Κινέζικο σύστημα γραφής

Δομή

Το κινέζικο σύστημα γραφής δεν βασίζεται σε αλφάβητο ή συμπαγές συλλαβητάριο. Αντί αυτού, οι Κινεζικοί χαρακτήρες είναι ιερογλυφικά σύμβολα, των οποίων τα συστατικά απεικονίζουν αντικείμενα ή αφηρημένες έννοιες. Ενίοτε, ένας χαρακτήρας αποτελείται από ένα μόνο στοιχείο, πιο συχνά δύο ή περισσότερα συστατικά συνδυάζονται και σχηματίζονται πολυσύνθετοι χαρακτήρες, με ποικιλία τρόπων. Η πιο γνωστή έκθεση για τη σύνθεση των Κινεζικών χαρακτήρων είναι η Σουόγουεν Τζιέζι (Shuowen Jiezi), που συντάχθηκε από τον Ξου Σεν (Xu Shen) περί το 120 μ.Χ. Επειδή ο Ξου Σεν δεν είχε πρόσβαση στις προγενέστερες μορφές των Κινέζικων χαρακτήρων, η ανάλυσή του δεν είναι πάντα αξιόπιστη. Εντούτοις, το έργο του είναι αναντικατάστατο και ευρύτατα χρησιμοποιούμενο εργαλείο στη σύγχρονη ετυμολογική έρευνα.

Διαρρύθμιση

Οι Κινεζικοί χαρακτήρες προσαρμόζονται σε ένα τετράγωνο πλαίσιο και δεν διασυνδέονται μεταξύ τους, οπότε δεν υπάρχει προτίμηση για την κατεύθυνση της γραφής. Στα παραδοσιακά Κινέζικα τα κείμενα γράφονταν σε κάθετες στήλες που διαβάζονταν από πάνω προς τα κάτω και από δεξιά προς τα αριστερά. Η πρώτη στήλη βρισκόταν στη δεξιά πλευρά της σελίδας, και η τελευταία στήλη στην αριστερή. Τα κείμενα της Κλασικής Κινεζικής, έχουν ελάχιστα ή καθόλου σημεία στίξης, και οι παύσεις πρότασης και φράσης καθορίζονται από τα συμφραζόμενα και το ρυθμό. Η κάθετη Κινεζική προτιμάται όπου διευκολύνει λόγω χώρου, όπως σε πινακίδες ή σε πλευρικούς τίτλους βιβλίων.
Στη σύγχρονη εποχή, η γνωστή Δυτική διαρρύθμιση, οριζόντια-από-αριστερά-προς-τα-δεξιά Κινέζικη είναι πολύ διαδεδομένη. Όπως και στα λατινικά κείμενα, οι οριζόντιες σειρές διαβάζονται από αριστερά προς τα δεξιά, και από την κορυφή της σελίδας προς τα κάτω. Προτιμάται ιδιαίτερα στην λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας (ηπειρωτική χώρα της Κίνας), όπου από το 1955 είναι υποχρεωτική από την κυβέρνηση η γραφή αριστερά-προς-δεξιά.Από το 2004 και για τα επίσημα έγγραφα της Δημοκρατίας της Κίνας (Ταϊβάν). Τα σημεία στίξης χρησιμοποιούνται περισσότερο και μερικά φαίνονται επηρεασμένα από τα δυτικά ομόλογά τους, ενώ άλλα υπάρχουν αποκλειστικά στις ασιατικές γλώσσες. Για παράδειγμα, τα διπλά και τα μονά εισαγωγικά (『 』 και 「 」), η τελεία παύσης  (。), και το απαριθμητικό κόμμα (、), που διαχωρίζει τα στοιχεία μιας λίστας και τους όρους μιας πρότασης.
Οι επιγραφές καταστημάτων και οι πινακίδες των δρόμων είναι θέματα διαρρύθμισης, αφού αριστερά-προς-δεξιά, δεξιά-προς-αριστερά και πάνω-προς-κάτω επιτρέπονται όλα.

Απλοποιημένα και παραδοσιακά Κινέζικα

Στον 20ο αιώνα, το Κινεζικό σύστημα γραφής διακρίνεται σε δύο κανονικές μορφές, που ονομάζονται απλοποιημένα Κινέζικα και παραδοσιακά Κινέζικα. Τα απλοποιημένα Κινέζικα καλλιεργήθηκαν στην ηπειρωτική Κίνα με χαρακτήρες που γράφονται γρήγορα, έχουν λιγότερες γραμμές και απομνημονεύονται εύκολα.  Η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας δήλωσε ότι η γραφή είναι επιτυχής, αλλά ορισμένοι εξωτερικοί παρατηρητές διαφωνούν. Ελάχιστες συστηματικές μελέτες έχουν διεξαχθεί για την επίδραση της απλοποιημένης γραφής στη λογοτεχνία του λαού. Οι μελέτες που έγιναν περιορίζονται στον μέσο αριθμό γραμμών ανά δείγμα τρεχούμενου κειμένου.
Η απλοποιημένη γραφή επικρίνεται για ασυνέπεια. Για παράδειγμα, το παραδοσιακό 讓 ράνγκ "επιτρέπω" είναι απλοποιημένο στο 让, όπου η φωνητική της δεξιάς πλευράς περιορίζεται από 17 γραμμές σε μόνο τρεις (και η ρίζα στα αριστερά έχει απλοποιηθεί.) Ωστόσο, η ίδια φωνητική χρησιμοποιείται στην πλήρη μορφή της, ακόμη και στα απλοποιημένα Κινέζικα, σε χαρακτήρες όπως το 壤 ράνγκ "έδαφος" και 齉 νάνγκ "ρουθουνίζω", επειδή δε χρησιμοποιούνται συχνά και δε χρειάστηκε απλοποίηση. Ορισμένες απλοποιημένες μορφές είναι απλά συντμήσεις αρχαίων καλλιγραφιών, όπως το 万 γουάν "δέκα χιλιάδες" για το οποίο η παραδοσιακή Κινεζική μορφή είναι 萬.
Τα απλοποιημένα Κινέζικα είναι η καθιερωμένη γραφή στην ηπειρωτική Κίνα, τη Σιγκαπούρη και τη Μαλαισία. Τα παραδοσιακά Κινέζικα διατηρούνται στο Χονγκ Κονγκ, το Μακάο, την Ταϊβάν και υπερπόντιες Κινεζικές κοινότητες (εκτός από τη Σιγκαπούρη και τη Μαλαισία). Σε όποιο άρθρο με Κινέζικο κείμενο η απλοποιημένη γραφή διαφέρει από την παραδοσιακή, αναγράφονται και οι δύο με την παραδοσιακή μορφή πρώτα. 

Εφαρμογές

Στις αρχές της Κινέζικης γραφής η ομιλούμενη Κινέζικη ήταν μονοσύλλαβη. Δηλαδή, οι λέξεις αντιστοιχούσαν σε  αυτοτελείς έννοιες (αντικείμενα, πράξεις, σχέσεις, κλπ.) και ήταν συνήθως μία συλλαβή. Κάθε γραπτός χαρακτήρα αντιστοιχούσε σε μία μονοσύλλαβη λέξη. Έκτοτε, η ομιλούμενη γλώσσα εξελίχθηκε σε πολυσύλλαβη. 
Για περισσότερο από δύο χιλιάδες χρόνια, το επικρατές πρότυπο γραφής περιλάμβανε λεξιλόγιο και σύνταξη με προέλευση την ομιλούμενη Κινεζική από την περίοδο του Κομφούκιου (περίπου 500 π. Χ.), που ονομάζεται Κλασική Κινεζική, ή 文言文 γουενυανγουέν. Αιώνες μετά, η Κλασική Κινεζική προοδευτικά επηρρεάστηκε από τη γραμματική και τους χαρακτήρες των διάφορων διαλέκτων, αλλά οι προσθήκες ήταν ελάχιστες και ήσσονος σημασίας. Τον 20ο αιώνα η Κλασική Κινεζική ήταν σαφώς διαφορετική από οποιαδήποτε σύγχρονη διάλεκτο, και έπρεπε να διδάσκεται χωριστά. Κατόπιν εκμάθησης αποτελεί καλό μέσο για την επικοινωνία μεταξύ ανθρώπων που μιλούν διαφορετικές διαλέκτους, εκ των οποίων πολλές είναι αμοιβαία ακατανόητες. Ο ομιλούντας την Μανταρινική θα πεί yī (γί),ο Καντονέζος γιάτ (yāt), ο Σανγκαινέζος άικιού (iq), και ο Χόκιεν τσίτ (chit), αλλά και οι τέσσερις θα καταλάβουν ότι ο χαρακτήρας <一> σημαίνει "ένας".
Οι Κινέζικες γλώσσες και διαλέκτοι διαφέρουν πολύ στην προφορά, και λιγότερο στο λεξιλόγιο και τη γραμματική. Το σύγχρονο Κινέζικο σύστημα γραφής, που αντικατέστησε το Κλασικό Κινεζικό ως πρότυπο γραφής κατόπιν του Κινήματος της 4ης Μαϊου του 1919, βασίζεται στο λεξιλόγιο και τη σύνταξη της Μανταρίνικης, της πλέον διαδεδομένης γεωγραφικά και πληθυσμιακά Κινεζικής διαλέκτου. Πρόκειται για την Παραδοσιακή Κινεζική ή 白話/白话 μπαιχουά (κυριολεκτικά, "καθομιλούμενη"), και είναι ικανοποιητικό μέσο επικοινωνίας για τους ομιλούντες πολλών διαλέκτων.  Πληροφοριακά, ο Τζχίλ'άντ Ζούκερμαν με διερεύνηση στα φωνο-σημαντικά ταιριάσματα των τυποποιημένων Κινεζικών συμπέρανε ότι η γραφή είναι πολυλειτουργική, και διαβιβάζει εξίσου σημαντικές και φωνητικές πληροφορίες.
Οι αποκλίσεις στα λεξιλόγια διαφορετικών διαλέκτων οδήγησε στην άτυπη χρήση "διαλεκτικών χαρακτήρων", και τυποποιημένων χαρακτήρων που θεωρούνται, ωστόσο αρχαϊκοί με τα σημερινά πρότυπα. Η Καντονέζικη γλώσσα έχει μοναδικό πρότυπο καθομιλούμενης που χρησιμοποιείται στο Χονγκ Κονγκ και στο εξωτερικό, με πολλούς ανεπίσημους χαρακτήρες για αποκλειστικές λέξεις. Το παραδοσιακό Καντονέζικο σύστημα γραφής προτιμάται στα διαδικτυακά δωμάτια συνομιλίας και τα στιγμιαία μηνύματα, ενώ στα επίσημα έγγραφα προτιμάται η Παραδοσιακή Κινέζικη , Η γλώσσα Χόκιεν στην Ταϊβάν και αλλού είναι λιγότερο τυποποιημένη από την Καντονέζικη. Επί του παρόντος, το Υπουργείο Παιδείας της Δημοκρατίας της Κίνας θα κοινοποιήσει ένα πρότυπο σύνολο χαρακτήρων Χόκιεν, που θα διδάσκεται στα σχολεία και θα διαδοθεί.

Άλλες γλώσσες

Κάποιοι Κινεζικοί χαρακτήρες εξάχθηκαν στην Ιαπωνία, περί το πρώτο μισό της πρώτης χιλιετίας, πιθανότατα παράλληλα με τα Κινεζικά προϊόντα που εξάγονταν στην Ιαπωνία μέσω της Κορέας. Τότε, οι Ιάπωνες δεν είχαν γραπτό λόγο και οι Κινέζικοι χαρακτήρες αντιπροσώπευαν Ιαπωνικές λέξεις και τις σημασίες τους. Το σύστημα γραφής μανυογκάνα ήταν ένα μικρό σύνολο Κινεζικών χαρακτήρων που ενδείκνυαν την προφορά, και αργότερα εξελίχθηκε στο φωνητικά συλλαβητάρια, Χιραγκάνα και κατακάνα.
Οι Κινεζικοί χαρακτήρες που ονομάζονται χανζί στα Μανταρίνικα από την Δυναστεία των Χαν, προφέρονται καντζί στα Ιαπωνικά. Στο σύγχρονο Ιαπωνικό σύστημα γραφής τα κάντζι αντιπροσωπεύουν ουσιαστικά, στελέχη ρημάτων και επιθέτων, ενώ τα χιραγκάνα χρησιμοποιούνται για γραμματικά στοιχεία και διάφορες λέξεις που δεν αποδίδονται από τα κάντζι. Τα κατακάνα χρησιμοποιούνται για την ενσωμάτωση δανεικών ξένων λέξεων, στα ονόματα φυτών, ζώων και σε επιστημονική ή τεχνική ορολογία, στην ονοματοποιία και για έμφαση. Το Τζόγιο Κάντζι είναι ένας κατάλογος με κάντζι που χρησιμοποιούνται τυπικά στην καθημερινότητα, εκδόθηκε από την Ιαπωνική κυβέρνηση και περιλαμβάνει 2,136 χαρακτήρες—περίπου το ήμισυ του αριθμού των Κινέζικων χαρακτήρων.
Η σημασιά των Κινεζικών χαρακτήρων στην Κορέα και το Βιετνάμ είναι πολύ πιο περιορισμένη. Κάποτε, πολλοί Κινέζικοι χαρακτήρες (που ονομάζονται χάνζι) εισήχθησαν στην Κορέα για τη σημασία τους, όπως και στα Ιαπωνικά. Πλέον, τα Κορέατικα γράφονται αποκλειστικά με το Χανγκίλ αλφάβητο και λίγους Κινεζικούς χαρακτήρες. Κάθε τετράγωνο χαρακτήρα περιέχει Χανγκίλ σύμβολα ή γράμματα, που μαζί αποτελούν μια συλλαβή. Ομοίως, η χρήση των Κινεζικών και Κινεζότυπων χαρακτήρων στο Βιετναμέζικο σύστημα γραφής chữ nôm έχει αντικατασταθεί από το Βιετναμέζικο αλφάβητο. 
Με Κινεζικούς χαρακτήρες γράφονται και μη-Χαν γλώσσες εκ των οποίων η Τσουάνγκ είναι η δημοφιλέστερη για περισσότερο από 1300 χρόνια. Παρά την ύπαρξη επίσημης αλφαβητικής γραφής από το 1957 και τις ελλείψεις σε επίσημους Κινεζικούς χαρακτήρες, οι ομιλούντες της Τσουάνγκ προτιμούν τα λογογράμματά τους από το αλφάβητο.

Γραμματισμός

Επειδή οι περισσότερες σύγχρονες Κινεζικές λέξεις είναι σύνθετες, υπάρχουν τουλάχιστον δύο παράμετροι αξιολόγησης του γραμματισμού: ο γνωστός αριθμός χαρακτήρων και ο γνωστός αριθμός λέξεων. Ο Τζόν ΝτεΦράνσις, στην εισαγωγή του βιβλίου του Προχωρημένος Κινέζος Αναγνώστης, υπολογίζει ότι ο τυπικός απόφοιτος Κινεζικού κολεγίου αναγνωρίζει 4.000 έως 5.000 χαρακτήρες, και 40.000 έως 60.000 λέξεις. Ο Τζέρι Νόρμαν, στα Κινέζικα, εκτιμά τον αριθμό των χαρακτήρων μικρότερο, από 3.000 έως 4.000. Οι μετρήσεις περιπλέκονται από τη διαπλοκή των Κινεζικών χαρακτήρων. Συχνά, ένας χαρακτήρας γράφτηκε με πολλούς τρόπους. Η τάση αυτή καταστάλθηκε από την τυποποίηση της καλλιγραφίας κατά την περίοδο της δυναστείας Τσιν, αλλά όχι πλήρως. Η Σουογουέν Τζιεζί περιλαμβάνει 10,516 χαρακτήρες—9,353 μοναδικούς (εκ των οποίων μερικοί είναι αδρανείς) συν 1,163 παραλλαγές γραφής—ενώ το Τζιγιούν της Βόρειας Δυναστείας των σονγκ, μεταγενέστερο κατά χίλια χρόνια, από το 1039, περιλαμβάνει 53,525 χαρακτήρες, οι περισσότεροι εκ των οποίων είναι γραφικές παραλλαγές.

Λεξικά

Επειδή το κινέζικο σύστημα γραφής δεν βασίζεται σε ένα αλφάβητο ή συλλαβητάριο, οι ορισμοί των Κινέζικων λέξεων και χαρακτήρων σε άλλες γλώσσες διατυπώνονται δύσκολα. Υπάρχει ποικιλία μεθόδων που διευκολύνουν την αναζήτηση χαρακτήρων, και τρόποι κατηγοριοποίησης και οργάνωσης των χαρακτήρων.
Μία παραδοσιακή μέθοδος βασίζεται στη χρήση ριζών χαρακτήρων. Οι ρίζες, γενικά και ατελώς, ευθυγραμμίζονται με τα συστατικά σύνθετων χαρακτήρων που έχουν προέλθει από πρόσθεση και φωνητικά σύμπλοκα. Ένα κανονικό σύνολο από 214 ρίζες παρουσιάστηκε τον καιρό του Αυτοκράτορα Κανγκξί (περί το 1700), και ονομάζονται ρίζες Κανγκξί. Ταξινομούνται πρώτα βάσει του αριθμού γραμμών, και δευτερεύοντα βάσει της προκαθορισμένης σειράς με την οποία γράφονται.
Κάθε Κινεζικός χαρακτήρας υπάγεται (μερικές φορές αυθαίρετα ή εσφαλμένα) στην ομάδα μίας από τις 214 ρίζες. Μερικές ρίζες είναι χαρακτήρες από μόνες τους.  Μετά ιεραρχούνται βάσει του αριθμού γραμμών ανά χαρακτήρα, αλλά και πάλι πολλοί χαρακτήρες είναι ισοδύναμοι. Έστω ότι οι χαρακτήρες δεν είναι αναγνωρίσιμοι, τότε ο αναγνώστης για να εντοπίσει τον ζητούμενο χαρακτήρα πρέπει να εξετάσει όλους τους χαρακτήρες που έχουν τον ίδιο αριθμό γραμμών αρχίζοντας από την κορυφή της σελίδας στην οποία εμφανίζονται.
Η μέθοδος των ριζών είναι εφαρμόσιμη μόνο για γραπτούς χαρακτήρες, οπότε δεν χρειάζεται γνώση της προφοράς τους για την αναζήτηση. Άλλωστε, κάθε καταχωρημένη λέξη περιλαμβάνει και οδηγίες καλής προφοράς. Είναι πάντα δύσκολος ο προσδιορισμός της σωστής ρίζας για ένα χαρακτήρα. Κατά συνέπεια, τα λεξικά αρχίζουν με έναν κατάλογο από δυσεύρετους χαρακτήρες ταξινομημένους βάσει του αριθμού γραμμών . Σε μερικά λεξικά ο κατάλογος αυτός περιλαμβάνει σχεδόν το ένα έβδομο όλων των χαρακτήρων.
Άλλες μέθοδοι οργάνωσης που υπάρχουν δεν αποδίδουν περισσότερο από τη μέθοδο των ριζών, αλλά είναι συνεργικές. Για παράδειγμα, σε ένα λεξικό κατηγοριοποιημένο βάσει ριζών Κανγκξί θα προστεθεί ευρετήριο βάσει της προφοράς, που εκφράζεται μέσω Πινγίν ή ζουγίν φουχάο. Το ευρετήριο υποδεικνύει τη σελίδα του κύριου λεξικού όπου βρίσκεται ο ζητούμενος χαρακτήρας. Άλλες μέθοδοι χρησιμοποιούν μόνο τη δομή των χαρακτήρων, όπως η τετραγωνική μέθοδος, στην οποία οι χαρακτήρες καταχωρούνται βάσει του αριθμού γραμμών που βρίσκονται πλησιέστερα στις τέσσερις γωνίες. Η μέθοδος Κανγκτζίε βασίζεται σε ανάλυση κάθε χαρακτήρα σε 24 βασικά συστατικά. Οι δύο τελευταίες μέθοδοι δεν απαιτούν ακριβή γνώση της κατηγορίας ρίζας, αλλά η αποτελεσματική εφαρμογή τους προϋποθέτει απομνημόνευση μορφών γραμμών και συστατικών. 
Τα ηλεκτρονικά Κινέζικα λεξικά διαθέτουν τη δυνατότητα αναζήτησης χαρακτήρων με ποικιλία συστημάτων όπως αυτά που περιγράφηκαν, ταχύτερα και ευκολότερα.

Μεταγλώττιση και λατινικοί χαρακτήρες

Οι Κινεζικοί χαρακτήρες δεν είναι αξιόπιστοι οδηγοί προφοράς. Διευκολύνει η μεταγραφή της Κινέζικης διαλέκτου σε λατινικό αλφάβητο ή το Περσο-αραβικό σύστημα γραφής Ξιάο'έρτζινγκ, ιδιαίτερα όσους δεν διαβάζουν Κινέζικα. Η μεταγραφή περιλαμβάνει καταγραφή της ηχητικής εκφοράς που πιθανότατα θα μπορούσε να αντικαταστήσει τους Κινέζικους χαρακτήρες. Η ιδέα προτάθηκε τον καιρό του Κινήματος της 4ης Μαΐου και υποστηρίχθηκε από τη νίκη των Κομμουνιστών το 1949. Σύντομα, η κυβέρνηση της ηπειρωτικής χώρας δρομολόγησε δύο παράλληλα προγράμματα σχετικά με την Κινέζικη γραφή. Το ένα ήταν η ανάπτυξη αλφαβήτου για την Μανταρινική γλώσσα, που ομιλείται από την πλειοψηφία, περίπου τα δύο τρίτα, του Κινεζικού πληθυσμού.  Το άλλο περιλάμβανε απλοποίηση των παραδοσιακών χαρακτήρων—τα απλοποιημένα Κινέζικα .
Από το 1958, επίσημα δίνεται προτεραιότητα στα απλοποιημένα Κινέζικα. Η φωνητική γραφή, το χάνιου πινγίν, αναπτύχθηκε αρκετά αλλά οι απλοποιημένοι χαρακτήρες δεν καταργήθηκαν. Η αντικατάσταση των κινέζικων χαρακτήρων από τη γραφή πινγίν απλά αναβλήθηκε. 
Το σύστημα γραφής Πινγίν χρησιμοποιεί λατινικούς αλφαβητικούς χαρακτήρες και διακριτικά σημάδια, που υποδεικνύουν την ορθή προφορά των ήχων στα Μανταρίνικα. Η πινγίν περιλαμβάνει φωνήεντα και σύμφωνα γράμματα όπως χρησιμοποιούνται στις λατινογενείς γλώσσες και το Διεθνές Φωνητικό Αλφάβητο. Έστω ότι τα " b " και "p", αντιπροσωπεύουν την ηχηρή/σιωπηλή διάκριση σε ορισμένες γλώσσες, όπως στα γαλλικά, στα Μανταρίνικα αντιπροσωπεύουν τη διάκριση μή δασεία/δασεία. Ελάχιστα από τα Μανταρίνικα σύμφωνα είναι ηχηρά. Η ορθοφωνία κάποιων συμφώνων διαφέρει μεταξύ γλωσσών, για παράδειγμα:τα  πινγίν " q " και " x" ακούγονται όπως τα αγγλικά  " τσ " και δασύ "σ", αντίστοιχα. Υπάρχουν και άλλα συστήματα μεταγραφής όπως το πινγίν, όπως τα συστήματα ζουγίν φουχάο, Wade-Giles, και Gwoyeu Romatzyh —αλλά οι ομιλούντες Κινέζικα προτιμούν την πινγίν.