Διδασκαλία

Διδασκαλία είναι η μετάδοση γνώσης από έναν δάσκαλο προς κάποιον μαθητή με σκοπό την αφομοίωση της γνώσης αυτής από τον μαθητή, δηλαδή την μάθηση. Διακρίνεται σε φυσική διδασκαλία και σχολική διδασκαλία.

Φυσική διδασκαλία

Η φυσική διδασκαλία πραγματοποιείται στις μέρες μας κυρίως έξω από το σχολείο σε όποια ευκαιρία, χωρίς τυπική προετοιμασία και σχεδόν αυθόρμητα. Η διαδικασία αυτή είναι αλληλεπιδραστική και άρα αμφίδρομη και παρόλο που ο διδάσκων μάλλον ξεχωρίζει από τον μαθητή ή τους μαθητές, όλοι φαίνεται να διδάσκονται και να διδάσκουν. Θεωρείται σήμερα συμπληρωματική διδασκαλία, απαραίτητη πλέον της σχολικής.
Η φυσική διδασκαλία ξεκινά πριν το άτομο αρχίσει να φοιτά στο σχολείο, από ποικίλες επιρροές από το άμεσο και έμμεσο περιβάλλον του (οικογένεια, γειτονιά, φίλοι κ.λ.π). Μέσω αυτής το άτομο αποκτά τις πρώτες του γνώσεις και δεξιότητες και διαμορφώνει, αρχικά, την βάση της συμπεριφοράς του.

Σχολική διδασκαλία

Είναι η διδασκαλία που λαμβάνει χώρα μέσα σε θεσμικά κατοχυρωμένους φορείς (σχολείο, πανεπιστήμιο κτλ.) και ακολουθεί συστηματικά τη σειρά μιας γραμμής παραγωγής της γνώσης στους μαθητές. Το περιεχόμενό της συνήθως καθορίζεται από συγκεκριμένο αναλυτικό πρόγραμμα, το οποίο περιγράφει το αναμενόμενο σύνολο των ενεργειών που προτείνεται να πραγματοποιηθούν κατά τη διδασκαλία καθώς και το γνωστικό περιεχόμενο που θεωρείται ότι αφορά. Οι μαθητές είναι, σήμερα, χωρισμένοι ανά ηλικία σε τάξεις και τους παρέχεται από κοινού εκπαίδευση και όχι εντοπισμένη στην ιδιαιτερότητα και τις ικανότητες ή τις τάσεις του καθενός.

Στόχος

Η σχολική διδασκαλία διεξάγεται σύμφωνα με τις εκάστοτε ορθές παιδαγωγικές αρχές μέσα από τις οποίες επιδιώκει να ικανοποιήσει τις εκάστοτε κοινωνικές ανάγκες, όπως για παράδειγμα να στελεχώσει αποδοτικά με ανθρώπινο δυναμικό το τρέχον και το προβλεπόμενο οικονομικό σύστημα. Έτσι αναλαμβάνει τον ρόλο και την ευθύνη της μάθησης και της απόκτησης δεξιοτήτων του ατόμου.

Πορεία

Η διδασκαλία ως αρμοδιότητα του σχολείου ξεκίνησε από την ανάγκη κάλυψης στοιχειωδών γνώσεων και βασικών πολιτιστικών δεξιοτήτων (ανάγνωση, γραφή, αριθμητική) και εξελίχθηκε σταδιακά στη σημερινή γενική και επαγγελματική εκπαίδευση.

Διδακτική

Υποστηρικτικά προς το έργο της διδασκαλίας ενεργοποιείται ο κλάδος της διδακτικής, σκοπός της οποίας είναι η μελέτη της διδακτικής-μαθησιακής πορείας σε μια διδασκαλία, η καταγραφή προβλημάτων και η διατύπωση νέων διδακτικών προτάσεων ή η αξιολόγηση παλαιοτέρων. Για παράδειγμα, η διδασκαλία γνωστικών αντικειμένων που σχετίζονται με τις φυσικές επιστήμες (Φυσική, Χημεία, Βιολογία, Γεωλογία) υποστηρίζεται από τη διδακτική των φυσικών επιστημών.
Το περιεχόμενο της διδακτικής διδασκαλίας προσδιορίζεται από το πρόγραμμα διδασκαλίας,το οποίο καταρτίζεται από την πολιτεία,με μικρή ή και ανύπαρκτη συμμετοχή άλλων φορέων(επιστημόνων, εκπαιδευτικών και άλλων εκπροσώπων διαφόρων άλλων ΄ομάδων αναφοράς΄) και αποτελεί νομικό κείμενο με πολιτική και ιδεολογική βάση. Το πρόγραμμα διδασκαλίας στην παραδοσιακή του μορφή περιλαμβάνει τα διδασκόμενα μαθήματα,τους σκοπούς που επιδιώκει η διδασκαλία τους,τη διδακτέα ύλη σε κάθε μάθημα,σχολική βαθμίδα και τάξη,καθώς και τις ώρες διδασκαλίας.Συνοδεύεται συνήθως από σχολικά βιβλία,καθώς και, κατά περίπτωση, από άλλο ενδεχομένως διδακτικό υλικό σε έντυπη ή ηλεκτρονική μορφή. Τα στοιχεία αυτά συναποτελούν τις επίσημες προδιαγραφές της διδακτικής διαδικασίας από την πλευρά της πολιτείας.
Η σχολική διαδικασία, με την πλατιά της σημασία, είναι κάθε συνειδητή επιρροή που ασκεί κανείς στα άτομα που διδάσκει ως εκπαιδευτικός, με βασική επιδίωξη την αλλαγή συμπεριφοράς και του τρόπου ζωής τους. Με την στενή της έννοια, όμως, είναι η διαδικασία εκείνη που επιτελεί ο διδάσκων κατά τη διάρκεια του μαθήματός του, για να υλοποιήσει τους στόχους που έχει προκαθορίσει. Είναι δηλαδή «ένα οργανωμένο σύνολο σκόπιμων και μεθοδικών, άμεσων και έμμεσων πνευματικών και συναισθηματικών, ψυχοκινητικών και συμμετοχικών ενεργειών, για την προώθηση της μάθησης, και της μόρφωσης των μαθητών, με την αυτενεργό συμμετοχή των ίδιων και τη βοήθεια των δασκάλων τους» (Δ. Χατζηδήμου 1987, Δ. Τσαρδάκης 1983). Συνεπώς, η σχολική διδασκαλία είναι μια προγραμματισμένη -και όχι τυχαία- παιδαγωγική και διδακτική διαδικασία, που συμβάλλει στο να ξεπεράσουν οι συμμετέχοντες τις δυσκολίες της ζωής με τη βοήθεια και την επίβλεψη ενός ειδικού ατόμου-του εκπαιδευτικού.

Παγκόσμια Ημέρα Δασκάλων

Από το 1994, η UNESCO έχει κηρύξει την 5η Οκτωβρίου Παγκόσμια Ημέρα Δασκάλων.

Ορολογία

Στις αρχές της διδασκαλίας του 70’ εντοπίστηκαν 20 διαφορετικές χρήσεις του όρου curriculum, δείχνοντας τα προβλήματα στην ορολογία, παρά τη διεθνή διάδοση και τη χρήση του όρου, ο οποίος χρησιμοποιείται στις αγγλοσαξονικές χώρες ήδη από το 17 αιώνα ως συνώνυμος του όρου προγράμματα διδασκαλίας ή μορφωτικά αγαθά. Οι κλάδοι της ψυχολογίας που σχετίζονται περισσότερο με τη διδασκαλία είναι η γνωστική και η κοινωνική ψυχολογία.