Άρνεμ

Ετυμολογία

Στο πέρασμα των χρόνων, το Άρνεμ απέκτησε διάφορα ονόματα και προσωνύμια. Το 893 μ.Χ. αναφέρεται για πρώτη φορά ως Arneym, που προερχόταν από τις γερμανικές λέξεις arnu (=αετός) και heem (=στο σπίτι). Στην εποχή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας είχε τη λατινική ονομασία Arenacum. Νωρίτερα, το 814, υπάρχει γραπτή αναφορά ως Meginhardeswich, ονομασία που φέρει μέχρι και σήμερα η συνοικία Μέινερσβάικ (Meijnerswijk}. Το 847 λεηλατήθηκε από τους Βίκινγκς.
Στη διάλεκτο του Άρνεμ -η οποία έχει τις ρίζες της στη γλώσσα του Ν. Χέλντερ (Zuid-Gelders)- ονομάζεται Èrnem. Ο τονισμός των λέξεων της διαλέκτου οφείλεται στη γλώσσα που μιλούσαν κάποτε οι κάτοικοι της Χάγης, πολλοί από τους οποίους είχαν εγκατασταθεί στα δάση γύρω από το Άρνεμ, κατά το δεύτερο μισό του 18ου αιώνα. Σήμερα διατηρείται ακόμη στις λαϊκές συνοικίες της πόλης όπως είναι το Μπρουκ ('t Broek), το Χέιτενκαμπ (Geitenkamp) και το Κλάρενταλ (Klarendal).
Το Άρνεμ φέρει ακόμη και προσωνύμια. Το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, ονομαζόταν «μικρή Χάγη της ανατολής» ('Haagje van het Oosten'), για το λόγο που αναφέρθηκε πριν. Επίσης, όπως συνέβη και στη Χάγη, στο Άρνεμ είχαν εγκατασταθεί πολλοί τυχοδιώκτες που είχαν πλουτίσει ως έμποροι, διοικητικοί, ή καλλιεργητές καπνών και ζαχαροκάλαμου στην Ινδία. Η παρουσία τους έφερε οικονομική ανάπτυξη και κάποια ελίτ ακτινοβολία στην πόλη.
Λόγω της θέσης του πάνω στο Ρήνο, το Άρνεμ, με φόντο τα δάση, υπήρξε αγαπημένο θέμα των ζωγράφων. Η παρουσία στην πόλη πολλών πάρκων, τής έδωσε το προσωνύμιο «Πράσινη πόλη πάνω στον Ρήνο» ('Groene stad aan de Rijn') και «Πόλη των πάρκων» ('Parkstad').

Ιστορία

Παρόλο που τα παλαιότερα ίχνη δείχνουν ότι οι πρώτοι κάτοικοι της περιοχής κατήλθαν από τα υπερκείμενα δάση, το Άρνεμ δεν δημιουργήθηκε στις όχθες του Ρήνου, αλλά μάλλον κοντά στο σημείο  που ρέει ο Σιντ-Γιάνσμπεϊκ (Sint-Jansbeek) και συγκεκριμένα στη διασταύρωση του δρόμου Ναϊμέχεν-Ουτρέχτης/Ζύτφεν. Επτά πηγές τροφοδοτούσαν την πόλη με νερό και, μόνον όταν οι κάτοικοι άλλαξαν την πορεία της κοίτης του Ρήνου, βρέθηκε το Άρνεμ πάνω στον μεγάλο ποταμό.
Το 1233, η πόλη απέκτησε Χάρτα Δικαιωμάτων από τον Όθωνα Xέρλε τον 2ο (Otto II van Gerle), κόμη του Ζύτφεν. Το Άρνεμ είχε τον 13ο αιώνα, 2 με 3 χιλιάδες κατοίκους και, παρόλο που είχε οργανώσει κάποια μορφή άμυνας προτού αποκτήσει τα Δικαιώματα, μόνο το 1291 περιτειχίστηκε. Τα τείχη επεκτάθηκαν με την διεύρυνση της πόλης στα έτη 1505, 1519 και 1533 μέχρι την κατεδάφισή τους τον 19ο αιώνα. Πρωτεύουσα τής περιφέρειας Χέλντερλαντ είναι από το 1817.
Κατά τη διάρκεια του δεύτερου μισού του 19ου αιώνα, άρχισε μία μεγάλη επέκταση της πόλης που συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Γίνονται προσπάθειες για τη δημιουργία ενός καινούργιου σιδηροδρομικού  σταθμού, αλλά και ενός λιμένα πάνω στο Ρήνο (Rijnboog project).
Η πόλη είναι παγκοσμίως γνωστή για την περίφημη μάχη που διεξήχθη εδώ, τον Σεπτέμβριο του 1944, μεταξύ Βρετανοπολωνικών και Γερμανικών στρατευμάτων. Η πόλη βομβαρδίστηκε σφοδρά τόσο από τους συμμάχους, όσο και από το ναζιστικό στρατό. Στη δεκαετία '80 έγινε μεγάλη προσπάθεια να ξανακτιστούν πολλά από τα τότε κατεστραμμένα κτήρια.

Γεωγραφία

Το Άρνεμ είναι μία καταπράσινη πόλη και αυτό οφείλεται όχι μόνο στα πολλά πάρκα της, αλλά κυρίως στην προνομιούχο θέση της. Συγκεκριμένα, βρίσκεται στο νότιο μέρος της περιοχής Βέλουε (Veluwe), μιας μεγάλης δασικής έκτασης -της μεγαλύτερης στη ΒΔ.Ευρώπη- έκτασης 91.200 εκταρίων.
Όμως, αυτό δεν ίσχυε παλαιότερα. Κατά τη διάρκεια του μεσαίωνα, τα δάση στα βόρεια της πόλης είχαν υλοτομηθεί δραματικά. Στο τοπίο κυριαρχούσαν οι ερεικώνες, όπου έβοσκαν κοπάδια από πρόβατα. Στις αρχές του 18ου αιώνα, η περιοχή άρχισε να καλλιεργείται αλλά και να αναδασώνεται. Αυτό έφερε τη συγκράτηση των βρόχινων υδάτων και δημιουργήθηκαν οι πρώτες πηγές.
Τα πρώτα πάρκα που δημιουργήθηκαν ήσαν στην κατοχή πλούσιων οικογενειών, αλλά αργότερα πουλήθηκαν στο ολλανδικό κράτος. Το Άρνεμ έχει 15 μεγάλα πάρκα. Το πιο γνωστό και βραβευμένο είναι το Σόνσμπέικ ή Σιντ-Γιανσμπέικ (Park Sonsbeek of Sint-Jansbeek). Εκείνο όμως που χαρακτηρίζει την πόλη είναι τα άφθονα νερά, τα οποία προέρχονται από πολυάριθμα ρέματα (beken) μικρά ή μεγάλα. Το πιο γνωστό είναι το Σιντ-Γιανσμπέικ (Sint-Jansbeek), που ρέει μέσα από το ομώνυμο πάρκο, γύρω από το οποίο άρχισε η ανάπτυξη ολόκληρου του Άρνεμ.
Η πόλη διαθέτει επίσης 5 μεγάλα πάρκα αναψυχής. Το γνωστότερο είναι το Ράικερσβούρντσε (Rijkerswoerdse)

Αξιοθέατα

Το Άρνεμ έχει καταγραμμένα 509 Κρατικά Μνημεία (Rijksmonumenten), όπως λέγονται στην Ολλανδία οι οιασδήποτε μορφής κατασκευές -συνήθως διατηρητέα κτήρια- ή μνημεία της φύσης που χρήζουν προστασίας για ιστορικούς, αισθητικούς, ή άλλους λόγους.

Αθλητισμός

Το Άρνεμ είναι η έδρα της ποδοσφαιρικής ομάδας Φίτεσε, που ιδρύθηκε το 1892 και παίζει στην πρώτη κατηγορία (Eredivisie). 
Όμως, η πόλη διαθέτει επίσης 2 αθλητικά κέντρα, 4 κολυμβητήρια -εκ των οποίων ένα ανοικτό-, 1 σχολή κατάδυσης, 12 αθλητικά πάρκα, 6 παλε-ντε σπορ, γυμναστήρια και σάλες χορού. Στο Άρνεμ εδρεύουν 100 περίπου σύλλογοι από 70 διαφορετικά αθλήματα.