Υπερπόντιοι νομοί και περιοχές

Ένας υπερπόντιος νομός (επίσης απαντώμενος με την συντομογραφία DOM ή σε ορισμένες περιπτώσεις DROM) είναι τύπος γαλλικής ημιαυτόνομης περιοχής, δημιουργηθείς μέσω του Συντάγματος της 27ης Οκτωβρίου 1946 και διατηρηθείς μέσω του Συντάγματος της 4ης Οκτωβρίου 1946 (άρθρο 73). Εφαρμόζεται στην περίπτωση της Γουαδελούπης, της Γαλλικής Γουιάνας, της Μαρτινίκας, της Μαγιότ και της Ρεϋνιόν, των οποίων οι κάτοικοι ή οι καταγόμενοι πληθυσμοί δύνανται να χαρακτηρισθούν ως « domiens ».
Τα DOM, με εξαίρεση την Μαγιότ, ακόμη κι αν το γενικό συμβούλιο έχει και περιφερειακές αρμοδιότητες μετά το 2011, αποτελούν επίσης υπερπόντιες περιοχές, δηλαδή ημιαυτόνομες περιοχές ενταγμένες στη Γαλλική Δημοκρατία, οι οποίες διαθέτουν αρμοδιότητες αντίστοιχες αυτών των περιοχών της Μητροπολιτικής Γαλλίας. Συνεπώς, γίνεται σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, λόγος για DROM (υπερπόντιοι νομοί και περιοχές). Από την 1η Ιανουαρίου του 2014, το σύνολο των DROM αποτελούν υπερπεριφερειακές περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης .

Ιστορία

Οι πέντε υπερπόντιοι νομοί είναι πρώην αποκίες, οι οποίες παρέμειναν στην κατοχή των Γάλλων, σχεδόν αδιάλειπτα, από την ίδρυσή τους στα μέσα του 17ου αιώνα (19ου για την Μαγιότ). Η γαλλική εθνικότητα παραχωρήθηκε στο σύνολο των κατοίκων της Γουαδελούπης, της Γουιάνας, της Μαρτινίκας και της Ρεϋνιόν το 1848. Το καταστατικό του υπερπόντιου νομού τους παραχωρήθηκε μέσω του νόμου της 19ης Μαρτίου 1946, καταστατικό υπέρ του οποίου ο Αιμέ Σεζαίρ, τότε βουλευτής, είχε τοποθετηθεί.
Το άρθρο 4 του νόμου n° 46-2385 της 27ης Οκτωβρίου 1946, περί της σύνθεσης και εκλογής της Γαλλικής Εθνοσυνέλευσης, αποτελεί την πρώτη επίσημη καταγραφή τους: οι τρεις γαλλικοί νομοί της Αλγερίας, η Γουαδελούπη, η Γαλλική Γουιάνα, η Μαρτινίκα και η Ρεϋνιόν. Το Συμβούλιο της Επικρατείας και το Ακυρωτικό Δικαστήριο έκριναν μετά την ψήφιση αυτού του νόμου ότι οι αλγερινοί νομοί ήταν, πράγματι, υπερπόντια νομοί. Ο αριθμός των νομών της Αλγερίας ποίκιλλε μεταξύ τριών και δεκαπέντε το χρονικό διάστημα μεταξύ του 1946 και της αλγερινής ανεξαρτησίας το 1962. 
Το Σαιν-Πιέρ-ε-Μικελόν αποτέλεσε το πέμπτο DOM από το 1976 ως το 1985, προτού καταστεί μία ημιαυτόνομη περιοχή με ειδικό καθεστώς και, μετά το 2007, μία υπερπόντια κτήση. 
Η Μαγιότ αποτελεί το πέμπτο DOM και ανεξάρτητη ημιαυτόνομη περιοχή από το 2011, αφότου έφερε για διάστημα δέκα ετών τον τίτλο του ημιαυτόνομου νομού.

Γαλλικό πλαίσιο

Δύο υπερπόντιες κτήσεις, μία περιοχή έχουσα έναν νομό και ένα ανεξάρτητος νομός, οι οποίες διοικούνται, αντιστοίχως, από ένα περιφερειακό συμβούλιο και ένα γενικό συμβούλιο, συνυπάρχουν στην ίδια περιοχή (με εξαίρεση την Μαγιότ, όπου το γενικό συμβούλιο είναι υπεύθυνο για την διοίκηση των δύο ξεχωριστών υπερπόντιων κτήσεων). Η νομική αρχή είναι αυτή της νομοθετικής αφομοίωσης (οι γαλλικοί νόμοι και κανονισμοί εφαρμόζονται αυτεπάγγελτα), αν και ορισμένα σημεία ενδέχεται να τροποποιηθούν με βάση τα χαρακτηριστικά και το ειδικό καθεστώς αυτών των κτήσεων με βάση το άρθρο 73 του Συντάγματος του 1958.

Ευρωπαϊκό πλαίσιο

Οι υπερπόντιοι νομοί αποτελούν συνιστώσες του γαλλικού εθνικού εδάφους, και, ως εκ τούτου, της Ευρωπαϊκής Ένωσης ωστόσο, όπως και το υπόλοιπο των εδαφών της Υπερπόντιας Γαλλίας, δεν αποτελούν μέρος της Ζώνης Σένγκεν. Οι υπερπόντιοι νομοί διαθέτουν, λόγω της γεωγραφικής τους απόστασης από την ευρωπαϊκή ήπειρο, το καταστατικό των υπερπεριφερειακών ευρωπαϊκών περιοχών.
Πράγματι, τα καταστατικά των DOM και RUP είναι μεταξύ τους διαχωρισμένα. Ως εκ τούτου, το Σαιν-Μπαρτελεμί απόλεσε το καταστατικό αυτό την 1η Ιανουαρίου 2012, λαμβάνοντας αυτό του PTOM (υπερπόντια χώρα και έδαφος), τιθέμενο μέσω αυτού εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το Σαιν-Μαρτέν παρέμεινε τέτοιο, ως έδαφος εξαρτώμενο από την Γουαδελούπη, κι αυτό παρά το γεγονός ότι με βάση την γαλλική νομοθεσία οι δύο αυτές υπερπόντιες κτήσεις διέπονταν από διαφορετικό νομικό καθεστώς.