Η άμυνα του Λούζιν

Περίληψη

Ο μικρός Λούζιν, ένα δεκάχρονο αγόρι μιας εύπορης οικογένειας γαιοκτημόνων της Αγίας Πετρούπολης, ζει χωρίς αδέρφια με τους υπερ-προστατευτικούς γονείς του και ένα πλήθος υπηρετών. Το αγόρι μεγαλώνει χωρίς συντρόφους, χωρίς ομαδικά παιχνίδια, κλεισμένο στον εαυτό του και απορρίπτοντας οποιαδήποτε ανθρώπινη επαφή. Όταν έρχεται ο καιρός να πάει σε σχολείο, στο Γυμνάσιο, η προσωπικότητά περνά τεράστια δοκιμασία, καθώς δεν μπορεί και δεν θέλει να ανταποκριθεί στις χαρές αλλά και στα προβλήματα της μαθητικής ζωής. Τότε περίπου γνωρίζει- από μια τυχαία αφορμή- και το σκάκι και το ερωτεύεται παράφορα. Κάνει απουσίες προκειμένου να πάει κρυφά από όλους να μάθει σκάκι στο σπίτι μιας θείας του. Όσο περισσότερο το μαθαίνει, τόσο γοητεύεται από την πολυπλοκότητα και τις δυνατότητες του παιχνιδιού έτσι που στο τέλος καταλαμβάνει όλο τον προσωπικό του, ψυχικό κόσμο. Αφήνει το σχολείο, και με τη βοήθεια ενός μάνατζερ που συναντά, τον Βαλεντίνοφ, αρχίζει να συμμετέχει σε σκακιστικά τουρνουά. Κερδίζει όλα τα παιχνίδια, η φήμη του μεγαλώνει μέρα με τη μέρα, τον καλούν για τουρνουά ανά την Ευρώπη, γίνεται πλούσιος και διάσημος.

Ωστόσο λίγο πριν κλείσει τα τριάντα του χρόνια, συνειδητοποιεί σιγά σιγά, οτι η ιδιοφυία του, αυτό που τον έκανε παιδί - θαύμα, αρχίζει να υποχωρεί. Εξελίσσεται σε έναν πολύ αξιόλογο σκακιστή χωρίς όμως πια, τις εξάρσεις της εφηβικής του μεγαλοφυίας. Όλη η ζωή του πια είναι το σκάκι. Ο Βαλεντίνοφ τον εγκαταλείπει για πιο αξιόλογες επενδύσεις (ο ανερχόμενος κινηματογράφος τραβάει το ενδιαφέρον του) και ο Λούζιν συνεχίζει μόνος του, να περιφέρεται σε σκακιστικά καφενεία ανά την Ευρώπη, να συμμετέχει σε τουρνουά και να κατοικεί σε αδιάφορα δωμάτι ξενοδοχείων. Μέχρι που σε ένα από αυτά, θα συναντήσει μια Ρωσίδα νεαρή, εκπατρισμένη από την Σοβιετική Ένωση, που ζει στο Βερολίνο μόνιμα. Η κοπέλα (της οποίας το όνομα δεν θα μάθουμε ποτέ, σαν να είναι ένα σύμβολο περισσότερο παρά μια προσωπικότητα) θα ενδιαφερθεί για αυτόν και ο Λούζιν θα ανταποδώσει το ενδιαφέρον. Μάλιστα, προσπαθεί - για πρώτη φορά- να δημιουργήσει κάτι κοινό με έναν άνθρωπο και της ζητάει να τον παντρευτεί. Εκείνη, παρά τις σφοδρές αντιρρήσεις των γονιών της δέχεται, αλλά λίγο πριν το γάμο και κατά τη διάρκεια ενός τουρνουά στο Βερολίνο, που ο Λούζιν θα αντιμετωπίσει τον μεγάλο του αντίπαλο, Ιταλό σκακιστή Τουράτι, έρχεται η πρώτη κρίση παραφροσύνης. Κατά τη διάρκεια της κρίσης, ο Λούζιν χάνει την επαφή του με τον πραγματικό κόσμο (και μάλιστα στη μέση της παρτίδας με τον Τουράτι), τον οποίο αντικαθιστά αμέσως με τα πιόνια του σκακιού, με τη σκακιέρα και με σκακιστικές κινήσεις.

Θα ξαναβρεί τον εαυτό του ύστερα από αρκετές μέρες νοσηλευόμενος σε μια ψυχιατρική κλινική του Βερολίνου. Η αρραβωνιαστικιά του δεν τον εγκαταλείπει αλλά αντίθεται εντείνει τις φροντίδες της και την προσπάθειά της να τον κάνει καλά. Ύστερα από αυστηρή εντολή του γιατρού, ο Λούζιν πρέπει (για να σωθεί η ζωή του) να διακόψει κάθε σχέση, κάθε επαφή κάθε σκέψη για το σκάκι. Και στην αρχή τα καταφέρνει. Ο πρώτος χρόνος της έγγαμης ζωής θα τον βοηθήσει να απομακρυνθεί από τα διανοητικά προβλήματα του σκακιού, αλλά δυστυχώς δεν θα καταφέρει να γεμίσει με κάτι άλλο, τον χώρο που έπιανε στην ύπαρξή του το σκάκι. Επειδή δεν σκέφτεται πια το σκάκι, αρχίζει να θυμάται: την προηγούμενη ζωή του, την παιδική του ηλικία του, την ανυπαρξία της ζωής του χωρίς το σκάκι. Και αυτό δεν το αντέχει.

Αρχίζει και πάλι να κυλάει στην παραφροσύνη, η άμυνά του καταρρέει, και ο ίδιος θα δώσει την μόνη λύση που θεωρεί εφικτή. Θα πηδήξει στο κενό.