Βοηθός διαιτητή βίντεο

Ο Bοηθός διαιτητή βίντεο (αγγλικά: video assistant referee, VAR) είναι ο βοηθός διαιτητή ποδοσφαίρου, ο οποίος εξετάζει τις αποφάσεις του διαιτητή αγώνα με τη χρήση άμεσης επανάληψης και ακουστικού για επικοινωνία. Το 2018, οι VAR γράφτηκαν στους Κανόνες του παιχνιδιού από το Διεθνές Ποδοσφαιρικό Συμβούλιο (IFAB), ύστερα από δοκιμές σε διάφορες σημαντικές διοργανώσεις.

Βοηθός βοηθού διαιτητή βίντεο

Ο βοηθός βοηθού διαιτητή βίντεο (AVAR) είναι ένας ενεργός ή πρώην διαιτητής που διορίστηκε για να βοηθήσει τον VAR στην αίθουσα λειτουργίας βίντεο. Οι ευθύνες του AVAR περιλαμβάνουν την παρακολούθηση της ζωντανής δράσης του αγώνα, ενώ ο VAR διενεργεί "έλεγχο" ή "επανεξέταση", για να κρατάει σημειώσεις για συμβάντα και να κοινοποιεί το αποτέλεσμα μιας επανεξέτασης στους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς.

Ιστορία

Το VAR σχεδιάστηκε από το πρόγραμμα Refereeing 2.0 στις αρχές του 2010, υπό την καθοδήγηση της Βασιλικής Ολλανδικής Ομοσπονδίας Ποδοσφαίρου ( KNVB ). Το σύστημα δοκιμάστηκε κατά τη διάρκεια της σεζόν 2012-13 της 1ης Κατηγορίας του Ολλανδικού Πρωταθλήματος. Το 2014, η KNVB υπέβαλε αίτηση στο Διεθνές Συμβούλιο Ποδοσφαίρου (IFAB), ώστε να τροποποιήσει τους νόμους του παιχνιδιού για να επιτρέψει τη χρήση του συστήματος κατά τη διάρκεια πιο εκτεταμένων δοκιμών. Η IFAB έγκρινε τις δοκιμές και την πορεία προς την πλήρη εφαρμογή κατά τη διάρκεια της γενικής της συνέλευσης του 2016.  Ο Λούκας Μπρουντ, γραμματέας της IFAB, δήλωσε: "Με τα 4G και Wi-Fi στα στάδια σήμερα ... γνωρίζαμε ότι έπρεπε να προστατέψουμε τους διαιτητές από το να κάνουν λάθη που ο καθένας μπορεί να δει αμέσως", όπως το χέρι του Τιερί Ανρί που απέκλεισε την Ιρλανδία από την πρόκριση για το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2010, όπου οι διαιτητές στο γήπεδο δεν ήταν σε θέση να δουν την παράβαση. Στη συνέχεια, ο πρόεδρος της FIFA, Ζεπ Μπλάτερ, ο οποίος ήταν εναντίον της εισαγωγής νέας τεχνολογίας στο ποδόσφαιρο, αναγκάστηκε να αποχωρήσει από τη θέση του, λόγω σκανδάλου διαφθοράς το 2015 και η πρόταση του VAR δέχθηκε θερμής υποδοχής από τον διάδοχό του, Τζιάνι Ινφαντίνο. 
Η δοκιμή του συστήματος VAR ξεκίνησε τον Αύγουστο του 2016, σε έναν αγώνα της United Soccer League μεταξύ δύο ομάδων της Μέιτζορ Λιγκ Σόκερ, αποτελούμενες από αναπληρωματικούς παίκτες. Ο διαιτητής του αγώνα, Ismail Elfath, επανεξέτασε δύο φάουλ κατά τη διάρκεια του αγώνα και μετά από διαβούλευση με τον βοηθό διαιτητή Άλεν Τσάπμαν, αποφάσισε να δώσει κόκκινη κάρτα και κίτρινη κάρτα στα αντίστοιχα περιστατικά. Επανεξετάσεις βίντεο παρουσιάστηκαν τον επόμενο μήνα, κατά τη διάρκεια διεθνούς φιλικού μεταξύ της Γαλλίας και της Ιταλίας. Στο Παγκόσμιο Κύπελλο Συλλόγων του 2016 εισήχθη μια "οθόνη γηπέδου", επιτρέποντας στους διαιτητές να επανεξετάσουν τη φάση εντός του αγωνιστικού χώρου. 
Το Πρωτάθλημα ποδοσφαίρου Αυστραλίας, έγινε το πρώτο που χρησιμοποίησε το σύστημα VAR στην κορυφαία επαγγελματική διοργάνωση της στις 7 Απριλίου του 2017, όταν η Μέλμπουρν Σίτι έπαιξε με την Άντελαϊντ Γιουνάιτεντ, αν και αυτός ο αγώνας ολοκληρώθηκε χωρίς να ζητηθεί η βοήθεια του VAR. Η πρώτη παρέμβαση του VAR σε επαγγελματικό παιχνίδι πρωταθλήματος, εμφανίστηκε στις 8 Απριλίου, όταν η Ουέλινγκτον Φίνιξ φιλοξένησε τη Σίντνεϊ. Από το VAR εντοπίστηκε παράβαση χρήσης χεριού στη μεγάλη περιοχή και καταλογίτηκε πέναλτι υπέρ της Σίντνεϊ. Το παιχνίδι τελείωσε με ισοπαλία 1-1.   Η Μέιτζορ Λιγκ Σόκερ στις Ηνωμένες Πολιτείες, εισήγαγε συστήματα VAR σε αγώνες κατά τη διάρκεια της σεζόν 2017, μετά το 2017 MLS All-Star Game, στις 2 Αυγούστου 2017.  Η πρώτη επίσημη χρήση του, έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια ενός αγώνα μεταξύ της Φιλαντέλφια Γιούνιον και της Ντάλας, ακυρώνοντας ένα γκολ της δεύτερης, λόγω της επαφής μεταξύ ενός παίκτη της Ντάλας και του τερματοφύλακα της Φιλαντέλφια. Το VAR χρησιμοποιήθηκε σε διεθνές επίπεδο στο Κύπελλο Συνομοσπονδιών του 2017 τον Ιούνιο, όπου εγκωμιάστηκε, αλλά η χρησιμότητά του αμφισβητήθηκε μετά από μία απόφαση του διαιτητή στον τελικό αγώνα.  
Το σύστημα VAR εισήχθη σε κορυφαία κατηγορία Ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου, από τη Μπουντεσλίγκα και τη Σέριε Α στην αρχή της σεζόν 2017-18 και από την Πριμέρα Ντιβισιόν στην αρχή της σεζόν 2018-19 . Το σύστημα χρησιμοποιήθηκε επίσης στο Παγκόσμιο Κύπελλο U20 του 2017 τον Οκτώβριο. Στις 8 Ιανουαρίου 2018, το VAR δοκιμάστηκε για πρώτη φορά στην Αγγλία, σε παιχνίδι  του Κυπέλλου 2017-18 μεταξύ της Μπράιτον εντ Χόουβ Άλμπιον και της Κρίσταλ Πάλας και την επόμενη ημέρα δοκιμάστηκε για πρώτη φορά στη Γαλλία, στο ντέρμπι της Κυανής Ακτής, μεταξύ της Νις και της Μονακό, για το θεσμό του Λιγκ Καπ 2017-18. Ειπώθηκε ότι δούλεψε καλά. 
Η Ιταλία άνοιξε το πρώτο εκπαιδευτικό κέντρο VAR στον κόσμο, στο Κοβερτσιάνο τον Ιανουάριο του 2018. 
Στις 3 Μαρτίου 2018, η IFAB ενέταξε το VAR στους Νόμους του Παιχνιδιού σε μόνιμη βάση. Η χρήση τους παραμένει προαιρετική για τις διοργανώσεις και η Αγγλική Πρέμιερ Λιγκ και το Τσάμπιονς Λιγκ δεν αναμένεται να εφαρμόσουν το VAR για τη σεζόν 2018-19. Ωστόσο, ο εκτελεστικός πρόεδρος της Πρέμιερ Λιγκ, Richard Scudamore, χαρακτήρισε "αναπόφευκτη" την εισαγωγή του VAR στην Πρέμιερ Λιγκ. Στις 27 Σεπτεμβρίου 2018, η UEFA ανακοίνωσε ότι το VAR θα χρησιμοποιηθεί στο Τσάμπιονς Λιγκ 2019-20. Παρόλο που το VAR δεν εφαρμόστηκε στη φάση των ομίλων της σεζόν 2018-19, η UEFA είχε ανακοινώσει στις 3 Δεκεμβρίου 2018, ότι το VAR θα χρησιμοποιούνταν στη νοκ-άουτ φάση που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2019. 
Στις 15 Νοεμβρίου 2018, οι ομάδες της Πρέμιερ Λιγκ είχαν ψήσει υπέρ της εισαγωγής του συστήματος VAR από τη σεζόν 2019-20, αναμένοντας την έγκριση της IFAB και της FIFA. Αυτή η απόφαση ήρθε μετά από μια αμφιλεγόμενη απόφαση από τον διαιτητή Simon Hooper να ακυρώσει ένα γκολ που σημείωσε ο επιθετικός της Σάουθαμπτον, Τσάρλι Όστιν.

Παγκόσμιο Κύπελλο 2018

Η FIFA ενέκρινε επισήμως τη χρήση του VAR στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 2018, κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης του Συμβουλίου της, στις 16 Μαρτίου 2018 στη Μπογκοτά.    Αυτή η διοργάνωση, έγινε η πρώτη, που έγινε πλήρης χρησιμοποίηση του VAR (σε όλους τους αγώνες και σε όλους τα γήπεδα). 
Το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2018 σηματοδότησε το ντεμπούτο του συστήματος VAR σε Παγκόσμιο Κύπελλο. Συνολικά, ελέγχθηκαν 335 συμβάντα από το VAR κατά τη διάρκεια της φάσης των ομίλων, με μέσο όρο 7 ανά αγώνα και δεκατέσσερις αποφάσεις από τους διαιτητές άλλαξαν ή ακυρώθηκαν μετά την επανεξέταση τους από το VAR. Σύμφωνα με τη FIFA, το σύστημα VAR είχε ποσοστό επιτυχίας 99,3%, αυξημένο από το 95% των σωστών αποφάσεων από τους διαιτητές, χωρίς τη χρήση VAR. Η πρώτη απόφαση με χρήση VAR στο Παγκόσμιο Κύπελλο ήρθε στις 16 Ιουνίου, σε αγώνα της φάσης ομίλων μεταξύ της Γαλλίας και της Αυστραλίας, όπου ο διαιτητής Αντρές Κούνια απένειμε πέναλτι στη Γαλλία, μετά από διαβούλευση με τον VAR.  Στον τελικό, ο διαιτητής Νέστορ Πιτάνα χρησιμοποίησε το VAR, για να επανεξετάσει μία αμυντική παράβαση για χρήση χεριού εντός της περιοχής, δίνοντας πέναλτι για τη Γαλλία, στο οποίο ευστόχησε και πήρε το προβάδισμα με 2-1 έναντι της Κροατίας. Ο αγώνας, τελικώς, ολοκληρώθηκε με τη Γαλλία να επικρατεί με 4-2. 
Η χρήση του VAR έχει πιστωθεί για την αναγνώριση της διοργάνωσης του 2018, ως το καθαρότερο Παγκόσμιο Κύπελλο από το 1986, αφού δε δώθηκε καμία κόκκινη κάρτα στους 11 πρώτες αγώνες και μόνο τέσσερις παίκτες αποβλήθηκαν σε ολόκληρο το τουρνουά, που ήταν ο μικρότερος αριθμός από τη διοργάνωση του 1978. 22 γκολ επιτεύχθηκαν από 29 εκτελέσεις πέναλτι, προσπερνώντας το προηγούμενο ρεκόρ των 17 πέναλτι, που απονεμήθηκαν στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1998. Η δραματική αύξηση του αριθμού των ποινών πέναλτι που απονεμήθηκαν στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 2018, έχει αποδοθεί στο σύστημα VAR, που καταγράφει ποινές που διαφορετικά θα παρέμεναν ατιμώρητες. Ο τεχνικός διευθυντής του Διεθνούς Ποδοσφαιρικού Συμβουλίου, David Elleray, δήλωσε την πεποίθηση ότι η παρουσία του VAR, σημαίνει ότι οι παίκτες θα ξέρουν ότι δεν θα είναι σε θέση να ξεφύγουν με οτιδήποτε, κάτω από το νέο σύστημα.

Ελλάδα

Στην Ελλάδα άρχισε να εφαρμόζεται από τον Τελικό Κυπέλλου 2019 ανάμεσα στον ΠΑΟΚ και την ΑΕΚ στο Ολυμπιακό Στάδιο. Στο Πρωτάθλημα εισήχθη από την Σεζόν 2019-20.

Κριτική

Η χρήση της τεχνολογίας βίντεο στο Κύπελλο Συνομοσπονδιών του 2017 επικρίθηκε, μετά από αρκετές επίμαχες στιγμές που αφορούσαν τη χρήση του VAR στο τουρνουά. Κατηγορήθηκε ότι "δημιουργεί τόση σύγχυση όσο και σαφήνεια".  
Περαιτέρω κριτική ασκήθηκε στο σύστημα VAR, αφού αντιμετώπισε ζητήματα που εμπόδιζαν τη χρήση του, όπως για παράδειγμα σε ένα Πορτογαλικό αγώνα, όπου η σημαία ενός υποστηρικτή είχε εμποδίσει την κάμερα του VAR  ή στον Τελικό του Πρωταθλήματος Αυστραλίας 2018 μεταξύ της Νιούκασλ Γιουνάιτεντ και της Μέλμπουρν Βίκτορι, όπου το λογισμικό του VAR υπέστη μια τεχνική δυσλειτουργία, που εμπόδισε τον βοηθό διαιτητή από την προβολή της επανάληψης.  
Μετά την εισαγωγή του συστήματος VAR στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 2018, η FIFA το έκρινε επιτυχές. Παρ 'όλα αυτά, η χρήση (ή η έλλειψη χρήσης) του VAR έχει επικριθεί.  Ανεξάρτητες εκτιμήσεις σημειώνουν ότι ενώ οι περισσότερες αποφάσεις έγιναν σωστά ως αποτέλεσμα του VAR, μερικές ήταν λάθος παρά την επανεξέταση του VAR και κάποιες αποφάσεις οι οποίες κλήθηκαν λανθασμένα, δεν εξετάστηκαν καν.  Η Guardian καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το σύστημα VAR ήταν πιο αποτελεσματικό για αντικειμενικές αποφάσεις, όπως οφσάιντ και λανθασμένες ταυτοποιήσεις, ενώ οι υποκειμενικές αποφάσεις, όπως τα πέναλτι ή το πειθαρχικό προς τους παίκτες, ήταν πολύ χειρότερες. Η έλλειψη σαφήνειας και συνοχής είναι δύο βασικοί τομείς αδυναμίας. 
Ένα πρόβλημα συνοχής στο Παγκόσμιο Κύπελλο 2018, ήταν για παράδειγμα οι διαφορετικές αποφάσεις σε παρόμοιες καταστάσεις παιχνιδιού, οι οποίες θα μπορούσαν να εξηγηθούν από την ασαφή ερμηνεία των κανόνων VAR. Για παράδειγμα, στο παιχνίδι μεταξύ Πορτογαλίας και Ιράν στη φάση ομίλων, το Ιράν πήρε ένα πέναλτι μετά από χρήση χεριού από τον Cedric Soares, ενώ στο παιχνίδι μεταξύ Νιγηρίας και Αργεντινής, η Νιγηρία δεν είχε αυτή την ευκαιρία, αφού ο Μάρκος Ρόχο έστειλε τη μπάλα στο δικό του χέρι. 
Μια άλλη σειρά κριτικών, επικεντρώθηκε στην αποτελεσματικότητα του συστήματος για την επίτευξη του στόχου του. Κατά την άποψη του Scott Stinson από τη National Post, το VAR, όπως και κάθε άλλο σύστημα επανάληψης, αποτυγχάνει να διορθώσει το ανθρώπινο λάθος και αντ 'αυτού προσθέτει μόνο στις αντιπαραθέσεις, επειδή η ανθρώπινη κρίση είναι ακόμα απαραίτητη. Η έλλειψη διαφάνειας είναι ένα άλλο αμφιλεγόμενο σημείο, καθώς οι ομάδες δεν έχουν κανέναν τρόπο να ξέρουν ποια περιστατικά έχουν εξεταστεί από την ομάδα VAR. Σε συνέντευξη Τύπου που διεξήχθη μετά τη φάση ομίλων, ο πρόεδρος της επιτροπής διαιτησίας της FIFA, Πιερλουίτζι Κολίνα, έδειξε στιγμιότυπα της διαδικασίας λήψης αποφάσεων, συνοδευόμενο από τον ήχο των συνομιλιών μεταξύ αρμόδιων VAR και των διαιτητών του αγώνα. Ερωτηθείς αν ο ήχος αυτός θα μπορούσε να δημοσιοποιηθεί, όπως συμβαίνει στο ράγκμπι και στο κρίκετ, ο Κολίνα απάντησε με ενθουσιασμό, αλλά προειδοποίησε ότι μάλλον είναι πολύ νωρίς.  
Άλλοι επεσήμαναν τη φύση του συστήματος VAR που αλλάζει το παιχνίδι. Οι αρχικοί φόβοι ότι η χρήση του συστήματος θα επιμηκύνει σημαντικά το χρόνο του αγώνα δεν έχουν επιβεβαιωθεί, με κάθε επανεξέταση του VAR να διαρκεί κατά μέσο όρο μόνο 80 δευτερόλεπτα  Ο Jonathan Liew της The Independent, συγκρίνει την κατάσταση με την εισαγωγή του Συστήματος Επανεξέτασης Απόφασης στο κρίκετ και σημειώνει τις αλλαγές που είχε σε αυτό το άθλημα και θεωρεί πως θα οδηγήσει σε αλλαγές παρόμοιου χαρακτήρα στο ποδόσφαιρο.

Διοργανώσεις που χρησιμοποιούν το VAR

Τα πρωταθλήματα με "επιβεβαίωση" VAR, δηλαδή όπου οι VARs έρχονται σε επαφή με τον διαιτητή στο τερέν του γηπέδου και επομένως μπορεί να έχουν αντίκτυπο στη λήψη αποφάσεων.
(*) Όχι σε όλους τους αγώνες