Βασιλίτσι Μεσσηνίας

Τοποθεσία

Το Βασιλίτσι βρίσκεται νοτιοδυτικά από την Κορώνη από την οποία απέχει 7 περίπου χιλιόμετρα και νοτιοανατολικά από την Πύλο από την οποία απέχει περίπου 33,5 χιλιόμετρα. Έχει υψόμετρο 152 μέτρα και απέχει από τη θάλασσα περίπου 2,5 χιλιόμετρα. Κοντά στο Βασιλίτσι βρίσκονται, προς τα βορειοδυτικά του η Χρυσοκελλαριά σε απόσταση 6,5 περίπου χιλιομέτρων, προς τα βορειοανατολικά του τα Λιβαδάκια σε απόσταση 3 περίπου χιλιομέτρων, προς τα νότιά του η Φανερωμένη σε απόσταση 2,5 περίπου χιλιομέτρων και προς τα νοτιοανατολικά του ο Άγιος Γεώργιος  σε απόσταση 3 περίπου χιλιομέτρων αντίστοιχα.

Ιστορία

Το χωριό, έχει μακρόχρονη ιστορία που ακολουθεί την ιστορία της Μεσσηνίας και της ευρύτερης περιοχής της Κορώνης και της Πυλίας. Η περιοχή του χωριού κατά την αρχαιότητα, ήταν υπό τον έλεγχο της Ασίνης, της αρχαίας πόλης, η οποία μεταγενέστερα αναπτύχθηκε ως η σύγχρονη Κορώνη. Κατά την άποψη ερευνητή της τοπικής ιστορίας ανάμεσα στην Κορώνη και την παραθαλάσσια περιοχή «Φανερωμένη» του Βασιλιτσίου ήταν το αρχαίο Μεσσηνιακό Ρίο και, αργότερα, η αρχαία Μεσσηνιακή Ασίνη. Στην τοποθεσία αυτή απεικονίζουν την αρχαία Μεσσηνιακή Ασίνη και οι ιστορικοί χάρτες του 1500 και εντεύθεν. Το χωριό πιστεύεται ότι υπήρχε κατά την βυζαντινή εποχή και αναφέρεται σε διάφορες πηγές, τουλάχιστον από την εποχή της Ενετοκρατίας, με την ονομασία Βασιλίτσι. Κάποιοι από τους κατοίκους του χωριού προέρχονται από Αρκάδες  κτηνοτρόφους, γνωστούς και ως οι «ανεβοκατεβάτες», ονομασία που αποδόθηκε παλαιότερα στους βοσκούς αυτούς, καθώς την Άνοιξη ανέβαιναν με τα κοπάδια τους στην Αρκαδία, ενώ τον Χειμώνα κατέβαιναν στα χειμαδιά της Μεσσηνίας.

Νεότερη ιστορία

Στην περίοδο της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, το Βασιλίτσι έλαβε ενεργά μέρος και βοήθησε τον αγώνα με έμψυχο υλικό, χρήματα και τρόφιμα. Οι αγωνιστές Ηλίας Λυμπερόπουλος και Ιωάννης Μάραντος  τιμήθηκαν από τον Βασιλιά Όθωνα με  αργυρό και χάλκινο αριστείο, αντίστοιχα. 
Το 1922, μετά τη Μικρασιατική καταστροφή, το Βασιλίτσι υποδέχτηκε πρόσφυγες από τον Πόντο, στους οποίους πρόσφερε θερμή φιλοξενία. Οι πρόσφυγες αυτοί, όταν μετά από δύο χρόνια εγκαταστάθηκαν οριστικά στην περιοχή του Κιλκίς, στην Ποντοηράκλεια την οποία αναφέρουν και ως Βασιλίτσα, σε αναγνώριση της φιλοξενίας που έτυχαν από τους κατοίκους του Βασιλιτσίου στα δύο αυτά δύσκολα χρόνια. 
Μετά την πτώση του Μετώπου, στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο το Βασιλίτσι, έκρυψε και φυγάδευσε Νεοζηλανδούς στρατιώτες στην Αφρική. Για την πράξη τους αυτή η Κοινότητα Βασιλιτσίου έλαβε ευχαριστήρια επιστολή από τον Πρωθυπουργό της Νέας Ζηλανδίας, η οποία φυλάσσεται στο λαογραφικό μουσείο του χωριού.

Διοικητική ιστορία

Το Βασιλίτσι προσαρτήθηκε, το 1835, στον παλαιό Δήμο Κολωνίδων, με έδρα την Κορώνη, όπου και παρέμεινε, ως το 1912, που ο δήμος αυτός καταργήθηκε. Τουλάχιστον από το 1844 ως το 1879 το χωριό αναφερόταν επίσημα ως το Βασιλίτσι, ενώ από το 1879 ως το 1889 ως  το Βασιλίτζι. Από το 1889 ως το 1896 αναφερόταν ως το Βασιλίτζιον και από το 1896 ως το 1940 και πάλι ως το Βασιλίτσι. Από το 1940 ως σήμερα το χωριό αναφέρεται επίσημα ως το Βασιλίτσιον. Το χωριό αναφέρεται, το 1853, επίσης σαν Βασιλίτσι στον β΄ τόμο των «Ελληνικών» του Ιάκωβου Ρίζου Ραγκαβή, ως χωριό του Δήμου Κολωνίδων της Επαρχίας Πυλίας με πληθυσμό 129 κατοίκων, με βάση την απογραφή του 1851. Το 1912 το χωριό προσαρτάται ως έδρα στην Κοινότητα Βασιλιτσίου. Στην ίδια κοινότητα προσαρτώνται επίσης οι οικισμοί 
Λειβαδάκια και Μονή Χρυσοκελαριάς (καταργήθηκε το 1940). Το Βασιλίτσιον παρέμεινε ως οικισμός και έδρα της Κοινότητας Χρυσοκελλαριάς, με τις αλλαγές σε ονομασίες, από το 1912 ως το 1997, όταν τότε, στα πλαίσια των αλλαγών που επήλθαν στη τοπική αυτοδιοίκηση, μέσω του σχεδίου «Καποδίστριας», το Βασιλίτσιον υπήχθη στον κατηργημένο Δήμο Κορώνης, με έδρα την Κορώνη, ως το 2010. Από το 2011, μετά τις νέες αλλαγές του σχεδίου «Καλλικράτης» το Βασιλίτσιον ανήκει πλέον στον νέο Δήμο Πύλου - Νέστορος. Ο δήμος αυτός, συστάθηκε με το Πρόγραμμα Καλλικράτης με την συνένωση των προϋπαρχόντων δήμων Κορώνης, Μεθώνης, Παπαφλέσσα, Πύλου, Νέστορος και Χιλιοχωρίων. Το Βασιλίτσιον σήμερα είναι οικισμός και έδρα της Τοπικής Κοινότητας του Βασιλιτσίου του Δήμου Πύλου-Νέστορος, στην οποία υπάγονται επίσης οι οικισμοί Άγιος Γεώργιος, Κούκουρας, Λακούλες, Λιβαδάκια και Φανερωμένη.

Κτίρια – εκδηλώσεις – αξιοθέατα

Εκτός από τα παραδοσιακά πέτρινα σπίτια υπάρχει επίσης το κτίριο του Δημοτικού Σχολείου και η εκκλησία του χωριού, ο Ιερός Ναός του Μεγάλου Βασιλείου, ο οποίος υπάγεται στην Ιερά Μητρόπολη Μεσσηνίας. Ο ναός αυτός του πολιούχου του χωριού Αγίου Βασιλείου είναι λιθόκτιστος, βυζαντινού ρυθμού και μεγάλων διαστάσεων, ο οποίος βασίστηκε πάνω στα σχέδια του ναού της Υπαπαντής στην Καλαμάτα και κατασκευάστηκε, το 1938, με  εθελοντική προσωπική εργασία των κατοίκων του χωριού. Διάφορες εκδηλώσεις, όπως το έθιμο της  «Αποκερασιάς», διοργανώνει τακτικά ο Πολιτιστικός Σύλλογος Βασιλιτσιωτών «Η Φανερωμένη».  Στην ευρύτερη περιοχή υπάρχουν επίσης διάφορες τουριστικές & ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις, με ενοικιαζόμενα δωμάτια-διαμερίσματα,  ενώ στα αξιοθέατα του χωριού περιλαμβάνονται οι κοντινές παραλίες, όπως της Φανερωμένης, του Καλαμακίου και της ευρύτερης περιοχής νότια της Κορώνης.

Αναβίωση του εθίμου της «Αποκερασιάς»

Ανήμερα την Κυριακή του Πάσχα, στην πλατεία του Αγίου Βασιλείου στο Βασιλίτσι, πραγματοποιείται η αναβίωση του εθίμου της «Αποκερασιάς», με τοπική παραδοσιακή μουσική, τραγούδια και χορούς. Το έθιμο αυτό, παλαιότερων εποχών, συμβολίζει την αναγέννηση της ζωής και της φύσης. Τη διοργάνωση του εθίμου αυτού διοργανώνει ο Πολιτιστικός Σύλλογος Βασιλιτσιωτών «Η Φανερωμένη» .

Η εκκλησία της Θεοτόκου στη Σέλιτσα Βασιλιτσίου

Ανάμεσα στο Βασιλίτσι και την περιοχή που είναι γνωστή ως Σέλιτσα, προς το ακρωτήριο του Ακρίτα, βρίσκονται μισοθαμμένα σε μια πλαγιά, τα ερείπια εκκλησίας γνωστής ως ο Ιερός Ναός της Θεοτόκου, ο οποίος είναι δίδυμος, καμαροσκέπαστος ναός, με δύο ημικυλινδρικές εξωτερικά κόγχες και με ορθογώνιο νάρθηκα που χρονολογείται περί την μεταβυζαντινή περίοδο.