Μόνος στο Σπίτι

Πλοκή

Στο Σικάγο του Ιλινόι, η οικογένεια ΜακΚάλιστερ ετοιμάζεται για τις Χριστουγεννιάτικες διακοπές της στο Παρίσι. Τη νύχτα πριν την αναχώρησή τους, όλη η οικογένεια μαζεύεται στο σπίτι του Πίτερ και της Κέιτ, όπου ο οκτάχρονος γιος τους, ο Κέβιν, γελοιοποιείται από τα αδέλφια και τα ξαδέλφια του. Έπειτα από έναν καυγά με τον μεγαλύτερο αδελφό του, τον Μπαζ, η μητέρα τους, στέλνει τον Κέβιν στον τρίτο όροφο του σπιτιού για τιμωρία, όπου εύχεται να εξαφανιστεί η οικογένειά του. Κατά τη διάρκεια της νύχτας, πολύ δυνατοί άνεμοι προκαλούν ζημιές στην ηλεκτροδότηση, κάτι που οδηγεί το ξυπνητήρι να μην κτυπήσει κανονικά. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα η οικογένεια να αποκοιμηθεί και να αργήσει για το αεροδρόμιο. Μέσα στη σύγχυση και στη βιασύνη να φτάσουν στο αεροδρόμιο έγκαιρα για να μην χάσουν την πτήση τους, ο Κέβιν μένει πίσω κατά λάθος.
Εν τω μεταξύ, ο Κέβιν ξυπνάει και βρίσκει το σπίτι άδειο και, πιστεύοντας ότι η ευχή του πραγματοποιήθηκε, καταβάλλεται από χαρά για την νεοαποκτηθείσα ελευθερία του. Ωστόσο, η χαρά του Κέβιν μετατρέπεται σε φόβο, όταν συναντιέται με τον γείτονα, τον γερο-Μάρλεϊ, για τον οποίο κυκλοφορεί η φήμη ότι έχει δολοφονήσει την οικογένειά του το 1958 με ένα φτυάρι χιονιού. Επίσης, συναντιέται με τους «Υγρούς Ληστές», τον Χάρι και τον Μαρβ. Δύο διαρρήκτες, οι οποίοι μπαίνουν σε όλα τα άδεια σπίτια της γειτονιάς, όταν οι ιδιοκτήτες τους λείπουν για διακοπές. Οι δυο τους, έχουν βάλει στόχο και το σπίτι τον ΜακΚάλιστερ και ο Κέβιν καταφέρνει, αρχικά, να τους κρατήσει μακριά, κάνοντας να φαίνεται ότι η οικογένεια είναι στο σπίτι, τρέποντάς τους έτσι σε φυγή. Τελικά, όμως, συνειδητοποιούν ότι ο Κέβιν είναι μόνος στο σπίτι.
Η Κέιτ συνειδητοποιεί κατά τη διάρκεια της πτήσης ότι ο Κέβιν δεν είναι μαζί τους και φτάνοντας στο Παρίσι ανακαλύπτουν ότι για τις επόμενες δύο μέρες, όλες οι πτήσεις για Σικάγο είναι γεμάτες. Ο Πίτερ και η υπόλοιπη οικογένεια πάνε στο διαμέρισμα του θείου Φρανκ ενώ η Κέιτ μένει στο αεροδρόμιο και καταφέρνει να βρει πτήση για τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά μέχρι την πόλη Σκράντον της Πενσυλβάνια. Προσπαθεί από εκεί να κλείσει πτήση για το Σικάγο, αλλά και πάλι όλες οι πτήσεις είναι γεμάτες λόγω των εορτών. Η Κέιτ, μη θέλοντας να το αποδεχτεί, δημιουργεί σκηνή με αποτέλεσμα να την ακούσει ο Γκας Πολίνσκι, ο αρχηγός μιας πόλκα μπάντας που βρίσκεται σε περιοδεία. Ο Γκας της προτείνει να ταξιδέψει μαζί τους με το λεωφορείο μέχρι το Γουίνετκα, καθώς εκείνοι έχουν προορισμό το Μιλγουόκι, κάτι το οποίο σιγά σιγά αποδέχεται.
Την Παραμονή των Χριστουγέννων, ο Κέβιν κρυφακούει το σχέδιο του Χάρι και του Μαρβ να εισβάλουν στο σπίτι το βράδυ. Πηγαίνει στην εκκλησία και παρακολουθεί τη χορωδία. Εκεί συναντά τον Μάρλεϊ ο οποίος κάθεται με τον Κέβιν και συζητούν. Από τη συνομιλία μαθαίνει ότι ο Μάρλεϊ είναι στην πραγματικότητα ένας καλός άνθρωπος και ότι οι φήμες για αυτόν δεν είναι παρά μόνο φήμες. Ο Μάρλεϊ λέει στον Κέβιν ότι ήρθε να παρακολουθήσει τη χορωδία επειδή συμμετέχει σε αυτήν η εγγονή του, αλλά ποτέ δεν καταφέρνει να της μιλήσει επειδή εκείνος και ο γιος του έχουν αποξενωθεί λόγω ενός καυγά και δεν έχουν μιλήσει από τότε. Ο Κέβιν προτείνει ότι θα έπρεπε να προσπαθήσει να συμφιλιωθεί με τον γιο του.
Ο Κέβιν επιστρέφει στο σπίτι και το γεμίζει με παγίδες. Ο Χάρι και ο Μαρβ παραβιάζουν το σπίτι, αλλά πέφτουν πάνω στη μια παγίδα μετά την άλλη, με αποτέλεσμα να υποστούν διάφορους τραυματισμούς. Καθώς οι δυο τους κυνηγούν τον Κέβιν σε όλο το σπίτι, εκείνος τηλεφωνεί στην αστυνομία και στη συνέχεια δραπετεύει από το σπίτι, δελεάζοντας τους δύο ληστές να τον ακολουθήσουν σε ένα γειτονικό, άδειο σπίτι. Ο Χάρι και ο Μαρβ καταφέρνουν να τον πιάσουν και καθώς συζητούν το πώς θα πάρουν την εκδίκησή τους, ο Μάρλεϊ έρχεται κρυφά από πίσω και τους κτυπά με το φτυάρι, ρίχνοντάς τους αναίσθητους, πριν προλάβουν να κάνουν κακό στον Κέβιν. Η αστυνομία καταφτάνει και συλλαμβάνει τους ληστές, έχοντας ήδη ταυτοποιήσει τα σπίτια τα οποία έχουν διαρρήξει εξαιτίας της συνήθειας του Μαρβ να αφήνει τις βρύσες ανοικτές και να τα πλημμυρίζει.
Την ημέρα των Χριστουγέννων, ο Κέβιν απογοητεύεται όταν βλέπει ότι η οικογένειά του ακόμα δεν έχει έρθει στο σπίτι. Τότε ακούει την Κέιτ να μπαίνει στο σπίτι και να τον φωνάζει. Οι δυο τους συμφιλιώνονται και σύντομα και η υπόλοιπη οικογένεια καταφτάνει, οι οποίοι περίμεναν στο Παρίσι μέχρι να μπορέσουν να πάρουν μια απευθείας πτήση για το Σικάγο. Ο Κέβιν δεν λέει τίποτα από όσα έγιναν σχετικά με τον Χάρι και τον Μαρβ αν και ο Πίτερ βρίσκει στο πάτωμα ένα από τα χρυσά δόντια του Χάρι. Καθώς ο Κέβιν παρατηρεί από το παράθυρο την επανένωνση του Μάρλεϊ με τον γιο του και την οικογένειά του, ο Μάρλεϊ τον βλέπει και τον χαιρετάει πριν μπουν όλοι μαζί στο σπίτι. Ο Μπαζ ακούγεται να φωνάζει: «Κέβιν, τι έκανες στο δωμάτιό μου;» με τον Κέβιν να το σκάει και τον Μπαζ να κατεβαίνει τον βρει.

Παραγωγή

Το Μόνος στο Σπίτι ήταν, αρχικά, παραγωγή της εταιρείας Warner Bros., αλλά στη συνέχεια την ανέλαβε η 20th Century Fox και ανέβασε τον προϋπολογισμό της από 14 εκατομμύρια δολάρια σε 17.
Η ταινία γυρίστηκε κυρίως στην μητροπολιτική περιοχή του Σικάγο τον Φεβρουάριο του 1990. Διάφορα άλλα πλάνα, όπως αυτά στο Παρίσι, είναι είτε πλάνα και εικόνες από αρχείο ή γυρισμένα σε άλλες περιοχές με τέτοιο τρόπο ώστε να θυμίζουν τη Γαλλική πρωτεύουσα. Οι σκηνές στο αεροδρόμιο  Ορλί του Παρισιού γυρίστηκαν στο διεθνές αεροδρόμιο O'Hare του Σικάγο. Η σκηνή όπου ο Κέβιν διασχίζει το πλημμυρισμένο υπόγειο όταν προσπαθεί να ξεφύγει από τους διαρρήκτες γυρίστηκε στην πισίνα του σχολείου New Trier. Το σκηνικό για τις σκηνές μέσα στο αεροπλάνο McDonnell Douglas DC-10, όταν η οικογένεια πετάει για Παρίσι, στήθηκε επίσης στο γήπεδο καλαθόσφαιρας του σχολείου.
Μερικές σκηνές γυρίστηκαν σε μια τριώροφη μονοκατοικία που βρίσκεται στη Λεωφόρο 671 Lincoln στο χωριό Γουίνετκα του Ιλινόι. Οι χώροι της μονοκατοικίας που χρησιμοποιήθηκαν ήταν η κουζίνα, οι σκάλες, το υπόγειο και σχεδόν όλος ο χώρος του πρώτου ορόφου. Για την τραπεζαρία και όλα τα δωμάτια του κάτω ορόφου (εκτός από την κουζίνα) χτίστηκε ένα σκηνικό στούντιο. Η μονοκατοικία χτίστηκε το 1921 και περιέχει πέντε υπνοδωμάτια, μία σοφίτα, ένα διπλό γκαράζ και ένα θερμοκήπιο. Το δεντρόσπιτο στην πίσω αυλή χτίστηκε ειδικά για την ταινία και αποσυναρμολογήθηκε με το τέλος των γυρισμάτων.
Τον Μάιο του 2011, το σπίτι ήταν προς πώληση για 2.4 εκατομμύρια δολάρια και τελικά πωλήθηκε τον Μάρτιο του 2012 για 1.585 εκατομμύρια δολάρια. Το σπίτι χρησιμοποιείται ως τουριστικό αξιοθέατο και αναφέρεται ως ένα παράδειγμα του «Πώς να δείξετε το σπίτι σας σε ταινίες».

Μουσική

Τη μουσική της ταινίας Μόνος στο Σπίτι συνέθεσε ο Τζον Γουίλιαμς. Χριστουγεννιάτικα τραγούδια όπως το «Άγια Νύχτα» και τα «Κάλαντα» έχουν περίοπτη θέση στην ταινία, όπως και το θεματικό τραγούδι της ταινίας «Somewhere in My Memory». Το soundtrack κυκλοφόρησε σε κασέτα από τη Sony στις 4 Δεκεμβρίου 1990 και σε CD στις 27 Μαΐου 2015.

Box office

Το πρώτο Σαββατοκυρίακο προβολής, το Μόνος στο Σπίτι είχε έσοδα 17 εκατομμύρια δολάρια σε 1202 αίθουσες, με μέσο όρο $14,211 ανά αίθουσα. Το ποσό αποτελούσε μόλις το 6% από το συνολικό τελικό ποσό εσόδων. Τις επόμενες έξι εβδομάδες προστέθηκαν νέες προβολές φτάνοντας την όγδοη εβδομάδα τις 2.174 αίθουσες προβολής στις αρχές Ιανουαρίου 1991. Το Μόνος στο Σπίτι αποδείχτηκε να είναι τόσο δημοφιλές με αποτέλεσμα να συνεχίσει να προβάλλεται στις αίθουσες ακόμη και αρκετό καιρό μετά το τέλος της Χριστουγεννιάτικης περιόδου. Ήταν η νούμερο ένα ταινία στο box office για 12 συνεχόμενες εβδομάδες, από την κυκλοφορία του, το Σαββατοκυρίακο 16-18 Νοεμβρίου μέχρι και το Σαββατοκυρίακο 1-3 Φεβρουαρίου 1991. Έπεσε τελικώς από την κορυφή όταν η ταινία Νύχτες με τον Εχθρό μου άνοιξε με έσοδα 13 εκατομμύρια δολάρια. Παρέμεινε ωστόσο στην πρώτη δεκάδα του box office μέχρι και το τελευταίο Σαββατοκυρίακο του Απριλίου της ίδιας χρονιάς, αρκετά μετά και το Πάσχα. Έκανε δύο ακόμα εμφανίσεις στην πρώτη δεκάδα (Σαββατοκυρίακο 31 Μαΐου - 2 Ιουνίου και Σαββατοκυρίακο 14-16 Ιουνίου), πριν πέσει τελικά εκτός αυτής. Μετά από εννέα μήνες προβολής, η ταινία κέρδισε 16 φορές το ποσό που έβγαλε το πρώτο Σαββατοκυρίακο, φτάνοντας συνολικά τα $285,761,243, κάτι που την έκανε την ταινία με τα περισσότερα έσοδα της χρονιάς. Η ταινία βρίσκεται στη λίστα του βιβλίου ρεκόρ Γκίνες ως η κωμωδία με τις περισσότερες εισπράξεις όλων των εποχών.
Μέχρι το τέλος της κυκλοφορίας του, το Μόνος στο Σπίτι ήταν η τρίτη ταινία με τα περισσότερα έσοδα όλων των εποχών παγκοσμίως, πίσω από τις ταινίες Ο Πόλεμος των Άστρων: Επεισόδιο 4 - Μια Νέα Ελπίδα ($322 εκατομμύρια έσοδα εκείνη την περίοδο) και Ε.Τ. ο Εξωγήινος ($399 εκατομμύρια έσοδα εκείνη την περίοδο). Συνολικά, έκανε έσοδα $477.561.243 παγκοσμίως. Σύμφωνα με το Box Office Mojo, υπολογίζεται ότι η ταινία πώλησε περισσότερα από 67.7 εκατομμύρια εισιτήρια στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σύμφωνα με τον Ουίλιαμ Γκόλντμαν, η επιτυχία της ταινίας ώθησε στη δημιουργία του ρήματος στο Χόλυγουντ «to be Home Aloned», εννοώντας τη μείωση των εσόδων μιας ταινίας στο box office εξαιτίας του αντίκτυπου που είχε το Μόνος στο Σπίτι.

Κριτική

Στη σελίδα συλλογής κριτικών Rotten Tomatoes, το Μόνος στο Σπίτι συγκεντρώνει ποσοστό 62% με μέσο όρο σκορ 5.5/10, βασισμένο σε 50 κριτικές. Στο τμήμα ομοφωνίας της σελίδας διαβάζουμε: «Η ταινία Μόνος στο Σπίτι είναι αστεία και βρήκε έναν εξαιρετικό πρωταγωνιστή στο πρόσωπο του Μακόλεϊ Κάλκιν, αλλά το άνισο σενάριο και η αδικαιολόγητα τραβηγμένη υπόθεση το καθιστούν δύσκολο να συστηθεί ολόψυχα». Σε μια άλλη σελίδα συλλογής κριτικών, το Metacritic, η ταινία σημειώνει 63/100, βασισμένο σε 9 κριτικές, με την ένδειξη «γενικά ευνοϊκές κριτικές».
Το περιοδικό Variety επαινεί την ταινία για το καστ της. Η Ζιαν Κούπερ της εφημερίδας The Washington Post επαίνεσε την ταινία για την κωμική προσέγγισή της. Ο Χαλ Χίνσον, επίσης από την The Washington Post, επαίνεσε τη σκηνοθεσία του Κρις Κολόμπους και την ερμηνεία του Κάλκιν. Αν και η Καρίν Τζέιμς από την εφημερίδα The New York Times παραπονέθηκε ότι το πρώτο μισό της ταινίας είναι «επίπεδο και χωρίς εκπλήξεις», επαίνεσε το δεύτερο μισό για το χονδροειδές χιούμορ της. Επαίνεσε ακόμη τη συζήτηση μεταξύ του Κέβιν και του Μάρλεϊ, όπως επίσης και τις τελευταίες σκηνές της ταινίας.
Ο Ρότζερ Ίμπερτ των Chicago Sun-Times έδωσε στην ταινία 2.5/3. Συνέκρινε τις παγίδες της ταινίας με αυτές που χρησιμοποιούσε ο Ρουντ Γκόλντμπεργκ γράφοντας: «είναι το είδος των παγίδων που ένα οκτάχρονο παιδί θα μπορούσε να σχεδιάσει αν είχε δέκα χιλιάδες δολάρια και τη βοήθεια ενός συνεργείου ταινίας για ειδικά εφέ». Επέκρινε την πλοκή λέγοντας ότι είναι «τόσο αβάσιμη που το κάνει δύσκολο για εκείνον να νοιαστεί πραγματικά για τη σοβαρή κατάσταση που βρίσκεται το παιδί [Κέβιν]». Ωστόσο, επαίνεσε την ερμηνεία του Κάλκιν. Ο Όουεν Γκλέιμπερμαν από το περιοδικό Entertainment Weekly έδωσε στην ταινία ένα «D», επεκρίνοντάς την για την «σαδιστική γιορτή επίθεσης σε ενήλικες». Ο Γκλέιμπερμαν είπε ότι «ο [Τζον] Χιουζ κινεί τα νήματα σαν να μην έχει μάθει να κάνει τίποτα άλλο».
Η ταινία Μόνος στο Σπίτι κατατάσσεται συχνά ανάμεσα στις καλύτερες Χριστουγεννιάτικες ταινίες όλων των εποχών.

Συνέχειες

Την ταινία ακολούθησε μια επιτυχημένη εμπορικά συνέχεια το 1992 με τον τίτλο Μόνος στο Σπίτι 2: Χαμένος στη Νέα Υόρκη και στην οποία το αυθεντικό καστ επιστρέφει στους ρόλους του. Η ταινία που παρακολουθούσε στην πρώτη ταινία ο Κέβιν, Angels with Filthy Souls, έχει επίσης συνέχεια την οποία παρακολουθεί στο Μόνος στο Σπίτι 2 και έχει τον τίτλο Angels with Even Filthier Souls. Και οι δύο ταινίες Angels έχουν ως πρωταγωνιστή τον ηθοποιό Ραλφ Φούντι στο ρόλο ενός στερεοτυπικού μαφιόζου της δεκαετίας του 30, με το όνομα Τζόνι.
Το Μόνος στο Σπίτι 3, κυκλοφόρησε το 1997 με τελείως καινούριους ηθοποιούς και διαφορετική πλοκή. Ο Χιουζ έγραψε το σενάριο.
Μια τέταρτη τηλεοπτική συνέχεια ακολούθησε το 2002 με τον τίτλο Μόνος στο Σπίτι 4. Αυτή η συνέχεια συμπεριλαμβάνει κάποιους από τους ηθοποιούς των δύο πρώτων ταινιών, αλλά με διαφορετικό βασικό καστ και πλοκή και δεν εμπίπτει στην ίδια συνοχή με τις πρώτες δύο ταινίες. Ο Χιουζ δεν έγραψε το σενάριο αυτής της τηλεοπτικής ταινίας.
Στις 25 Νοεμβρίου 2012, μια πέμπτη ταινία με τον τίτλο Μόνος στο Σπίτι 5 έκανε πρεμιέρα κατά τη διάρκεια ενός τηλεοπτικού προγράμματος με τον τίτλο 25 Μέρες Χριστούγεννα στο κανάλι ABC Family.
Τον Δεκέμβριο του 2015, ο Κάλκιν επανέφερε τον ρόλο τους ως ενήλικας Κέβιν ΜακΚάλιστερ στο εναρκτήριο επεισόδιο της διαδικτυακής σειράς του Τζακ Ντίσελ, «DRYVRS». Στο επεισόδιο, ένας ορατά διαταραγμένος Κέβιν αφηγείται την εμπειρία του όταν εγκαταλείφθηκε από την οικογένειά του και έμεινε μόνος στο σπίτι. Ως απάντηση στο βίντεο του Κάλκιν, ο Ντάνιελ Στερν εμφανίστηκε σε ένα σύντομο βίντεο ως Μαρβ, το ρόλο που είχε στην ταινία. Κυκλοφόρησε σε συνδυασμό με ένα από τα ΑΜΑ («Ask Me Anything») του Στερν, όπου παρακαλεί τον Χάρι να επιστρέψει για να τον βοηθήσει να προστατευτεί από τις πονηρές παγίδες του Κέβιν.

Μεταφορά σε βιβλίο

Η ταινία Μόνος στο Σπίτι κυκλοφόρησε σε βιβλίο (ISBN 0-590-55066-7) το 1990 για να συμπίπτει με την ταινία. Το βιβλίο γράφτηκε από τον Τοντ Στράσερ και εκδόθηκε από τις εκδόσεις Scholastic Corporation το 1990. Ανάμεσα στις διαφορές του βιβλίου από την ταινία, οι ΜακΚάλιστερ ζουν στην περιοχή Όακ Παρκ του Ιλινόι, οι «Υγροί Ληστές» ονομάζονται Χάρι Λάημ και Μαρβ Μούρτσενς και η ταραντούλα του Μπαζ ονομάζεται Άξλ. Με αφορμή τα 25 χρόνια από την κυκλοφορία της ταινίας, στις 6 Οκτωβρίου 2015, κυκλοφόρησε η ιστορία σε ένα εικονογραφημένο βιβλίο. Τις εικόνες του βιβλίου σχεδίασε η Κιμ Σμιθ και κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Quirk Books.