Μαρία Ηλιού

Πρώιμα χρόνια

Η Μαρία Ηλιού γεννήθηκε το 1960 στην Αθήνα, κόρη της Μαρίας-Λήδας Κροντηρά, παιδαγωγού και συγγραφέα παιδικών βιβλίων, και του καπνέμπορου Ανδρέα Ηλιού. Η καταγωγή της μητέρας της ήταν από την Κεφαλονιά και την Αθήνα και του πατέρα της από τη Σμύρνη της Μικράς Ασίας. Από πολύ μικρή ηλικία συμμετείχε στις ραδιοφωνικές εκπομπές της γιαγιάς της, της Αντιγόνης Μεταξά (Θείας Λένας) στην Ελληνική Κρατική Ραδιοφωνία (ΕΙΡ) λέγοντας παραμύθια και τραγούδια και στις θεατρικές ραδιοφωνικές εκπομπές του παππού της, Κώστα Κροντηρά, στο Θέατρο της Τετάρτης κάνοντας σε συνεργασία με τον ηχολήπτη, ήχους.
Σπούδασε Λογοτεχνία και Φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο της Padova, (Universita di Padova) στην Ιταλία από όπου αποφοίτησε με άριστα και τιμητική διάκριση το 1983, υποστηρίζοντας μια διατριβή για τον έμμεσο ελεύθερο λόγο στo έργο του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη.
Παράλληλα αποφοίτησε στην Ελλάδα από την κινηματογραφική Σχολή Σταυράκου (σκηνοθεσία). Συνέχισε με υποτροφία του Ιταλικού κράτους σπουδές σκηνοθεσίας στην Ιταλία στη σχολή του Ermano Olmi, Ipotesi Cinema ενώ συμμετείχε σε σεμινάρια της Ευρωπαικής κοινότητας για τη συγγραφή σεναρίου, σκηνοθεσία και παραγωγή ταινιών: Eave (1993) Frank Daniel’s Workshop (1994), Sources (1995), Arista(1999).

Καριέρα

Η Μαρία Ηλιού ξεκίνησε την καριέρα της στην Ελλάδα. Από το 1983-1985 εργάστηκε στην Αθήνα στο Ελληνικό κρατικό ραδιόφωνο στην ΕΡΤ, όπου σκηνοθετούσε την εκπομπή Μια Πόλη–Πλοίο που παρουσίαζε θέματα σε σχέση με τη σύγχρονη λογοτεχνία, τη μουσική και τον κινηματογράφο. Τα ίδια χρόνια εργάστηκε ως μεταφράστρια παρουσιάζοντας για πρώτη φορά βιβλίο του Αλμπέρτο Σαβίνιο στην Ελλάδα, Ο Μωπασσάν και ο άλλος, εκδόσεις Ύψιλον. 
Στην Ιταλία από το 1987 έως το 1990 εργάστηκε ως βοηθός σκηνοθέτη και casting director  με τον Giuseppe και Bernadro Bertolucci στις ταινίες I Cammelli, Amori in Corso, La Domenica Specialmente, Bologna 90.
To 2003 ένα βραβείο καριέρας Fulbright την έφερε στη Νέα Υόρκη όπου συνεργάστηκε με την Marketa Kimbrell στο NYU Tisch School of Arts και με την Laurie Hutzler για τα σενάριά της. 
Είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας του κινηματογράφου και της Ελληνικής Ακαδημίας του Κινηματογράφου και έχει διατελέσει μέλος κριτικής επιτροπής σε διεθνή φεστιβάλ και επιτροπές διεθνών οργανισμών.

Ταινίες μυθοπλασίας

Το 1987 η πρώτη της ταινία η Συνάντηση βραβεύτηκε από το Ελληνικό Υπουργείο Πολιτισμού. Το 1991 ίδρυσε την εταιρία παραγωγής ΜΙΑ ΠΟΛΗ – ΠΛΟΙΟ και η δεύτερη ταινία της Παράθυρο στη Θάλασσα (1992), βραβεύτηκε από το Istituto Luce στην Ιταλία το 1993. Το 1996 οι Τρείς Εποχές βραβεύτηκαν στο 37o Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης και στο διεθνές φεστιβάλ του Würzburg στη Γερμανία.
Η ταινία Αλεξάνδρεια μια ερωτική ιστορία (2001), διηγείται την ιστορία μιας μητέρας και της κόρης της που ταξιδεύοντας στην Αίγυπτο ξανανακαλύπτουν η μια την άλλη μέσω μιας διήγησης, για μια παλιά ερωτική Αλεξανδρινή ιστορία της μητέρας. Η Αλεξάνδρεια μια ερωτική ιστορία, βραβεύτηκε από το Ελληνικό Υπουργείο Πολιτισμού καθώς και στα διεθνή φεστιβάλ Sao Paulo στην Βραζιλία, Gran Canaria στην Ισπανία και Houston στις ΗΠΑ, ενώ ο ιστορικός του κινηματογράφου Prof Karalis την αποκάλεσε μια από τις καλύτερες Ελληνικές ταινίες της δεκαετίας του 2000 στην ιστορία του Ελληνικού κινηματογράφου.

Ιστορικά ντοκιμαντέρ

To 2003 στην Νέα Υόρκη κάνοντας έρευνα στα αρχεία για να αναπτύξει το σενάριο της ταινίας μυθοπλασίας ‘Μία Φιλία στην Σμύρνη’ την περίοδο που είχε την υποτροφία καριέρας Fulbright, ανακάλυψε ξεχασμένο οπτικό υλικό τόσο για την Σμύρνη όσο και για την μετανάστευση των Ελλήνων στην Αμερική. Το υλικό ήταν τόσο συναρπαστικό που την ώθησε αντί να κάνει ταινία μυθοπλασίας να κάνει ντοκιμαντέρ σώζωντας συγχρόνως το ξεχασμένο οπτικό υλικό.
Ίδρυσε το 2005 την μη κερδοσκοπική εταιρία PROTEUS NY INC & ΠΡΩΤΕΑΣ που σκοπό έχει να ανακαλύπτει και να συντηρεί οπτικοακουστικό αρχειακό υλικό σε σχέση με την ελληνική ιστορία κυρίως στην Αμερική και την Ευρώπη. Σε συνεργασία με άλλους πολιτιστικούς οργανισμούς παράγει ταινίες, εκθέσεις, βιβλία που κάνουν προσιτές αυτές τις χαμένες εικόνες στο κοινό.
Από το 2007 έως σήμερα, έχει παρουσιάσει ιστορικά ντοκιμαντέρ που είχαν μεγάλη επιτυχία. Το Ταξίδι το Ελληνικό Όνειρο στην Αμερική, ένα ντοκιμαντέρ για την μετανάστευση των Ελλήνων στην Αμερική, παρουσιάστηκε στο Μουσείο Μπενάκη στην Ελλάδα ενώ στη συνέχεια προβλήθηκε στο Metropolitan Museum of Art, στην PBS στο Σικάγο, και βραβεύτηκε από το American Film Institute στην Washington DC ως μια από τις καλύτερες ταινίες της χρονιάς. ( The European Show Case). Για το έργο της τιμήθηκε  την επόμενη χρονιά από  την πόλη της Νέας Υόρκης.
Το 2012 παρουσίασε το ιστορικό ντοκιμαντέρ Σμύρνη, η Καταστροφή μιας κοσμοπολίτικης πόλης, 1900-1922, ένα ντοκιμαντέρ που φέρνει στο κοινό της χαμένες εικόνες της κοσμοπολίτικης Σμύρνης από πάνω από 20 Αμερικανικά και Ευρωπαϊκά αρχεία αλλά και μια νέα ματιά στην ιστορία της πόλης. Το ντοκιμαντέρ μετά την προβολή στο μουσείο Μπενάκη προβλήθηκε στους κινηματογράφους στην Ελλάδα αλλά και στην ελληνική τηλεόραση (συνολικά πάνω από 250.000 θεατές). Στη συνέχεια οι προβολές συνεχίστηκαν σε πόλεις της  Ευρώπης και της  Αμερικής, ενώ η προβολή του ντοκιμαντέρ στον κινηματογράφο Quad στη Νέα Υόρκη κράτησε πάνω από τρεις βδομάδες. Με την υποστήριξη του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος το ντοκιμαντέρ προβλήθηκε σε 22 πανεπιστήμια της Αμερικής και του Καναδά.
Ακολούθησε το ιστορικό ντοκιμαντέρ Από τις δυο πλευρές του Αιγαίου, για την Ανταλλαγή των πληθυσμών ανάμεσα στην Ελλάδα κια την Τουρκία (1922-1924).
Βασικός της συνεργάτης και στις τρείς αυτές ταινίες είναι ο ιστορικός σύμβουλος Αλέξανδρος Κιτροέφ (Haverford College).
Το 2017 παρουσίασε το ντοκιμαντέρ Αγαπημένη Θεία Λένα για τη ζωή και το έργο της παιδαγωγού Αντιγόνης Μεταξά, με την οποία μεγάλωσαν πολλές γενιές στην Ελλάδα παρακολουθώντας τις ραδιοφωνικές της εκπομπές και διαβάζοντας τα βιβλία της. Αυτό υπήρξε ένα προσωπικό έργο μια που η Θεία Λένα ήταν η γιαγιά της. 
Η Μαρία Ηλιού προετοιμάζει μια σειρά ντοκιμαντέρ για την ιστορία της σύγχρονης Αθήνας από το 1821 έως τις μέρες μας με τίτλο Athens Rising.