The X-Files

Πορεία της σειράς

1993 - 2000: Πρώτες 7 σεζόν και πρώτη μεταφορά στον κινηματογράφο
Ήρωες της σειράς είναι ο Ειδικός Πράκτορας του FBI Φοξ Μόλντερ (Fox Mulder) ερμηνευμένος από τον Ντέιβιντ Ντουκόβνι, απόφοιτος της Οξφόρδης, παθιασμένος με το παραφυσικό και ο οποίος πιστεύει σε θεωρίες συνωμοσίας, και η πιο ορθολογική συνάδελφος του Ντέινα Σκάλι (Dana Scully) ερμηνευμένη από την Τζίλιαν Άντερσον, με στιβαρή επιστημονική κατάρτιση και σκεπτικισμό ως προς τα παραφυσικά φαινόμενα. Το 1993 ανατέθηκε στην τελευταία να επιβλέψει την έρευνα από τον Πράκτορα Μόλντερ ορισμένων ανεξιχνίαστων υποθέσεων του Γραφείου, των Φακέλων-X (X-Files), και να παράσχει το απαιτούμενο επιστημονικό υπόβαθρο στη μελέτη τους. Κάθε επεισόδιο της σειράς αφορά την έρευνα ενός Φακέλου-Χ από τους δύο Πράκτορες και τις, συχνά αντικρουόμενες, απόψεις του καθενός επάνω στην εκάστοτε υπόθεση. Η Σκάλι προκρίνει σχεδόν πάντα επιστημονικά βάσιμες εξηγήσεις ενώ ο Μόλντερ, παθιασμένος και λειτουργώντας συχνά με λογικά άλματα, δε διστάζει να καταφύγει εύκολα σε αλλόκοτες θεωρίες. Αυτή η συμπεριφορά του εν μέρει εξηγείται από την ακράδαντη πεποίθηση του ότι η μικρή του αδελφή απήχθη από εξωγήινους μπροστά στα μάτια του όταν ο ίδιος ήταν ακόμα παιδί. Η θεματολογία των υποθέσεων αυτών κυμαίνεται από ιστορίες με βρικόλακες και φαντάσματα ως αποτυχημένα πειράματα και τέρατα της φύσης. Ο πρώτος κύκλος αποτελείται από αυτοτελή επεισόδια, από τον δεύτερο κύκλο και μετά όμως καθώς η βασική μυθολογία αρχίζει να ξετυλίγεται τα μυθολογικά επεισόδια συχνά εκτυλίσσονται σε αγωνιώδεις συνέχειες δύο ή και τριών επεισοδίων. Εκτός των δύο πρωταγωνιστών, οι υπόλοιποι μόνιμοι χαρακτήρες της σειράς εμφανίζονται κατά κύριο λόγο στα μυθολογικά επεισόδια, αφού αποτελούν με τον ένα ή τον άλλον τρόπο πιόνια σε μία επική ιστορία πλεκτανολογίας και εξωγήινης εισβολής που ξετυλίγεται καθώς εξελίσσεται η σειρά, με απώτερο στόχο την αποίκιση της Γης από μία εξελιγμένη εξωγήινη φυλή, με τη συνεργασία ισχυρών ανθρώπων συνωμοτών με αντάλλαγμα την επιβίωση τους μετά τον αποικισμό. Η τηλεθέαση της σειράς φτάνει στα υψηλότερα επίπεδα κατά την 4η και την 5η σεζόν με τον μέσο όρο τηλεθέασης να φτάνει τους 19,2 και 19,8 εκατομμύρια τηλεθεατές αντίστοιχα. 
Ως αποτέλεσμα της παγκόσμιας επιτυχίας της σειράς το καλοκαίρι του 1998 βγήκε στους κινηματογράφους η ταινία The X-Files: Fight the Future, ένα κινηματογραφικών προδιαγραφών αποκαλυπτικό μυθολογικό επεισόδιο που μεσολαβεί μεταξύ του πέμπτου και του έκτου κύκλου. Με προϋπολογισμό 60 εκατομμυρίων δολαρίων η ταινία έφερε στα ταμεία 189,2 εκατομμύρια, φθάνοντας στο no1 του box office σε Αμερική, Αγγλία και πολλές άλλες χώρες μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα. Την ίδια εποχή κυκλοφόρησε και το βιντεοπαιχνίδι περιπέτειας The X-Files Game, με βιντεοσκοπημένους ηθοποιούς, στο οποίο συμμετείχαν και ο Ντέιβιντ Ντουκόβνι και η Τζίλιαν Άντερσον. Ο έκτος κύκλος το φθινόπωρο του 1998 συνεχίζει τη μυθολογία από εκεί που την άφησε η ταινία, ενώ στα μέσα του κύκλου και στα επεισόδια «Two Fathers» και «One Son», αποκαλύπτονται σημαντικές πτυχές του Αποικισμού και των κινήτρων των χαρακτήρων, ενώ ταυτόχρονα ένα απρόσμενο συμβάν θέτει τέρμα σε μεγάλο μέρος της μυθολογίας που είχε αναπτυχθεί ως εκείνη τη στιγμή. Στα μέσα του έβδομου κύκλου και στα επεισόδια «Sein und Zeit» και «Closure», o Μόλντερ μαθαίνει την οριστική αλήθεια για την τύχη της εξαφανισμένης αδερφής του, που μέχρι τότε αποτελούσε βασική υποπλοκή της σειράς και κινητήριος δύναμη για τον χαρακτήρα του Μόλντερ.
Τον Μάιο του 2000 ηθοποιοί, σεναριογράφοι και παραγωγοί πιστεύουν πως είχε έρθει πια η στιγμή να κλείσουν την πορεία της σειράς στην τηλεόραση και να επανέλθουν μελλοντικά με περισσότερες συνέχειες στον κινηματογράφο. Το δίκτυο Fox όμως αρνήθηκε να δώσει εντολή για οριστικό φινάλε. Ο Ντουκόβνι εξέφρασε την πρόθεσή του να αποχωρήσει από μόνιμος πρωταγωνιστής της σειράς ενώ παρασκηνιακά εξελίχθηκε μια δικαστική διαμάχη του ίδιου με τη Fox για θέματα δικαιωμάτων. Αποτέλεσμα ήταν το τελευταίο επεισόδιο του 7ου κύκλου με τίτλο «Requiem», το οποίο διαδραματίζεται στην ίδια τοποθεσία με τον πιλότο, να γραφτεί με τέτοιο τρόπο από τον Κρις Κάρτερ ώστε να λειτουργεί ταυτόχρονα ως φινάλε της σειράς, ως άνω τελεία για συνέχιση του franchise στον κινηματογράφο αλλά και ως αγωνιώδες φινάλε για συνέχιση την επόμενη σεζόν. 
2000 - 2002: Οι δύο τελευταίες σεζόν και η δεύτερη μεταφορά στον κινηματογράφο το 2008
Τα X-Files πήραν τελικά παράταση για άλλα δύο χρόνια και στον όγδοο κύκλο, όπου ο Μόλντερ έχει πλέον εξαφανιστεί μυστηριωδώς, τη θέση του στα X-Files πήρε ο Πράκτορας Τζον Ντόγκετ (John Doggett), ρεαλιστής, απορριπτικός ως προς το παραφυσικό και πρώην αστυνομικός ενώ η Σκάλι, προσπαθώντας να υπερασπιστεί τη δουλειά του Μόλντερ όσο αυτός λείπει, υιοθέτησε το ρόλο του πιστού στους εξωγήινους και στα παραφυσικά φαινόμενα. Τον ρόλο του Ντόγκετ ανέλαβε ο Ρόμπερτ Πατρικ, με τους σεναριογράφους να προσπαθούν να χτίσουν ένα κεντρικό χαρακτήρα που να μην σχετίζεται με τον Μόλντερ. Παράλληλα, έγινε εμφανές ότι η σχέση της Σκάλι με τον Μόλντερ είναι κάτι παραπάνω από φιλική, μία εξέλιξη που πολλοί οπαδοί της σειράς περίμεναν ήδη από τους πρώτους κύκλους και που οι δημιουργοί προετοίμαζαν σεναριακά από την εποχή της ταινίας.
Τελικά, ο Ντουκόβνι επέστρεψε στα τελευταία επεισόδια του όγδοου κύκλου ενώ ο χαρακτήρας της Άντερσον, έγκυος κατά τη διάρκεια της χρονιάς με την ανεξήγητη εγκυμοσύνη της να αποτελεί μυστήριο, γεννά τελικά το γιο της Ουίλιαμ στο φινάλε και αποκαλύπτεται ότι πατέρας είναι ο Μόλντερ. Στον επόμενο κύκλο κι ενώ οι θεαματικότητες στις ΗΠΑ βρίσκονται σε πτώση, ο Ντουκόβνι δεν εμφανίζεται (με οικειοθελή εξαφάνιση του Μόλντερ) ενώ η Άντερσον έχει περιορισμένο ρόλο (με τη Σκάλι να υποτίθεται πως έχει αποσυρθεί για να μεγαλώσει μόνη το γιο της). Το ρόλο τους στα X-Files έχουν αναλάβει ο Τζον Ντόγκετ και η παλιά φίλη του τελευταίου, Ειδική Πράκτορας Μόνικα Ρέιας (Monica Reyes), ειδικευμένη σε εγκλήματα που σχετίζονται με τον αποκρυφισμό και η οποία δε διστάζει να πιστέψει σε παραφυσικά φαινόμενα. Το δίδυμο Ντόγκετ/Ρέιας δεν κατάφερε να αντικαταστήσει στη συνείδηση του κοινού τους Μόλντερ/Σκάλι, ενώ η μυθολογία φαινόταν να έχει χάσει πλέον τη συνοχή και το ενδιαφέρον της -προσανατολισμένη αποκλειστικά στην ιδιαίτερη σημασία που μοιάζει να έχει ο Ουίλιαμ για το νέο σχέδιο αποικισμού που επεξεργάστηκαν οι εξωγήινοι μετά τον έκτο κύκλο. Η σειρά τελειώνει με το διπλό επεισόδιο «The Truth», φινάλε του ένατου κύκλου, όπου επιστρέφει ο Ντουκόβνι και οι περισσότεροι από τους βασικούς χαρακτήρες της μυθολογίας.
Το καλοκαίρι του 2008 κυκλοφόρησε στις αίθουσες η δεύτερη κινηματογραφική ταινία βασισμένη στη σειρά, με τίτλο The X-Files: I Want To Believe. Αυτό το αστυνομικό μεταφυσικό θρίλερ είναι αυτοτελής έρευνα, ανεξάρτητη από τη μυθολογία της σειράς και περισσότερο επικεντρωμένη στη σχέση των Μόλντερ και Σκάλι. Η ταινία άφησε μέτριες εντυπώσεις σε κοινό και κριτικούς. Με προϋπολογισμό 30 εκατομμύρια δολάρια έφερε στα ταμεία 68,4 εκατομμύρια φθάνοντας ως το no4 του Box office σε Αμερική και Αγγλία αλλά ως το no1 του Box office στην Ρωσία, χώρα στην οποία η σειρά έχει μεγάλη βάση οπαδών. Οι επιδόσεις της και στα ταμεία ήταν μέτριες συγκρινόμενες με την πρώτη ταινία όμως έφεραν και πάλι έσοδα στη Fox αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας τρίτης ταινίας στο μέλλον.
2016 - 2018: Revival και επιστροφή στην τηλεόραση
Τελικά το franchise επέστρεψε στην τηλεόραση ως μέρος του κύματος αναβιώσεων τηλεοπτικών σειρών και κινηματογραφικών franchises των δεκαετιών του 1980 και 1990 που ξέσπασε στην ποπ κουλτούρα κυρίως από το 2015 και έπειτα. Δύο νέοι mini κύκλοι προβλήθηκαν από το Fox τον Ιανουάριο και Φεβρουάριο του 2016 και από τον Ιανουάριο ως τον Μάρτιο του 2018 με 6 και 10 νέα επεισόδια ο καθένας, αντίστοιχα. Στον 10ο κύκλο ο Μόλντερ και η Σκάλι έχουν απομακρυνθεί. Η Σκάλι συνεχίζει να εργάζεται ως γιατρός και να βοηθάει παιδιά με σπάνιες ασθένειες και ο Μόλντερ παραμένει αποξενωμένος από τον κόσμο σε ένα εξοχικό σπιτάκι, δηλαδή όπως παρουσιάστηκαν στη δεύτερη κινηματογραφική ταινία. Ένας συντηρητικός διαδικτυακός συνωμοσιολόγος με μεγάλο κοινό, ο Ταντ Ο'Μάλεϊ (Tad O'Malley) τους φέρνει και πάλι κοντά μέσω του πρώην υποδιευθυντή τους στο FBI, Γουόλτερ Σκίνερ, ισχυριζόμενος ότι έχει στοιχεία ότι η μεγάλη συνωμοσία που κάποτε προσπαθούσαν να ξεσκεπάσουν και περιελάμβανε τη συγκάλυψη των επαφών μας με εξωγήινους συνεχίζεται στο σήμερα. Ο Σκίνερ τελικά καταφέρνει να ανοίξει ξανά τα X-Files, οι Μόλντερ και Σκάλι αναλαμβάνουν νέες ανεξιχνίαστες υποθέσεις με μεταφυσικό χαρακτήρα, ενώ σιγά σιγά έρχονται ξανά πιο κοντά. Παράλληλα φαίνονται τα αποτελέσματα που άφησε στη ζωή τους η απουσία του γιου τους, Ουίλιαμ, τον οποίο αναγκάστηκαν να δώσουν σε μυστική υιοθεσία για να τον σώσουν από τους συνωμότες που τον καταδίωκαν στα τελευταία επεισόδια της αρχικής σειράς το 2002. Στο φινάλε του 10ου κύκλου μια πανδημία ξεκινάει να πλήττει την Αμερική από έναν εξωγήινο ιό που εξαπολύει ο Καπνιστής (Cigarette Smoking Man), ο διαχρονικά μεγάλος ανταγωνιστής του Μόλντερ και της Σκάλι, όντας τελικά ακόμη ζωντανός, έχει βάλει σε εφαρμογή το τελευταίο του μεγάλο σχέδιο, την πληθυσμιακή μείωση του πλανήτη και την επανεκκίνηση της ζωής για τους "λίγους εκλεκτούς".
Στον 11ο κύκλο η ιστορία συνεχίζει κατευθείαν από το φινάλε του 10ου και αποκαλύπτεται ότι όσα συνέβησαν στο τελευταίο επεισόδιο του προηγούμενου κύκλου ήταν ένα προμήνυμα στο μυαλό της Σκάλι η οποία βρίσκεται λιπόθυμη στο γραφείο των X-Files και στη συνέχεια στο νοσοκομείο με συνεχόμενες κρίσεις τις οποίες προκαλούν τα οράματα της. Η Σκάλι πληροφορεί τον Μόλντερ για όσα είδε στα προμηνύματα και ότι ο Καπνιστής είναι ακόμη ζωντανός. Ο Μόλντερ ξεκινάει να βρει τον Καπνιστή, στη θέση του όμως συναντάει δύο άλλους συνωμότες, τον αγνώστων λοιπών στοιχείων Κύριο Y (Mr Y) και την παντοδύναμη Έρικα Πράις (Erika Price) πρώην συνεργάτες και νυν ανταγωνιστές του Καπνιστή που τον αναζητούν και οι ίδιοι για να τον σταματήσουν. Σύμφωνα με τα λεγόμενα τους συνεργάστηκαν με τον Καπνιστή στη συνωμοσία με την εξωγήινη φυλή που ήθελε να εποικίσει τον πλανήτη μας όμως στην πορεία τα σχέδια των εξωγήινων άλλαξαν και έχασαν το ενδιαφέρον τους για τη Γη, έναν πλανήτη που θεωρούν κατεστραμμένο και χωρίς μέλλον. Από τότε σταδιακά οι γήινοι συνωμότες άρχισαν ο καθένας να χρησιμοποιεί για τους δικούς του συμφεροντολογικούς λόγους την εξελιγμένη τεχνολογία που άφησαν πίσω τους οι εξωγήινοι με τον Καπνιστή να έχει τους πιο σατανικούς σκοπούς, έχοντας στα χέρια του τον εξωγήινο ιό που είδε η Σκάλι στα οράματα της. Οι δύο έτεροι συνωμότες έχουν κι αυτοί τα δικά τους σκοτεινά σχέδια καθώς καταστρώνουν μυστικά την εποίκιση άλλων πλανητών για τους δικούς τους "λίγους εκλεκτούς" όταν σε μερικά χρόνια από σήμερα η Γη θα εξαντλήσει όλους της τους πόρους και θα καταστεί μη κατοικήσιμη. Ο κύριος Y και η Έρικα ζητούν από τον Μόλντερ να βρει και να σκοτώσει τον Καπνιστή με αντάλλαγμα ένα εξασφαλισμένο μέλλον εκτός πλανήτη Γη. Στο φινάλε του επεισοδίου η Σκάλι συνειδητοποιεί ότι τα οράματα της είναι σταλμένα από τον γιο τους Ουίλιαμ ο οποίος βρίσκεται εκεί έξω και προσπαθεί να επικοινωνήσει μαζί τους χρησιμοποιώντας τις ιδιαίτερες δυνάμεις που του παρέχει το εν μέρη εξωγήινο DNA του ενώ ο Καπνιστής εμφανίζεται στον Σκίνερ και του ζητάει να του βρει τον γιο της Σκάλι με αντάλλαγμα ανοσία στην επερχόμενη πανδημία. Σε μια ακόμη σοκαριστική σεναριακή ανατροπή ο Καπνιστής αποκαλύπτει στον Σκίνερ ότι αυτός ευθύνεται για την ανεξήγητη εγκυμοσύνη της Σκάλι στο φινάλε του 7ου κύκλου καθώς την κατέστησε έγκυο μέσω εξωγήινης τεχνολογίας και ότι ο Ουίλιαμ είναι γιος του. Στη συνέχεια του 11ου κύκλου Μόλντερ και Σκάλι συνεχίζουν να ερευνούν αυτοτελείς υποθέσεις αλλά και να εξετάσουν τη φύση της σχέσης τους στο σήμερα και την εξέλιξη τους σε ένα κόσμο με αβέβαιο μέλλον. Όλα αυτά μέχρι την στιγμή που θα έρθουν αντιμέτωποι με τον χαμένο γιο τους αλλά και με τον αιώνιο αντίπαλο τους, τον Καπνιστή. 
Από πλευράς αποδοχής οι δύο νέοι κύκλοι είχαν αντιστρόφως ανάλογη πορεία. Ο 10ος έλαβε μεικτές κριτικές από τους τηλεκριτικούς αλλά υψηλά νούμερα τηλεθέασης που τον κατέταξαν ως τρίτη πιο επιτυχημένη σε τηλεθέαση σειρά μυθοπλασίας στα νεανικά κοινά για τη σεζόν 2015-16 στην αμερικάνικη τηλεόραση, ενώ ο 11ος συγκέντρωσε μικρότερα νούμερα τηλεθέασης αλλά έλαβε κυρίως θετικές κριτικές από το σύνολο των κριτικών που τον βρήκαν επίκαιρο και ξανά δημιουργικό.

Επιτυχία και επιδραστικότητα

Η επιτυχία των X-Files οφείλεται σε διάφορες αιτίες, όπως η χημεία μεταξύ των πρωταγωνιστών, το πρωτότυπο δίπολο σκεπτικιστής/πιστός, οι ενδιαφέροντες χαρακτήρες, η αναζήτηση επιστημονικής βάσης σε αλλόκοτες καταστάσεις, ο διαχωρισμός των επεισοδίων σε αυτοτελή και σε μυθολογικά (μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1990 μόνο σε ελάχιστες άλλες τηλεοπτικές σειρές είχε επιχειρηθεί κάτι παρόμοιο), η πρωτοτυπία και η πολυπλοκότητα της μυθολογίας και του τρόπου που αναπτύσσεται καθώς εξελίσσεται η σειρά, η φωτογραφία και η σκοτεινή, μυστηριώδης ατμόσφαιρα, η θεματολογία αντικυβερνητικών θεωριών συνωμοσίας και τα διφορούμενα φινάλε. Επιπλέον, τα περισσότερα επεισόδια των πρώτων κύκλων είχαν μία ιδιαίτερη, ζοφερή και ομιχλώδη οπτική εμφάνιση που οφειλόταν τόσο στη διεύθυνση φωτογραφίας όσο και στο κλίμα του Βανκούβερ, όπου γίνονταν τα γυρίσματα κατά τους πρώτους πέντε κύκλους, προτού μετακινηθούν στο Λος Άντζελες κατ' απαίτηση του Ντουκόβνι.
Τα X-Files ήταν από τις πρώτες τηλεοπτικές σειρές που σχολιάστηκαν από τις διαδικτυακές κοινότητες οπαδών, που ονομάζονταν X-Philes, από την ελληνική λέξη "φίλος". Από τους πρώτους κύκλους ακόμα, τα forum και τα δωμάτια συζητήσεων στο Internet ήταν τόπος ανταλλαγής απόψεων, αναθεωρήσεων επεισοδίων αλλά και γραφής fan fiction. Από τον δεύτερο κύκλο η σειρά άρχισε να βραβεύεται και να γίνεται γνωστή στο διεθνές κοινό. Διασημότητες όπως ο Στίβεν Κινγκ και ο Ουίλιαμ Γκίμπσον έγραψαν το σενάριο ορισμένων αυτοτελών επεισοδίων του πέμπτου κύκλου. Τα σλόγκαν της σειράς ("The Truth Is Out There", "Trust No One", "I Want To Believe" κλπ.) έγιναν κομμάτι της ποπ κουλτούρας και αναγράφονταν σε αφίσες, μπλουζάκια και αναμνηστικά που σχετίζονταν με το σύμπαν της σειράς. Ακόμη, ο ρόλος της Ντέινα Σκάλι, ερμηνευμένος από την Τζίλιαν Άντερσον, προκάλεσε στα τέλη της δεκαετίας του 1990 το λεγόμενο "The Scully Effect", σύμφωνα με το οποίο 63% των γυναικών που επέλεγαν να ακολουθήσουν καριέρες στο επάγγελμα του γιατρού ή του αστυνομικού την περίοδο ακμής της σειράς, το έκαναν με πρότυπο τον δυναμικό και ανεξάρτητο χαρακτήρα της Σκάλι ως γιατρού και ειδικής πράκτορα του FBI.
Τα X-Files επηρεάστηκαν από προγενέστερες τηλεοπτικές σειρές (π.χ. το Twin Peaks του Ντέιβιντ Λιντς, που η ατμόσφαιρα του μοιάζει με αυτή των επεισοδίων των πρώτων κύκλων των X-Files) παλαιότερες σειρές φαντασίας όπως The Twilight Zone και ταινίες (All the President's Men (1976), Three Days of the Condor (1975), The Silence of the Lambs (1991) κλπ).
Τα X-Files επηρέασαν αρκετές δημοφιλείς σειρές που ακολούθησαν, όπως οι Alias, Lost, Fringe, Supernatural, Bones κ.ά., ενώ αρκετοί δημιουργοί πολυβραβευμένων μεταγενέστερων σειρών έκαναν τα πρώτα τους βήματα στον χώρο ως βασικοί σεναριογράφοι της σειράς με ενδεικτικότερα παραδείγματα τον Βινς Γκίλιγκαν (Breaking Bad) και τον Χάουαρντ Γκόρντον (24, Homeland ). Τα X-Files θεωρούνται σήμερα μια από τις σειρές που άνοιξαν τον δρόμο για τη χρυσή εποχή της τηλεόρασης του 21ου αιώνα. 
Σύμφωνα με δηλώσεις του Κρις Κάρτερ, στόχος των συντελεστών ήταν να δημιουργούν σε κάθε επεισόδιο ένα κλίμα φόβου που θα αιχμαλώτιζε τους τηλεθεατές ερεθίζοντας τη φαντασία τους.