Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών

Ιστορικό

Οι πρώτες σκέψεις και συζητήσεις ξεκινούν στη δεκαετία του 1930 όταν, στον απόηχο των Δελφικών Εορτών (1927 και 1930), ψηφίζεται από την τότε Βουλή και Γερουσία νόμος που προέβλεπε την ίδρυση και οργάνωση στους Δελφούς, Διεθνούς Κέντρου Πνευματικής Συνεργασίας των Λαών κατά μίμηση των "θησαυρών" των αρχαίων Ελληνικών πόλεων στους Δελφούς.
Κατά τον Μάρτιο του 1957 υποβάλλεται από ομάδα Ελλήνων βουλευτών πρόταση στο Συμβούλιο της Ευρώπης για ίδρυση Πνευματικού Κέντρου στους Δελφούς, η οποία και έγινε αποδεκτή. Το 1966 αρχίζουν οι εργασίες για την κατασκευή συνεδριακού κέντρου και ξενώνα. Το κόστος καλύπτεται από κρατικούς πόρους και με εφάπαξ οικονομική συμβολή από το Συμβούλιο της Ευρώπης.
Στις 22 Ιουλίου 1977, με νόμο της Βουλής των Ελλήνων ιδρύεται το Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών, ως Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου, υπό την εποπτεία του Υπουργείου Πολιτισμού και υπό την αιγίδα του Συμβουλίου της Ευρώπης. Σύμφωνα με τον Ιδρυτικό νόμο, σκοπός του Ε.Π.Κε.Δ. είναι η «εξυπηρέτησις διεθνούς πολιτιστικού συμφέροντος» και «η ανάπτυξις των κοινών πολιτιστικών στοιχείων, τα οποία ενώνουν τους λαούς της Ευρώπης» με «σύνταξιν μελετών Ευρωπαϊκού Πολιτισμού, την διοργάνωσιν συναντήσεων και πάσης φύσεως δραστηριοτήτων πολιτιστικού περιεχομένου…».
Το Διοικητικό Συμβούλιο του Ε.Π.Κε.Δ. αποτελείται από 11 μέλη εκ των οποίων οι 7 είναι Έλληνες ενώ οι υπόλοιποι προέρχονται από άλλες χώρες του Συμβουλίου της Ευρώπης. Εξ αξιώματος περιλαμβάνονται ο Γενικός Γραμματέας του Συμβουλίου της Ευρώπης και εκπρόσωποι των Ελληνικών Υπουργείων Πολιτισμού και Εξωτερικών. Τα υπόλοιπα μέλη είναι προσωπικότητες των Γραμμάτων και των Τεχνών. Το Διοικητικό Συμβούλιο και ο Διευθυντής του Ε.Π.Κε.Δ. ορίζονται με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού με τριετή θητεία που μπορεί να ανανεώνεται ενώ ο τακτικός προϋπολογισμός του Ε.Π.Κε.Δ. προέρχεται από επιχορήγηση του Υπουργείου Πολιτισμού.

Δελφοί

Το Συνεδριακό Συγκρότημα του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών βρίσκεται στη δυτική άκρη του σημερινού χωριού των Δελφών. Απλώνεται σε ιδιόκτητη δενδροφυτευμένη έκταση 100 στρεμμάτων και περιλαμβάνει Συνεδριακό Κέντρο, Ξενώνα και υπαίθριο Θέατρο.
Το Συνεδριακό Κέντρο και ο Ξενώνας χτίστηκαν στα μέσα της δεκαετίας του 1960, σε σχέδια των Κώστα Κιτσίκη και Αντώνη Λαμπάκη και αποτελούν τυπικό αρχιτεκτονικό δείγμα του Μοντέρνου Κινήματος. Τα κτίρια συνθέτουν ένα κομψό αρχιτεκτονικό σύνολο από αυτόνομους διακριτούς όγκους που ακολουθούν τις φυσικές κλίσεις του εδάφους, με μεγάλα ανοίγματα και αίθρια.
Το Συνεδριακό Κέντρο διαθέτει δύο κύριες και τέσσερις βοηθητικές αίθουσες συσκέψεων, βιβλιοθήκη και χώρους γραμματείας. Ο Ξενώνας είναι σύγχρονη ξενοδοχειακή μονάδα μεσαίου μεγέθους, με 46 συνολικά δωμάτια, βεράντες, μπαρ, χώρο εστιατορίου, σαλόνι και υποδοχή. Το 2005 προστέθηκε στην υποδομή του Κέντρου το υπαίθριο θέατρο Φρύνιχος, σε σχέδια των αρχιτεκτόνων Ελένης Χατζηνικολάου και Σόλωνα Ξενόπουλου, στο ύφος των αρχαίων θεάτρων, με επένδυση από πέτρα, χωρητικότητας 1.100 θέσεων. Διαθέτει ισόγεια αίθουσα πολλαπλών χρήσεων, κατάλληλη για εκθέσεις και σεμινάρια. Παράλληλα, στους κήπους και στους πευκώνες του Συνεδριακού Κέντρου, υπάρχει Πάρκο Γλυπτικής με σημαντικά έργα σύγχρονων Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών.

Αθήνα

Στην Αθήνα εδρεύει η κεντρική υπηρεσία του κέντρου, η οποία στεγάζεται σε ιδιόκτητο νεοκλασικό κτίριο του 19ου αιώνα στην περιοχή της Πλάκας, που αγοράστηκε το 1983. Στο εσωτερικό έγιναν οι ελάχιστες δυνατές παρεμβάσεις που επέβαλε η νέα του λειτουργία με γραφεία στο ισόγειο και στον όροφο ενώ το υπόγειο διαρρυθμίστηκε σε ενιαίο χώρο, όπου φιλοξενούνται κατά καιρούς μικρά εικαστικά γεγονότα, διαλέξεις, σεμινάρια κλπ.

Κεντρική εκδήλωση

Η κεντρική εκδήλωση του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών οργανώνεται συνήθως κατά το πρώτο δεκαήμερο του Ιουλίου κάθε έτους και περιλαμβάνει διεθνές επιστημονικό συμπόσιο και καλλιτεχνικό πρόγραμμα (θέατρο, μουσική, εικαστικά, χορό, παραγωγή ντοκιμαντέρ κ.α.).Το γενικό θέμα αποφασίζεται σε ειδική συνεδρίαση του Δ.Σ. του Ε.Π.Κε.Δ. Ενδεικτικά αναφέρονται οι Διεθνείς Συναντήσεις Αρχαίου Δράματος, οι Διεθνείς Συναντήσεις Μουσικής και Μουσικολογίας, η Διεθνής Συνάντηση «Απόλλων», η Πολιτιστική Αμφικτυονία, κλπ.
Ειδική ενότητα αποτελούν οι εκδηλώσεις επετειακού χαρακτήρα, όπως το Αφιέρωμα Δελφικών Εορτών, κατά την εβδομηκοστή επέτειο των πρώτων Δελφικών Εορτών το 1997, το διεθνές συμπόσιο "Από το Διαφωτισμό στις Επαναστάσεις", κατά την 200ή επέτειο από τον θάνατο του Ρήγα Βελεστινλή, το Έτος Σωκράτη, με την ευκαιρία της συμπλήρωσης 2.400 χρόνων από τον θάνατο του μεγάλου Αθηναίου φιλοσόφου, το " Έτος Περικλέους- Έτος Δημοκρατίας" , με την ευκαιρία της συμπλήρωσης 2.500 χρόνων από τη γέννηση του μεγάλου Αθηναίου πολιτικού, Έτος Μαραθώνα κατά την 2.500ή επέτειο από την ιστορική μάχη, το Έτος Καβάφη κ.α.

Διεθνείς Συναντήσεις Αρχαίου Δράματος

Αποτελεί την σημαντικότερη εκδήλωση του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών και διεξάγεται από το 1985 μέχρι και σήμερα. Πρόκειται για ένα πολυσύνθετο πρόγραμμα που συνδυάζει τη θεωρητική προσέγγιση, την παρουσίαση επιλεγμένων θεατρικών παραγωγών και την θεατρική παιδεία. Στόχος των Συναντήσεων Αρχαίου Δράματος είναι η καταγραφή των διαφορετικών απόψεων και σχολών στο αρχαίο δράμα και η παρουσίαση νέων καλλιτεχνικών προτάσεων. Κατά την πάροδο των ετών έχει προσελκύσει σημαντικές προσωπικότητες του θεάτρου όπως οι Πίτερ Στάιν, Πίτερ Χολ, Ταντάσι Σουζούκι, Σπύρος Ευαγγελάτος, Κάρολος Κουν, Γιάννης Τσαρούχης κ.ά. Την ευθύνη των Συναντήσεων Αρχαίου Δράματος κατά την περίοδο 1985-1989 και 1995-2004 είχε ο Έλληνας σκηνοθέτης Θεόδωρος Τερζόπουλος.
Στο πλαίσιο των Συναντήσεων Αρχαίου Δράματος το Κέντρο Δελφών έχει αναπτύξει συνεργασίες με τους ελληνικούς και φορείς. Μεταξύ των διεθνών φορέων που έχουν συνεργαστεί με το Κέντρι Δελφών συμπεριλαμβάνονται η Διεθνής Επιτροπή Θεατρικής Ολυμπιάδας, το Διεθνές Φεστιβάλ Θεάτρου της Κωνσταντινούπολης (Τουρκία), το Διεθνές Ινστιτούτο Μεσογειακού Θεάτρου (Ισπανία), το Κέντρο Παραστατικών Τεχνών της Shizuoka (Ιαπωνία), το Στούντιο του Εθνικού Θεάτρου (Ηνωμένο Βασίλειο), το Watermill Foundation - Robert Wilson (Η.Π.Α), το Θέατρο Taganka -Yuri Lyubimov (Ρωσία), η Σχολή Δραματικής Τέχνης της Μόσχας (Ρωσία), η Διεύθυνση Πολιτισμού του Δήμου του Πεκίνου, το Ευρωπαϊκό Φεστιβάλ του Ρουρ (Γερμανία), το Εθνικό Θέατρο του Λουξεμβούργου, το Θέατρο Ludwigshafen Pfalzbau (Γερμανία), το Εθνικό Θέατρο του Ζάγκρεμπ (Κροατία), το Art Carnuntum (Αυστρία), το Κέντρο Θεάτρου ATALAYA της Ανδαλουσίας (Ισπανία), ο θεατρικός οργανισμός CHOREA (Πολωνία), το Ινστιτούτο Grotowski (Πολωνία), το Κέντρο Θεατρικών Πρακτικών GARDZIENICE (Πολωνία), ο Θεατρικός Οργανισμός Κύπρου κ.α.
Στο εσωτερικό της Ελλάδας, το Κέντρο Δελφών έχει συνεργαστεί, μεταξύ άλλων, με το Εθνικό Θέατρο, την Εθνική Λυρική Σκηνή, το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδας, το Θέατρο Τέχνης Κάρολος Κουν, το ΑμφιΘέατρο Σπύρου Ευαγγελάτου, το Θέατρο ΑΤΤΙΣ, το ΔΗΠΕΘΕ Αγρινίου, το ΔΗΠΕΘΕ Ρούμελης, το ΔΗΠΕΘΕ Λάρισας-Θεσσαλικό Θέατρο, κ.ά.

Εικαστικό πρόγραμμα

Το εικαστικό πρόγραμμα του Ε.Π.Κε.Δ. περιλαμβάνει συμπόσια, εκθέσεις, σεμινάρια καθώς και προγράμματα παραμονής και εργασίας καλλιτεχνών στους Δελφούς. Εγκαινιάστηκε το 1988 με την Διεθνή Συνάντηση «Οι Εικαστικές Τέχνες στο τέλος του 20ού αιώνα» κατά την οποία διοργανώθηκε συμπόσιο και έκθεση ζωγραφικής και γλυπτικής, όπου παρουσιάστηκαν έργα καλλιτεχνών όπως οι Άντι Γουόρχολ, Νίκη ντε Σαιν Φαλ, Τάκις, Χρύσα κ.ά. Το 1994 το εικαστικό πρόγραμμα αναδιαμορφώθηκε με κύριο στόχο τη δημιουργία στους Δελφούς Πάρκου Γλυπτικής και μόνιμης Συλλογής έργων σύγχρονης τέχνης.

Πάρκο Γλυπτικής

Δημιουργήθηκε το 1994, κατά τη Διεθνή Συνάντηση Γλυπτικής (Αύγουστος 1994), όταν 11 Έλληνες και Ευρωπαίοι καλλιτέχνες φιλοτέχνησαν in situ ισάριθμα έργα τέχνης. Μεταξύ των καλλιτεχνών που συμμετείχαν συγκαταλέγονταν οι Αλφρέντο Ρομάνο, Κώστας Τσόκλης, Θεόδουλος Γρηγορίου, Λυδία Βενιέρη κ.ά. Έκτοτε το Πάρκο Γλυπτικής εμπλουτίζεται με νέα αποκτήματα μέσω των προγραμμάτων διαμονής και εργασίας καλλιτεχνών στους Δελφούς.

Συλλογή έργων εσωτερικού χώρου

Η συλλογή αυτή δημιουργήθηκε το 1995 στα πλαίσια της δεύτερης διεθνούς εικαστικής συνάντησης γλυπτικής. Περιλαμβάνει δημιουργίες γνωστών Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών (πίνακες, επίτοιχα έργα, χαρακτικά, κατασκευές) που περιήλθαν στο Ε.Π.Κε.Δ. είτε μέσω μεμονωμένων αγορών, είτε μέσω διεθνών Εικαστικών Συναντήσεων και εκθέσεων.
Ενδεικτικά αναφέρονται οι εκθέσεις : «Τάκις-Χρύσα», «Ο Γιάννης Κουνέλης και το Θέατρο», «Κληρονομιά του Απόλλωνα» (ομαδική έκθεση), «Κίονες και Πεσσοί» (ομαδική έκθεση), «Ειρήνη»- εγκατάσταση Γιάννη Τσόκλη, Αλέκος Φασιανός «Ανθρωποκεντρική ζωγραφική 1960-1998», «Θώρακες και Άλογα» με έργα της Αλεξάνδρας Αθανασιάδη, «Μπέλα Ραφτοπούλου» (αναδρομική), «Ο Μαραθώνας μέσα από το έργο 8 Ελλήνων καλλιτεχνών», «Λατρεία και προσκυνήματα μετά την Άλωση μέσα από τις Συλλογές του Μουσείου Μπενάκη», "Κ. Π. Καβάφης: Μικρή με το μολύβι απεικόνισις" κ.α.

Σεμινάρια Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Πολιτισμού

Τα Σεμινάρια Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Πολιτισμού ξεκίνησαν το 1995 με σκοπό την εκπαίδευση στα αρχαία ελληνικά των κλασικών φιλολόγων καθηγητών της Μέσης Εκπαίδευσης των ευρωπαϊκών χωρών. Το πρόγραμμα αυτό υπαγορεύτηκε από την διαπίστωση της σταδιακής υποβάθμισης των κλασικών σπουδών στα σχολεία της Ευρώπης κατά τις τελευταίες δεκαετίες με συνέπεια τον περαιτέρω περιορισμό τους στα πανεπιστήμια και γενικότερα στην Ανωτάτη Εκπαίδευση. Τα σεμινάρια αρχαίας ελληνικής γλώσσας και πολιτισμού οργανώνονται κάθε χρόνο με συμμετοχή 60 κατά μέσον όρο καθηγητών από διαφορετική χώρα κάθε φορά και με επιμορφωτές πανεπιστημιακούς καθηγητές Σχολών Κλασικών Σπουδών και ειδικευμένων ερευνητικών κέντρων από την Ελλάδα και από την χώρα προέλευσης των επιμορφωνόμενων. Στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα, διάρκειας δύο εβδομάδων, περιλαμβάνεται και η διδασκαλία εκμάθησης της αρχαίας ελληνικής γλώσσας με χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών.

Πανελλήνιοι Μαθητικοί Αγώνες Επιχειρηματολογίας (Αντιλογίας)

Οι Πανελλήνιοι Μαθητικοί Αγώνες Επιχειρηματολογίας (Αντιλογίας) διοργανώνονται σε συνεργασία με το Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων και αποσκοπούν στην καλλιέργεια της κριτικής σκέψης των νέων και στην ανάπτυξη των ικανοτήτων τους στη λογική διάρθρωση των επιχειρημάτων. Διεξήχθησαν για πρώτη φορά το 2001 στο πλαίσιο των εκδηλώσεων του Έτους Σωκράτη και έκτοτε επαναλαμβάνονται κάθε χρόνο. Οι Αγώνες διεξάγονται μέσα σε ένα αυστηρά καθορισμένο πλαίσιο κανόνων και απευθύνονται στους μαθητές της τρίτης τάξης του Ενιαίου Λυκείου, ιδιωτικών και δημοσίων σχολείων της χώρας.

Συνάντηση Νέων Δημιουργών

Η Συνάντηση Νέων Δημιουργών διοργανώθηκε για πρώτη φορά το 2007, στα πλαίσια της δέκατης τρίτης Διεθνούς Συνάντησης Αρχαίου Δράματος και έχει ως στόχο τη δημιουργική συνάντηση, την ανοιχτή αλληλεπίδραση και την σύμπραξη νέων καλλιτεχνών σε πρωτότυπες συνεργασίες μέσω ενός προγράμματος εργαστηρίων, διαλέξεων και καλλιτεχνικών δράσεων. Διδάσκοντες είναι διακεκριμένες προσωπικότητες του χώρου του θεάτρου και των παραστατικών τεχνών από τη Ελλάδα και το εξωτερικό. Στο πλαίσιο της Συνάντησης δίνεται η ευκαιρία σε επιλεγμένο αριθμό νέων καλλιτεχνών και νεανικών καλλιτεχνικών σχημάτων να δημιουργήσουν και να παρουσιάσουν στους Δελφούς πρωτότυπο έργο μικρής διάρκειας με τη μορφή θεατρικής παράστασης σε εξέλιξη, site specific, video art, μουσική, χοροθέατρο, εικαστική performance κλπ.

Αρχαία Ύδραυλις

Το ερευνητικό πρόγραμμα ανακατασκευής της Αρχαίας Υδραύλεως – του πρώτου στην ιστορία πληκτροφόρου μουσικού οργάνου – ξεκίνησε το 1995 και ολοκληρώθηκε τον Μάιο του 1999. Για την ανακατασκευή του οργάνου έγινε συστηματική μελέτη όλων των σχετικών αρχαίων πηγών όπως ο Ήρων ο Αλεξανδρινός και ο Βιτρούβιος, έρευνα στις αρχαιοελληνικές μουσικές κλίμακες, καθώς και στη χρήση και επεξεργασία από τους αρχαίους Έλληνες των διάφορων υλικών (μέταλλα, ξύλο, δέρμα, κολλήσεις, καρφιά κλπ.). Για την κατασκευή των αυλών του οργάνου ακολουθήθηκε πιστά το αρχαιολογικό εύρημα του Δίου που ανακάλυψαν το 1992 ο αρχαιολόγος και καθηγητής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Δημήτρης Παντερμαλής και οι συνεργάτες του.Το αντίγραφο της αρχαίας Υδραύλεως παρουσιάστηκε στους Δελφούς τον Μάιο του 1999. Κατά την 15ετία που ακολούθησε πραγματοποιήθηκαν πολλές παρουσιάσεις της Υδραύλεως στην Ελλάδα και στο εξωτερικό (Τόκιο και Shizuoka, στο πλαίσιο των εορτασμών της 100ης επετείου διπλωματικών σχέσεων Ελλάδος & Ιαπωνίας - Μέγαρο Μουσικής Αθηνών - Ανόβερο, EXPO 2000 - Μαδρίτη, Δεύτερη Διεθνής Έκθεση “Madrid por la Ciencia” - Λονδίνο, Queen Elizabeth Hall - Ιταλία, Κρότωνας - Στοκχόλμη, Medelhavsmuseet - Ουάσιγκτον, The Corcoran Gallery, Αρχαιολογικό Μουσείο των Δελφών κ.α.)