Καλλιθέα Πύλου Μεσσηνίας

Τοποθεσία

Η Καλλιθέα βρίσκεται περίπου 13,5 χιλιόμετρα προς τα νοτιοανατολικά της Πύλου, περίπου 14,5 χιλιόμετρα βορειοανατολικά από την Μεθώνη και περίπου 31,5 χιλιόμετρα βορειοδυτικά από την Κορώνη. Έχει υψόμετρο 207 μέτρα και απέχει 11 περίπου χιλιόμετρα από τις ακτές του Ιονίου Πελάγους και 17 περίπου χιλιόμετρα από τον Μεσσηνιακό κόλπο. Κοντά στην Καλλιθέα, προς τα βορειοανατολικά της, βρίσκονται οι Κάτω Αμπελόκηποι σε απόσταση 5,5 περίπου χιλιομέτρων, προς τα δυτικά της βρίσκεται η Χωματάδα σε απόσταση 3 περίπου χιλιομέτρων και προς τα βόρειά της βρίσκεται η Αραπόλακκα σε απόσταση 3,5 περίπου χιλιομέτρων αντίστοιχα.

Ιστορία

Το χωριό έχει μακρόχρονη ιστορία που ακολουθεί την ιστορία της Μεσσηνίας, της Μεθώνης και της ευρύτερης περιοχής της Πυλίας. Η περιοχή του οικισμού, κατά την αρχαιότητα, ήταν τμήμα του βασιλείου του Νέστορα, της αρχαίας Πύλου. Ο σημερινός οικισμός προήλθε από την συνένωση των οικισμών Μεμερίζι και Γάμος, αρχικά με την ονομασία Μεμερίζι και από το 1928 και μετά με την ονομασία Καλλιθέα. Ο αρχικός οικισμός του Μεμεριζίου αποτέλεσε ουσιαστικά την Κάτω Καλλιθέα, ενώ ο οικισμός του Γάμου μετεξελίχθηκε στην Άνω Καλλιθέα. Κάποιοι από τους κατοίκους του χωριού προέρχονται από Αρκάδες κτηνοτρόφους, γνωστούς και ως οι «ανεβοκατεβάτες», ονομασία που αποδόθηκε παλαιότερα στους βοσκούς αυτούς, καθώς την Άνοιξη ανέβαιναν με τα κοπάδια τους στην Αρκαδία, ενώ τον Χειμώνα κατέβαιναν στα χειμαδιά της Μεσσηνίας.

Διοικητική ιστορία

Το Μεμετ-ρεΐζη ή Μεμερίζι προσαρτήθηκε αρχικά στον παλαιό Δήμο Πηδάσσου το 1835. Μόλις 5 χρόνια αργότερα, το 1840, το Μεμερίζι αποσπάται από τον Δήμο Πηδάσσου, ο οποίος καταργήθηκε τότε και προσαρτάται στον παλαιό Δήμο Μεθώνης, όπου και παρέμεινε ως το 1912 που ο δήμος καταργήθηκε, ενώ 10 χρόνια αργότερα, το 1845, προσαρτάται και ο οικισμός Γάμος στον παλαιό Δήμο Μεθώνης, όπου και παρέμεινε και αυτός ως το 1912, που ο δήμος καταργήθηκε. Οι δυο αυτοί οικισμοί έχουν παράλληλη ιστορική πορεία, από το 1845 ως το 1940, που συνενώθηκαν, με την ταυτόχρονη κατάργηση του οικισμού του Γάμου. Οι οικισμοί αναφέρονται επίσης, το 1853, στον β΄ τόμο των «Ελληνικών» του Ιάκωβου Ρίζου Ραγκαβή, ως οικισμοί του Δήμου Μεθώνης της Επαρχίας Πυλίας με βάση την απογραφή του 1851. Ο πρώτος οικισμός, το Μεμερίτσι, έχει πληθυσμό 266 κατοίκων, ενώ ο δεύτερος οικισμός, ο Γάμος, βρίσκεται ανάμεσα στον κατάλογο με τις θέσεις Σούμπαλι, Καινούργιον Χωριόν και Πέρα Μηλίτσα, οι οποίες χαρακτηρίζονται ως «Θέσεις αγροτικαί, ολίγον κατοικούμεναι». Έδρα του Δήμου Μεθώνης τότε, βάση της ίδιας πηγής, ήταν η κωμόπολη Μεθώνη. Από το 1879 ως το 1889 ο πρώτος οικισμός ονομαζόταν επίσημα ως Μεμερίζη και από το 1889 ως το 1896 ως Μεμερίζιον, ενώ από το 1896 ως το 1928, που έγινε η μετονομασία του, ονομαζόταν επίσημα ως Μεμερίζι. Ο δεύτερος οικισμός από το 1845 που αναγνωρίσθηκε ως το 1940 που καταργήθηκε αναφερόταν διαρκώς και επίσημα ως ο Γάμος. Το 1912 το Μεμερίζι και ο Γάμος προσαρτώνται στην Κοινότητα Μεμεριζίου, με έδρα το Μεμερίζι. Στην Κοινότητα Μεμεριζίου προσαρτήθηκαν επίσης οι οικισμοί Αραπόλακκα, Νταούτι (καταργήθηκε το 1930) και Χωματάδα.Το 1927 οι Χωματάδες αποσπώνται από την Κοινότητα Μεμεριζίου και ορίζονται ως έδρα της Κοινότητας Χωματάδων. Ένα χρόνο μετά, το 1928 η Κοινότητα Μεμεριζίου και το χωριό Μεμερίζι μετονομάσθηκαν σε Κοινότητα Καλλιθέας και Καλλιθέα αντίστοιχα, ενώ το 1940 ο οικισμός Γάμος καταργείται και ο πληθυσμός του ενσωματώνεται κυρίως στην Καλλιθέα και δευτερευόντως στον οικισμό Αραπόλακκα, ο οποίος λίγο αργότερα, το 1948, αποσπάται από την Κοινότητα Καλλιθέας και προσαρτάται στην Κοινότητα Κυνηγού. Η Καλλιθέα παρέμεινε ως οικισμός και έδρα της ομώνυμης κοινότητας (με την αλλαγή της ονομασίας), από το 1912 ως το 1997, όταν τότε, στα πλαίσια των αλλαγών που επήλθαν στη τοπική αυτοδιοίκηση, μέσω του σχεδίου «Καποδίστριας», υπήχθη στον κατηργημένο Δήμο Πύλου,  ως το 2010. Από το 2011, μετά τις νέες αλλαγές του σχεδίου «Καλλικράτης» η Καλλιθέα ανήκει πλέον στον νέο Δήμο Πύλου - Νέστορος. Ο δήμος αυτός, συστάθηκε με το Πρόγραμμα Καλλικράτης με την συνένωση των προϋπαρχόντων δήμων Κορώνης, Μεθώνης, Παπαφλέσσα, Πύλου, Νέστορος και Χιλιοχωρίων. Η Καλλιθέα σήμερα είναι η έδρα της Τοπικής Κοινότητας της Καλλιθέας του Δήμου Πύλου-Νέστορος, στην οποία υπάγεται επίσης η Αραπόλακκα.

Κτίρια

Εκτός από τα παραδοσιακά σπίτια υπάρχει το παλαιό Δημοτικό Σχολείο, το οποίο ξεκίνησε να λειτουργεί το 1936, το αγροτικό ιατρείο και οι εκκλησίες του χωριού, ο Ιερός Ναός του Αγίου Νικολάου, με το τριώροφο καμπαναριό την κεραμοσκεπή και το ρολόι, ο Ιερός Ναός του Αγίου Ιωάννου Προδρόμου, οι οποίοι υπάγονται στην Ιερά Μητρόπολη Μεσσηνίας.