Ηρακλής Θεσσαλονίκης (ποδόσφαιρο)

Η ίδρυση του Ηρακλή

Ο Ηρακλής κατάγεται από τον Όμιλο Φιλομούσων Θεσσαλονίκης, σωματείου μουσικού και φιλολογικού που ιδρύθηκε το 1896.  Ως πρόδρομος σύλλογος του Γ.Σ. Ηρακλής Θεσσαλονίκης αναφέρεται ο Όμιλος Φιλομούσων, σωματείο που ιδρύθηκε το 1899 από ‘Έλληνες στην υπό Οθωμανική αυτοκρατορία Θεσσαλονίκη. Ο Όμιλος Φιλομούσων που αρχικά δεν ήταν αθλητικό σωματείο αλλά μουσικό και φιλολογικό είχε ως σκοπό την εθνική διαμόρφωση και διάπλαση των νέων της εποχής εκείνης.
Το 1902 μέλη του ομίλου αποφάσισαν να εντάξουν αθλητικά τμήματα στον όμιλό τους και σε συνεννόηση με την ελληνική κοινότητα της πόλης που βρισκόταν υπό οθωμανικό ζυγό, τους παραχωρήθηκε το δικό της γυμναστήριο. Ανάμεσα στα άλλα αθλητικά τμήματα που δημιούργησε ο όμιλος, το τμήμα ποδοσφαίρου ήταν το πρώτο που δημιουργήθηκε και συνάρπασε πολλούς αθλητές και θεατές. Το νέο αυτό άθλημα εισήγαγαν στη Θεσσαλονίκη οι αλλοδαποί κάτοικοι, που είχαν ήδη ιδρύσει τη δική τους ομάδα, την Ουνιόν Σπορτίφ. Ο Όμιλος Φιλομούσων προσπάθησε να συγκροτήσει μια αμιγώς ελληνική ποδοσφαιρική ομάδα, με στόχο περιβλημένο από εθνικό γόητρο, να αντιμετωπίσει την αντίστοιχη των ξένων. Ο πρώτος επίσημος ποδοσφαιρικός αγώνας ποδοσφαίρου στη Θεσσαλονίκη έλαβε χώρα στις 23 Απριλίου 1905, μεταξύ του Ομίλου Φιλομούσων και της Ουνιόν Σπορτίφ. Οι Έλληνες της Θεσσαλονίκης αναρρίγησαν όταν η ελληνική ομάδα κέρδισε με σκορ 3-0. Από την αρχή όμως ο σύλλογος άρχισε να αντιμετωπίζει οικονομικά προβλήματα. Τα προβλήματα αυτά λύθηκαν με την συνένωση του ομίλου με την ομάδα Ολυμπία και σχημάτισαν το 1908 έναν νέο σύλλογο. Έτσι, τις 29 Νοεμβρίου του έτους συγκλήθηκε γενική συνέλευση, στην οποία ψηφίστηκε καταστατικό για τον καινούριο σύλλογο με το όνομα Μακεδονικός Γυμναστικός Σύλλογος. Πρόεδρος του πρώτου διοικητικού συμβουλίου ανέλαβε ο γιατρός Α. Μάλτος, γραμματέας ο Ι. Αντωνιάδης και μέλη οι Π. Κοντογιάννης, Αιμ. Κόπανος, Δ. Χατζόπουλος, Δ. Κοντορέπας και Ι. Κύρου. Οι άνθρωποι του συλλόγου, μετά την πρώτη αυτή γενική συνέλευση, ενημέρωσαν τις οθωμανικές αρχές και, όπως αναφέρουν μερικά χρόνια αργότερα το 1914 σε επιστολή τους στο Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης, η αστυνομία επέτρεψε τη λειτουργία του συλλόγου με μια απλή άδεια.
Την περίοδο αυτή στην πόλη ανελίχθηκε το κίνημα των Νεότουρκων και οι πολιτικές συνθήκες ήταν ρευστές. Οι κάτοικοι των μη τουρκικών παροικιών της Θεσσαλονίκης δέχονταν έντονες πιέσεις για να αποβάλουν σταδιακά τα εθνικά χαρακτηριστικά και σύμβολα από τις δραστηριότητές τους. Κάθε σύλλογος της πόλης όφειλε να επανιδρυθεί υπό λιγότερο εμφανή εθνικά χαρακτηριστικά. Η αναφορά περί Μακεδονίας στον τίτλο του συλλόγου ενοχλούσε τις οθωμανικές αρχές, καθώς παρέπεμπε στις αλυτρωτικές διεκδικήσεις της Ελλάδας, αλλά και την ελληνικότητα της περιοχής. Οι Μάλτος, Κοντορέπας, Κύρου και Κόπανος ανέλαβαν την ευθύνη επανίδρυσης του συλλόγου και σε συνεννόηση με τις αρχές διαφοροποίησαν τον κανονισμό λειτουργίας το 1910, μετονομάζοντας τον παράλληλα σε Οθωμανικός Ελληνικός Γυμναστικός Σύλλογος "ο Ηρακλής Θεσσαλονίκης". 
Στις 13 Μαρτίου 1911 εξελέγη νέο ΔΣ και στη γενική συνέλευση που πραγματοποιήθηκε παρουσιάστηκε το νέο καταστατικό του συλλόγου. Όμως, η επίσημη αναγνώρισή του από τις ελληνικές αρχές (μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους) καθυστέρησε. Σύμφωνα με τον ελληνικό νόμο 281 περί Σωματείων, ο σύλλογος έπρεπε να προσκομίσει πρακτικό ιδρύσεως και πίνακα ονομάτων ιδρυτών. Τα έγγραφα αυτά όμως δεν ήταν διαθέσιμα, καθώς ο Ηρακλής είχε ιδρυθεί επί οθωμανικού καθεστώτος, και εκτός από το καταστατικό υπήρχε μόνο η απλή άδεια που εκδόθηκε από την αστυνομία. Τελικά, μετά από ανταλλαγές εγγράφων με τον πρόεδρο Πρωτοδικών Θεσσαλονίκης, ο Ηρακλής αναγνωρίστηκε ως αθλητικός σύλλογος και εγκρίθηκε το καταστατικό του με την απόφαση 1106 του 1914 του πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης. Ο Ηρακλής καταχωρήθηκε στο βιβλίο αναγνωρισμένων σωματείων με αριθμό 1720 (παλαιός αριθμός 18) στις 11 Ιανουαρίου 1915, δηλαδή σχεδόν δυόμιση χρόνια μετά την απελευθέρωση της πόλης.

Υπόθεση υποβιβασμού του Ηρακλή το 2011

Με αποφάσεις των αρμόδιων αθλητικών οργάνων, ο Ηρακλής γνώρισε τρεις διαδοχικούς υποβιβασμούς μέσα σε διάστημα λίγων μηνών, καταλήγοντας από την πρώτη κατηγορία του πρωταθλήματος στην τέταρτη, παρόλο που αγωνιστικά είχε εξασφαλίσει την παραμονή του, τερματίζοντας στην 11η θέση της βαθμολογίας. Λίγο μετά το τέλος του πρωταθλήματος 2010-2011 το Πρωτοβάθμιο Όργανο Αδειοδότησης της ΕΠΟ δεν χορήγησε άδεια συμμετοχής στον Ηρακλή για το πρωτάθλημα της νέας περιόδου, με αποτέλεσμα να υποβιβαστεί στη Β΄Εθνική. Ο Ηρακλής άσκησε έφεση, η οποία όμως απορρίφθηκε από την επιτροπή εφέσεων αδειοδότησης της ΕΠΟ. 
Στις 12 Μαΐου 2011, ο πρόεδρος της ΕΠΟ Σοφοκλής Πιλάβιος γνωστοποίησε στην επιτροπή μορφωτικών υποθέσεων της Βουλής πως ο Ηρακλής είχε καταθέσει πλαστή ασφαλιστική και φορολογική ενημερότητα για να μπορέσει να πραγματοποιήσει μεταγραφές κατά τη μεταγραφική περίοδο του Ιανουαρίου. Για το γεγονός της πλαστής ενημερότητας, ο Αστέρας Τρίπολης, που είχε τερματίσει 14ος στο πρωτάθλημα και υποβιβαζόταν, προχώρησε σε καταγγελία προς την Πειθαρχική Επιτροπή της Σούπερ Λιγκ, σε βάρος του Ηρακλή, ζητώντας να αφαιρεθούν από την ομάδα της Θεσσαλονίκης επτά βαθμοί από το πρωτάθλημα. Η πειθαρχική επιτροπή της Σούπερ Λιγκ αποφάσισε υποβιβασμό του Ηρακλή δια της κατάληψης της τελευταίας θέσης στον βαθμολογικό πίνακα του πρωταθλήματος. Με την απόφαση αυτή ο Αστέρας Τρίπολης κατέλαβε τη 13η θέση και παρέμεινε στην Α΄ Εθνική. 
Ο Ηρακλής στη συνέχεια κατέφυγε στο Αθλητικό Διαιτητικό Δικαστήριο (CAS) ζητώντας την ακύρωση της απόφασης της ΕΠΟ και τη μη επικύρωση της βαθμολογίας. Το CAS απέρριψε το αίτημα του Ηρακλή για μη επικύρωση της βαθμολογίας, αλλά αποφάσισε να επανεξεταστεί ο φάκελος του από τη δευτεροβάθμια επιτροπή της ΕΠΟ.  Ο Ηρακλής προχώρησε σε νέα προσφυγή στο Τακτικό Διαιτητικό Δικαστήριο της ΕΠΟ, το οποίο την έκανε δεκτή και επέστρεψε την υπόθεση του υποβιβασμού του για την πλαστή ενημερότητα στην Επιτροπή Εφέσεων της Ομοσπονδίας.   Η Επιτροπή Εφέσεων, στις 5 Σεπτεμβρίου, απέρριψε για δεύτερη φορά το αίτημα του Ηρακλή, οδηγώντας την ομάδα οριστικά στη Β' Εθνική. 
Μετά από αυτή την εξέλιξη ο Ηρακλής αποφάσισε να καταφύγει στα πολιτικά δικαστήρια για να δικαιωθεί, αυτή η κίνηση όμως είχε ως αποτέλεσμα να οδηγηθεί η ομάδα στην Γ' Εθνική, καθώς σύμφωνα με τον πειθαρχικό κώδικα της ΕΠΟ απαγορεύεται η προσφυγή στα πολιτικά δικαστήρια. Η "χαριστική βολή" για την ομάδα του Ηρακλή δόθηκε στις 27 Σεπτεμβρίου, όταν η Επιτροπή Επαγγελματικού Αθλητισμού υποβίβασε τον σύλλογο στην πρώτη μη επαγγελματική κατηγορία, την Δ΄ Εθνική, επειδή δεν είχε καταθέσει φάκελο συμμετοχής στα επαγγελματικά πρωταθλήματα.

ΑΕΠ Ηρακλής 1908

Ο Γ.Σ. Ηρακλής αποχώρησε από το πρωτάθλημα της Δ΄ Εθνικής της περιόδου 2011-12 και από τον Ιανουάριο του 2012 ο Ηρακλής αγωνιζόταν υπό το όνομα ΑΕΠ Ηρακλής 1908 στην τρίτη κατηγορία του ποδοσφαίρου ανδρών (Football League 2, 2ος όμιλος), αφότου συγχωνεύτηκε με την Α.Ε. Ποντίων Κατερίνης. Τον Ιανουάριο του 2012 το ποδοσφαιρικό τμήμα της Α.Ε. Ποντίων συγχωνεύθηκε με το αντίστοιχο του Γυμναστικού Συλλόγου Ηρακλή, με την ομάδα της Κατερίνης να χρησιμοποιεί το όνομα «ΑΕΠ Ηρακλής 1908», το σήμα και τα χρώματα του Γ.Σ. Ηρακλή και έχει ως έδρα κανονικά το Καυτανζόγλειο Στάδιο. Ο Λεωνίδας Μπίλης βρέθηκε αρχικά στο τιμόνι του Ηρακλή ως προπονητής, ενώ από τις 14 Φεβρουαρίου έως τις 30 Απριλίου η ομάδα πορεύθηκε υπό τις οδηγίες του Σούλη Παπαδόπουλου. Στη συνέχεια επιλέχτηκε ο Γιώργος Στράντζαλης για να ολοκληρωθεί μια κρίσιμη μεταβατική περίοδος στην 5η θέση.
Λίγες ημέρες πριν από την έναρξη του πρωταθλήματος της Football League, στις 12 Σεπτεμβρίου 2012, το συμβούλιο της Football League - Football League 2 δέχτηκε το αίτημα της Ελληνικής Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας να διοργανωθεί το πρωτάθλημα με τρεις ομάδες επιπλέον, τον Ολυμπιακό Βόλου, την Καβάλα και τον Ηρακλή, στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης των κατηγοριών, με αποτέλεσμα ο "Γηραιός" να αγωνιστεί στη Football League με την επωνυμία «ΑΕΠ Ηρακλής 1908 ΠΑΕ», κατηγορία στην οποία συμμετείχε ξανά την περίοδο 1980-81.
Στη διοργάνωση του κυπέλλου Ελλάδας αποκλείστηκε νωρίς από την Προοδευτική και αφοσιώθηκε στο πρωτάθλημα, όμως στις 15 Ιανουαρίου 2013 ανακοινώθηκε η λύση της συνεργασίας με τον προπονητή Γιώργο Στράντζαλη (ο οποίος είχε ενεργητικό 5 νίκες, 9 ισοπαλίες και 1 ήττα). Στη θέση του ανέλαβε ο Γιώργος Χατζάρας, όμως μέσα σε λίγα εικοσιτετράωρα υπέβαλε την παραίτησή του, η οποία έγινε δεκτή και προσλήφθηκε στη θέση του ο Γιάννης Χατζηνικολάου για το υπόλοιπο της περιόδου. 
Παρά το σερί θετικών αποτελεσμάτων στον β΄ γύρο, οι ήττες στους δύο τελευταίους αγώνες (από Ολυμπιακό Βόλου και Παναιτωλικό) στέρησαν από την ομάδα την απευθείας άνοδο, οδηγώντας στη λύση της συνεργασίας με τον Χατζηνικολάου, ο οποίος αντικαταστάθηκε για τα πλέι-οφ από τον Σίνισα Γκόγκιτς, τελικά όμως ο Ηρακλής τερμάτισε στην 5η θέση του πρωταθλήματος, χωρίς να εξασφαλίσει την άνοδό του στην Α΄ κατηγορία.
Την περίοδο που ακολούθησε (2013-14) ο Ηρακλής κατέλαβε την τέταρτη θέση του Βόρειου Ομίλου, εξασφαλίζοντας ξανά τη συμμετοχή του στα πλέι-οφ, δεν κατάφερε όμως να πάρει την άνοδο για την πρώτη κατηγορία, τερματίζοντας τελικά στην έβδομη θέση.
Την επόμενη περίοδο 2014-15 έχοντας στην τεχνική ηγεσία του τον Νίκο Παπαδόπουλο πραγματοποίησε εξαιρετική πορεία τερματίζοντας στην πρώτη θέση του Βόρειου Ομίλου της Φούτμπολ Λιγκ και στα πλέι-οφ που ακολούθησαν στη δεύτερη θέση, εξασφαλίζοντας την άνοδό του στη Σούπερ Λιγκ, έπειτα από τέσσερα χρόνια απουσίας.

Επιστροφή στη SuperLeague και νέα οικονομικά προβλήματα

Με την επιστροφή του στην πρώτη τη τάξει κατηγορία την περίοδο 2015-16, ο Νίκος Παπαδόπουλος διατηρήθηκε στην τεχνική ηγεσία του συλλόγου, όπως και οι περισσότεροι ποδοσφαιριστές που την προηγούμενη χρονιά είχαν οδηγήσει την ομάδα στην άνοδο, τερματίζοντας τελικά στη 12η θέση του βαθμολογικού πίνακα και εξασφαλίζοντας σχετικά άνετα την παραμονή στην κατηγορία. Στο πρωτάθλημα της περιόδου 2016-17 τερμάτισε για δεύτερη συνεχή χρονιά στη 12η θέση, όμως ο σύλλογος δεν εξασφάλισε άδεια συμμετοχής από την αρμόδια επιτροπή της ΕΠΟ, με αποτέλεσμα να υποβιβαστεί.
Στις 6 Σεπτεμβρίου 2017 ανακοινώθηκε ότι δεν θα συμμετείχε ούτε στο νέο πρωτάθλημα της Football League, λόγω των σοβαρών οικονομικών προβλημάτων που αντιμετώπιζε ο σύλλογος, τα οποία είχαν ως αποτέλεσμα να χρεοκοπήσει ως Ποδοσφαιρική Ανώνυμη Εταιρεία. Τελικά το ιδρυτικό ερασιτεχνικό σωματείο της ΑΕΠ Ηρακλής 1908 δήλωσε συμμετοχή στη Γ΄ Εθνική Ερασιτεχνική και την περίοδο 2017-18 κατέκτησε το πρωτάθλημα στον 2ο όμιλο αλλά και την άνοδο στη Football League, όπου την περίοδο 2018-19 και με τη μορφή νέας ΠΑΕ («ΑΕΠ Ηρακλής 1908 - Νέα ΠΑΕ», με μεγαλομέτοχο τον επιχειρηματία Τόμ Παπαδόπουλο) τερμάτισε στη 11η θέση. Η θέση αυτή, μετά και την αναδιάρθρωση των επαγγελματικών πρωταθλημάτων του 2019 έδινε το δικαίωμα συμμετοχής εκ νέου στη Football League (σαν 3η κατηγορία πλέον). 
Καθώς όμως η νέα ΠΑΕ είχε «κληρονομήσει» τα χρέη της προηγούμενης, σύμφωνα με τις τροποποιήσεις του  Αθλητικού Νόμου που έγιναν το 2016 και το 2017, το μέλλον της ΑΕΠ Ηρακλής ήταν αβέβαιο, δεν δήλωσε συμμετοχή στη Football League, ούτε και σε κάποια άλλη διοργάνωση. Έτσι μετά από μια οκταετία ύπαρξης η ΑΕΠ Ηρακλής 1908 αδρανοποιήθηκε.

Α.Σ. Ηρακλής 2015

Το καλοκαίρι του 2019 ο μεγαλομέτοχος της ΠΑΕ αλλά και παράγοντες από το περιβάλλον του Ηρακλή έκαναν επαφές για την «απόκτηση του ΑΦΜ» (αλλαγή ονομασίας και μεταφορά έδρας στη Θεσσαλονίκη δηλαδή), ομάδων που θα συμμετείχαν στις επαγγελματικές κατηγορίες, όπως του Ν.Π.Σ. Βόλος, του Κρόνου Αργυράδων και του Π.Ο. Τρίγλιας, ενώ ο Γ.Σ. Ηρακλής έκανε αίτηση αναψηλάφησης του υποβιβασμού της ΠΑΕ Ηρακλής το 2011, ζητώντας την αναβίωσή της ή να του δοθεί η δυνατότητα σύστασης νέας ΠΑΕ που θα τοπεθετούνταν στη Super League 2. Η αίτηση απορρίφθηκε από την επιτροπή εφέσεων της ΕΠΟ. Η τελευταία προσπάθεια να αγωνιστεί ο Ηρακλής στη Γ΄ Εθνική έγινε μέσω συμφωνίας με τον Άρη Παλαιοχωρίου, αλλά απορρίφθηκε μετά από Γενική Συνέλευση και απόφαση του Γ.Σ. Ηρακλής.  
Μετά από πρωτοβουλία του προέδρου του συλλόγου «Ηρακλής Πετοσφαίριση 2015» ο οποίος είχε απορροφήσει το τμήμα πετοσφαίρισης του Γυμναστικού Συλλόγου το 2015, αποφασίστηκε ο σύλλογος, που διατηρούσε  τμήματα πετοσφαίρισης, ράγκμπι και κρίκετ, να δημιουργήσει και τμήμα πoδοσφαίρου και να αγωνιστεί στη Γ΄ κατηγορία του πρωταθλήματος της ΕΠΣ Μακεδονίας, μετονομαζόμενος σε «Α.Σ. Ηρακλής 2015». Η συμμετοχή στο τοπικό ως ΓΣ Ηρακλής απορρίφθηκε ως ανέφικτη λόγω των χρεών του Γυμναστικού Συλλόγου ενώ και η λύση του Ηρακλής 2015 χαρακτηρίστηκε «προσωρινή» έως ότου επιτευχθεί συμφωνία με κάποιο σύλλογο ανώτερης κατηγορίας.

Χρώματα - έμβλημα

Το έμβλημα της ομάδας απεικονίζει τον Ηρακλή του Λύσιππου. Επίσης, έχει χρησιμοποιηθεί ως έμβλημα και το κεφαλαίο γράμμα ήτα. Τα χρώματα του Ηρακλή είναι το λευκό και το κυανό (μπλε) εμπνευσμένα από τα χρώματα της ελληνικής σημαίας (κατά επέκταση του Ελληνισμού) ως ένδειξη της εθνικότητας και του πάθους των μελών του για την απελευθέρωση της υποδουλωμένης τότε Θεσσαλονίκης από την Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Ιδιοκτησιακό καθεστώς

Το καλοκαίρι του 2012 η ομάδα συστάθηκε ως "ΑΕΠ Ηρακλής 1908 ΠΑΕ", με σκοπό τη συμμετοχή σε επαγγελματική ποδοσφαιρική κατηγορία.

Σύνδεσμοι Φιλάθλων

Τρεις είναι οι μεγαλύτεροι Σύνδεσμοι του Ηρακλή στην ιστορία του. Οι "Γαλάζιοι" με έδρα την Αγίου Δημητρίου που το 1979 είχαν 13.000 μέλη, το "Παπάφη" με έδρα στην περιοχή της Τούμπας και από το 2007 η Αυτόνομη Θύρα 10. Άλλοι Σύνδεσμοι ήταν οι "Κυανοί" που είχαν έδρα τις περιοχές Αμπελοκήπων και Μενεμένης και οι "40 Εκκλησιές" με έδρα στην ομώνυμη συνοικία της Θεσσαλονίκης. Εκτός Θεσσαλονίκης έχουν ανοίξει κατά καιρούς Σύνδεσμοι, στο Ασβεστοχώρι, στα Βασιλικά, στο Ανατολικό (Βαλμάδα), στην Κοζάνη, στην Αλεξάνδρεια, στην Αθήνα, στο Κιλκίς, στη Δράμα, στην Καστοριά, στην Πτολεμαίδα, στην Κομοτηνή που θεωρείται ο δυνατότερος στην επαρχία, στην Αλεξανδρούπολη, στην Νέα Φώκαια Χαλκιδικής και σε πολλές άλλες πόλεις της Ελλάδας. Η Αυτόνομη Θύρα 10 άνοιξε συνδέσμους σε Καβάλα, Φλώρινα, Κοζάνη, Χαλκιδική, Τρίλοφο, Βαλμάδα, Στρατώνι, Κιλκίς, Mηχανιώνα, Σέρρες, Χαλάστρα.