Μυρμηγκιές

Αιτιολογία

Η μολυσματικότητα των μυρμηκιών αναγνωρίστηκε κατά τα τέλη του περασμένου αιώνα και η ιογενής αιτιολογία τους το 1907 από τον Ciuffo. Ο ιός των μυρμηκιών, γνωστός ως ιός των θηλωμάτων του ανθρώπου (Human Papilloma Virus - HPV) ανήκει στην οικογένεια των παποβαϊών. Ο πυρήνας του αποτελείται από δίκλωνο DNA που εγκλείεται σε ένα εικοσάεδρο καψίδιο αποτελούμενο από 72 καψομερίδια. Σύγχρονες ερευνητικές μέθοδοι και ειδικότερα η DNA υβριδοποίηση έχουν απομονώσει μέχρι σήμερα 55 τύπους ιών HPV, που προκαλούν ευρύ φάσμα παθήσεων,

Επιδημιολογία

Η νόσος είναι μολυσματική. Η μετάδοση της νόσου γίνεται κυρίως με άμεση επαφή ή έμμεσα με κοινόχρηστα αντικείμενα ή κατόπιν χρησιμοποίησης κοινόχρηστων χώρων, π.χ. δημόσιων λουτρών και πισίνων. Μικρές λύσεις του δέρματος ίσως είναι απαραίτητες για να ενοφθαλμισθεί ο ιός. Αυτό εξηγεί τη συχνή εντόπιση των μυρμηκιών σε περιοχές που συνήθως υφίστανται τραυματισμούς (άκρα χείρα, άκρο πόδι, γόνατο), καθώς και το φαινόμενο Koebner (εμφάνιση δερματικών βλαβών κατά μήκος γραμμικών τραυμάτων). Πειραματικά αποδείχθηκε ότι ο χρόνος επώασης των μυρμηκιών κυμαίνεται από 1 έως 20 μήνες, με μέσο όρο 4 μήνες. Ανάλογα με την κλινική εικόνα και την εντόπιση, οι μυρμηκιές διακρίνονται στις κοινές, στις ομαλές και στις πελματιαίες μυρμηκιές,

Στατιστική

Στη Μ. Βρετανία το 10-25% των ασθενών που επισκέπτονται τα δερματολογικά ιατρεία παρουσιάζουν μυρμηκιές. Εμφανίζονται γεωγραφικά παντού στη Γη και προσβάλλουν πιο συχνά άτομα ηλικίας 12-16 ετών. Κατανέμονται ως εξής: (α) Το 70% αυτών είναι κοινές μυρμηκιές, (β) το 24% πελματιαίες και (γ) το 3,5% είναι ομαλές μυρμηκιές. Η συχνότητα εμφάνισής τους αυξάνεται σε ασθενείς με μειωμένη κυτταρική ανοσία, όπως π.χ. στη νόσο Hodgkin, στο AIDS κ.λπ., αλλά πολύ συχνά ευθύνεται η κακή υγιεινή των ποδιών. Περίπου το 43% των υποβληθέντων σε μεταμόσχευση νεφρού παρουσιάζουν μυρμηκιές, ιδιαίτερα κοινές ή ομαλές, προφανώς λόγω της δράσης των ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων,

Κοινές μυρμηκιές (common warts, verruca vulgaris)

Οφείλονται κυρίως στον ιό HPV2 και λιγότερο συχνά στον HPV 1, 4, 26-29. Είναι υποστρόγγυλα, σκληρά επάρματα με ανώμαλη υπερκερατωσική επιφάνεια, ποικίλου μεγέθους. Εντοπίζονται εκλεκτικά στη ραχιαία επιφάνεια άκρων χειρών και ποδιών αλλά και στα γόνατα, τις κνήμες κ.ά. Είναι συνήθως ασυμπτωματικές, εκτός εάν εντοπίζονται στο παρωνύχιο ή την κοίτη του όνυχος, οπότε είναι επώδυνες και πιθανόν να προκαλέσουν ονυχοδυστροφία. Πολλαπλασιάζονται με αυτοενοφθαλμισμό και καθίστανται πολλαπλές σε άλλοτε άλλο χρονικό διάστημα. Παρουσιάζουν το φαινόμενο Koebner, Οι κοινές μυρμηκιές είναι ανώδυνα, καλοήθη εξογκώματα του δέρματος που αποτελούνται από έναν σκληρό πυρήνα δέρματος. Η κοινή μυρμηκιά έχει μορφή σκληρού εξογκώματος με ανώμαλη επιφάνεια που μοιάζει με κουνουπίδι. Οι μυρμηκιές μπορεί να είναι στρογγυλές ή με ακανόνιστο σχήμα, επίπεδες ή εξογκωμένες και μπορούν να φτάσουν το μέγεθος του μπιζελιού. Μπορεί να είναι λευκές, γκρίζες ή καφέ. Οι κοινές μυρμηκιές αναπτύσσονται συνήθως γύρω από τα νύχια, στα δάκτυλα και στη ράχη της παλάμης, αλλά ενδέχεται επίσης να εμφανιστούν στα γόνατα και στο πρόσωπο, κυρίως σε σημεία όπου το δέρμα έχει σχιστεί.

Ομαλές μυρμηκιές (flat warts, verruca plana)

Οφείλονται στους ιούς HPV3, HPV10, HPV26-29, HPV41. Είναι επίπεδες ή ελαφρά επηρμένες βλατίδες με λεία επιφάνεια, διαμέτρου συνήθως 1–5 mm, χροιάς φυσιολογικού δέρματος, φαιοκίτρινης ή φαιομέλαινης. Εντοπίζονται στο πρόσωπο, τη ράχη των χεριών, τις κνήμες, τα αντιβράχια και είναι λίγες ή πολυάριθμες. Το φαινόμενο Koebner είναι συχνότερο από ό,τι στις κοινές μυρμηκιές, Οι ομαλές μυρμηκιές αρχικού σταδίου έχουν ομαλή, επίπεδη επιφάνεια και μέγεθος μόνο λίγα χιλιοστά. Μοιάζουν με εξόγκωμα που έχει το χρώμα του δέρματος ή είναι ανοικτό καφέ. Έχουν την τάση να αναπτύσσονται σε μεγάλους αριθμούς, από 20 έως 100 κάθε φορά. Μπορεί να εμφανιστούν παντού, αλλά στα παιδιά εμφανίζονται συνήθως στο πρόσωπο. Στους ενήλικες εμφανίζονται συνήθως στο πηγούνι και στα μάγουλα στους άνδρες, ενώ στις γυναίκες εμφανίζονται στις γάμπες. Ενδέχεται να ευθύνεται για αυτό ο ερεθισμός που προκαλείται από το ξύρισμα.

Πελματιαίες μυρμηκιές (plantar warts)

Οφείλονται στον ιό HPV1 και HPV4. Εντοπίζονται στα πέλματα στα σημεία στήριξης και είναι συνήθως πολύ επώδυνες τόσο κατά τη βάδιση  όσο και την απλή πίεση. Συνήθως εκδηλώνονται στην πελματιαία επιφάνεια της πτέρνας αλλά και στα πλάγιά της. Εχουν ανώμαλη υπερκερατωσική επιφάνεια διάστικτη από μαύρα στίγματα, που αντιστοιχούν σε θρομβωμένα τριχοειδή (και όχι, όπως πιστεύουν πολλοί, στις «ρίζες» τις μυρμηκιάς). Όταν πολλαπλές μυρμηκιές συρρέουν σε μεγάλη πλάκα, ονομάζονται «δίκην μωσαϊκού» (mosaic wart) και ανθίστανται στη θεραπεία.  Όταν συγκεντρωθούν πολλές μυρμηκιές μαζί η περιοχή πρήζεται (καθίσταται οιδηματώδης) και ο ασθενής δεν ανέχεται ούτε την ψηλάφηση. Καλό είναι στην κλινική εξέταση, για την τεκμηρίωση της διάγνωσης, να χρησιμοποιηθεί μεγέθυνση X6 έως Χ10, Οι μυρμηκιές των ποδιών εμφανίζονται μόνο στο πέλμα, είναι πολύ ευαίσθητες και αναγνωρίζονται από τον τρόπο με τον οποίο παρεμβάλλονται στον φυσιολογικό ιστό του δέρματος. Η επιφάνειά τους είναι ανώμαλη, εξογκωμένη, σπογγώδης, παχιά και/ή φολιδωτή. Οι μυρμηκιές των ποδιών μπορεί να είναι καφέ ή γκρι (με σκούρο κέντρο), είναι άσχημες και συχνά πολύ οδυνηρές εάν δεν αντιμετωπιστούν. Συνήθως είναι μεγαλύτερες από τις κοινές μυρμηκιές και πιο επίπεδες, λόγω της πίεσης που ασκείται στο πέλμα του ποδιού κατά το περπάτημα. Συχνά αναπτύσσονται κάτω από τα σημεία που πιέζονται περισσότερο, όπως οι πτέρνες ή το ακροστήριγμα του πέλματος.