Ντομπιάκο

Γεωγραφία

Η πόλη βρίσκεται σε στρατηγικό σημείο μεταξύ μεγάλων οδικών αξόνων που οδηγούν από Βενετία προς Μόναχο και στην κοιλάδα του Αδίγη. Την πόλη την διασχίζει ο ποταμός Ντράβα παραπόταμος του Δούναβη που έρχεται από τα ανατολικά όπου έχει τις πηγές του, παρόλο το μικρό του μήκος στο έδαφος της Ιταλίας έχει μια μικρή λεκάνη απορροής που περιλαμβάνει και το Ντομπιάκο.
Η Ντομπιάκο χωρίζεται σε δύο τμήματα-συνοικίες που δεν ενώνονται μεταξύ τους. Την παλιά πόλη (ιταλ. Dobbiaco Vecchia , γερμ. Alt-Toblach) που βρίσκεται 1.256 μ. πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας δίπλα στον ποταμό Σαν Σιλβέστρο. Σε κοντινή απόσταση και γύρω από τον σιδηροδρομικό σταθμό αναπτύχτηκε τον 20ο αιώνα νέα συνοικία η "νέα πόλη" (ιταλ. Dobbiaco Nuova, γερμ. Neu-Toblach).
Αποτελεί την έδρα του ιταλικού δήμου "comune delle Tre Cime" (Δήμος των τριών κορυφών) που περιλαμβάνει και τις κωμοπόλεις Σέστο και Σαν Κάντιντο. Ο δήμος έχει συνολική έκταση 126,33 τετραγωνικά χιλιόμετρα, εκ των οποίων τα 11,5 τετραγωνικά χιλιόμετρα είναι κατοικημένα.

Όνομα

Η πόλη αναφέρεται πρώτη φορά το 827 σαν Vico Duplago, κι αργότερα σαν germanicized Douplach, το 993 και το 1020 σαν Toblach. Το όνομα ίσως είναι προ-Ρωμαϊκό και η ετυμολογία του δεν είναι γνωστή με βεβαιότητα, . Άλλη εκδοχή ότι προέρχεται από τη ρίζα * tob-(«λάκκος») , και άλλη λέει από την κατάληξη (-ACU, Αύγουστος, στα γερμανικά. ACH-) . Για το όνομα "Ντομπιάκο" ("Dobbiaco" ) προέρχεται από το Duplagum, υπάρχει η εκδοχή ότι προέρχεται από τις λέξεις "δύο-ποταμοί" ή "δύο-λίμνες" που υπάρχουν στην περιοχή.

Ιστορία

Οι πρώτοι οικισμοί στην περιοχή της Ντομπιάκο μπορούν ανάγονται στην ύστερη Εποχή του Σιδήρου, και ίσως οι πρώτοι κάτοικοι της περιοχής ήταν οι Ιλλυριοί. Από ανασκαφές εντοπίστηκαν ίχνη οικισμού στο λόφο βορειοδυτικά της πόλης που ονομάζεται από τους ντόπιους "Πλατ". Οι πρώτοι κάτοικοι ζούσαν από το κυνήγι, αλλά και από το εμπόριο προϊόντων που προέρχονται από τα λιβάδια.
Τον 4ο αιώνα π.χ. στην περιοχή εισέβαλαν κέλτικες φυλές που τέλος εγκαταστάθηκαν εδώ και ίδρυσαν μικρό βασίλειο που τον 15πχ  κατακτήθηκαν από τους Ρωμαίους που είχαν ήδη κτίσει κοντά έναν σταθμό την "Littamum".
Με την πτώση της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας η Ντομπιάκο τέθηκε υπό την κυριαρχία των γερμανικών φυλών, αρχικά τους Οστρογότθους και αργότερα τους Βαυαρούς. Το 609 καταλήφθηκε από Σλάβους που νίκησαν τον Βαυαρό βασιλιά "Garibaldo ΙΙ", αλλά οι Βαυαροί την επόμενη χρονιά έδιωξαν τους Σλάβους μετά την αποφασιστική μάχη που έγινε κοντά στη Ντομπιάκο. Παρόλο που οι Σλάβοι έμειναν λίγο στην περιοχή έμειναν Σλαβικά τοπωνύμια που είναι σε χρήση  ακόμα και σήμερα. Η περιοχή εκχριστιανίστηκε από τους Βαυαρούς και τον δούκα "Tassilo ΙΙΙ" που το 769 ίδρυσε μονή Βενδίκτων μοναχών στη περιοχή. Οι μοναχοί αυτοί έφτιαξαν στην ευρύτερη περιοχή ναούς κι έφτιαξαν οικισμούς-χωριά όπως τη Ντομπιάκο.
Το δουκάτο της Βαυαρίας κατά τη διάρκεια των χρόνων επεκτάθηκε πέρα ​​από τη Ντομπιάκο, και ήλθε σε επαφή με τους Φράγκους, οι οποίοι σε 773 υπό την ηγεσία του Καρλομάγνου κατέκτησαν τη Λομβαρδία, προσαρτώντας τη στο βασίλειο των Φράγκων. Κατά την περίοδο αυτή χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά (31 Δεκεμβρίου 827) το όνομα του Ντονπιάκο (Dobbiaco). Αργότερα, γύρω στο 1020, εμφανίστηκε με το όνομα του "Topplach" και σε ένα έγγραφο του 1158 πιστοποιείται για πρώτη φορά η ονομασία "Toblach". Το 1091 πέρασε υπό την κυριαρχία του επικόπου του Μπρίξεν και το 1271 στον Κόμη του Τιρόλο - Γκορίτσια , όλα αυτά πάντα στα πλαίσια του Βασιλείου-Δουκάτου της Βαυαρίας.
Το 1363 ο τίτλος του κόμη πέρασε στην οικογένεια των Αψβούργων που έγιναν κύριοι της περιοχής και η τύχη της συνδέθηκε με την Βιέννη την Αυστροουγγαρία και την Αυστρία. Τον 15ο αιώνα η Βενετία δεν επέτρεψε την διέλευση του Μαξιμιλιανού Α' για να στεφτεί αυτοκράτορας από τον πάπα. Τότε ο Μαξιμιλιανός στέφτηκε αυτοκράτορας στο Τρέντο , στις 4 Φεβρουαρίου 1508, αλλά θέλησε να εκδικηθεί την Βενετία και της επιτέθηκε, όλη η περιοχή του Ντομπιάκο που γειτονεύει με την περιοχή- σημερινή περιφέρεια Βένετο έγινε πεδίο μαχών.
Το 1525 ξέσπασε γενική εξέγερση αγροτών στην Γερμανία, στο Ντομπιάκο οι αγρότες κινήθηκαν κατά του Μπρεσανόνε αλλά γρήγορα καταστέλλονται με τη βία από τις αρχές του κόμη του Τιρόλου. Κατά την περίοδο μεταξύ 1792 και 1815, με τους Ναπολεόντειους πολέμους, το Τιρόλο έπεσε κάτω από την κυριαρχία της Βαυαρίας, η Αυστρία έχασε τον πόλεμο και χωρίστηκε σε τρία τμήματα, το Ντομπιάκο πέρασε στο Βασίλειο της Ιταλίας ενώ όλα τα γύρω από αυτό χωριά στο Βασίλειο της Βαυαρίας. Μετά την ήττα του Ναπολέοντα στις 26 Ιουνίου 1814, το Συνέδριο της Βιέννης το 1815 έδωσε πίσω στην Αυστρία το Τιρόλο, συμπεριλαμβανομένων και του Ντομπιάκο.

Στον [[ΑΠΠ|Α' Παγκόσμιο Πόλεμο στο Ντομπιάκο λειτούργησε αεροδρόμιο της 9ης Βαυαρικής μοίρας. Το 1905 ξεκίνησε η κατασκευή του σιδηρόδρομου προς την πόλη αλλά δεν πρόλαβε να ολοκληρωθεί λόγω του επερχόμενου πολέμου. Στον Α παγκόσμιο πόλεμο το Ντομπιάκο και όλο το Νότιο Τιρόλο αποτέλεσε γραμμή μετώπου και πεδίο μαχών μεταξύ Ιταλίας και Αυστροουγγαρίας.  Στις 28 Φεβρουαρίου 1916 το Ντομπιάκο βομβαρδίστηκε και οι κάτοικου του αναγκάστηκαν να φύγουν για τα γειτονικά χωριά. Η πόλη καταστράφηκαν τα περισσότερα κτίρια ενώ η ύπαιθρος γέμισε κρατήρες από τις βόμβες. Με την συνθήκη του Σεν Ζερμέν το 1919 το Ντομπιάκο περνά στην κατοχή της Ιταλίας και τα σύνορα μεταφέρονται 12 χλμ ανατολικά της πόλης. Για να τιμηθούν οι νεκροί του πολέμου κατασκευάστηκε στο Ντομπιάκο στρατιωτικό νεκροταφείο για τους Αυστροουγγρικούς στρατιώτες που έπεσαν.
Μετά το τέλος του πολέμου το 1919 ξεκίνησε η ολοκλήρωση της σιδηροδρομικής γραμμής αυτή την φορά από την Ιταλική κυβέρνηση. Το έργο τελείωσε το 1921 και χρησιμοποιήθηκαν τα τρένα και εξοπλισμοί των Αυστριακών που είχαν ξεκινήσει το δίκτυο. Ο σιδηρόδρομος έκανε το τελευταίο δρομολόγιο του στις 18:20 στις 17 Μαΐου 1964 όταν το τελευταίο τραίνο αναχώρησε από το "Κορτίνα" με τους τελευταίους ταξιδιώτες.
Μετά την άνοδο του φασισμού το καθεστώς απαγόρευσε την ομιλία της γερμανικής γλώσσας και στην περιοχή έγιναν οχυρωματικά έργα  σε περίπτωση εισβολής της Γερμανίας, ένα από τα έργα αυτά ήταν και το φράγμα του ταμιευτήρα "Dobbiaco Val di Landro". Στην πόλη λειτούργησε στρατόπεδο συγκέντρωσης που απελευθερώθηκε από τους Αμερικανούς στις 8 Μαΐου 1945 Το 1948 υπογράφη το σύμφωνο αυτονομίας του Νοτίου Τιρόλο και οι κάτοικοι πλέον μπορούσαν να μιλούν ελεύθερα τα γερμανικά.
Μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη και διάσημοι επισκέπτες περάσαν από την πόλη, όπως ο Έρνεστ Χέμινγουεϊ που την επισκέφθηκε την 12η Οκτωβρίου 1948.

Δημογραφία

Στην Ντομπιάκο η επικρατέστερη γλώσσα είναι τα γερμανικά. Συγκεκριμένα το 86,28% μιλούν γερμανικά, το 13,65% ιταλικά κι το 0,07% Λαδινικά.
Το 1844 υπήρχαν 1529 κάτοικοι και 204 σπίτια. Το 1880 τα σπίτια είχαν γίνει 231, με 1716 κατοίκους. Το 1900, ωστόσο ο αριθμός των κατοίκων μειώθηκε, αλλά αυξήθηκαν τα σπίτια στα 281, κυρίως χάρη στην τουριστική ανάπτυξη. Δέκα χρόνια αργότερα, ο πληθυσμός αυξήθηκε σε 1826 κατοίκους, μια αύξηση της τάξης του 2,5%. Το 1971 ο πληθυσμός ανερχόταν σε 2660 κατοίκους με πυκνότητα 21 ανά km2 και 560 σπίτια.

Αξιοθέατα

Από τα αξιοθέατα της πόλης είναι η εκκλησία του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου χτισμένη πάνω σε ερείπια παλιότερου ναού του 9ου αιώνα, στην σημερινή του μορφή κτίστηκε το 1764 έως 1774. Το καμπαναριό, που βρίσκεται στη βορειοδυτική πλευρά του κυρίως ναού, ολοκληρώθηκε μόλις το 1804. Στις 7, Ιουλίου 1916 έπεσε στον ναό βόμβα προκαλώντας σοβαρές ζημιές, ο βόμβα έπειτα προς ανάμνηση του γεγονότος εντοιχίστηκε στον τοίχο του ναού. 
Το μικρό εκκλησάκι αφιερωμένο στα πάθη του χριστού χτισμένο το 1519. Ενώ η περιοχή έχει πολλά ξωκλήσια του 15ου αιώνα. Ο ναός της Αγίας Μαρίας που χτίστηκε το 1262  και το 1470 και το 1730 ανακαινίσθηκε σε γοτθικό ρυθμό. Η εκκλησία του Αγίου Νικολάου του 1512 με την εικόνα του Αγίου Χριστοφόρου που χρονολογείται από τις αρχές του δέκατου έβδομου αιώνα. Το 1865 ανακαινίσθηκε σε γοτθικό ρυθμό.
Άλλα αξιοθέατα ο ναός του Αγίου Πέτρου του Μόντε κτισμένος το 1329, το ξενοδοχείο "Grand Hotel Dobbiaco" που χτίστηκε το 1877. Το δημαρχείο κτίριο του 1550 , πολλές κρήνες, το κάστρο Herbstenburg.
Επίσης το σπίτι όπου ο συνθέτης Γκούσταβ Μάλερ πέρασε τους καλοκαιρινούς μήνες από το 1908 έως το 1910, και συνέθεσε την ενάτη συμφωνία. Μέσα στο αγρόκτημα, μπορείτε να επισκεφθείτε την αίθουσα όπου ο συνθέτης ζούσε με τη σύζυγό του, Άλμα. Κοντά στο σπίτι υπάρχει πάρκο όπου εκεί σε ένα μικρό σπιτάκι ο συγγραφέας Μάλερ αποσυρόταν για να γράψει την μουσική του. Στη μνήμη του  διεξάγεται ετησίως από το 1981 στην Ντομπιάκο φεστιβάλ μουσικής, οι λεγόμενες «Μουσικές Εβδομάδα στη μνήμη του Γκούσταβ Μάλερ" ή "εβδομάδα Μάλερ". Στην κεντρική πλατεία έχει στηθή από το 1983 άγαλμα του.

Μεταφορές

Η πόλη συνδέεται με τις εθνικές οδούς 49 και 51, ενώ διαθέτει και αεροδρόμιο ο διάδρομος του είναι 700 μέτρα μήκος και 50 πλάτος. Το αεδρόμιο ξεκίνησε στις αρχές του αιώνα σαν στρατιωτικό και σήμερα χρησιμοποιήται σαν τουριστικό, δίπλα από το αεροδρόμιο λειτουργεί και στρατιωτικό ελικοδρόμιο.

Αθλητισμός

Η πόλη διαθέτει πίστα-στάδιο σκί με τρεις διαδρομές, "Nordic Dobbiaco Αρένα" και διαθέτει πάνω από 120 χλμ μονοπάτια για σκι και θεωρείται η πρωτεύουσα του αθλήματος στην Ιταλία. Διαθέτει κλειστή πίστα αναρρίχησης, την ψηλότερη στην Ιταλία. Τον χειμώνα γίνονται πολλοί τοπικοί αγώνες καθώς και του παγκόσμιου πρωταθλήματος.
Στην πόλη υπάρχει και κλειστό παγοδρόμιο που χρησιμοποιήται από την ομάδα χόκει επί πάγου της πόλης τους "Icebears".