Συνέδριο του Λιβάνου

Με την ονομασία Συνέδριο του Λιβάνου φέρεται στη σύγχρονη ελληνική ιστορία η πανεθνική διάσκεψη με στόχο τον σχηματισμό εθνικής κυβέρνησης, που έλαβε χώρα στον Λίβανο, μεταξύ της «ελεύθερης ελληνικής κυβέρνησης» και των οργανώσεων εθνικής αντίστασης που δρούσαν στην Ελλάδα, κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, την περίοδο που η Ελλάδα βρισκόταν υπό τριπλή κατοχή των δυνάμεων του Άξονα (Γερμανίας, Ιταλίας και Βουλγαρίας).
Το συνέδριο αυτό, τελώντας υπό την αιγίδα των Άγγλων, ξεκίνησε στις 17 Μαΐου του 1944 και έληξε τρεις ημέρες μετά, στις 20 Μαΐου 1944.

Γενικά

Κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο η Ελλάδα μετά τους πρώτους νικηφόρους αγώνες στο Αλβανικό Μέτωπο (Οκτώβριος 1940 – Απρίλιος 1941) δεν μπόρεσε ν΄ αντιμετωπίσει και τις παράλληλες εισβολές των Γερμανών και Βουλγάρων με συνέπεια η μεν νόμιμη κυβέρνηση Τσουδερού μαζί με τη βασιλική οικογένεια και τις μάχιμες δυνάμεις του πολεμικού ναυτικού και της πολεμικής αεροπορίας να μεταβούν μέσω Κρήτης στην Αίγυπτο προς συνέχιση της αντίστασης με τις εκεί συμμαχικές αγγλικές δυνάμεις, η δε χώρα να καταληφθεί υπό του εχθρού ολοκληρωτικά από το τέλος Μαΐου του 1941 μέχρι τον Οκτώβριο του 1944 όταν και απελευθερώθηκε μετά την αποχώρηση των Γερμανών.
Στο διάστημα αυτό, στο εσωτερικό της χώρας οργανώθηκαν πολλές δυνάμεις εθνικής αντίστασης, περισσότερες από 15, που θεωρήθηκε σχετικά μεγάλος αριθμός, αναλογικά με την έκταση και τον πληθυσμό της Ελλάδας. Κυριότερες αυτών των δυνάμενων ήταν το ΕΑΜ, η μεγαλύτερη οργάνωση του αντιστασιακού αγώνα, υπό συμμαχία κομμάτων με κυριότερη δύναμη το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας (ΚΚΕ), ο ΕΔΕΣ υπό τον στρατηγό Ζέρβα,  και η ΕΚΚΑ υπό τον συνταγματάρχη Ψαρρό.
 
Πριν όμως την απελευθέρωση, λόγω των εμφυλίων συγκρούσεων που άρχισαν να παρατηρούνται μεταξύ των αντιστασιακών ομάδων και άλλων δυνάμεων,  κατέστη επείγουσα και αναγκαία η συγκρότηση ενός εθνικού συμβουλίου που θα εναρμόνιζε τις απόψεις και τη συνεργασία όλων των πολιτικών δυνάμεων και των αντιστασιακών οργανώσεων επί κοινού σκοπού που ήταν η ομαλή επαναφορά του δημόσιου βίου στην Ελλάδα.
Αρχικά το συνέδριο αυτό ανέλαβε να οργανώσει ο αντικαταστάτης του Εμμανουήλ Τσουδερού, που είχε μεταβεί στο Λονδίνο, Σοφοκλής Βενιζέλος (που είχε αναλάβει πρόεδρος στην ελεύθερη (εξόριστη) Κυβέρνηση Σ. Βενιζέλου (1944)). Όμως στις 14 Απριλίου του 1944 έφθασε στο Κάιρο με αεροπλάνο της ΡΑΦ, μέσω Τουρκίας, ο Γεώργιος Παπανδρέου ο οποίος με την μεσολάβηση των Άγγλων μέσα σε 13 ημέρες ανέλαβε την οργάνωση του εν λόγω συνεδρίου, για το αμέσως επόμενο εικοσαήμερο, αναλαμβάνοντας στις 26 Απριλίου 1944 και τη θέση του πρωθυπουργού παραμερίζοντας τον Σ. Βενιζέλο και σχηματίζοντας την νέα (εξόριστη) Κυβέρνηση Γεωργίου Παπανδρέου 1944.

Συνέδριο

Τόπος του Συνεδρίου ορίστηκε ο Λίβανος και συγκεκριμένα ο χώρος του εστιατορίου του ξενοδοχείου  "Δάσος της Βουλώνης", στο Ντουρ Σαουέρ, ένα ορεινό δενδρόφυτο θέρετρο της Βηρυτού. Ημερομηνία έναρξης εργασιών η 17 Μαΐου του 1944. Οι σύνεδροι που εκπροσωπούσαν τις αντιστασιακές οργανώσεις της Ελλάδας, αφού παραλήφθηκαν από το αεροδρόμιο Νεράιδας, έφθασαν στη Βηρυτό, με πολεμικά αεροπλάνα της RAF μέσω Ιταλίας, ενώ οι συμμετέχοντες της ελεύθερης (εξόριστης) κυβέρνησης Παπανδρέου και πρώην Σ. Βενιζέλου, έφθασαν ομοίως από το Κάιρο.

Φθάνοντας οι αντιπροσωπείες στο εν λόγω ξενοδοχείο ουσιαστικά παρέμεναν υπό αγγλική "ευγενή κράτηση" σε απομόνωση με τον έξω κόσμο, χωρίς δυνατότητα ούτε αλληλογραφίας, προκειμένου να παραμείνουν ανεπηρέαστες από εξωτερικά δρώμενα και αντιλήψεις.  
Το πρωί της 17ης Μαΐου ξεκινώντας πρώτος τον λόγο ο προεδρεύων Γεώργιος Παπανδρέου εξαπέλυσε έντονη επίθεση κατά του ΕΑΜ, το οποίο κατηγόρησε ότι απέβλεπε σε πραξικοπηματική κατάληψη της εξουσίας μετά τον πόλεμο. Οι πρόσφατες επιθέσεις του ΕΛΑΣ εναντίον άλλων αντιστασιακών οργανώσεων και ιδιαίτερα η δολοφονία του Ψαρρού, που μόλις είχε γνωστοποιηθεί στη Μέση Ανατολή, προκάλεσαν μία αντίστοιχη αντι-ΕΑΜική τοποθέτηση και των άλλων αστών πολιτών καθώς και του Γεωργίου Καρτάλη, εκπροσώπου της ΕΚΚΑ.

"Εθνικόν Συμβόλαιον"

Εθνικόν Συμβόλαιον ονομάσθηκε η συμφωνία που συνομολογήθηκε από όλους τους σύνεδρους που έλαβαν μέρος στο Συνέδριο του Λιβάνου. Τούτο απαρτίσθηκε από τα ακόλουθα οκτώ κεφάλαια:

1. Καταδίκη του στασιαστικού κινήματος, τιμωρία των υποκινητών, ανασύνταξις και πειθάρχισις των ενόπλων ελληνικών δυνάμεων της Μέσης Ανατολής υπό την σημαίαν της ελληνικής πατρίδος.

2. Η ενοποίησις και πειθάρχησις υπό τας διαταγάς της κυβερνήσεως εθνικής ενώσεως και του Συμμαχικού Στρατηγείου όλων των ανταρτικών σωμάτων της ελευθέρας Ελλάδος, καθώς και η κινητοποίησις, όταν επιστή ο καιρός, όλων των μαχητικών δυνάμεων του έθνους εναντίον των κατακτητών.

3. Η κατάργησις της εαμικής τρομοκρατίας εις την ελληνικήν ύπαιθρον και η παγίωσις της προσωπικής ασφαλείας και της πολιτικής ελευθερίας του λαού, όταν και όπου ο κατακτητής αποσύρεται.

4. Η συνεχής μέριμνα δια την επαρκή αποστολήν τροφίμων και φαρμάκων εις την υπόδουλον Ελλάδα, επίσης και την ορεινή.

5. Η εξασφάλισις κατά την προσεχή από κοινού μετά των Συμμαχικών δυνάμεων απελευθέρωσιν της πατρίδος, της τάξεως και της ελευθερίας, του ελληνικού λαού εις τρόπον ώστε απηλλαγμένος και υλικής και ψυχολογικής βίας, να αποφασίση κυριαρχικώς και δια το πολίτευμα, και δια το κοινωνικό καθεστώς, και δια την κυβέρνηση της αρεσκείας του.

6. Η επιβολή σκληρών κυρώσεων κατά των προδοτών της πατρίδος και κατά των εκμεταλλευτών της δυστυχίας του ελληνικού λαού.

7. Η πρόνοια δια την άμεσον ικανοποίησιν, μετά την απελευθέρωσιν, των υλικών αναγκών του ελληνικού λαού.

8. Η πλήρης ικανοποίησις των εθνικών μας δικαίων. Αι μεγάλαι υπηρεσίαι και αι μεγάλαι θυσίαι μας, τα ολοκαυτώματα της πατρίδος μας δεν ημπορούν να έχουν άλλην δικαίωσιν, εκτός από την δημιουργίαν μίας νέας ελεύθερης και μεγάλης Ελλάδος.