Ρόκκα Παολίνα

Ιστορία

Ανεγέρθηκε μεταξύ του 1540 και του 1543 κατόπιν επιθυμίας του Πάπα Παύλου Γ΄ και αποτέλεσε, έως το 1860, το σύμβολο της ποντιφικής εξουσίας επί της αρχαίας πόλης. Η κατασκευή, σχεδιασμένη από τον Αντόνιο ντα Σανγκάλλο τον Νεότερο, ανεγέρθηκε επάνω σε χώρο ο οποίος φιλοξενούσε παλαιότερα τις οικίες της οικογένειας Μπαλιόνι, έπειτα από την εξέγερσή της ενάντια στον Πάπα, ενώ καταλάμβανε το μεγαλύτερο τμήμα του νότου της Περούτζια. Για την ανέγερση του φρουρίου χρησιμοποιήθηκαν οικοδομικά υλικά που προέρχονταν από τον παλαιό οικισμό της Σάντα Τζουλιάνα, ο οποίος κατεδαφίστηκε εξ ολοκλήρου μαζί με τις εκκλησίες και τα μοναστήρια του, ενώ οι οικίες, οι οδοί, οι πύργοι και οι αυλές τους που βρίσκονταν στην θέση της νέας κατασκευής εντάχθηκαν στην νέα κατασκευή και καλύφθηκαν με οχυρώσεις, αποτελώντας τα υπόγεια του φρουρίου.
Μερικώς κατεστραμμένη το 1848, ανακατασκευασμένη το 1860 κατόπιν επιθυμίας του Πάπα Πίου Θ΄, η Ρόκκα κατεδαφίστηκε οριστικά στις δεκαετίες που ακολούθησαν την προσάρτηση της πόλης από το Βασίλειο της Ιταλίας, προσφέροντας σημαντικό χώρο για την ανέγερση αριθμού κτιρίων και οικιών στην διάρκεια του 19ου αιώνα (piazza Italia, via Masi, κήποι Καρντούτσι, viale Indipendenza). 
Ως αποτέλεσμα αυτών των εκτεταμένων αυτών αστικών μεταβολών, από την παλαιά Ρόκκα (χωρισμένη σε τρία τμήματα: το Παλάτσο Παπάλε, το "Corridore" και η "Tenaglia") απέμειναν μονάχα τα υπόγεια του Παλάτζο Παπάλε. Τελικώς, ακόμη κι αυτά τροποποιήθηκαν στα πλαίσια εργασιών για την απαλλοτρίωση των ερειπίων το 1932, οι οποίες ολοκληρώθηκαν το 1965, ανοίγοντας τα υπόγεια στα κοινό υπό την ονομασία "città sotterranea", παρουσιάζοντας μεγάλο ενδιαφέρον για τους επισκέπτες και εξαίρετο κάλλος.
Το 1983, τέλος, εντός του φρουρίου σχεδιάστηκε μηχανοποιημένος διάδρομος (κυλιόμενες σκάλες) ο οποίος οδηγεί από την στάση του λεωφορείου, κατά μήκος του εξωτερικού τμήματος των τειχών, μέχρι την ετρουσκική ακρόπολη που βρίσκεται στα υπόγεια του φρουρίου. Σήμερα, οι μεγάλοι και ιδιαίτεροι χώροι του χρησιμοποιούνται, στην διάρκεια της χρονιάς, για διάφορες πολιτισμικού περιεχομένου εκδηλώσεις.

Κατασκευή

Το φρούριο ήταν χωρισμένο σε τρία τμήματα: το Παλάτσο Παπάλε, το Corridore και την Tenaglia η οποία επίέλεπε τα περίχωρα της πόλης της Περούτζια. Ο αρχιτέκτονας είχε, ωστόσο, την ιδέα να εντάξει στα νεοανεγερθέντα τείχη μία χρονολογούμενη από τους ετρουσκικούς χρόνους πύλη, η οποία έγινε γνωστή ως Πόρτα Μάρτζια, η οποία ευρίσκεται έως σήμερα επί της ομώνυμης οδού. Η ανέγερση της Ρόκκα Παολίνα περιελάμβανε την κατεδάφιση περίπου τριακοσίων οικιών (τον εντός των τειχών ευρισκόμενο οικισμό της Σάντα Τζουλιάνα), των παλατιών των Μπαλιόνι - η οικογένεια η οποία ήταν κυρίαρχος δύναμη στην πόλη την εποχή εκείνη και η οποία είχε ηγηθεί της σε βάρος του Πάπα εξέγερσης - των διάφορων πύργων κι εκκλησιών, συμπεριλαμβανομένης της, χρονολογούμενης από τον 14ο αιώνα, Σάντα Μαρία ντέι Σέρβι, την οποία οι πηγές της εποχής εκείνης ανέφεραν ως την ομορφότερη της πόλης. 
Η Ρόκκα Παολίνα με την επιβλητική μορφή της αποτελούσε έως το 1861 (Ενοποίηση της Ιταλίας) το σύμβολο της Παπικής εξουσίας επί της παλαιάς ελεύθερης πόλης. Μετά την ενοποίηση, η Ρόκκα αποτέλεσε το αντικείμενο σταδιακών εργασιών κατεδάφισης, με την πρώτη εξ αυτών να λαμβάνει χώρα το 1848, οι οποίες διήρκεσαν έως και τα τέλη του αιώνα, με αποτέλεσμα τον αφανισμό των τριών προαναφερθέντων τμημάτων του φρουρίου. Μόνον το, χρονολογούμενο από τον 15ο αιώνα, Παλάτσο Παπάλε αντικαταστάθηκε από το σημερινό Παλάτσο ντέλλα Προβίντσια, με τα γειτονικά παλάτια και τους κήπους, καθώς και τα, χρονολογούμενα από τον 19ο αιώνα, καταλύματα, να ευρίσκονται επί των παλαιών μεσαιωνικών κατασκευών, οι οποίες προϋπήρχαν του φρουρίου. Παραμένοντας θαμμένη και ξεχασμένη για διάστημα αρκετών δεκαετιών, το 1932 ξεκίνησαν εργασίες συντήρησης του εσωτερικού του φρουρίου, οι οποίες ολοκληρώθηκαν το 1965. Από το 1983, η Ρόκκα Παολίνα διασχίζεται από ένα δίκτυο κυλιομένων κλιμάκων το οποίο συνδέει τα υπόγεια και την αρχαία ετρουσκική ακρόπολη (Πιάτσα Παρτιτζάνι) με την επιφάνεια και την Πιάτσα Ιτάλια.

Λογοτεχνία

Η Ρόκκα Παολίνα είναι γνωστή έως ένα από τα ομορφότερα ποιήματα του Τζοζουέ Καρντούτσι υπό τον τίτλο Il canto dell'amore.
Oh bella a' suoi be' dí Rocca Paolina
Co' baluardi lunghi e i sproni a sghembo!

La pensò Paol terzo una mattina

Tra il latin del messale e quel del Bembo.
 
— Quel gregge perugino in tra i burroni

Troppo volentier— disse — mi si svia.

Per ammonire, il padre eterno ha i tuoni

Io suo vicario avrò l'artiglieria.
— Giosuè Carducci, Il canto dell'amore