Τουμπεκί (μυθιστόρημα)

Το Τουμπεκί είναι μυθιστόρημα του Πέτρου Πικρού και εκδόθηκε στα 1927.

Πληροφορίες

Το μυθιστόρημα Τουμπεκί εκδόθηκε στα τέλη του 1927 από τις εκδόσεις Ν. Θεοφανίδη-Σ. Λαμπαδαρίδη και με το οποίο ολοκληρώνεται η τριλογία Χαμένα κορμιά. Χωρίς κάποιον ειδολογικό προσδιορισμό συνοδευόταν με σημείωμα Μερικές εξηγήσεις και στο τέλος Σύντομο γλωσσάριο της ελληνικής argot. Ο Πικρός έχοντας την εμπειρία των κρατητηρίων της Ασφάλειας λόγω πολιτικής δράσης, μεταφέρει την εμπειρία του από τον συγχρωτισμό του με ποινικούς κρατουμένους. Έχουν προηγηθεί άρθρα του στον Ριζοσπάστη, στην Εσπέρα και στον Ελεύθερο τύπο, στα 1925 και 1926, όπου σχολιάζει τη σκοπιμότητα και τον κοινωνικό ρόλο των φυλακών.

Περιεχόμενο

Ο Αράπης είναι ο κεντρικός ήρωας, αρχηγός σπείρας του αθηναϊκού υποκόσμου, ληστής, προαγωγός, έμπορος ναρκωτικών και κατά περίσταση δολοφόνος.Οι βασικοί χώροι δράσης είναι η οίκος ανοχής και οι φυλακές. Ο Αράπης έρχεται στην Ελλάδα από την Κωνσταντινούπολη με σκοπό να αναπτύξει την εγκληματική του δράση. Προστάτης και αγαπητικός μιας πόρνης, μητέρας /πατρόνας ενός πορνείου που συντηρεί και συντηρείται από νεαρές πόρνες.  Στον κόσμο αυτόν δρουν οι ταράφες ή φατρίες, αντιμαχόμενες μεταξύ τους με κυρίαρχη εκείνη του Αράπη. Συγκρούεται συχνά με την αστυνομία, στην οποία υπάρχουν υψηλά ιστάμενοι οι οποίοι εξαγοράζονται. Προετοιμάζεται μια μεγάλη ληστεία σε πλουσιόσπιτο στα περίχωρα της Αθήνας. Η κλοπή γίνεται αλλά ένα απρόβλεπτο γεγονός  αναγκάζει τον Αράπη να πραγματοποιήσει ένα φόνο και μετά ακόμα έναν: σκοτώνει ένα συνεργάτη του ο οποίος έχει υποστεί καρδιακό επεισόδιο. Θα συλληφθεί και θα οδηγηθεί στη φυλακή. Εκεί θα αναμετρηθεί με έναν άλλο κακοποιό με το ψευδώνυμο Εγγλέζος.

Τεχνοτροπικά χαρακτηριστικά

Όπως σημειώνει ο Αλέξανδρος Αργυρίου «[...]διαβάζεται ως ένα κλασικό ρεαλιστικό έργο, αποδίδει τους χαρακτήρες με ενάργεια, προχωρεί το μύθο του ομαλά μεταβαίνει από κατάσταση σε κατάσταση πειστικά και εξελίσσεται συντηρώντας το ενδιαφέρον του αναγνώστη. Ο αφηγητής δεν συμπίπτει με κανένα ήρωα του έργου[...] Τα σχόλια του αφηγητή αφθονούν σε πολλά σημεία της αφήγησης» για να ενημερώσει τον αναγνώστη για πράγματα που δεν ξέρει, αλλά και σχόλια σε ζητήματα θεωρίας που ασπάζεται ο συγγραφέας είναι υπερβολικά διδακτικά. 
Η Χριστίνα Ντουνιά επισημαίνει πως ακολουθεί ο Πικρός ρεαλιστικά και νατουραλιστικά αφηγηματικά μοντέλα. Εισάγει καινοτομίες στη θεματική της πεζογραφίας, των μοτίβων και των γλωσσικών ιδιωμάτων. Η ρεαλιστική στροφή του είναι προϊόν του λογοτεχνικού είδους που καλλιεργεί, του μυθιστορήματος, αλλά και των κοινωνικών στοχεύσεών του που είναι να κάνει πιο κατανοητή γραφή στο δικό του αναγνωστικό κοινό. Από τους νατουραλιστές υιοθετεί την τολμηρή ανάδειξη των πιο αποκρουστικών όψεων της ανθρώπινης και κοινωνικής εξαθλίωσης.
Το Τουμπεκί «πείθει για την αυθεντικότητα της περιγραφής  και την πρωτοτυπία της ιστορίας»

Η πρόσληψη του

Ο Γ. Βουγάς σε άρθρο του στο περιοδικό Ελληνικά Γράμματα του Ηρακλείου τον μέμφθηκε για λογοκλοπή από τα μυθιστορήματα  L' Equipe του Francis Carco και Αmants et Voleurs του Tristan Bernard.Ωστόσο αναγνωρίζει στις αρετές του το  ζωντανό ύφος λόγω της ρεπορταζιακής εμπειρίας του συγγραφέα.
Ο Αιμίλιος Χουρμούζιος, υπογράφοντας ως Ανδρέας Ζεβγάς στη Νέα Επιθεώρηση τον Φλεβάρη του 1928 σημειώνει, πως το έργο αυτό κατατάσσεται στην κατηγορία των έργων που θέλουν να εξετάσουν ένα κοινωνικό φαινόμενο. Επισημαίνει τη βαθιά ψυχολόγηση της ελάχιστης λεπτομέρειας της αφήγησης της ληστείας του σπιτιού και του διπλού φονικού. «Οι τύποι του έργου δεν είναι εξαιρετικές ατομικότητες, αντιπροσωπέυουν ορισμένες κοινωνικές ομάδες. Και στο γεγονός αυτό στηρίζεται αναμφισβήτητα η αξία του βιβλίου.»Ο Χουρμούζιος επισημαίνει την όχι αξιοκαταφρόνητη επιστημονική διάγνωση που επιχειρεί ο Πικρός και την μαρξιστική προσέγγιση της εγκληματικότητας: «Ο Πικρός μας δίνει αδρά δείγματα ωριμασμένης προλεταριακής αντίληψης , τεχνικής αρτιότητας και βαθιάς ισορροπημένης παρατηρητικότητας»Ο Χουρμούζιος παρότι θεωρεί το έργο αντιπροσωπευτικό δείγμα προλεταριακής λογοτεχνίας, δεν προωθεί εμφανώς τις επαναστατικές-προλεταριακές ιδέες, αλλά περιορίζεται στο να αναδείξει τη σαθρότητα της αστικής κοινωνίας  με την εμβάθυνση στο κοινωνικό περιθώριο. Κι εδώ ο Χουρμούζιος αντιφάσκει απηχόντας έτσι τη θεωρητική σύγχυση αλλά και την έντονη αναζήτηση θεωρητικών στηριγμάτων που διέκρινε την αριστερή διανόηση της εποχής.
Ο Βασίλης Ρώτας τον Μάρτιο του 1928 στα Ελληνικά Γράμματα, επισημαίνει τις αρετές του έργου: κατορθώνει να παρουσιάσει με τρόπο καλλιτεχνικό πρόσωπα  και καταστάσεις αποτροπιαστικές, οι διάλογοι είναι ζωντανοί, η γλώσσα περιποιημένη, η παρομοίωση παραστατική, το μάτι του αφηγητή διαπεραστικό.