Κλαδόρυγχος

Ονοματολογία

Η επιστημονική ονομασία του γένους Cladorhynchus είναι εκλατινισμένη απόδοση της ελληνικής κλαδόρυγχος, από τα επί μέρους συνθετικά κλάδος + ρύγχος.  Ωστόσο, παραμένει άγνωστος ο λόγος ονοματοδοσίας, πέραν του πιθανού: «ράμφος σαν κλαδί» 
Ο όρος leucocephalus στην επιστημονική ονομασία του είδους είναι, επίσης, εκλατινισμένη απόδοση της ελληνικής λεπτοκέφαλος, με σαφή αναφορά στο λευκό κεφάλι του πτηνού.
Η αγγλική ονομασία του είδους (Banded stilt), «ζωνωτός καλαμοκανάς», παραπέμπει στην χαρακτηριστική σκουρόχρωμη λωρίδα στο στήθος του πτηνού (βλ Μορφολογία).

Συστηματική ταξινομική

Το είδος περιγράφηκε από τον Γάλλο ορνιθολόγο Λ. Βιεϊγιό (Louis Jean Pierre Vieillot, 1748 – 1831), ως Recurvirostra leucocephala [«L'avocette a tete blanche»]  (Βικτόρια, Αυστραλία, 1816).  Τοποθετήθηκε στο γένος Cladorhynchus από τον Άγγλο ζωολόγο Τ. Γκρέι (George Robert Gray, 1808 – 1872), το 1840.   
Το γένος Cladorhynchus  συνδέεται φυλογενετικά με τα γένη Himantopus και Avoceta που, μαζί, απαρτίζουν την οικογένεια των Ανωραμφιδών.  Φυλογενετικές αναλύσεις των ετών 1978 και 1995 με βάση την συμβατότητα χαρακτήρων (character compatibility) έδειξαν ότι, το γένος Cladorhynchus αποτελεί αδελφικό γκρουπ με το Avosetta, με το γένος Himantopus να αποτελεί πρωιμότερο κλάδο.

Βιότοπος

Οι κλαδόρυγχοι είναι καλοβατικά πτηνά ρηχών υγροτόπων με αλμυρό ή υπεραλμυρό νερό, σε ηπειρωτικές και παράκτιες περιοχές της Αυστραλίας (βλ. Γεωγραφική εξάπλωση). Αναπαράγονται σε νησίδες που σχηματίζονται σε περιστασιακές ηπειρωτικές αλμυρές λίμνες, μετά την εισροή άφθονου γλυκού νερού κατά τις βροχοπτώσεις. 
Εκτός περιόδου αναπαραγωγής, απαντούν σε αλυκές, λιμνοθάλασσες, αλίπεδα και πλατώματα μεταξύ των παλιρροιών, σπανιότερα σε εκβολές ποταμών. Περιστασιακά, ανευρίσκεται σε υφάλμυρα ή γλυκά ύδατα, όπως σε μικροφράγματα αγροκτημάτων και μικρές λίμνες απορροής λυμάτων. 
Πέραν αυτών των περιοχών, έγινε προσπάθεια αναπαραγωγής του είδους στο Εθνικό Πάρκο Coorong της Νότιας Αυστραλίας, κατά τη διάρκεια περιόδου που, η αλατότητα στην περιοχή των Κάτω Λιμνών (Lower Lakes), ήταν υπερβολικά αυξημένη λόγω της μείωσης των περιφερικών εισροών ύδατος στα κατάντη του ποταμού Μάρεϊ.

Μορφολογία

Ο κλαδόρυγχος, όπως οι καλαμοκανάδες είναι ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα παρυδάτια πτηνά, με το χαρακτηριστικό ασπρόμαυρο πτέρωμα και τους, επίσης χαρακτηριστικούς, εξαιρετικά μακρείς ταρσούς του.
Οι ενήλικες στο αναπαραγωγικό πτέρωμα είναι, κυρίως, λευκού χρώματος με μαύρες πτέρυγες και ευρεία, καλώς οριοθετημένη ζώνη σχήματος «U», καστανού χρώματος κατά πλάτος του στήθους.  Το κεντρικό τμήμα της πάνω επιφάνειας της ουράς έχει απαλό γκρι-καφέ χρώμα.  Το λεπτό ράμφος είναι μαύρο, με μέγεθος διπλάσιο του κεφαλιού και είναι ίσιο ή ελαφρα΄. Η ίριδα είναι σκούρα καφέ, ενώ οι ταρσοί και τα πόδια έχουν σκούρο κόκκινο-ροζ χρώμα. Οι πτέρυγες είναι μακριές και λεπτές και έχουν 11 πρωτεύοντα ερετικά φτερά, με μεγαλύτερο το 10ο. 
Κατά την πτήση, οι πτέρυγες φαίνονται μαύρες, όταν παρατηρούνται από πάνω, αλλά διακρίνεται λευκή γραμμή οριοθέτησης στα άκρα των εσωτερικών πρωτευόντων. Όταν παρατηρούνται από κάτω, οι πτέρυγες φαίνονται λευκές με σκούρες άκρες. Τα άσπρα φτερά στο κεφάλι και τον λαιμό έχουν ανοικτόγκριζες βάσεις, αλλά καλύπτονται και δεν είναι εμφανείς. 
Το μη-αναπαραγωγικό πτέρωμα είναι παρόμοιο, αλλά η ζώνη στο στήθος είναι λιγότερο οριοθετημένη, συχνά με σταχτί-καφέ απόχρωση ή λευκά στίγματα. Οι ταρσοί γίνονται πιο ανοιχτόχρωμοι ή πορτοκαλί-ροζ. Δεν υφίσταται διαφορά στο πτέρωμα των φύλων, ούτε κάποια γεωγραφική διαφοροποίηση. 
Τα νεαρά πουλιά μοιάζουν με τους ενήλικες, αλλά στερούνται της ζώνης στο στήθος και έχουν γκριζωπούς χαλινούς και μέτωπο. Το μαύρο στις πτέρυγες είναι, συχνά, πιό «θαμπό». Αποκτούν το πτέρωμα των ενηλίκων κατά το 2ο έτος της ζωής τους. Οι ταρσοί και τα πόδια τους είναι γκρίζα, αποκτώντας όλο και πιο ροζ χρώμα μέχρι την ενηλικίωση.

Τροφή

Όπως και τα άλλα μέλη της οικογένειας, οι κλαδόρυγχοι τρέφονται με μικρά Καρκινοειδή (κυρίως Artemia spp.)  και υδρόβια Έντομα, Μαλάκια, ψάρια και κάποιο φυτικό υλικό.

Αναπαραγωγή

Στα οικοσυστήματα αναπαραγωγής (βλ. Βιότοπος), ο κλαδόρυγχος φωλιάζει σε νησιά πολύ χαμηλού υψομέτρου (1-1,5 μ.) ή σε γλώσσες ξηράς κοντά σε λίμνες, με λίγη ή καθόλου βλάστηση. Γενικά, η αναπαραγωγικές συνήθειες του είδους δεν είναι καλά μελετημένες,  αλλά η γέννα περιλαμβάνει (3-) 4 αβγά και την επώαση αναλαμβάνουν και τα δύο φύλα και οι νεοσσοί είναι φωλεόφυγοι.
Αντίθετα με τα συγγενικά είδη που φροντίζουν ξεχωριστά τα μικρά τους για αρκετούς μήνες, οι κλαδόρυγχοι συγκεντρώνουν όλους τους νεοσσούς σε μεγάλους «βρεφονηπιακούς σταθμούς», που μπορεί να περιλαμβάνουν αρκετές εκατοντάδες άτομα.

Κατάσταση πληθυσμού

Αν και κατατάσσεται στα  Ευάλωτα  (VU) είδη στην εθνική λίστα της Νότιας Ουαλίας στην Αυστραλία, το είδος δεν κινδυνεύει σε παγκόσμιο επίπεδο και κατατάσσεται από την IUCN, στα Ελαχίστης Ανησυχίας (LC).