Εθνικιστική παράταξη (Ισπανικός Εμφύλιος)

Η εθνικιστική παράταξη (ισπανικά: Bando nacional) ήταν μια κύρια αντιμαχόμενη ομάδα του Ισπανικού Εμφύλιου Πολέμου. Αποτελούνταν από μια ευρεία ποικιλία πολιτικών ομάδων που υποστήριξαν το ισπανικό πραξικόπημα του Ιουλίου του 1936, στα οποία περιλαμβάνονται η Φάλαγγα, το κόμμα Ceda και δύο αντίπαλοι μοναρχικοί διεκδικητές (Αλφονσιστές και  Καρλιστές). Το 1937 όλες οι ομάδες συγχωνεύτηκαν στην Φάλαγγα. Ο κύριος ηγέτης από του πραξικοπήματος του 1936, ο Στρατηγός Φρανθίσκο Φράνκο, θα ηγηθεί αυτής της ομάδας καθ' όλη τη διάρκεια του πολέμου και αργότερα θα γίνει ο μοναδικός ηγέτης της Ισπανίας από το 1939 έως το 1975, οπότε και θα αποβιώσει. Το όνομα Εθνικιστές ή Εθνικοί χρησιμοποιούνταν κυρίως από τα μέλη και τους υποστηρικτές αυτής της ομάδας, ενώ οι αντίπαλοί τους τους χαρακτήριζαν με τον όρο φασίστες ή σεκταριστές.
Ο όρος "εθνικιστές" ή "εθνικοί" επινοήθηκε από τον Γιόζεφ Γκέμπελς μετά την επίσκεψη της παράνομης ισπανικής αντιπροσωπίας υπό την ηγεσία του Φρανσίσκο Αράντς ζητώντας πολεμικό υλικό στις 24 Ιουλίου 1936, προκειμένου να δώσει ένα μανδύα νομιμότητας στη ναζιστική γερμανική βοήθεια. Οι ηγέτες των ανταρτών, οι οποίοι είχαν ήδη εκφραστεί ως «Σταυροφόροι» από τον επίσκοπο της Salamanca Enrique Pla y Deniel  χρησιμοποίησαν επίσης τον όρο Cruzada για την εκστρατεία τους.

Εμπόλεμοι

Η στρατιωτική εξέγερση βρήκε ευρείες περιοχές υποστήριξης τόσο στην Ισπανία όσο και στη διεθνή σφαίρα. Στην Ισπανία, η  Φρανκική πλευρά υποστηρίχθηκε κυρίως από την επικρατούσα συντηρητική ανώτερη τάξη, φιλελεύθερους επαγγελματίες, θρησκευτικές οργανώσεις και αγρότες που κατείχαν γη. Βασιζόταν κυρίως στις αγροτικές περιοχές όπου τα προοδευτικά πολιτικά κινήματα δεν είχαν βρει τοπικό έρεισμα, όπως oι περιοχές της Βόρειας Meseta, συμπεριλαμβανομένης σχεδόν ολόκληρης της Παλιάς Καστίλλης, καθώς και της La Rioja, της  Ναβάρας, της Alava, της περιοχής κοντά στη Σαραγόσα στην Αραγονία, το μεγαλύτερο τμήμα της  Γαλικίας και πολλές διασκορπισμένες περιοχές στην αγροτική Ανδαλουσία, όπου η τοπική κοινωνία ακολουθούσε ακόμα τα αρχαία παραδοσιακά πρότυπα και ήταν ανέγγιχτη από τη «προοδευτική» σκέψη.) or facciosos (sectarians)

Πολιτικές οργανώσεις

Από πολιτική άποψη, η συγκεκριμένη παράταξη συγκέντρωσε διάφορα κόμματα και οργανώσεις που σε ορισμένες περιπτώσεις υιοθέτησαν αντίθετες ιδεολογίες, όπως η συντηρητική CEDA και οι ριζοσπάστες του Αλεχάνδρο Λερού (Ρεπουμπλικάνοι), καθώς και οι Φαλαγγίτες.

Ιταλία

Μέχρι τον Ιανουάριο του 1937, μια εκστρατευτική δύναμη 35.000 Ιταλών, η "Corpo Truppe Volontarie", ήταν στην Ισπανία υπό τη διοίκηση του στρατηγού Μάριο Ροάτα. Η μονάδα αποτελούνταν από τέσσερα τμήματα: το Littorio, το Dio lo Vuole, το Fiamme Nere και το Penne Nere ("Μαύρα Φτερά"). Το πρώτο από αυτά τα τμήματα αποτελούταν από στρατιώτες ενώ οι άλλες τρεις αποτελούνταν από εθελοντές Μελανοχίτωνες. Η Ιταλία παρείχε στις εθνικές δυνάμεις αεροσκάφη μαχητών και αεροσκαφών που διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στον πόλεμο.

Γερμανία

Η Ναζιστική Γερμανία παρείχε στους εθνικιστές υλικό, ειδικούς και ισχυρή στρατιωτική υποστήριξη, τις Γερμανικές εκστρατευτικές δυνάμεις της Λεγεώνας Κόνδορ που παρείχαν αερομεταφορές στρατιωτών και υλικού από την Ισπανική Αφρική στη Χερσόνησο της Ισπανίας και προσέφεραν επιθετικές επιχειρήσεις κατά των Δημοκρατικών δυνάμεων.

Πορτογαλία

Μετά την εμφάνιση του εμφυλίου πολέμου, ο πρωθυπουργός της Πορτογαλίας Αντόνιο ντι Ολιβέιρα Σαλαζάρ υποστήριξε σχεδόν αμέσως τις εθνικές δυνάμεις.  Η Πορτογαλία διαδραμάτισε κρίσιμο ρόλο στην προμήθεια των δυνάμεων του Φράνκο με πυρομαχικά και πολλούς άλλους υλικοτεχνικούς πόρους. Παρά τη διακριτική της άμεση στρατιωτική συμμετοχή περιορίστηκε σε μια κάπως "ημιεπίσημη" έγκριση, από το αυταρχικό της καθεστώς, μιας εθελοντικής δύναμης 8,000-12,000, η αποκαλούμενη "Viriatos" - για όλη τη διάρκεια της σύγκρουσης.

Εθελοντές

1.000 έως 2.000 Βρετανοί, Ιρλανδοί, Γάλλοι, Ρώσοι, Πολωνοί, Ρουμάνοι, Βέλγοι αλλά και Έλληνες εθελοντές πήγαν στην Ισπανία για να πολεμήσουν στην πλευρά των εθνικιστών.

Βατικανό

Αρχικά, το Βατικανό υποστήριξε υπερβολικά ανοιχτά την υποστήριξή του στην πλευρά των ανταρτών στον πόλεμο, παρόλο που από καιρό είχε επιτρέψει σε υψηλά εκκλησιαστικά πρόσωπα στην Ισπανία να το πράξουν και να ορίσουν τη σύγκρουση ως «Σταυροφορία». Σε όλη τη διάρκεια του πολέμου, ωστόσο, η φραγκοκρατική προπαγάνδα και οι επίσημοι Ισπανοί καθολικοί χαρακτήρισαν τη λαϊκή Δημοκρατία ως "εχθρό του Θεού και της Εκκλησίας" και καταδίκασαν τη Δημοκρατία, κρατώντας την υπεύθυνη για αντι-κληρικές δραστηριότητες, όπως το κλείσιμο καθολικών σχολείων, η δολοφονία των ιερέων και των μοναχών από τους όχλους και τη βεβήλωση εκκλησιών.
Η δημοκρατική πλευρά εξαρτιόταν κυρίως από τη Σοβιετική στρατιωτική βοήθεια, η οποία προπαγανδίστηκε ως «μαρξιστική». Μέσω του εκτεταμένου διπλωματικού δικτύου της, η Αγία Έδρα χρησιμοποίησε την επιρροή της για να ασκήσει πίεση στην πλευρά των ανταρτών. Κατά τη διάρκεια της Διεθνούς Έκθεσης Τέχνης στο Παρίσι το 1937, στην οποία ήταν παρόντες τόσο οι Φρανκικοί όσο και οι δημοκρατικοί, η Αγία Έδρα επέτρεψε στο Φρανκικό περίπτερο να εκθέσει την έκθεσή του υπό τη σημαία του Βατικανού, διότι η σημαία της επαναστατικής κυβέρνησης δεν είχε ακόμη αναγνωριστεί. Μέχρι το 1938, η πόλη του Βατικανού είχε ήδη αναγνωρίσει επίσημα το ισπανικό κράτος του Φράνκο.