Κύπελλο Ράπαν

Κύπελλο Ράπαν ήταν η ονομασία που είχε επικρατήσει για το Διεθνές Ποδοσφαιρικό Κύπελλο (αγγλ.: International Football Cup), το οποίο εμπνεύστηκε ο Αυστριακός προπονητής Καρλ Ράπαν και υλοποίησε με τη βοήθεια του Ελβετού Ερνστ Τόμεν το 1961. Ο σκοπός της δημιουργίας του ήταν να υπάρχουν αγώνες το καλοκαίρι για τα δελτία των διαφόρων ευρωπαϊκών ποδοσφαιρικών στοιχημάτων και να έχουν κάποια έσοδα οι ομάδες που συμμετείχαν.
Από το 1961/62 ως το 1966/67 η πρώτη φάση του κυπέλλου διεξαγόταν το καλοκαίρι σε ομίλους. Στη συνέχεια κατά τη χειμερινή περίοδο οι νικητές των ομίλων έπαιζαν σε αγώνες νοκ-άουτ ως τον τελικό που γινόταν την άνοιξη. 
Το 1967 η διοργάνωση μετονομάστηκε σε "Κύπελλο Ιντερτότο" με χορηγό τη βιομηχανία Σίγκερ. Διεξαγόταν μόνο το καλοκαίρι σε ομίλους, χωρίς επόμενους γύρους και χωρίς τελικό τροπαιούχο. Όπως προδίδει ο τίτλος (intertoto: διεθνές στοίχημα), αποκλειστικός σκοπός της διοργάνωσης ήταν να υπάρχουν θερινοί αγώνες για το ποδοσφαιρικό στοίχημα. 
Από το 1995 τη διοργάνωση του Κυπέλλου Ιντερτότο ανέλαβε η UEFA παραλλάζοντας την επωνυμία σε Κύπελλο Ιντερτότο ΟΥΕΦΑ και τη μετέτρεψε σε προκριματική διοργάνωση για το Κύπελλο ΟΥΕΦΑ. Το 2009 καταργήθηκε.

Ίδρυση

Η διοργάνωση προήλθε από μια ιδέα του Αυστριακού προπονητή Καρλ Ράπαν, ο οποίος τη δεκαετία του ’50 εργαζόταν σε ελβετικούς συλλόγους και στην Εθνική Ελβετίας. Ο Ράπαν είχε κατά νου να δημιουργήσει μια ευρωπαϊκή λίγκα και άρχισε να συζητά την ιδέα του με παράγοντες συλλόγων κυρίως της κεντρικής Ευρώπης από: Αυστρία, Ελβετία, Πολωνία, Δυτική και Ανατολική Γερμανία, Ολλανδία και Σουηδία. Οι απαντήσεις ήταν ενθαρρυντικές αλλά για την υλοποίηση χρειαζόταν χρηματοδότη ή χορηγό.
Την περίοδο που ο Ράπαν ήταν προπονητής της Εθνικής Ελβετίας, διευθυντής του Swiss Football Pool, δηλαδή του ελβετικού οργανισμού ποδοσφαιρικού στοιχήματος, ήταν ο Ερνστ Τόμεν (Ernst Thommen). Ο Τόμεν ήταν σημαίνων παράγοντας του ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου και μεταξύ άλλων είχε ιδρύσει το Κύπελλο Διεθνών Εκθέσεων. Ήρθε αρωγός στην ιδέα του Ράπαν και ζήτησαν την έγκριση της UEFA για να προχωρήσουν στη δημιουργία μιας διοργάνωσης με την οικονομική υποστήριξη των οργανισμών ποδοσφαιρικού στοιχήματος διαφόρων χωρών (toto, loto, pool, προ-πο κλπ). Την ιδέα υποστήριξε ιδιαίτερα και η ελβετική εφημερίδα "Sport".
Αρχικά η ΟΥΕΦΑ αντέδρασε αρνητικά στη διεξαγωγή μιας διοργάνωσης μόνο και μόνο για τα δελτία στοιχημάτων. Οι Ράπαν και Τόμεν απάντησαν ότι δεν ζητούσαν από την ΟΥΕΦΑ να αναλάβει τη διοργάνωση του τουρνουά. Απλά χρειάζονταν την επίσημη έγκρισή της για να το διοργανώσουν οι ίδιοι. Τελικά, το 1961 η ΟΥΕΦΑ έδωσε την έγκρισή της. Άλλωστε, ο Τόμεν είχε ήδη γίνει αντιπρόεδρος της FIFA. Επίσης, ο Γερμανός παράγοντας της ΟΥΕΦΑ Χέρμαν Νοϊμπέργκερ ήταν υπέρμαχος της ιδέας. 
Η νέα διοργάνωση ονομάστηκε "International Football Cup", ("Διεθνές Ποδοσφαιρικό Κύπελλο") αλλά καθιερώθηκε να αποκαλείται "Κύπελλο Ράπαν", προς τιμήν του εμπνευστή του.

Μετονομασία

Εκτός από τα προβλήματα με την ΟΥΕΦΑ, μια σειρά από άλλα εμπόδια έκαναν όλο και πιο δύσκολη τη συνέχιση του θεσμού κατά τη χειμερινή περίοδο. Το σημαντικότερο πρόβλημα ήταν η δυσκολία να βρεθούν ημερομηνίες για τη διεξαγωγή των αγώνων νοκ-άουτ. 
Συχνά οι ομάδες που είχαν προκριθεί προέρχονταν από τελείως διαφορετικά γεωγραφικά περιβάλλοντα. Ομάδες από το βορρά, όπου διακόπτονταν οι αγωνιστικές δραστηριότητες για μεγάλο διάστημα το χειμώνα και ομάδες από το νότο, δεν μπορούσαν να βρουν κοινά αποδεκτές ημερομηνίες. Π.χ. ο τελικός του 1964-65 έγινε στα μέσα Ιουνίου του 1965, λίγο πριν ξεκινήσει η νέα διοργάνωση.
Ένα τρίτο εμπόδιο ήταν το οικονομικό κόστος των αγώνων νοκ-άουτ. Βασικός λόγος που οι ομάδες δήλωναν συμμετοχή στους θερινούς ομίλους του Ράπαν ήταν να κάνουν κάποια ματς προετοιμασίας, χωρίς να νοιάζονται ιδιαίτερα για το αποτέλεσμα. Παράλληλα είχαν κάποια οικονομικά οφέλη από τις χορηγούς εταιρείες ποδοσφαιρικών στοιχημάτων, που ήταν αρκετά σημαντικά. Όμως, το χειμώνα δεν υπήρχαν οι χορηγίες αυτές, αφού οι εταιρείες δεν ενδιαφέρονταν και το κόστος των αγώνων για μια χαμηλού ενδιαφέροντος διοργάνωση ήταν υπερβολικό. Έτσι υπήρχε απροθυμία στη συμμετοχή στους γύρους νοκ-άουτ. Το μόνο κίνητρο ήταν το επαμειβόμενο τρόπαιο, το οποίο όμως μόνο μία ομάδα θα κατακτούσε. 
Είχε γίνει κοινή πεποίθηση, πως η συνέχιση της διοργάνωσης κατά τη χειμερινή περίοδο, μετά τη φάση των θερινών ομίλων, ήταν δύσκολη, ακριβή και χωρίς ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους συλλόγους. Έτσι από το 1967 οι διοργανωτές αποφάσισαν να ματαιώσουν τους γύρους μετά τους θερινούς ομίλους. 
Το κύπελλο μετονομάστηκε σε "Κύπελλο Ιντερτότο" παίρνοντας ένα όνομα που ταίριαζε με το σκοπό διεξαγωγής του: "Intertoto Cup: Κύπελλο Διεθνούς Στοιχήματος". Χορηγός του έγινε η βιομηχανία Σίγκερ.

Περίοδος 1967 ως 1994

Στη νέα μορφή του κυπέλλου η φάση των ομίλων συνέχισε να διεξάγεται κάθε καλοκαίρι σχεδόν όπως πριν, με χρηματικά έπαθλα για κάθε σωματείο ανάλογα με τη θέση που τερμάτιζε (ο πρώτος του ομίλου έπαιρνε 10.000-15.000 ελβ. φράγκα). Μετά τους αγώνες των ομίλων η διοργάνωση σταματούσε χωρίς νικητή. 
Ως το 1992 οι ομάδες μετείχαν σε ομίλους των τεσσάρων ομάδων κι έδιναν έξι αγώνες εντός-εκτός έδρας. Από το 1993 και μετά καταρτίζονταν όμιλοι των πέντε ομάδων, που έδιναν τέσσερις μονούς αγώνες μεταξύ τους (δύο εντός, δύο εκτός έδρας), όπως διεξάγονταν αργότερα οι όμιλοι στο Κύπελλο ΟΥΕΦΑ. Ο αριθμός των συλλόγων που δήλωναν συμμετοχή, καθόριζε και τον αριθμό των ομίλων κάθε χρόνο. Τι περισσότερες χρονιές η διοργάνωση έγινε με 40 ως 44 ομάδες χωρισμένες σε 10 ή 11 ομίλους. Όμως, υπήρχαν και χρονιές με περισσότερους ομίλους, όπως: 13 (1970) ή 14 (1968) αλλά και με λιγότερους, όπως: 7 (1971) ή 8 (1972, 1979, 1987). 
Από τη στιγμή που η διοργάνωση δεν συνεχιζόταν το χειμώνα, συμμετείχαν όσες ομάδες επιθυμούσαν, ανεξάρτητα από το αν είχαν ευρωπαϊκές υποχρεώσεις ή όχι. Την περίοδο της διεξαγωγής του τουρνουά πολλοί σύλλογοι βρίσκονταν σε περίοδο προετοιμασίας έτσι τα αποτελέσματα των αγώνων δεν συμβάδιζαν με το «όνομα» του συλλόγου, δημιουργώντας «εκπλήξεις» που προκαλούσαν το ενδιαφέρον των παικτών του στοιχήματος. 
Με τη μορφή αυτή το "Κύπελλο Ράπαν" ή "Ιντερτότο-Σίγκερ" συνεχίστηκε για τριάντα περίπου χρόνια, ως το 1994, αποτελώντας τη μοναδική διοργάνωση στα χρονικά που δεν είχε νικητή και γινόταν μόνο για το ποδοσφαιρικό στοίχημα. Ήταν ένα "κύπελλο χωρίς κυπελλούχους" ("Cup for the cupless"), όπως αποκλήθηκε χαρακτηριστικά. Το 1995 τη διοργάνωσή του ανέλαβε η ΟΥΕΦΑ και από τουρνουά χωρίς στόχο, το μετέτρεψε σε διοργάνωση πρόκρισης για το Κύπελλο ΟΥΕΦΑ και το μετονόμασε σε Κύπελλο Ιντερτότο ΟΥΕΦΑ. Από το 2009 ενσωματώθηκε στο Κύπελλο ΟΥΕΦΑ και διακόπηκε η διεξαγωγή του.

Ελληνικές συμμετοχές

Αν και ο ΟΠΑΠ περιλάμβανε αγώνες του Κυπέλλου Ράπαν στα θερινά δελτία του, εντούτοις οι ελληνικές ομάδες ελάχιστες φορές συμμετείχαν στη διοργάνωση αυτή. Η διεξαγωγή της τους θερινούς μήνες, περίοδο διακοπών για τους Έλληνες ποδοσφαιριστές, αποτελούσε το βασικότερο εμπόδιο για τη συμμετοχή ελληνικών ομάδων. Κατά την πρώτη περίοδο της διοργάνωσης υπήρξε μόνο μία ελληνική συμμετοχή, το καλοκαίρι του 1964. 
Μετά το 1967 που η διοργάνωση μετατράπηκε αποκλειστικά σε ένα θερινό τουρνουά, στο αποθαρρυντικά στοιχεία προστέθηκε η έλλειψη ενδιαφέροντος και κινήτρου για τη συμμετοχή. Εξάλλου την περίοδο της δικτατορίας στην Ελλάδα διοργανωνόταν το Θερινό πρωτάθλημα Ο.Π.Α.Π., στο οποίο μετείχαν πολλές ελληνικές ομάδες με αναπληρωματικούς και εφήβους. Μόλις το 1993 που το "Κύπελλο Ιντερτότο", όπως είχε μετονομαστεί, είχε αρχίσει να προσελκύει το ενδιαφέρον της UEFA, έχουμε ξανά ελληνικές συμμετοχές.