Δυτική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία

Παρασκήνιο

Καθώς η Ρωμαϊκή αυτοκρατορία επεκτεινόταν, έφθασε σε ένα σημείο, όπου η κεντρική κυβέρνηση στη Ρώμη δεν μπορούσε να διοικεί αποτελεσματικά τις μακρινές επαρχίες. Οι επικοινωνίες και οι μεταφορές ήταν ιδιαζόντως προβληματικές - δεδομένης της αχανούς έκτασης της αυτοκρατορίας. Κάθε είδηση για εισβολή, εξέγερση, φυσική καταστροφή, ή έξαρση επιδημίας μεταφερόταν με πλοίο ή με τους έφιππους του δημόσιου ταχυδρομείου (cursus publicus), συχνά απαιτώντας πολύ χρόνο για να φθάσει στη Ρώμη και για να γνωστοποιηθούν οι διαταγές της Ρώμης στην επαρχία προέλευσης. Γι' αυτόν τον λόγο, οι επαρχιακοί κυβερνήτες είχαν ντε φάκτο εξουσία στο όνομα της Ρωμαϊκής δημοκρατίας.
Πριν την ίδρυση της Αυτοκρατορίας, τα εδάφη της Ρωμαϊκής Δημοκρατίας είχαν διαιρεθεί μεταξύ των μελών της Δεύτερης Τριανδρίας: τον Μάρκο Αντώνιο, τον Οκταβιανό  και τον Μάρκο Αιμίλιο Λέπιδο. Ο Αντώνιος έλαβε τις επαρχίες στην Ανατολή: την Αχαΐα (δηλ. την Πελοπόννησο και μέρος της Στερεάς και Θεσσαλίας), την Μακεδονία και την Ήπειρο (περίπου τη σύγχρονη Ελλάδα και τη Βόρεια Μακεδονία), την Βιθυνία, τον Πόντο και την Ασία (περίπου τη σύγχρονη Τουρκία), την Συρία, την Κύπρο, και την Κυρηναϊκή. Αυτές οι περιοχές είχαν προηγουμένως κατακτηθεί από τον Αλέξανδρο τον Μέγα· έτσι, μεγάλο μέρος της αριστοκρατίας ήταν Ελληνικής καταγωγής. Όλη η περιοχή, ειδικά οι μεγάλες πόλεις, είχαν ευρέως αφομοιωθεί στον Ελληνικό πολιτισμό, με τα Ελληνικά συχνά να λειτουργούν ως η lingua franca.
Ο Οκταβιανός έλαβε τις Ρωμαϊκές επαρχίες της Δύσης: την Italia (τη σύγχρονη Ιταλία), την Γαλατία (σύγχρονη Γαλλία), την Gallia Belgica (μέλη του σύγχρονου Βελγίου, των Κάτω Χωρών και του Λουξεμβούργου), και την Hispania (σύγχρονη Ισπανία και Πορτογαλία). Αυτές οι περιοχές επίσης περιελάμβαναν Ελληνικές και Καρχηδονιακές αποικίες στις παράκτιες περιοχές, αν και τα Κελτικά φύλα όπως οι Γαλάτες και οι Κελτίβηρες ήταν πολιτιστικά κυρίαρχα. Ο Λέπιδος έλαβε την ελάσσονα επαρχία της Αφρικής (περίπου η σύγχρονη Τυνησία). Ο Οκταβιανός σύντομα πήρε την Αφρική από τον Λέπιδο, ενώ προσέθεσε την Σικελία (σύγχρονη Σικελία) στις κτήσεις του.

Εξεγέρσεις και πολιτικές εξελίξεις

Ελάσσονες εξεγέρσεις ήταν τελείως συνηθισμένα γεγονότα μέσα στην Αυτοκρατορία. Τα κατακτημένα φύλα  ή πόλεις εξεγείρονταν, και οι λεγεώνες αποστέλλονταν για να καταπνίξουν την εξέγερση. Ενώ αυτή η διαδικασία ήταν απλή εν καιρώ ειρήνης, ήταν αρκετά πιο περίπλοκη σε καιρό πολέμου, όπως για παράδειγμα στην Μεγάλη Ιουδαϊκή Εξέγερση. Οι Σάξoνες εισέβαλαν στη Βρετανία, οι Βησιγότθοι στην Ισπανία και Γαλλία ενώ και οι Ούννοι προσπάθησαν να κατακτήσουν άλλα εδάφη, όμως νικήθηκαν από τον στρατηγό Αέτιο (451) αλλά αυτή η επιτυχία δεν έσωσε τη Δύση από την πτώση, εφόσον η ίδια η Ρώμη λεηλατήθηκε το 410 από τους Βησιγότθους με αρχηγό τον Αλάριχο και ξανά από τους Βανδάλους το 455. Η προσπάθεια διάσωσης της αυτοκρατορίας συνεχίστηκε από τον αυτοκράτορα Μαϊοριανό, ο οποίος κατά τη διάρκεια της 4ετούς βασιλείας του ανακατέλαβε το μεγαλύτερο μέρος της Ισπανίας και τη Νότια Γαλλία υποτάσσοντας, παράλληλα, πολλά γερμανικά φύλα. Ωστόσο, η δολοφονία του και η τελική επικράτηση των Βανδάλων στην Αφρική έδωσε στις γερμανικές ορδές (γοτθικές φυλές, Βανδάλους, Σάξωνες) την ευκαιρία να αναλάβουν υψηλές θέσεις και προνόμια στο εσωτερικό του δυτικού ρωμαϊκού κράτους, όπως ο Βάνδαλος αρχιστράτηγος Στιλίχων καθώς και η εξουσία του Οστρογότθου Οδόακρου, ο οποίος καθαίρεσε τον Ρωμύλο Αυγουστύλο στις 4 Ιουλίου 476. Ο προηγούμενος Αυτοκράτορας Ιούλιος Νέπως, που με την επικράτηση τού Ρωμύλου Αυγουστύλου είχε αποσυρθεί στην πατρίδα του Δαλματία, κυβερνούσε την περιοχή εκεί ως Αυτοκράτορας (υποστηριζόμενος από τον Ζήνωνα)· τον σκότωσαν όμως οι στρατιώτες του το 480. Επίσης η περιοχή της Βόρειας Γαλατίας με πρωτεύουσα το Novidunum (Σουασόν) είχε ηγεμόνα τον Ρωμαίο στρατηγό Συάγριο, αν και ήταν αποκομμένη λόγω των κατακτήσεων των Βησιγότθων και Βουργουνδών. Ο Συάγριος, που είχε τον τίτλο Rex, ηττήθηκε σε μάχη το 486 και αιχμαλωτίστηκε από τον Κλόβι Α΄ των Φράγκων, που κατέλαβαν την περιοχή. Ο Ιουστινιανός Α΄ ανακατέλαβε τα εδάφη: τη Βόρεια Αφρική (533-534), την Ιταλία, νησιά της Δυτικής Μεσογείου & τη Νότιο Ισπανία (535-540, 541-554), αποκαθιστώντας έτσι την ενότητα τού Ρωμαϊκού κράτους. Η επικράτεια των Βανδάλων έγινε το εξαρχάτο της Αφρικής με έδρα την Καρχηδόνα και η επικράτεια των Οστρογότθων έγινε το εξαρχάτο της Ιταλίας με έδρα τη Ραβέννα.