Μεγάλες Προσδοκίες (ταινία 1946)

Υπόθεση

Ο Φίλιπ "Πιπ" Πίριπ (Τζον Μιλς/Τόνι Γουάγκερ) ένα ορφανό αγόρι που ζει σ'ένα μικρό χωριουδάκι της Αγγλίας, με τη βάναυση αδερφή του (Φρίντα Τζάκσον) και τον άνδρα της Τζο (Μπέρναρντ Μάιλς), συναντά μια μέρα ένα δραπέτη τον Μάγκουιτς (Φίνλεϊ Κιούρι) στο προαύλιο της εκκλησίας, ο οποίος του ζητάει να κλέψει φαγητό και μια λίμα από την αποθήκη του σπιτιού του. Ο Πιπ τρομοκρατημένος σπεύδει να τον βοηθήσει, αν και μετά απο λίγο ο δραπέτης συλλαμβάνεται.
Λίγες μέρες αργότερα ο Πιπ πηγαίνει με τον Τζο στο ερειπωμένο αρχοντικό της κυρία Χάβισαμ (Μαρτίτα Χαντ), όπου ζει με τη θετή της κόρη Εστέλλα (Βάλερι Χόμπσον/Τζιν Σίμονς) που έχει την ίδια ηλικία με τον Πιπ. Ο Πιπ αναλαμβάνει να κρατά συντροφιά στην ψυχρή και κακομαθημένη Εστέλλα και σιγά σιγά την ερωτεύεται, ενώ εκείνη δεν του δίνει σημασία. Οι δυο τους αποχωρίζονται όταν ο Πίπ γίνει 14 ετών και ξεκινήσει τη μαθητεία του με τον Τζο για να γίνει σιδηρουργός, ενώ η Εστέλλα αναχωρεί για τη Γαλλία.
Έξι χρόνια αργότερα,ο δικηγόρος της κας Χάβισαμ, κος Τζάγκερς επισκέπτεται τον Πιπ και τον ενημερώνει οτι ένας ανώνυμος ευεργέτης του προσφέρει τα χρήματα που χρειάζονται για να πάει στο Λονδίνο και να γίνει ένας τζέντλεμαν, ένας καθως πρέπει κύριος με Μεγάλες Προδοκίες. Ο Πιπ αφήνει τον Τζο και τη ζωη του σιδηρουργού και μετακομίζει μαζί με τον Χέρμπερτ Πόκετ, έναν νεαρό με τον οποίο είχε παλέψει κάποτε στο σπίτι της κας Χαβισαμ. Από κείνον ο Πιπ μαθαίνει οτι η Μις Χαβισαμ ήταν να παντρευτεί αλλα ο γαμπρός την εγκατέλειψε τη μέρα του γάμου τους και οτι μεγάλωσε την Εστέλα με σκοπό να πληγώνει τους αντρες έτσι ώστε να πάρει εκδίκηση για την ίδια.
Όταν ο Πιπ γίνει 21, ο Τζο έρχεται να τον βρει στο Λονδίνο και να του μεταφέρει ένα μήνυμα απο την κα Χάβισαμ η οποία τον καλεί να την επισκεφτεί. Ο Πιπ, που πλέον έχει αλλάξει, είναι ψυχρός και απόμακρος και αντιμετωπίζει πλέον τον Τζο σαν κατώτερο. Πηγαίνει στο σπίτι της κας Χάβισαμ όπου βρίσκει την Εστέλλα με την οποία είναι ακόμα ερωτευμένος, ενώ εκείνη του δηλώνει οτι δεν έχει καρδιά.
Μια μέρα δέχεται επίσκεψη από έναν άντρα ο οποίος είναι ο ευεργέτης του και αποδεικνύεται οτι είναι ο Μάγκουιτς. Ο Πιπ που μέχρι τώρα ήταν πεπεισμένος οτι η κα Χάβισαμ ήταν ο ανώνυμος ευεργέτης του συνειδητοποιεί οτι εκείνη τον χρησιμοποιούσε τόσο καιρο, ενώ παράλληλα νιώθει αποστροφή για τον αληθινό ευεργέτη του που ήταν κατάδικος αλλά και ευγνωμοσύνη οπότε φροντίζει να τον φιλοξενήσει. Ο Μαγκουιτς είχε μεταφερθεί στην Αυστραλία όπου και έκανε περιουσία αλλά δεν ξέχασε ποτέ το μικρό παιδί που τον βοήθησε, και που του θύμιζε το δικό του παιδί που είχε χάσει μωρό.
Ο Πιπ επισκέπτεται την κα Χάβισαμ και της δηλώνει οτι είναι τόσο δυστυχισμένος όσο εκείνη τον ήθελε να είναι. Εκείνη συνειδητοποιεί το λάθος της αλλά όταν εκείνος φεύγει ένα κομματι φλεγόμενο ξύλο φεύγει από το τζάκι και η κα Χάβισαμ πεθαίνει από τα εγκαύματά της, πριν ο Πιπ προλάβει να τη σώσει.
Στο Λονδίνο μαθαίνει οτι ένας παλιός εχθρός του Μαγκουιτς τον παρακολουθεί και σκοπεύει να τον προδώσει στις αρχες, και αρχίζει τις κρυφές ετοιμασίες για να φυγουν μαζί για την Αυστραλία. Όμως η αστυνομία που έχει ήδη ανημερωθεί για τα σχέδια τους συλλαμβάνει τον Μαγκουιτς ο οποίος στη μάχη με τον εχθρό του τραυματίζεται βαριά. Το δικαστήριο τον καταδικάζει σε θάνατο, όμως εκείνος είναι ηδη σε άσχημη κατάσταση. Ο Πιπ τον επισκέπτεται στο νοσοκομείο όπου τον ενημερώνει οτι το παιδί του είναι ζωντανό και οτι είναι ερωτευμένος μαζί της, είναι η Εστέλλα. Ο Μαγκουιτς πεθαινει ευτυχισμενος έχοντας ακούσει αυτά τα νέα. Ο Πιπ άρρωστος και με τις μεγάλες προσδοκίες του χαμένες, μένει για καιρό υπό τη φροντίδα του Τζο μέχρι να επανέλθει.
Ο Πιπ πηγαίνει στο σπίτι της κας Χάβισαμ οπου βρίσκει την Εστελλα να ακολουθεί τα βήματα της αφού ο γάμος της ακυρώθηκε όταν μαθεύτηκε η πραγματική της καταγωγή. Ο Πιπ της ανοιγει για πρώτη φορά τα παραθυρα και την αναγκαζει να δει την σηψη και παρακμη που υπάρχει παντού. Αφού της πει οτι δεν έπαψε ποτε να την αγαπα, τελικά εκείνη τον αγκαλιάζει και φεύγουν μαζι.

Πληροφορίες παραγωγής

Ο Ντέιβιντ Λιν δεν είχε ασχοληθεί ιδιαίτερα με τη λογοτεχνία, όταν σε σχετικά μεγάλη ηλικία ήρθε σε επαφή με το έργο του Κάρολου Ντίκενς παρακολουθώντας με τη σύζυγό του μια θεατρική παράσταση βασισμένη στις Μεγάλες Προσδοκίες το 1939. Στην παράσταση εκείνη ένας ακόμη άσημος ηθοποιός ο Άλεκ Γκίνες υποδυόταν τον Χέρμπερτ Πόκετ, ρόλο που θα επαναλάμβανε στην κινηματογραφική μεταφορά του έργου το 1946 και που θα σηματοδοτούσε την πρώτη από τις έξι συνεργασίες του με το σκηνοθέτη καθώς και τον πρώτο ομιλούντα του ρόλο. Ο Γκίνες αισθάνονταν άβολα κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων λόγω του γεγονότος ότι έπρεπε να φοράει περούκα. Η Μαρτίτα Χαντ υποδυόταν επίσης τη Δις Χάβισαμ ρόλο που θα επαναλάμβανε στη μεγάλη οθόνη. Για το ρόλο της νεαρής Εστέλλα, ο Λιν επέλεξε την αγγλίδα καλλονή Τζιν Σίμονς μια ηθοποιό που έμελλε να κάνει μεγάλη καριέρα τα χρόνια που ακολούθησαν. Την αμέσως επόμενη χρονιά η Σίμονς γοήτευσε το κοινό στο ρόλο της διεφθαρμένης καλλονής Κάντσι στην ταινία των Μάικλ Πάουελ και Έμεριχ Πρέσμπεργκερ Μαύρος Νάρκισσος (Black Narcissus), ενώ το 1948 βρέθηκε υποψήφια για Όσκαρ Β' Γυναικείου Ρόλου στον Άμλετ (Hamlet) του Λόρενς Ολίβιε, όπου υποδυόταν την Οφηλία.
Ο Λιν με τη βοήθεια του διευθυντή φωτογραφίας Γκάι Γκριν και του σκηνογράφου Τζον Μπράιαν κατάφερε να αποδώσει με ρεαλιστικό τρόπο και με μαεστρία την αρχική σκηνή, όπου ο μικρός Πιπ συναντάει τον κατάδικο Μάγκουιτς στο νεκροταφείο.

Αποδοχή

Η πρεμιέρα της ταινίας έγινε στις 26 Δεκεμβρίου του 1946 και γνώρισε μεγάλη επιτυχία. Αποτέλεσε την τρίτη δημοφιλέστερη στο Βρετανικό Box-Office για το 1947, καθώς και την εμπορικότερη ταινία του 1948 στον Καναδά. Η ταινία έλαβε επίσης την εύνοια των κριτικών που την αποκάλεσαν την καλύτερη κινηματογραφική μεταφορά έργου του Ντίκενς από όσα είχαν διασκευαστεί για τη μεγάλη οθόνη μέχρι και εκείνη την εποχή.

Διαχρονικότητα

Το 1999 η ταινία έλαβε την 5η θέση στις λίστα που θεσπίστηκε από το Βρετανικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου με τις καλύτερες βρετανικές ταινίες όλων των εποχών, ενώ το περιοδικό Total Film το 2004 της απένειμε τη 14η θέση στη λίστα με τις καλύτερες βρετανικές ταινίες.

Τέλος

Ο Ντίκενς άλλαξε τρεις φορές το τέλος του βιβλίου αλλά μόνο στην δεύτερη και λιγο περισσότερο στην τρίτη υπονοείται πώς μάλλον ο Πιπ και η Εστέλλα θα μείνουν μαζί, χωρίς όμως να είναι και ξεκάθαρο. Στην ταινία ( η οποία γενικά έχει ωραιοποιήσει και παραλείψει ορισμένα κομμάτια της ιστορίας του βιβλίου) διαφαίνεται ένα πολύ πιο αισιόδοξο τέλος για τους δυο.