Μπόγκνταν Μπογκντάνοβιτς

Η ζωή του

Ο Μπογκντάνοβιτς γεννήθηκε από οικογένεια αριστερών διανοούμενων. Ο πατέρας του Μίλαν ήταν κριτικός λογοτεχνίας, πρόεδρος της Ένωσης Συγγραφέων και διευθυντής στο Εθνικό Θέατρο.
Ξεκινώντας το 1940, ο Μπόγκνταν, σπούδασε αρχιτεκτονική στο Πανεπιστήμιο του Βελιγραδίου. Συμμετείχε στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο σαν επαναστάτης και έγινε μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος και τραυματίστηκε σοβαρά στην ανατολική Βοσνία. Παρά τους τραυματισμούς του, συνέχισε την ακαδημαϊκή του καριέρα με την αποφοίτηση του (1950), ως βοηθός καθηγητή στο τμήμα του ουρμπανισμού (από το 1953), αργότερα ως λέκτορας (1960), ως έκτακτος καθηγητής και πρόεδρος της Γιουγκοσλαβικής Ένωσης Αρχιτεκτόνων (1964), κοσμήτορας της σχολής αρχιτεκτόνων και αντιστοίχως μέλος της Σερβικής Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών (1970) και καθηγητής (1973). Το 1981 αποχώρησε από την Ακαδημία και του ανατέθηκε ο τίτλος του ομότιμου καθηγητή το 1987.
Όντας ένθερμος αριστερός, ο Μπογκντάνοβιτς αντιτίθεται στον αυξανόμενο εθνικισμό μεταξύ των ηγετών. Ωστόσο, έγινε δήμαρχος του Βελιγραδίου το 1982 με την πρωτοβουλία του Ivan Stambolić, οποίος τον καιρό εκείνο ήταν πρόεδρος της οργάνωσης των κομμουνιστών της Σερβίας. Παρέμεινε στο γραφείο για μια περίοδο, μέχρι το 1986. Κατά τη διάρκεια αυτού του διαστήματος, οργάνωσε ένα διεθνή διαγωνισμό για την ολοκληρωτική ανοικοδόμηση του Νέου Βελιγραδίου. Όλες οι υποβολές συμμετοχής έχουν εξαφανιστεί.
Μετά τη θητεία του στο γραφείο, διορίστηκε από το Μιλόσεβιτς ως μέλος την Κεντρικής Επιτροπής της οργάνωσης των κομμουνιστών της Σερβίας. Δέχτηκε υπό τον όρο ότι δε θα μπορούσε να παρίσταται στις συναντήσεις καθώς «είχε πιο σημαντικά πράγματα να κάνει». Τον επόμενο χρόνο έστειλε στον Μιλόσεβιτς ένα αντιεθνικιστικό γράμμα με έκταση μεγαλύτερη από 60 σελίδες, το οποίο περιείχε Σταλινικό-λεξικό σατιρίζοντας το εθνικιστικό ύφος λόγου του παραλήπτη και τον περίφημο θρήνο για τη Σερβία πάνω στο θέμα «Η Σερβία κουράστηκε» (από τους ηγέτες της). Η κεντρική επιτροπή απάντησε, «Μπορείτε να στείλετε το γράμμα, στο οποίο κριτικάρετε τη δουλειά της όγδοης συγκέντρωσης το οποίο δεν μας έχει φτάσει, στην Κεντρική Επιτροπή, αν το θεωρείτε αναγκαίο». Το γράμμα, σε συνδυασμό με άλλους χαρακτηρισμούς για το Μιλόσεβιτς, οδήγησε σε προσπάθειες παραβίασης του διαμερίσματος του Μπογκντάνοβιτς, απειλές για θανάτωση χωρίς δίκη και τον αποκλεισμό του από την Κεντρική Επιτροπή. Αυτές οι επιθέσεις, ωστόσο, δεν τον απέτρεψαν από το να ανανεώσει τις αντι-εθνικιστικές του δηλώσεις όταν οι Γιουγκοσλαβικοί πόλεμοι ξεκίνησαν στην αρχή της δεκαετίας του ’90, για άλλη μια φορά εγείροντας επιθέσεις και μια καμπάνια από τα μέσα μαζικής επικοινωνίας της Πολιτείας.
Το 1933 ο Μπογκντάνοβιτς στάλθηκε σε εξορία στο Παρίσι με τη γυναίκα του, Ksenija. Ο γιουγκοσλαβικός κύκλος αποίκων εκεί είχε ισχυρές εθνικιστικές τάσεις οι οποίες οδήγησαν το ζευγάρι να μετακομίσει στη Βιέννη ακολουθώντας την πρόσκληση ενός φίλου, Milo Dor. Ο Μπογκντάνοβιτς πέθανε σε ένα νοσοκομείο στη Βιέννη στις 18 Ιουνίου του 2010, μετά από καρδιακή προσβολή.

Το διδακτικό έργο

Στο Πανεπιστήμιο του Βελιγραδίου, ο Μπογκντάνοβιτς διεξήγαγε το μάθημα των διαλέξεων «Η ανάπτυξη των σχεδίων πόλεως» (αργότερα ονομαζόμενο σαν «Ιστορία της Πόλης»), ξεκινώντας το 1962. Ως καθηγητής και κοσμήτορας, προσπάθησε να αναμόρφωση τη διδασκαλία της αρχιτεκτονικής και να εισάγει μια στοιχειώδη δημοκρατία στο πανεπιστήμιο, αλλά το κόμμα τον ανάγκασε να παραιτηθεί πριν θέσει τα σχέδια του σε εφαρμογή.
Το 1976 ξεκίνησε να διδάσκει σε ένα εγκαταλελειμμένο σχολείο σε ένα χωριό στο Mali Popović κοντά στο Βελιγράδι για την υλοποίηση ενός εναλλακτικού πρότζεκτ, συγκεκριμένα του «σχολείου για τη φιλοσοφία της αρχιτεκτονικής». Το μάθημα που ονομαζόταν Συμβολικές Μορφές σε αναφορά προς τον Ernst Cassirer, δεν είχε σταθερό ωράριο και εφάρμοζε τις την εφεύρεση νέων συστημάτων συγγραφής, την ερμηνεία μη υπαρκτών κειμένων, καθώς και μεθόδων συγγενών με την ελεύθερη συναναστροφή και τη γεματρία. 14 χρόνια μετά, όταν οπαδοί του Μιλόσεβιτς έκαναν επιδρομή στη σχολή, το αποτέλεσμα του γράμματος του Μπογκντάνοβιτς, πολύ από το συλλεγμένο υλικό – τεκμήρια των μαθημάτων, σχέδια, ακουστικό υλικό, βιντεοκασέτες, οπτικές συσκευές- καταστράφηκε.

Τα έργα του

Το αρχιτεκτονικό και συγγραφικό έργο του Μπογκντάνοβιτς χαρακτηρίζεται από μια αφθονία στολιδιών. Επηρεάζεται από τον Ρομαντισμό και τη Βικτοριανή αρχιτεκτονική, το σουρεαλισμό, τη μεταφυσική, τον Εβραϊκό συμβολισμό και την Καμπάλα. Ο Μπογκντάνοβιτς ήταν αντιτιθέμενος στις αρχιτεκτονικές θεωρίες του Άντολφ Λως (Adolf Loos) όπως αυτές αναπτύχθηκαν στην έκθεση Ornament and Crime και επιχειρηματολόγησε για τη σημασιολογική μεγαλοπρέπεια του διακοσμητικού σήματος.

Οικισμοί

Ο Μπογκντάνοβιτς αρνήθηκε να συμμετάσχει στον σχεδιασμό εθνικών ακινήτων στέγασης τα οποία μοιάζανε για αυτόν σαν «φέρετρα από σκυρόδεμα» και είχαν μόνο «δύο τύπου παραθύρων». Συνεπώς, ένα και μόνο οικισμό: ένα ακίνητο για κατοίκηση για το υδροτεχνικό ινστιτούτο "Jaroslav Černi" στους πρόποδες του βουνού Avala κοντά στο Βελιγράδι, το 1953. Τα σπίτια είναι κυρίως χτισμένα από πέτρα και με το σουρεαλιστικό, παλιομοδίτικο στυλ τους, τα βαριά πλαίσια των παραθύρων τους και τις υπερμεγέθης καμινάδες τους, είναι ηθελημένα χωρισμένα από την κοινότυπη αρχιτεκτονική της Γιουγκοσλαβίας του Τίτο.

Άλλα αρχιτεκτονικά έργα

Άλλα έργα της αρχιτεκτονικής του περιλαμβάνουν την ανοικοδόμηση της βίλας της βασίλισσας Natalija (Smederevo, 1961) και της Αγίας τράπεζας του Adonis (Labin, 1974).
Ο Μπογκντάνοβιτς ήταν ιδρυτικό μέλος της Διεθνούς ακαδημίας της αρχιτεκτονικής η οποία ιδρύθηκε το 1987 και αλλοεθνές μέλος της Ρωσικής ακαδημίας αρχιτεκτονικής (από το 1994), αντιστοίχως μέλος της Βαυαρικής Ακαδημίας καλών τεχνών (από το 1988) και μέλος στο Collegium Europaeum Jenense (University of Jena, από το 2000). Το 2002, εκλέχθηκε τιμώμενο μέλος της Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης.