. Ουσιαστικά ο Πανιώνιος είναι εκείνος που καθιέρωσε το Καλλιμάρμαρο ως γήπεδο καλαθοσφαίρισης, ένα χώρο ο οποίος μεταπολεμικά αποτέλεσε την καρδιά του ελληνικού μπάσκετ.
Το 1927-28 ο Πανιώνιος συμμετέχει στο πρώτο ανεπίσημο πανελλήνιο πρωτάθλημα, το οποίο διοργάνωσαν επτά σύλλογοι της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, με νικητή τον Ηρακλή καθώς και στα επόμενα δύο (1928-29, 1929-30), τερματίζοντας στην 7η, 6η και 4η θέση αντίστοιχα. Το 1929 ο ΣΕΓΑΣ θέτει το άθλημα υπό την αιγίδα του και δημιουργεί "Τεχνική Επιτροπή Αθλοπαιδιών" (Τ.Ε.Α.), στην οποία μετέχει και ο γεν. γραμματέας του Πανιωνίου, ο Νίκος Λωρέντης. Στο Α΄ περιφερειακό πρωτάθλημα Αθηνών (1929), μετέχουν οκτώ ομάδες και ο σύλλογος τερματίζει τέταρτος.
Το 1930, στο Α΄ επίσημο πανελλήνιο πρωτάθλημα, που διοργανώνει η Τ.Ε.Α. του ΣΕΓΑΣ στη Θεσσαλονίκη, τερματίζει στην 4η θέση με παίκτες τους: Κοκκίνη, Δημητριάδη, Καμιζούλη, Βιδωρή, Κτενά, Βάσση, Χριστοδούλου. Συμμετοχή της ομάδας μπάσκετ στο πρωτάθλημα αναφέρεται όλα τα έτη από το 1932 ως το 1939. Μάλιστα, στο πρωτάθλημα Αθηνών-Πειραιώς του 1936-37 πέτυχε ανεπανάληπτη νίκη επί του Πανεπιστημίου Αθηνών με 41-0! Τις σεζόν 1934-35 και 1938-39 προκρίθηκε στην τελική φάση του πανελληνίου πρωταθλήματος, τερματίζοντας στην 3η και 5η θέση αντίστοιχα.
Ως σπουδαιότερος καλαθοσφαιριστής της ομάδας κατά την προπολεμική περίοδο σημειώνεται ο Σπύρος Καμιζούλης. Στον πρώτο αγώνα της Εθνική Ελλάδος στις 25-6-1936 με την Τουρκία στην Κωνσταντινούπολη συμμετείχε και ο παίκτης του Πανιωνίου Βασίλης Βάσσης. Στο δεύτερο αγώνα της Εθνικής στις 20-4-1940 με την Αίγυπτο στο Κάιρο μετείχαν τρεις παίκτες του συλλόγου, οι: Λευτέρης Χατζηδάκης, Δημήτρης Δημητριάδης και Μάριος Δημάδης. Άλλοι παίκτες της προπολεμικής ομάδας ήσαν οι: Γιώργος Ρουσόπουλος,  Κ. Βαλσαμάκης, Ιωάννης Σκορδίλης, Κ. Λάμπρου, Στεφανίδης, Παπαδόπουλος. Προπονητής ήταν ο Νικ. Καραβιάς. Παράλληλα, υπήρχαν ομάδες νέων και παίδων.

Μετατροπή σε ΤΑΚ και ΚΑΕ

Το 1999 το ανδρικό τμήμα μπάσκετ μετατράπηκε σε επαγγελματικό "Τμήμα Αμοιβόμενων Καλαθοσφαιριστών" (Τ.Α.Κ.) και στη συνέχεια σε "Καλαθοσφαιρική Ανώνυμη Εταιρεία" (ΚΑΕ). Το 2003 πήρε τη σημερινή εταιρική μορφή "Πανιώνιος ΚΑΕ". Τέθηκαν καθαρά επαγγελματικές βάσεις και την επόμενη δεκαετία κατάφερε να έχει πρωταγωνιστικό ρόλο στο πρωτάθλημα. Με την ανάληψη της προεδρίας και των μετοχών της ΚΑΕ από τον Ηλία Λιανό, τέθηκαν υψηλότεροι στόχοι. Η ομάδα μετέφερε την έδρα της από το παλιό και ακατάλληλο πλέον για υψηλό επίπεδο γυμναστήριο της οδού Αρτάκης στο κλειστό των ολυμπιακών εγκαταστάσεων του Ελληνικού, αν και την κίνηση αυτή δεν την αγκάλιασαν οι φίλαθλοι, με αποτέλεσμα συχνά να αγωνίζεται μπροστά σε λιγοστούς φιλάθλους. Πάντως κατάφερε να δημιουργήσει ανταγωνιστική ομάδα.
Έφτασε δυο φορές στα ημιτελικά των πλέι-οφ στο πρωτάθλημα της Α1 και τερμάτισε δύο φορές στην τρίτη θέση (2005, 2008) και μια φορά τέταρτος (2007). Παράλληλα, στο Κύπελλο Ελλάδος έφτασε στα ημιτελικά το 2009, ενώ σχεδόν κάθε χρόνο ήταν στα προημιτελικά. Αποκορύφωμα της περιόδου αυτής ήταν η πρόκριση του συλλόγου στην Ευρωλίγκα τη σεζόν 2007-08 με την κατάκτηση της τρίτης θέσης, έπειτα από μια συναρπαστική αναμέτρηση στα ημιτελικά των πλέι-οφ με το Μαρούσι. Την κανονική περίοδο τερμάτισε στην τέταρτη θέση. Στον τελικό για την τρίτη θέση επικράτησε του Γ.Σ. Αμαρουσίου με 3-2 νίκες, αν και βρέθηκε με την πλάτη στον τοίχο, αφού ξεκίνησε τη σειρά με 0-2 ήττες. Προπονητής ήταν ο Σέρβος Νέναντ Μάρκοβιτς και την ομάδα αποτελούσαν οι: Βασίλης Ξανθόπουλος, Γιάννης Καλαμπόκης, Αλέξανδρος Τσάπιν (Σλοβενία), Ιβάν Ζορόσκι (Σερβία), Δημήτρης Κατιάκος, Μπραντ Νιούλεϊ (Αυστραλία), Γιάννης Γεωργαλής, Αλέξανδρος Σιγκούνας, Βλαδίμηρος Γιάνκοβιτς, Νίκος Αγγελόπουλος, Ντούσαν Σάκοτα, Λέβον Κέντολ (Καναδάς), Αντάνας Καβαλιάουσκας (Λιθουανία), Γιάννης Γιαννούλης, Λόνι Μπάξτερ (ΗΠΑ).
Επίσης, συμμετείχε τακτικά στις ευρωπαϊκές διοργανώσεις, έφτασε δυο φορές στα προημιτελικά στο Κύπελλο Σαπόρτα (2002) και στο FIBA EuroCup (2007) και συμμετείχε στην Ευρωλίγκα το 2008-09.
Από τη σεζόν 2009-10 επέστρεψε στο κλειστό της οδού Αρτάκης, μιας και δεν προκρίθηκε σε ευρωπαϊκή διοργάνωση. Στη διοίκηση παραμένει πάντα ο Ηλίας Λιανός, ενώ από το 2010 προπονητής είναι ο Γιώργος Μπαρτζώκας που προσπαθεί να δημιουργήσει μια νεανική ομάδα με βάση Έλληνες παίκτες.

Οι μικρές ομάδες

Η δύναμη και η διαρκής ανανέωση το σωματείου οφείλεται στα πολύ καλά τμήματα υποδομής που έχει. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Πανιώνιος έχει κατακτήσει πέντε πανελλήνια πρωταθλήματα Εφήβων (1984, 1987, 1993, 2004, 2014) και πέντε Παίδων (1990, 1992, 1993, 2002, 2012). Άλλη μια χρονιά Παίδες και Έφηβοι έφτασαν στον τελικό (1981). Επίσης, το 1999 η ομάδα Εφήβων και το 2009 η ομάδα Παίδων τερμάτισαν στην τρίτη θέση στα αντίστοιχα πανελλήνια πρωταθλήματα.
Δύο Έφηβοι Ολυμπιονίκες
Το 2010 στην Α΄ Ολυμπιάδα Νέων στη Σιγκαπούρη δυο 17χρονοι έφηβοι του Πανιωνίου, ο Λάμπρος Βλάχος και ο Σπύρος Παναγιωταράς (γεννημένοι το 1993) αποτελούσαν τα δύο από τα τέσσερα μέλη της Εθνικής Ομάδας Μπάσκετ 3Χ3 που κατέκτησε το χάλκινο μετάλλιο.

Ευρωπαϊκές Διοργανώσεις

Ο Πανιώνιος συμμετέχει σχεδόν κάθε χρόνο στις ευρωπαϊκές διοργανώσεις από τη σεζόν 1975-76 .