Ρέντσο Πιάνο

Επιδράσεις στη δημιουργία της αρχιτεκτονικής του ταυτότητας

Οικογενειακό περιβάλλον: Ο πατέρας του, ο αδερφός του, ακόμη και οι θείοι του ήταν χτίστες. Ο ίδιος αναφέρει για τον πατέρα του: ‘… ένας θαυμάσιος άνθρωπος που έχτιζε θαυμάσια κτίρια.’ Μεγαλώνοντας ήθελε να πετύχει την ίδια αντοχή των κτιρίων με τον πατέρα του αλλά με λιγότερα και ελαφρότερα υλικά. Το ιδανικό της ελαφρότητας αποτελεί ακόμα και σήμερα τον οδηγό της δουλειάς του. Αναφέρει επίσης ότι επηρεάστηκε από τα απλωμένα σεντόνια της μητέρας του και την κυματοειδή κίνηση που αυτά έκαναν με τον αέρα, γεγονός που είχε ως απότοκο οι πρώτες του κατασκευές να είναι τέντες με πανιά.
Γένοβα: Στην πόλη αυτή μεγάλωσε ως έφηβος. Φημίζεται ως παράξενη και μυστήρια πόλη της αντίθεσης και του χάους καθώς επίσης και για τα εσωστρεφή σπίτια της και την οικογενειακή ζωή σε αυτήν. Επιπλέον, πρόκειται για μία πυκνοδομημένη  πόλη με απώλεια χώρου που είχε ως αποτέλεσμα να μεγαλώνουν τα κτίρια κατακόρυφα και να γίνονται όλο και ψηλότερα. Η παραπάνω εικόνα της Γένοβας αποτελεί την αιτία για την αντίδραση του Πιάνο εναντίον της αδρανούς μαζικότητας και της ασφυκτικής εσωστρέφειας της παλιάς πόλης.
Σπουδές: Όπως λέει και ο ίδιος ‘έκλεψε’ μυστικά από τους δασκάλους του που θα τον οδηγούσαν στη συνέχεια στη δική του βελτίωση και εξέλιξη.
Albini Franco: Ο Ρέντσο Πιάνο έμαθε την τεχνική του Albini, δηλαδή την εξάλειψη των επουσιώδων, σχεδόν κατά καιρούς μία διαδικασία απουλοποίησης.
Jean Prouve: Ως προς αυτό το αξιόλογο πρόσωπο της αρχιτεκτονικής, τον εντυπωσίασε ότι γνώριζε τα προβλήματα του έργου, τα οποία επρόκειτο στη συνέχεια να λύσει απευθείας δουλεύοντας με τα χέρια και το μυαλό. Όταν το Pompidou ήταν υποψήφιο σε διαγωνισμό, ο Prouve ήταν μέλος της επιτροπής και από τότε έγιναν στενοί φίλοι. Το κυριότερο που κέρδισε από αυτόν ήταν το ότι κατανόησε τη σημαντικότητα της δεξιοτεχνίας και της δέσμευσης στην κοινωνική πλευρά της αρχιτεκτονικής.
Z. S. Makowski: Βοήθησε τον Ρέντσο στην κατανόηση των χωροδικτυωμάτων στα οποία ήταν ειδικός, και έτσι μπόρεσε και αυτός να εξελίξει τις ελαφριές κατασκευές του.
Archigram: Η ανακάλυψη του βιβλίου-κόμικ της ομάδας Archigram τον επηρέασε στο να προσπαθεί να φέρει τη τεχνολογία και τη φύση σε αρμονία.
Marco Zanuso: Δίδαξαν μαζί στο Μιλάνο. Του έμαθε να καταλαβαίνει τα υλικά και τις δυνατότητες και τις αντοχές τους.
Lοuis Kahn: Τον βοήθησε να κατανοήσει τη σπουδαιότητα του να δημιουργείς τις σωστές συνθήκες και πειθαρχίες για να οργανώσεις τη ζωή κάποιου, τους ρυθμούς του και το περιβάλλον του, έτσι ώστε στη συνέχεια η δημιουργικότητα να ανθίσει.

Στούντιο Πιάνο (1964-70)

Ο Πιάνο ασχολήθηκε με τα ελαφριά περιβλήματα, πειραματιζόμενος ιδίως με πλαστικές και εντατικές κατασκευές. Ο μηχανικός που έκανε τους υπολογισμούς για αυτές τις κατασκευές ονομάζεται, Flavio Marano και δουλεύει ακόμα και σήμερα στο Building Workshop ως διαχειριστής. Ως χτίστης δούλεψε ο αδερφός του Ermanno Piano. Το 1970 κατασκεύασε το ‘Italian Industry Pavillion’ που αποτελεί μία χαλύβδινη δομημένη κατασκευή με ενισχυμένη επένδυση πολυεστέρα και πανέλα οροφής.

Πιάνο και Ρότζερς (1971-78)

Η συνεργασία του Ρένζο πιάνο με τον Ρίτσαρντ Ρότζερς (Richard Rogers) ήταν αυτή που  εκτόξευσε και τους δύο σε διεθνή διάκριση. Το έργο, του οποίου ο ρόλος είχε καθοριστική σημασία για την καριέρα του Πιάνο και του προσέφερε παγκόσμια αναγνώριση είναι το Centre George Pompidou, γνωστό και ως Beaubourg, το οποίο είναι σχεδιασμένο με προδιαγραφές High-Tech αρχιτεκτονικής και ταυτόχρονα καθορίζει μία νέα σχέση, πιο οικεία με τον πολιτισμό. Τα Ιταλικά Γραφεία Β+Β στο Novedrate (1971-73) , καθώς και τα Σπίτια Ελεύθερης Κατοψης (Free Plan Houses) στο Μιλάνο (1972-74) αποτελούν έργα αυτής της γόνιμης συνεργασίας.

Πιάνο και Ράις Συνεργάτες (1978-81)

Με συνεργάτη τον Πίτερ Ράις (Peter Rice), ο Πιάνο ξεκίνησε μία έντονα πειραματική φάση με ποικίλα έργα που οδήγησαν σε μία μεγάλη ‘μάζα’ από προβληματισμούς και ακολούθως στην προσέγγιση που έχει διαμορφώσει όλες τις μεταγενέστερες εργασίες. Συγκεντρωνόταν πλέον στην κοινωνική λειτουργία, στα εργαλεία και στην διαδικασία κατασκευής του κτιρίου. Από τα έργα του με τον Ράις, ο Πιάνο έχει δηλώσει ότι έμαθε τη τέχνη της ακοής και της κατανόησης των ανθρώπων, ικανότητα που θεωρεί απαραίτητη για να εξυπηρετεί τις ανάγκες των ανθρώπων με τα έργα του και όχι να ανταγωνίζεται για φήμη και δόξα. Κατασκεύασαν μαζί δύο πειραματικά οχήματα: το Ιπτάμενο Χαλί (Flying Carpet) το 1978 και το Πειραματικό Φίατ (Fiat Vss Experimental) 1978-1990. Συμμετείχαν μαζί επίσης σε τηλεοπτικό πρόγραμμα  το ‘ Open Site’, μέσα από το οποίο ήθελαν να δείξουν την αρχιτεκτονική ως προιόν της τεχνολογικής ανακάλυψης, δηλαδή παρουσίαζαν εργαλεία, κατασκευαστικές μεθόδους, υλικά κτλ. Ακόμη, το πρόγραμμα που είχαν αναλάβει για την Γειτονιά της UNESCO (UNESCO Neighbourhood Workshop) βοήθησε τον ίδιο τον Ρέντσο Πιάνο στην εξάπλωση και τον επαναπροσδιορισμό της δικής του προσέγγισης της αρχιτεκτονικής. Με αυτό το έργο στόχευε να βρει την στρατηγική που δε θα έσωζε μόνο απομονωμένα ιστορικά μνημεία, αλλά και ολόκληρα ιστορικά κέντρα με τα ήθη και τις παραδόσεις τους.

Αξιόλογα έργα

Ορισμένα από τα γνωστότερά του έργα ανά τον κόσμο περιλαμβάνουν τον ουρανοξύστη Σαρντ στο Λονδίνο, το Διεθνές Αεροδρόμιο Κανσάι στην Οζάκα της Ιαπωνίας, αλλά και το  Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος στο Νέο Φάληρο (πρώην εγκαταστάσεις ιπποδρόμου).

Centre George Pompidou , Παρίσι , Γαλλία 1971-1977

Για τη δημιουργία του Centre George Pompidou ο Ρέντσο Πιάνο συνεργάστηκε με τον Richard Rogers. Στόχος τους ήταν το συγκεκριμένο κτίριο να αποτελέσει σημαντικό κόμβο σε ένα πανεθνικό δίκτυο πολιτιστικών ανταλλαγών. Ταυτόχρονα, βασική τους πρόθεση ήταν η ανίχνευση μίας νέας σχέσης με τον πολιτισμό. Το κέντρο αυτό αποτελείται από 6 ορόφους και βρίσκεται κοντά στην παλιά περιοχή Μαρέ του Παρισιού. Αποτελεί μία τομή στην τεχνικά προσανατολισμένη αρχιτεκτονική τόσο με το πλέγμα των σωληνοειδών αγωγών στην ανατολική πρόσοψη, όσο και με τις πρωτότυπες κυλιόμενες σκάλες από γυαλί μήκους 166 μέτρων στο δυτικό μέτωπο. Αποτελεί την υπέρτατη έκφραση του μοντερνιστικού ιδανικού του κτιρίου-μηχανή, καθώς και την πιο πρόσφατη έννοια του κτιρίου ως σύνολο μερών. Εγκλωβίζει, δηλαδή, το χειραφετικό πνεύμα του Παρισιού, αντικαθιστώντας τον πολιτιστικό ελιτισμό και την απομόνωση των τεχνών με μία ενεργό και προσβάσιμη μηχανή στην οποία οι τέχνες μπορούν να αλληλεπιδρούν μεταξύ τους για όλα τα κοινωνικά στρώματα. Το έντονου χρώματος μέταλλο και οι σωλήνες εξυπηρετούν μία αστική, συμβολική και εκφραστική λειτουργία, και όχι τεχνική. Το Centre George Pompidou αποτελεί μία δημιουργική κατασκευή, όχι μόνο για την καριέρα του Πιάνο, άλλα και για την αρχιτεκτονική της εποχής του γενικότερα.

Πολιτιστικό Κέντρο Tjibaou Jean-Marie , Νουμέα , Νέα Καληδονία 1993-1998

Ο Ρέντσο Πιάνο, λαμβάνοντας στοιχεία από τον πολιτισμό των γύρω τοπικών χωριών, συνέλαβε αυτό το πολιτιστικό κέντρο, ως μία σειρά από ξύλινα ¨περίπτερα¨ τοποθετημένη σε μία στενή χερσόνησο. Στην πλευρά που βλέπει στη λιμνοθάλασσα, όπου κυριαρχούν ισχυροί άνεμοι, ο αρχιτέκτονας έστησε μία σειρά από κατασκευές με ξύλινα τοιχώματα που κυμαίνονται από 9 εώς 28 μέτρα. Ταυτόχρονα, ένας διπλού δέρματος σχεδιασμός καθιστά αυτές τις προσόψεις αρκετά ανθεκτικές ακόμη και κατά τη διάρκεια τροπικών καταιγίδων, καθώς αυτές είναι, επίσης, σχεδιασμένες για να δεχτούν το φυσικό φως και αέρα μέσω φυσικής καμινάδας. Υπάρχουν τρία λειτουργικά ¨χωριά¨ στο συγκρότημα. Το πρώτο περιέχει τις δημόσιες περιοχές και χώρους εκθέσεων, το δεύτερο, αμφιθέατρο, αίθουσες συναντήσεων και το τρίτο τους χώρους διδασκαλίας και διοίκησης. Παρ’ όλη την έμφαση του στην τοπική κουλτούρα, ο Πιάνο συνδυάζει τη χρήση του ξύλου και του φυσικού αερισμού με το γυαλί και τα στοιχεία αλουμινίου.

Ίδρυμα Beyeler , Riehen , Ελβετία 1991-1997

Το ίδρυμα Beyeler αποτελεί παράδειγμα αρχιτεκτονικής αυτοσυγκράτησης και μαεστρίας. Βρίσκεται δίπλα σε έναν πολυσύχναστο δρόμο, προς τον οποίο η όψη του κτιρίου κλείνει, καθώς είναι σχεδιασμένη με τοίχωμα από πορφυρίτη από την Παταγονία, Οι τοίχοι αναδύονται σταδιακά από τη γη και το νερό από ένα πάρκο για να υποστηρίξουν μία διάφανη, χαλύβδινη, γυάλινη οροφή που φωτίζει το κτίριο σε αντίθεση με τους πέτρινους τοίχους. Εντός του ιδρύματος, οι γκαλερί, οι λευκοί τοίχοι και τα ανοιχτόχρωμα ξύλινα δάπεδα προσφέρουν ένα βαθμό ηρεμίας στο ίδρυμα που ζήτησε ο ιδρυτής του Ernst Beyeler. Η έμφαση στο φυσικό φωτισμό προσφέρει ιδανικές συνθήκες προβολής για την εντυπωσιακή συλλογή ιμπρεσσιονιστικής και μοντέρνας τέχνης από τον Beyeler, καθώς και τα πολυάριθμα έργα που εμφανίζονται κατά τη διάρκεια προσωρινών εκθέσεων.

Γραφείο Renzo Piano Building Workshop (RPBW) , Γένοβα Ιταλία 1989-1991

Το Renzo Piano Building Workshop γραφείο, του οποίου το προσωπικό, σήμερα, υπερβαίνει τα 100 άτομα ειδικευμένα στην αρχιτεκτονική και την μηχανολογιά, απλώνεται με μία ασυνήθιστη διαμόρφωση στην πλαγιά της δυτικής Γένοβας, έχοντας θέα τη θάλασσα. Το κλιμακωτό σχέδιο υπενθυμίζει γειτονικές ταράτσες που απλώνονται κάτω προς την ακτή. Τελεφερίκ των 8 ατόμων εξυπηρετούν την εγκατάσταση. Σχεδιάστηκε σαν ένα θερμοκήπιο εξαιτίας της ανάγκης για τη μελέτη φυτικών ειδών. Η οροφή αποτελείται από πλαστικοποιημένο ξύλινο πλαίσιο, το οποίο εδράζεται σε μικρής διατομής μεταλλικές κολώνες. Διπλά τζάμια με ενδιάμεσο στρώμα αέρα βοηθούν να διατηρηθεί η αύξηση της θερμοκρασίας όσο το δυνατόν χαμηλότερη, ταυτόχρονα το κτίριο δέχεται ένα μεγάλο ποσό φυσικού φωτός στους χώρους εργασίας και θέα προς τη θάλασσα. Εκτός από τον πέτρινο τοίχο στην πλαγιά του βουνού, οι υπόλοιποι τοίχοι είναι από γυαλί. Σύμφωνα με τον Ρέντσο Πιάνο : ¨το ατελιέ αυτό έχει φτιαχτεί με βάση τον χώρο, τον ήλιο και τη φύση.