Μέγαρα Υβλαία

Ίδρυση

Η αποικία ιδρύθηκε με Έλληνες από τα Μέγαρα, οι φήμες για την ίδρυση της πόλης σχετίζονται με πληροφορίες που παρείχε ο Θουκυδίδης. Ο Θουκυδίδης γράφει ότι Μεγαραίοι έφτασαν περιπλανόμενοι στην Σικελία υπό την ηγεσία του "Λάμις" την ίδια εποχή που έποικοι από την Χαλκίδα ίδρυσαν τους Λεοντίνους στους πρόποδες του όρους Πανταγιάς. Οι Μεγαραίοι μετακινήθηκαν πρώτα στους Λεοντίνους, έζησαν λίγο μαζί με τους Χαλκιδαίους αλλά στην συνέχεια εκδιώχθηκαν και εγκαταστάθηκαν στην χερσόνησο του Θάψος κοντά στις Συρακούσες. Μετά τον θάνατο του Λάμις με την υπόδειξη ενός παλαιότερου γηγενούς Σικελού αρχηγού εγκαταστάθηκαν τελικά στην περιοχή που έμεινε γνωστή σαν Μέγαρα Υβλαία. 
Ο Σκύμνος ο Χίος αντίθετα γράφει ότι έγινε ταυτόχρονα η εγκατάσταση των Χαλκιδαίων στην Νάξο και των Μεγαρέων στην Ύμπλα πριν την εγκατάσταση των Κορινθίων στις Συρακούσες (734 π.χ.). Ο Στράβων δέχεται την ίδια άποψη ότι τα Μέγαρα Υμπλαία ιδρύθηκαν την ίδια εποχή με την Νάξο (735 π.χ.) και πριν από τις Συρακούσες. Ο Σκύμνος και ο Στράβων δεν επιβεβαιώνονται, περισσότερο αξιόπιστος θεωρείται ο Θουκυδίδης που τοποθετεί την ίδρυση των Μεγάρων Υμπλαίων γύρω στο 728 π.χ. Ο καθηγητής Μίλλερ μελετώντας όλες τις πηγές τοποθετεί την ίδρυση της πόλης την περίοδο από το 758 π.χ. όπως προκύπτει από την Παντοδαπή ιστορία που έγραψε ο Ευσέβιος της Καισαρείας μέχρι το 728 π.χ. σύμφωνα με τις πληροφορίες του Θουκυδίδη. Οι ιστορικές μελέτες έδειξαν ότι υπάρχει ένα κενό περίπου 100 ετών από την ίδρυση των Μεγάρων Υβλαίων μέχρι την εποχή που ιδρύθηκε η αποικία τους Σελινούντας Σικελίας με στόχο να ξεπεράσει σε ισχύ την μητρόπολη Μέγαρα Υμπλαία.

Καταστροφή από τον Γέλων

Δεν είναι γνωστό τίποτε άλλο για τα Μέγαρα μέχρι την εποχή που τα κατέστρεψε ο Γέλων ο Συρακούσιος και συνθηκολόγησαν ύστερα από μακρά πολιορκία (483 π.χ.). Οι περισσότεροι κάτοικοι πουλήθηκαν δούλοι και οι πλούσιοι μεταφέρθηκαν στις Συρακούσες, ανάμεσα τους και ο ποιητής Επίχαρμος ο οποίος αν και δεν καταγόταν από τα Μέγαρα είχε ανατραφεί στην πόλη. Ο Θουκυδίδης τοποθετεί το γεγονός 254 χρόνια μετά την ίδρυση των Μεγάρων, είναι βέβαιο ότι η πόλη δεν ανέκτησε ποτέ ξανά την ισχύ και την ανεξαρτησία της. Ο Θουκυδίδης σημειώνει ότι τα Μέγαρα Υβλαία δεν υπήρχαν στην εποχή του αλλά καταγράφει με σαφήνεια την ακτή στην οποία βρισκόταν η πόλη που κατέστρεψαν οι Συρακούσιοι. Ο Αθηναίος στρατηγός Λάμαχος πρότεινε στην Εκστρατεία στη Σικελία να καταλάβουν αμέσως τις Συρακούσες (415 π.χ. - 413 π.χ.) αλλά οι Αθηναίοι δεν τον άκουσαν με αποτέλεσμα να γνωρίσουν την επόμενη χρονιά την συντριβή.

Μετέπειτα οικισμοί

Από την εποχή που καταστράφηκαν αναφέρεται πολλές φορές στην αρχαιότητα μία τοποθεσία με το όνομα "Μέγαρα" ή "Υβλαία" αλλά δεν είναι γνωστό αν πρόκειται για διαφορετικούς οικισμούς ή αν είναι ο ίδιος. Η αρχαία Ελληνική αποικία βρίσκεται στην τοποθεσία της σημερινής πόλης Αουγκούστα. Ο Θουκυδίδης θεωρεί παράδοξο να έχει η περιοχή μεγάλα φυσικά προτερήματα στον ίδιο βαθμό με την νήσο Ορτυγία των Συρακουσίων και να μην έχει αξιοποιηθεί, είναι σαφές σύμφωνα με τις συμβουλές του στρατηγού Λάμαχου για εγκατάσταση βάσης εκεί ότι η περιοχή είχε ερημωθεί. Την σύγχρονη πόλη Αουγκούστα ίδρυσε σύμφωνα με τον θρύλο ο αυτοκράτορας Φρειδερίκος Β΄ Χοενστάουφεν (1229) από τον οποίο πήρε το όνομα του.

Ανασκαφές

Οι ανασκαφές ξεκίνησαν το 1891 και έφεραν στο φως το βόρειο τμήμα ενός τείχους με ένα ανάχωμα που είχε στόχο να προστατεύσει την πόλη από τις πλημμύρες. Τον 16ο αιώνα κυκλοφορούσαν φήμες για μία μεγάλη Νεκρόπολη με 100 περίπου τάφους που είχαν εξερευνηθεί και ένα αφιέρωμα σε ναό, το λιμάνι βρισκόταν στα βόρεια της πόλης. Τον 7ο αιώνα π.χ. η πόλη είχε οργανωθεί με σχέδιο, υπήρχε μία αγορά στα ανατολικά από τις πιο γνωστές στην εποχή.