Μοναστήρι του Λάργκβισι

Ιστορία

Πιστεύεται ότι το μοναστήρι ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα, κατά την περίοδο του Βυζαντινού αυτοκράτορα Ιουστινιανού, από έναν πρόγονο της οικογένειας των Εριστάβι του Κσάνι, τον Ρόστομ.
Οι πρώτες τεκμηριωμένες αναφορές στο μοναστήρι είναι από τις αρχές του 14ου αιώνα, και πιστεύεται ότι μέχρι τότε η τοποθεσία ήταν νεκροταφείο για τους Δούκες του Κσάνι, οι οποίοι ήταν χορηγοί της μονής. Κατά τον 14ο-15ο αιώνα το μοναστήρι ήταν σημαντικό πολιτιστικό και εκπαιδευτικό κέντρο, όπου γίνονταν αντιγραφές, μεταφράσεις και εικονογραφήσεις χειρογράφων. Διέθετε μία πλούσια βιβλιοθήκη.
Το 1400 το μοναστήρι καταστράφηκε από τις εισβολές του Ταμερλάνου και των Μογγόλων στη Γεωργία. Οι Μπανταΐσντζε ανακατασκεύασαν και τοιχογράφησαν το μοναστήρι, και έγραψαν τα χρονικά για το μοναστήρι ως «Μνημείο των Εριστάβι». Το 1470, το μοναστήρι ανακαινίστηκε περαιτέρω από τον δούκα Σάλβα, ο οποίος έχτισε και ένα οχυρωματικό τείχος με καμπαναριό. 
Ο Δούκας Σάνσε του Κσάνι πρόσθεσε περισσότερες οχυρώσεις, μετατρέποντάς το σε κάστρο του. 
Το 1759 χτίστηκε εκ νέου η εκκλησία του Αγίου Θεοδώρου του Τήρων, από τον δούκα Νταβίντ και τη μητέρα του Κετέβαν. Μια Γεωργιανή επιγραφή στα ασομταβρούλι  από την εικόνα της Θεοτόκου του Λάργκβισι, αναφέρεται στο γεγονός. Το νέο κτίριο αντικατέστησε μία παλαιότερη εκκλησία που δεν ήταν θολωτή.
Το μοναστήρι βασιζόταν στους Δούκες του Κσάνι μέχρι που αυτοί εναντιώθηκαν στην κυριαρχία του Ηράκλειου Β'. Από το 1777 το Κσάνι και το μοναστήρι του παράκμασαν. Το 1811 λειτουργούσε απλά ως εκκλησία του χωριού.

Αρχιτεκτονική

Το Μοναστήρι του Λάργκβισι είναι χτισμένο στην συμβολή των ποταμών Κσάνι και Χούρτι, στην πλαγιά ενός λόφου, σε υψόμετρο 1.100 μ. από το επίπεδο της θάλασσας. Το συγκρότημα κτιρίων περιλαμβάνει την εκκλησία του Αγίου Θεοδώρου, τα μοναστικά οικήματα, το οχυρωματικό τείχος με την πύλη εισόδου, πύργους, ακρόπολη, αμυντικές δομές, μυστική υπόγεια σήραγγα και παρατηρητήρια. Η υδροδότηση του μοναστηριού γινόταν μέσω κεραμικών σωλήνων.

Εκκλησία του Αγίου Θεοδώρου

Είναι θολωτή, σταυροειδής σε ορθογώνια βάση διαστάσεων 19,9 x 12,1 μ., που είναι επιμήκης στον άξονα ανατολής-δύσης. Το ύψος της φτάνει τα 16,9 μ. Είναι χτισμένη από τούβλα και καλυμμένη με πλάκες πελεκημένης πέτρας. Οι εσωτερικοί τοίχοι είναι σοβαντισμένοι, και δεν διακρίνονται ίχνη από τοιχογραφίες. Οι αψίδες είναι κατασκευασμένες από τούβλα διαστάσεων 22x22x4 εκ. Ο θόλος βρίσκεται στο κέντρο της εκκλησίας και στηρίζεται στην Αγία Τράπεζα και 2 κολόνες. Η εκκλησία έχει δυο εισόδους, στα δυτικά και νότια.   Το εσωτερικό της είναι καλά φωτισμένο, από 10 παράθυρα στο τύμπανο του θόλου και άλλα στους τοίχους της αίθουσας. 
Στις προσόψεις της εκκλησίας οι διακοσμήσεις περιορίζονται γύρω από τα παράθυρα και τις πόρτες. Στη δυτική πρόσοψη υπάρχει μία πόρτα και τρία παράθυρα. Πάνω από το ένα παράθυρο υπάρχει ένα γλυπτό σκαλισμένο σε πέτρα - απεικονίζει ένα ανθρώπινο δεξί χέρι και εργαλεία οικοδόμων.

Φρούριο

Το πέτρινο οχυρωματικό τείχος ακολουθεί το ανάγλυφο του εδάφους, περιβάλλοντας το μοναστήρι. Είναι ερειπωμένο τώρα, και οι δομές δεν ξεπερνούν σε ύψος τα 2-3 μ. Διέθετε 2 εισόδους, την κύρια πύλη στα νοτιοανατολικά και μία μικρότερη είσοδο στα δυτικά. Το τείχος είναι ενισχυμένο με πύργους, παρατηρητήρια, μία αποθήκη και ένα καμπαναριό.

Ακρόπολη

Η ακρόπολη του φρουρίου βρισκόταν σε ψηλότερη τοποθεσία.

Μεμονωμένος πύργος

Είναι το πιο ερειπωμένο κτίριο του μοναστηριού. Ο τετράγωνος πύργος φύλασσε την κύρια πύλη για το μοναστήρι.