Ροβέρτος Β΄ της Σκωτίας

Πρόωρος διάδοχος του θρόνου

Ο Ροβέρτος Β΄ της Σκωτίας ήταν το μοναδικό παιδί των γονέων του, η μητέρα του πέθανε λίγο μετά την γέννηση του (1317) από δυστύχημα με το άλογο της, μεγάλωσε στην Γαλατική αριστοκρατία της Μπιουτ, της Γλασκώβης και του Ρένφριου.  Το Κοινοβούλιο της Σκωτίας αφαίρεσε τα κληρονομικά δικαιώματα της μητέρας του για χάρη του θείου του Εδουάρδου. Ο Εδουάρδος Μπρους σκοτώθηκε στις 14 Οκτωβρίου 1318 στην μάχη του Φώγκαρτ κοντά στο Ντάνκαλντ, τον Δεκέμβριο συνεκλήθη ξανά το Κοινοβούλιο και όρισε διάδοχο τον γιο της Μάρτζορι Ροβέρτο σε περίπτωση που πέθαινε ο Ροβέρτος Μπρους χωρίς απογόνους. Η γέννηση του διαδόχου Δαυίδ Β΄ στις 5 Μαρτίου 1324 ακύρωσε τις φιλοδοξίες του Ροβέρτου, το Κοινοβούλιο συνεκλήθη ξανά τον Ιούλιο του 1326 και όρισε διάδοχο τον Ροβέρτο αλλά αυτή την φορά μετά τον Δαυίδ.  Η νέα διακήρυξη συνοδεύτηκε με δώρα στο Αργκύλ, το Ρόξμπουργκσαιρ και το Λόθιαν.

Άνοδος του Δαυίδ Β΄ στον θρόνο

Ο Α΄ πόλεμος Ανεξαρτησίας της Σκωτίας ξεκίνησε την εποχή του Τζων Μπάλλιολ. Την σύντομη περίοδο που ήταν βασιλιάς ο Εδουάρδος Α΄ της Αγγλίας έκανε έντονες προσπάθειες να υποτάξει την χώρα, οι Σκωτσέζοι ευγενείς αντέδρασαν έντονα στις παράλογες φιλοδοξίες του Άγγλου βασιλιά και τον Οκτώβριο του 1294 υπέγραψαν συμμαχία με την Γαλλία. Οι Σκωτσέζοι επέστρεψαν στην Αγγλία τον Μάρτιο του 1296, η συνθήκη προκάλεσε την οργή του Άγγλου βασιλιά που επιτέθηκε στο Μπέργουικ στις 30 Μαρτίου και νίκησε στις 27 Απριλίου τον στρατό της Σκωτίας στο Ντανμπάρ. Η αντίσταση στους Άγγλους στον όνομα του Τζων Μπάλλιολ συνεχίστηκε με τον Γουίλιαμ Γουάλας και τον Άντριου Μόρεϊ. Μετά τον θάνατο του Εδουάρδου Α΄ ο Ροβέρτος Μπρους νίκησε τις Αγγλικές δυνάμεις του Εδουάρδου Β΄ της Αγγλίας και ανέβηκε στον θρόνο της Σκωτίας.
Ο Δαυίδ Μπρους διαδέχθηκε τον πατέρα του Ροβέρτο σε ηλικία 5 ετών στις 7 Ιουνίου 1329. Ο Γουόλτερ Στιούαρτ είχε πεθάνει στις 9 Απριλίου 1327 και ο 11χρονος Ροβέρτος μπήκε υπό την κηδεμονία του θείου του Σερ Τζέιμς Στιούαρτ του Ντούρισντιε που ορίστηκε κηδεμόνας της Σκωτίας μαζί με τον Τόμας Ράντολφ, κόμη του Μόρεϊ και τον Γουίλλιαμ Λίντσεϊ αρχιδιάκονο του Αγίου Ανδρέα. Η άνοδος του Δαυίδ στον θρόνο απείλησε για δεύτερη φορά την θέση του Ροβέρτου σαν διαδόχου. Ο Έντουαρντ Μπάλλιολ γιος του εκθρονισθέντος Τζων Μπάλλιολ επιτέθηκε στα εδάφη του Μπρους με την υποστήριξη του Εδουάρδου Γ΄ της Αγγλίας. Οι δυνάμεις του Έντουαρντ Μπάλλιολ συνέτριψαν τους οπαδούς του Μπρους στις 11 Αυγούστου 1332 στην μάχη του Ντάπλιν Μουρ και στις 19 Ιουλίου 1333 στην μάχη του Χάλιντον Χιλλ στην οποία συμμετείχε και ο 17χρονος Ροβέρτος. Τα εδάφη του Ροβέρτου κυριεύθηκαν από τον Μπάλλιολ και παραχωρήθηκαν στον Δαυίδ Στράθμποργκι τιτλούχο κόμη του Άθολ, ο Ροβέρτος αναζήτησε προστασία στο κάστρο του Ντάνμπαρτον στο οποίο κατέφυγε και ο ίδιος ο Δαυίδ. Τα οχυρά που παρέμειναν σε Σκωτσέζικα χέρια το 1333 ήταν πολύ λίγα ανάμεσα στα οποία ήταν τα κάστρα του Κίλντρουμι, του Λοχ Λέβεν, του Λοχ Ντούν και του Ούρκχαρτ.

Ανακατάληψη της Σκωτίας από τον Δαυίδ Β΄

Τον Μάιο του 1334 η κατάσταση έγινε πολύ δύσκολη για τους Μπρους, ο Δαυίδ Β΄ κατέφυγε στην Γαλλία και ο Ροβέρτος προσπάθησε να κερδίσει τα εδάφη του στα δυτικά της Σκωτίας. Το Στράθμπογκι έγινε επίκεντρο του ενδιαφέροντος για τον Μπρους αλλά ήρθε σε σφοδρή αντίδραση από το Κοινοβούλιο, ο Ράντολφ κράτησε το κάστρο του Ντταίρσι (1335) ενώ το Στράθμπογκι υποστήριξε τον Ροβέρτο. Το Στράθμπογκι άλλαξε τον Αύγουστο ξανά στάση, υποτάχθηκε στον Άγγλο βασιλιά ο οποίος έγινε Φύλακας της Σκωτίας και πίεσε τον Ροβέρτο να υποταχθεί στον Εδουάρδο και τον Μπάλλιολ.
Η αντίσταση του Μπρους στον Μπάλλιολ άρχισε να καταρέει (1335) αλλά οι τύχες του άλλαξαν με την εμφάνιση του Άντριου Μάρεϊ του Μπόθγουελ που αποδείχτηκε ικανός στρατιωτικός αρχηγός στην μάχη του Κουλμπλίν. Ο Μάρεϊ αιχμαλωτίστηκε (1332), ελευθερώθηκε (1334) και αμέσως βάδισε βόρεια για να πολιορκήσει το κάστρο του Ντούνταργκ στο Μπάκαν που το υπεράσπιζε ο Σερ Ερρίκος του Μπόμοντ, το κάστρο έπεσε στις 23 Δεκεμβρίου 1334. Ο Μάρεϊ διορίστηκε Κηδεμόνας στο Ντανφέρμλιν τον χειμώνα του 1335 - 1336 ενώ πολιορκούσε το κάστρο του Κούπαρ στο Φάιφ, πέθανε στο κάστρο του στην Αβόλ (1338) και ο Ροβέρτος ανέλαβε την Κηδεμονία. Η παρουσία του Μάρεϊ άλλαξε το καθεστώς της εξουσίας του Εδουάρδου Γ΄ στην νότια Σκωτία και αυτό φάνηκε στην αποτυχία του Άγγλου βασιλιά να ανακαταλάβει το κάστρο του Ντάνμπαρ ύστερα από εξάμηνη πολιορκία. Ο Μπάλλιολ άρχισε να χάνει τους οπαδούς του που στράφηκαν στο Μπρους, οι Αγγλικές φρουρές την άνοιξη και το καλοκαίρι του 1339 άρχισαν να χάνουν το ένα κάστρο μετά το άλλο : το Περθ αλώθηκε από τον Ροβέρτο (1339) και το Εδιμβούργο από τον Γουίλλιαμ, κόμη του Ντάγκλας τον Απρίλιο του 1341. 
Ο Τζων Ράντολφ ελευθερώθηκε από την Αγγλική αιχμαλωσία σε μια ανταλλαγή αιχμαλώτων (1341) και επισκέφτηκε τον Δαβίδ Β΄ στην Νορμανδία πριν επιστρέψει στην Σκωτία. Ο Ράντολφ σαν ευνοούμενος του Δαβίδ Β΄ έβλαψε σοβαρά τον Ροβέρτο Στιούαρτ αφού ήταν τόσο ισχυρός σαν Κηδεμόνας που εμφανίστηκε ακόμα και σαν διεκδικητής του θρόνου. Τον Ιούνιο του 1341 το βασίλειο της Σκωτίας είχε αποκτήσει μεγάλη σταθερότητα και οι ευγενείς που είχαν υποστηρίξει τον Δαυίδ Β΄ είχαν αυξήσει σημαντικά τις δυνάμεις τους. Ο Ροβέρτος συνόδευσε τον Δαυίδ στην Μάχη του Νέβιλ στις 17 Οκτωβρίου 1346 στην οποία πολλοί Σκωτσέζοι ευγενείς ανάμεσα του και ο ίδιος ο Ράντολφ σκοτώθηκαν, ο Δαυίδ Β΄ τραυματίστηκε και συνελήφθη αιχμάλωτος ενώ άλλοι όπως ο Ροβέρτος Στιούαρτ και ο Πάτρικ, κόμης του Μαρς δραπέτευσαν.

Διάδοχος του αιχμάλωτου Δαυίδ Β΄

Με τον βασιλιά αιχμάλωτο των Άγγλων και τον Ράντολφ νεκρό η Κηδεμονία επέστρεψε για άλλη μια φορά στον Ροβέρτο. Το 1347 προχώρησε στο τεράστιο βήμα να νομιμοποιήσει τους τέσσερις γιους του και τις έξι κόρες του, έκανε αίτημα στον πάπα Κλήμη ΣΤ΄ να του επιτρέψει να προχωρήσει σε γάμο με την Ελισάβετ Μουρ που έγινε αποδεκτό. Ο Δαυίδ Β΄ αν και αιχμάλωτος εξακολουθούσε να έχει σημαντική επίδραση στην Σκωτία, πέτυχε την καθαίρεση του Ροβέρτου από Κηδεμόνα που αντικαταστάθηκε από τους κόμητες του Μαρ και του Ρος, ο Ροβέρτος Στιούαρτ επανήλθε στην Κηδεμονία με απόφαση του Κοινοβουλίου τον Φεβρουάριο του 1352. Ο αιχμάλωτος Δαυίδ Β΄ παρουσίασε στο Κοινοβούλιο της Σκωτίας πρόταση των Άγγλων για την απελευθέρωση του, θα έπρεπε να ορίσει διάδοχο του θρόνου τον τρίτο γιο του Άγγλου βασιλιά Εδουάρδου Γ΄ Ιωάννη της Γάνδης. Το Κοινοβούλιο απέρριψε σφοδρά την πρόταση με πρώτο τον ίδιο τον Ροβέρτο Στιούαρτ που είδε να εξαφανίζονται με αυτόν τον τρόπο οι πιθανότητες να γίνει επόμενος βασιλιάς της Σκωτίας, ο ιστορικός Χένρυ Κνάιτον γράφει για το γεγονός :
"Οι Σκωτσέζοι αρνήθηκαν να τον δεχτούν ξανά βασιλιά αν δεν διακόψει πρώτα οποιαδήποτε σχέση με τους Άγγλους και αν δεν αρνηθεί κατηγορηματικά οποιοδήποτε αίτημα τους. Τον απείλησαν στην συνέχεια ότι αν εξακολουθήσει να έχει εμπιστοσύνη στους Άγγλους θα τον αφήσουν ισόβια αιχμάλωτο, δεν θα πληρώσουν τίποτα για την απελευθέρωση του και θα εκλέξουν νέο βασιλιά"
Το 1354 ξεκίνησαν οι διαπραγματεύσεις για την απελευθέρωση του βασιλιά. Η τελική συμφωνία ήταν να πληρωθεί το ποσό των 90.000 μάρκων σε βάθος χρόνου 9 ετών και η παραχώρηση 20 επιφανών ανδρών σαν εγγύηση ότι θα τηρηθεί η συμφωνία αλλά η πρόταση καταστράφηκε από τον ίδιο τον Ροβέρτο που συμμάχησε με τους Γάλλους εναντίον των Άγγλων (1355). Η κατάληψη του Μπέργουικ και η παρουσία Γάλλων σε Αγγλικό έδαφος εξόργισε τον Εδουάρδο Γ΄ που ανέλαβε εκστρατεία εναντίον της Σκωτίας, στην εκστρατεία που έμεινε γνωστή σαν "Καμμένα Κεριά" έκαψε το Εδιμβούργο, το Χάντινγκτον και το μεγαλύτερο τμήμα του Λόθιαν. Μετά την νέα ήττα τους οι Σκωτσέζοι συνέχισαν τις διαπραγματεύσεις για την απελευθέρωση του Δαυίδ Β΄ που κατέληξαν στην Συνθήκη του Μπέργουικ. Οι όροι της συνθήκης ήταν η απελευθέρωση του Δαυίδ Β΄ με ένα ποσό 100.000 μάρκων σε διάστημα πάνω από 10 χρόνια, πληρώθηκαν μόνο οι δυο πρώτες δόσεις και δεν πληρώθηκε τίποτα μετά το 1366. Ο Εδουάρδος Γ΄ επανήλθε στο αίτημα του να τοποθετηθεί διάδοχος στον θρόνο της Σκωτίας ο τρίτος γιος του Ιωάννης της Γάνδης αλλά το Κοινοβούλιο της Σκωτίας και ο ίδιος ο Ροβέρτος προσωπικά απέρριψαν ξανά το αίτημα. Μετά από σύντομη εξέγερση του Ροβέρτου, των κομήτων του Ντάνγκλας και του Μαρς (1363) η χώρα παρέμεινε σε ειρηνικές σχέσεις με την Αγγλία μέχρι τον αιφνίδιο θάνατο του Δαυίδ Β΄ στις 21 Φεβρουαρίου 1371.

Διανομή εξουσίας στους γιους του

Ο Δαυίδ Β΄ τάφηκε στο αβαείο του Χόλυρουντ, αμέσως μετά μια ένοπλη εξέγερση του Γουλιέλμου κόμη του Ντάγκλας καθυστέρησε την στέψη του Ροβέρτου Β΄ μέχρι τις 26 Μαρτίου 1371. Οι λόγοι παραμένουν ασαφείς, το πιθανότερο ήταν διαφωνία στα δικαιώματα διαδοχής του Ροβέρτου ή έγινε υπό την καθοδήγηση του Γεωργίου Ντανμπάρ, κόμη του Μαρς και του δικαστή Ροβέρτου Έρσκιν. Ο Ροβέρτος Β΄ για να λύσει το θέμα έδωσε την κόρη του Ισαβέλλα σύζυγο στον γιο του Ντάγκλας Τζέιμς και ο Ντάγκλας αντικατέστησε τον Έρσκιν σαν δικαστής νότια του Φόρθ. H άνοδος του Ροβέρτου στον θρόνο επηρέασε ευγενείς που είχαν αξιώματα την εποχή του Δαυίδ Β΄ όπως ο Ιωάννης Ντανμπάρ, λόρδος του Φάιφ και αδελφός του Γεωργίου Ντανμπάρ που έχασε τα δικαιώματα του στο Φάιφ και ο Ροβέρτος Έρσκιν γιος του Τόμας Έρσκιν που έχασε το κάστρο του Εδιμβούργου.
Οι Στιούαρτ σύντομα απέκτησαν πολύ περισσότερα εδάφη στα δυτικά και στα βόρεια, οι κομητείες του Φάιφ και του Μέντεθ πήγαν στον δεύτερο γιο του Ροβέρτο, οι κομητείες του Μπάκαν και του Ρος στον τέταρτο γιο του Αλέξανδρο και οι κομητείες του Στράθιρν και του Καίθνες στον μεγαλύτερο γιο του από τον δεύτερο γάμο Δαυίδ. Οι γαμπροί του Ροβέρτου Β΄ ήταν : ο Τζων ΜακΝτόναλντ, λόρδος των Νησιών, ο Τζων Ντανμπάρ, κόμης του Μόρεϊ και ο Τζέιμς δεύτερος κόμης του Ντάγκλας. Οι γιοι του Ροβέρτου Β΄ Τζων, κόμης του Κάρικ και διάδοχος του θρόνου και Ροβέρτος, κόμης του Φάιφ έγιναν φύλακες των κάστρων του Εδιμβούργου και του Στέρλιμγκ αντίστοιχα ενώ ο Αλέξανδρος λόρδος του Μπάντενοχ και του Ρος και μετέπειτα κόμης του Μπάκαν έγινε δικαστής στα βόρεια του βασιλείου. Η τακτική του Ροβέρτου Β΄ δεν φαίνεται να δυσαρέστησε τους μεγάλους ευγενείς αφού κατάλαβαν ότι η μεταβίβαση της εξουσίας στους γιους του βασιλιά δεν ήταν κίνδυνος για τους ίδιους. Η βασιλεία του Ροβέρτου είχε σημαντικές διαφορές με του προκατόχου του Δαυίδ που προσπάθησε να κυριαρχήσει προσωπικά στους ευγενείς, ο Ροβέρτος μεταβίβασε την εξουσία στα μέλη της οικογένειας του. Ο Ροβέρτος έχει άμεση εξουσία στις 8 από τις 15 κομητείες της Σκωτίας είτε μέσω των γιων είτε μέσω των γαμπρών του. 
Ο Ροβέρτος Β΄ συγκάλεσε το Κοινοβούλιο της Σκωτίας (1373) για να καθορίσει τους όρους διαδοχής βάση της Πρωτογένειας επειδή κανένας από τους γιους του δεν είχε αποκτήσει κληρονόμους γεγονός που θα δημιουργούσε προβλήματα με τον θάνατο τους. Το  1373 ο βασιλιάς ανέθεσε στον ποιητή Τζον Μπάρμπουρ να γράψει το ποίημα "Οι Μπρους" με στόχο να ενισχύσει την δημόσια εικόνα των Στιούαρτ σαν κληρονόμων του Ροβέρτου Μπρους και να τονίσει τις πατριωτικές πατριωτικές πράξεις του Σερ Τζέιμς του Μαύρου Ντάγκλας και του πατέρα του Γουώλτερ Στιούαρτ που πολέμησαν δίπλα από τον Ροβέρτο Μπρους. Τα οικονομικά της Σκωτίας αυξήθηκαν σημαντικά την δεκαετία του 1370 με το εμπόριο μαλλιού ενώ ο Ροβέρτος Β΄ φρόντισε να διακόψει την πληρωμή των λύτρων στους Άγγλους μετά τον θάνατο του Εδουάρδου Γ΄. Ο Ροβέρτος Β΄ σε αντίθεση με τον Δαυίδ Β΄ που έδινε προτεραιότητα μόνο στην Λόθιαν έκανε συχνές επισκέψεις σε όλα τα μέρη του βασιλείου στα δυτικά και βόρεια μέσω των Γαλατών λόρδων.

Σχέσεις με τους Άγγλους

Ο Ροβέρτος Β΄ συνέχισε να κυβερνά μια χώρα η οποία στα σύνορα της είχε φρουρές που είχαν δηλώσει υποταγή στον Άγγλο βασιλιά με σημαντικά κάστρα όπως του Μπέργουικ, του Λόχμαμπεν και του Ρόξμπουργκ να έχουν Αγγλικές φρουρές και να ελέγχουν το Μπέργουικσαϊρ, το Άναντεϊλ και το Τιούντεϊλ. Τον Ιούνιο του 1371 ο Ροβέρτος Β΄ προχώρησε σε αμυντική συμμαχία με τους Γάλλους με αποτέλεσμα να ξεσπάσει συναγερμός το 1372 στις Αγγλικές φρουρές και να τεθούν σε επαγρύπνηση. Οι επιθέσεις στις Αγγλικές ζώνες ξεκίνησαν το 1373 και αυξήθηκαν την περίοδο 1375 - 1377. Το γεγονός δείχνει ότι είχε ληφθεί κεντρική κυβερνητική απόφαση για την κλιμάκωση της σύγκρουσης σε αντίθεση με τις προηγούμενες εχθροπραξίες που ήταν μικρής έντασης με πρωτοβουλία των τοπικών βαρόνων. Ο κόμης του Μαρς απέκτησε επιτυχώς το Άναντεϊλ αλλά βρέθηκε μπροστά στο νέο πρόβλημα της Άγγλο - Γαλλικής εκεχειρίας που υπεγράφη στην Μπρυζ.
Στις συνομιλίες που ακολούθησαν με τον Εδουάρδο Γ΄ ο Ροβέρτος Β΄ κατηγόρησε τους τοπικούς ευγενείς υπεύθυνους για τις εχθροπραξίες με τους Άγγλους αλλά οι Σκωτσέζοι κράτησαν τα εδάφη που είχαν κατακτήσει και ο Ροβέρτος τοποθέτησε λόρδους εκδηλώνοντας ενδιαφέρον να προστατεύσει τις περιοχές. Ο Ροβέρτος εξακολουθούσε να καταδικάζει τους τοπικούς λόρδους για τις εχθροπραξίες αλλά όλα δείχνουν ότι ο ίδιος βρισκόταν πίσω από τις μεγάλες επιθέσεις των Σκωτσέζων μετά τον θάνατο του Εδουάρδου Γ΄ (1377). Σε διάταγμα που εκδόθηκε στις 25 Ιουλίου 1378 ο βασιλιάς υπέγραψε την ανεξαρτησία της μονής του Κόλντιγκχαμ από την Αγγλική μονή του Ντάραμ και την προσχώρηση της στο αβαείο του Ντανφέρμλιν. Στις αρχές Φεβρουαρίου 1384 οι Σκωτσέζοι έντονα δυσαρεστημένοι από την Άγγλο - Γαλλική συνθήκη της Μπρυζ που είχε αποκλείσει περισσότερες επιδρομές των Σκωτσέζων επιτέθηκαν ξανά σε Αγγλικά εδάφη πίσω από το κάστρο του Λόχμαμπεν. Ο Ιωάννης της Γάνδης ξεκίνησε επίθεση για το Εδιμβούργο, αν και έκλεισε ειρήνη με τους μεγιστάνες κατέστρεψε το Χάντιγκτον. Ο κόμης του Κάρικ και ο Ιάκωβος κόμης του Ντάγκλας γιος του Γουλιέλμου που είχε πεθάνει τον Απρίλιο αναζήτησαν αντίποινα για την επιδρομή του Ιωάννη της Γάνδης. Ο Ροβέρτος Β΄ είχε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι καθώς οι Γάλλοι είχαν αρνηθεί να στείλουν βοήθεια στην Σκωτία το 1383 η συνέχιση των εχθροπραξιών εκ μέρους των Σκωτσέζων θα είχε ως αποτέλεσμα τον αποκλεισμό της χώρας του από τις ειρηνικές διαπραγματεύσεις της Βουλώνης. Στις 2 Ιουνίου 1384 ο Ροβέρτος αποφάσισε να στείλει τον Γουώλτερ Γουάρντλοου, επίσκοπο της Γλασκόβης στις διαπραγματεύσεις μεταξύ των Άγγλων και των Γάλλων αλλά ο κόμης του Κάρικ αγνόησε τις προειδοποιήσεις και συνέχισε τις επιδρομές στις Αγγλικές περιοχές. Οι Σκωτσέζοι όμως συμμετείχαν στην συνθήκη που ξεκίνησε στις 26 Ιουλίου και έληξε τον Οκτώβριο, ο Ροβέρτος συγκάλεσε Συμβούλιο τον Οκτώβριο για να αποφασίσει πως θα διαχειριστεί την κατάσταση.

Απώλεια εξουσίας και θάνατος

Ο γιος του Ροβέρτου Ιωάννης, κόμης του Κάρικ ήταν ο πιο ισχυρός μεγιστάνας νότια του ποταμού Φορθ ενώ ο Αλέξανδρος, κόμης του Μπάκαν ήταν αντίστοιχα στα βόρεια. Οι μέθοδοι που χρησιμοποίησε ο Μπάκαν και οι τρόποι της διοίκησης του με την ενίσχυση Γαλατών μισθοφόρων έφερε έντονες διαμαρτυρίες από κόμητες και επισκόπους του βορά όπως και από τον μικρότερο ετεροθαλή αδελφό του Δαυίδ, κόμη του Στράθιρν. Τα παράπονα έφεραν τις διαμαρτυρίες στον ίδιο τον Ροβέρτο Β΄ στο βασιλικό συμβούλιο για τις δραστηριότητες του κόμητος του Μπάκαν. Οι διαφορές του Ροβέρτου με τον κόμη του Κάρικ σχετικά με την απροθυμία του να έρθει σε διαπραγματεύσεις με τον κόμη του Μπάκαν έφεραν πραξικόπημα στο βασιλικό συμβούλιο τον Νοέμβριο του 1384 που αφαίρεσε από τον βασιλιά το δικαίωμα να διορίζει τον κόμη του Κάρικ. Με τον ίδιο τον Ροβέρτο να παραγκωνίζεται ο πόλεμος έγινε πιο εύκολος, τον Ιούνιο του 1385 μια ομάδα 1200 Γάλλων στρατιωτών ενώθηκε με τους Σκωτσέζους, στην εκστρατεία συμμετείχαν ο κόμης του Ντάγκλας και άλλοι δυο γιοι του Ροβέρτου : ο Ιωάννης κόμης του Κάρικ και ο Ροβέρτος κόμης του Φάιφ. Οι αψιμαχίες είχαν μικρές επιτυχίες και μια προστριβή ανάμεσα στους Γάλλους και τους Σκωτσέζους είχε σαν αποτέλεσμα την εγκατάλειψη της επίθεσης στο κάστρο του Ρόξμπουργκ. 
Η νίκη των Σκωτσέζων επί των Άγγλων στην μάχη του Όττερμπουρν στην Νορθουμβρία τον Αύγουστο του 1388 έφερε την πτώση του Κάρικ, ένα από τα θύματα με τους Σκωτσέζους ήταν ο στενός σύμμαχος του Κάρικ, Ιάκωβος κόμης του Ντάγκλας. Ο Ντάγκλας πέθανε χωρίς διάδοχο δημιουργώντας πολλούς διεκδικητές, ο Κάρικ υποστήριξε τον Ντράμοντ τον σύζυγο της αδελφής του Ντάγκλας ενώ ο κόμης του Φάιφ υποστήριξε τον Σερ Άρστιμπαλντ Ντάγκλας, λόρδο του Γκαλογουέι που είχε αποκλειστεί από τα κτήματα του Ντάγκλας. Ο κόμης του Φάιφ με τον ισχυρό σύμμαχο που απέκτησε από την οικογένεια Ντάγκλας κατάφερε στο βασιλικό συμβούλιο τον Δεκέμβριο να αναλάβει την κηδεμονία της Σκωτίας από τον κόμη του Κάρικ. To Συμβούλιο είχε αναγνωρίσει τις προθέσεις του κόμη του Φάιφ να συγκρουστεί με την ανομία που επικρατούσε στον βορά από τον μικρότερο αδελφό του κόμη του Μπακάν. Ο Φάιφ απήλλαξε τον Μπακάν από τα καθήκοντα του δικαστή και του στρατηγού στον βορά, τα καθήκοντα δόθηκαν στον γιο του Μέρντοχ Στιούαρτ. Ο Ροβέρτος Β΄ ταξίδευσε ο ίδιος στον βορά για να ενισχύσει τις νέες αλλαγές που ακολούθησαν μετά την αφαίρεση της εξουσίας από τον κόμη του Μπακάν. Ο Ροβέρτος Β΄ επέστρεψε τον Μάρτιο στο κάστρο του Ντάντοναλντ στο Άυρσαιρ, πέθανε στις 19 Απριλίου και τάφηκε στην Σκον στις 25 Απριλίου.

Ιστοριογραφία

Η βασιλεία του Ροβέρτου Β΄ αναλύθηκε στα έργα των ιστορικών Γκόρντον Ντόναλντσον (1913 - 1993) το 1967 και Ράναλντ Νίτσολσον το 1974. Ο Ντόναλντσον αναγνωρίζει την έλλειψη της προσωπικής του γνώσης δίνοντας μεγαλύτερη αξιοπιστία στους χρονικογράφους της εποχής του Ροβέρτου. Ο Ντόναλντσον γράφει "η βασιλεία του Ροβέρτου Β΄ δεν είχε τίποτα το σημαντικό να προσθέσει". Ο Ντόναλντσον προχωράει περισσότερο βλέποντας με σκεπτικισμό τον γάμο του Ροβέρτου με την Ελισάβετ Μουρ που έγινε με παπική έγκριση και αναγνωρίζει ότι οι αποφάσεις διαδοχής του Κοινοβουλίου (1371, 1372) δεν μπόρεσαν να αποτρέψουν τον εμφύλιο που ακολούθησε ανάμεσα στους γιους του από τους δυο γάμους. Η συμμετοχή του Ροβέρτου Β΄ στις μάχες του Χάλιντον Χιλ και του Νέβιλς Κρος έκαναν δύστροπο τον Ροβέρτο σύμφωνα με τον Ντόναλντσον στην ανάληψη εκστρατειών εναντίων των Άγγλων. Ο Νίτσολσον με τον ίδιο τρόπο βλέπει τον Ροβέρτο Β΄ σαν ανελλιπή και ανίκανο μονάρχη ενώ εξαγοράστηκε ο κόμης του Ντάγκλας λίγο πριν την στέψη του, αναφέρει επίσης ότι έχει πολλές αμφιβολίες σχετικά με την νομιμότητα των γιων του Ροβέρτου Β΄ με την Ελισάβετ Μουρ.
Σε αντίθεση με τους δυο παραπάνω ιστορικούς πιο σύγχρονοι ιστορικοί όπως ο Στιβ Μπόαρντμαν (2007), ο Αλεξάντερ Γκραντ (1984, 1992) και ο Μίχαελ Λιντς (1992) είχαν διαφορετική γνώμη για τον Ροβέρτο Β΄. Οι σύγχρονοι ιστορικοί αναφέρουν ότι έκανε περισσότερο πλούσιο το βασίλειο του με μεγάλη σταθερότητα ειδικά την πρώτη δεκαετία. Σύμφωνα με τον Μπόαρντμαν δέχτηκε έντονη αρνητική προπαγάνδα την περίοδο που ήταν Υψηλός Στιούαρτ του Δαυίδ Β΄ και οι εχθροί του τον χαρακτήριζαν "τύραννο", όταν έγινε βασιλιάς επικρίθηκε από τους οπαδούς του γιου του Τζων, κόμη του Κάρικ ότι δεν μπορούσε να κυβερνήσει λόγω της μεγάλης του ηλικίας.
Οι στενές σχέσεις του με την Γαλατική Σκωτία στάθηκαν επίσης αιτία να δεχτεί αρνητική κριτική, μεγάλωσε σε περιοχές που κυριαρχούσε σε έντονο βαθμό η Γαλατική γλώσσα και ο Γαλατικός πολιτισμός και είχε αποκτήσει στενές σχέσεις με τους Γαλάτες λόρδους στις Εβρίδες. Την εποχή που ήταν βασιλιάς πέρασε τον περισσότερο χρόνο του στις Γαλατικές περιοχές και είχε εμπλακεί σε μεγάλο βαθμό στις υποθέσεις τους. Ο Μπόαρντμαν επιπλέον σημειώνει ότι πολλές από τις αρνητικές κρίσεις για τον Ροβέρτο Β΄ προέρχονται από τον Γάλλο χρονικογράφο Τζων Φρουιζάρτ ο οποίος τον περιγράφει με "μεγάλα κοκκινωπά μάτια σε σχήμα σανδαλόξυλου" χαρακτηριστικό που εκδηλώνει δειλία και ότι απέφευγε να βρεθεί στο πεδίο της μάχης. Οι σύγχρονοι Σκωτσέζοι ιστορικοί Άντριου του Γουίντον και Γουώλτερ Μπόοουερ τον 15ο και 16ο αιώνα σημειώνουν αντίθετα ότι ο Ροβέρτος Β΄ ήταν "εθνικός ήρωας, υπερασπιστής του Σκωτσέζικου βασιλείου και άξιος διάδοχος του Ροβέρτου Μπρους".
Ο Γκράντ (1992) αναγνωρίζει ότι η βασιλείας του Ροβέρτου Β΄ "δεν ήταν τόσο ανεπιτυχής". Η περίπτωση του Γουλιέλμου, κόμη του Ντάγκλας που προχώρησε σε ένοπλη εξέγερση όταν ανέβηκε στον θρόνο οφείλεται περισσότερο στον κίνδυνο να χάσει τα προνόμια που είχε επί Δαυίδ Β΄ παρά στην νομιμότητα του ίδιου του Ροβέρτου Β΄. Ο Γκράντ σημειώνει ότι η εξέγερση είχε στόχο τον ίδιο τον βασιλιά, τον γιο του Ροβέρτο και τον Τόμας Έρσκιν που κατείχαν αντίστοιχα τα κάστρα του Εδιμβούργου, του Στέρλινγκ και του Ντάνμπαρτον. Ο Γκράντ αμφισβήτησε επίσης τα γραπτά του Τζων Φρουιζάρτ τονίζοντας ότι δεν είναι αξιόπιστη πηγή για τον Ροβέρτο Β΄. Οι φιλόδοξοι ευγενείς με πρώτο τον κόμη του Κάρικ προσπάθησαν στο Συμβούλιο που ακολούθησε τον Νοέμβριο του 1384 να αφαιρέσουν από τον Ροβέρτο Β΄ κάθε πραγματική εξουσία. Ο Γκράντ επιπλέον τονίζει ότι οι πρωτοβουλίες να αφαιρεθούν οι εξουσίες από τον κόμη του Κάρικ και η συμμετοχή της Σκωτίας στην Άγγλο - Γαλλική συνθήκη του 1389 ανήκαν στον ίδιο τον Ροβέρτο. Ο Ροβέρτος τις εξουσίες που αφαίρεσε από τον κόμη του Κάρικ δεν τις πήρε ο ίδιος αλλά τις μεταβίβασε στον μικρότερο γιο του Ροβέρτο κόμη του Φάιφ κάτι που δείχνει ότι στην ουσία ο βασιλιάς είχε παραιτηθεί για χάρη των γιων του. Ο Γουίντον και ο Μπόοουερ τονίζουν στο σημείο αυτό ότι υπήρχαν σημαντικές διαφορές στην διακυβέρνηση του ίδιου του βασιλιά με αυτήν των γιων του.
O Μίχαελ Λιντς τονίζει ότι η περίοδος ανάμεσα στο 1371 και το 1384 ήταν εποχή εξαιρετικής σταθερότητας και ευημερίας. Ο Λιντς σημειώνει ότι οι ταραχές την δεκαετία του 1450 έχουν την ρίζα του στην βασιλεία του Δαυίδ Β΄ ενώ ο Ροβέρτος άφησε τον Ντάγκλας και τον Στιούαρτ να κυβερνήσουν μόνοι τις κομητείες τους. Η εξασθένιση της βασιλικής εξουσίας που προήλθε από το πραξικόπημα του 1384 είχε περισσότερο σαν αιτία την εύνοια που έδειξε ο Ροβέρτος Β΄ απέναντι στον τρίτο του γιο Αλέξανδρο Στιούαρτ, κόμη του Μπακάν.