Μητρώο ονόματος επιβάτη

Στην αεροπορική και ταξιδιωτική βιομηχανία, το μητρώο ονόματος επιβάτη ή όπως είναι διεθνώς γνωστό το passenger name record (PNR), είναι ένα αρχείο στη βάση δεδομένων του συστήματος κράτησης θέσεων (CRS), το οποίο περιέχει τη διαδρομή ενός επιβάτη ή μιας ομάδας επιβατών που ταξιδεύουν μαζί. Το μητρώο αυτό αποθηκεύεται στο σύστημα από την στιγμή της δημιουργίας του, έως και 24 τουλάχιστον ώρες μετά την λήξη της πραγματοποιούμενης πτήσης. Τα PNR δημιουργούνται ή τροποποιούνται από καταχωρήσεις (entries) που τυπώνονται στις τερματικές συσκευές ή από τα εισερχόμενα τηλετυπικά μηνύματα κρατήσεων (incoming teletype reservations messages) στο CRS της αεροπορικής εταιρίας. Άπαξ και ένα PNR έχει αποθηκευτεί, μπορεί να απεικονιστεί ή / και να τροποποιηθεί από οποιαδήποτε τερματική συσκευή.
Η έννοια του PNR, εισήχθη για πρώτη φορά από τις αεροπορικές εταιρίες οι οποίες χρειάζονται την ανταλλαγή των πληροφοριών κράτησης στους επιβάτες όπου απαιτούνται πτήσεις από πολλαπλές αεροπορικές εταιρίες, προκειμένου φθάσουν στον τελικό τους προορισμό («διασύνδεση» - “interlining”). Για το σκοπό αυτό, η IATA και η Air Transport Association (ΑΤΑ), έχουν καθορίσει πρότυπα για την ανταλλαγή μηνυμάτων διασύνδεσης των δεδομένων του PNR και άλλων δεδομένων μέσω των «ATA / IATA Reservations Interline Message Procedures - Passenger» (AIRIMP). Δεν υπάρχει γενικό βιομηχανικό πρότυπο για τη μορφή και το περιεχόμενο των δεδομένων του PNR. Στην πράξη, κάθε κεντρικό σύστημα κρατήσεων (Computer Reservations System ή Central Reservation System (CRS) ή το σύστημα που φιλοξενεί, έχει τα δικά του ιδιόκτητα πρότυπα, αν και οι κοινές ανάγκες της βιομηχανίας, συμπεριλαμβανομένης της ανάγκης να χαρτογραφούνται τα δεδομένα του PNR εύκολα σε μηνύματα AIRIMP, έχει οδηγήσει σε πολλές γενικές ομοιότητες ως προς το περιεχόμενο και τη μορφή των δεδομένων μεταξύ όλων των μεγάλων συστημάτων.
Όταν ο επιβάτης κάνει κράτηση μιας διαδρομής, ο ταξιδιωτικός πράκτορας ή η ταξιδιωτική ιστοσελίδα του χρήστη, θα δημιουργήσει ένα PNR στο ηλεκτρονικό σύστημα κρατήσεων που χρησιμοποιεί. Αυτό είναι συνήθως ένα από τα μεγάλα παγκόσμια συστήματα διανομής (Global Distribution System (GDS)),  όπως το Amadeus, Sabre ή Travelport (Apollo, Galileo και Worldspan), αλλά αν η κράτηση έχει γίνει απ'ευθείας σε μια αεροπορική εταιρία, το PNR μπορεί επίσης να είναι στη βάση δεδομένων του CRS της αεροπορικής εταιρίας. Αυτό το PNR, ονομάζεται Master PNR (Κύριο PNR) για τον επιβάτη και το σχετικό δρομολόγιο. Το PNR αναγνωρίζεται στη συγκεκριμένη βάση δεδομένων από το record locator (εντοπιστής μητρώου (RLOC)).
Όταν τα τμήματα (σκέλη) της διαδρομής δεν παρέχονται από τον κάτοχο του Master PNR, τότε αντίγραφα των πληροφοριών του PNR, αποστέλλονται στα CRS των εταιριών τα οποία παρέχουν τη μεταφορά. Αυτά τα CRS θα δημιουργήσουν αντίγραφα του πρωτοτύπου PNR στη δική τους βάση δεδομένων, για να διαχειριστούν το τμήμα της διαδρομής για το οποίο είναι υπεύθυνα. Πολλές αεροπορικές εταιρίες έχουν το CRS τους φιλοξενούμενο σε κάποιο από τα GDS, το οποίο επιτρέπει την ανταλλαγή των δεδομένων του PNR.
Οι εντοπιστές μητρώου (record locators) των PNR που αντιγράφηκαν, κοινοποιούνται πίσω στο CRS στο οποίο ανήκει το Master PNR, έτσι ώστε όλα τα μητρώα να παραμένουν μεταξύ τους αλληλένδετα. Αυτό επιτρέπει την ανταλλαγή ενημερώσεων του PNR, όταν η κατάσταση του ταξιδιού αλλάξει σε οποιοδήποτε από τα CRS.
Αν και τα PNR, αρχικά χρησιμοποιήθηκαν για αεροπορικά ταξίδια, τα συστήματα των αεροπορικών εταιριών, τώρα, μπορούν επίσης να τα χρησιμοποιήσουν στις κρατήσεις ξενοδοχείων, ενοικιάσεις αυτοκινήτων, υπηρεσίες μεταφοράς από / προς το αεροδρόμιο και ταξίδια με τον σιδηρόδρομο.

Αποθήκευση

Η πλειονότητα των αεροπορικών εταιριών και των ταξιδιωτικών πρακτορείων, επιλέγουν να φιλοξενήσουν τις βάσεις δεδομένων των PNR τους σε ένα ηλεκτρονικό σύστημα κράτησης θέσεων (Computer Reservations System (CRS)) ή σε μια εταιρία του Παγκόσμιου Συστήματος Διανομής (Global Distribution System (GDS)), όπως το Sabre, Galileo, Worldspan και Amadeus.

Ανησυχίες προστασίας προσωπικών δεδομένων

Ορισμένες οργανώσεις προστασίας της ιδιωτικής ζωής, ανησυχούν για την ποσότητα των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που ενδέχεται να περιέχει το PNR. Αν και τα ελάχιστα στοιχεία που απαιτούνται για την ολοκλήρωση της κράτησης είναι πολύ λίγα, ένα PNR συνήθως, θα περιέχει πολύ περισσότερες ευαίσθητου χαρακτήρα πληροφορίες. Αυτές θα περιλαμβάνουν το πλήρες όνομα του επιβάτη, την ημερομηνία γέννησης, το σπίτι και τη διεύθυνση εργασίας, αριθμό τηλεφώνου, διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (e-mail), τα στοιχεία της πιστωτικής κάρτας, την IP διεύθυνση (εάν η κράτηση έγινε από το διαδίκτυο [online]), καθώς και τα ονόματα - προσωπικά στοιχεία των έκτακτης ανάγκης επαφών του επιβάτη.
Σχεδιασμένα για να “διευκολύνουν την εύκολη παγκόσμια κοινή χρήση των δεδομένων του PNR”, οι εταιρίες CRS-GDS “λειτουργούν τόσο ως αποθήκες δεδομένων όσο και ως συναθροιστές των δεδομένων και έχουν μια σχέση με τα ταξιδιωτικά δεδομένα, ανάλογα με εκείνες των πιστωτικών γραφείων προς τα οικονομικά δεδομένα”. Ένα ακυρωμένο ή ολοκληρωμένο ταξίδι δεν διαγράφει το αρχείο από τα “αντίγραφα των PNR τα οποία ‘καθαρίζονται’ από τα ζωντανά, στα αρχειακά συστήματα αποθήκευσης και μπορούν να διατηρηθούν επ'αόριστον από τα CRS, τις αεροπορικές εταιρίες και τα γραφεία ταξιδίων.” Επιπλέον, οι εταιρίες CRS-GDS, διατηρούν ιστοσελίδες όπου επιτρέπουν την σχεδόν απεριόριστη πρόσβαση στα δεδομένα του PNR - συχνά, οι πληροφορίες είναι προσβάσιμες μόνο από τον αριθμό κράτησης (κωδικό PNR) που αναγράφεται στο εισιτήριο.
Επιπλέον, “μέσω των χρεώσεων (billing), συναντήσεων και των εκπτωτικών κωδικών επιλεξιμότητας (discount eligibility codes), τα PNR περιέχουν λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τα πρότυπα συσχέτισης μεταξύ των ταξιδιωτών. Τα PNR μπορεί να περιέχουν θρησκευτικές προτιμήσεις γεύματος και αιτήματα ειδικών υπηρεσιών (special service requests (SSR))  όπου περιγράφονται οι λεπτομέρειες των φυσικών και των ιατρικών συνθηκών (π.χ. «Χρήστης αναπηρικής καρέκλας, μπορεί να ελέγξει τα σπλάχνα και την ουροδόχο κύστη του») - κατηγορίες πληροφοριών που τελούν από ειδικό καθεστώς προστασίας τόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και σε ορισμένες άλλες χώρες ως «"ευαίσθητα" δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα». Παρά τον ευαίσθητο χαρακτήρα των πληροφοριών που περιέχουν, συνήθως τα PNR δεν αναγνωρίζεται πως αξίζουν το ίδιο επίπεδο προστασίας της ιδιωτικής ζωής, που παρέχεται στα ιατρικά και οικονομικά στοιχεία. Αντ'αυτού, αντιμετωπίζονται ως μια μορφή εμπορικής συναλλαγής δεδομένων.

Ευρωπαϊκή Ένωση προς τις Ηνωμένες Πολιτείες

Συμφωνία ΗΠΑ-Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με τα μητρώα ονομάτων επιβατών (PNR).

Ευρωπαϊκή Ένωση προς τον Καναδά

Το έγγραφο Opinion 1/2005 on the level of protection ensured in Canada for the transmission of Passenger Name Record and Advance Passenger Information from airlines (WP 103) της ομάδας εργασίας του Άρθρου 29, της 19 Ιανουαρίου του 2005, παρέχει πληροφορίες σχετικά με τη φύση των συμφωνιών των PNR με τον Καναδά.