Mitsubishi A5M

Σχεδιασμός και ανάπτυξη

Το Ναυτικό εξέδωσε το 1934 απαίτηση που αφορούσε την ανάπτυξη νέου προηγμένου μαχητικού αεροσκάφους, που θα είχε μέγιστη ταχύτητα 350 km/h σε ύψος 3000 m και θα ήταν ικανό να φτάσει στα 5000 m μέσα σε 6,5 λεπτά. Οι Mitsubishi και Nakajima σχεδίασαν πρωτότυπα για να καλύψουν την απαίτηση.
Την ανάπτυξη του αεροσκάφους της Mitsubishi ανέλαβε ομάδα υπό τον Jiro Horikoshi, που είχε προηγουμένως σχεδιάσει το παρόμοιο -αλλά ανεπιτυχές- Mitsubishi 1MF10 και ήταν αργότερα υπεύθυνος για την ανάπτυξη του περίφημου A6M Zero). Το αεροσκάφος που σχεδίασε, το Ka-14, ήταν ένα χαμηλοπτέρυγο μονοπλάνο ολομεταλλικής κατασκευής με σταθερό σύστημα προσγείωσης. Είχε "πτέρυγα ανεστραμμένου γλάρου", που επιλέχθηκε διότι έτσι θα μειώνονταν οι αεροδυναμικές αντιστάσεις και κατά συνέπεια θα αυξάνονταν ελαφρά οι επιδόσεις του. Το αρχικό πρωτότυπο, που προωθούνταν από αστεροειδή κινητήρα Nakajima Kotobuki 5 των 600 hp, πραγματοποίησε την παρθενική του πτήση στις 4 Φεβρουαρίου 1935. Το αεροσκάφος ξεπέρασε κατά πολύ την απαιτούμενη μέγιστη ταχύτητα, φθάνοντας τα 450 km/h . Το δεύτερο πρωτότυπο είχε πτέρυγα συμβατικής σχεδίασης και ενσωμάτωσε διάφορες βελτιώσεις προκειμένου να γίνει πιο ευέλικτο και να ελαχιστοποιηθούν οι αεροδυναμικές αντιστάσεις. Βάσει αυτού του πρωτοτύπου ξεκίνησε η παραγωγή, ενώ το αεροσκάφος πήρε την ονομασία Α5Μ.
Η Αεροπορία του Ιαπωνικού Αυτοκρατορικού Στρατού ζήτησε, εξαιτίας των εξαιρετικών για την εποχή επιδόσεων του Ka-14, την κατασκευή μετασκευασμένου κατάλληλα πρωτοτύπου για αξιολόγηση. Το αεροσκάφος αυτό ονομάστηκε Ki-18 και είχε πολύ καλές επιδόσεις, παρόμοιες με το Α5Μ. Παρόλο που ήταν κατά πολύ ταχύτερο από όλα τα μαχητικά του Στρατού, δεν εντάχθηκε σε υπηρεσία διότι κρίθηκε ανεπαρκές όσον αφορά την ευελιξία. Στην συνέχεια ο Στρατός εξέδωσε απαίτηση για την ανάπτυξη νέου μαχητικού που θα αντικαθιστούσε τα διπλάνα Kawasaki Ki-10 που αποτελούσαν τότε τον κορμό της δύναμης δίωξης. Η Mitsubishi, που τότε είχε μεγάλο φόρτο εργασίας προκείμενου να μετατραπεί το Ka-14 σε επιχειρησιακό αεροσκάφος, παρουσίασε στον διαγωνισμό του Στρατού το ελαφρώς τροποποιημένο Ki-33. Τελικά προτιμήθηκε το ανταγωνιστικό Nakajima Ki-27.

Επιχειρησιακή ιστορία

Τα Α5Μ εντάχθηκαν σε υπηρεσία στις αρχές του 1937 και σύντομα γνώρισαν πολεμική δράση επειδή ξέσπασε ο Δεύτερος Σινοϊαπωνικός Πόλεμος. Αντιμετώπισαν σε αερομαχίες τα κινέζικα μαχητικά, συμπεριλαμβανομένων των αμερικανικής προέλευσης Boeing P-26. Οι αερομαχίες ανάμεσα στα Α5Μ και τα Boeing ήταν οι πρώτες ανάμεσα σε μονοπλάνα κατασκευασμένα κατά κύριο λόγο από μέταλλο. Τα Α5Μ αποδείχθηκαν ανώτερα από όλα τα μαχητικά που αντιμετώπισαν πάνω από την Κίνα. Παρόλο που ήταν οπλισμένα με δύο μονάχα πολυβόλα των 7,7 mm, αποδείχθηκαν εξαιρετικά ευέλικτα και ανθεκτικά στα εχθρικά πλήγματα. Τα Α5Μ ανέλαβαν επίσης αποστολές συνοδείας των μέσων βομβαρδιστικών Mitsubishi G3M.
Η σχεδιαστική ομάδα συνέχισε την βελτίωση του αεροσκάφους, ενώ αυτό βρίσκονταν σε υπηρεσία. Η τελευταία έκδοση ήταν το Α5Μ4, που μπορούσε να μεταφέρει μια απορριπτόμενη εξωτερική δεξαμενή καυσίμου. Ο πιο επικίνδυνος αντίπαλος του Α5Μ στην Κίνα ήταν το σοβιετικής κατασκευής Polikarpov I-16, που ήταν ταχύ και βαριά οπλισμένο. Στα 1938 έγιναν σφοδρές αερομαχίες ανάμεσα στα σοβιετικά και τα ιαπωνικά μαχητικά: για παράδειγμα, στις 29 Απριλίου 67 Polikarpov (I-16 και I-153) αναχαίτισαν 18 G3M στα οποία παρείχαν κάλυψη 27 Α5Μ. Και οι δύο πλευρές ισχυρίστηκαν ότι επικράτησαν, παρόλο που υπάρχουν τεράστιες διαφορές στις απώλειες που ισχυρίστηκαν ότι υπέστησαν και προκάλεσαν στον αντίπαλο.
Αριθμός αεροσκαφών μετατράπηκαν σε διθέσια εκπαιδευτικά Α5Μ4-Κ. Αυτά παρέμειναν σε χρήση και μετά την απόσυρση των υπόλοιπων Α5Μ από τις μονάδες πρώτης γραμμής. Μικρός αριθμός μαχητικών παρέμενε σε υπηρεσία στα τέλη του 1941, όταν μπήκαν οι ΗΠΑ στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Η αμερικανική αντικατασκοπεία θεωρούσε ότι τα Α5Μ παρέμεναν τα κύρια μαχητικά του Ιαπωνικού Ναυτικού, όμως στην πραγματικότητα τα είχαν ήδη αντικαταστήσει στα περισσότερα αεροπλανοφόρα τα κατά πολύ ανώτερα A6M Zero. Τα Α5Μ παρέμεναν σε αεροπλανοφόρα και άλλες μονάδες πρώτης γραμμής, μέχρι να παραχθούν αρκετά Α6Μ για να τα αντικαταστήσουν. Η τελευταίες επιχειρήσεις των Α5Μ σε ρόλο μαχητικών έλαβαν χώρα στην Μάχη της Θάλασσας των Κοραλίων τον Μάιο του 1942. Στα τελευταία στάδια του πολέμου αρκετά χρησιμοποιήθηκαν σε αποστολές καμικάζι.