Fiat 500 (1957)

Βασικά στοιχεία

Το Fiat 500 σχεδιάστηκε από τον Dante Giacosa (Ντάντε Τζιακόσα) και λανσαρίστηκε τον Ιούλιο του 1957, ως Nuova (νέο) 500, σε αντιδιαστολή με την ονομασία του προκατόχου Fiat 500 Topolino. Το νέο μοντέλο ήταν επίσης μικροσκοπικό, με το συνολικό μήκος του μάλιστα να είναι κάτω από τα 3 μέτρα, στα 2,97 μέτρα. Από την άλλη όμως, γνώρισε μεγάλη απήχηση σε ολόκληρη την Ευρώπη, ως ένα ιδιαίτερα φθηνό και πρακτικό μέσο μεταφοράς, ιδίως για την πόλη, ενώ υπήρξε επίσημη εξαγωγή ακόμα και στις Ηνωμένες Πολιτείες, αν και σε λίγα αντίτυπα. Με τον εξαιρετικά οικονομικό 2-κύλινδρο, αερόψυκτο κινητήρα του, αρχικού κυβισμού 479 cm³ και σύντομα 499,5 cm³, και τις συμπαγείς εξωτερικές διαστάσεις του, το «πεντακοσαράκι» καθιέρωσε τον ορισμό «αυτοκίνητο πόλης» και θεωρείται σήμερα ως ένα από τα πρώτα αυτοκίνητα για αμιγώς αστικές μετακινήσεις.
Προκειμένου να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της μεταπολεμικής ευρωπαϊκής αγοράς αυτοκινήτου για οικονομικά αυτοκίνητα, επελέγη η διάταξη «κινητήρας πίσω, πίσω κίνηση», όπως είχε συμβεί και με τον μεγαλύτερο αδελφό του, το Fiat 600, που είχε κυκλοφορήσει ήδη από το 1955. Αυτό δεν ήταν τόσο σπάνιο την τότε εποχή, καθώς εκτός από τα Fiat 500 και Fiat 600, κυκλοφορούσαν αρκετά ακόμα μοντέλα διαφόρων εταιρειών με τη διάταξη «όλα πίσω», όπως το Volkswagen Beetle (Σκαθάρι), το Renault 8 και το NSU Prinz. Υπήρχε τότε μια διαφορετική σχολή αρκετών μηχανικών, που σε αντιδιαστολή με το «όλα εμπρός», υποστήριζε ότι η ακριβώς αντίθετη διάταξη ήταν η προτιμότερη για καλύτερη οδική συμπεριφορά, εξοικονόμηση χώρου για την άνεση των επιβατών και μείωση του κόστους.
Άμεση συνέπεια της διάταξης «όλα πίσω», ήταν ότι η δεξαμενή καυσίμου και η ρεζέρβα του Fiat 500 ήταν στο εσωτερικό του μπροστινού μέρους του αμαξώματος, κάτω από το καπό, με τη ρεζέρβα στο μπροστινό άκρο του θαλάμου και το ντεπόζιτο λίγο πιο πίσω (διάταξη κοινή με το κλασικό Σκαθάρι), περιορίζοντας έτσι τον διαθέσιμο χώρο αποσκευών.
Ένα ξεχωριστό πλεονέκτημα του Fiat 500 ήταν ότι το έντονα καμπυλωτό ντιζάιν του αμαξώματος είχε ως αποτέλεσμα έναν αεροδυναμικό συντελεστή Cd μόλις 0,38 - ένα νούμερο κορυφαίο για τα τότε δεδομένα, πόσο μάλλον για αυτοκίνητο πόλης. Ενδεικτικώς, ο Cd του Fiat Nuova 500 του 2007 είναι 0,325 και ειδικότερα στην πληρέστερη έκδοση Fiat 500 Lounge είναι 0,359.

Εκδόσεις

Η στάνταρ 2-πορτη coupé εκδοχή, έφερε τους πρώτους μήνες έναν κινητήρα 2-κύλινδρο, 4-χρονο, αερόψυκτο, κυβισμού 479 cm³ και ισχύος μόλις 13 hp στις 4.000 στροφές το λεπτό, φτάνοντας τελική ταχύτητα μόλις 85 km/h. Τον Νοέμβριο του 1957, η ισχύς του αυξήθηκε στους 15 hp στις 4.000 στροφές το λεπτό και η τελική ταχύτητα στα 90 km/h. Ταυτόχρονα, καθιερώθηκε περιστρεφόμενος μοχλός για άνοιγμα των μπροστινών παραθύρων, καθώς τους πρώτους λίγους μήνες παραγωγής του 500 δεν άνοιγαν ούτε τα μπροστινά παράθυρα και ο μοναδικός εφικτός εξαερισμός ήταν το άνοιγμα της υφασμάτινης ηλιοροφής.
Τον Μάρτιο του 1959, το αρχικό 500 αντικαταστάθηκε από το Fiat 500 D, με αύξηση του κυβισμού στα 499,5 cm³ και με την ισχύ να φτάνει τους 17 hp στις 4.600 στροφές το λεπτό, επιτυγχάνοντας πλέον τελική ταχύτητα 95 km/h. Η ηλιοροφή του 500 D δεν έφτανε τόσο πίσω όσο στην αρχική έκδοση, αλλά μπορούσε να παραγγελθεί και ως Transformable, που έφερε την ίδια ηλιοροφή με το μοντέλο των ετών 1957 και 1958.
Από το 1960, το Fiat 500 ήταν επίσης διαθέσιμο και ως 3-πορτο station wagon, υπό την ονομασία Fiat 500 K ή 500 Giardiniera, με 10 εκατοστά μακρύτερο μεταξόνιο, συνολικό μήκος 3.185 χιλιοστά και τον κινητήρα κάτω από το δάπεδο του χώρου αποσκευών και προς το πλάι του αμαξώματος, με σκοπό την αύξηση του εσωτερικού χώρου στο πίσω κάθισμα. Το 500 Giardiniera έφερε στάνταρ ηλιοροφή που εκτεινόταν σε ολόκληρο το μήκος της οροφής, καθώς και μεγαλύτερα φρένα, δανεισμένα από το Fiat 600. Στα 17 έτη συναρμολόγησής του, κατασκευάστηκαν 327.000 αντίτυπα σειράς 500 Giardiniera, δηλαδή λιγότερο από το 1 δέκατο της συνολικής παραγωγής όλων των 500. Μάλιστα τα τελευταία μοντέλα έφεραν το σήμα της Autobianchi αντί της Fiat.
Τον Ιούνιο του 1965, καθιερώθηκαν νέες πόρτες, οι οποίες άνοιγαν πλέον κατά την συνήθη φορά, αντί προς τα πίσω, όπως συνέβαινε στα αρχικά Fiat 500, και το μοντέλο μετονομάστηκε από Fiat 500 D σε Fiat 500 F ή διεθνώς Berlina. Το 1968, προστέθηκε στην παλέτα το Fiat 500 L ή διεθνώς Deluxe, που είχε κοινά μηχανικά μέρη, αλλά με αναβαθμίσεις στο σαλόνι: νέο πίνακα οργάνων, βελτιωμένα καθίσματα και επενδύσεις στο δάπεδο, και λίγο καλύτερο πλαστικό στο ταμπλό. Εξωτερικά ξεχωρίζει εύκολα, καθώς έφερε εργοστασιακά μπροστινά και πίσω bull bars από χρώμιο.
Υπήρξαν και ισχυρότερες σπορ εκδόσεις του 500, από τους οίκους Abarth και Giannini. Παράλληλα και η ίδια η Fiat λανσάρισε μία δική της ισχυρότερη έκδοση, το Fiat 500 Sport, που έφερε τον ίδιο κινητήρα 499,5 cm³ με το στάνταρ μοντέλο, αλλά με εργοστασιακή ρύθμιση της ισχύος στους 21 hp στις 4.800 στροφές το λεπτό, νούμερο εντυπωσιακό για τέτοιο κυβισμό και με τα τότε τεχνολογικά στάνταρ, επιτυγχάνοντας τελική ταχύτητα 105 km/h. Είναι αξιοσημείωτο ότι, παρά τις μικροσκοπικές διαστάσεις του, αρκετές από τις σπορ εκδόσεις του 500 έλαβαν μέρος και σε αγώνες.
Από το 1957 έως το 1970, παραγόταν και το Autobianchi Bianchina, που βασιζόταν κυρίως στο Fiat 500. Επιπρόσθετα, μία αυστριακή εκδοχή του 500 κατασκευάστηκε από την εταιρεία Steyr-Daimler-Puch, μεταξύ του 1957 και 1973, το Steyr-Puch 500, που έφερε έναν κινητήρα μοτοσικλέτας της Puch (boxer twin), ενώ μία σπορ έκδοσή της, το Steyr-Puch 650 TR2, παρήχθη από το 1964 έως το 1969.

Αντικατάσταση του 500

Η παραγωγή του κλασικού Fiat 500 έληξε στις 1 Αυγούστου 1975 και της έκδοσης Fiat 500 K (station wagon) το 1977, μολονότι ο διάδοχος του 500, το Fiat 126, είχε παρουσιαστεί και λανσαριστεί ήδη από το 1972. Το 126 δεν υπήρξε ποτέ τόσο δημοφιλές όσο το 500 στην Ιταλία και στις άλλες χώρες της Νότιας και της Δυτικής Ευρώπης, αλλά ήταν για αρκετές δεκαετίες εξαιρετικά δημοφιλές στις χώρες του πρώην Ανατολικού Μπλοκ, όπου εκτιμήθηκε ιδιαίτερα για την αξιοπιστία του και την οικονομία καυσίμων. Η δημοτικότητά του στην Ανατολική Ευρώπη οφειλόταν στο ότι τα περισσότερα 126 κατασκευάστηκαν στην Πολωνία, ως Polski Fiat 126p, με την παραγωγή τους να φτάνει έως το 2000, ενώ αντιθέτως η παραγωγή στην Ιταλία είχε διακοπεί από το 1979.
Πρακτικώς, μόλις το 2007 εμφανίστηκε ο πραγματικός διάδοχος του μοντέλου, όταν η Fiat αναβίωσε το κλασικό 500, λανσάροντας το Fiat Nuova 500. Αν και η αισθητική του παραπέμπει άμεσα στο αρχικό «πεντακοσαράκι» του 1957, τόσο ο κινητήρας, όσο και η μετάδοση της κίνησης στο σημερινό 500 είναι μπροστά, κοινώς «όλα εμπρός», σε αντίθεση με το «όλα πίσω» του αρχικού 500, ενώ και οι εξωτερικές διαστάσεις του έχουν αυξηθεί σημαντικά ως προς αυτές του κλασικού 500.