Αλέξανδρος Μουρούζης

Βιογραφικά στοιχεία

Ο Αλέξανδρος Μουρούζης δεν είναι ακριβώς γνωστό πότε γεννήθηκε. Πιθανώς γύρω στα 1750 με 1760. Η καταγωγή του ήταν από την ονομαστή φαναριώτικη οικογένεια Μουρούζη και ήταν γιος του Κωνσταντίνου Μουρούζη και της Σμαράντας Γκίκα. Έλαβε εντατική εκπαίδευση: μεταξύ των διδασκάλων του ήταν ο Tupet γραμματέας του Βολταίρου, ο Ηπειρώτης Νικόλαος Βάρκοσης, ο Claimaron και ο Ιησουίτης Μarchant. Μιλούσε γαλλικά, ιταλικά, λατινικά, αραβικά, περσικά και τουρκικά.

Η σταδιοδρομία του

Το 1788 αποπειράθηκε ανεπιτυχώς να διορισθεί λογοθέτης του Οικουμενικού Πατριαρχείου, αλλά τελικά δύο χρόνια μετά διορίσθηκε μέγας δραγουμάνος της Πύλης μέχρι τον Μάρτιο του 1792. Ως διερμηνέας διαπραγματεύθηκε την ειρήνη του Σίστοβ (Ιούλιος 1791). Τον Μάρτιο του 1792 διορίζεται ηγεμόνας της Μολδαβίας μέχρι τον Ιανουάριο του 1793, οπότε μεταπήδησε στο θρόνο της Βλαχίας. Τον Αύγουστο του 1796 μετακαλείται από την Πύλη ως αποτέλεσμα μηχανορραφιών άλλων Φαναριωτών, όπως οι Υψηλάντηδες και οι Καλλιμάχηδες. Λόγω όμως των επιδρομών του Πασβάνογλου και του βασιλιά της Πρωσίας Φρειδερίκου Γουλιέλμου Γ', επανήλθε στην ηγεμονία της Βλαχίας . Ο Μουρούζης, φοβούμενος πως οι Τούρκοι θα του χρέωναν αποτυχία στη διαχείριση των επιδρομών των Τούρκων στην Ολτενία, ζητά τρεις φορές την αντικατάστασή του και τον Οκτώβριο του 1801 αποσύρεται στην Κωνσταντινούπολη. Τον Σεπτέμβριο του 1802 επανέρχεται κατόπιν πιέσεων της Ρωσίας στο θρόνο της Μολδαβίας. Η συμπάθεια της Ρωσίας στο πρόσωπό του γίνεται η αιτία να απομακρυνθεί κατόπιν Γαλλικών πιέσεων, αλλά τελικά η Ρωσική βοήθεια τον επαναφέρει στο θρόνο της Μολδαβίας για λίγους μήνες, τέλη 1806 με  19 Μαρτίου του 1807, οπότε και απομακρύνεται. Στις 23 Απριλίου εξορίσθηκε στην Άγκυρα, έπειτα στα Θεραπειά και μετά στάλθηκε στις γαλέρες. Πέθανε στην Κωνσταντινούπολη στις 10 Ιουλίου 1816. Οι συνθήκες θανάτου του εικάζονται: φυσικά αίτια ή δηλητηρίαση .

Η ηγεμονία του

Η περίοδος της ηγεμονίας του χαρακτηρίζεται από τη λήψη μέτρων επάνω στην οικονομία, τη δικαιοσύνη, την πολεοδομία, τα κοινοφελή έργα, την παιδεία. Ως προς την οικονομία, κατασκεύασε βιοτεχνία χαρτιού στον ποταμό Σαμπάρ και έδωσε άδεια σε 14 μονές του Βουκουρεστίου να δημιουργήσουν και να λειτουργήσουν μύλους κινούμενους με τη βοήθεια  ίππων, σε περίπτωση ξηρασίας ή παγετού. Ενίσχυσε τη ρουμανική ναυτιλία με την παραχώρηση άδειας ναυπήγησης πλοίων στο Τζιούρτζιου και στο Καστσιράλε. Ακόμη, οργάνωσε ταχυδρομική υπηρεσία στη Μολδαβία. Στο πεδίο της δικαιοσύνης, εφοδίασε το πριγκιπάτο με ποινικό και πολιτικό κώδικα: ανέθεσε στον Θωμά Καρρά να μεταφράσει νομοθετικά κείμενα από τον Αρμενόπουλο, τον Λέοντα ΣΤ' τον Σοφό και άλλους.
Στην φροντίδα του ρυμοτομικού και υδρευτικού συστήματος, σημαντική ήταν η συμβολή του: πλακόστρωσε τους δρόμους, έφτιαξε δεξαμενές συγκέντρωσης των πηγαίων υδάτων, ανήγειρε περίπτερα (κρήνες) και δημόσιες βρύσες, βελτίωσε την υδροδότηση της πόλης Φωξάνης, φωταγώγησε το Ιάσιο (ανά 25 σπίτια και από ένα φανάρι). Τέλος έλαβε προληπτικά μέτρα για τις πλημμύρες: δημιούργησε ειδικές μονάδες θραύσης των παγετώνων στους ποταμούς.

Στον τομέα της κοινωνικής πολιτικής του, ίδρυσε Ορφανοτροφείο στο Ιάσιο και ειδικό Νοσοκομείο για τους αρρώστους από πανώλη στο Βουκουρέστι.
Στην παιδεία, εξασφάλισε υποτροφίες για τους άπορους μαθητές και σύστησε τέσσερα ελληνορουμανικά σχολεία από το 1803 σε Φωξάνη, Μπαρλάδ, Τσισινάου και Γαλάτσι.

Η εξωτερική του πολιτική

Παρέμεινε πιστός στην Υψηλή Πύλη διατηρώντας σχέσεις και με άλλες Ευρωπαϊκές δυνάμεις της εποχής, ακολουθώντας όμως φιλορωσική πολιτική.