Οστεοπόρωση

Επιδημιολογία - Στατιστική

Επιπολασμός -Συχνότητα: Από μελέτες που έγιναν στις Η.Π.Α. έχει αποδειχθεί ότι 29% των γυναικών, δηλαδή το 1/3 περίπου, και 18% των ανδρών ηλικίας 45-79 ετών παρουσιάζουν κάποιου βαθμού οστεοπόρωση. Στην Ελλάδα έχει βρεθεί ότι σε άτομα άνω των 60 χρόνων 19% των γυναικών και 11 % των ανδρών παρουσιάζουν οστεοπόρωση.

Διαφορική διάγνωση

H Οστεοπόρωση είναι γενικευμένη νόσος του μεταβολισμού των οστών. Συνήθως είναι ασυμπτωματική οπότε δεν έχει νόημα η διαφορική της διάγνωση με άλλα νοσήματα. Το πρόβλημα προκύπτει όταν εκδηλωθούν δοκιδικά κατάγματα σπονδύλων, ή συμπιεστικά κατάγματα σπονδύλων, οπότε προκαλεί ραχιαλγία και οσφυαλγία που μπορεί να θεωρηθεί λανθασμένα ως δήθεν «ψύξη» ή δισκοπάθεια. Τα υπόλοιπα κλινικά σημεία της Οστεοπόρωσης αφορούν κατάγματα μακρών οστών (κερκίδα, στέρνο, πλευρές, διατροχαντήριο του μηριαίου, υποκεφαλικό κάταγμα μηριαίου) που σε γενικές γραμμές διαγιγνώσκονται εύκολα με ακτινογραφίες. Η πλέον δύσκολη διαγνωστική περίπτωση είναι το ενσφηνωμένο οστεοπορωτικό κάταγμα του αυχένος μηριαίου σε υπερήλικα άτομα, το οποίο εύκολα διαφεύγει τη διάγνωση, γιατί ο ασθενής πονάει λίγο και μπορεί και περπατά. Πάντα σε ηλικιωμένα άτομα κάθε πόνος στη σπονδυλική στήλη και στη λεκάνη πρέπει να οδηγεί σε ακτινογραφίες.

Ενστάσεις στη φαρμακευτική αντιμετώπιση της οστεοπόρωσης

Σε γενικές γραμμές τα φάρμακα θεραπείας της οστεοπόρωσης είναι καλώς ανεκτά, δηλαδή με ελάχιστες άμεσες παρενέργειες, αν και στα εσώκλειστα φυλλάδια αναφέρεται αριθμός ανεπιθύμητων παρενεργειών. Στη φαρμακευτική αντιμετώπιση της οστεοπόρωσης με ορισμένα φάρμακα, υπάρχουν διαφωνίες καθώς η υπέρμετρη οστική πυκνότητα που επιτυγχάνεται με μη φυσιολογικό τρόπο, σε παρατεταμένη χρήση των φαρμάκων αυτών, δεν είναι δείκτης ενός γερού οστού, με την έννοια της αντοχής του στα κτυπήματα αλλά και της υγιούς λειτουργίας του. Τα οστά περιέχουν και άλλες ουσίες πλην του ασβεστίου, όπως το Μαγνήσιο, που τους δίνουν την ελαστικότητα που χρειάζονται. Την ισορροπία της κατακράτησης του ασβεστίου στα οστά τη ρυθμίζουν οι οστεοβλάστες, που εναποθέτουν το Ασβέστιο σε αυτά και οι οστεοκλάστες που το αφαιρούν. Κάποια από τα φάρμακα σκοτώνουν τα κύτταρα - οστεοκλάστες και έτσι μένουν συγκριτικά περισσότεροι οστεοβλάστες να εναποθέτουν το ασβέστιο στα οστά. Το αποτέλεσμα είναι πως το οστό πυκνώνει με ασύμμετρη αναλογία υλικών δόμησης από την ανεξέλεγκτη εναπόθεση ασβεστίου σε αυτό, βαραίνει και χάνει την ελαστικότητά του, με συχνό αποτέλεσμα τα μηριαία κατάγματα αν το φάρμακο χορηγείται για τέσσερα και πλέον χρόνια. Τότε εμφανίζεται το φαινόμενο της οστεονέκρωσης που γίνεται εμφανές για παράδειγμα όταν αφαιρείται κάποιο δόντι από τη γνάθο και το κόκαλο δε μπορεί να επουλώσει το κενό του δοντιού. Επίσης το επιπλέον ασβέστιο που λαμβάνεται με χάπια και κυκλοφορεί στον οργανισμό εναποτίθεται οπουδήποτε στο σώμα υπάρχει φλεγμονή και ενδέχεται να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα όπως περικαρδίτιδα, στένωση αρτηριών κλπ.

Η συμβολή της άσκησης στην Οστεοπόρωση

Πολλαπλές μελέτες έχουν δείξει ότι η αεροβική γυμναστική, που φέρει το βάρος, και οι ασκήσεις  αντίστασης μπορούν να διατηρήσουν ή να αυξήσουν την Οστική Πυκνότητα (BMD) στις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες  Πολλοί ερευνητές έχουν προσπαθήσει να εντοπίσουν ποιοι τύποι άσκησης είναι πιο αποτελεσματικοί στη βελτίωση της οστικής πυκνότητας και σε άλλες μετρήσεις της ποιότητας των οστών, ωστόσο τα αποτελέσματα ποικίλουν. Το πρόγραμμα BEST (Bone-Estrogen Strenghth Training) στο Πανεπιστήμιο της Αριζόνα εντόπισε έξι ειδικές εκπαιδευτικές ασκήσεις βάρους που απέδωσε τη μεγαλύτερη βελτίωση της BMD. Το πρόγραμμα αυτό προτείνει ειδικές ασκήσεις, με τρεις προπονήσεις την εβδομάδα, με  το βάρος των δύο σετ από κάθε άσκηση, εναλλάξ, μέτρια (6-8 επαναλήψεων με το 70% της 1-rep max) και βαριά (4-6 επαναλήψεων με το 80% της 1-rep max). Ένα έτος τακτικών ασκήσεων φαίνεται να αυξάνει την οστική πυκνότητα της κνήμης αναφέρουν οι Cheng S και συνεργάτες . Η άσκηση σε συνδυασμό με άλλες φαρμακολογικές θεραπείες, όπως η θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης ( εμμηνόπαυση) (HRT) έχει αποδειχθεί ότι αυξάνει την οστική πυκνότητα πάνω από θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης μόνο . Πρόσθετα οφέλη για οστεοπορωτικούς ασθενείς εκτός από την αύξηση BMD περιλαμβάνουν βελτιώσεις στην ισορροπία, στο βάδισμα, και στη μείωση του κινδύνου των πτώσεων