Κεφαλή

Ονομασία

Ο δήμος, πήρε το όνομά του από τον επώνυμο ήρωα Κέφαλο, ο οποίος ήταν ο μυθικός  βασιλιάς της πόλης του Θορικού.

Τοποθεσία της αρχαίας Κεφαλής

Ο δήμος της Κεφαλής, ήταν δήμος της Παραλίας. Ο δήμος καταστράφηκε, τον 3ο αιώνα,  κατά την εισβολή των Ερούλων στην Αρχαία Αττική. Σύμφωνα με τη διάταξη αναφοράς των πόλεων-δήμων, (η οποία χρησιμοποιείται και ως κατάλογος αναφοράς) από τον Παυσανία στο έργο του «Ελλάδος Περιήγησις»–«Αττικά» η περιοχή του δήμου βρισκόταν στα νότια ή ανατολικά του όρους Υμηττού,< προς το βόρειο άκρο της περιοχής των ορυχείων του Λαυρίου. Επίσης, σύμφωνα με το γεγονός, ότι ο Λουδοβίκος Ρος βρήκε στην περιοχή του λατρευτικού κέντρου της Βραυρώνας επιγραφές που φέρουν το όνομα αυτού του δήμου, θεωρείται ότι ο δήμος βρίσκεται σε θέση ανατολικά της σημερινής Κερατέας, στην περιοχή Αγίου Σεραφείμ Ρουτζέρι Μεσοχώρι, η οποία υπάγεται στον Δήμο Λαυρεωτικής. 
Οι ερευνητές του 19ου αιώνα Ιάκωβος Ρίζος Ραγκαβής και Διονύσιος Σουρμελής, αναφέρουν και οι δυο ότι ο δήμος ήταν σε σημείο απόστασης από τον Υμηττό. Κι ενώ, σύμφωνα με τον Ιάκωβο Ρίζο Ραγκαβή ο δήμος «έκειτο κατά το νότιον ή το ανατολικόν του Υμηττού, πλησίον ίσως των Πρασιών και του Βραυρώνος», περιγραφή που προσεγγίζει τη σύγχρονη θέση του δήμου, αντίθετα στην περίπτωση του Διονυσίου Σουρμελή ο οποίος αναφέρει ότι ο «δημος ούτος, κείμενος υπό τάς υπωρείας του Υμηττού. το όνομα Κεφαλή διεσώθη μέχρι των μέσων του Μεσαιώνος, ότε η Κεφαλή μετωνομάσθη εις συνωνυμον όνομα Κάρα». δηλαδή την περιοχή του σύγχρονου Καρέα, η εκτίμησή του είναι τελείως άστοχη, καθώς τοποθετεί τον δήμο σε περιοχή, η οποία δεν επαληθεύεται από τις σύγχρονες έρευνες.

Η συμμετοχή του δήμου στην αρχαία Βουλή

Ο δήμος, η ύπαρξη του οποίου επιβεβαιώνεται και από διάφορες επιγραφές, ως μέλος της Ακαμαντίδας φυλής, συμμετείχε με 9 βουλευτές στην αρχαία Βουλή των 500, κατά την πρώτη περίοδο (508 – 307/306 π.Χ.). Κατά τη δεύτερη περίοδο (307/306 – 224/223 π.Χ.) και την τρίτη περίοδο (224/223 – 201/200 π.Χ.), ο δήμος αντιπροσωπευόταν με 12 βουλευτές στη Βουλή των 600. Κατά την τέταρτη περίοδο (201/200 π.Χ. – 126/127) και την πέμπτη περίοδο (126/127 – 3ος αιώνας) είναι άγνωστος ο αριθμός βουλευτών–αντιπροσώπων του δήμου.

Οι κάτοικοι της Κεφαλής

Ο δημότης της αρχαίας Κεφαλής προσδιοριζόταν με τη λέξη «Kεφαλήθεν», δηλαδή ότι προέρχεται από την Κεφαλή. Στην περιοχή του αρχαίου δήμου έχουν βρεθεί θαλαμοειδής τάφος και οικίες της μυκηναϊκής εποχής. Έχει ανακαλυφθεί επίσης Νεκρόπολις (νεκροταφείο), στο Ρουτζέρι, η οποία ιδρύθηκε κατά τη γεωμετρική περίοδο (έκτος αιώνας π.Χ.) και παρέμεινε ενεργή μέχρι τον τέταρτο αιώνα π.Χ.

Λατρευτικές παραδόσεις

Στο δήμο υπήρχαν ναοί αφιερωμένοι στην Αφροδίτη, τον Εβδόμειο Απόλλωνα και τους Διόσκουρους, οι οποίοι, στην συγκεκριμένη περίπτωση, δεν ήταν οι γνωστοί Κάστωρ και Πολυδεύκης, αλλά οι Κάβειροι κούροι του Διός, δηλαδή ο Ευρυμέδων και ο Άλκων, οι οποίοι αποκαλούνταν επίσης και αυτοί, ως «Μεγάλοι θεοί». Υπήρχε, επίσης, ναός της φρατρίας των Αχνιάδων, ο οποίος βρισκόταν μέσα σε μεγάλο κτήμα.

Προσωπικότητες από την Κεφαλή

Υπήρξαν διάφοροι γνωστοί πολίτες από το δήμο της Κεφαλής, όπως ο αντιγραφέας Βασιλείδης ο Κεφαλήθεν, ο ταμίας του ιερού της θεάς Αθηνάς Δημοκλής ο Κεφαλήθεν, ο γραμματέας της αρχαίας Βουλής και του δήμου Δημόφιλος ο Κεφαλήθεν, γιος του Θεωρού, ο δικαστής Δημοχάρης ο Κεφαλήθεν, ο γραμματέας της αρχαίας Βουλής και του δήμου Διονυσόδωρος ο Κεφαλήθεν, γιος του Φιλίππου, κ.α.