Νέο Μοναστήρι Φθιώτιδας

Ο χορός την Πρωτοχρονιά

Πολλές οι εκδηλώσεις που γίνονται στα πλαίσια της διατήρησης της πολιτιστικής παράδοσης, με κορυφαία την εκδήλωση της Πρωτοχρονιάς, όπου όλοι οι κάτοικοι πιασμένοι σε ένα κύκλο χορεύουν χορούς της Βόρειας Θράκης.

Το Κουρμπάνι

Το Κουρμπάνι είναι παραδοσιακή εκδήλωση η οποία γιορτάζεται κάθε χρόνο την ημέρα της Αναλήψεως στο χώρο της εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου. Κουρμπάνι σημαίνει θυσία και σύμφωνα με τη παράδοση το έθιμο διατηρείται από την Ανατολική Ρωμυλία. Θυσιαζόταν ένα ελάφι και μετά γινόταν αγώνες πάλης. Κάποια χρονιά όμως δεν κατάφεραν να πιάσουν το ελάφι (που εμφανιζόταν πάντα θεόσταλτο σύμφωνα με τη παράδοση) και από τότε θυσίαζαν αντί για ελάφι…Μοσχάρι! Το έθιμο συνεχίστηκε με τον ερχομό των προσφύγων στην Ελλάδα μέχρι το μεγάλο σεισμό του 1954 όπου και διακόπηκε για να ξανά ξεκινήσει το 1990. Μέχρι το 1998 τελούνταν στον Ιερό Ναό του Αγίου Γεωργίου όπου και γινόταν με προσφορές ζώων από τους κατοίκους. Το 1998 το έθιμο μεταφέρθηκε, ως το 2006, στην κεντρική πλατεία και πήρε μάλιστα ως έθιμο μεγάλες διαστάσεις αφού οι μερίδες που ετοιμάζονταν πλησίαζαν τις 3.000. Από το 2007 τελείται και πάλι στο χώρο της Εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου, με άφθονο δωρεάν φαγητό (πλιγούρι με κρέας) μαγειρεμένο μέσα σε μεγάλα καζάνια, κρασί και χορό με τοπικά παραδοσιακά τραγούδια.

Η Ρουμπάνα

Το έθιμο που η γέννηση του χάνεται στα βάθη των αιώνων ξεκινούσε από την καθαρά Δευτέρα . Την καθαρά Δευτέρα και τις επόμενες δύο ημέρες τα κορίτσια κρατούσαν νηστεία και στην συνέχεια την Τετάρτη πήγαιναν στην Εκκλησία όπου κοινωνούσαν και ύστερα στον προαύλιο χώρο της Εκκλησίας γίνονταν ένα μεγάλο τραπέζι από τους γονείς των κοριτσιών με φαγητά.Το μενού περιείχε φασόλια, δαμάσκηνα με σύκα και σταφίδες.Τις ημέρες της νηστείας τα κορίτσια κοιμόντουσαν μαζί με κύριο μέλημα τους να κουβεντιάζουν για να εκλέξουν την Νούνα. Μετά από πολλές συζητήσεις εκλεγόταν η Νούνα η οποία ξεκινούσε μαζί με τις άλλες κοπέλες αμέσως της πρόβες των τραγουδιών και των χορών για να είναι έτοιμες για το Σάββατο του Λαζάρου.Το πρωί του Λαζάρου όλα ήταν έτοιμα και ξεκινούσαν γυρίζοντας, τραγουδώντας και χορεύοντας σχεδόν όλα τα σπίτια(δεν πήγαιναν όπου υπήρχε πένθος).Στο τέλος της ημέρας όλες μαζί πήγαιναν στην πλατεία του χωριού όπου δημόσια γίνονταν το< ξεζώνομα> της Νούνας. Της αφαιρούσαν το ζωνάρι για να πέσουν τα χρήματα ή ο χαζνές όπως τον λέγανε, και στην συνέχεια τα καταμετρούσαν δυνατά μαζί φυσικά με τα αυγά που είχαν μαζέψει.Αφού τελείωνε η μέτρηση, ο Αηγόρος (το αγόρι της Νούνας-απαραίτητη προϋπόθεση για να γίνει κάποια Νούνα) έσερνε την πρωτιά στο χορό συνοδευόμενος από την σάρτα του (παρέα του), και οδηγούσε τον χορό στο σπίτι της νούνας όπου και τους κερνούσαν.Εδώ θα πρέπει να αναφερθεί ότι κατά την εξέλιξη του εθίμου όλη την ημέρα τα κορίτσια παρακολουθούνταν από απόσταση ασφαλείας από τον Αηγόρο και την παρέα του.Το τρίτο σκέλος του εθίμου γινόταν μετά το οικογενειακό πασχαλινό τραπέζι όπου στο σπίτι της Νούνας φιλεύονταν όλα τα κορίτσια και γινόταν οι μοιρασιά του χαζνέ.
Σήμερα κάθε Σάββατο του Λαζάρου τα κορίτσια του χωριού αναβιώνουν αυτό το έθιμο. Ντύνονται με τις παραδοσιακές στολές(τις τσούκνες) τραγουδώντας και χορεύοντας σε κάθε σπίτι.

Πρόερνα

Ανεβαίνοντας ένα χιλιόμετρο πιο πάνω από το χωριό, συναντά κανείς το πιο καλοδιατηρημένο κάστρο του 4ου-5ου π.Χ. αιώνα, την αρχαία Πρόερνα, κομμάτι του βασιλείου του ηρωικού Αχιλλέα. Στην περιοχή υπάρχουν 5 θέσεις ακόμα προιστορικής σημασίας.

Ταψί

Το ταψί είναι ένας λόφος δίπλα στην εκκλησία του Νέου Μοναστηρίου. Πήρε το όνομά του από το χαρακτηριστικό σχήμα του που μοιάζει με ταψί. Γύρω από αυτόν τον λόφο έχουν βρεθεί πολλοί τάφοι της Πρωτογεωμετρικής περιόδου αλλά και της κλασικής εποχής. Έχουν επίσης βρεθεί και κατοικίες της κλασσικής εποχής.

Κουτρουλού Μαγούλα

Κοντά στο Νέο Μοναστήρι βρίσκεται και ο νεολιθικός οικισμός της Κουτρουλού Μαγούλας γνωστός για τα χαρακτηριστικά εδώλια που έχουν βρεθεί στην τοποθεσία.

Τα ειδώλια της Κουτρουλού Μαγούλας

Μια ξεχωριστή κατηγορία ευρημάτων αποτελούν τα ειδώλια της Κουτρουλού Μαγούλας. Πάνω από 300 έχουν έρθει στο φως από την αρχή των ανασκαφών, δηλαδή από το 2001, κάποια ολόκληρα και κάποια θρυμματισμένα, μάλιστα τις περισσότερες φορές εσκεμμένα. «Πολλά ειδώλια είναι ξεκάθαρο ότι τα έσπαγαν επίτηδες, ένα φαινόμενο που συναντάται συχνά στις νεολιθικές θέσεις του βαλκανικού χώρου. Ως προς την ερμηνεία τους, υπάρχουν διάφορες ενδιαφέρουσες εξηγήσεις που παραπέμπουν όχι μόνο στη διακίνηση των θραυσμάτων, αλλά και σε πιθανές τελετές που γίνονταν στην κοινότητα. Πάντως, πέρα από τις διαδικασίες κοινωνικής συναναστροφής και ανταλλαγής, συμποσίων ή άλλων, το θραύσμα σε συνδέει και μνημονικά με τους ανθρώπους που ήσουν μαζί, καθώς και με την τελετή στην οποία συμμετείχες» εξηγεί ο κ. Χαμηλάκης.
Ο ίδιος εξηγεί ότι μέχρι σήμερα δεν έχουμε θέσεις στην ελληνική νεολιθική που να έχουν δώσει τόσα πολλά ειδώλια. Πέρα όμως από την ποσότητα, σημαντική είναι και η ποικιλία των τύπων τους. «Εκτός από τους συνηθισμένους ανθρωπόμορφους τύπους, έχουμε και άλλους που δεν εντάσσονται εύκολα στους γνωστούς. Πολλά από τα ειδώλια συνδυάζουν ανθρώπινα και ζωόμορφα χαρακτηριστικά, μια υβριδική μορφή δηλαδή, όπως αυτή που συναντάμε σε τύπους με στοιχεία ανθρώπου και πουλιού, ενώ έχουμε και άλλους που αντιπροσωπεύουν φανταστικά όντα. Όλα αυτά είναι ενδιαφέροντα, γιατί δείχνουν ότι η ορολογία που συνήθως χρησιμοποιούμε για τα ανθρωπόμορφα ειδώλια είναι κάπως προβληματική, καθώς δεν περιλαμβάνει τύπους οι οποίοι δεν ανήκουν στην αναπαράσταση της ανθρώπινης μορφής» καταλήγει.
Οι μελέτες και οι ανασκαφές στην Κουτρουλού Μαγούλα θα συνεχιστούν στο νέο ερευνητικό πρόγραμμα 2015- 2019.
Επίσημο site