Εδουάρδο Μεντόθα

Ζωή και έργα

Ο Μεντόθα γεννήθηκε στη Βαρκελώνη της Ισπανίας και ήταν γιος γνωστού δικηγόρου της πόλης. Σπούδασε κι αυτός νομική και έζησε στη Νέα Υόρκη από το 1973 μέχρι το 1982, εργαζόμενος ως διερμηνέας στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών. Στη συνέχεια προσπάθησε να γίνει δικηγόρος, οπότε συνειδητοποίησε ότι εκείνο που ήθελε ήταν να γίνει συγγραφέας.
Είχε ήδη σχέσεις με τους μυθιστοριογράφους Χουάν Μπένετ και Χουάν Γκαρθία Ορτελάνο, με τον ποιητή Πέρε Χιμφερέρ και με τον συγγραφέα και γείτονά του Φέλιξ ντε Αθούα.
Το 1975 ο Μεντόθα δημοσίευσε το πρώτο του μυθιστόρημα, με τίτλο La verdad sobre el caso Savolta (Η αλήθεια για την υπόθεση Σαβόλτα), που σημείωσε μεγάλη επιτυχία. Σε αυτό δείχνει την ικανότητά του να εφαρμόζει διαφορετικά στιλ και ευρήματα. Το έργο αυτό θεωρείται πρόδρομος των κοινωνικών μεταβολών στην ισπανική κοινωνία μετά τη δικτατορία του Φρανθίσκο Φράνκο και το πρώτο μυθιστόρημα για τη μετάβαση στη δημοκρατία. Περιγράφει τους αγώνες των εργατικών συνδικάτων από τις αρχές του 20ού αιώνα, με απεικόνιση της κοινωνικής, πνευματικής και οικονομικής πραγματικότητας της Βαρκελώνης εκείνη την εποχή. Ο Μεντόθα βραβεύθηκε με το Βραβείο Κριτικών το επόμενο έτος.
Ωστόσο, το μυθιστόρημά του που εξυμνήθηκε περισσότερο από όλα τα έργα του είναι πιθανότατα το La ciudad de los prodigios (Η πόλη των θαυμάτων, 1986), που έχει ως θέμα την κοινωνική και αστική εξέλιξη της Βαρκελώνης ανάμεσα στις Παγκόσμιες Εκθέσεις του 1888 και του 1929. Σε αυτό το έργο βασίσθηκε κινηματογραφική ταινία του Μάριο Κάμους το 1999.
Το 1992 ο Μεντόθα εξέδωσε το μυθιστόρημα El Año del Diluvio (Στα χρόνια της πλημμύρας), που μιλά για τις εσωτερικές συγκρούσεις που αντιμετωπίζει η μοναχή Κονσουέλο αφού γνωρίσει και ερωτευθεί τον Αουγκούστο Αϊχέλα, με πολύ έντονες περιγραφές των στερήσεων που κυριαρχούσαν στην Ισπανία μετά τον Εμφύλιο Πόλεμο.
Το 1996 εκδόθηκε το τρίτο μεγάλο μυθιστόρημά του για τη Βαρκελώνη, που αυτή τη φορά έχει την υπόθεσή του να εκτυλίσσεται τη δεκαετία του 1940, το Una comedia ligera (Μια ανάλαφρη κωμωδία).
Μέσα στο έργο του Μεντόθα ξεχωρίζει το «έπος» του «τρελού ντετέκτιβ», ενός ιδιόμορφου ανώνυμου χαρακτήρα, που κατά τύχη διαδραματίζει ρόλο ντετέκτιβ και νοσηλεύεται σε ψυχιατρική κλινική. Το πρώτο από τα σχετικά μυθιστορήματα, το El misterio de la cripta embrujada (Το μυστήριο της στοιχειωμένης κρύπτης, 1979) είναι μία παρωδία με αστείες στιγμές, που συνδυάζει την αστυνομική ιστορία με γοτθική αφήγηση.
Στο δεύτερο μυθιστόρημα της σειράς, το El laberinto de las aceitunas (1982), ένα από τα πλέον επιτυχημένα του έργα, ο Μεντόθα επιβεβαιώνει το ταλέντο του στην παρωδία. Το τρίτο μυθιστόρημα της σειράς, το La aventura del tocador de señoras, και το τέταρτο, το El enredo de la bolsa y la vida, δημοσιεύθηκαν πολύ αργότερα, το 2002 και το 2012 αντιστοίχως. Το πέμπτο εκδόθηκε το 2015 υπό τον τίτλο El secreto de la modelo extraviada.
Η εφημερίδα El País δημοσίευσε δύο μυθιστορήματα του Μεντόθα σε συνέχειες, τα Sin noticias de Gurb (1990) και El último trayecto de Horacio Dos (= «Το τελευταίο ταξίδι του Οράτιο Δος», 2001), αμφότερα παρωδίες επιστημονικής φαντασίας.
Το 1990 εμφανίσθηκε ένα θεατρικό έργο του γραμμένο στην καταλανική γλώσσα, το Restauració. Αργότερα το μετέφρασε ο ίδιος στην ισπανική.

Τιμητικές διακρίσεις

Τον Οκτώβριο του 2010 ο Μεντόθα τιμήθηκε με το λογοτεχνικό βραβείο μυθιστορήματος Premio Planeta για το Riña de gatos. Madrid, 1936. Τον Δεκέμβριο του 2013 κέρδισε το Βραβείο Ευρωπαϊκού Βιβλίου (στην κατηγορία της μυθιστορίας) για το ίδιο έργο. Τον Ιούνιο του 2015 τιμήθηκε με το Βραβείο Φραντς Κάφκα. και το επόμενο έτος με το «νόμπελ της ισπανικής λογοτεχνίας», το Βραβείο Μιγκέλ ντε Θερβάντες.