Βραχύ ου

Το βραχύ ου (Ў ў πλάγια γραφή: Ў ў) είναι γράμμα στοΚυριλλικό αλφάβητο. Η μόνη Σλαβική γλώσσα που χρησιμοποιεί το γράμμα είναι το λευκορωσικό κυριλλικό αλφάβητο. Μεταξύ των μη-σλαβικών γλωσσών που χρησιμοποιούν το Κυριλλικό αλφάβητο, το ў χρησιμοποιείται στα Ντουνγκάν και τα Σιβηρικά Γιουπίκ. Χρησιμοποιήθηκε και στα ουζμπεκικά πριν από την υιοθέτηση του λατινικού αλφαβήτου, το 1992.

Ιστορία

Το γράμμα προέρχεται από το γράμμα ίζιτσα ⟨Ѵ ѵ⟩ με βραχύ (Іереѵ̆ская власть, пучина Егеѵ̆ская, κλπ.), το οποίο χρησιμοποιείται σε ορισμένα ουκρανικά βιβλία στο τέλος του 16ου και αρχές του 17ου αιώνα. Αργότερα, ο χαρακτήρας αυτός πιθανώς πέρασε στο Ρουμανικό Κυριλλικό αλφάβητο, απ'όπου το δανείστηκαν οι συγγραφείς του ουκρανικού βιβλίου ποίησης Ρουσάλκα Ντνιστροβάγια (Русалка днѣстровая) το 1837. Ο πρόλογος διαβάζει "έχουμε αποδεχτεί το σερβικό џ . . . και το βλάχικο [ρουμανικό] ў . . .". Σε αυτό το βιβλίο, το ⟨ў⟩ χρησιμοποιείται κυρίως για την μετατροπή του ετυμολογικού [l] σε [w]. Η σύγχρονη ουκρανική ορθογραφία χρησιμοποιεί το ⟨в⟩ ([v]) σε αυτή τη θέση.
Για τα λευκορωσικά, ο συνδυασμός του κυριλλικού ου με βραχύ ⟨ў⟩ προτάθηκε από τον Π.Α. Μπεσόνοφ το 1870. Πριν από αυτό, χρησιμοποιήθηκαν διάφορες παραλλαγές του λατινικού U, το οποίο εμφανιζόταν με πλάγια γράμματα σε έργα του Βίντσεντ Ντούνιν-Μαρτσίνκιεβιτς, με οξεία ⟨ú⟩ στο Da milykh mužyczkoú του Γιαν Τσέσοτ (μετάφραση: Προς τους αγαπητούς αγρότες, έκδοση 1846), το W με βραχύ ⟨w̆⟩ στον Επίμαχ-Σιπίλα 1889, ή απλά το γράμμα ⟨u⟩ το ίδιο (όπως και σε εκδόσεις του Κονσταντίν Καλινόφσκι, 1862-1863). Ένα U με χάτσεκ ⟨ǔ⟩ χρησιμοποιήθηκε επίσης.
Μετά το 1870, τόσο η διάκριση για το φώνημα και το νέο σχήμα του γράμματος δεν χρησιμοποιούταν πολύ διαδεδομένα μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1900 λόγω τεχνικών προβλημάτων, κατά τον Μπουλίκα. Μεταξύ των πρώτων εκδόσεων που χρησιμοποίησαν το επίσημο νέο γράμμα ήταν οι λαογραφικές συλλογές που δημοσιεύθηκε από τον Μιχάλ Φεντερόβσκι και η πρώτη έκδοση του Ντούντκα Μπιεουαρούσκαγια του Φραντσίσακ Μπαχούσεβιτς (Λευκορωσικό φλάουτο, που δημοσιεύθηκε στην Κρακοβία, 1891). Για αρκετά είδη αποδόσεων (απλό ⟨u⟩, ή με προσθήκη διακριτικού, π.χ. χάτσεκ) η ανεπίσημη μορφή συνέχισε να χρησιμοποιείται, μερικές φορές μέσα σε μια ενιαία δημοσίευση (Μπαχούσεβιτς, 1891, Πατσόμπκα, 1915), επίσης, υποτίθεται λόγω τεχνικών προβλημάτων.

Λευκορωσικά

Το γράμμα ονομάζεται μη-συλλαβικό ή σύντομο ου (Λευκορωσικά: у нескладовае, ου νιεσκλαντόβαγιε ή у кароткае, ου καρότκαγιε) στα λευκορωσικά, επειδή μοιάζει με το у (ου), δεν σχηματίζει συλλαβές. Το ισοδύναμο του Λευκορωσικού λατινικού αλφαβήτου είναι ⟨ŭ⟩, αν και γράφεται και ως ⟨w⟩.
Σε μητρικές λευκορωσικές λέξεις, το ⟨ў⟩ αντιπροσωπεύει το [[w]], όπως στο хлеў, προφέρεται [xlʲew] (chleŭ, "παράγκα") ή воўк [[vɔwk]] (voŭk, "λύκος"). 
Το γράμμα ⟨ў⟩ δεν μπορεί να εμφανιστεί πριν από φωνήεν. Όταν το απαιτεί η γραμματική, το ⟨ў⟩ αντικαθίσταται από το ⟨в⟩ [/v/]. Συγκρίνετε το хлеў ([xlʲew] chleŭ) με το за хлявом ([[za xlʲaˈvom]] za chlavóm, "πίσω από το υπόστεγο'). Επίσης, όταν μια λέξη που αρχίζει με ⟨у⟩ [/u/] ακολουθεί φωνήεν, έτσι ώστε να σχηματίζει δίφθογγος μέσω του συνδέσμου, το οποίο γράφεται συνήθως, αλλά όχι απαραίτητα, γράφεται ⟨ў⟩ αντ ' αυτού. Για παράδειγμα, στο у хляве δεν έχει το ου με βραχύ, ([[u xlʲaˈvʲe]] u chlavié, "στη παράγκα"), αλλά στο увайшлі яны ў хлеў ([[uvajʂˈlʲi jaˈnɨ w xlʲew]] uvajšlí janý ŭ chleŭ, "πήγαν στο υπόστεγο') το έχει. 
Το γράμμα ⟨ў⟩ αναπαριστά το [/w/] σε ξένα δάνεια.

Σε άλλες γλώσσες

Το γράμμα χρησιμοποιείται στα Ντουνγκάν και Σιβηρικά Γιουπίκ, δύο γλώσσες που ομιλούνται στη βόρεια και ανατολική Σιβηρία.

Μνημείο

Τον σεπτέμβριο του 2003, κατά τη διάρκεια της δέκατης χρονιάς των Ημερών Λευκορωσικού Αλφαβητισμού, οι αρχές του Πολάτσκ, της αρχαιότερης πόλης στη Λευκορωσία, έστησαν μνημείο για να τιμήσουν το μοναδικό γράμμα ⟨ў⟩. Η αρχική ιδέα για το μνημείο ήρθε από τον καθηγητή Παβάλ Σιέμτσανκα, μελετητής της κυριλλικής καλλιγραφίας και τύπου.