Ενιαία Δημοκρατική Οργάνωση Νεολαίας

Ιστορία

H «Ενιαία Δημοκρατική Οργάνωση Νεολαίας» (ΕΔΟΝ), η οποία σήμερα είναι μέλος του Συμβουλίου Νεολαίας Κύπρου, αποτελεί συνέχεια των οργανώσεων του Προοδευτικού Κινήματος Νεολαίας της Κύπρου της δεκαετίας του 1920, αρχικά με την «Κομμουνιστική Νεολαία Κύπρου» (ΚΝΚ) και στη συνέχεια την «Ανορθωτική Οργάνωση Νεολαίας» (ΑΟΝ), η οποία ιδρύθηκε το 1944. Λίγους μήνες μετά την έναρξη του ένοπλου αγώνα της ΕΟΚΑ, που ξεκίνησε την 1η Απριλίου 1955 και ένα μόλις μήνα, από τις 3 Οκτωβρίου 1955, όταν και είχε τοποθετηθεί ως Κυβερνήτης της Κύπρου ο  Τζον Χάρτινγκ (1896-1989), με διάταγμά του ο ίδιος, στις 14 Δεκεμβρίου 1955, κήρυξε το ΑΚΕΛ και τις οργανώσεις του (ανάμεσά τους και η ΑΟΝ) εκτός νόμου, απαγόρευσε την έκδοση και κυκλοφορία των εφημερίδων «Νέος Δημοκράτης» και «Ινκιλαμπσί» και συνέλαβε 135 στελέχη του κόμματος, συμπεριλαμβανομένου του γενικού γραμματέα Εζεκία Παπαϊωάννου, οι οποίοι κλείστηκαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, ως πολιτικοί κρατούμενοι. Ο Χάρντιγκ αποφάσισε επίσης και άλλα αυστηρά μέτρα ασφαλείας κατά του κυπριακού πληθυσμού, όπως απαγορεύσεις κυκλοφορίας, κλείσιμο σχολείων, δημιουργία στρατοπέδων συγκέντρωσης, αύξηση του χρόνου κράτησης φυλακισμένων και υπόπτων χωρίς δίκη, επιβολή θανατικής ποινής για μια σειρά από παραβάσεις, όπως η οπλοφορία κ.α. Αν και προσπάθησε να διαπραγματευτεί με τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο, οι διαπραγματεύσεις αυτές απέτυχαν και ο Χάρτινγκ στις 9 Μαρτίου 1956 απέλασε-εξόρισε τον Μακάριο μαζί με τον Μητροπολίτη Κυρηνείας Κυπριανού, τον ιερέα Φανερωμένης Παπασταύρου Παπαγαθαγγέλου και τον δημοσιογράφο Πολύκανδρο Ιωαννίδη στις Σεϋχέλλες, οι οποίες ήταν τότε, όπως και η Κύπρος, αγγλική αποικία, όπου και παρέμειναν εξόριστοι ως τις 28 Μαρτίου 1957. Ο ίδιος ο Χάρντιγνκ από καθαρή τύχη κατάφερε να επιβιώσει από μια δολοφονική απόπειρα εναντίον του, από μέλος της ΕΟΚΑ που τοποθέτησε ωρολογιακή βόμβα κάτω από το κρεβάτι του. Τελικά, λόγω της κριτικής για την αδυναμία του να εξοντώσει την ΕΟΚΑ και επίσης για τα σκληρά μέτρα που είχε πάρει, ο Χάρντιγκ εξαναγκάσθηκε σε παραίτηση στις 22 Οκτωβρίου 1957. Ο διωγμός, όμως εναντίον των μελών του ΑΚΕΛ και της ΑΟΝ, έφερε τα αντίθετα αποτελέσματα, καθώς σύντομα στελέχη και μέλη της οργάνωσης της ΑΟΝ συνέβαλαν καθοριστικά, μόλις από το 1955, στην ίδρυση της μαθητικής οργάνωσης «Παγκύπρια Ενιαία Οργάνωση Μαθητών» (ΠΕΟΜ) και από το 1959 στην ίδρυση της ΕΔΟΝ. Η ανάπτυξη της ΕΔΟΝ, με αφετηρία το 1959, έτος ίδρυσής της, αρχίζει να εμφανίζεται με γοργούς ρυθμούς και σύντομα η οργάνωση, μέσα στην δεκαετία του 1960, βλέπει τα μέλη της να πολλαπλασιάζονται. Η οργανωτική συγκρότηση της ΕΔΟΝ είναι εμφανής μέσα και από τα ντοκουμέντα και την αλληλογραφία που είχε η ΕΔΟΝ με την «Δημοκρατική Νεολαία Λαμπράκη» (ΔΝΛ) την τριετία 1964-1966. Σύμφωνα με αμερικανική έρευνα και τις εκτιμήσεις της Οργάνωσης, μεταξύ 1967-1968, η ΕΔΟΝ είχε ήδη περί τις 26.000 μέλη, δηλαδή περί το 1/6, από το ευρύτερο γενικό σύνολο των 135.000 νέων της Κύπρου, ηλικίας μεταξύ 15-29 ετών.

Συνέδρια Κομμουνιστικής Νεολαίας Κύπρου (ΚΝΚ)

Το προοδευτικό κίνημα νεολαίας της Κύπρου, όπως αυτό εκφράζεται σήμερα μέσω της ΕΔΟΝ, στηρίζεται πάνω σε ρίζες, οι οποίες έχουν ως αφετηρία την εμφάνιση της Κομμουνιστικής Νεολαίας Κύπρου (ΚΝΚ), ήδη από τις αρχές του 20ου αιώνα, η οποία παρά τις δυσκολίες της εποχής κατά την οποία έδρασε και παρά τις τότε διώξεις των κομμουνιστών κατάφερε να διοργανώσει τρία συνέδρια από το 1926 μέχρι το 1929, σε συνθήκες ημιπαρανομίας.

Συνέδρια Ανορθωτικής Οργάνωσης Νεολαίας (ΑΟΝ)

Με τη δημιουργία της Ανορθωτικής Οργάνωσης Νεολαίας (ΑΟΝ), το 1944, αρχίζει μια νέα σελίδα στην ιστορία του νεολαιίστικου κινήματος του τόπου. Το πρώτο συνέδριο  της ΑΟΝ συνήλθε στη Λευκωσία στις 14-15 Ιουλίου 1945. Στο συνέδριο εκπροσωπήθηκαν συνολικά 3.500 χιλιάδες νέοι, μέσα από 147 αντιπρόσωπους από 98 πόλεις και χωριά της Κύπρου. Η ΑΟΝ πραγματοποίησε τέσσερα ακόμα συνέδρια μέχρι τον Δεκέμβριο του 1955, όταν οι αποικιακές αρχές την έθεσαν εκτός νόμου μαζί με το ΑΚΕΛ και άλλες οργανώσεις του λαϊκού κινήματος της Κύπρου.

Μέσα επικοινωνίας της ΕΔΟΝ

Η Οργάνωση της ΕΔΟΝ χρησιμοποιεί διάφορα μέσα επικοινωνίας προκειμένου να επικοινωνεί με τα μέλη της και τη νεολαία της Κύπρου. Διαθέτει ενημερωτική ιστοσελίδα στο διαδίκτυο και εκδίδει επίσης μηνιαία εφημερίδα και ενημερωτικό δελτίο, ενώ κατά καιρούς, από την εποχή της ίδρυσης της ως και σήμερα, ενημερώνει με διάφορα έντυπα,αφίσες, βιβλία και λοιπές  εκδόσεις, όπως παρακάτω:

Εφημερίδα «Νεολαία»

Το πρώτο φύλλο της εφημερίδας «Νεολαίας» εξεδόθη στις 23 Απριλίου 1960, ένα περίπου χρόνο μετά την ίδρυση της ΕΔΟΝ. Η εφημερίδα της οργάνωσης μέχρι το Μάιο του 1966 κυκλοφορούσε ως εβδομαδιαία εφημερίδα, ενώ από τον Ιούνιο του 1966 ως μηνιαίο περιοδικό. Τον Δεκέμβριο του 1968, με τη συμπλήρωση μόλις 31 τευχών το περιοδικό έκλεισε για περίπου 8 χρόνια, ως τον Απρίλιο του 1976, όταν η «Νεολαία» ως εβδομαδιαία πλέον εφημερίδα επανεκδίδεται με κύριο στόχο τον αντικατοχικό και αντιιμπεριαλιστικό αγώνα. Την απρόσκοπτη λειτουργία της την δεκαετία του 1980 διαδέχθηκε η αρνητική, για το έντυπο, δεκαετία του 1990, που μαζί με διάφορα οργανωτικά προβλήματα οδήγησαν την Οργάνωση στην απόφαση για αναστολή της αυτόνομης έκδοσης της εφημερίδας. Έτσι από τον Οκτώβριο του 1997 μέχρι και τον Απρίλιο του 1999 η «Νεολαία» συνέχισε να εκδίδεται κυρίως ως ένθετο της κυριακάτικης εφημερίδας «Χαραυγής». Από τον Οκτώβριο του 1999 ως τον Μάιο του 2001, που ανεστάλη η έκδοσή της η «Νεολαία» κυκλοφόρησε και πάλι με την μορφή περιοδικού. Από τον Ιανουάριο του 2003 ως σήμερα η «Νεολαία», ως μηνιαία εφημερίδα, κυκλοφορεί τόσο μέσω της εφημερίδας «Χαραυγής», όσο και στους διάφορους χώρους, όπου δραστηριοποιείται η ΕΔΟΝ.