Κίονας με τις χορεύτριες (Δελφοί)

Ο Κίονας με τις χορεύτριες ήταν μαρμάρινος κίονας που αποτελούσε ανάθημα των Αθηναίων στο μαντείο των Δελφών.

Περιγραφή

Επρόκειτο για ένα θεαματικό σύμπλεγμα ύψους περίπου 11 μέτρων, το οποίο ανάμεσα στα άλλα πολυάριθμα αναθήματα του χώρου μπροστά από τον ναό του Απόλλωνα ξεχώριζε με την επιβλητική παρουσία του. Για πολλά χρόνια, η χρονολόγηση, η ερμηνεία και η αποκατάστασή του αποτέλεσε άλυτο αίνιγμα για τους αρχαιολόγους.
Αποτελείτο από έναν κίονα που αναπτύσσεται σε σπονδυλωτό σχήμα, μοιάζοντας παράλληλα με βλαστό φυτού. Σε ίσα διαστήματα ο κίονας αυτός τυλίγεται από φύλλα άκανθας, λεπτομερώς σχεδιασμένα. Στην κορυφή του κίονα υπάρχουν οι μορφές τριών νεαρών γυναικών, που φαίνονται να αιωρούνται στα ύψη, καθώς είναι λαξευμένες γύρω από ένα τμήμα που επίσης μοιάζει με φυτό. Οι μορφές είναι ντυμένες με διάφανο πτυχωτό χιτώνα και στο κεφάλι φέρουν κάλυμμα σε σχήμα καλαθιού. Απεικονίζονται με το δεξί τους χέρι ανυψωμένο, ενώ με το αριστερό τους χέρι συγκρατούν την άκρη του ρούχου τους. Το υψωμένο χέρι πιθανότατα υποβάσταζε τρίποδα με λέβητα εντός του οποίου ενδέχεται να υπήρχε ομφαλός. 
Οι μορφές είναι ιδιαίτερα λεπτομερείς και σμιλευμένες με έντονη ζωντάνια και κινητικότητα. Είναι αέρινες και δείχνουν σχεδόν χορευτικές, γι'αυτό και έχουν επονομαστεί «χορεύτριες». Η εντύπωση αυτή που μας δίνεται από τη στάση τους εύλογα θα μπορούσε να παραπέμπει στις Θυιάδες. Αυτή ήταν η τοπική ονομασία για τις Μαινάδες, τις γυναίκες τις διονυσιακής ακολουθίας που κατέβαιναν σε ξέφρενους χορευτικούς ρυθμούς από τις κορφές του Παρνασσού. Κατά μία άλλη εκδοχή, ίσως επρόκειτο για τις τρεις κόρες του μυθικού Βασιλιά της Αθήνας Κέκροπα, οι οποίες εμφανίζονται εδώ να προσφέρουν ως αφιέρωμα στον θεό Απόλλωνα τον τρίποδα, αγαπημένο του σύμβολο. Σχετική επιγραφή στη βάση του συμπλέγματος, αποκαλύπτει πως ήταν ανάθημα των Αθηναίων και χρονολογείται γύρω στα 330 π.Χ.
Ήταν ευρέως διαδεδομένη η αντίληψη ότι οι Δελφοί αποτελούσαν το κέντρο του κόσμου, τον «Ομφαλό της Γης». Σύμφωνα με τον σχετικό ιδρυτικό μύθο για το μαντείο των Δελφών, ο Δίας, επιχειρώντας να εντοπίσει το κέντρο της γης, εξαπέλυσε από τα δύο της άκρα δύο αετούς, οι οποίοι, ξεκινώντας ταυτόχρονα και πετώντας με ίση ταχύτητα, συναντήθηκαν στο μέσον της απόστασης, δηλαδή πάνω από την περιοχή των Δελφών. Από το σημείο αυτό ο Δίας έριξε μία πέτρα από τον ουρανό για να δει πού θα πέσει. Η πέτρα έπεσε στους Δελφούς, οι οποίοι από τότε θεωρήθηκαν το κέντρο του κόσμου, ο «Ομφαλός» της γης. Μάλιστα, και η ίδια η πέτρα που έριξε ο Δίας πήρε το ίδιο όνομα και έγινε σύμβολο του Απόλλωνα, του ιερού μαντείου και γενικότερα της περιοχής των Δελφών.
Στο μουσείο των Δελφών εκτίθεται ο εντυπωσιακός λίθινος ομφαλός, που συμβολίζει την κεντρική αυτή θέση των Δελφών. Πρόσφατες μελέτες Γάλλων αρχαιολόγων  κατέδειξαν ότι ο ομφαλός και "ο κίονας με τις χορεύτριες" μάλλον συνδέονται και συναρμόζονται. Ο λίθινος ομφαλός ήταν τοποθετημένος πάνω στον χάλκινο τρίποδα που έφεραν οι τρεις γυναικείες μορφές, στην κορυφή του κίονα. Εκεί τοποθετείται μέχρι σήμερα ο ομφαλός, ως κάλυμμα του κίονα προκειμένου να συμπληρώσει συμβολικά την ουσία και τη σημασία του Αθηναϊκού αναθήματος. Οι Αθηναίοι θέλοντας να εξευμενίσουν και να τιμήσουν τον θεό του φωτός, του δώρισαν το ομοίωμα αυτό που συνδύαζε και τα δύο δελφικά σύμβολα ως προσφορά από τα χέρια των τριών γυναικείων μορφών αθηναϊκής καταγωγής.