Βουνάρια Μεσσηνίας

Τοποθεσία

Τα Βουνάρια βρίσκονται βορειοδυτικά από την Κορώνη από την οποία απέχουν 8,5 περίπου χιλιόμετρα και νοτιοανατολικά από την Πύλο από την οποία απέχουν περίπου 36 χιλιόμετρα. Έχουν υψόμετρο 89 μέτρα και απέχουν περίπου λίγα μέτρα από τη θάλασσα του Μεσσηνιακού κόλπου. Κοντά στα Βουνάρια βρίσκονται, προς τα βόρειά των η Νέα Κορώνη σε απόσταση μικρότερη των 2 περίπου χιλιομέτρων και προς τα νοτιοδυτικά των ο Άγιος Ιωάννης σε απόσταση 2 περίπου χιλιομέτρων αντίστοιχα. Το χωριό Βουνάρια βρίσκεται στο 44ο χιλιόμετρο της επαρχιακής οδού Καλαμάτας - Κορώνης, στο σημείο της διασταύρωσης του χωριού με τον επαρχιακό δρόμο Ριζόμυλου - Κορώνης.

Ιστορία

Το χωριό, έχει μακρόχρονη ιστορία που ακολουθεί την ιστορία της Μεσσηνίας και της ευρύτερης περιοχής της Κορώνης και της Πυλίας. Η περιοχή του χωριού κατά την αρχαιότητα, ήταν υπό τον έλεγχο της Ασίνης, της αρχαίας πόλης, η οποία μεταγενέστερα αναπτύχθηκε ως η σύγχρονη Κορώνη. Επίσης τα Βουνάρια βρίσκονται κτισμένα κοντά στα ερείπια των αρχαίων Κολωνίδων, που θεωρείται ότι ίδρυσε ο μυθικός βασιλιάς των Αθηνών, Κόλαινος, οι οποίες καταλάμβαναν μεγαλύτερο εύρος στην περιοχή των Βουναρίων και της Νέας Κορώνης (παλαιότερα Καστέλλια, Καντιάνικα). Στην κορυφή του βουνού στα Βουνάρια βρισκόταν αρχαίος ναός του Ποσειδώνα. Τα Βουνάρια βρίσκονται πάνω σε μια τοξοειδή σειρά αραιών καταπράσινων γήλοφων με την κατεύθυνση της καμπύλη τους να είναι προς τα νότια. Από τους γήλοφους αυτούς θεωρείται ότι προέρχεται και η ονομασία του χωριού. Το χωριό αναφέρεται σε διάφορες πηγές, τουλάχιστον από την εποχή του Μεσαίωνα και της Α’ Ενετοκρατίας, με την ονομασία Βουνάρια. Κάποιοι από τους κατοίκους του χωριού προέρχονται από Αρκάδες κτηνοτρόφους, γνωστούς και ως οι «ανεβοκατεβάτες», ονομασία που αποδόθηκε παλαιότερα στους βοσκούς αυτούς, καθώς την Άνοιξη ανέβαιναν με τα κοπάδια τους στην Αρκαδία, ενώ τον Χειμώνα κατέβαιναν στα χειμαδιά της Μεσσηνίας.

Νεότερη ιστορία

Κατά τη διάρκεια της Επανάστασης του 1821 διεξάγεται κοντά στο χωριό Βουνάρια μάχη ανάμεσα στους Έλληνες και τους Οθωμανούς. Συγκεκριμένα, την παραμονή της 25ης Μαρτίου 1821, εκστρατευτικό σώμα Μανιατών, υπό τις διαταγές των Αντώνη Πετρόμπεη και Ιωάννη Κατσή Μαυρομιχάλη, ξεκινώντας από την Καλαμάτα, λίγο μετά την απελευθέρωση της πόλης (23 Μαρτίου 1821), κατευθυνόμενο προς την Κορώνη με σκοπό την πολιορκία του κάστρου της και ενισχυμένο επίσης από τα επαναστατικά σώματα των Δαρειώτη και Καράπαυλου έδωσε νικηφόρα μάχη λίγο έξω από τα χωριά Καστέλλια και Βουνάρια ενάντια στο τούρκικο σώμα που είχε εξέλθει από το κάστρο.
Στην περιοχή των χωριών Καστέλλια και Βουνάρια αποσύρθηκαν επίσης το 1825 τα ελληνικά στρατεύματα από την Κορώνη, για λόγους προφύλαξης και αποφυγής εγκλωβισμού, όταν έμαθαν τα σχετικά νέα της κατάληψης του Κάστρου της Μεθώνης από τον Ιμπραήμ Πασά.

Διοικητική ιστορία

Τα Βουνάρια προσαρτήθηκαν, το 1835, στον παλαιό Δήμο Κολωνίδων, με έδρα την Κορώνη, όπου και παρέμειναν, ως το 1912, που ο δήμος αυτός καταργήθηκε. Το χωριό αναφέρεται, το 1853, επίσης σαν Βουνάρια στον β΄ τόμο των «Ελληνικών» του Ιάκωβου Ρίζου Ραγκαβή, ως χωριό του Δήμου Κολωνίδων της Επαρχίας Πυλίας με πληθυσμό 245 κατοίκων, με βάση την απογραφή του 1851. Το 1912 το χωριό προσαρτάται ως έδρα στην Κοινότητα Βουναρίων. Στην ίδια κοινότητα προσαρτώνται επίσης οι οικισμοί Μελανέϊκα (καταργήθηκε το 1920), Κουτσομούλι ή Κουτσομύτη (καταργήθηκε το 1940), Νέα Κορώνη (Καντιάνικα), Μιστράκι και  Καστέλλια (καταργήθηκε το 1940). Τα Βουνάρια παρέμειναν ως οικισμός και έδρα της Κοινότητας Χρυσοκελλαριάς, με τις αλλαγές σε ονομασίες, από το 1912 ως το 1997, όταν τότε, στα πλαίσια των αλλαγών που επήλθαν στη τοπική αυτοδιοίκηση, μέσω του σχεδίου «Καποδίστριας», τα Βουνάρια υπήχθησαν στον κατηργημένο Δήμο Κορώνης, με έδρα την Κορώνη, ως το 2010. Από το 2011, μετά τις νέες αλλαγές του σχεδίου «Καλλικράτης» τα Βουνάρια ανήκουν πλέον στον νέο Δήμο Πύλου - Νέστορος. Ο δήμος αυτός, συστάθηκε με το Πρόγραμμα Καλλικράτης με την συνένωση των προϋπαρχόντων δήμων Κορώνης, Μεθώνης, Παπαφλέσσα, Πύλου, Νέστορος και Χιλιοχωρίων. Τα Βουνάρια σήμερα είναι οικισμός και έδρα της Τοπικής Κοινότητας των Βουναρίων του Δήμου Πύλου-Νέστορος, στην οποία υπάγεται επίσης ο οικισμός Γιαλικά.

Κτίρια – εκδηλώσεις – αξιοθέατα

Εκτός από τα παραδοσιακά σπίτια των Βουναραίων, που κατά το παρελθόν ήταν σχεδόν όλα πλινθόκτιστα με μπαλκόνι και στέγη από κεραμίδια, υπάρχει επίσης το κτίριο του Δημοτικού Σχολείου και η πετρόκτιστη εκκλησία του χωριού, βυζαντινού ρυθμού, ο Ιερός Ναός του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, ο οποίος υπάγεται στην Ιερά Μητρόπολη Μεσσηνίας. Διάφορες εκδηλώσεις και πολιτιστικά δρώμενα διοργανώνει τακτικά ο Πολιτιστικός Σύλλογος Βουναραίων «Η Ευαγγελίστρια» . Στο χωριό αναβιώνει επίσης κάθε χρόνο το ψήσιμο κεραμικών σε παραδοσιακό ξυλοκάμινο, καθώς θεωρούνται ως περίφημοι οι ντόπιοι τεχνίτες αγγειοπλαστικής. Στην ευρύτερη περιοχή υπάρχουν επίσης διάφορες τουριστικές & ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις, με ενοικιαζόμενα δωμάτια-διαμερίσματα,  ενώ στα αξιοθέατα του χωριού περιλαμβάνονται οι κοντινές παραλίες στο χωριό.

Καστράκι στα Βουνάρια

Στο ύψωμα Γουλάς, κοντά στα Βουνάρια, σώζονται υπολείμματα μικρού ενετικού φρουρίου, το οποίο ήταν τμήμα του ευρύτερου αμυντικού δικτύου του κάστρου της Κορώνης. Το μικρό κάστρο αυτό ήλεγχε τμήμα της εσωτερικής οδού μεταξύ του Ναυαρίνου και της Κορώνης. Καθώς τα Βουνάρια καταστράφηκαν περί το 1401 από επιδρομή των Τούρκων, πιστεύεται ότι το μικρό αυτό κάστρο κατασκευάστηκε στις αρχές του 15ου αιώνα, δηλαδή κατά το διάστημα της Α’ Ενετοκρατίας. Πάντως το καστράκι στα Βουνάρια, πιθανώς εξαιτίας του μικρού μεγέθους του, δεν αναφέρεται στις ενετικές αναφορές των κάστρων του 1463 και 1467.