Ασπίδα Ξάνθης (καλαθοσφαίριση γυναικών)

Δεκαετία 1990

Τις περιόδους 1993–94 και 1994–95 η Ασπίς κατέκτησε δύο Πρωταθλήματα Γυναικών Ε.ΚΑ.Σ.Α.ΜΑ.Θ. με το σύλλογο να αποκτά το δικαίωμα συμμετοχής στο πρωτάθλημα της Β' Εθνικής Κατηγορίας γυναικών. Ακολούθησε μία επταετία κατά τη διάρκεια της οποίας ο σύλλογος διαγωνίστηκε σε εθνικό επίπεδο, από το φθινόπωρο του 1995 μέχρι την άνοιξη του 2002.

Δεκαετία 2000

Η αλλαγή της χιλιετίας βρήκε την Ασπίδα να λαμβάνει μέρος στο Πρωτάθλημα του Ομίλου Βορρά της Β' Εθνικής Κατηγορίας. Την αγωνιστική περίοδο 1999-00 ολοκλήρωσε τις αγωνιστικές της υποχρεώσεις στην 6η θέση του τελικού βαθμολογικού πίνακα, τον οποίο και συνέθεσαν 10 ομάδες. 
Την αγωνιστική περίοδο 2000-01 η Ασπίδα αγωνίστηκε για δεύτερη συνεχόμενη φορά στο Πρωτάθλημα της Β' Εθνικής Κατηγορίας και ειδικότερα στον Όμιλο Βορρά. Ολοκλήρωσε τις αγωνιστικές της υποχρεώσεις έχοντας να επιδείξει 8 νίκες και 10 ήττες, όσες είχαν συγκεντρώσει επίσης η Καστοριά και ο Μακεδονικός. Βάσει των μεταξύ τους αποτελεσμάτων η ομάδα της Ξάνθης τερμάτισε υψηλότερα από τις άλλες δύο και συγκεκριμένα στην 5η θέση της κατάταξης (σε σύνολο 10 σωματείων).
Στο διάστημα αυτό ο επικεφαλής του τμήματος, Πέτρος Ραφτόπουλος, εμπιστεύτηκε την ομάδα στα χέρια του 25χρονου τότε προπονητή Νεδήμ Καρά Αχμέτ, ο οποίος παρέμεινε στη θέση αυτή για περίπου δύο δεκαετίες. Η συγκυρία ήταν δύσκολη, καθώς η Ασπίδα δυσκολευόταν να ανταπεξέλθει στα έξοδα που απαιτούνταν για την παραμονή στο εθνικό επίπεδο. Ανεξαρτήτως αγωνιστικών αποτελεσμάτων, η ομάδα βρισκόταν στο δρόμο της αποχώρησης. Σε κάθε περίπτωση τη χρονιά 2001-02 συγκέντρωσε 8 νίκες και 14 ήττες, απέναντι σε 11 αντιπάλους, με συνέπεια να βρεθεί στην 9η θέση της τελικής βαθμολογίας, με αποτέλεσμα τον υποβιβασμό του στο τοπικό Πρωτάθλημα.
Την αγωνιστική περίοδο 2002-03 η Ε.ΚΑ.Σ.Α.Μ.Α.Θ. δεν διοργάνωσε Πρωτάθλημα Γυναικών, με αποτέλεσμα το τμήμα να μην συμμετέχει σε επίσημη διοργάνωση. Μετά από σύντομη αποχή από την ενεργό δράση, ο θεσμός του πρωταθλήματος επανήλθε και ομάδα ενήλικων γυναικών συμμετείχε στο τοπικό Πρωτάθλημα Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης ξανά την περίοδο 2003-04. Σε αυτό δήλωσαν συμμετοχή 3 επιπλέον σύλλογοι, με εκείνον της Ξάνθης να τερματίζει στην 3η θέση. Η αναλυτική του συγκομιδή ήταν 3 νίκες, 2 ήττες και 1 μηδενισμός. 
Την επόμενη χρονιά, 2004-05, το μοτίβο διοργάνωσης δεν διαφοροποιήθηκε. Αυτή τη φορά, με 3 νίκες και 3 ήττες στο ενεργητικό της, η Ασπίδα κατέλαβε τη 2η θέση στον τελικό βαθμολογικό πίνακα, πίσω από τον αήττητο Α.Ο. Σερρών. Τον τελευταίο τον μιμήθηκε την επόμενη περίοδο, 2005-06, οπότε και τερμάτισε αήττητη σε 6 αγώνες στην κορυφή της βαθμολογίας, κατακτώντας το τρίτο της τοπικό Πρωτάθλημα. Παρ' όλα αυτά δεν ανήλθε στην Α2 Εθνική, εξαιτίας της αποτυχίας της στους καθιερωμένους αγώνες μπαράζ ανάμεσα στους πρωταθλητές των τοπικών ενώσεων. (η Β' Εθνική είχε στο μεταξύ καταργηθεί).
Την αγωνιστική περίοδο 2006-07 η Ασπίδα εδραίωσε την κυριαρχία της στο τοπικό επίπεδο, κατακτώντας και πάλι αήττητη σε 6 αγωνιστικές τον τίτλο της Πρωταθλήτριας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. Αυτή τη φορά, μάλιστα, η προσπάθειά της στο Ειδικό Πρωτάθλημα Ανόδου στην Α2 Εθνική στέφθηκε με επιτυχία.
Τον επόμενο Σεπτέμβρη οι υποχρεώσεις της ομάδας ξεκίνησαν από το θεσμό του Κυπέλλου Ελλάδος. Έχοντας να αντιμετωπίσει εκτός έδρας τον Απόλλωνα Καρδίτσας, υπέστη βαρειά ήττα με σκορ 72-38, με συνέπεια να σταματήσει στην Α' Φάση. Αποτελεσματική δεν αποδείχθηκε ούτε στο Πρωτάθλημα της περιόδου 2007-08, στα πλαίσια του οποίου πέτυχε 4 νίκες σε 26 αγωνιστικές. Τον Όμιλο Βορρά της Α2 συνέθεσαν 14 ομάδες, με εκείνη της Ξάνθης να κλείνει τη χρονιά στη 13η και προτελευταία θέση.
Τις αγωνιστικές περιόδους 2008-09 και 2009-10 η Ασπίδα Ξάνθης κατέκτησε το 5ο και το 6ο της τοπικό Πρωτάθλημα αντίστοιχα. Στη δεύτερη περίπτωση ολοκλήρωσε τις αγωνιστικές της υποχρεώσεις αήττητη, ενώ κατάφερε να επιστρέψει στην Α2 Εθνική μέσω του Ειδικού Πρωταθλήματος.

Δεκαετία 2010

Η κατάκτηση του Πρωταθλήματος Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης το 2010  επέτρεψε στην Ασπίδα να διαγωνιστεί και πάλι στα γήπεδα της Α2 Εθνικής για την περίοδο 2010-11. Τον Όμιλο Βορρά συνέθεσαν 12 σύλλογοι, ένα περιβάλλον που άσκησε μεγάλη πίεση στις δυνάμεις της ξανθιώτικης ομάδας. Η Ασπίδα ολοκλήρωσε τις αγωνιστικές της υποχρεώσεις έχοντας συγκεντρώσει 5 νίκες και 17 ήττες. Η κατάληψη της 10ης θέσης στον τελικό βαθμολογικό πίνακα δεν επαρκούσε να την συγκρατήσει στην κατηγορία. Την ίδια χρονιά η ομάδα συμμετείχε και στην Α' Φάση του Κυπέλλου Ελλάδος, γνωρίζοντας τον αποκλεισμό στην 1η Αγωνιστική. Αυτό συνέβη κατόπιν ήττας από τον Παναθλητικό Συκεών εντός έδρας με σκορ 35-66.
Στο Πρωτάθλημα Γυναικών της Ε.ΚΑ.Σ.Α.ΜΑ.Θ. για την περίοδο 2011-12 συμμετείχαν μόλις τέσσερις ομάδες, δύο από την Καβάλα και δύο ομάδες της Ασπίδας: η μία ήταν συνέχεια της γυναικείας και αγωνίστηκε ως «Ασπίς Ξάνθης», ενώ η δεύτερη ήταν αυτή των νεανικών τμημάτων και αγωνίστηκε ως «Ασπίς 2001 Ξάνθης». Στην τελική κατάταξη η ενήλικη Ασπίδα κατετάγη 3η με 2 νίκες και 4 ήττες, ενώ η νεανική Ασπίδα 2001 βρέθηκε στη 2η θέση με 4 νίκες και 2 ήττες.
Το ίδιο μοτίβο ακολουθήθηκε και την επόμενη χρονιά, 2012-13, οπότε και οι δύο ομάδες της Ασπίδας παρατάχθηκαν απέναντι σε ένα καινούριο ζευγάρι αντιπάλων. Η Ασπίδα περιέπεσε σε παρακμή μαζεύοντας 5 ήττες και 1 μηδενισμό. Η θυγατρική ομάδα, ωστόσο, κατέκτησε με 6 νίκες σε ισάριθμα παιχνίδια τον τίτλο του Πρωταθλητή. Βασικές παίκτριες ήταν οι αδερφές Βίκυ και Σταυρούλα Καραλίδου και οι Καραλή, Αντώνογλου, Βασιλειάδου και Παπαευαγγέλου. Στη συνέχεια η Ασπίδα 2001 διεκδίκησε την άνοδο στην Α2 Εθνική στο Ειδικό Πρωτάθλημα Ανόδου απέναντι στις ομάδες που πρώτευσαν στα Πρωταθλήματα των υπόλοιπων Ενώσεων της Βόρειας Ελλάδας (πλην Θεσσαλονίκης). Εκεί αντιμετώπισε την Α.Γ.Ε. Πιερίας, τον Ηρακλή Κοζάνης, την Ολυμπιάδα Λάρισας και την Ιερισσό '99. Με 3 νίκες και 1 ήττα τερμάτισε δεύτερη, αποτυγχάνοντας να λάβει το εισιτήριο συμμετοχής στις εθνικές κατηγορίες.
Την επόμενη αγωνιστική περίοδο, 2013-14, στο τοπικό Πρωτάθλημα δήλωσε συμμετοχή μόνο η Ασπίδα 2001, η οποία αυτή τη φορά διεκδίκησε τον τίτλο απέναντι σε 4 ανταγωνιστές. Στον τελικό βαθμολογικό πίνακα βρέθηκε για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά στην κορυφή, με απολογισμό 7 νίκες σε 8 αγωνιστικές. Στη μοναδική της (εκτός έδρας) ήττα την υποχρέωσε η Ε.Κ. Καβάλας. Τον Ιούνιο του 2014 η ομάδα του Καρά Αχμέτ έλαβε μέρος και πάλι στο Ειδικό Πρωτάθλημα Ανόδου, με αντιπάλους το Λασσάνη Κοζάνης, τη Βέροια, τον Αίολο Τρικάλων και τη Νέα Τρίγλια. Τερματίζοντας αήττητη μετά από τέσσερις αγώνες, κέρδισε το δικαίωμα επιστροφής στην Α2 Εθνική το επόμενο φθινόπωρο.
Οι υποχρεώσεις της ομάδας για την επόμενη περίοδο, 2014-15, ξεκίνησαν από τη διοργάνωση του Κυπέλλου Ελλάδος. Η Ασπίδα 2001, αν και αντιμετώπισε την Ολύμπια Λάρισας εντός έδρας, δεν κατάφερε να αποφύγει το γρήγορο αποκλεισμό, εφόσον ηττήθηκε με σκορ 45-67. Φτωχά αποδείχτηκαν και τα αποτελέσματα της ομάδας στο Πρωτάθλημα του Ομίλου Βορρά. Η λήξη της αγωνιστικής δράσης την βρήκε να έχει σημειώσει 2 νίκες και 20 ήττες, με αποτέλεσμα να καταταγεί στην 11η και προτελευταία θέση. Ο υποβιβασμός ήταν η συνέπεια.
Για την αγωνιστική περίοδο 2015-16, στο τοπικό γυναικείο πρωτάθλημα δήλωσαν ασυνήθιστα συμμετοχή 8 σύλλογοι, οι οποίοι μοιράστηκαν σε δύο Ομίλους βάσει γεωγραφικών κριτηρίων. Ο σύλλογος συμμετείχε στον δεύτερο από αυτούς, ως «Ασπίδα 2001» (η σκέτη επωνυμία «Ασπίδα» δεν έκανε έκτοτε την επανεμφάνισή της σε επίσημους αγώνες). Η ολοκλήρωση της Α' Φάσης βρήκε την ομάδα στην κορυφή της βαθμολογίας με 6 νίκες σε ισάριθμους αγώνες. Η Β' Φάση διεξήχθη με έναν και μοναδικό Όμιλο των 6 σωματείων. Η ομάδα της Ξάνθης κατέκτησε το τοπικό Πρωτάθλημα πετυχαίνοντας επιπλέον 8 νίκες, ενώ υπέστη και μία ήττα από τον Πανσερραϊκό. Ακολούθησε μια ακόμη συμμετοχή στο Ειδικό Πρωτάθλημα Ανόδου, όπου αναμετρήθηκε με το Λασσάνη Κοζάνης, τον Πιερικό Αρχέλαο, τη Σχερία Κέρκυρας, τον Απόλλωνα Καρδίτσας και τα Νέα Μουδανιά. Πετυχαίνοντας 5 νίκες σε ισάριθμους αγώνες, η Ασπίδα τερμάτισε πρώτη, κλείνοντας τη χρονιά με την κατάκτηση της επιστροφής στην Α2 Εθνική.
Το επόμενο φθινόπωρο η ομάδα της Ξάνθης επέστρεψε στα γήπεδα ξεκινώντας από το Κύπελλο Ελλάδος. Ούτε αυτή τη φορά κατάφερε να ξεπεράσει την πρεμιέρα, όπου και ηττήθηκε εκτός έδρας από τον Ολυμπιακό Βόλου με σκορ 69-44. Σε ό,τι αφορά το Πρωτάθλημα της περιόδου 2016-17, η Ασπίδα 2001 εντάχθηκε σε Όμιλο με δυναμικό 12 συλλόγων. Στον τελικό βαθμολογικό πίνακα βρέθηκε στην 9η θέση, πετυχαίνοντας αυτό που δεν είχε καταφέρει στις πρόσφατες προσπάθειές της, την παραμονή για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά. Αναλυτικότερα συνέλεξε  7 νίκες και 15 ήττες. Η αθλήτρια του συλλόγου, Σταυρούλα Καραλίδου, είχε την 8η καλύτερη επίδοση στη συλλογή τριπόντων (30 στον αριθμό) στο σύνολο όλων των ομάδων του Πρωταθλήματος.

Τρέχουσα αγωνιστική περίοδος

Κατά την τρέχουσα αγωνιστική περίοδο, 2017-18, ο Α.Π.Σ. Ασπίδα Ξάνθης λαμβάνει μέρος στο Πρωτάθλημα της Α2 Εθνικής Κατηγορίας Γυναικών που διοργανώνει η Ελληνική Ομοσπονδία Καλαθοσφαίρισης και συγκεκριμένα στον Όμιλο Βορρά. 
Παράλληλα ο σύλλογος συμμετείχε και στη διοργάνωση του Κυπελλου Ελλάδος γνωρίζοντας τον αποκλεισμό μετά την ολοκλήρωση της 1ης Αγωνιστικής της Α' Φάσης. Εκεί γνώρισε την εντός έδρας ήττα από τον Απόλλωνα Καλαμαριάς με σκορ 49-67. 
Έδρα του συλλόγου είναι το Κλειστό Γυμναστήριο Ευμοίρου «Χριστίνα Χριστοδούλου», χωρητικότητας 280 θεατών. Πρόεδρος του τμήματος είναι ο Πέτρος Ραπτόπουλος και γενικός αρχηγός ο Ντέμης Χατζηευφραιμίδης. Καθήκοντα πρώτου προπονητή διατηρεί από το 2001 ο Νεδήμ Καρά Αχμέτ  με συνεργάτιδα την πρώην αθλήτρια του συλλόγου, Λένα Αντώνογλου.