Γλωσσολαλιά

O όρος γλωσσολαλία, από τις λέξεις γλώσσα και λαλώ (μιλάω), αντιδάνειο από το αγγλικό glossolalia,  αναφέρεται σε μια πνευματική κατάσταση κατά την οποία έχουμε εκφορά ακατανόητων φραστικών διατυπώσεων ως τμήμα θρησκευτικής πρακτικής, συνήθως στη διάρκεια έντονης θρησκευτικής διέγερσης. Στα πλαίσια θρησκευτικών πρακτικών θεωρείται φυσιολογική και όχι εκδήλωση ψυχολογικής διαταραχής, ωστόσο γλωσσολαλιά ή παρόμοιες εκδηλώσεις όπως η καταφασία έχουν παρατηρηθεί σε διαταραχές όπως η σχιζοφρένεια και η μανιοκαταθλιπτική ψύχωση, ή ως σύμπτωμα νευρολογικών διαταραχών όπως επιληπτική ρήξη του κροταφικού λοβού. Η ακατάληπτη ομιλία συνοδεύεται σε ορισμένες περιπτώσεις από κατάσταση έκστασης με απώλεια αίσθησης λοιπών ερεθισμάτων από το περιβάλλον.
Σύμφωνα με νευροεπιστημονικές μελέτες πάνω στην πρακτική της γλωσσολαλιάς, όπως ασκείται από μέλη Χαρισματικών και Πεντηκοστιανών παραδόσεων, κατά τη διάρκειά της παρατηρείται αυξημένη δραστηριότητα των κέντρων του εγκεφάλου που ελέγχουν τις συναισθηματικές λειτουργίες, καθώς και μειωμένη δραστηριότητα στα κέντρα που συνδέονται με τη γλώσσα, συμπεραίνοντας πως η γλωσσολαλιά δεν ταυτίζεται με τη λειτουργία της γλώσσας. Γλωσσολογικές μελέτες υποδεικνύουν πως η γλωσσολαλιά δεν είναι υπερφυσική ούτε αποτελεί μια δομημένη γλώσσα, αλλά ένα φαινόμενο που χρησιμοποιείται ως σύμβολο θεϊκής παρουσίας για τον πιστό.
Σύμφωνα με τη θρησκευτική ερμηνεία του φαινομένου, ο πιστός που γλωσσολαλεί καταλαμβάνεται από ένα μεταφυσικό πνεύμα και βρίσκεται σε διάλογο με θεϊκές οντότητες ή αποτελεί το μεσολαβητή μιας θεϊκής διακήρυξης.

Η γλωσσολαλιά πριν, μετά και παράλληλα με τον Χριστιανισμό

Στον προχριστιανικό κόσμο υπάρχουν αρκετές αναφορές στη γλωσσολαλιά. Στην Ελλάδα υπήρχε η Πυθία στο Μαντείο των Δελφών, η οποία ερχόταν σε έκσταση και έβγαζε ασυνάρτητες κραυγές και λόγους. Οι ιερείς του μαντείου μετέτρεπαν τα άναρθρα αυτά λόγια σε έμμετρους χρησμούς, με διφορούμενη σημασία.
Άλλες εμφανίσεις της γλωσσολαλιάς αφορούν Ινδιάνους του Νέου Μεξικού, αφρικανικές φυλές και σαμάνους της Σιβηρίας.
Μετά και παράλληλα με τον Χριστιανισμό, η γλωσσολαλιά εκδηλώνεται τόσο στον σαμανισμό, όσο και σε τελετές των θρησκειών βουντού και Σαντερίας (ή Ουμπάντα, μια μίξη Ρωμαιοκαθολικισμού και της αφρικανικής θρησκείας Γιορούμπα), αλλά και στους Δερβίσηδες του Ισλάμ.
Επίσης, γνωστικά ευαγγέλια της ρωμαϊκής περιόδου τα οποία γράφουν ακατανόητες συλλαβές, θεωρούνται ότι αναπαράγουν ήχους γλωσσολαλιάς. Παρομοίως, ένας ύμνος με ακατανόητες συλλαβές έχει βρεθεί στο Κοπτικό Ευαγγέλιο των Αιγυπτίων.

Κατά τον 19ο αι. ο Πνευματισμός εξελίχθηκε σε αφ' εαυτού θρησκεία, χάρη στην εργασία του Αλλάν Καρντέκ, και το φαινόμενο θεωρήθηκε ως μια από τις αυταπόδεικτες εκδηλώσεις του πνεύματος/πνευμάτων. Οι πνευματιστές υποστήριξαν ότι κάποιες περιπτώσεις ήταν πράγματι περιπτώσεις ξενογλωσσίας (όταν δηλ. κάποιος μιλά μια γλώσσα που του είναι άγνωστη). Πάντως η σημασία που της αποδόθηκε, όπως και η συχνότητα εμφάνισής της, έχει από τότε ελαττωθεί σημαντικά. Οι σημερινοί πνευματιστές θεωρούν το φαινόμενο ανόητο, καθώς δεν μεταφέρει κανένα καταληπτό μήνυμα στους παρόντες.

Στην Καινή Διαθήκη

Δύο από τους συγγραφείς της Καινής Διαθήκης, ο Παύλος και ο Λουκάς, έχουν καταγράψει την γλωσσολαλιά ως γεγονός στην πνευματική ζωή της πρώιμης χριστιανικής εκκλησίας. Η κάθοδος του Αγίου Πνεύματος στην γιορτή της Πεντηκοστής που ακολούθησε το Πάσχα κατά το οποίο σταυρώθηκε και αναστήθηκε ο Ιησούς Χριστός χαρακτήρισε την πρώτη εμφάνιση και άσκηση του χαρίσματος της γλωσσολαλιάς στην εκκλησία. Τα μέλη της εκκλησίας που ιδρύθηκε από τον Παύλο στην Κόρινθο είναι επίσης καταγεγραμμένα πως μίλησαν σε γλώσσες και εκτίμησαν ιδιαίτερα το χάρισμα αυτό, όπως αναφέρεται στην 1η προς Κορινθίους επιστολή του αποστόλου.

Tα μέλη και άλλων εκκλησιών παρουσίασαν το φαινόμενο της γλωσσολαλιάς. Επιπλέον, διάφορα εδάφια στην Παλαιά Διαθήκη αναφέρουν Προφητείες μεταξύ των αρχαίων Ισραηλιτών που θα μπορούσαν να παραλληλιστούν τις πρακτικές της Καινής Διαθήκης.
Ο Λουκάς αναφέρει ότι οι γλώσσες στις οποίες οι πιστοί μίλησαν κατά την Πεντηκοστή ήταν ξένες γλώσσες. Κάποιοι πιστεύουν ότι αυτό προορίστηκε να προεικονίσει το καταληπτό κήρυγμα του Ευαγγελίου στους ανθρώπους όλων των εθνών.
Η γλωσσολαλιά εξυπηρέτησε το έργο του κηρύγματος των καλών νέων της Βασιλείας (Ματθ. 24:14· 28:19, 20) και φαίνεται ότι αποτέλεσε μέρος των ειδικών χαρισμάτων του αγίου Πνεύματος που κυριάρχησαν στη χριστιανική εκκλησία την αποστολική εποχή . Η ικανότητα κάποιων μελών της πρωτοχριστιανικής εκκλησίας να μιλούν ξένες γλώσσες μέσω της δύναμης του Αγίου Πνεύματος τούς έδωσε την ικανότητα να κηρύξουν το Ευαγγέλιο σε όλο τον κόσμο. Κάποιοι θεωρούν ότι, καθώς το Ευαγγέλιο κηρύχθηκε κυρίως στην ευρέως διαδεδομένη τότε ελληνική γλώσσα, η γλωσσολαλιά δεν αποτελούσε απλά ιδιότητα να μιλούν οι άνθρωποι ξένες γλώσσες, αλλά ικανότητα να γίνονται αντιληπτοί από τον καθένα στη γλώσσα του. Αυτό το τελευταίο φαινόμενο παρατηρείται ακόμη και σήμερα. Υπάρχει ακόμα η άποψη πως η γλωσσολαλιά είναι η απευθείας ομιλία προς τον Θεό διαμέσω του Αγίου Πνεύματος και σημείο πως κάποιος έχει βαπτιστεί στο Άγιο Πνεύμα, και δεν έχει σχέση με το έργο του κηρύγματος.

Σύγχρονη γλωσσολαλία

Στη σύγχρονη εποχή, μεταξύ των χριστιανικών δογμάτων η γλωσσολαλία ασκείται κυρίως από τους Πεντηκοστιανούς, έναν από τους κλάδους του Προτεσταντισμού. Η Εκκλησία αυτή στα τέλη του 20ου αιώνα είχε πάνω από 250 εκατομμύρια οπαδούς παγκοσμίως. Από τους οπαδούς αυτής της Εκκλησίας η γλωσσολαλία θεωρείται ένας τρόπος έκφρασης της εμπειρίας της παρουσίας του Αγίου Πνεύματος.
Υποστηρίζεται πως υπάρχουν συγκεκριμένες τεχνικές με τις οποίες μπορεί κανείς να αρχίσει να γλωσσολαλεί. Ως υποβοηθητικές της γλωσσολαλιάς θεωρούν τους ψυχολογικά υποβλητικούς θρησκευτικούς ύμνους, τις χειροθεσίες και η απλή εκτέλεση ήχων με το στόμα.
Περιπτώσεις γλωσσολαλιάς έχουν καταγραφεί σε σύγχρονες πηγές με χαρακτηριστικό το παράδειγμα της Αγνής Όζμαν. Σύμφωνα με γλωσσολογικές μελέτες του W. Samarin, η γλωσσολαλιά δεν είναι υπερφυσική ούτε αποτελεί μια δομημένη γλώσσα, αλλά ένα φαινόμενο που χρησιμοποιείται ως σύμβολο θεϊκής παρουσίας για τον πιστό.
Σύμφωνα με έρευνες νευρο-απεικόνισης που έχουν γίνει από το Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια, όταν κάποιος γλωσσολαλεί έχει ήρεμο τον λοβό του εγκεφάλου που αντιστοιχεί στην ομιλία (ενώ φυσιολογικά κατά την ομιλία ο συγκεκριμένος λοβός πάλλεται). Οι Πεντηκοστιανοί και οι Χαρισματικοί υποστηρίζουν πως τα αποτελέσματα των ερευνών του Πανεπιστημίου έρχονται σε απόλυτη αρμονία με την Αγία Γραφή, στην οποία ο Παύλος αναφέρει: "Αν προσεύχομαι σε ακατανόητη γλώσσα, προσεύχεται το πνεύμα μου, ο νους μου όμως μένει αμέτοχος" . Με βάση αυτές τις αρχικές νευρολογικές έρευνες, πιστεύεται ότι η γλωσσολαλία είναι μια βιολογική πραγματικότητα και ότι η θρησκευτική συντροφικότητα που χαρακτηρίζει τον Πεντηκοστιαλισμό έχει μια νευροφυσιολογική βάση.

Η Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία δεν απορρίπτει τη γλωσσολαλία αλλά τη θεωρεί ως ένα από τα ελάσσονα ατομικά χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος, το οποίο έχει πάψει να υφίσταται καθώς εκπλήρωσε το σκοπό του κατά την καινοδιαθηκική περίοδο.