Αναζητώντας νόημα ζωής

Εκδόσεις

Ο τίτλος του βιβλίου στα Γερμανικά είναι ...trotzdem Ja zum Leben sagen: Ein Psychologe erlebt das Konzentrationslager και ο τίτλος της πρώτης Αγγλικής μετάφρασης ήταν From Death-Camp to Existentialism. Ο συνηθέστερος τίτλος του βιβλίου στα Αγγλικά είναι Man's Search for Meaning: An Introduction to Logotherapy, παρόλο που ο υπότιτλος συνήθως δεν αναφέρεται στα εξώφυλλα των νεώτερων εκδόσεων. Στα Ελληνικά κυκλοφόρησε πρώτη φορά με τον τίτλο Aναζητώντας νόημα ζωής και ελευθερίας σε ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης .

Κατά την απελευθέρωση

Τελειώνοντας το πρώτο μέρος του βιβλίου του, ο Φρανκλ περιγράφει τις ψυχολογικές αντιδράσεις των κρατουμένων στην απελευθέρωση τους, διακρίνοντας τρία στάδια. Το πρώτο στάδιο χαρακτηρίζεται από αποπροσωποποίηση - μια περίοδο επαναρρύθμισης, όπου ο κρατούμενος επιστρέφει βαθμιαία στον κόσμο. Αρχικά οι πρώην κρατούμενοι είναι τόσο μουδιασμένοι που δεν μπορούν να κατανοήσουν τι σημαίνει η ελευθερία και να ανταποκριθούν συναισθηματικά σε αυτήν.  Κάποιοι πιστεύουν ότι είναι μια αυταπάτη, ένα όνειρο το οποίο θα τελειώσει. Κατά την πρώτη έξοδο από την φυλακή οι κρατούμενοι δεν μπορούσαν να αντλήσουν ευχαρίστηση από οτιδήποτε. Η ελευθερία που τόσο ονειρεύονταν για χρόνια, έμοιαζε σουρεαλιστική και ασύλληπτη πραγματικότητα.
Το σώμα είναι το πρώτο που ξεφεύγει από αυτό το στάδιο, αντιδρώντας με μια αδηφάγο ορμή για φαγητό και ύπνο. Μόνο μετά την αναπλήρωση των σωματικών αναγκών είναι το πνεύμα σε θέση να αντιδράσει και να σπάσει τις αλυσίδες που το δέσμευαν. Αυτό αποτελεί την έναρξη του δεύτερου σταδίου, κατά το οποίο ελοχεύει ο κίνδυνος της αποδόμησης της προσωπικότητας. Καθώς η έντονη πίεση στο πνεύμα σταματάει, η ψυχική υγεία κινδυνεύει. Ο Φρανκλ χρησιμοποιεί την αναλογία του δύτη που απελευθερώνεται απότομα από την πίεση του θαλάμου αποσυμπίεσης.
Κατά την επιστροφή στις εστίες τους, οι κρατούμενοι έχουν να παλέψουν με ακόμα δυο βασικά βιώματα που απειλούν την ψυχική τους υγεία: την πικρία και την απογοήτευση. Το τελευταίο στάδιο είναι η πικρία και η έλλειψη ανάδρασης από τον εξωτερικό κόσμο "σαν να έπεσε σε μια τρύπα και να μην μπορεί να δει ή να ακούσει πλέον τους άλλους". Χειρότερο είναι η απογοήτευση, η ανακάλυψη ότι η ταλαιπωρία δεν τελείωσε και η ποθούμενη ευτυχία δεν θα έρθει. Αυτό είναι το βίωμα όσων γύρισαν σπιτι και δεν βρήκαν αυτό που έλπιζαν ότι θα τους περίμενε. Η ελπίδα που τους κράτησε ζωντανούς στο στρατόπεδο, το νόημα ζωής που είχαν, τώρα δεν ήταν εκεί. Ο Φρανκλ θεωρεί αυτή την εμπειρία ως την δυσκολότερη να ξεπεραστεί.
Ωστόσο, καθώς περνάει ο καιρός, η εμπειρία του κρατούμενου στο στρατόπεδο συγκέντρωσης παραμένει ως περασμένος εφιάλτης. Γνωρίζει ότι δεν υπάρχει κάτι περισσότερο να φοβηθεί "εκτός από τον θεό".
Το νόημα ζωής του Φρανκλ είναι να βοηθά τους άλλους να βρουν το δικό τους .

Η Επιτυχία και η ευτυχία ως επακόλουθα

Κατά τον Φράνκλ η επιτυχία και η ευτυχία δεν είναι κάτι που μπορεί να επιδιωχθεί αλλά κάτι που επακολουθεί. Όσο πιο πολύ αναζητά κάποιος την επιτυχία, τόσο θα απομακρύνεται από αυτή. Η επιτυχία, όπως και η ευτυχία, αποτελούν "παρενέργειες" της αφοσίωσης σε έναν ανώτερο σκοπό ή αποτελούν παράγωγα της προσωπικής αφιέρωσης σε έναν άλλο άνθρωπο. Η ευτυχία είναι κάτι που συμβαίνει και έτσι πρέπει να αφήνεται να συμβεί και όχι να αναζητείται ως άμεσος στόχος. Η επιτυχία ακολουθεί σε βάθος χρόνου την επιδίωξη ενός ανώτερου σκοπού (σελ.12).