Ορθόδοξη Αρχιεπισκοπή της Αχρίδας

Εισαγωγή

Ο διάλογος μεταξύ του Πατριαρχείου της Σερβίας και των αποσχισμένων κληρικών της επίσημης εκκλησίας της Βόρειας Μακεδονίας, για το όνομα της επίσημης εκκλησίας της Βόρειας Μακεδονίας και που δε θα περιέχει τον όρο Μακεδονία, δεν κατέληξε σε συμφωνία με αποτέλεσμα το 2005 το Πατριαρχείο της Σερβίας να προχωρήσει στην επανίδρυση της Ορθόδοξης Αρχιεπισκοπής της Αχρίδας στην Βόρειας Μακεδονίας.

Αρχιεπισκοπή της Αχρίδας

H Αρχιεπισκοπή της Αχρίδας έχει μεγάλη ιστορία σχετιζόμενη κυρίως με την ύστερη βυζαντινή περίοδο. Ήταν μία από τις πλέον αξιόλογες εκκλησιαστικές διοικήσεις της εποχής εκείνης, σχετιζόμενη και με πολιτικές ανακατατάξεις και έριδες για το ρωμαϊκό θρόνο.
Κατά την Βυζαντινή εποχή η νυν αποκαλούμενη Οχρίδα, και η Ορθόδοξη Αρχιεπισκοπή της έγινε το επισκοπικό κέντρο ολόκληρης της γεωγραφικής περιοχής της Βόρειας Μακεδονίας.

H επίσημη Εκκλησία της Βόρειας Μακεδονίας

Στην Οχρίδα βρίσκεται σήμερα η έδρα της επίσημης Εκκλησίας της Βόρειας Μακεδονίας, της αυτοαποκαλούμενης Μακεδονικής Ορθόδοξης Εκκλησίας - Αρχιεπισκοπή Οχρίδας (Σλαβομακεδονικά: Македонска Православна Црква - Охридска Архиепископија), η οποία, εμπλεκόμενη στην πολιτική στρατηγική της τότε Ομόσπονδης Σοσιαλιστικής Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας να νομιμοποιήσει ιστορικά τον ξεχωριστό εθνικό της χαρακτήρα, αποσχίσθηκε το 1967 από τους κόλπους του Σερβικού Πατριαρχείου και αυτοανακηρύχθηκε αυτοκέφαλη. Σε αυτήν ανήκει το 80% των Ορθοδόξων Χριστιανών (52,4% του πληθυσμού) της Βόρειας Μακεδονίας, αλλά δεν αναγνωρίζεται επισήμως από καμία ορθόδοξη εκκλησία.
Το σημερινό καθεστώς της επίσημης Εκκλησίας της Βόρειας Μακεδονίας δεν αποτελεί συνέχεια της πάλαι ποτέ Ορθόδοξης Αρχιεπισκοπής της Αχρίδας, αλλά επαναχρησιμοποίηση του ονόματός της στο διάλογο μεταξύ της Σερβικής Εκκλησίας και των αποσχισμένων κληρικών της επίσημης Εκκλησίας της Βόρειας Μακεδονίας, με σκοπό την εξεύρεση λύσης στη διαφορά ονομασίας της τοπικής εκκλησίας, που δε θα περιέχει τον όρο Μακεδονία. Οι προκαθήμενοι των Ορθοδόξων Εκκλησιών έχουν παραπέμψει το θέμα στο Πατριαρχείο των Σέρβων θεωρώντας το θέμα της αποκλειστικής του δικαιοδοσίας.

Ορθόδοξη Αρχιεπισκοπή της Αχρίδας

Toν Ιούλιο του 2003 στο διάλογο των (2) Εκκλησιών, πρoτάθηκε απo τον Μητροπολίτη Βελεσών και Παραβαρδαρίου κ. Ιωάννη, η επαναχρησιμοποίηση του ονόματός «Ορθόδοξη Αρχιεπισκοπή της Αχρίδας» ως συμβιβαστική λύση στη διαφορά του ονόματός της δεύτερης. Η συμβιβαστική εκείνη πρόταση του Μητροπολίτη κ. Ιωάννη για την εξεύρεση λύσης στη διαφορά της ονομασίας, είχε απορριφθεί από την Εκκλησία της Βόρειας Μακεδονίας, η οποία και τον απέπεμψε από τους κόλπους της. Αμέσως μετά την αποπομπή του, ο Ιωάννης με την υποστήριξη της Σερβικής Εκκλησίας προχώρησε στην επανίδρυση της «Ορθόδοξης Αρχιεπισκοπής της Αχρίδας» στην Βόρεια Μακεδονία και ορίστηκε Έξαρχος του Πατριάρχη Σερβίας Παύλου, στην Βόρεια Μακεδονία.
To Μάιο 2005 o επικεφαλής της Σερβικής Εκκλησίας και Πατριάρχης των Σέρβων Παύλος διέκοψε τον διαλογο με την αυτοαποκαλούμενη «Μακεδονική Ορθόδοξη Εκκλησία» και η Ιερά Σύνοδος της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας προχώρησε στην επανίδρυση της «Ορθόδοξης Αρχιεπισκοπής της Αχρίδας», την οποία κήρυξε αυτόνομη εκκλησία στην Βόρεια Μακεδονία και απέστειλε κανονικό Αρχιεπίσκοπο Αχρίδος το Μητροπολίτη Βελεσών και Παραβαρδαρίου κ. Ιωάννη. Tον Ιούνιο 2005, o Μητροπολίτης Βελεσών και Παραβαρδαρίου κ. Ιωάννης εκρατήθη παράνομα για 8 (από 28 που του είχε αρχικά επιβληθεί) μήνες στη φυλακή Ιντρίζοβο (ως τον Φεβρουάριο 2006), από τις αρχές της Βόρειας Μακεδονίας σε άθλιες συνθήκες αν και ασθενής, με την κατηγορία της υποδαύλισης θρησκευτικού και εθνικού μίσους στην Βόρεια Μακεδονία.
Η Σερβική Εκκλησία με την απόφαση που έλαβε αναγνωρίζει ως επίσημη εκκλησία στην Βόρεια Μακεδονία μόνο την επανιδρυθείσα Ορθόδοξη Αρχιεπισκοπή Αχρίδας. Η Ορθόδοξη Αρχιεπισκοπή της Αχρίδας, επικεφαλής της οποίας είναι ο Ιωάννης, δεν αναγνωρίζεται από τις αρχές της Βόρειας Μακεδονίας και η δράση της είχε θεωρηθεί ότι είναι απειλητική για τη χώρα. Σ' αυτήν ανήκει το 20% των Ορθοδόξων Χριστιανών (52,4% του πληθυσμού) της Βόρειας Μακεδονίας και αναγνωρίζεται επισήμως από τo σύνoλo των Ορθοδόξων Eκκλησιών.