Ευγένιος Ονέγκιν

Υπόθεση

Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1820, ο Ευγένιος Ονέγκιν είναι ένας βαριεστημένος δανδής στην Αγία Πετρούπολη, που η ζωή του αποτελείται από χορούς, συναυλίες, πάρτι, και τίποτα περισσότερο. Μετά το θάνατο του πλούσιου θείου του, κληρονομεί μια μεγάλη περιουσία και ένα εκμισθωμένο κτήμα. Όταν μετακομίζει στη χώρα, δημιουργεί φιλία με το γείτονά του, τον ρομαντικό ποιητή ονόματι Βλαδίμηρο Λένσκι. Ο Λένσκι προσκαλεί τον Ονέγκιν να γευματίσει μαζί με την οικογένεια της αρραβωνιαστικιάς του, την κοινωνική αλλά μάλλον απερίσκεπτη, Όλγα Λάρινα. Σε αυτήν τη συνάντηση, ρίχνει μια ματιά στην αδελφή της Όλγας, την Τατιάνα. Μια ήσυχη, ώριμη, ρομαντική, και το ακριβώς αντίθετο από την Όλγα, η Τατιάνα αρχίζει να προσελκύεται από τον Ονέγκιν. Αμέσως μετά, ανοίγει την ψυχή της στον Ονέγκιν, σε ένα γράμμα που του εξομολογείται τον έρωτά της. Αντίθετα με τις προσδοκίες της, ο Ονέγκιν δεν της επιστρέφει επιστολή. Όταν συναντιούνται αυτοπροσώπως, απορρίπτει το φλερτ της ευγενικά, αλλά απαξιωτικά και επικριτικά. Η περίφημη αυτή ομιλία συχνά αναφέρεται ως το Κήρυγμα του Ονέγκιν: παραδέχεται ότι η επιστολή ήταν συγκινητική, αλλά λέει ότι σύντομα θα βαριόταν με το γάμο και ότι θα μπορούσε να προσφέρει στην Τατιάνα μόνο τη φιλία του· τη συμβουλεύει ψυχρά να ελέγχει τα συναισθήματά της στο μέλλον, μην τυχόν και εκμεταλλευτεί άλλος άνδρας την αθωότητά της.
Αργότερα, ο Λένσκι, για να πειράξει τον Ονέγκιν, τον καλεί στην ονομαστική εορτή της Τατιάνας, υποσχόμενος μια μικρή συνάντηση με την Τατιάνα, την Όλγα, και τους γονείς τους. Όταν ο Ονέγκιν φθάνει, βρίσκει αντ' αυτού μια δεξίωση χορού, μια αγροτική παρωδία αντίθετη από τους χορούς της υψηλής κοινωνίας στην Αγία Πετρούπολη, που έχει ήδη βαρεθεί. Ο Ονέγκιν εκνευρίζεται με τους καλεσμένους που κουτσομπολεύουν εκείνον και την Τατιάνα, και με το Λένσκι που τον έπεισε να έρθει. Αποφασίζει να πάρει εκδίκηση με το να χορέψει και να φλερτάρει την Όλγα. Η Όλγα παύει να έχει αισθήματα για τον αρραβωνιαστικό της και προφανώς ελκύεται από τον Ονέγκιν. Ο σοβαρός και άπειρος Λένσκι προκαλέι τον Ονέγκιν να μονομαχήσουν· ο Ονέγκιν αποδέχεται διστακτικά, καθώς αισθάνεται υποχρεωμένος από την κοινωνική παράδοση. Κατά τη διάρκεια της μονομαχίας, ο Ονέγκιν σκοτώνει απρόθυμα τον Λένσκι. Έπειτα, εγκαταλείπει την ιδιοκτησία του, ταξιδεύοντας στο εξωτερικό, για να εξασθενίσει το αίσθημα της τύψης του.
Η Τατιάνα επισκέπτεται το αρχοντικό του Ονέγκιν, όπου κοιτάζει τα βιβλία και τις σημειώσεις στους στηλοθέτες, και αρχίζει να αναρωτιέται άν ο χαρακτήρας του Ονέγκιν είναι απλώς ένα κολάζ διάφορων λογοτεχνικών ηρώων, και αν στην πραγματικότητα δεν υπάρχει "πραγματικός Ονέγκιν". Η Τατιάνα, ακόμα πληγωμένη από την απώλεια του Ονέγκιν, πείθεται από τους γονείς της να ζήσει με τη θεία της στη Μόσχα με σκοπό να βρει μνηστήρα.
Αρκετά χρόνια περνούν, και η σκηνή γυρνάει στην Αγία Πετρούπολη. Ο Ονέγκιν έχει έρθει να παρακολουθήσει τους πιο σημαντικούς χορούς και να έρθει σε επαφή με τους ηγέτες της παλαιάς ρωσικής κοινωνίας. Βλέπει την πιο όμορφη γυναίκα, που αιχμαλωτίζει την προσοχή όλων, και συνειδητοποιεί ότι είναι η ίδια Τατιάνα, της οποίας απέρριψε τον έρωτα. Πλέον είναι παντρεμένη με έναν αρκετά μεγαλύτερο πρίγκιπα. Με το που βλέπει την Τατιάνα ξανά, του γίνεται εμμονή να κερδίσει τη στοργή της, παρά το γεγονός ότι είναι παντρεμένη. Ωστόσο, οι προσπάθειές του απορρίπτονται. Της γράφει πολλές επιστολές, αλλά δε λαμβάνει απάντηση. Εν τέλει ο Ονέγκιν καταφέρνει να δει την Τατιάνα και της προσφέρει την ευκαιρία να κλεφτούν μιας και συναντήθηκαν ξανά. Ανακαλεί τις μέρες που θα μπορούσαν να είναι ευτυχείς, αλλά καταλήγει στο συμπέρασμα ότι έχει περάσει η ώρα. Ο Ονέγκιν επαναλαμβάνει τον έρωτά του για εκείνην. Μη αντέχοντας άλλο για μια στιγμή, παραδέχεται πως ακόμη τον αγαπά, αλλά δε θα του επιτρέψει να την καταστρέψει και του ξεκαθαρίζει την απόφασή της να παραμείνει πιστή στο σύζυγό της. Τον εγκαταλείπει μετανιωμένο για το πικρό του πεπρωμένο.

Σύνθεση και δημοσίευση

Όπως πολλά άλλα μυθιστορήματα του 19ου αιώνα, ο Ονέγκιν γράφτηκε και δημοσιεύθηκε σε σειρά, με κομμάτια κάθε κεφαλαίου να εμφανίζονται συχνά σε περιοδικά πριν την έκδοσή τους. Πολλές αλλαγές, κάποιες μικρές και κάποιες μεγάλες, έγιναν από την πρώτη εμφάνιση μέχρι την τελευταία έκδοση κατά τη διάρκεια της ζωής του Πούσκιν. Οι επόμενες ημερομηνίες προέρχονται κυρίως από τη μελέτη του Ναμπόκοφ σχετικά με τις φωτογραφίες των σχεδίων του Πούσκιν που ήταν διαθέσιμες εκείνη τη στιγμή, καθώς και με τις εργασίες άλλων ανθρώπων για το θέμα.
Η πρώτη στροφή του πρώτου κεφαλαίου ξεκίνησε στις 9 Μαΐου 1823 και εκτός από τρεις στροφές (XXXIII, XVIII και XIX), το κεφάλαιο ολοκληρώθηκε στις 22 Οκτωβρίου. Οι υπόλοιπες στροφές ολοκληρώθηκαν και προστέθηκαν στον σημειωματάριό του την πρώτη εβδομάδα του Οκτωβρίου του 1824. Το πρώτο κεφάλαιο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο σύνολό του σε φυλλάδιο στις 16 Φεβρουαρίου 1825 με πρόλογο που υποδηλώνει ότι ο Πούσκιν δεν είχε σαφές σχέδιο για το πώς θα συνεχίσει το μυθιστόρημα.
Το δεύτερο κεφάλαιο ξεκίνησε στις 22 Οκτωβρίου 1823 (ημερομηνία κατά την οποία ολοκληρώθηκε το μεγαλύτερο μέρος του πρώτου κεφαλαίου) και ολοκληρώθηκε στις 8 Δεκεμβρίου, εκτός από τις στροφές XL και XXXV, οι οποίες προστέθηκαν κάποια στιγμή τους επόμενους τρεις μήνες. Η πρώτη ξεχωριστή έκδοση του δεύτερου κεφαλαίου εμφανίστηκε στις 20 Οκτωβρίου 1826.
Πολλά γεγονότα συνέβησαν τα οποία διέκοψαν τη σύνταξη του τρίτου κεφαλαίου. Τον Ιανουάριο του 1824, ο Πούσκιν σταμάτησε να γράφει τον Ονέγκιν, για να γράψει τους Τσιγγάνους. Εκτός από το XXV, προστέθηκαν στις 25 Σεπτεμβρίου 1824 οι στροφές I-XXXI. Ο Nabokov υποθέτει ότι η επιστολή της Τατιάνας γράφτηκε στην Οδησσό μεταξύ 8 Φεβρουαρίου και 31 Μαΐου 1824. Ο Πούσκιν υπέστη τη δυσαρέσκεια του τσαρικού καθεστώτος στην Οδησσό και περιορίστηκε στην οικογενειακή ιδιοκτησία των Μιχαηλόφσκων στο Πσκοφ για δύο χρόνια. Έφυγε από την Οδησσό στις 21 Ιουλίου 1824 και έφτασε στις 9 Αυγούστου. Η συγγραφή επαναλήφθηκε στις 5 Σεπτεμβρίου και το τρίτο κεφάλαιο ολοκληρώθηκε (εκτός από την στροφή XXXVI) στις 2 Οκτωβρίου. Η πρώτη ξεχωριστή δημοσίευση του τρίτου κεφαλαίου ήταν στις 10 Οκτωβρίου 1827.
Το τέταρτο κεφάλαιο ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 1824. Μέχρι το τέλος του χρόνου, ο Πούσκιν είχε γράψει 23 στροφές και είχε φτάσει στις XXVII στις 5 Ιανουαρίου 1825, οπότε άρχισε να γράφει στροφές για το ταξίδι του Ονέγκιν και εργάστηκε σε άλλα κομμάτια γραφής. Θεωρούσε ότι τελείωσε στις 12 Σεπτεμβρίου 1825, αλλά αργότερα συνέχισε τη διαδικασία της αναδιάταξης, προσθήκης και παράλειψης στροφών μέχρι την πρώτη εβδομάδα του 1826. Η πρώτη ξεχωριστή έκδοση του τέταρτου κεφαλαίου εμφανίστηκε με το πέμπτο κεφάλαιο σε μια δημοσίευση που έγινε στις 31 Ιανουαρίου και 2 Φεβρουαρίου του 1828.
Η συγγραφή του πέμπτου κεφαλαίου ξεκίνησε στις 4 Ιανουαρίου 1826 και οι 24 στροφές ολοκληρώθηκαν πριν από την έναρξη του ταξιδιού του, για να κάνει αναφορά στον Τσάρο για την ελευθερία του. Έφυγε για αυτό το ταξίδι στις 4 Σεπτεμβρίου και επέστρεψε στις 2 Νοεμβρίου 1826. Ολοκλήρωσε το υπόλοιπο κεφάλαιο την εβδομάδα από τις 15 έως τις 22 Νοεμβρίου 1826. Η πρώτη ξεχωριστή έκδοση του πέμπτου κεφαλαίου εμφανίστηκε με το τέταρτο κεφάλαιο σε μια δημοσίευση που έγινε από τις 31 Ιανουάριο και 2 Φεβρουαρίου του 1828.
Όταν ο Ναμπόκοφ πραγματοποίησε τη μελέτη του για τη συγγραφή του Ονέγκιν, χάθηκε το χειρόγραφο του έκτου κεφαλαίου, αλλά είναι γνωστό ότι ο Πούσκιν ξεκίνησε το έκτο κεφάλαιο πριν ολοκληρώσει το πέμπτο κεφάλαιο. Το μεγαλύτερο μέρος του έκτου κεφαλαίου φαίνεται να έχει γραφεί πριν από τις αρχές της 19ης Δεκεμβρίου του 1826 όταν ο Πούσκιν επέστρεψε στη Μόσχα μετά από εξορία στο οικογενειακό του κτήμα. Πολλές στροφές φάνηκαν να έχουν γραφεί μεταξύ 22 και 25 Νοεμβρίου του 1826. Στις 23 Μαρτίου του 1828 δημοσιεύθηκε η πρώτη ξεχωριστή έκδοση του έκτου κεφαλαίου.
Ο Πούσκιν άρχισε να γράφει το έβδομο κεφάλαιο τον Μάρτιο του 1827, αλλά άμβλυνε το αρχικό του σχέδιο για τη γραφή του κεφαλαίου και ξεκίνησε μια διαφορετική προσέγγιση, συμπληρώνοντας το κεφάλαιο στις 4 Νοεμβρίου του 1828. Η πρώτη ξεχωριστή έκδοση του έβδομου κεφαλαίου εκτυπώθηκε για πρώτη φορά στις 18 Μαρτίου του 1836.
Ο Πούσκιν σκόπευε να γράψει ένα κεφάλαιο που ονομάζεται "Το ταξίδι του Ονέγκιν", το οποίο συνέβη μεταξύ των γεγονότων των κεφαλαίων 7 και 8 και στην πραγματικότητα υποτίθεται ότι ήταν το όγδοο κεφάλαιο. Έχουν δημοσιευθεί αποσπάσματα αυτού του ατελούς κεφαλαίου, με τον ίδιο τρόπο που τμήματα κάθε κεφαλαίου έχουν δημοσιευθεί σε περιοδικά πριν από την πρώτη δημοσίευση του κάθε κεφαλαίου σε ξεχωριστή έκδοση. Όταν ο Πούσκιν ολοκλήρωσε το όγδοο κεφάλαιο, το δημοσίευσε ως το τελευταίο κεφάλαιο, έχοντας ακόμη την πρόθεση να ολοκληρώσει το κεφάλαιο που λείπει. Όταν ο Πούσκιν τελικά αποφάσισε να εγκαταλείψει αυτό το κεφάλαιο, διέγραψε τμήματα του επιλόγου, για να ταιριάζει με την αλλαγή.
Το όγδοο κεφάλαιο ξεκίνησε πριν από τις 24 Δεκεμβρίου του 1829, ενώ ο Πούσκιν ήταν στην Αγία Πετρούπολη. Τον Αύγουστο του 1830, πήγε στο Μπολντίνο (οικογενειακό κτήμα του Πούσκιν) όπου, λόγω μιας επιδημίας χολέρας, αναγκάστηκε να παραμείνει για τρεις μήνες. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, παρήγαγε ό, τι ο Ναμπόκοφ περιγράφει ως «απίστευτο αριθμό αριστουργημάτων» και τελείωσε την αντιγραφή του όγδοου κεφαλαίου στις 25 Σεπτεμβρίου του 1830. Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού του 1831, ο Πούσκιν αναθεώρησε και ολοκλήρωσε το όγδοο κεφάλαιο εκτός από το "Το Γράμμα του Ονέγκιν", που ολοκληρώθηκε στις 5 Οκτωβρίου του 1831. Η πρώτη ξεχωριστή έκδοση του όγδοου κεφαλαίου εμφανίστηκε στις 10 Ιανουαρίου του 1832.
Ο Πούσκιν έγραψε τουλάχιστον 18 στροφές ενός δέκατου κεφαλαίου που δεν ολοκληρώθηκε ποτέ. Περιείχε πολλές σάτιρες, ακόμα και άμεση κριτική για τους σύγχρονους Ρώσους κυβερνήτες, συμπεριλαμβανομένου του ίδιου του Αυτοκράτορα. Φοβούμενος ότι θα διωχθεί για ασυμφωνία, ο Πούσκιν έκαψε το μεγαλύτερο μέρος του δέκατου κεφαλαίου. Πολύ λίγα από αυτό σώθηκαν στα σημειωματάρια του Πούσκιν.
Η πρώτη πλήρης έκδοση του βιβλίου δημοσιεύθηκε το 1833. Μικρές διορθώσεις έγιναν από τον Πούσκιν για την έκδοση του 1837. Το τυπικό αποδεκτό κείμενο βασίζεται στην έκδοση του 1837 με μερικές αλλαγές λόγω της αποκατάστασης της λογοκρισίας του Τσάρου.

Η μονομαχία

Την εποχή του Πούσκιν, στις αρχές του 19ου αιώνα, οι μονομαχίες ήταν πολύ αυστηρά ρυθμισμένες. Το πρωταρχικό καθήκον του μάρτυρα ήταν να αποτρέψει πραγματικά τη μονομαχία και μόνο όταν αμφότεροι οι πολεμιστές δεν ήταν πρόθυμοι να υποχωρήσουν έπρεπε να προχωρήσει κανονικά η μονομαχία. Επομένως, ο μάρτυρας του διεκδικητή θα πρέπει πάντα να ρωτάει το κόμμα πρόκλησης εάν θέλει να ζητήσει συγνώμη για τις ενέργειες που οδήγησαν στην πρόκληση.
Στο Ευγένιος Ονέγκιν, ο μάρτυρας του Λένσκι, ο Ζαρέτσκι, δεν ρωτάει τον Ονέγκιν εάν θέλει να απολογηθεί, και επειδή δεν επιτρέπεται στον Ονέγκιν να απολογηθεί με δική του πρωτοβουλία, η μονομαχία λαμβάνει χώρα με θανατηφόρες συνέπειες. Ο Ζαρέτσκι περιγράφεται ως "κλασικός και τυπολατρικός σε μονομαχίες" (κεφάλαιο 6, στροφή XXVI), και αυτό είναι εξαιρετικά ξεχωριστό για έναν ευγενή. Η πρώτη ευκαιρία του Ζαρέτσκι να τερματίσει τη μονομαχία είναι όταν παραδίδει τη γραπτή πρόκληση του Λένσκι  στο Ονέγκιν (κεφάλαιο 6, στροφή IX). Αντί να ρωτήσει τον Ονέγκιν αν θα ήθελε να απολογηθεί, απολογείται ότι έχει να κάνει πολλές δουλειές στο σπίτι και ότι θα φύγει μόλις ο Ονέγκιν (υποχρεωτικά) αποδεχτεί την πρόκληση.
Την ημέρα της μονομαχίας, ο Ζαρέτσκι έχει περισσότερες πιθανότητες να αποτρέψει τη μονομαχία. Επειδή η μονομαχία ήταν απαγορευμένη στη Ρωσική Αυτοκρατορία, γίνονταν πάντοτε κατά την αυγή. Ο Ζαρέτσκι προτρέπει τον Λένσκι να είναι έτοιμος λίγο μετά τις 6 το πρωί (κεφάλαιο 6, στροφή XXIII), επειδή περιμένει ότι ο Ονέγκιν θα είναι έτοιμος εγκαίρως. Ωστόσο, ο Ονέγκιν παρακοιμάται (κεφάλαιο 6, στροφή XXIV) και φτάνει στη σκηνή με καθυστέρηση περισσότερο από μια ώρα.  Σύμφωνα με τον κώδικα μονομαχίας, εάν ένας μονομάχος φτάσει με καθυστέρηση άνω των 15 λεπτών, χάνει αυτόματα τη μονομαχία. Ο Λένσκι και ο Ζαρέτσκι περιμένουν όλη την ώρα (κεφάλαιο 6, στροφή XXVI), παρόλο που καθήκον του Ζαρέτσκι ήταν να ανακηρύξει τον Λένσκι ως νικητή και να τον πάει στο σπίτι.
Όταν ο Ονέγκιν φτάνει τελικά, ο Ζαρέτσκι υποτίθεται ότι θα τον ρωτήσει για τελευταία φορά αν θα ήθελε να ζητήσει συγγνώμη. Αντ' αυτού, ο Ζαρέτσκι εκπλήσσεται από την εμφανή απουσία του μάρτυρα του Ονέγκιν. Ο Ονέγκιν, ενάντια σε όλους τους κανόνες, ορίζει τον υπηρέτη του, Γκιγιό, ως μάρτυρά του (κεφάλαιο 6, στροφή XXVII), γεγονός προσβλητικό για τον ευγενή Ζαρέτσκι. Ο Ζαρέτσκι δέχεται εκνευρισμένος τον Γκιγιό ως τον μάρτυρα του Ονέγκιν . Με τις πράξεις του, ο Ζαρέτσκι δεν ενεργεί ως ευγενής· στο τέλος ο Ονέγκιν κερδίζει τη μονομαχία. Zaretsky angrily accepts Guillot as Onegin's second. By his actions, Zaretsky does not act as a nobleman should; in the end Onegin wins the duel.
Ο ίδιος ο Ονέγκιν όμως προσπάθησε όπως μπορούσε, για να αποτρέψει το θανατηφόρο αποτέλεσμα και σκότωσε τον Λένσκι απρόθυμα και σχεδόν τυχαία. Ως πρώτος σκοπευτής, δεν μπορούσε να δείξει ότι προσπάθησε σκόπιμα να χάσει από τον αντίπαλο, επειδή αυτό θεωρούνταν προσβολή και μπορούσε να αποτελέσει λόγο για άλλη μονομαχία. Αντ' αυτού, προσπάθησε να ελαχιστοποιήσει τις πιθανότητές του να χτυπήσει τον Λένσκι, πυροβολώντας χωρίς ακριβή στόχο, από τη μέγιστη δυνατή απόσταση, ούτε καν προσπαθώντας να έρθει πιο κοντά και να κάνει μια εύστοχη βολή.