Πέρασμα Ουακτζίρ

Το πέρασμα Ουακτζίρ, ή αλλιώς πέρασμα Βακτζίρ, είναι ορεινό πέρασμα στις οροσειρές Χίντου Κους και Παμίρ στην ανατολική άκρη του διαδρόμου Ουακχάν, του μοναδικού περάσματος μεταξύ Αφγανιστάν και Κίνας. Συνδέει το Ουακχάν στο Αφγανιστάν με την Αυτόνομη Κομητεία Τασκουργκάν Τατζίκ στο Σιντσιάνγκ της Κίνας σε υψόμετρο 4.293 μέτρων, αλλά το πέρασμα δεν αποτελεί επίσημο μεθοριακό σταθμό. Η μεθόριος αυτή έχει τη μεγαλύτερη αλλαγή σε ζώνη ώρας από οποιαδήποτε διεθνή μεθόριο (UTC+04:30 στο Αφγανιστάν σε UTC+08:00, στην Κίνα). Η Κίνα αναφέρει το πέρασμα ως Νότιο Πέρασμα Ουακτζίρ (κινεζικά: 南瓦根基达坂) μιας και υπάρχει και βόρειο πέρασμα στην κινεζική πλευρά.

Γενικά στοιχεία

Δεν υπάρχει δρόμος μέσα στο πέρασμα. Από την κινεζική πλευρά, η περιοχή είναι προσβάσιμη μόνο σε στρατιωτικό προσωπικό. Ένας φράχτης από συρματόπλεγμα μήκους 92 χιλιομέτρων ανεγέρθηκε στα σύνορα και υπάρχει κινεζικό φυλάκιο της συνοριακής φρουράς στο Κεκετουλούκε, μόλις 20 χιλιόμετρα ανατολικά του περάσματος. Το καλοκαίρι του 2009, το κινεζικό Υπουργείο Εθνικής Άμυνας ξεκίνησε την κατασκευή ενός νέου δρόμου ο οποίος θα έφτανε σε απόσταση 10 χιλιομέτρων από τα σύνορα για χρήση από τους συνοριοφύλακες. Ο δρόμος οδηγεί μέσω του Ταγκντουμπάς Παμίρ στον αυτοκινητόδρομο Καρακοράμ σε απόσταση 80 χιλιομέτρων μακριά. Η κοιλάδα στα ανατολικά του περάσματος Ουακτζίρ από την κινεζική πλευρά ονομάζεται κοιλάδα Τσαλατσίγκου. Είναι εντελώς κλειστή για τους επισκέπτες. Ωστόσο, οι κάτοικοι και οι βοσκοί της περιοχής έχουν περιορισμένη πρόσβαση. Οι Κινέζοι την αναφέρουν ως το τμήμα του διαδρόμου Ουακχάν στην Κίνα. 
Από την πλευρά του Αφγανιστάν, ο πλησιέστερος δρόμος είναι ένας τραχύς δρόμος προς το Σαρχάντε Ουακχάν, περίπου 100 χιλιόμετρα από το πέρασμα μέσα από μονοπάτια. Ακριβώς κάτω από το πέρασμα από την πλευρά του Αφγανιστάν είναι μια σπηλιά πάγου, σε υψόμετρο 4.554 μέτρων. Αυτή είναι η πηγή του ποταμού Ουακτζίρ, ο οποίος τελικά εκβάλει στον Αμού Ντάρια (Ώξος). Έτσι το σπήλαιο θεωρείται ως η πηγή του Αμού Ντάρια. Το πέρασμα Ντιλισάνγκ, προς το Πακιστάν, βρίσκεται στην ίδια κοιλάδα περίπου 20 χιλιόμετρα μακριά.

Ιστορικά στοιχεία

Το πέρασμα Ουακτζίρ είναι μέρος του Δρόμου του Μεταξιού. Πιστεύεται ότι ο διάσημος Κινέζος βουδιστής προσκυνητής Χσουάν Τσανγκ ταξίδεψε μέσω αυτού του περάσματος στο ταξίδι επιστροφής του στην Κίνα περίπου το 649 μ.Χ..
Παραδοσιακά, το πέρασμα είναι απρόσιτο για τουλάχιστον πέντε μήνες του έτους και είναι προσβάσιμο τους υπόλοιπους λόγω των καιρικών συνθηκών. Το έδαφος είναι εξαιρετικά δύσκολο, αν και ο Άουρελ Στάιν ανέφερε ότι οι προσεγγίσεις στο πέρασμα ήταν «εξαιρετικά εύκολες». Υπάρχουν ελάχιστες καταγραφές επιτυχημένων διελεύσεων από αλλοδαπούς. Ιστορικά το πέρασμα αποτελούσε μια εμπορική διαδρομή μεταξύ Μπανταχσάν και Γιαρκάντ, που χρησιμοποιούνταν από εμπόρους από το Μπατζαόρ. Λέγεται ότι ο Μάρκο Πόλο πέρασε από το σημείο, αν και δεν ανέφερε το πέρασμα ονομαστικά. Ο Ιησουίτης ιερέας Βενέδικτος Γκοέζ πέρασε από το Ουακχάν στην Κίνα μεταξύ 1602 και 1606. Οι επόμενες παλαιότερες αναφορές προέρχονται από την περίοδο του Μεγάλου Παιχνιδιού στα τέλη του 19ου αιώνα. Το 1868, ένας εξερευνητής γνωστός ως Μίρζα, που εργαζόταν για τη Μεγάλη Τριγωνομετρική Έρευνα της Ινδίας, διέσχισε το πέρασμα. Υπήρχαν κι άλλες διελεύσεις το 1874 από τον λοχαγό Τ. Ε. Γκόρντον του Βρετανικού Στρατού, το 1891 από τον Φράνσις Γιανγκχάσμπαντ, και το 1894 από τον Λόρδο Κάρζον. Τον Μάιο του 1906 ο Σερ Άουρελ Στάιν διέσχισε το πέρασμα και ανέφερε ότι εκείνη την περίοδο χρησιμοποιούνταν από 100 κάρα ετησίως.  Έκτοτε ο μοναδικός Δυτικός που διέσχισε το πέρασμα ήταν ο Χ. Γ. Τίλμαν το 1947.
Το 1895 το πέρασμα ορίστηκε ως μεθόριος μεταξύ Κίνας και Αφγανιστάν σε συμφωνία μεταξύ των Βρετανών και των Ρώσων, αν και οι Κινέζοι και οι Αφγανοί δεν συμφώνησαν τελικά στον ορισμό αυτό μέχρι το 1963.
Πιστεύεται ότι τα τελευταία χρόνια, το πέρασμα χρησιμοποιείται ως οδός για λαθρεμπόριο ναρκωτικών και χρησιμοποιείται για τη μεταφορά οπίου που κατασκευάζεται στο Αφγανιστάν στην Κίνα. Το Αφγανιστάν έχει ζητήσει επανειλημμένα από την Κίνα να ανοίξει τα σύνορα στον διάδρομο Ουακχάν για οικονομικούς λόγους ή ως εναλλακτική διαδρομή προμηθειών για την καταπολέμηση της εξέγερσης των Ταλιμπάν. Ωστόσο, η Κίνα αρνήθηκε, σε μεγάλο βαθμό λόγω των αναταραχών στη παραμεθόρια δυτική επαρχία της Σιντσιάνγκ, η οποία συνορεύει με το διάδρομο. Τον Δεκέμβριο του 2009, αναφέρθηκε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν ζητήσει από την Κίνα να ανοίξει το διάδρομο.