Φίλιπς Βάουβερμαν

Βιογραφία και έργο

Ο Βάουβερμαν ήταν ένας από τους πλέον ευέλικτους και παραγωγικούς καλλιτέχνες της Χρυσής Ολλανδικής Εποχής. Με βάση το καλλιτεχνικό περιβάλλον και την παράδοση της γενέτειράς του, Χάαρλεμ, ο Βάουβερμαν είχε σημαντική και ιδιαίτερα επιδραστική συμβολή στην Ολλανδική ζωγραφική του 17ου αιώνα. Οι πίνακές του εμφάνιζαν μεγάλη ζήτηση καθ' όλη τη διάρκεια του βίου του και απέκτησαν ακόμη μεγαλύτερη μετά τον 18ο αιώνα. Σε ολόκληρη την Ευρώπη, πρώην πριγκηπικές συλλογές τέχνης, όπως στη Δρέσδη και στην Αγία Πετρούπολη εξακολουθούν να μαρτυρούν αυτόν τον ευρέως διαδεδομένο θαυμασμό της τέχνης του Βάουβερμαν.
Γεννημένος στο Χάαρλεμ το 1619, γιος ενός αφανούς ζωγράφου με το όνομα Πάουβελς Γιόοστς Βάουβερμαν (Pouwels Joostsz. Wouwerman), δεν είναι γνωστά πολλά στοιχεία σχετικά με την καλλιτεχνική του εκπαίδευση. Σύμφωνα με τον Κορνέλις ντε Μπι, σπούδασε με τον Φρανς Χαλς, αλλά το ιδιαίτερο ύφος του Χαλς δεν άφησε κανένα σημάδι στο έργο του Βάουβερμαν. Εκτός μιας σύντομης διαμονής του στο Αμβούργο κατά τα τέλη της δεκαετίας του 1630, ο Βάουβερμαν φαίνεται ότι έζησε ολόκληρη την υπόλοιπη ζωή του στο Χάαρλεμ, όπου ήταν ευκατάστατο μέλος της κοινωνίας της πόλης και απεβίωσε σ' αυτήν σε ηλικία μόλις 48 ετών. Έγινε μέλος στη Συντεχνία του Αγίου Λουκά του Χάαρλεμ το 1640 και ανέλαβε μερικά επίσημα αξιώματα στη συνέχεια.. Εργάστηκε, επίσης, ως κτηματομεσίτης στη γενέτειρά του, όπως αναφέρουν πολλά σχετικά έγγραφα της πόλης.
Ο Βάουβερμαν ξεκίνησε την καλλιτεχνική του σταδιοδρομία φιλοτεχνώντας απλές απεικονίσεις της καθημερινής ζωής, ακολουθώντας την παράδοση των bamboccianti όπως ο Πίτερ φαν Λερ. Τα έργα του της δεκαετίας του 1640 συχνά απεικονίζουν μια κεκλιμένη λωρίδα γης με ένα δένδρο να παίζει τον ρόλο του "repoussoir" (αντικείμενο που τραβά το βλέμμα του θεατή) και μορφές που συνοδεύονται από άλογα. Κατά τα επόμενα τριάντα χρόνια ανέπτυξε προσωπικό ύφος, ζωγραφίζοντας μεγάλο εύρος θεμάτων, από ρωπογραφίες και τοπία ως σκηνές μάχης και θρησκευτικές σκηνές (σκηνές με εφίππους, κυνηγετικές εξορμήσεις, τοπία με ταξιδιώτες, μάχες ιππικού και στρατιωτικές κατασκηνώσεις, πανηγύρια χωρικών κτλ.). Αξιοσημείωτη είναι η ικανότητά του στην απεικόνιση αλόγων κάθε ράτσας που απεικονίζονται εν κινήσει. Ο Φλαμανδός ιστορικός τέχνης Φρεντερίκ Ντυπάρκ (Frederik J. Duparc) αποκαλεί τον Βάουβερμαν  "αναμφίβολα ως τον τελειότερο και πλέον επιτυχημένο Ολλανδό ζωγράφο αλόγων τυ 17ου αιώνα". Τα αριστουργήματα της καλύτερης περιόδου του (περί το 1650 - 1660) είναι αδιαμφισβήτητα υψηλής ποιότητας και συνδυάζουν όμορα φανταστικά τοπία των χωρών του Νότου με τυπική ολλανδική ατμόσφαιρα. Οι πίνακες του Βάουβερμαν χαρακτηρίζονται από υποτονικά χρώματα, δροσερή ατμόσφαιρα και πληθώρα από πνευματώδεις, υποκειμενικές λεπτομέρειες.
Ο Βάουβερμαν απεβίωσε στο Χάαρλεμ.
Η πρώτη έκθεση αφιερωμένη στο έργο του πραγματοποιήθηκε στο Κάσσελ, στην Πινακοθήκη Παλαιών Δασκάλων και στη συνέχεια στο Μαουριτσχάους της Χάγης το 2009/10.

Οικογένεια

Σε νεαρή ηλικία ο Βάουβερμαν νυμφεύτηκε την Άννα Πίτερς φαν Μπρούκχοφ (Anna Pietersz. van Broeckhoff), με την οποία απέκτησαν δέκα τέκνα. Ζούσαν σε σπίτι της οδού Bakenessergracht, όπου είχαν κατοικήσει και άλλοι ζωγράφοι πριν από αυτόν, όπως οι Κορνέλις Χέρριτς Ντέκερ και Χέντρικ ντε Μάιερ. Από τα τέκνα τους επέζησαν επτά και ύστερα από τον θάνατο της μητέρας τους, το 1670, κληρονόμησαν σημαντική περιουσία.

Δημιουργία πινάκων

Στον κατάλογο (Catalogue raisonné (1829/1842)) του Τζων Σμιθ καταγράφονται περίπου 800 έργα του Βάουβερμαν. Στον επαυξημένο Κατάλογο του Κορνέλις Χοφστέντε ντε Χρόοτ (Cornelis Hofstede de Groot) του 1908, ο αριθμός αυτός επεκτείνεται στους 1200. Στον πρόσφατα εκδοθέντα Catalogue raisonné της Μπίργκιτ Σουμάχερ (Birgit Schumacher), του 2006, ως αυθεντικά έργα του καταγράφονται μόνον 570 πίνακες, καθώς πολλοί από αυτούς που ανέφερε ο ντε Χρόοτ στην πραγματικότητα είχαν δημιουργηθεί από οπαδούς και μιμητές του σε ολόκληρη την Ευρώπη. Οι Γιαν και Πίτερ, μικρότεροι αδελφοί του Φίλιπς, συχνά θεωρούνται ως οπαδοί του, των οποίων οι πίνακες φαίνεται ότι είχαν αποδοθεί στον Φίλιπς. Και πράγματι, το έργο του Πίτερ (1623 - 1682) εμφανίζει σαφώς την επιρροή του Φίλιπς στο εύρος των θεμάτων, αλλά υφολογικά ο Πίτερ ανέπτυξε το τελείως δικό του ύφος. Ο Γιαν (1629–1666) ήταν ένας μάλλον αυτόνομος τοπιογράφος. Από τους αμέτρητους οπαδούς του, οι πλέον ταλαντούχοι καλλιτέχνες που μιμήθηκαν το ύφος του Φίλιπς ήταν οι Γιαν φαν Χούχτενμπουργκ (1647–1733), οι αδελφοί Γιαν Φρανς φαν Μπρέντελ και Γιόζεφ φαν Μπρέντελ (1688–1739) καθώς και ο Κάρελ φαν Φάλενς(1683–1733).
Καταγεγραμμένοι μαθητές του ήταν οι Γιοχάννες φαν ντερ Μπεντ, Χέντρικ Μπέρκμαν, Έντουαρντ Ντουμπόις, Νίκολας Φίκε, Μπάρεντ Χελ, Άντονι ντε Χεν, Εμάνουελ Μουράντ, Μαρίας Σέιτς, Κορτ Βότχολντ και οι μικρότεροι δύο αδελφοί του.