Εβραίοι

Εβραϊκή κουλτούρα

Ο Ιουδαϊσμός καθοδηγεί τους ακόλουθούς του όσον αφορά τις πράξεις και το πιστεύω, μάλιστα έχει περιγραφτεί ότι δεν είναι απλώς θρησκεία αλλά επίσης τρόπος ζωής, πράγμα που καθιστά μάλλον δύσκολο το διαχωρισμό μεταξύ του Ιουδαϊσμού, της εβραϊκής κουλτούρας και της εβραϊκής εθνικής ταυτότητας. Σε διάφορες περιόδους και τόπους, όπως στον αρχαίο ελληνικό κόσμο, στην Ευρώπη πριν και μετά το Διαφωτισμό (βλέπε Χασκαλά) και στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ σήμερα, έχουν κάνει την εμφάνισή τους φαινόμενα εβραϊκής κουλτούρας τα οποία χαρακτηρίζονται εν μέρει τυπικώς εβραϊκά χωρίς να είναι με καμία έννοια συγκεκριμένα θρησκευτικά. Κάποιοι από τους παράγοντες για το γεγονός αυτό προέρχονται μέσα από τον Ιουδαϊσμό, άλλοι από τον συγχρωτισμό των Εβραίων με τους γύρω τους, άλλοι από τις εσωτερικές κοινωνικές και πολιτισμικές δυναμικές της κοινότητας, οι οποίοι έρχονται σε σύγκρουση με την ίδια τη θρησκεία.

Κράτος του Ισραήλ

Το Ισραήλ είναι το μοναδικό κράτος όπου οι Εβραίοι αποτελούν την πλειοψηφία του πληθυσμού. Ιδρύθηκε ως ανεξάρτητο δημοκρατικό κράτος στις 14 Μαΐου του 1948. Από τα 120 μέλη του κοινοβουλίου του, της Κνεσέτ, τα 9 μέλη είναι Ισραηλινοί Άραβες και τα 2 μέλη είναι Ισραηλινοί Δρούζοι. Τον καιρό που κήρυξε την ανεξαρτησία του, περίπου 600.000 Εβραίοι ζούσαν στο Ισραήλ. Από τότε ο Εβραϊκός πληθυσμός της χώρας αυξήθηκε κατά περίπου ένα εκατομμύριο ανά δεκαετία καθώς περισσότεροι μετανάστες έφταναν και περισσότεροι Ισραηλινοί γεννιόνταν, με αποτέλεσμα μία από τις σημαντικότερες παγκόσμιες μετακινήσεις εβραϊκών πληθυσμών κατά τα τελευταία 2.000 χρόνια.

Διασπορά (εκτός Ισραήλ)

Τα κύματα μετανάστευσης προς τις Ηνωμένες Πολιτείες στην αρχή του 19ου αιώνα, η σφαγή του εβραϊκού στοιχείου στην Ευρώπη κατά το Ολοκαύτωμα και η εγκαθίδρυση του κράτους του Ισραήλ (και της μετέπειτα Εβραϊκής εξόδου από τα Αραβικά εδάφη) είχαν όλα μαζί ως αποτέλεσμα σημαντικές μετακινήσεις μεταξύ των πληθυσμιακών κέντρων του παγκόσμιου εβραϊκού στοιχείου κατά τον 20ό αιώνα.
Προς το παρόν, η μεγαλύτερη εβραϊκή κοινότητα βρίσκεται στις Ηνωμένες Πολιτείες, με σχεδόν 5,7 εκατομμύρια Εβραίους. Και σε άλλα μέρη της αμερικανικής ηπείρου υπάρχουν επίσης μεγάλοι εβραϊκοί πληθυσμοί, όπως στον Καναδά και την Αργεντινή, και μικρότεροι πληθυσμοί στη Βραζιλία, το Μεξικό, την Ουρουγουάη, τη Βενεζουέλα, τη Χιλή και σε διάφορες άλλες χώρες.
Ο μεγαλύτερος πληθυσμός Εβραίων στην Δυτική Ευρώπη βρίσκεται στη Γαλλία με 600.000 Εβραίους, η πλειονότητα των οποίων είναι μετανάστες (ή απόγονοι μεταναστών) από βορειοαφρικανικές αραβικές χώρες όπως η Αλγερία, το Μαρόκο και η Τυνησία. Υπάρχουν πάνω από 265.000 Εβραίοι στο Ηνωμένο Βασίλειο. Στην Ανατολική Ευρώπη υπολογίζεται ότι υπάρχουν περίπου 500.000 έως και πάνω από 2 εκατομμύρια Εβραίοι στην πρώην Σοβιετική Ένωση, χωρίς να είναι δυνατό να καθοριστούν τα ακριβή στοιχεία. Η γρηγορότερα αναπτυσσόμενη εβραϊκή κοινότητα στον κόσμο, εκτός του Ισραήλ, είναι στη Γερμανία, και ιδιαίτερα στην πρωτεύουσα, το Βερολίνο. Δεκάδες χιλιάδες Εβραίοι από το πρώην Ανατολικό Μπλοκ έχουν εγκατασταθεί στη Γερμανία μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου.
Οι αραβικές χώρες της Βόρειας Αφρικής και της Μέσης Ανατολής αποτέλεσαν κατοικία περίπου 900.000 Εβραίων το 1945. Οι συστηματικές διώξεις μετά την ίδρυση του Ισραήλ έκαναν σχεδόν όλους εκείνους τους Εβραίους να καταφύγουν στο Ισραήλ, στη Βόρεια Αμερική και στην Ευρώπη τη δεκαετία του 1950. Σήμερα, περίπου 8.000 Εβραίοι παραμένουν σε αραβικά κράτη. Το Ιράν έχει περίπου 25.000 Εβραίους, από τους 100.000 που είχε πριν από την επανάσταση του 1979. Μετά την επανάσταση, κάποιοι από τους Ιρανούς Εβραίους μετανάστευσαν στο Ισραήλ ή στην Ευρώπη, αλλά οι περισσότεροι από αυτούς μετανάστευσαν (μαζί με τους μη Εβραίους Ιρανούς συμπατριώτες τους) στις Ηνωμένες Πολιτείες (και ειδικά στο Λος Άντζελες).

Αφομοίωση

Ήδη από την εποχή των Αρχαίων Ελλήνων, ένα μέρος των Εβραίων είχε αφομοιωθεί μέσα στην ευρύτερη μη εβραϊκή κοινωνία γύρω τους, είτε ως αποτέλεσμα της επιλογής τους είτε διά της βίας, παύοντας να ασκούν τον Ιουδαϊσμό και χάνοντας την εβραϊκή τους ταυτότητα. Κάποιες εβραϊκές κοινότητες, για παράδειγμα οι Καϊφένγκ Εβραίοι της Κίνας, εξαφανίστηκαν ολοκληρωτικά, αλλά η αφομοίωση παρέμεινε σχετικά χαμηλή στο μεγαλύτερο μέρος της περασμένης χιλιετίας, καθώς συχνά δεν επιτρεπόταν στους Εβραίους να ενταχθούν στις ευρύτερες κοινότητες μέσα στις οποίες ζούσαν. Η έναρξη του Εβραϊκού Διαφωτισμού (Χασκαλά) του 18ου αιώνα και η επακόλουθη νομιμοποίηση των εβραϊκών πληθυσμών της Ευρώπης και της Αμερικής του 19ου αιώνα άλλαξαν την κατάσταση, επιτρέποντας στους Εβραίους σταδιακά όλο και περισσότερο να συμμετάσχουν και ενσωματωθούν στην κοινωνία. Το αποτέλεσμα ήταν μεγαλύτερο ρεύμα αφομοίωσης, καθώς Εβραίοι παντρεύονταν με μη Εβραίους συντρόφους και έπαυαν να συμμετέχουν στην εβραϊκή κοινότητα. Το ποσοστό τέτοιων επιγαμιών ποικίλλει ιδιαίτερα: Στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι λίγο κάτω του 50%, στο Ηνωμένο Βασίλειο περίπου 50% και στην Αυστραλία και το Μεξικό στο 10%, ενώ στη Γαλλία ανέρχεται σε 75%. Στις Ηνωμένες Πολιτείες μόνο περίπου το ένα τρίτο των παιδιών από τέτοιους γάμους ακολουθούν τις πρακτικές του Ιουδαϊσμού. Επιπροσθέτως, καθώς οι μη θρησκευόμενοι Εβραίοι γενικά τείνουν να παντρεύονται πιο αργά και να αποκτούν λιγότερα παιδιά σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό, η εβραϊκή κοινότητα σε πολλές χώρες γερνάει. Το αποτέλεσμα είναι ότι πολλές χώρες της Διασποράς των Εβραίων έχουν σταθερά ή ελάχιστα πτωτικούς αριθμούς πληθυσμών, καθώς οι Εβραίοι συνεχίζουν να αφομοιώνονται στις χώρες όπου ζουν.

Πόλεμοι εναντίoν των Εβραίων

Στη διάρκεια της ιστορίας, πολλοί ηγέτες, αυτοκρατορίες και έθνη έχουν διώξει τους εβραϊκούς πληθυσμούς τους ή προσπάθησαν να τους εξοντώσουν ολοκληρωτικά. Οι μέθοδοι που χρησιμοποιήθηκαν ποίκιλλαν από εξορία μέχρι και απροκάλυπτη γενοκτονία, ενώ μέσα στα ίδια αυτά κράτη βρίσκονταν συχνά επαπειλούμενοι με τέτοιες ακραίες μεθόδους. Μερικά παραδείγματα της ιστορίας του αντισημιτισμού είναι τα εξής: Η Μεγάλη Εβραϊκή Εξέγερση κατά της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, η Πρώτη Σταυροφορία που κατέληξε στη σφαγή των Εβραίων, η Ισπανική Ιερά Εξέταση καθοδηγούμενη από τον Τορκεμάδα και το Auto da fé εναντίον των Εβραίων Μαράνος (Εβραίοι που υποκρίνονταν ότι μεταστράφηκαν στον Καθολικισμό για να γλιτώσουν το διωγμό), οι σφαγές στην Ουκρανία, τα πογκρόμ με την υποστήριξη των Τσάρων της Ρωσίας, όπως και οι εκτοπισμοί από την Ισπανία, την Αγγλία, τη Γαλλία, τη Γερμανία και από άλλα κράτη στα οποία είχαν εγκατασταθεί Εβραίοι. Ο διωγμός αποκορυφώθηκε με την Τελική Λύση του Αδόλφου Χίτλερ, η οποία οδήγησε στο Ολοκαύτωμα και τη σφαγή περίπου 6 εκατομμυρίων Εβραίων από το 1939 έως το 1945. Σύμφωνα με τον Τζέιμς Κάρρολ, «οι Εβραίοι αριθμούσαν περίπου το 10% του συνολικού πληθυσμού της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Με εκείνο το ρυθμό, αν δεν υπήρχε η παρεμβολή άλλων παραγόντων, θα υπήρχαν 200 εκατομμύρια Εβραίοι στον κόσμο σήμερα αντί των περίπου 14 εκατομμυρίων."

Αύξηση

Το Ισραήλ είναι η μοναδική χώρα με σταθερά αυξανόμενο εβραϊκό πληθυσμό λόγω της κανονικής πληθυσμιακής ανάπτυξης, αν και οι εβραϊκοί πληθυσμοί σε άλλες χώρες της Ευρώπης και της Βόρειας Αμερικής έχουν τελευταία αυξηθεί εξαιτίας της μετανάστευσης. Στις χώρες της Διασποράς, σχεδόν σε καθεμιά από αυτές ο εβραϊκός πληθυσμός γενικά είτε μειώνεται είτε παραμένει σταθερός, αλλά οι εβραϊκές κοινότητες των Ορθόδοξων και των Χαρεντί (Υπερορθόδοξων) Εβραίων, των οποίων τα μέλη συνήθως απαγορεύουν τον έλεγχο των γεννήσεων (δηλαδή την αντισύλληψη) για θρησκευτικούς λόγους, έχουν ραγδαία πληθυσμιακή αύξηση με ποσοστά που αγγίζουν το 4% ετησίως για τους Χαρεντί Εβραίους στο Ισραήλ και παρόμοια ποσοστά σε άλλες χώρες.
Ο Ορθόδοξος και ο Συντηρητικός Ιουδαϊσμός αποδοκιμάζουν τον προσηλυτισμό μη Εβραίων, αλλά πολλές εβραϊκές ομάδες έχουν προσπαθήσει να προσεγγίσουν τις αφομοιωμένες εβραϊκές κοινότητες της Διασποράς με σκοπό να αυξήσουν τον αριθμό των Εβραίων. Επιπροσθέτως, καθώς ο Μεταρρυθμιστικός Ιουδαϊσμός κατά βάση ευνοεί την αναζήτηση νέων μελών της πίστης, η θέση αυτή δεν έχει μεταφραστεί σε ενεργό προσηλυτισμό αλλά έχει πάρει τη μορφή μιας προσπάθειας να προσεγγιστούν μη Εβραίοι σύντροφοι των μικτών ζευγαριών. Υπάρχει επίσης μία τάση στα Ορθόδοξα κινήματα να προσεγγίζουν μη θρησκευόμενους Εβραίους με σκοπό να ενισχύσουν την εβραϊκή τους ταυτότητα, ώστε να περιοριστεί η πιθανότητα μικτών γάμων. Ως αποτέλεσμα των προσπαθειών αυτών και άλλων εβραϊκών ομάδων κατά τα τελευταία είκοσι πέντε χρόνια, υπάρχει μία τάση των μη θρησκευόμενων Εβραίων να γίνουν συνεπέστεροι στα θρησκευτικά τους καθήκοντα, γνωστή ως κίνηση Μπαάλ Τεσουβά, αν και οι δημογραφικές επιπτώσεις της τάσης αυτής είναι άγνωστες. Επιπροσθέτως, υπάρχει μία αναπτυσσόμενη κίνηση Εβραίων μέσω Επιλογής από Εθνικούς οι οποίοι αποφασίζουν να κατευθυνθούν προς τη μεταστροφή τους στον Ιουδαϊσμό.

Λόμπι

Λόγω ιστορίας αντισημιτισμού, εκφράζονται συχνά απόψεις επί του θέματος εβραϊκών λόμπι, με σύνηθες φαινόμενο την διάδοση ιδεών που προτείνουν ένα σενάριο ολικής κυριαρχίας τους κόσμου από Εβραίους που κινούν «νήματα». Οι Εβραίοι δεν διοικούνται από κεντρική εξουσία στις επιμέρους ομάδες τους και δεν έχουν κοινούς στόχους, με εξαίρεση θέματα που έχουν να κάνουν με το Ισραήλ, αν και ακόμα και εκεί δεν υπάρχει πάντα ομοφωνία στόχων. Σαφή παραδείγματα μάλιστα περιλαμβάνουν Εβραίους της Αμερικής όπως οι Νόαμ Τσόμσκυ και Τζον Στιούαρτ να ασκούν σκληρή κριτική προς το Ισραήλ.
Παρόλα αυτά, Εβραίοι διατηρούν σημαντικά (πολιτικά και οικονομικά) λόμπι ανά τον κόσμο - κυρίως στις ΗΠΑ και ευρωπαϊκές χώρες - μιας και ως μεταναστευτικός λαός μέχρι πριν 50 χρόνια, κατάφεραν να δικτυωθούν επιχειρηματικά σε όλο τον κόσμο ασκώντας επιρροή σε μεγάλο μέρος των αγορών.
Το Ισραηλινό Λόμπι των ΗΠΑ συζητείται ιδιαίτερα, από τη μία λόγω της θέσης των Ηνωμένων Πολιτειών στην παγκόσμια πολιτική και από την άλλη λόγω του σημαντικού πληθυσμού Εβραίων που κατοικούν στην χώρα, κάνοντάς το ιδιαίτερα πολυπληθές και ισχυρό. Ιδιαίτερη αίσθηση έκανε τον Μάρτιο του 2006 ένα βιβλίο το οποίο μιλούσε για τον «ελέφαντα μέσα στο δωμάτιο» εννοώντας πως η πολιτική των ΗΠΑ χειραγωγείται από Ισραηλινούς (Εβραίους) . Το βιβλίο υπερασπίστηκαν αρκετοί επώνυμοι στις ΗΠΑ, παρ'όλες τις επικρίσεις που δέχτηκε.