Γαλιάντρα

Ονοματολογία

Η επιστημονική ονομασία του γένους  Melanocorypha είναι ελληνική και παραπέμπει στη μελανή περιοχή που υπάρχει στο λαιμό του πτηνού (βλ. μορφολογία).
Η επιστημονική ονομασία του είδους  calandra , είναι αντιδάνειο από ιταλική λέξη: [ΕΤΥΜ. Αντιδάν., < ιταλ. calandra < μτγν. κάλανδρος, λ. προελλην. o τύπος γαλιάντρα οφείλεται πιθ. σε παρετυμολ. επίδραση των λ. γάλος, γα-λί,που αναφέρονται σε ζώα τα οποία είναι επίσης συνδεδεμένα με άναρθρες φωνές].

Συστηματική Ταξινομική

Το είδος περιγράφηκε από τον Λινναίο, το 1766, ως Alauda calandra.
Η ταξινομική του πτηνού είναι ξεκάθαρη, με την αναγνώριση 4 υποειδών. Φαίνεται ότι υπάρχει μικρή αύξηση στο μέγεθος των υποειδών, από δυτικά προς ανατολικά.

Μεταναστευτικές οδοί

Οι δυτικοί πληθυσμοί τείνουν να είναι καθιστικοί (επιδημητικοί), με μικρές τοπικές μετακινήσεις ανάλογα με την εποχή, ενώ οι ανατολικότεροι μετακινούνται ευρύτερα κατά τη χειμερινή περίοδο, με μικρές μεταναστεύσεις. Οι ανατολικοί ασιατικοί πληθυσμοί είναι σχεδόν πλήρως μεταναστευτικοί, οπότε υπάρχει ανάμιξη με τους άλλους πληθυσμούς, γι' αυτό είναι πολύ δύσκολος ο χαρακτήρας «διαμονής» των υποειδών από τη Μέση Ανατολή και ανατολικότερα.
Τυχαίοι, περιπλανώμενοι επισκέπτες έχουν αναφερθεί μεταξύ άλλων από το Ηνωμένο Βασίλειο, τις Φερόες, τη Σκανδιναβία, τη Γερμανία και την Ελβετία, το Κουβέιτ, το Μπαχρέιν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα 
Στην Ελλάδα, η γαλιάντρα απαντά κυρίως ως μόνιμο αναπαραγόμενο είδος σε πολλές περιοχές, ιδιαίτερα στη βόρεια και κεντρική χώρα, αλλά υπάρχουν και μερικώς μεταναστευτικοί πληθυσμοί από και προς τη βόρεια Ευρώπη, ανάλογα με την εποχή. Οι πληθυσμοί της Κρήτης, είναι πιθανότατα πλήρως μεταναστευτικοί.

Βιότοπος

Όπως και οι περισσότεροι κορυδαλλοί, η γαλιάντρα συχνάζει σε ανοικτές, συνήθως επίπεδες εκτάσεις που κυριαρχούνται από καλλιέργειες (ιδίως σιτηρών), στέπες ή παρομοίου τύπου ξερούς οικοτόπους, πετρώδη εδάφη και άλλες θέσεις με χαμηλή βλάστηση.
Στην Ελλάδα απαντά σε στεππώδεις και χορτολιβαδικές περιοχές χαμηλής βλάστησης, στις παρυφές κοιλωμάτων ή ταμιευτήρων γλυκού νερού, καλλιέργειες και ξερές, πετρώδεις περιοχές.

Τροφή

Οι γαλιάντρες τρέφονται κυρίως με σπόρους, ιδιαίτερα τον χειμώνα, ενώ το καλοκαίρι προτιμούν τα μεγάλα έντομα. Κατά τη διάρκεια της άνοιξης συμπεριλαμβάνουν και βλαστούς στο διαιτολόγιό τους.

Πτήση

Οι γαλιάντρες πετούν με χαρακτηριστικό τρόπο, όπως και οι άλλοι κορυδαλλοί, δηλαδή χαμηλά πάνω από το έδαφος και «κυματιστά» (undulating). Ωστόσο ξεχωρίζουν από τα συγγενικά γένη, λόγω του ότι το πέταγμά τους θυμίζει έντονα το πέταγμα των χαραδριών, ιδιαίτερα όταν πετούν σε μικρά σμήνη.

Φωνή

Η γαλιάντρα αρθρώνει ποικίλα καλέσματα, μικρής διάρκειας και έρρινα. Το τραγούδι της είναι πολυποίκιλο, με τρίλλους εξαιρετικής μουσικότητας και μιμητικό σε πολλές περιπτώσεις, το οποίο αρθρώνεται είτε εν πτήσει (χαρακτηριστικό στοιχείο των κορυδαλλών), είτε εν στάσει από υψηλά σημεία επόπτευσης. (βλ. Κουλτούρα)

Αναπαραγωγή

Η περίοδος αναπαραγωγής στις νότιες επικράτειες ξεκινάει στις αρχές Απριλίου, ενώ στις βόρειες επεκτείνεται μέχρι τα τέλη Απριλίου. Η ωοτοκία πραγματοποιείται δύο φορές μέσα σε κάθε αναπαραγωγική περίοδο.
Στις  περιοχές όπου φωλιάζει (βλ. Βιότοπος), η γαλιάντρα κατασκευάζει τη φωλιά της σε μία κοιλότητα πάνω στο έδαφος, με περιβάλλοντα χώρο από ποώδη φυτά ή υψηλότερη βλάστηση για κάλυψη. Είναι μια κυπελλοειδής κατασκευή από ξερό γρασίδι και φυτικά στελέχη, επιστρωμένη με λεπτότερο υλικό από πούπουλα.
Η γέννα αποτελείται από 4-5, κάποιες φορές μέχρι και 7 αβγά, τα οποία επωάζονται από το θηλυκό για 12-14 ημέρες. Οι νεοσσοί είναι φωλεόφιλοι, δηλαδή ελάχιστα ανεπτυγμένοι κατά τη γέννησή τους και, επιτηρούνται και από τους δύο γονείς. Εγκαταλείπουν τη φωλιά στις 11-12 ημέρες και είναι ικανά να πετούν στις 20 ημέρες, περίπου. Πάντως η αναπαραγωγή της γαλιάντρας έχει ελλιπώς μελετηθεί.
Στην Ελλάδα, η γαλιάντρα είναι επιδημητικό, αναπαραγόμενο είδος, που φωλιάζει σε αρκετές περιοχές της, κυρίως στη βόρεια και κεντρική χώρα, αλλά απαντά και ως μεταναστευτικό πτηνό σε όλη την επικράτεια.

Κουλτούρα

Το τραγούδι της γαλιάντρας -μια πιο αργή εκδοχή εκείνου της Σιταρήθρας-, υπήρξε δημοφιλές από πολύ παλιά και, αυτό της είχε κοστίσει την ελευθερία της, αφού ήταν από τα πιο συνηθισμένα πουλιά αιχμαλωσίας σε κλουβιά, ιδιαίτερα στην Ιταλία. Αναφέρεται, για παράδειγμα, σε γνωμικό της Τοσκάνης Canta come una calandra, (αυτός ή αυτή) «τραγουδάει σαν κορυδαλλός» (Giusti 1853), και την ισπανική μπαλάντα Romance del prisionero «Ρομάντσα του φυλακισμένου», όπου το τραγούδι της είναι το «μόνο στοιχείο για να καταλάβει ο κρατούμενος ότι ξημέρωσε» (Applebaum 2004).
Στην Ελλάδα, το τραγούδι της θεωρείται επίσης εξαιρετικό και υπάρχει αντίστοιχο γνωμικό με της Ιταλίας , «τραγουδάει σαν γαλιάντρα», αλλά το όνομά της έχει συνδεθεί επίσης μεταφορικά, ακριβώς με το αντίθετο: (μτφ.) (ως χαρακτηρισμός) πρόσωπο που μιλά ακατάπαυστα ΣΥΝ. φλύαρος

Κατάσταση πληθυσμού

Οι πληθυσμοί του είδους εκτιμάται ότι βρίσκονται σε μείωση, μετά από μια σειρά καταγεγραμμένων περιφερειακών πτωτικών μετρήσεων κατά τις τελευταίες δεκαετίες (del Hoyo et al. 2004), αν και στην Ευρώπη, οι τάσεις από το 1996 είναι σχετικά  σταθερές, με βάση τα προσωρινά στοιχεία για 21 χώρες από το Πανευρωπαϊκό Πρόγραμμα Παρακολούθησης Κοινών Πουλιών (EBCC / RSPB / BirdLife / Στατιστική Ολλανδία.
Η IUCN έχει χαρακτηρίσει το είδος ως Ελαχίστης Ανησυχίας (LC) 
Στην Ελλάδα, η γαλιάντρα φωλιάζει σε αρκετές σημαντικές για τα πουλιά περιοχές (ΣΠΕΕ), όπως στο Πόρτο Λάγος, τη Βιστωνίδα, το Δέλτα του Νέστου, τις εκβολές του Στρυμόνα, την ευρύτερη περιοχή Αξιού-Λουδία, την Αλυκή Κίτρους, την ευρύτερη περιοχή Μεσολογγίου-Αιτωλικού και το Κοτύχι.

Άλλες ονομασίες

Στον ελλαδικό χώρο η γαλιάντρα απαντά και με τις ονομασίες Καλάντρα, Τραχήλα (Κύπρος)  και Στικτολαιμογαλιάντρα.