Τόμας, 2ος κόμης του Λάνκαστερ

Συγκρούσεις με τον ξάδελφο του

Συμμετείχε στην στέψη του Εδουάρδου Β΄, ο ίδιος του μετέφερε το σπαθί του Εδουάρδου του Εξομολογητή, στην αρχή τον υποστήριξε απέναντι στους βαρόνους αλλά όταν συγκρούστηκε με τον Πιρς Γκάβεστον άλλαξε την υποστήριξη του. Ο Γκάβεστον τον έλεγε κοροϊδευτικά "μύκητα" αλλά εκείνο που τον εξόργισε περισσότερο ήταν όταν ζήτησε από τον βασιλιά να διώξει έναν από τους οπαδούς του. 
Ο Τόμας και οι υπόλοιποι οπαδοί του απαίτησαν την εξορία του Γκάβεστον και την εγκατάσταση μιας ολιγαρχίας βαρόνων, ήταν ένας από τους δικαστές που καταδίκασαν τον Γκάβεστον σε θάνατο και ήταν παρόν στην εκτέλεση του.
Μετά την καταστροφική μάχη του Μπάνοκμπερν (1314) ο Εδουάρδος Β΄ δέχτηκε τους εκβιασμούς του Λάνκαστερ που έγινε ο ουσιαστικός κυβερνήτης της Αγγλίας αλλά στάθηκε ανίκανος να αντιμετωπίσει την επέλαση των Σκωτσέζων στον βορά, ένα νέο συμβούλιο βαρόνων τον απέλυσε (1318).

Εκτέλεση

Η νέα αντιβασιλεία του Ούγου Ντεσπένσερ, 1ου κόμη του Γουίντσεστερ και του γιου του Ούγου Ντεσπένσερ του Νεώτερου δεν ήταν καθόλου δημοφιλής και από το 1321 ο Λάνκαστερ ήταν ξανά επικεφαλής βαρόνων που εξεγέρθηκαν, ηττήθηκε στην μάχη του Μπόρομπριτζ και συνελήφθη αιχμάλωτος. Ο Λάνκαστερ εισήλθε σε δίκη με μέλη του δικαστηρίου τον πατέρα και γιο Ντεσπένσερ, τον Εδμόνδο Φίτζαλαν, 9ο κόμη του Αρουντέλ και τον ίδιο τον Εδουάρδο Β΄, το δικαστήριο καταδίκασε τον κόμη σε θάνατο για προδοσία. Ο βασιλιάς άλλαξε την απόφαση σε θάνατο με απλό αποκεφαλισμό επειδή λόγω του βασιλικού αίματος δεν μπορούσε να τεμαχιστεί, η εκτέλεση έγινε στο κάστρο του Πόντεφρακτ και ο Εδουάρδος Β΄ πήρε την εκδίκηση που αναζητούσε για την εκτέλεση του Γκάβεστον.

Κληρονομιά

Τα εδάφη και οι τίτλοι του μετά τον θάνατο του κατασχέθηκαν αλλά το 1323 ο μικρότερος αδελφός του Ερρίκος, 3ος κόμης του Λάνκαστερ κέρδισε επιτυχώς την κομητεία του Λέστερ, την διετία 1326 - 1327 το Κοινοβούλιο κήρυξε άκυρη την κατάσχεση και ο Ερρίκος κέρδισε το Λάνκαστερ, το Ντέρμπι, το Σόλσμπερι και το Λίνκολν. Αμέσως μετά τον θανάτο του καταγράφηκαν θαύματα στον τάφο του στο Πόντεφρακτ, το Κοινοβούλιο ζήτησε από τον Εδουάρδο Γ΄ της Αγγλίας την αγιοποίηση του (1327), ήταν δημοφιλής στους Άγγλους σαν Άγιος μέχρι την Μεταρρύθμιση τον 16ο αιώνα. 
Το 1942 όπως αναφέρει ο Ρούσνταλ μερικά κόκαλα του Τόμας που είχαν αφαιρεθεί από τον τάφο του στο Πόντεφρακτ (1885) βρέθηκαν σε ένα κουτί δημοπρασιών στο Κόλτσεστερ. 
Ο Τόμας κληρονόμησε από τον πατέρα του τις κομητείες του Λάνκαστερ, του Λέστερ και του Φέρρερ. Με τον γάμο του με την Αλίκη του Λακί, κόμισσα του Λίνκολν, κόρη και διάδοχο του Ερρίκου του Λακί έγινε με τον θάνατο του πεθερού του (1311) κόμης του Λίνκολν, του Σόλσμπερι, 11ος βαρόνος του Χάλτον και 7ος λόρδος του Μπόουλαντ. Οι 5 κομητείες έκαναν τον Τόμας τον πλουσιότερο και ισχυρότερο άντρα της Αγγλίας. Ο Τόμας είχε στην κατοχή του πολλά κάστρα όπως το κάστρο του Κλίθερο στην βόρεια Αγγλία, φρόντισε για την επέκταση του κάστρου του Πόντεφρακτ και από το 1313 ξεκίνησε την κατασκευή του κάστρου του Ντάνστανμπουργκ ενός ισχυρού φρουρίου στην Νορθουμβρία.
Κληρονόμησε από τον πατέρα του τα σύμβολα της κομητείας του Λάνκαστερ με μοναδική διαφορά μια Γαλλική επιγραφή στην κορυφή σε τρία σημεία.