Ζόλταν Κόνταϊ

Βιογραφικά στοιχεία

Ο Κόνταϊ γεννήθηκε στην πόλη Κέτσκεμετ της κεντρικής Ουγγαρίας, το 1882, αλλά πέρασε το μεγαλύτερο μέρος των παιδικών του χρόνων στις πόλεις Γκαλάντα και Τρνάβα της -σημερινής- Σλοβακίας. Ο πατέρας του, σιδηροδρομικός υπάλληλος στο επάγγελμα, ήταν ένας ταλαντούχος ερασιτέχνης μουσικός που τού έκανε μαθήματα βιολιού. Επίσης, ήταν εκκλησιαστικός χορωδός και έγραφε μουσική χωρίς να έχει ιδιαίτερη εκπαίδευση. Επειδή και η μητέρα του ήταν πιανίστα, ο  Ζόλταν μεγάλωσε σε ένα απόλυτα μουσικό περιβάλλον. 
Τα πρώτα του ορχηστρικά έργα παρουσιάστηκαν στο σχολείο του, το γυμνάσιο Nagyoszombat (1892-1900).  Μετά, πήγε στο Πανεπιστήμιο της Βουδαπέστης και στη Μουσική Ακαδημία «Φραντς Λιστ». Εκεί σπούδασε με τον Χ. Κέσλερ (Hans Koessler) ο οποίος ήταν, επίσης, δάσκαλος των Μπάρτοκ και Ντόχνανι (Ε. Dohnányi). Μετά την αποφοίτησή του, το 1905, συναντήθηκε με τον Μπάρτοκ. Υπό την προτροπή του, άρχισε τη συλλογή λαϊκής-παραδοσιακής μουσικής στην περιοχή της Γκαλάντα, που συνεχίστηκε μέχρι το 1914, καθώς ξέσπασε ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος. Αξίζει να σημειωθεί ότι, κατέγραφε το υλικό που συγκέντρωνε σε κυλίνδρους φωνογράφου της εποχής, οι οποίοι είχαν εφευρεθεί σχετικά πρόσφατα. Με τον Μπάρτοκ θα γίνουν αχώριστοι φίλοι και αλληλοϋποστηρικτές των μουσικών τους επιλογών. 
Το 1906 δημοσίευσε τη διατριβή του με τίτλο «Στροφική Δομή στο Ουγγρικό Λαϊκό Τραγούδι» και, την ίδια χρονιά, παρακολουθεί μαθήματα με τον Σαρλ Βιντόρ στο Παρίσι.  Παρά το γεγονός ότι, είχε μεγάλη αγάπη στη λαϊκή μουσική της πατρίδας του, ο Κόνταϊ δεν έχασε το ενδιαφέρον του για την κλασική μουσική, ταξιδεύοντας στο Μπαϊρόιτ, το Σάλτσμπουργκ, το Βερολίνο και το Παρίσι.  Το 1907, έγινε δάσκαλος θεωρητικών στη Μουσική Ακαδημία «Φραντς Λιστ» και διαδέχτηκε τον Κέσλερ στην τάξη σύνθεσης, από το 1908 μέχρι το 1911. Το 1923 συνέθεσε το έργο Ουγγρικός Ψαλμός για την 50ετηρίδα της ένωσης της Βούδας με την Πέστη.  Το έργο γνώρισε αμέσως μεγάλη επιτυχία και άρχισε να εκτελείται σε όλη την Ευρώπη και την Αμερική, υπό τη διεύθυνση μεγάλων μαέστρων, όπως οι Τοσκανίνι, Μένγκελμπεργκ και Φούρτβενγκλερ.  Το 1933, η Ουγγρική Ακαδημία Επιστημών ζήτησε, από αυτόν και τον Μπάρτοκ, να δημοσιεύσουν όλη την διαθέσιμη παραδοσιακή μουσική που είχαν ανθολογήσει - μια τεράστια ποσότητα υλικού. Το ίδιο έτος δημοσιεύει το αριστουργηματικό του έργο Οι Χοροί της Γκαλάντα, από τα πλέον δημοφιλή έργα ρεπερτορίου της κλασικής μουσικής.  
Μετά την αναχώρηση του Μπάρτοκ στην Αμερική, ο Κόνταϊ ανέλαβε να συνεχίσει μόνος του το μεγάλο έργο της έκδοσης. Το 1939, ανέλαβε δύο μεγάλες παραγγελίες: για την 50ετηρίδα της Ορχήστρας Κόντσερτχεμπάου του Άμστερνταμ, έγραψε τις Παραλλαγές πάνω στο ουγγρικό λαϊκό τραγούδι «Το Παγώνι»  και για την 50ετηρίδα της Συμφωνικής του Σικάγου, το Κοντσέρτο για Ορχήστρα.  Το 1942 συνταξιοδοτήθηκε, αλλά μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο ταξίδεψε στην Αγγλία, τη Γαλλία, τις ΗΠΑ και την ΕΣΣΔ για να διευθύνει τις δικές του συνθέσεις. Ειδικά στις ΗΠΑ, έδωσε μια σημαντική διάλεξη στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ, με ταυτόχρονη παρουσίαση δικών του έργων. 
Οι προσπάθειές του στον τομέα της μουσικής εκπαίδευσης οδήγησαν στην εισαγωγή μιας από τις μεθόδους μουσικής εργασίας του, στην ουγγρική πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Αυτή η μέθοδος αποτελεί, επίσης, τη βάση για το υψηλό επίπεδο το οποίο κατέκτησαν οι ουγγρικές χορωδίες. Το 1951 εξέδωσε το πρώτο τεύχος του Corpus musical popularis Hungarical, έργο που αποτελεί μία από τις πληρέστερες συλλογές λαϊκής μουσικής, παγκοσμίως. Άλλωστε, χρημάτισε πρόεδρος του Διεθνούς Συμβουλίου για τη Λαϊκή Μουσική (1961). 
Ο Κόνταϊ νυμφεύτηκε δύο φορές · πρώτη του σύζυγος ήταν η Έμα Γκρούμπερ, με την οποία έζησε αρμονικά για 48 χρόνια, μέχρι τον θάνατό της. Τον Δεκέμβριο του 1959, νυμφεύτηκε τη Σαρόλτα Πέτζελι, μια 19χρονη φοιτήτριά του στην Ακαδημία Μουσικής «Φραντς Λιστ», με τον οποία έζησε μέχρι τον θάνατό του στη Βουδαπέστη, το 1967, σε ηλικία 84 ετών.