Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό

Ιστορία

Λόγω της γεωγραφικής θέσης της Ελλάδας, αλλά και της ιδιομορφίας του γεωγραφικού της χώρου (κανένα σημείο δεν απέχει περισσότερο από 150 χλμ. από τη θάλασσα), η ανάπτυξη του Πολεμικού Ναυτικού ξεκινάει από πολύ παλιά. Ήδη από τα Προϊστορικά χρόνια δημιουργήθηκαν οι πρώτες οργανωμένες ναυτικές πολεμικές μονάδες, ως αναγκαιότητα υπεράσπισης του ναυτικού εμπορίου που ασφαλώς και προηγήθηκε.
Η πρώτη πανελλαδική ναυτική επιχείρηση ήταν η Αργοναυτική εκστρατεία της οποίας ακολούθησε ο δεύτερος μεγάλος αποικισμός ο λεγόμενος Τρωικός πόλεμος, με την περισπούδαστη απόβαση με μια δεκάχρονη πολιορκία η οποία ολοκληρώθηκε με την άλωση της Τροίας από τους Αχαιούς και που ήταν η αιτία της δημιουργίας των άφθαστων έργων επικής ποίησης, μια βαριά κληρονομιά στον παγκόσμιο πολιτισμό. Από τα Αρχαϊκά χρόνια, οι Έλληνες είχαν εξερευνήσει όλη τη Μεσόγειο, ενώ είχαν αποικίες από τις Ηρακλείδες Στήλες μέχρι τον Εύξεινο Πόντο.
Στα Κλασσικά χρόνια, το πολεμικό ναυτικό υπερασπιζόμενο το εμπορικό γνωρίζει μεγάλη άνθηση. Η φράση του Περικλή από τα χρόνια αυτά Μέγα το της Θαλάσσης Κράτος, αναγράφεται στο θυρεό (έμβλημα με τη μορφή ασπίδας) του σύγχρονου Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού. Λαμπρό παράδειγμα της τότε υπεροχής του συνασπισμένου στόλου των αρχαίων ελληνικών πόλεων - κρατών αποτελεί η νίκη της Ναυμαχίας της Σαλαμίνας κατά των Περσών.
 
Επίσης, από τις σημαντικότερες δράσεις του Αρχαιοελληνικού ναυτικού αποτελεί η βοήθεια στην εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου στην κάθοδο του Ινδού ποταμού και το μεγάλο ταξίδι από τις εκβολές του μέχρι τον Περσικό Κόλπο. Σύντομα θα ακολουθήσουν η εξερεύνηση των ακτών της Αραβίας και της Κασπίας,
Κατά τα Βυζαντινά χρόνια, καινούριοι τύποι καραβιών και όπλων (όπως το υγρό πυρ) εξασφάλισαν στην Κωνσταντινούπολη την κυριαρχία της στη θάλασσα. Η παραμέληση της ναυτικής της δύναμης υπήρξε ένας από τους παράγοντες που οδήγησαν στην άλωση του Βυζαντίου από τους Οθωμανούς το 1453. Στα χρόνια της υποδούλωσης από τους Οθωμανούς, η συνθήκη του Κιουτσούκ Καϊναρτζή έδωσε μια ανάσα λευτεριάς στις ελληνικές θάλασσες.

Το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό κατά την διάρκεια της Επανάστασης του 1821

Στην αρχή της Επανάστασης οι Ελληνικές δυνάμεις διέθεταν περίπου 300 οπλισμένα εμπορικά πλοία στα οποία εργάζονταν 12,000 ναύτες. Οι μισοί περίπου από αυτούς προέρχονταν από τις Σπέτσες, την Ύδρα και τα Ψαρά: τα τρία αυτά νησιά είχαν και την μεγαλύτερη συμμετοχή στον θαλάσσιο επαναστατικό αγώνα. Η δομή του θαλάσσιου στόλου έμοιαζε με αυτήν των άτακτων της ξηράς: δεν υπήρχε ανώτατος διοικητής. Το κάθε νησί εξέλεγε ένα ναύαρχο και έναν αντιναύαρχο για μια συγκεκριμένη επιχείρηση. Κατά την εκλογή των ναυάρχων αυτών οι «νοικοκυραίοι», οι προεστοί δηλαδή του κάθε νησιού, είχαν βαρύνοντα λόγο. Συνήθως ο εκλεγείς «ναύαρχος»προέρχονταν από κάποια πλούσια και σημαντική οικογένεια και μέριμνά του ήταν το καλού του νησιού του. 
Τον Μάρτιο του 1822 ιδρύθηκε Υπουργείο Ναυτικών και η διεύθυνσή του ανατέθηκε σε μια επιτροπή προερχόμενη από τα τρία νησιά που προαναφέραμε. Κύριο χαρακτηριστικό του νεοσύστατου ναυτικού ήταν ο τοπικός χαρακτήρας του και σκοπός του οι σύντομες, μικρές επιχειρήσεις.Μ 
Για τις επιχειρήσεις αυτές εξελέγετο ανώτατος διοικητής, θεωρούμενος πάντως πρώτος μεταξύ ίσων από τους υπόλοιπους. Η ιδέα αυτή του πρώτου μεταξύ ίσων τόσο για τον στόλο του κάθε νησιού όσο και για την εσωτερική οργάνωση των πλοίων. Κάθε πλοίο διατηρούσε την αυτονομία του κατά τις επιχειρήσεις. Ναύτες και αξιωματικοί θεωρούσαν εαυτούς συνεταίρους στη δράση. Ζητούσαν και ελάμβαναν προκαταβολικά τον μισθό τους για ένα μήνα και μοιράζονταν την λεία από την κάθε επιχείρηση. Αν μετά από μια επιχείρηση δεν υπήρχαν κέρδη, απαιτούσαν την επιστροφή στη βάση τους. Πάντως τα τρία νησιά, Ύδρα, Σπέτσες και Ψαρά, υπερέβαλαν τα κατορθώματά τους όταν αργότερα ζήτησαν από την νεοσύστατη Ελληνική Κυβέρνηση αποζημιώσεις για τα έξοδά τους. 
Ο πρώτος ελληνικός Στόλος δημιουργήθηκε τον Απρίλιο από τον Γιακουμάκη Τομπάζη, ένα Υδραίο προεστό με σημαντική πείρα στις ναυτικές επιχειρήσεις. Η πρώτη του σκέψη ήταν αποσταλεί ο στόλος ανοιχτά της Ηπείρου όπου περιπολούσε ανοργάνωτος ο Οθωμανικός Στόλος. Με την επιμονή όμως ενός καλοπροαίρετου αλλά εντελώς άπειρου ως προς τα ναυτικά Χιώτη, του Νεόφυτου Βάμβα, ο στόλος απεστάλη στην Χίο για να ξεσηκώσει το νησί. Οι ειρηνικοί όμως Χιώτες αρνήθηκαν να συνεργήσουν. Οι Τούρκοι από την άλλη ενίσχυσαν τις φρουρές τους και συνέλαβαν εβδομήντα ομήρους μαζί με τον Αρχιεπίσκοπο. Το Ελληνικό ναυτικό πάντως σημείωσε αρκετές επιτυχίες και συνέλεξε σημαντική λεία. Λεηλάτησε ένα Αυστριακό πλοίο στην Τήνο και κατέλαβε ένα Οθωμανικό πλοίο που μετέφερε, εκτός από δώρα του Σουλτάνου προς τον Πασά της Αιγύπτου- και μεγάλο αριθμό πλούσιων τούρκικων οικογενειών, τις οποίες λήστεψαν και εν συνεχεία εξετέλεσαν. 
Τον Μάιο ο Τομπάζης χώρισε τον στόλο σε δύο μοίρες, μια για να περιπολεί στο Αιγαίο με σκοπό να επιτεθεί στον Οθωμανικό στόλο που ετοιμαζόταν να εξέλθει από τα Δαρδανέλια και μια, με δώδεκα μπριγαντίνια υπό τον Ανδρέα Μιαούλη, για να αποκλείσει την Πάτρα, με σκοπό να προκαλέσει ναυμαχία με τις Τουρκικές δυνάμεις του Ιονίου. Στις 5 Ιουνίου ο Τομπάζης συναντά ένα μεγάλο, βαριά οπλισμένο, τουρκικό δίκροτο βορείως της Χίου και το καταδιώκει μέχρι τον κόλπο της Ερεσσού. Οι ομοβροντίες των Ελληνικών πλοίων εναντίον του δεν έχουν κανένα αποτέλεσμα και έτσι ο Ψαριανός ναύαρχος Αποστόλης προτείνει ο Γιάννης από την Πάργα (Ιωάννης Δημολίτσας) να ετοιμάσει τρία πυρπολικά με Ψαριανά πληρώματα που είχαν αποκτήσει πείρα κατά τις ρωσικές επιχειρήσεις στο Τσεσμέ. Τα δύο πυρπολικά αποτυγχάνουν, το τρίτο όμως, έντεχνα οδηγημένο από τον Παπανικολή, βάζει φωτιά στο Τουρκικό το οποίο που τελικά ανατινάζεται. Ο Οθωμανικός στόλος πανικοβλήθηκε τόσο που επέστρεψε άμεσα στα Δαρδανέλια. Όμως ο Τομπάζης αντί να τον κυνηγήσει κατευθύνθηκε στο Αϊβαλί (Κυδωνιές) για να βοηθήσει τις εύπορες οικογένειες που απειλούνταν από τους Τούρκους. Πίστευε ότι με το που θα εμφανιζόταν ο Ελληνικός Στόλος θα ξεσηκώνονταν οι Έλληνες της Μικράς Ασίας κατά των Τούρκων. Αντ’ αυτού οι Τούρκοι επέπεσαν πάνω στον Ελληνικό πληθυσμό και τον κατέσφαξαν. Εκατοντάδες πουλήθηκαν σκλάβοι και τα καταστήματά τους πυρπολήθηκαν.

Το Πολεμικό Ναυτικό του νεοσύστατου ελληνικού Κράτους

Η ιστορία του στόλου του ελεύθερου Ελληνικού Κράτους αρχίζει το 1828 με κυβερνήτη της Ελλάδας τον Ιωάννη Καποδίστρια. Το ισχυρότερο πλοίο του στόλου της μεταβατικής εποχής ήταν η (ναυπηγημένη στις Η.Π.Α) φρεγάτα «ΕΛΛΑΣ». Την φρεγάτα "ΕΛΛΑΣ" ανατίναξε στον Πόρο, μαζί με την κορβέτα Ύδρα, ο Ναύαρχος Μιαούλης την 1η Αυγούστου 1831 στην διάρκεια της τότε ανταρσίας του κατά του κυβερνήτη Καποδίστρια.
 
Το 1833 το ελληνικό ναυτικό ονομάζεται "Βασιλικόν Ναυτικόν". Την ονομασία αυτή θα την διατηρήσει μέχρι το 1924. Υπό του Βασιλέως Όθωνα διετέλεσε πρώτος υπουργός Ναυτικών ο Ναύαρχος Κωνσταντίνος Κανάρης.
 
Η πρώτη ναυτική σχολή ιδρύθηκε το 1846 πάνω στην κορβέτα «ΛΟΥΔΟΒΙΚΟΣ» και διευθυντής της ορίστηκε ο Λεωνίδας Παλάσκας. Επικρατούσα γλώσσα των πληρωμάτων την εποχή εκείνη ήταν τα Αρβανίτικα: ο τότε Αρχίατρος του Στόλου, Βαυαρός Θεόδωρος Ράινχολντ (Th. Rheinhold) εκδίδει βιβλίο για την "Γλώσσα του Στόλου".
Το 1878 επί Βασιλέως Γεωργίου Α΄ ιδρύθηκε η Σχολή Ναυτικών Δοκίμων με διευθυντή τον Ηλία Κανελλόπουλο. Το 1907 ιδρύθηκε το Γενικό Επιτελείο Ναυτικού με πρώτο Αρχηγό τον Ναύαρχο Γεώργιο Κουντουριώτη.

Το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό κατά την διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων

Με την έκρηξη του Α' Βαλκανικού Πολέμου ο Ναύαρχος Παύλος Κουντουριώτης επί του θωρηκτού "Αβέρωφ" πρωτοστάτησε στην απελευθέρωση των νησιών του ανατολικού Αιγαίου, και με τις δύο αποφασιστικές ναυμαχίες της Έλλης (3 Δεκεμβρίου 1912) και της Λήμνου (5 Ιανουαρίου 1913), απέκρουσε τις απόπειρες εξόδου του Οθωμανικού Στόλου από τα Δαρδανέλλια, τρέποντάς τον σε φυγή και εξαναγκάζοντάς τον να επιστρέψει και να κλειστεί στα στενά, εξασφαλίζοντας την ελληνική κυριαρχία στο Αιγαίο για τις επόμενες δεκαετίες που ακολούθησαν.
Με την ανασύσταση της βασιλείας στην Ελλάδα το 1936, το Ελληνικό Ναυτικό θα επανέλθει στην ονομασία "Βασιλικόν Ναυτικόν", Β.Ν, μέχρι την οριστική κατάλυση της βασιλείας το 1974.

Το Πολεμικό Ναυτικό στην περίοδο της Στρατιωτικής Δικτατορίας

Η πραξικοπηματική αλλαγή του καθεστώτος επέφερε ανησυχία στο τότε Βασιλικό Ναυτικό, στις τάξεις του οποίου δεν υπήρχαν οργανωμένοι πυρήνες των πραξικοπηματιών. Με την έλευση της Χούντας ο αρχηγός του ΓΕΝ, αντιναύαρχος Εγκολφόπουλος, παραιτήθηκε ενώ στους επόμενους μήνες αποστρατεύτηκαν 61 αξιωματικοί. Η πρώτη αντίδραση του Ναυτικού ήταν να στηρίξουν το αντικίνημα του Βασιλιά, δηλαδή τον φυσικό τους αρχηγό, στις 13 Δεκεμβρίου του 1967. Ακολούθησαν και άλλες δύο απόπειρες απαγωγής του Παπαδόπουλου, οι οποίες όμως απέτυχαν εξαιτίας εξωγενών παραγόντων.
Απο το 1969 αρχίζει η προετοιμασία και η οργάνωση του κινήματος με κύριο πυρήνα την τάξη του 1948. Η οργάνωση εκτός από Αξιωματικούς του Ναυτικού μύησε και μερικούς αξιωματικούς της Αεροπορίας αλλά και του Στρατού. Σκοπός του κινήματος ήταν η εξέγερση του λαού η οποία θα οδηγούσε στην απαλλαγή από τη Δικτατορία.
Την άνοιξη του 1973 όλα ήταν έτοιμα. Το κίνημα θα εκδηλωνόταν στις πρώτες ώρες της 23ης Μαΐου. Τις βραδινές ώρες της 21ης Μαΐου υπήρξαν οι πρώτες ενδείξεις ότι το κίνημα είχε προδοθεί. Οι κυβερνήτες των πλοίων διστάζουν να αποπλεύσουν, ακολουθώντας το σχέδιο (το οποίο ήταν περίπου γνωστό στη Χούντα). Στις 23 Μαΐου οι αξιωματικοί τίθενται υπό περιορισμό, ενώ οι πρώτες συλλήψεις δεν αργούν να γίνουν. Στις 25 Μαΐου το πολεμικό πλοίο "Βέλος" παίρνει την απόφαση να αποχωρίσει από την άσκηση του Ν.Α.Τ.Ο. και να καταπλεύσει στο Φιουμιτσίνο της Ιταλίας, όπου ο κυβερνήτης και το πλήρωμά του ζήτησαν πολιτικό άσυλο.
Το κίνημα του Πολεμικού Ναυτικού, η σημαντικότερη ίσως αντίσταση μέχρι τότε, οργανώθηκε με σκοπό μόνο την απελευθέρωση του κράτους και όχι μιας απλής αντικατάστασης των δικτατόρων. Ουσιαστικά εξέφραζε τον λαό, αφού ήταν μια επανάσταση του στόλου και δεν ήταν καθοδηγούμενη από κανένα πολιτικό πρόσωπο ή συμφέρον. Ο Βασιλιάς προς τον οποίο απευθύνονταν οι στασιαστές για να τους στηρίξει δίστασε και τελικά δεν θέλησε να συμπαραταχθεί με τους κινηματίες, πράγμα που θα είχε αργότερα καθοριστικό ρόλο για την τύχη της Βασιλείας στην Ελλάδα. 
Το σημαντικότερο αποτέλεσμα ήταν η ανανέωση της αντίστασης, αφού από το 1971 η Δικτατορία είχε δώσει την αίσθηση ότι είχε εδραιωθεί και ότι όλες οι ένοπλες δυνάμεις ήταν με το μέρος της. Αυτός όμως ο μύθος καταρρίφθηκε με την εκδήλωση του κινήματος και γέμισε με θάρρος τον Ελληνικό Λαό.

Θητεία

Όσοι κληθούν να υπηρετήσουν τη θητεία τους στο Πολεμικό Ναυτικό θα πρέπει να παρουσιαστούν στη Ναυτική Βάση Κανελλόπουλος που εδρεύει στον Σκαραμαγκά Αττικής.
Κατά τη διάρκεια της προπαίδευσης, οι εκπαιδευόμενοι δεν επιτρέπεται να βγουν από το Κέντρο Εκπαιδεύσεως παρά μόνο σε περίπτωση χορήγησης ολιγόωρης άδειας, συνήθως έξι (6) ωρών, κάτι το οποίο γίνεται συνήθως κατά τη δεύτερη και τρίτη εβδομάδα εκπαίδευσης (Παρασκευή/Σάββατο/Κυριακή).
Οι εκπαιδευόμενοι μπορούν να δεκτούν επισκέψεις από τα αγαπημένα τους πρόσωπα κατά τις καθοριζόμενες ημέρες/ώρες.
Η προπαίδευση διαρκεί περίπου είκοσι πέντε (25) ημέρες και αμέσως μετά ακολουθεί η ορκωμοσία, όπου σε κάθε εκπαιδευόμενο κοινοποιείται η ειδικότητα που θα λάβει καθώς και του γνωρίζεται με φύλλο πορείας η Υπηρεσία/τόπος που μετατίθεται μετά την προβλεπόμενη άδεια ορκωμοσίας, δέκα (10) ημερών συνήθως.  Ορισμένες από τις ειδικότητες οδηγούν στο βαθμό του υπαξιωματικού (στρατευσίμου διόπου). Όσοι έχουν δίπλωμα Πλοιάρχου Εμπορικού Ναυτικού ή ιατρού μπορούν να γίνουν Επίκουροι Σημαιοφόροι (το αντίστοιχο του Δόκιμου Έφεδρου Αξιωματικού στον Στρατό Ξηράς και στην Πολεμική Αεροπορία). Ειδικότερα οι κατέχοντες δίπλωμα Πλοιάρχου Εμπορικού Ναυτικού αμέσως μετά την άδεια ορκομωσίας θα πρέπει να παρουσιαστούν στο Κέντρο Εκπαίδευσης Παλάσκας (Κ.Ε.ΠΑΛ.) ώστε να  φοιτήσουν στο Σχολείο Επίκουρων Αξιωματικών (Μάχιμων) (Σ.Ε.Α./Μ) το οποίο διαρκεί περίπου σαράντα (40) ημέρες. Οι επιτυχόντες Σ.Ε.Α./Μ δίνουν κατάλληλο όρκο και πλέον ονομάζονται Επίκουροι Σημαιοφόροι (Μάχιμοι).
Σε αντίθεση με ότι γίνεται στο Στρατό Ξηράς, στο Ναυτικό δεν έχει εφαρμοστεί ακόμα ένα εξ ολοκλήρου αντικειμενικό σύστημα μεταθέσεων. Έτσι ενώ στον Στρατό Ξηράς είναι υποχρεωτική η πεντάμηνη υπηρεσία σε παραμεθόριες περιοχές μετά την οποία είναι επίσης υποχρεωτική η μετάθεση των οπλιτών, στο Πολεμικό Ναυτικό προβλέπεται ότι είναι υποχρεωτική η τουλάχιστον εξάμηνη τοποθέτηση σε ναύσταθμους, πλοία ή υπηρεσίες νησιών.
Η θητεία έχει διάρκεια δώδεκα (12) μηνών, με εξαίρεση κάποιες ευπαθείς κατηγορίες οι οποίες έχουν θητεία εννέα (9), έξι (6) ή τρεις (3) μήνες.
Οι Επίκουροι Σημαιοφόροι υπηρετούν συνολικά δεκαεπτά (17) μήνες. Στο Ναυτικό δεν ισχύει απαραίτητα η 5μηνη θητεία παραμεθορίου, ενώ παραμεθόριος θεωρούνται τα ακριτικά νησιά της Ελλάδας (Κάρπαθος, Καστελόριζο, Κως, Λέσβος, Λήμνος, Ρόδος, Σαμοθράκη, Σάμος, Χίος, Λέρος). Οι στρατεύσιμοι που κάνουν την θητεία τους σε κάποιο από τα ακριτικά νησιά της παραμεθορίου ή ως πλήρωμα σε πολεμικά πλοία δικαιούνται επίσης μειωμένη θητεία εννέα (9) μηνών, ή οκτώ (8) μηνών αν συντρέχουν και άλλοι λόγοι (ευπαθείς κατηγορίες). Αποτέλεσμα του γεγονότος αυτού είναι πολλοί στρατεύσιμοι να υπηρετούν σε παραμεθόριες νησιωτικές περιοχές για όλη τη θητεία τους. Επίσης υπάρχει η δυνατότητα επίταξης, δηλαδή η δυνατότητα ενός διοικητή να μην εγκρίνει την μετακίνηση κατά την κρίση του.
Όσον αφορά, τέλος, τις άδειες και τις ποινές, ισχύει ότι και στους υπόλοιπους Κλάδους των Ενόπλων Δυνάμεων.