Μάχη της Αλεξάνδρειας (1801)

Πρελούδιο

Η θέση των Βρεταννών τη νύκτα της 20ής Μαρτίου εκτεινόταν κατά μήκος του ισθμού, με τη δεξιά πτέρυγα να στηρίζεται στα ερείπια της Νικόπολης και τη θάλασσα, και την αριστερή πτέρυγα με βάση στήριξης τη λίμνη του Αμπουκίρ και το κανάλι της Αλεξάνδρειας (είχε νερό πλέον μόνο κατά τις πλημμύρες του ποταμού Νείλου). Η γραμμή είχε μέτωπο γενικά προς τα νοτιοδυτικά προς την πόλη της Αλεξάνδρειας, με την Εφεδρική Μεραρχία υπό τον υποστράτηγο σερ Τζον Μουρ (Sir John Moore) στα δεξιά, την Ταξιαρχία Πεζών Φρουρών στο κέντρο, και τρεις άλλες ταξιαρχίες στ΄ αριστερά. Στη δεύτερη βρεταννική γραμμή υπήρχαν δύο ταξιαρχίες πεζικού και το ιππικό της εκστρατευτικής δύναμης σε κατάσταση αφίππευσης.

Μάχη

Στις 21 Μαρτίου ξημερώματα, τα στρατεύματα τέθηκαν υπό τα όπλα στις 3 π.μ., και στις 3:30 π.μ. οι Γάλλοι επιτέθηκαν και εισχώρησαν στα προκεχωρημένα βρεταννικά φυλάκια. Το γαλλικό στράτευμα κινήθηκε ευθεία μπροστά με μεγάλη ταχύτητα, με τον συνήθη σχηματισμό του κατά φάλαγγες. Το κύριο βάρος της επίθεσης επέπεσε στις δυνάμεις του υποστράτηγου Μουρ στα δεξιά της βρεταννικής διάταξης, και ειδικώς στο 28ο (Βόρειο Γκλόστερσαϊρ) Σύνταγμα Πεζικού. Οι Βρεταννοί αναχαίτισαν το πρώτο κύμα, αλλά μια γαλλική φάλαγγα κατάφερε να εισχωρήσει υπό την κάλυψη του σκοταδιού ανάμεσα σε δύο βρεταννικά συντάγματα. Ακολούθησε μια συγκεχυμένη μάχη στα ερείπια της αρχαίας Νικόπολης, κατά την οποία το 42o (Βασιλικοί Χαϊλάντερς) Σύνταγμα Πεζικού, το επονομαζόμενο "Μαύρη Φρουρά" (The Black Watch), απέσπασε ένα γαλλικό πολεμικό λάβαρο. Οι δε μπροστινές και πίσω σειρές του 28ου Συντάγματος Πεζικού ενεπλάκησαν ταυτόχρονα, ενώ δίδονταν οι διαταγές: Πρώτη σειρά, μείνετε όπως είστε, πίσω σειρά, μεταβολή!. Οι στρατιώτες του 28ου Συντάγματος πολέμησαν θαυμάσια, και με τη γενικότερη απόδοσή τους στη μάχη κέρδισαν την ξεχωριστή τιμή να φέρουν τιμητικά εμβλήματα τόσο στο εμπρόσθιο όσο και στο πίσω μέρος του στρατιωτικού τους καπέλου.
Άλλα συντάγματα που βοήθησαν στην ανατροπή της γαλλικής φάλαγγας που είχε διεισδύσει αρχικώς, ήταν τα 23ο, 40ο και 58ο. Ακολούθησε δεύτερη γαλλική επίθεση, στην οποία το γαλλικό ιππικό προκάλεσε σοβαρές απώλειες στο 42ο Σύνταγμα Πεζικού. Ο σερ Ραλφ Αμπερκρόμπυ ενεπλάκη σε προσωπική μάχη με κάποιους Γάλλους δραγώνους, οπότε και τραυματίστηκε θανάσιμα από βολή πυροβόλου όπλου, παρότι παρέμεινε στο πεδίο της μάχης και στην κεφαλή της διοίκησης μέχρι το τέλος. Η δε γαλλική επίθεση στο βρεταννικό κέντρο αναχαιτίστηκε από το ψύχραιμο και σταθερό πυρ των ανδρών της Ταξιαρχίας Πεζών Φρουρών, ενώ και το αριστερό βρεταννικό πλευρό διατήρησε τη θέση του με άνεση, αλλά το γαλλικό ιππικό επανήλθε και ήρθε για δεύτερη φορά σε σύγκρουση με την εφεδρική δύναμη στα δεξιά της διάταξης των Βρεταννών.
Περίπου μετά τις 8.30 π.μ., η μάχη άρχισε να εξασθενεί, και στις 10 π.μ. ρίχθηκαν οι τελευταίοι πυροβολισμοί. Η κύρια επίθεση στο δεξί βρεταννικό πλευρό είχε αναχαιτιστεί. Από τεχνικής απόψεως, οι λεπτομέρειες της μάχης απέδειξαν ότι, ενώ το βρεταννικό πεζικό δεν ήταν έκδηλα καλύτερο στη συμπλοκή εκ του συστάδην από τους εμπειροπόλεμους Γάλλους, οι ομοβροντίες του είχαν τέτοια ισχύ που κανένα άλλο στράτευμα της εποχής εκείνης δεν διέθετε, και ήταν ακριβώς αυτές οι ομοβροντίες που αποτέλεσαν τον αποφασιστικό παράγοντα για την επιτυχή για τους Βρεταννούς έκβαση της μάχης, περισσότερο και από το ατομικό πείσμα των στρατιωτών.
Τμήμα των γαλλικών απωλειών προκλήθηκε από τα πυρά βρεταννικών κανονιοφόρων που ναυλοχούσαν κοντά στην ακτή και κανονιοβολούσαν το αριστερό πλευρό των γαλλικών γραμμών, και από ένα βαρύ ναυτικό κανόνι που είχε τοποθετηθεί σε μια πυροβολαρχία στην ξηρά και το χειρίζονταν ναύτες.
Μετά τη μάχη οι Βρεταννοί προήλασαν στην Αλεξάνδρεια και την πολιόρκησαν. Η γαλλική φρουρά της πόλης παραδόθηκε στις 2 Σεπτεμβρίου 1801.