Αδαμάντιος Σάμψων

Βίος - σπουδές

Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής, κοντά σε δασκάλους, όπως τους: Ιωάννη Θεοδωρακόπουλο στην Φιλοσοφία,   Διονύσιο Ζακυθηνό  στην Βυζαντινή Ιστορία, Νικόλαο Κοντολέοντα στην κλασσική Αρχαιολογία και Σπυρίδωνα Μαρινάτο στην Προϊστορική Αρχαιολογία.  Από εκεί έλαβε και το διδακτορικό του με τίτλο: «H Νεολιθική και η Πρωτοελλαδική Ι στην Εύβοια» ("The Neolithic and EBA I in Euboea"), (1981). Στη συνέχεια έκανε μεταδιδακτορικές σπουδές στην Αγγλία στο Πανεπιστήμιο του Σέφιλντ (αγγλικά: Sheffield University) με αντικείμενο την “Περιβαλλοντική Αρχαιολογία”, συμμετέχοντας παράλληλα σε διάφορες ανασκαφές στην Αγγλία και την Ιρλανδία. Το 1985, έκανε σπουδές στην Ιορδανία για τις παλαιολιθικές και νεολιθικές πόλεις της Μέσης Ανατολής. Είναι επίσης ειδικευμένος στην Προϊστορική Αρχαιολογία και στην έρευνα των σπηλαίων. Διατελεί μέλος διαφόρων επιστημονικών φορέων και σωματείων,

Σταδιοδρομία - δραστηριότητες

Ο Αδαμάντιος Σάμψων, παράλληλα με τις ανασκαφικές δραστηριότητές του, από το 1999, υπηρετεί ως καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, στο Τμήμα Μεσογειακών Σπουδών και διδάσκει μαθήματα, υπό την ενότητα: “Προϊστορική Αρχαιολογία της Μεσογείου και Αρχαιολογία της Προκολομβιανής Αμερικής και της Ασίας”. Θεωρείται από τους ειδικούς στη μελέτη της Μεσολιθικής και Νεολιθικής Περιόδου για τοποθεσίες στη νότια και κυρίως τη αιγαιοπελαγίτικη νησιωτική Ελλάδα.  Επίσης εργάστηκε στην Εφορία Σπηλαιολογίας από το 1992, ως έφορος Αρχαιοτήτων της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας.

Ανασκαφικό έργο

Στο ανασκαφικό του έργο περιλαμβάνονται ανασκαφές σε σπήλαια, αλλά και ανοιχτές προϊστορικές θέσεις, τόσο της κυρίως Ελλάδας, όσο και του Αιγαίου. Διετέλεσε επικεφαλής ή διευθυντής σε αρχαιολογικές έρευνες ή ανασκαφές, διαφόρων προϊστορικών ή ιστορικών περιόδων, σε υπαίθριες θέσεις ή σπήλαια στην Εύβοια (Χαλκίδα, Ερέτρια, Κύμη, Αλιβέρι, Κέρυνθος, κ.α.), στη Θήβα, στα Δωδεκάνησα (Ρόδος, Τήλος, Αλιμνιά, Λέρος, Γυαλί, Κάρπαθος), στην Πελοπόννησο (Σπηλιά του Νέστορα, Καστριά Καλαβρύτων), από το 1973 ως το 1981. Ανάμεσα στα πιο γνωστά ευρήματα του είναι τα προϊστορικά όστρακα, όπως η πινακίδα των Γιούρων με σημάδια γραφής, τα οποία εικάζεται ότι μοιάζουν με τα γράμματα του ελληνικού αλφαβήτου. Σήμερα διενεργεί ανασκαφές στον νεολιθικό οικισμό της Φτελιάς Μυκόνου, στον μεσολιθικό οικισμό της Κύθνου και στον προϊστορικό “Σπήλαιο του Σαρακηνού” της Βοιωτίας, ενώ διενεργεί κατά διαστήματα και επιφανειακές έρευνες σε ερημονησίδες ή ξερονήσια του Νοτίου Αιγαίου.

1976: Η νησίδα του Ντούνη

Το 1976 ο Αδαμάντιος Σάμψων πραγματοποίησε έρευνα στη νησίδα του Ντούνη, έναντι της Αγίας Μαρίνας Κορωπίου, για την ύπαρξη αρχαιολογικών καταλοίπων της πρωτοελλαδικής περιόδου. Βρέθηκαν υπολείμματα λίθινων θεμελίων κτισμάτων, κεραμικά, τεμάχια οψιδιανού και πολλά λίθινα ευρήματα που χρονολογήθηκαν την πρώτη περίοδο του χαλκού.

1977-1981: Ανασκαφές στη Ρόδο

Από το 1977 ως το 1981 πραγματοποίησε διάφορες συστηματικές έρευνες και ανασκαφές σε σπήλαια και νεολιθικές εγκαταστάσεις στην ύπαιθρο της Ρόδου και τα γύρω νησιά.

1982-1990: Ανασκαφές οικισμού & νεκροταφείου, στην Μάνικα, Χαλκίδα

Από το 1982 ως το 1990 πραγματοποίησε συστηματικές ανασκαφές στην Εύβοια, στον οικισμό (πρώιμης εποχής του χαλκού) και το νεκροταφείο της περιοχής της Μάνικας, κοντά στη Χαλκίδα.

1984-1991: Ανασκαφές οικισμού χαλκοκρατίας & νεκροταφείου, στη Καλογερόβρυση, Χαλκίδα

Από το 1984 ως το 1991 πραγματοποίησε συστηματικές ανασκαφές στην Εύβοια, στον οικισμό (πρώιμης εποχής του χαλκού) και το νεκροταφείο της περιοχής της Καλογερόβρυσης, κοντά στη Χαλκίδα.

1986-1990: Ανασκαφές νεολιθικού οικισμού & νεκροταφείου, στη νήσο Γυαλί

Από το 1986 ως το 1990 πραγματοποίησε συστηματική ανασκαφή του νεολιθικού οικισμού και του νεκροταφείου, στο νησί Γυαλί, κοντά στη Νίσυρο, στα Δωδεκάνησα.

1986-1991: Ανασκαφές στο “Σπήλαιο Σκοτεινή”, στα Θαρρούνια, Εύβοια

Από το 1986 ως το 1991 πραγματοποίησε συστηματικές ανασκαφές στην Εύβοια, στο “Σπήλαιο Σκοτεινή”,  στα Θαρρούνια

1992-1994: Ανασκαφές στο “Σπήλαιο των Λιμνών”, στα Καστριά Καλαβρύτων

Από το 1992 ως το 1994 πραγματοποίησε έρευνα και συστηματική ανασκαφή στην Πελοπόννησο, στο “Σπήλαιο των Λιμνών“ (νεολιθικής περιόδου και χαλκοκρατίας) και τη γύρω περιοχή, στα Καστριά Καλαβρύτων.

1992-1996: Ανασκαφές στο “Σπήλαιο του Κύκλωπα”, στη νησίδα Γιούρα Αλοννήσου

Από το 1992 ως το 1996 ήταν ο επικεφαλής των ανασκαφών, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν στο Σπήλαιο του Κύκλωπα, στη νησίδα Γιούρα, περίπου 20 μίλια από τις ακτές της Αλοννήσου, στο νησιωτικό σύμπλεγμα των Βορείων Σποράδων. Έγινε συστηματική ανασκαφή στο σπήλαιο και έρευνες επίσης στα κοντινά νησιά.  Στο Σπήλαιο του Κύκλωπα,  ανευρέθηκαν ευρήματα της Νεολιθικής Ib (6500 - 3500 π.Χ.), Μεσολιθικής (8600 - 6500 π.Χ.),  και της Ανώτερης Παλαιολιθικής περιόδου. Από τα πιο σημαντικά ευρήματα ήταν όστρακα, όπως η Πινακίδα της Γιούρας ή κεραμικό όστρακο των Γιούρων, κομμάτι αγγείου που χρονολογείται μεταξύ 5.000-4.500 π.Χ, στα οποία, υπάρχουν εγχάρακτες γραμμές που φέρεται να σχηματίζουν γράμματα. Ο Αδαμάντιος Σάμψων σημειώνει ότι «το αγγείο φέρει εγχάρακτα αδιευκρίνιστα σύμβολα». Σύμφωνα με τον ίδιο, «είναι πιθανό ότι τα σύμβολα έχουν άμεση σχέση με την "πρωτο-γραφή", που έχει εντοπιστεί σε κεραμική, πέτρα ή ξύλο σε θέσεις της Μακεδονίας», όπως στην Πινακίδα του Δισπηλιού. Η σχέση τους επίσης είναι άμεση με τη γνωστή "βαλκανική γραφή" που έχει βρεθεί στη Σερβία, Βουλγαρία και Ρουμανία και έχει κέντρο τη Vinca της Σερβίας. Παρόμοια σύμβολα έχουν βρεθεί και σε άλλες νεολιθικές θέσεις στην Ελλάδα, όπως στη Φτελιά Μυκόνου, Γυαλί Νισύρου, Θαρρούνια της Εύβοιας. Αρκετά όμοια είναι τα εγχάρακτα σύμβολα που υπάρχουν και σε κεραμικά της πρώιμης εποχής του χαλκού των Κυκλάδων.

1994-σήμερα: Ανασκαφές στο “Σπήλαιο του Σαρακηνού“, στη Βοιωτία

Από το 1994 ως σήμερα πραγματοποιεί συστηματική ανασκαφή στη Βοιωτία, στο “Σπήλαιο του Σαρακηνού“, που περιέχει ευρήματα από την μέση παλαιολιθική έως την MBA.  Γίνονται επίσης συστηματικές έρευνες σε διάφορες σπηλιές στην άκρη της πρώην λίμνης της Κωπαΐδας.

1995-2003: Ανασκαφές στη Φτελιά της Μυκόνου

Από το 1995 ως το 2003 πραγματοποίησε συστηματικές ανασκαφές στον οικισμό νεολιθικής περιόδου της Φτελιάς, στο νησί της Μυκόνου.  Σύμφωνα με τους ίδιους τους ερευνητές, Αδαμάντιο Σάμμψων, Στέλλα Κατσαρού-Τζεβελέκη και Βάγια Μαστρογιαννοπούλου: «Κατά την ανασκαφή ήρθε στο φως, στη φάση ΙΙ, χώρος που περιείχε κεραμική με ιδιαίτερα ποσοτικά και ποιοτικά χαρακτηριστικά. Αγγεία σερβιρίσματος με πολύχρωμη διακόσμηση («polychrome crusted ware»), «καρποδοχεία» με διπλή βάση («rechauds») και αδρές λεκάνες με διάτρητα χείλη («cheese-pots») βρίσκονται σχεδόν αποκλειστικά μέσα στις επιχώσεις ενός αποσπασματικά διατηρημένου κτηρίου στο ψηλότερο σημείο του νεολιθικού γήλοφου, κτηρίου με μεγάλες διαστάσεις και προσεγμένη τοιχοδομία με αψιδωτή ή ελλειψοειδή κάτοψη (κτήριο Α6). Πέραν του γεγονότος ότι τα παραπάνω ευρήματα παρέχουν νέα στοιχεία στην αιγαιακή νεολιθική τυπολογία και τεχνολογία (εφαρμογή πολύχρωμων κοσμημάτων σε μετόπες μετά την όπτηση, πρώτος διαχωρισμός των «rechauds» από τις καρποδόχες βάσει της τριμερούς τεχνολογίας τους και του βαθύ όρθιου κοίλου πυθμένα μέσα από το εξωτερικό κωνικό πόδι, πρώιμη χρονολόγηση των «cheese-pots» στις αρχές της 5ης χιλ. π.Χ., ντόπια τεχνολογικά χαρακτηριστικά), η στρωματογραφική τους συνάφεια υποδηλώνει μια μη συνηθισμένη σχέση. Η ιδιαιτερότητα επιτείνεται από τη συλλογή πολλών ειδωλίων και μικροαντικειμένων στο χώρο αυτόν, όπως ένα χρυσό εξάρτημα (ένδυσης;) και ένα χάλκινο δακτυλιοειδές περίαπτο (ring idol).»

1996-2005: Ανασκαφές στον Μαρουλά της Κύθνου

Από το 1996 ως το 2005 πραγματοποίησε συστηματική ανασκαφή στον μεσολιθικό οικισμό του Μαρουλά και την επιφάνεια του νησιού της Κύθνου.

2004-2009: Ανασκαφές στο Κεραμέ, Ικαρία

Από το 2004 πραγματοποίησε συστηματική ανασκαφή σε χώρους της μεσολιθικής περιόδου στο  Κεραμέ της Ικαρίας.

2006-σήμερα: Ανασκαφές στο Wadi Hamarash, Ιορδανία

Επίσης, από το 2006 συνεχίζει ως επικεφαλής των ανασκαφών στο  Wadi Hamarash, της Ιορδανίας με διάφορες έρευνες επιφανείας και ανασκαφές με ευρήματα χρονικού εύρους μεταξύ της προκεραμικής νεολιθικής περιόδου και της PPNA.

Εργογραφία

Το συγγραφικό έργο του είναι εκτεταμένο με πληθώρα, βιβλίων, άρθρων σε επιστημονικά περιοδικά, ανακοινώσεων, συμμετοχών σε συνέδρια και άλλες δημοσιεύσεις: