Εργοτέλης Ηρακλείου (καλαθοσφαίριση)

Ίδρυση

Στις 15 Οκτωβρίου 1968 το τμήμα καλαθοσφαίρισης του Εργοτέλη ήταν η πρώτη ομάδα του Ηρακλείου που πραγματοποίησε την εγγραφή του στα μητρώα της Ελληνικής Ομοσπονδίας Αθλοπαιδιών (η Ελληνική Ομοσπονδία Καλαθοσφαίρισης ανεξαρτητοποιήθηκε το 1970). Την ίδια περίοδο το τμήμα ποδοσφαίρου του συλλόγου αντιμετώπιζε προβλήματα επιβίωσης καθώς οι ιθύνοντές του κατηγορήθηκαν από τη Χούντα των Συνταγματαρχών ότι «παρέκκλιναν του σκοπού για τον οποίο εξελέγησαν και μετέτρεψαν το σωματείο εις όργανο εξυπηρέτησης πολιτικών και ενίοτε αντεθνικών σκοπών».
Το καλοκαίρι του 1968, με αφορμή την κατάκτηση του Κυπέλλου Κυπελλούχων Ευρώπης από την Α.Ε.Κ., η Ελληνική Ομοσπονδία Αθλοπαιδιών έστειλε εκπροσώπους στην πόλη του Ηρακλείου για να διαδώσει το άθλημα της καλαθοσφαίρισης. Κατόπιν σύσκεψης παραγόντων στα γραφεία της Ε.Π.Σ. Ηρακλείου αποφασίστηκε η ίδρυση τμημάτων καλαθοσφαίρισης από τους συλλόγους: Εργοτέλης, Κάστρο (μετέπειτα Γ.Ε. Ηρακλείου), Ο.Φ.Η. και Ηράκλειο Ο.Α.Α. Τα Χανιά εκπροσωπήθηκαν από τον Α.Ο. Κύδων (1966) και τον Ο.Α. Χανίων (1969).
Βασικοί συντελεστές στην ίδρυση του τμήματος καλαθοσφαίρισης ήταν οι Ν. Παπαδογιάννης, Θ. Σινόπουλος, Β. Κοκκίνης,  Δ. Γιαννουλάκης και Ι. Μυρτάκης. Μάλιστα ο τελευταίος ορίστηκε και πρώτος πρόεδρος της Επιτροπής Μπάσκετ με την σύμφωνη γνώμη του τότε προέδρου του Εργοτέλη, Φυσαράκη. Οι πρώτες προπονήσεις ξεκίνησαν αρχικά πίσω από τις εξέδρες και στη συνέχεια παραπλεύρως του ποδοσφαιρικού γηπέδου «Μαρτινέγκο». Πρώτος προπονητής ήταν ο Χάρης Ευαγγελινός, που το 1969 αντικαταστάθηκε από τον παλαιό αθλητή του Παναθηναϊκού, Κίμωνα Αγαθό.

Πρώτα βήματα (1969-1977)

Τον Απρίλιο του 1969 ο Εργοτέλης διοργανώνει το πρώτο του τουρνουά στο οποίο συμμετάσχουν οι Σπόρτιγκ και Ολυμπιακός από την πρωτεύουσα. Με την Τ.Ε. Ηρακλείου να διανύει τα πρώτα της βήματα, ο Εργοτέλης συμμετείχε το Μάιο του 1969 στο πρώτο Πρωτάθλημα Ανατολικής Κρήτης κατακτώντας το πρώτο του τρόπαιο. Την επόμενη δεκαετία κατέκτησε το Τοπικό Πρωτάθλημα τις χρονιές 1969, 1970, 1971, 1974, 1976, 1977 και 1979. 
Μετά την κατάκτηση του Πρωταθλήματος του 1975-76, και με προπονητή το Βαγγελη Καρκανάκη, η ομάδα διαγωνίστηκε στο Πανεπαρχιακό Πρωτάθλημα με στόχο την άνοδο στη Β' Εθνική Κατηγορία. Ο στόχος αυτός, όμως, επετεύχθη την επόμενη χρονιά, 1976-77, οπότε και στέφθηκε ξανά Πρωταθλητής Κρήτης με προπονητή τον κ. Αγγελικάκη. Η ομάδα μετέβη στην Αθήνα προκειμένου να συμμετάσχει στο Πανεπαρχιακό υπό τις οδηγίες του Γιάννη Ιωαννίδη. Κερδίζοντας με σκορ 59-51 τον Κύδωνα Χανίων και με 75-69 τη Χαλκίδα, εξασφάλισε την πρώτη της συμμετοχή σε κατηγορία πανελλαδικής εμβέλειας.

Σποραδικές θητείες στη Β' Εθνική (1977-1983)

Την αγωνιστική περίοδο 1977-78 η ομάδα πραγματοποίησε το ντεμπούτο της στη Β' Εθνική Κατηγορία. Σε 20 αγώνες κατάφερε να σημειώσει μόλις μία νίκη (απέναντι στο Δωριέα Ρόδου με σκορ 58-33) με αποτέλεσμα να υποβιβαστεί.
Την επόμενη χρονιά, 1978-79, με το Μάνθο Σταθάκη στο πάγκο, ο Εργοτέλης αναδείχθηκε εκ νέου Πρωταθλητής Κρήτης, λαμβάνοντας το δικαίωμα συμμετοχής στο Πανεπαρχιακό Πρωτάθλημα που διεξήχθη τον Αύγουστο το 1979. Στην τελική βαθμολογία ισοβάθμισε στην κορυφή με την Παναχαϊκή, ωστόσο εξασφάλισε την επιστροφή του στη Β' Εθνική γιατί είχε κερδίσει το μεταξύ τους παιχνίδι.
Την περίοδο 1979-80 ο σύλλογος του Ηρακλείου εντάχθηκε στον Όμιλο Νότου της Β' Εθνικής, αναζητώντας τη διάκριση απέναντι σε 11 αντιπάλους. Στην τελική βαθμολογική κατάταξη, εντούτοις, βρέθηκε στην τελευταία θέση με αποτέλεσμα να υποβιβαστεί ξανά.
Το 1980 η Τ.Ε. Ηρακλείου συγχωνεύτηκε με την Τ.Ε. Δυτικής Κρήτης λαμβάνοντας το όνομα Τ.Ε. Κρήτης.
Την περίοδο 1981-82 ο Εργοτέλης κατέκτησε το Κύπελλο Κρήτης, κερδίζοντας στον τελικό τον Κύδωνα Χανίων με σκορ 56-45. Την ίδια χρονιά κατέκτησε και το Παγκρήτιο Πρωτάθλημα. Στο Πανεπαρχιακό Πρωτάθλημα κατετάγη 2ος στον Όμιλο Νότου και, κερδίζοντας σε αγώνα μπαράζ το Φάιακα Κέρκυρας με σκορ 51-50, πέτυχε την επιστροφή του στη Β' Εθνική Κατηγορία. 
Την περίοδο 1982-83, στην τελευταία του παρουσία στη Β' Εθνική για 30 περίπου χρόνια, ο Εργοτέλης σημείωσε μόλις 3 νίκες σε 26 αγώνες με αποτέλεσμα στον τελικό βαθμολογικό πίνακα να βρεθεί στη 14η και τελευταία θέση και να υποβιβαστεί.

Παραμονή στο Τοπικό (1983-1992)

Το 1984-85 ο Εργοτέλης κατέκτησε ξανά το Πρωτάθλημα Κρήτης, έχοντας κερδίσει τον Κύδωνα σε αγώνα μπαράζ με σκορ 64-44. Στο ειδικό πρωτάθλημα ανόδου που ακολούθησε η ομάδα, ωστόσο, απέτυχε να ανέλθει στις εθνικές κατηγορίες. Τη χρονιά 1986-87 ξανασυμμετείχε στο ειδικό πρωτάθλημα ως δευτεραθλητής Κρήτης, χάνοντας ξανά το εισιτήριο ανόδου. Μια ακόμη άκαρπη προσπάθεια έλαβε χώρα το 1989-90 μετά από νέα κατάκτηση του τοπικού τίτλου.
Εν τέλει, την περίοδο 1991-92 με προπονητή τον Κώστα Διονυσόπουλο, έχοντας αναδειχθεί για μία ακόμη φορά Πρωταθλητής Κρήτης, ο Εργοτέλης πέρασε αήττητος από το ειδικό πρωτάθλημα ανόδου στη Γ' Εθνική Κατηγορία που στο μεταξύ είχε δημιουργηθεί.

Μεταξύ Τοπικού και Γ' Εθνικής (1992-2003)

Την αγωνιστική περίοδο 1992-93 ο Εργοτέλης, στα πλαίσια της Γ' Εθνικής Κατηγορίας για πρώτη φορά στην ιστορία του, εντάχθηκε σε Όμιλο που τον αποτελούσαν 12 ομάδες. Με τελικό απολογισμό 8 νίκες και 14 ήττες, ολοκλήρωσε τις αγωνιστικές του υποχρεώσεις στην 11η θέση της βαθμολογικής κατάταξης με αποτέλεσμα να υποβιβαστεί. Η παραμονή του στο τοπικό πρωτάθλημα, ωστόσο, αποδείχθηκε σύντομη: την περίοδο 1993-94 η ομάδα του Ηρακλείου κέρδισε ξανά τον τίτλο του Πρωταθλητή Κρήτης επικρατώντας σε σειρά Play-offs 3-2 απέναντι στον Ο.Α. Χανίων. Αυτή τη φορά ανέβηκε απευθείας στη Γ' Εθνική.
Τη χρονιά 1995-96, η ομάδα δεν κατόρθωσε να σκαρφαλώσει υψηλότερα από τη 10η θέση του τελικού βαθμολογικού πίνακα με αποτέλεσμα να τερματιστεί και πάλι γρήγορα η πορεία του στη Γ' Εθνική. Το καλοκαίρι ο Εργοτέλης ένωσε τις δυνάμεις του με μια άλλη τοπική ομάδα του Ηρακλείου, τον Κρόνο, κατακτώντας το Πρωτάθλημα Κρήτης τη χρονιά 1996-97. 
Η χρονιά 1997-98 είχε την ιδιαιτερότητα ό,τι η ομάδα κατάφερε για πρώτη φορά να εξασφαλίσει την παραμονή της σε εθνική κατηγορία για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά. Ειδικότερα κατέλαβε την 8η θέση στον όμιλό της, έχοντας προχωρήσει παράλληλα σε αξιόλογες μεταγραφικές κινήσεις. Την αγωνιστική περίοδο 1998-99, οπότε και κλήθηκε να αντιμετωπίσει σοβαρά εσωτερικά προβλήματα, η ομάδα υποβιβάστηκε εκ νέου στο Τοπικό Πρωτάθλημα.
Μια τελευταία επιστροφή στη Γ' Εθνική Κατηγορία επέτρεψε η κατάκτηση του Πρωταθλήματος Κρήτης λίγα χρόνια αργότερα για την αγωνιστική περίοδο 2001-02. Μολαταύτα η λήξη της περιόδου 2002-03 έφερε και πάλι τον υποβιβασμό, εγκαινιάζοντας μια μακρά περίοδο χαμηλών επιδόσεων, από το 2002 έως το 2009. Την τελευταία του χρονιά στη Γ' Εθνική, ο Εργοτέλης είχε 3 νίκες και 23 ήττες, ισοβαθμώντας στις δύο τελευταίες θέσεις της βαθμολογίας του Ομίλου του (13η-14η) με τον Κένταυρο Δάφνης.

Περίοδος παρακμής (2003-2009)

Για έξι χρόνια, από το φθινόπωρο του 2003 μέχρι την άνοιξη του 2009, ο Εργοτέλης διαγωνίστηκε στο Τοπικό Πρωτάθλημα της Ε.ΚΑ.Σ. Κρήτης χωρίς να διακριθεί.

Επιστροφή στις Εθνικές Κατηγορίες (2009-σήμερα)

Την αγωνιστική περίοδο 2009-10 ο Εργοτέλης κατέκτησε τόσο το Πρωτάθλημα όσο και το Κύπελλο της Ε.ΚΑ.Σ. Κρήτης κερδίζοντας μετά από αρκετά χρόνια το δικαίωμα επιστροφής στη Γ' Εθνική Κατηγορία.
Τη χρονιά 2010-11 ο Εργοτέλης αποτέλεσε κομμάτι του 2ου Ομίλου Νότου της Γ' Εθνικής από κοινού με 13 ακόμη ομάδες. Ολοκλήρωσε τις αγωνιστικές του υποχρεώσεις με απολογισμί 14 νίκες και 12 ήττες, όσες και ο Γ.Π.Σ. Χαλκίδας. Βάσει των μεταξύ τους αποτελεσμάτων η ομάδα του Ηρακλείου τοποθετήθηκε χαμηλότερα από εκείνη της Εύβοιας και συγκεκριμένα στην 6η θέση του τελικού βαθμολογικού πίνακα.
Την επόμενη περίοδο, 2011-12, ο Εργοτέλης αγωνίστηκε στα πλαίσια του ίδιου Ομίλου, του οποίου, όμως, οι ομάδες μειώθηκαν σε δώδεκα. Στην τελική κατάταξη ο σύλλογος βρέθηκε στην 7η θέση ως άτυχος τριπλής ισοβαθμίας με τον Πόλις Καλλιθέας και τη Νίκη Αμαρουσίου. Καθεμία από τις τρεις ομάδες είχε απολογισμό 11 νίκες και 11 ήττες.
Τη χρονιά 2012-13 τον Όμιλο του Εργοτέλη συνέθεσαν 11 ομάδες με την ομάδα του Ηρακλείου να συγκεντρώνει 11 νίκες και 9 ήττες στα μεταξύ τους παιχνίδια. Στον τελικό βαθμολογικό πίνακα βρέθηκε στην 6η θέση ανανεώνοντας την παρουσία του στην ίδια κατηγορία και για την επόμενη χρονιά.
Κατά την αγωνιστική περίοδο 2013-14 ο σύλλογος διαγωνίστηκε ξανά στο 2ο Όμιλο Νότου τον οποία συνέθεσαν για δεύτερη συνεχή χρονιά 11 ομάδες. Έχοντας συγκεντρώσει 13 νίκες και 7 ήττες, κατέλαβε την 4η θέση της τελικής βαθμολογίας, που είναι και η καλύτερη των τελευταίων ετών. Ακολούθως διαγωνίστηκε σε αγώνα κατάταξης εναντίον του Απόλλωνα Αρχαίας Κορίνθου, ομάδας που κατέκτησε την αντίστοιχη θέση του άλλου Ομίλου Νότου, γνωρίζοντας την ήττα με σκορ 70-65.
Την περίοδο 2014-15 ο συντελεστής δυσκολίας ανέβηκε για την ομάδα του Ηρακλείου που αυτή τη φορά κλήθηκε να αντιμετωπίσει 13 αντιπάλους στη διεκδίκηση της ανόδου. Αγωνιστικά τα πήγε ακόμη καλύτερα από την προηγούμενη περίοδο τερματίζοντας στην 3η θέση της βαθμολογικής κατάταξης με συγκομιδή από 17 νίκες και 9 ήττες. Στη συνέχεια αντιμετώπισε σε αγώνα μπαράζ που διεξήχθη στα Χανιά τον Προμηθέα Χαλανδρίου τον οποίο και νίκησε με σκορ 73-69, αποκτώντας προτεραιότητα ανόδου εφόσον δημιουργούταν κενή θέση στη Β' Εθνική Κατηγορία. Πράγματι μετά από αναδιάρθρωση των κατηγοριών ανακοινώθηκε από την Ομοσπονδία στα τέλη Μαΐου η επιστροφή του Εργοτέλη στη Β' Εθνική μετά από 32 χρόνια.

Τμήματα υποδομής Εφήβων και Παίδων

Ο Εργοτέλης κατέκτησε τα τρία Πρωταθλήματα που διοργανώθηκαν στην Κρήτη για νεαρούς αθλητής με αφετηρία την περίοδο 1970-71.
Επιτυχία για την ομάδα θεωρείται η κατάκτηση της 4ης θέσης στο Πανελλήνιο Πρωτάθλημα Εφήβων το 1986 στην Καρδίτσα με προπονητή τον Μανώλη Σταυρακάκη.

Τμήμα καλαθοσφαίρισης γυναικών

Ο Εργοτέλης διατηρεί τμήματα καλαθοσφαίρισης για νεαρές αθλήτριες τα οποία λαμβάνουν μέρος στα Πρωταθλήματα Νεανίδων και Κορασίδων που διοργανώνει η Ένωση Καλαθοσφαιρικών Σωματείων Κρήτης. Προς το παρόν δεν καλλιεργεί τμήμα ενηλίκων γυναικών.