Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης

Ιστορικό

Το 2018 ολοκληρώθηκε η συνένωση των πέντε εικαστικών µουσείων της Θεσσαλονίκης. Πρόκειται για έναν καινοτόµο οργανισµό που αποτελεί µοντέλο για τη λειτουργία αντίστοιχων πολιτιστικών φορέων της χώρας και υπό την ονοµασία Μητροπολιτικός Οργανισµός Μουσείων Εικαστικών Τεχνών Θεσσαλονίκης (MOMus) συστεγάζει πλέον το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (µετονοµασµένο σε Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης-Συλλογή Κωστάκη), το Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (µετονοµασµένο σε Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης-Συλλογές Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης και Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης), το Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης (ως Πειραµατικό Κέντρο Τεχνών πλέον), αλλά και το Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης καθώς και το Μουσείο Aλεξ Μυλωνά (που διατηρούν τις επωνυµίες τους). 
Τον Απρίλιο του 2017 δημιουργήθηκε ο ενιαίος Μητροπολιτικός Οργανισµός Μουσείων Εικαστικών Τεχνών Θεσσαλονίκης (MOMus) υπό τον οποίο συνενώθηκαν το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης µε τα ιδιαίτερα τµήµατά του - το Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης και το Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης - και το Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης.

Η συλλογή Κωστάκη στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης

Η συλλογή Κωστάκη απαρτίζεται από 1275 έργα τέχνης: πίνακες ζωγραφικής, σχέδια, κατασκευές, κεραμικά σημαντικών καλλιτεχνών της ρωσικής πρωτοπορίας όπως οι Καζιμίρ Μαλέβιτς (Kazimir Malevich), Βασίλι Καντίνσκι (Vasilii Kandinsky), Liubov Popova, Vladimir Tatlin, Aleksandr Rodchenko, Ιβάν Κλιουν (Ivan Kliun), Solomon Nikritin, Olga Rozanova, Varvara Stepanova, Nadezhda Udaltsova, Mikhail Matiushin, Gustav Klutsis.
Η συλλογή είναι αντιπροσωπευτική όλων των ρευμάτων και των τάσεων της ρωσικής πρωτοπορίας, μίας από τις πιο ενδιαφέρουσες περιόδους της παγκόσμιας τέχνης που άνθισε στις τρεις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα.
Η αγορά της Συλλογής Κωστάκη έγινε από το ελληνικό δημόσιο το Μάρτιο του 2000, μετά από πολιτική απόφαση του υπουργού πολιτισμού Ευάγγελου Βενιζέλου ο οποίος εξασφάλισε τη συλλογή για το νεοϊδρυθέν τότε Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Η συμφωνία υπογράφηκε ανάμεσα στην οικογένεια Κωστάκη και στη διοίκηση του Μουσείου αφού προηγήθηκε η σύσταση διεθνούς επιτροπής ειδικών, η οποία εκτίμησε την οικονομική και καλλιτεχνική αξία της συλλογής αφού τόνισε την αυθεντικότητα και τη μοναδικότητά της.

Εγκαταστάσεις

Το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης στεγάζεται στη βορειοανατολική πτέρυγα του συγκροτήματος της Μονής Λαζαριστών στη Σταυρούπολη, σε ένα χώρο συνολικής έκτασης 3.300 τ.μ, ειδικά διαμορφωμένο σύμφωνα με τις διεθνείς αρχές λειτουργίας των μουσείων. Οι εκθεσιακοί χώροι της Μονής Λαζαριστών φιλοξενούν εκθέσεις με τα έργα της μόνιμης συλλογής του μουσείου, της Συλλογής Κωστάκη αλλά και τις περιοδικές εκθέσεις σύγχρονης τέχνης. Οι εκθεσιακοί χώροι του Μουσείου αναπτύσσονται στο υπόγειο, το ισόγειο και τους δύο ορόφους, με συνολική έκταση 1.400 τ.μ. Στο υπόγειο εκτός από τους εκθεσιακούς χώρους (8 συνολικά αίθουσες), υπάρχουν και αποθηκευτικοί χώροι. Στο ισόγειο υπάρχει χώρος υποδοχής, το πωλητήριο, το γραφείο ελέγχου των συστημάτων ασφάλειας, εκθεσιακοί χώροι, το εργαστήρι συντήρησης και γραφεία διοίκησης. Στον πρώτο όροφο βρίσκονται η βιβλιοθήκη του Μουσείου με εκτεταμένη βιβλιογραφία σχετική με τη νεότερη και σύγχρονη ευρωπαϊκή και ελληνική τέχνη αλλά και με τη Ρωσική Πρωτοπορία. Υπάρχουν επίσης γραφεία διοίκησης και ένας μεγάλος εκθεσιακός χώρος. Στον δεύτερο όροφο βρίσκεται ένας μεγάλος εκθεσιακός χώρος, γραφεία διοίκησης και τα γραφεία του επιστημονικού προσωπικού.
Το MOMus λειτουργεί και το Πειραματικό Κέντρο Τεχνών, στην Αποθήκη Β1 στο λιμάνι Θεσσαλονίκης, όπου φιλοξενούνται περιοδικές εκθέσεις του του MOMus και εκθέσεις συνεργαζόμενων φορέων με το μουσείο. Από τις 8 Ιουνίου 2001 η Αποθήκη Β1 παραδόθηκε από τον Οργανισμό Λιμένα Θεσσαλονίκης στο τότε Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης για την αποκλειστική εξυπηρέτηση και στέγαση εκδηλώσεων πολιτιστικού χαρακτήρα, με κοινή Υπουργική Απόφαση των Υπουργών Εμπορικής Ναυτιλίας και Πολιτισμού. Το Κ.Μ.Σ.Τ. μετέτρεψε την Αποθήκη σε εκθεσιακό χώρο. Για την προσαρμογή της πραγματοποιήθηκαν οι επιβεβλημένες παρεμβάσεις σε ζητήματα ασφάλειας, φωτισμού, εγκατάστασης συστημάτων παρακολούθησης και όλων γενικά των μηχανισμών, σύμφωνα με τις διεθνείς αρχές λειτουργίας των μουσειακών χώρων. Η Αποθήκη Β1 που βρίσκεται στην ανατολική πλευρά του επιβατικού σταθμού του Λιμένα Θεσσαλονίκης, διαθέτει συνολική έκταση 700 περίπου τ.μ. Οι εκθεσιακοί χώροι αναπτύσσονται στο ισόγειο, στον όροφο και στους διαδρόμους, συνολικής έκτασης 651 τ.μ. Στο ισόγειο βρίσκεται, επίσης, ο χώρος υποδοχής, το πωλητήριο και το control room. Στον όροφο βρίσκονται τα γραφεία διοίκησης του Πειραματικού Κέντρου Τεχνών και χώρος συνεδριάσεων.