Ιάκωβος Β΄ της Αραγωνίας

Άνοδος στον θρόνο

Διαδέχθηκε τον πατέρα του στην Σικελία (1285) και τον μεγαλύτερο αδελφό του Αλφόνσο Γ΄ της Αραγωνίας στις υπόλοιπες Ισπανικές περιοχές στο Στέμμα της Αραγωνίας ανάμεσα στις οποίες και την Μαγιόρκα (1291). Το ίδιο έτος έμεινε στην Κατάνια όπου ενέπνευσε τον μοναχό Αθανάσιο από το Άσι να γράψει το χρονικό "Άφιξη και διαμονή του βασιλιά Ιακώβου Β΄ στην Κατάνη" στη Σικελική διάλεκτο.

Η υπόθεση της Σικελίας

Δέχτηκε πιέσεις από τον πάπα να παραχωρήσει την Σικελία (1295) στον πεθερό του Βασιλιά της Νεαπόλεως Κάρολο τον Χωλό γιο και διάδοχο του Καρόλου του Ανδεγαυού. Ο Ιάκωβος Β΄ συμφώνησε αλλά οι κάτοικοι του νησιού που μισούσαν την Ανδεγαυική δυναστεία την οποία είχαν εκδιώξει όταν ξέσπασε ο Σικελικός Εσπερινός (1282) εξεγέρθηκαν. 
Ο μικρότερος αδελφός του Φρειδερίκος Β΄ της Σικελίας κατέλαβε την Σικελία με την βοήθεια των κατοίκων και έγινε δεκτός με ενθουσιασμό (1296). Το 1298 επέστρεψε τις Βαλεαρίδες νήσους στον θείο του Ιάκωβο Β΄, διατήρησε όμως με την "Συνθήκη του Ανάγκνι" τα ηπειρωτικά εδάφη στο Βασίλειο της Μαγιόρκας όπως το Μονπελιέ και το Ρουσιγιόν. Ο Ιάκωβος Β΄ της Μαγιόρκας αναγνώρισε με την "Συνθήκη του Αργκιλέρ" (1298) την υψηλή επικυριαρχία του βασιλιά της Αραγωνίας και δέχτηκε δικαιώματα στην Σαρδηνία και την Κορσική από τον πάπα Βονιφάτιο Η΄. Ο πάπας διέταξε στον Ιάκωβο και τον Κάρολο τον Χωλό να διώξουν τον Φρειδερίκο Β΄ από την Σικελία, για να παροτρύνει τον Φρειδερίκο να διώξει τον αδελφό του ο Βονιφάτιος του έδωσε τους τίτλους του βασιλιά της Σαρδηνίας και του "Γονφάλονιε της εκκλησίας". Ο Ιάκωβος Β΄ παρέμεινε απαθής και τελικά επέστρεψε στην Αραγωνία, ο Φρειδερίκος Β΄ κυβέρνησε την Σικελία μέχρι τον θάνατο του (1337).

Επίθεση στην Καστίλη

Μετά την επιστροφή του στην Αραγωνία ο Ιάκωβος Β΄ αποφάσισε να κερδίσει την πρόσβαση στα μουσουλμανικά κρατίδια του νότου με τα οποία το Στέμμα της Καστίλης είχε περιορίσει την Αραγωνία. Ο Ιάκωβος Β΄ ζήτησε την στήριξη του Ναυάρχου Μπερνάτ ντε Σαρρία, βαρόνου του Πολόπ και δημιούργησε συμμαχία με όλους τους εχθρούς του ανήλικου βασιλιά Φερδινάνδου Δ΄ της Καστίλης. Ο Ιάκωβος Β΄ ήθελε την Μούρθια για να αποκτήσει πρόσβαση στην Γρανάδα, οι συμμαχικές δυνάμεις έκαναν επίθεση σε όλες τις κατευθύνσεις (1296), ο Ιάκωβος κατέλαβε την Μούρθια και την κράτησε μέχρι το 1304.
Οι κάτοικοι του Αράν δήλωσαν την πίστη τους στον Ιάκωβο Β΄ και τον υποστήριξαν στις διαμάχες του με τα βασίλεια της Γαλλίας και της Μαγιόρκας, σε αντάλλαγμα έδωσε μεγάλες διοικητικές και πολιτικές αυτονομίες στην Κοιλάδα του Αράν που καταγράφονται σε Λατινικό έγγραφο με το όνομα "Κουεριμονία". 
Ο Ιάκωβος Β΄ ξεκίνησε μεγάλες καταδιώξεις με συλλήψεις και βασανιστήρια σε λεπρούς που είχαν καταφύγει στο βασίλειο του από την Γαλλία, έμεινε γνωστός ως "ο τρόμος των λεπρών".

Λογοτεχνία

Την περίοδο που ήταν βασιλιάς της Σικελίας (1285 - 1291) ο Ιάκωβος συνέθεσε το μοναδικό του ποίημα που έχει επιβιώσει μέχρι σήμερα στην Οξιτανική γλώσσα με λατρευτικό ρυθμό αφιερωμένο στην Παναγία. Ένας σύγχρονος συγγραφέας ο Αρνώ ντε Βιλανόβα μετέφρασε το ποίημα στα Λατινικά (1305). Το Σχήμα λόγου που χρησιμοποίησε ο Ιάκωβος Β΄ αναλύθηκε από τον σύγχρονο συγγραφέα Άλφρεντ Τζίνροι και έχει ομοιότητες με τον Μεσαιωνικό συγγραφέα Ρομάν ντε Φωβέλ.
Ο Ιάκωβος ξεκίνησε το ποίημα του συγκρίνοντας την εκκλησία με ένα καράβι στην τρικυμία και με καπετάνιο τον πάπα :
"Mayre de Deu e fylha,
verge humil e vera,
vostra nau vos apela
que l'aydetz, quar perylha."
Μετάφραση :
"Μητέρα Θεού και κόρη
Παρθένος ταπεινή και αληθινή
το πλοίο σου σε καλεί
να το βοηθήσεις επειδή βρίσκεται σε κίνδυνο"
Η λογοτεχνική ποιότητα των στίχων δείχνει ότι το ποίημα γράφτηκε την εποχή που ο Ιάκωβος Β΄ βρισκόταν σε σύγκρουση με τον παπισμό, το ύφος του ήταν προπαγανδιστικό με στόχο να δείξει την ευσέβεια του στην εκκλησία και όχι στον πάπα. Οι τελευταίοι στίχοι ζητούν από την Παρθένο να προστατεύσει τον βασιλιά από την αμαρτία.
"Mayre, tu·m dona forsa
contra ma leugeria,
e·m garda de la via
de peccat, que.ns exylha."
Μετάφραση :
"Μητέρα δώσε μου δύναμη
να πολεμήσω την αδυναμία μου
και φύλαξέ με από τον δρόμο
της αμαρτίας, που με καταστρέφει"