Αφθώδης πυρετός

Ιστορία του ιού

H μεγάλη επιδημία αφθώδους πυρετού που ξεκίνησε στις αρχές του 2001 από τη Μεγάλη Βρετανία και εξαπλώθηκε ταχύτατα σε όλη σχεδόν την Ευρώπη, προκλήθηκε από τον πανασιατικό ορολογικό τύπο O, που εισήχθη στη χώρα πιθανότατα από παράνομη εισαγωγή ζωικών προϊόντων. Tο επεισόδιο αυτό αποτελεί ένα ακόμα παράδειγμα για την πλήρη κατάργηση των «συνόρων» στα νοσήματα που άμεσα ή έμμεσα σχετίζονται με την διατροφή του σύγχρονου ανθρώπου.

Συμπτώματα

H νόσος εκδηλώνεται συνήθως το καλοκαίρι και το φθινόπωρο με φαινόμενα κοινού κρυολογήματος, που συνοδεύεται από άφθες και εξελκώσεις στα πέλματα, στις παλάμες και στη στοματική κοιλότητα. Μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο μέσω του σάλιου, των κοπράνων, της αναπνοής, αλλά και μέσω των εκκρίσεων των δερματικών αλλοιώσεων. H επώαση της νόσου είναι 2 - 6 ημέρες και το εξάνθημα μπορεί να διαρκέσει 7 - 10 μέρες. Όπως για τα περισσότερα ιογενή νοσήματα, δεν υπάρχει και γι αυτή τη νόσο ειδική θεραπεία.

Μεταδοτικότητα

O αφθώδης πυρετός είναι θανατηφόρος σε ζώα νεαρής ηλικίας, αλλά η θνησιμότητα είναι σχετικά χαμηλή στα ενήλικα.

Αιγοπρόβατα

Η ασθένεια είναι συνήθως ήπια και δύσκολα µπορεί να διαγνωστεί. Τα ζώα 
παρουσιάζουν συνήθως χωλότητα, καθώς και αγαλαξία. Στα νεαρά αιγοπρόβατα η θνησιµότητα είναι σχετικά ψηλή.

Χοίροι

Οι χοίροι παρουσιάζουν απροθυµία να στέκονται όρθιοι, ενώ κατά το περπάτηµα χωλαίνουν. Στα νεαρά χοιρίδια παρατηρείται ψηλή θνησιµότητα.

Εμβολιασμός

Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν την απαγόρευση χρήσης στο έδαφος τους εμβολίων κατά του αφθώδους πυρετού πλην των περιπτώσεων που προβλέπει η παρούσα οδηγία.
Απαγορεύεται το εμπόριο ζώων εμβολιασμένων κατά του αφθώδους πυρετού. Μετά την κατάργηση της ζώνης προστασίας, τα εμβολιασμένα ζώα που προέρχονται από κοπάδια που έχουν ελεγχθεί μπορούν να μετακινηθούν στο εσωτερικό του κράτους μέλους, υπό την προϋπόθεση ότι με κάποιο σύστημα εντοπισμού διασφαλίζεται ο αποκλεισμός τους από το κοινοτικό εμπόριο.

Προστατευτικός εμβολιασμός

Τα κράτη μέλη που εφαρμόζουν προστατευτικό εμβολιασμό, προβαίνουν σε διαχωρισμό σε περιοχές (περιφερειοποίηση) της ζώνης εμβολιασμού σε στενή συνεργασία αν χρειάζεται με τα γειτονικά κράτη μέλη. Τηρούν τους κανόνες υγιεινής και βιοασφάλειας και τους ειδικούς κανόνες για τις ζώνες προστασίας και επιτήρησης που προαναφέρθηκαν. Σε περίπτωση προστατευτικού εμβολιασμού, δημιουργείται μια δεύτερη ζώνη επιτήρησης ακτίνας τουλάχιστον δέκα χιλιομέτρων.

Κατασταλτικός εμβολιασμός

Ο κατασταλτικός εμβολιασμός εντάσσεται σε μια στρατηγική συστηματικής και άμεσης σφαγής και εφαρμόζεται για να διασφαλίσει την ελάχιστη δυνατή διάδοση του ιού κατά τη διάρκεια της εξάλειψης των προσβεβλημένων ζώων. Τα κράτη μέλη ενημερώνουν την Επιτροπή για την απόφαση τους να καταφύγουν στον κατασταλτικό εμβολιασμό, ο οποίος διενεργείται μόνο στο εσωτερικό της ζώνης προστασίας και σε σαφώς προσδιορισμένες εκμεταλλεύσεις.

Επικινδυνότητα για τον άνθρωπο

Tο ερώτημα που απασχολεί όλους εμάς τους καταναλωτές είναι: "Eίναι δυνατόν ο αφθώδης πυρετός να μεταδοθεί στον άνθρωπο μέσω μολυσμένων ζωικών προϊόντων;" H σημερινή απάντηση είναι ναι, αλλά η μετάδοση είναι πολύ σπάνια.
Aυτό βέβαια δεν πρέπει να μας καθησυχάζει. Oι ιοί έχουν μεγάλες και μέχρι ενός σημείου άγνωστες δυνατότητες προσαρμογής σε ποικίλους ξενιστές, μέσω μεταλλάξεων. Άλλωστε, από τα ζώα προήλθε το AIDS και η μεταδιδόμενη μορφή της σπογγώδους εγκεφαλοπάθειας. Πιο αναλυτικά η σχέση του αφθώδους πυρετού των ζώων με τον άνθρωπο έχει ως εξής:
Στον άνθρωπο υπάρχει μιά άλλη νόσος που οφείλεται σε ιό της ίδιας οικογένειας αλλά διαφορετικού γένους. Πρόκειται για τους ιούς coxsackie, του γένους των εντεροϊών που προκαλούν, κυρίως στα παιδιά αλλά και στους ενήλικες, μία νόσο με παρόμοια κλινικά χαρακτηριστικά που ονομάζεται αφθώδης πυρετός (hand, foot and mouth disease - υπενθυμίζεται ότι ο αφθώδης πυρετός των ζώων ονομάζεται foot and mouth disease).
H προσβολή του ανθρώπου από τον ιό του αφθώδους πυρετού των ζώων ήταν υπό αμφισβήτηση για πολλά χρόνια. Σήμερα, ο ιός έχει απομονωθεί από τουλάχιστον 40 περιπτώσεις της νόσου σε άνθρωπο. O συχνότερα ευρεθείς ιός είναι ο αφθοϊός O (είναι ο τύπος που προκάλεσε την πρόσφατη επιδημία στην Eυρώπη) και σπανιότερα οι τύποι C και A. Mε δεδομένη τη μεγάλη συχνότητα της νόσου στα ζώα, τα περιστατικά στον άνθρωπο είναι προς το παρόν πολύ σπάνια. Aυτό όμως δεν θα πρέπει μειώνει τα προφυλακτικά μέτρα που θα πρέπει να παίρνουν οι ελεγκτικές αρχές της κάθε χώρας, όχι μόνο στα ζωικά προϊόντα εγχώριας παραγωγής αλλά και στα εισαγόμενα.