Ορισμοί του φασισμού

Το τι συνιστά έναν ορισμό του φασισμού και των φασιστικών κυβερνήσεων είναι ένα ιδιαίτερα αμφισβητούμενο και περίπλοκο θέμα. Ιστορικοί, πολιτικοί επιστήμονες, και άλλοι μελετητές έχουν εμπλακεί σε μακρές και έντονες συζητήσεις σχετικά με την ακριβή φύση του φασισμού και τις βασικές αρχές του.
Ένας σημαντικός αριθμός μελετητών συμφωνούν ότι ένα φασιστικό καθεστώς είναι κυρίως μια αυταρχική μορφή διακυβέρνησης, αν και δεν είναι όλα τα αυταρχικά καθεστώτα φασιστικά. Επομένως ο αυταρχισμός είναι ένα χαρακτηριστικό, αλλά οι περισσότεροι μελετητές λένε ότι χρειάζονται πιο χαρακτηριστικά γνωρίσματα για να θεωρηθεί φασιστικό ένα αυταρχικό καθεστώς.
Ομοίως, είναι επίσης δύσκολο να προσδιοριστεί ο φασισμός ως ιδεολογία. Αρχικά, ο όρος «φασισμός» αναφερόταν σε ένα πολιτικό κίνημα που συνδέθηκε με τον κορπορατισμό και επικράτησε  στην Ιταλία από το 1922 έως το 1943 υπό την ηγεσία του Μπενίτο Μουσολίνι. Πολλοί μελετητές χρησιμοποιούν τη λέξη «φασισμός» χωρίς κεφαλαίο «Φ» σε μια πιο γενική έννοια, για να αναφερθούν σε μια ιδεολογία (ή ομάδα ιδεολογιών) που είχαν επιρροή σε πολλές χώρες και σε πολλές διαφορετικές χρονικές στιγμές. Για το σκοπό αυτό, έχουν επιδιώξει να προσδιορίσουν αυτό που ο  Griffin αποκαλεί «φασιστικό ελάχιστο» (fascist minimum) — δηλαδή τις ελάχιστες προϋποθέσεις υπό τις οποίες  ένα  πολιτικό κίνημα  θεωρείται «φασιστικό». 
Αρκετοί μελετητές έχουν εξετάσει  τις  αποκαλυπτικές, χιλιετείς και χιλιαστικές  πτυχές του φασισμού. Σύμφωνα με τους περισσότερους μελετητές του φασισμού, υπάρχουν και  αριστερές και δεξιές επιρροές στον φασισμό ως  κοινωνικό κίνημα. Επίσης παρατηρούν ότι, ιδιαίτερα όταν ο φασισμός ήταν στην εξουσία, ιστορικά  επιτέθηκε κατά του κομμουνισμού, του συντηρητισμού και του φιλελευθερισμού, προσελκύοντας υποστήριξη κυρίως από ό,τι με την κλασική έννοια ονομάζεται «άκρα δεξιά». Οι φασίστες είναι γενικά έντονα αντι-καπιταλιστές, υποτάσσοντας ατομικά δικαιώματα, δικαιώματα κέρδους και ιδιοκτησίας στο Κράτος.

Γκεόργκι Ντιμιτρόφ

Ο Γκεόργκι Ντιμιτρόφ (1882-1949), Βούλγαρος κομμουνιστής  θεωρητικός, επέκτεινε τις ιδέες του Λένιν υποστηρίζοντας ότι ο φασισμός ήταν η δικτατορία των πιο αντιδραστικών στοιχείων του χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού. Το 1935 αναφέρει:
«Ο φασισμός είναι η μια φανερά τρομοκρατική δικτατορία των πιο αντιδραστικών, των πιο σοβινιστικών, των πιο ιμπεριαλιστικών στοιχείων του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου... Ο φασισμός δεν είναι ούτε η κυβέρνηση  πέρα από τάξεις, ούτε η κυβέρνηση των μικροαστών ή των λούμπεν-προλεταρίων επί του  οικονομικού κεφαλαίου. Ο φασισμός είναι η κυβέρνηση του  ίδιου του  χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου.  Είναι  μια οργανωμένη σφαγή της εργατικής τάξης και του επαναστατικού κομματιού της αγροτιάς και της διανόησης. Ο φασισμός στην εξωτερική του πολιτική, είναι η πιο άγρια μορφή του σοβινισμού, που καλλιεργεί ζωώδες  μίσος εναντίον  άλλων  λαών».

Ρότζερ Γκρίφιν

Ο ορισμός του Ρότζερ Γκρίφιν επικεντρώνεται στη λαϊκιστική φασιστική ρητορική που υποστηρίζει την «ανα-γέννηση» του έθνους και των εθνικών λαών.  Σύμφωνα με τον Γκρίφιν:
Ο φασισμός ορίζεται καλύτερα ως μια επαναστατική μορφή του εθνικισμού, που εκκινεί ως  μια πολιτική, κοινωνική και ηθική επανάσταση, ενώνοντας τον «λαό» σε μια δυναμική εθνική κοινότητα κάτω από νέες ελίτ εμποτισμένες με ηρωικές αξίες. Ο πυρήνας του μύθου που εμπνέει το έργο αυτό είναι μόνο ένα λαϊκίστικο, δια-ταξικό κίνημα κάθαρσης και εθνικής παλιγγενεσίας μπορεί να ανακόψει το κύμα της παρακμής
Ο Γκρίφιν αναφέρει ότι μια ευρεία επιστημονική συναίνεση αναπτύχθηκε στις αγγλόφωνες κοινωνικές επιστήμες κατά τη δεκαετία του 1990, γύρω από τον ακόλουθο ορισμό του φασισμού:
[Ο φασισμός είναι] μια  γνήσια  επαναστατική, δια-ταξική μορφή αντιφιλελεύθερου και σε τελευταία ανάλυση, αντισυντηρητικού εθνικισμού. Ως εκ τούτου, είναι μια ιδεολογία βαθιά  συνδεδεμένη με τον εκσυγχρονισμό και τη νεωτερικότητα, η οποία έχει λάβει μια σημαντική ποικιλία από εξωτερικές μορφές για να προσαρμοστεί στο ιδιαίτερο ιστορικό και εθνικό πλαίσιο στο οποίο εμφανίζεται, και έχει ελκύσει ένα ευρύ φάσμα πολιτισμικών και πνευματικών ρευμάτων, από αριστερά και δεξιά, αντιμοντέρνα και φιλομοντέρνα, για  να αρθρωθεί  ως ένα σώμα ιδεών, συνθημάτων και δογμάτων. Στην περίοδο του μεσοπολέμου, εκδηλώθηκε κυρίως με τη μορφή ενός "«ενόπλου κόμματος»" οδηγούμενου από  μια ελίτ το  οποίο επιχείρησε, συνήθως ανεπιτυχώς, να δημιουργήσει ένα λαϊκίστικο κίνημα μέσα από ένας  λειτουργικό στιλ πολιτικής και ένα πρόγραμμα  ριζοσπαστικών πολιτικών που υπόσχονταν να ξεπεράσουν την  απειλή που έθετε ο διεθνής σοσιαλισμός. Επίσης υποσχόταν να τερματίσει την παρακμή  του  έθνους υπό τον φιλελευθερισμό, και να επιφέρει μια ριζική ανανέωση της κοινωνικής, πολιτικής και πολιτιστικής ζωής  ως μέρος ως μέρους αυτού που  φανταζόταν ως έναρξη μιας  νέας εποχής στον δυτικό πολιτισμό. Ο κεντρικός κινητήριος μύθος του φασισμού που διαμόρφωνε την ιδεολογία, την προπαγάνδα, το ύφος της πολιτικής και των δράσεων είναι το όραμα της  επικείμενης  αναγέννησης του έθνους από την παρακμή.
Ο Griffin υποστηρίζει ότι ο παραπάνω ορισμός μπορεί να συμπυκνωθεί σε μια φράση: «ο φασισμός είναι πολιτική ιδεολογία του οποίου ο μυθικός πυρήνας στις  διάφορες παραλλαγές του  είναι μια αναγεννητική (palingenetic) μορφή λαϊκιστικού υπερεθνικισμού». Η λέξη "«palingenetic»" σε αυτή την περίπτωση αναφέρεται σε έννοιες της εθνικής παλιγγενεσίας.

Φρίντριχ Χάγιεκ

Ο Φρίντριχ Χάγιεκ, στο βιβλίο του The Road to Serfdom, υποστήριξε ότι ο σοσιαλισμός και ο εθνικοσοσιαλισμός είχαν παρόμοιες ρίζες. «Ο φασισμός είναι το επόμενο στάδιο, αφού ο κομμουνισμός αποδειχθεί μια ψευδαίσθηση.» Με αυτό εννοεί τις πνευματικές ρίζες. Ο καθηγητής Werner Sombart ιδίως χαιρετίστηκε ως Μαρξιστής και διώχθηκε για τις πεποιθήσεις του, αλλά αργότερα απέρριψε τον διεθνισμό και τον ειρηνισμό, και τάχθηκε υπέρ του γερμανικού μιλιταρισμού και του εθνικισμού. Έγινε από νωρίς μια πνευματική δύναμη για τον εθνικοσοσιαλισμό. Ο καθηγητής Johann Plenge, ένας άλλος πρώιμος εθνικοσοσιαλιστικής διανοούμενος, είδε τον εθνικοσοσιαλισμό ως γερμανική προσαρμογή του σοσιαλισμού. Ο Paul Lensch ήταν σοσιαλιστής πολιτικός στο Ράιχσταγκ, ο οποίος υποστήριξε τον κεντρικό έλεγχο της οικονομίας και τον μιλιταρισμό που έγιναν χαρακτηριστικά του εθνικοσοσιαλισμού. Έγραφε ότι ο δυτικός  ή αγγλικός φιλελευθερισμός, ο οποίος  περιλαμβάνει τις ιδέες της ελευθερίας, της κοινότητας, της ισότητας και τη διακυβέρνηση υπό κοινοβουλευτική δημοκρατία, είναι ανάθεμα σε μια αληθινή Γερμανία, όπου η εξουσία πρέπει να ανήκει στο σύνολο, ο καθένας να έχει τη θέση του, και ο καθένας είτε ή διοικεί. Ο Oswald Spengler στα πρώτα του κείμενα υποστηρίζει πολλές από τις ιδέες που αποδέχονταν και οι Γερμανοί σοσιαλιστές της εποχής. Ο Arthur Moeller van den Bruck, ο προστάτης άγιος του εθνικοσοσιαλισμού, όπως τον αποκαλεί ο Χάγιεκ, ισχυριζόταν ότι ο Α' Παγκόσμιος Πόλεμος ήταν ένας πόλεμος μεταξύ φιλελευθερισμού και σοσιαλισμού και ότι ο σοσιαλισμός έχασε. Όπως οι Plenge και Lensch, είδε τον εθνικοσοσιαλισμό ως ένα  σοσιαλισμό προσαρμοσμένο στο γερμανικό χαρακτήρα και αμόλυντο  από τις Δυτικές ιδέες του φιλελευθερισμού. Οι πολιτικές καταβολές του Μπενίτο Μουσολίνι  ήταν επίσης σοσιαλιστικές, αφού ήταν ηγέτης του PSI (Ιταλικό Σοσιαλιστικό Κόμμα) πριν ιδρύσει το πρώτο Εθνικό  Φασιστικό Κόμμα.

Σαρλ Μοράς

Ο Σαρλ Μοράς, ηγέτης της Action Française, ένα ακροδεξιό πολιτικό κίνημα, εξήρε τον Ιταλικό Φασισμό, αν και υποστήριξε ότι ήταν μια ατελής μορφή του δικού του ιδανικού ενοποιημένου εθνικισμού.
Τί είναι στην πραγματικότητα ο Φασισμός; Ένας σοσιαλισμός  χειραφετημένος από τη δημοκρατία. Ένας συνδικαλισμός χωρίς τις αλυσίδες της ταξικής πάλης που είχαν επιβάλει στην ιταλική εργασία. Μια μεθοδική και επιτυχημένη βούληση να ενώσει στο ίδιο fascio όλους τους ανθρώπινους παράγοντες της εθνικής παραγωγής ... Μια αποφασιστικότητα να προσεγγίσει, να επεξεργαστεί, να επιλύσει το ζήτημα του εργάτη καθ'εαυτό....  και να ενώσει τα σωματεία σε οργανισμούς, να τους συντονίσει, να ενσωματώσει το προλεταριάτο στις κληρονομικές  και παραδοσιακές δραστηριότητες του ιστορικού Κράτους της Πατρίδας.

Μπενίτο Μουσολίνι

Ο Μπενίτο Μουσολίνι περιέγραφε τον φασισμό στο έργο του Δόγμα του Φασισμού ως εξής:
Με δεδομένο ότι ο 19ος αιώνας ήταν ο αιώνας του σοσιαλισμού, του φιλελευθερισμού, της δημοκρατίας, αυτό δεν σημαίνει ότι ο 20ός αιώνας θα πρέπει επίσης να είναι ο αιώνας του σοσιαλισμού, του φιλελευθερισμού, της δημοκρατίας. Τα πολιτικά δόγματα περνούν, τα έθνη παραμένουν. Είμαστε ελεύθεροι να πιστέψουμε ότι αυτό είναι ο αιώνας των αρχών, έναν αιώνα που τείνει προς το «δικαίωμα», ένας  φασιστικός αιώνας. Αν ο 19ος αιώνας ήταν ο αιώνας του ατόμου (ο φιλελευθερισμός υπονοεί τον ατομικισμό) είμαστε ελεύθεροι να πιστεύουμε ότι αυτή είναι ο «συλλογικός» αιώνας, και ως εκ τούτου ο αιώνας του Κράτους.
Η φασιστική αντίληψη του κράτους αγκαλιάζει τα πάντα. Έξω από αυτό δεν μπορεί να υπάρχουν ανθρώπινες ή πνευματικές αξίες, πολύ λιγότερο να έχουν αξία. Αφού αυτό γίνει κατανοητό, ο φασισμός είναι ολοκληρωτικός, και το Φασιστικό Κράτος - μια σύνθεση και μια μονάδα που περιλαμβάνει όλες τις αξίες - ερμηνεύει, αναπτύσσει και ενισχύει το σύνολο της ζωής ενός λαού.
... Τα πάντα στο κράτος, τίποτα εναντίον του κράτους, τίποτα έξω από το κράτος.
Ο φασισμός είναι μια θρησκευτική σύλληψη στην οποία ο άνθρωπος θεωρείται μέσα από την έμφυτη σχέση του με έναν ανώτερο νόμο και με μια αντικειμενική Θέληση που υπερβαίνει το συγκεκριμένο άτομο και το υψώνει σε μια συνειδητή συμμετοχή σε μια πνευματική κοινωνία . Όποιος έχει δει στις θρησκευτικές πολιτικές του φασιστικού καθεστώτος τίποτα άλλο από απλό οπορτουνισμό, δεν έχει καταλάβει ότι ο φασισμός εκτός του ότι είναι ένα σύστημα διακυβέρνησης είναι επίσης, και πάνω από όλα, ένα σύστημα σκέψης.

Ερνστ Νόλτε

Ο Ερνστ Νόλτε, ιστορικός και Εγελιανός φιλόσοφος, όρισε τον φασισμό ως μια αντίδραση εναντίον άλλων πολιτικών κινημάτων, ιδιαίτερα του Μαρξισμού: "ο Φασισμός είναι αντι-Μαρξισμός ο  οποίος επιδιώκει να καταστρέψει τον εχθρό με την εξέλιξη μιας  ριζικά αντίθετής και ταυτόχρονα  σχετικής ιδεολογίας  και με τη χρήση σχεδόν ίδιων  και όμως τυπικά τροποποιημένων μεθόδων, πάντα όμως μέσα στο άκαμπτο  πλαίσιο της εθνικής επιβεβαίωσης  και  αυτονομίας."

Σέρτζιο Πανούντσιο

Ο Σέρτζιο Πανούντσιο, πρώην συνδικαλιστής νομικός που σχετίστηκε με τον Μουσολίνι, και ο οποίος αργότερα έγινε κορυφαίος φασίστας θεωρητικός, δήλωσε ότι το πνεύμα του φασισμού ήταν ο Εθνικός Συνδικαλισμός, όπως διατυπώθηκε από τον Μουσολίνι πριν από τη μάχη του Βιτόριο Βένετο.

Κέβιν Πάσμορ

Ο Κέβιν Πάσμορ (Kevin Passmore), λέκτορας Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Κάρντιφ, ορίζει τον φασισμό στο βιβλίο του Φασισμός: Μια Πολύ Σύντομη Εισαγωγή. Ο ορισμός προέρχεται  απευθείας από την άποψη του Ernesto Laclau:
Ο φασισμός είναι ένα σύνολο από ιδεολογίες και πρακτικές που επιδιώκει να θέσει το έθνος, που ορίζεται  αποκλειστικά με βιολογικούς, πολιτισμικούς, και/ή ιστορικούς όρους, πάνω από όλες τις άλλες πηγές της πίστης, και να δημιουργήσει μια  κινητοποιημένη  εθνική κοινότητα.  Ο Φασιστικός  εθνικισμός είναι αντιδραστικός κατά το ότι  συνεπάγεται αδυσώπητη εχθρότητα προς τον σοσιαλισμό και τον φεμινισμό, επειδή αυτά  θεωρείται ότι  προτάσσουν  την τάξη ή το φύλο και όχι το έθνος. Γι' αυτό ο φασισμός είναι επίσης ένα κίνημα  ακραία δεξιό. Ο φασισμός είναι, επίσης, ένα κίνημα της  ριζοσπαστικής δεξιάς, γιατί η ήττα του σοσιαλισμού και του  φεμινισμού και η δημιουργία ενός  κινητοποιμένου έθνους πιστεύεται ότι  εξαρτάται από την έλευση στην εξουσία μιας νέας ελίτ που ενεργεί στο όνομα του λαού, υπό την ηγεσία ενός χαρισματικού ηγέτη και ενσωματωμένη σε ένα  μαζικό στρατιωτικοποιημένο κόμμα. Οι φασίστες ωθούνται προς το συντηρητισμό από το  κοινό μίσος του για τον σοσιαλισμό και τον φεμινισμό, αλλά είναι διατεθειμένοι να παρακάμψουν τα συντηρητικά  συμφέροντα - οικογένεια,  ιδιοκτησία,  θρησκεία,  πανεπιστήμια,  δημόσιες  υπηρεσίες - όπου  θεωρείται ότι το απαιτεί το συμφέρον του έθνους. Ο φασιστικός  ριζοσπαστισμός επίσης  προέρχεται από μια επιθυμία να κατευνάσει τη δυσαρέσκεια με την αποδοχή συγκεκριμένων  απαιτήσεων από τα κινήματα των εργαζομένων και των γυναικών, εφόσον οι απαιτήσεις αυτές  εναρμονίζονται με την εθνική προτεραιότητα. Οι φασίστες επιδιώκουν να εξασφαλίσουν την εναρμόνιση των συμφερόντων των εργαζομένων και  των γυναικών με αυτών του έθνους  κινητοποιώντας τους μέσα σε  ειδικά τμήματα  του κόμματος και/ή μέσα στο συνεταιρικό σύστημα. Η πρόσβαση σε αυτές τις οργανώσεις και τα οφέλη που δίνει στα μέλη τους, εξαρτάται από τα επιμέρους εθνικά, πολιτικά, και/ή φυλετικά  χαρακτηριστικά του κάθε ατόμου. Όλες τις πτυχές της φασιστικής πολιτικής διαπερνώνται από τον υπερ-εθνικισμό.

Ρόμπερτ Πάξτον

Ο Ρόμπερτ Πάξτον, ομότιμος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Κολούμπια, ορίζει τον φασισμό στο βιβλίο του" Η Ανατομία του Φασισμού , ως:
Μια μορφή πολιτικής συμπεριφοράς που χαρακτηρίζεται από μονομανή ενασχόληση με την κοινοτική παρακμή, την ταπείνωση ή την θυματοποίηση και από αντισταθμιστικές λατρείες της ενότητας, της ενέργειας και της αγνότητας, στην οποία ένα  κόμμα μαζικής βάσης από αφοσιωμένους μαχόμενους εθνικιστές, που εργάζονται σε μια  δύσκολη αλλά αποτελεσματική συνεργασία με παραδοσιακές ελίτ, εγκαταλείπει τις δημοκρατικές ελευθερίες και επιδιώκει με λυτρωτική βία και χωρίς ηθικές ή νομικές αναστολές, τους στόχους της εσωτερικής κάθαρσης και της εξωτερικής επέκτασης.

Φραγκλίνος Ρούζβελτ

Ο Φραγκλίνος Ρούζβελτ έγραψε για τον φασισμό: "Η πρώτη αλήθεια είναι ότι η ελευθερία  μιας δημοκρατίας δεν είναι ασφαλής, αν οι άνθρωποι ανέχονται την ανάπτυξη της ιδιωτικής δύναμης σε  σημείο όπου γίνεται ισχυρότερη από το δημοκρατικό κράτος το ίδιο. Αυτό, στην ουσία, είναι ο φασισμός — ιδιοκτησία της κυβέρνησης από ένα άτομο, μια ομάδα, ή από οποιαδήποτε άλλη  ιδιωτική εξουσία"

Τζον Βάις

Ο Τζον Βάις, καθηγητής ιστορίας του Wayne State University, περιγράφει τις φασιστικές ιδέες στο βιβλίο του, Η Φασιστική Παράδοση: Ριζοσπαστικός Δεξιός Εξτρεμισμός στη Σύγχρονη Ευρώπη:  οργανικιστικές ( organicist)  αντιλήψεις της κοινότητας, φιλοσοφικός ιδεαλισμός, εξιδανίκευση των (συνήθως αγροτικών ή επαρχιωτικών) "ανδρικών" αρετών, αποδοκιμασία της μαζικής δημοκρατίας, ελιτιστικές αντιλήψεις για την πολιτική και κοινωνική ηγεσία,  ρατσισμός (και συνήθως αντι-Σημιτισμός), Μιλιταρισμός και Ιμπεριαλισμός.

Linda & Morris Tannehill

"Ο φασισμός είναι ένα σύστημα στο οποίο η κυβέρνηση αφήνει ονομαστική ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής στα χέρια των ιδιωτών, αλλά ασκεί έλεγχο μέσω  ρυθμιστικής νομοθεσίας και αποκομίζει τα περισσότερα κέρδη με βαριά φορολογία. Στην πραγματικότητα, ο φασισμός είναι απλά μια πιο λεπτή μορφή της κρατικής ιδιοκτησίας από ό, τι  ο σοσιαλισμός. "

Τζορτζ Όργουελ

Ο Τζορτζ Όργουελ περιγράφει τον Φασισμό στο  Καταστηματάρχες Σε Πόλεμο με οικονομικούς όρους:
Ο φασισμός, σε κάθε περίπτωση  η γερμανική του έκδοση, είναι μια μορφή καπιταλισμού που δανείζεται από το Σοσιαλισμό μόνο αυτά τα  χαρακτηριστικά που  θα τον καταστήσουν  αποτελεσματικό για πολεμικούς σκοπούς... Είναι ένα σχεδιασμένο σύστημα προσανατολισμένο  προς ένα συγκεκριμένο σκοπό,  την κατάκτηση του κόσμου, και δεν επιτρέπει κανένα ιδιωτικό συμφέρον, είτε των  καπιταλιστών είτε των εργαζομένων,  να σταθεί εμπόδιο στο δρόμο του.