Ούμπα

Οι πρώτες επιθέσεις των Βίκινγκ από την Φριζία

Στα μέσα του 9ου αιώνα ένας στρατός επιδρομέων επιτέθηκε στα Αγγλοσαξονικά βασίλεια, οι νεώτερες εκδόσεις στο Αγγλοσαξωνικό χρονικό τοποθετούν την επίθεση στα τέλη του 9ου αιώνα, σύμφωνα με την Αρχαία Αγγλική ορολογία τον ονόμασαν "Μεγάλο στρατό". Η προέλευση του στρατού αυτού ήταν άγνωστη, το χρονικό τους αναγνωρίζει σαν Δανούς ή αλλόθρησκους. Ο χρονικογράφος του 10ου αιώνα Ασσέρ αναφέρει ότι οι επιδρομείς σύμφωνα με την προφορική παράδοση επιτέθηκαν από την "χώρα του Δούναβη". Η χώρα του Δούναβη σε πρώτη μετάφραση αναγνωρίζεται σαν η Δακία παρόλα αυτά ο Ασσέρ τονίζει ότι η λέξη "Δούναβης" ή "Δανούμπ" ήταν ένας Αγγλικός όρος που χρησιμοποιούσαν συχνά όταν έκαναν αναφορές στην Δανία. Ο χρονικογράφος του 10ου αιώνα Έθελγουιρ αναφέρει ότι "ο στόλος του τυράννου Άιβαρ έφτασε στην γη της Αγγλίας από τον βορά" παραπέμποντας την καταγωγή από την Σκανδιναβία.
Στον Μεγάλο στρατό συμμετείχαν Βίκινγκ οι οποίοι ήταν ενεργοί στην Αγγλία όπως επίσης και άντρες που είχαν έρθει απ'ευθείας από την Σκανδιναβία, την Ιρλανδία και την ηπειρωτική Ευρώπη, ο στρατός ανασυγκροτήθηκε αρχικά στην Σκανία. Τα "Χρονικά του Μπερτινιάνι" τον 9ο αιώνα αναφέρουν ότι οι Δανοί Βίκινγκ ισοπέδωσαν την Φριζία (851). Τα "Χρονικά" του Λίντισφαρν τον 12ο αιώνα αναφέρει ότι οι Βίκινγκ από την Δανία και την Φριζία επιβιβάστηκαν στην νήσο του Σέπεϊ (855). Η ίδια πηγή όπως επίσης και η "Ιστορία του Σάνκτο Καθέμπρο" που γράφτηκε τον 11ο αιώνα περιγράφουν μαζί τον Ούμπα σαν "δούκα των Φριζίων". Η "Ιστορία του Σάνκτο Καθέμπρο" χρησιμοποιεί επιπλέον για τον στρατό των εισβολέων την ορολογία "Σκανδίλγκι" που μεταφράζεται ως "προερχόμενοι από τον ποταμό Σκάλδη". Η αναφορά αυτή δείχνει ότι ο Ούμπα ήρθε από το Ουαλχέρεν ένα νησί στο στόμιο του Σκάλδη. Το νησί βρισκόταν υπό την κατοχή των Βίκινγκ περισσότερο από 20 χρόνια από την εποχή που ο αυτοκράτορας Λοθάριος Α΄ το παραχώρησε σε έναν άντρα από την βασιλική δυναστεία της Δανίας με το όνομα Χάραλντ. (841) Με δεδομένο ότι τα στρατεύματα του Ούμπα είχαν εγκατασταθεί στην Φριζία περισσότερο από 20 χρόνια πολλοί άντρες από τον στρατό του είχαν γεννηθεί σε εκείνη την περιοχή. Το γεγονός ότι ο στρατός έζησε μεγάλα διαστήματα στην Ιρλανδία και την ηπειρωτική Ευρώπη δείχνει ότι πολλοί άντρες πιθανότατα να είχαν ασπαστεί την χριστιανική θρησκεία η οποία εκείνη την εποχή βρισκόταν σε πρώιμο στάδιο στην Βρετανία.

Κατάκτηση της Νορθουμβρίας

Το Αγγλοσαξωνικό χρονικό αναφέρει ότι το φθινόπωρο του 865 ο Μεγάλος στρατός των Βίκινγκ επιτέθηκε στην Ανατολική Αγγλία και πέρασε τον χειμώνα. Την περίοδο εκείνη οι Βίκινγκ απέκτησαν εξαιρετική πολεμική εμπειρία και το χρονικό συνεχίζει να γράφει ότι την επόμενη άνοιξη επιτέθηκαν απ'ευθείας στην καρδιά του βασιλείου της Νορθουμβρίας το οποίο βρισκόταν σε εμφύλια σύγκρουση ανάμεσα στον Αέλα της Νορθουμβρίας και τον Όσμπερτ της Νορθουμβρίας. Την επόμενη χρονιά (866) οι Βίκινγκ κυρίευσαν την Γιορκ μια από τις δυο αρχιεπισκοπικές έδρες και ένα από τα σημαντικότερα εμπορικά κέντρα στην Βρετανία.[39] Ο Όσμπερτ και ο Αέλα συμφιλιώθηκαν μπροστά στον κίνδυνο των επιδρομέων, το χρονικό αναφέρει ότι έκαναν μαζί επίθεση στην Γιορκ αλλά έπεσαν και οι δυο στην μάχη (867). Η "Βασιλική Ιστορία" αναφέρει ότι μετά την κατάρρευση του βασιλείου της Νορθουμβρίας οι Βίκινγκ διόρισαν υποτελή βασιλιά τον Εγβέρτο Α΄ της Νορθουμβρίας με στόχο να συγκεντρώνει φόρους από τον λαό για τον στρατό τους.
Το Αγγλοσαξωνικό χρονικό συνεχίζει περιγράφοντας ότι ο στρατός των Βίκινγκ επιτέθηκε κατόπιν στην Μερκία, κυρίευσε την πόλη του Νότιγχαμ και πέρασε τον χειμώνα εκεί. Οι βασιλείς Μπούργκρεντ της Μερκίας και Έθελρεντ του Ουέσσεξ και του Κεντ ενώθηκαν για να ανακαταλάβουν το Νότιγχαμ αλλά σύμφωνα τόσο με το χρονικό όσο και με τον Ασσέρ στάθηκαν ανίκανοι να το κάνουν. Ο στρατός των Βίκινγκ ενισχύθηκε εν τω μεταξύ αλλά για άγνωστο λόγο όπως γράφει το χρονικό αναγκάστηκαν να κλείσουν ειρήνη με τον βασιλιά της Μερκίας και να αποσυρθούν στην Γιορκ.

Κατάκτηση της Ανατολικής Αγγλίας

Το βασίλειο της Ανατολικής Αγγλίας έπεσε στους Βίκινγκ (869), σύμφωνα με το Αγγλοσαξωνικό χρονικό έκαναν χειμερινή επίθεση στο Δέτφορντ, πολέμησαν με τους Ανατολικούς Άγγλους και δολοφόνησαν τον βασιλιά Έντμουντ. Οι απόψεις για το γεγονός διαφέρουν, το Αγγλοσαξονικό χρονικό αναφέρει ότι ο βασιλιάς έπεσε σε μάχη αντίθετα ο Ασσέρ στους στίχους του γράφει ότι πέθανε με μαρτυρικό θάνατο επειδή αρνήθηκε να απαρνηθεί την χριστιανική πίστη γι'αυτό καθιερώθηκε από την εκκλησία ως Άγιος και μάρτυρας. Άν και οι συγκεκριμένες περιγραφές είναι μεταγενέστερες το γεγονός να συνελήφθη ζωντανός ο Έντμουντ μετά την μάχη και να εκτελέστηκε θεωρείται πολύ πιθανό για τα δεδομένα της εποχής. Ο κληρικός Άμπο του Φλερί τον 12ο αιώνα αναφέρει ότι ο Άιβαρ άφησε τον Ούμπα πίσω στην Νορθουμβρία πριν επιτεθεί στους Ανατολικούς Άγγλους. Σε αντίθεση με την συγκεκριμένη πηγή το Αγγλοσαξωνικό χρονικό αναφέρει στους στοίχους του ότι ο Άιβαρ και ο Ούμπα ήταν "οι αρχηγοί του στρατού και οι δολοφόνοι του βασιλιά". Αυτό πιθανότατα να ήταν ένα λάθος του χρονικού επειδή οι μετέπειτα πηγές δεν συσχετίζουν τον θάνατο του βασιλιά με τους δυο συγκεκριμένους οπλαρχηγούς.
Μετά τον θάνατο του Έντμουντ και την καταστροφή του βασιλείου της Ανατολικής Αγγλίας ο Άιβαρ εξαφανίζεται από τις Αγγλικές ιστορικές πηγές. Το δεύτερο μισό του 870 ένας απο τους αρχηγούς του μεγάλου στρατού ήταν ο αδελφός τους Χάλφνταν ο οποίος τοποθετήθηκε αρχηγός για την εκστρατεία εναντίον του Ουέσσεξ. Το Αγγλοσαξωνικό χρονικό αναφέρει ότι με έδρα το Ρίντινγκ πραγματοποίησε εννέα μάχες εναντίον του βασιλείου των Δυτικών Σαξόνων η σημαντικότερη από τις οποίες ήταν η μάχη του Άσνταουν στις ακτές του Μπέρκσαϊρ. Η μάχη αυτή ήταν η πρώτη αναφορά του ίδιου του Χάλφνταν στις γραπτές πηγές. Οι Δανοί δεν μπόρεσαν τελικά να κάμψουν την αντίσταση των Σαξόνων του Ουέσσεξ ειδικά μετά την άνοδο στον θρόνο του νέου δυναμικού βασιλιά Αλφρέδου του Μέγα (871) και αναγκάστηκαν να κλείσουν ειρήνη.

Κατάκτηση της Μερκίας

Το Χρονικό αναφέρει ότι μετά την σύναψη της ειρήνης οι Βίκινγκ αποσύρθηκαν στο Λονδίνο στο οποίο πέρασαν τον χειμώνα. Το Λονδίνο βρισκόταν εκείνη την εποχή υπό την κατοχή των Βίκινγκ όπως προκύπτει από μετέπειτα στίχους του χρονικού σχετικά με την ανακατάληψη της πόλης από τον Αλφρέδο τον Μέγα. Οι στίχοι αναφέρουν ότι ο στρατός των κατακτητών βάδισε αργότερα βόρεια στην Νορθουμβρία (873), πιθανότητα πραγματοποιήθηκε μετατόπιση του στρατού μετά την καταστολή της εξέγερσης εναντίον του υποτελούς βασιλέως τους στην Νορθουμβρία. Η μετατόπιση αυτή πιθανότατα ήταν τμήμα του σχεδίου για την επίθεση στην βόρεια Μερκία. Το χρονικό αναφέρει ότι οι Βίκινγκ πέρασαν τον χειμώνα του 873 στο Τόρκσει και στην συνέχεια εξανάγκασαν τον Μπούργκρεντ της Μερκίας να παραιτηθεί από τον θρόνο, στη θέση του τοποθέτησαν ως υποτελή τους τον Κέολγουλφ Β΄ της Μερκίας απόγονο του Κέολγουλφ Α΄ της Μερκίας.
Μετά την πτώση του βασιλείου της Μερκίας ο στρατός των κατακτητών είχε στην κατοχή του τον δρόμο ανάμεσα στην Ανατολική Αγγλία και τη Νορθουμβρία, μονάχα το Ουέσσεξ παρέμενε ανεξάρτητο βασίλειο που δεν βρισκόταν υπό την κατοχή τους. Η "Βρετανική Ιστορία" αναφέρει στην συνέχεια ότι ο Μεγάλος στρατός μοιράστηκε στα δυο, το ένα τμήμα με αρχηγό τον Χάλφνταν βάδισε βόρεια προς την Νορθουμβρία. Τον χειμώνα του 874 - 875 ο Χάλφνταν με έδρα τον ποταμό Τίν ξεκίνησε τις επιδρομές του εναντίον των [[Πίκτοι|Πίκτων] και των Βρετανών του Στραθκλάιντ. Η πληροφορία αυτή φαίνεται επιπλέον στα "Χρονικά του Ούλστερ" μια Ιρλανδική πηγή που εμφανίζει αιματηρή μάχη ανάμεσα στους Πίκτους και το Ντάμπγκαιγ (875). Άν ο Άιμαρ των Ιρλανδικών πηγών ταυτίζεται με τον Άιβαρ των Αγγλικών πηγών ο Χάλφνταν πιθανότατα συνέχισε τις πολεμικές επιχειρήσεις του αδελφού του στα βόρεια. Το 876 ο στρατός του Χάλφνταν διασπάστηκε σύμφωνα με το χρονικό επιτρέποντας στους άντρες του να κατοικήσουν στα εδάφη τα οποία είχαν εγκατασταθεί.

Προετοιμασίες για επίθεση στο Ουέσσεξ

Ο Χάλφνταν ολοκλήρωσε την κατάκτηση της Νορθουμβρίας και το υπόλοιπο τμήμα του στρατού υπό την ηγεσία του Γκαθράμ, του Οσκετέλ και του Ανβέντ οι οποίοι συνδέθηκαν με την μεγάλη επίθεση του 871 βάδισαν με προορισμό την Ανατολική Αγγλία. Το Αγγλοσαξωνικό χρονικό αναφέρει ότι ο στρατός του με βάση το Κέμπριτζ ξεκίνησε τις επιδρομές εναντίον του Ουέσσεξ (875) και την επόμενη χρονιά κυρίευσε το Γουέρχαμ. Ο Αλφρέδος έκλεισε ειρήνη με τους Βίκινγκ αλλά οι ίδιοι την έσπασαν την επόμενη χρονιά και κατέλαβαν το Έξετερ (876). Την ίδια χρονιά ένα τμήμα στόλου υπό την ηγεσία του Γκουθρούμ καταστράφηκε από την καταιγίδα, το Χρονικό αναφέρει ότι αναγκάστηκε να αποσυρθεί στην Μερκία.
Το Αγγλοσαξωνικό χρονικό σημειώνει ότι ο στρατός του Γκουθρούμ άρχισε την εγκατάσταση στην περιοχή του Μίνλαντς η οποία έμεινε γνωστή ως "Οι πέντε επαρχίες". Το χρονικό και ο Ασσέρ σημειώνουν ότι ο Γκουθρούμ πραγματοποίησε αιφνίδια επίθεση εναντίον των Δυτικών Σαξόνων τον χειμώνα του 877 - 878. Με βάση το Γκλόστερ οι Βίκινγκ ξεκίνησαν τις επιδρομές στο Ουέσσεξ και κυρίευσαν το βασιλικό χωριό του Τσίππενχαμ, πιθανότατα αυτό συνδυάστηκε με άλλη μια επίθεση των Βίκινγκ στο Έξετερ που ολοκληρώθηκε με την μάχη του Άρξ Κινουί (878). Οι μετέπειτα στίχοι του Αγγλοσαξονικού χρονικού παρουσιάζουν την μάχη στο Ντεβόν, ο Ασσέρ προσδιορίζει ένα κάστρο με το όνομα Άρξ Κινουί στο βόρειο Ντεβόν. Ο Ασσέρ αναφέρει ότι έκανε απόβαση στο Ντεβόν από μια βάση με το όνομα Ντιφέντ η οποία πιθανότατα βρισκόταν στην Ιρλανδία. Το Αγγλοσαξωνικό χρονικό δεν λέει το όνομα του στρατάρχη, τον περιγράφει σαν αδελφό του Άιβαρ και του Χάλφνταν ο οποίος σκοτώθηκε στην μάχη. Ο χρονικογράφος του 12ου αιώνα Τζόφφρυ Γκαιμαρ τον αναγνωρίζει σαν τον Ούμπα αλλά δεν διευκρινίζει αν στηρίχτηκε σε κάποια περασμένη πηγή ή εάν ήταν δικό του συμπέρασμα. Είναι πολύ πιθανό ο Γκαιμάρ να στηρίχτηκε στους θρύλους που κυκλοφόρησαν γύρω από τον Άιμαρ και τον Ούμπα σχετικά με τον μαρτυρικό θάνατο του Έντμουντ. Ο Γκαιμαρ παραπέρα αναφέρει ότι ο Ούμπα τάφηκε σε έναν λόφο τον "Ούμπαλαβ" λέξη που μεταφράζεται ως "ανάχωμα του Ούμπα".

Συντριβή των Βίκινγκ από τον Αλφρέδο τον Μέγα

Η μάχη που ακολούθησε κατέληξε σε μια συντριπτική νίκη των Σαξόνων, ο Έθελγουιρντ αναφέρει τον Όντα, κόμη του Ντέβον σαν αρχηγό των δυνάμεων των νικητών. Το Αγγλοσαξωνικό χρονικό απαριθμεί τον στόλο των Βίκινγκ σε 23 πλοία και τις απώλειες τους σε 840 νεκρούς. Ο στρατηγός των Βίκινγκ στο Άρξ Κινουίτ εκμεταλλεύτηκε την ευκαιρία από την εκστρατεία του Γκουθρούμ για να πραγματοποιήσει την δική του εκστρατεία εναντίον των Δυτικών Σαξόνων. Από την πρώτη ματιά φαίνεται ότι ο τόπος και ο χρόνος που έγινε η μάχη δείχνει μια συνεννόηση ανάμεσα στους δυο στρατούς των Βίκινγκ εναντίον του Αλφρέδου αλλά στην πραγματικότητα δεν συνέβη αυτό. Άν είχαν συνεργαστεί πραγματικά οι Βίκινγκ του Άρξ Κινουίτ με τον Γκουθρούμ οι προηγούμενες από τις δραστηριότητες τους στο Ντιφέντ θα είχαν συσχετιστεί με τις εκστρατείες του Γκουθρούμ εναντίον του Αλφρέδου. Ο Γκουθρούμ άφησε εκτεθειμένο τον στρατό των Βίκινγκ του Άρξ Κινουίτ απέναντι στις δυνάμεις του Αλφρέδου και επέτρεψε στον βασιλιά του Ουέσσεξ να διασπάσει τις δυνάμεις επικοινωνίας των αντιπάλων του.
Η θέση του Αλφρέδου αν και φαινόταν στην αρχή ότι δεν ήταν εξασφαλισμένη με τον ίδιο να κινδυνεύει με κατάρρευση τα γεγονότα που ακολούθησαν μετά τον θρίαμβο στο Άρξ Κινουίτ αντέστρεψαν την κατάσταση με το μέρος του. Το Αγγλοσαξωνικό χρονικό αναφέρει ότι ο Αλφρέδος στην συνέχεια κατόρθωσε με μεγάλη επιτυχία να πραγματοποιήσει νέα επίθεση εναντίον του Γκουθρούμ και να τον συντρίψει στο Έντινγκτον. Ο Γκούθρουμ αναγκάστηκε να δεχτεί τους όρους του Αλφρέδου για ειρήνη, βαπτίστηκε χριστιανός και παρέμεινε βασιλιάς στην Ανατολική Αγγλία για περισσότερο από μια δεκαετία μέχρι τον θάνατο του (890). Παρά το γεγονός ότι ο Ούμπα και ο Άιβαρ έχουν συσχετιστεί μεταξύ τους από τον ηγούμενο του Φλερί και από τον κληρικό του 11ου αιώνα Έλφρικ του Έινσαμ δεν αναφέρεται πουθενά τίποτα περισσότερο για την μεταξύ τους σχέση από άλλες πηγές. Η πρώτη πηγή που περιγράφει την μεταξύ τους συγγένεια ήταν τα Λατινικά Χρονικά του Νεότ τον 12ο αιώνα, μια πηγή από το Σάφοκ που αναφέρει ότι ηταν και οι δυο γιοι ενός άντρα με το όνομα "Λοθμπρόκους".