Αλέξανδρος Φιλαδελφεύς

Βιογραφία

Ο Αλέξανδρος Φιλαδελφεύς γεννήθηκε το 1867 στην Αθήνα. O πατέρας του ήταν ο Θεμιστοκλής Φιλαδελφεύς, ιδρυτής ενός από τα πρώτα τυπογραφεία στην Ελλάδα. Σπούδασε ζωγραφική στο Μόναχο και στη συνέχεια φιλολογία στην Αθήνα. Υπήρξε μαθητής του Νικολάου Γύζη, φίλος της οικογένειας Ντάνκαν και αναφέρεται ως εμπνευστής της ιδέας της αφής της ολυμπιακής φλόγας στην Ολυμπία από τον ήλιο.  
Διορίστηκε υφηγητής Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας και καθηγητής της Ιστορίας της Τέχνης στην ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών. Διετέλεσε έφορος Αρχαιοτήτων στο Ναύπλιο, στην Πάτρα και στην Αθήνα. Ήταν διευθυντής του Μουσείου της Ολυμπίας, διευθυντής της Ακρόπολης, Γενικός Γραμματέας της εταιρείας των Χριστιανικών Αρχαιοτήτων, διευθυντής του Επιγραφικού Μουσείου και διευθυντής του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου. Έκανε αρχαιολογικές ανασκαφές στη Σικυώνα, τη Νικόπολη (1913- 1926), την Ερμιόνη, την Ηραία Αρκαδίας (1930), την Αθήνα και αλλού. Διετέλεσε επίσης μέλος τού Διοικητικού Συμβουλίου και αργότερα Πρόεδρος τής Αθηναϊκής Μανδολινάτας .

Εργογραφία

Ο Αλέξανδρος Φιλαδελφεύς ως συγγραφέας έγραψε τα βιβλία: "Ο πιθηκάνθρωπος", "Ο Ερμής του Πραξιτέλους", "Τα αίτια της ακμής της αρχαίας τέχνης", "Ο οδηγός των Αθηνών", "Η γραφικά παρά τοις αρχαίοις" και "Τα μνημεία των Αθηνών". Ως ζωγράφος φιλοτέχνησε αρκετά έργα τα οποία ήσαν εμπνευσμένα από την Επανάσταση του 1821, την Αγία Γραφή και την καθημερινή ελληνική πραγματικότητα. Τα κυριώτερα από αυτά τιτλοφορούνται "Άφετε τα παιδία ελθείν προς με" και "Συσίτιον".
Ἀλεξάνδρου Φιλαδελφέως, Ὁ Ἑρμῆς τοῡ Πραξιτέλους ὡς παιδαγωγὸς, Ἐν Ἀθήναις Τυπογραφεῖον «Ἀκροπόλεως» 1890
Ἀλέξανδρος Φιλαδελφεὺς, Σκαριφήματα ἐκ τοῡ ἀνὰ τὸν Αἶμον ταξειδίου μου, Ἐν Ἀθήναις Ἐκ τῆς Βασιλικῆς Τυπογραφίας Ν. Γ. Ἰγγλέση 1891
Δημητρίου Κόκκου Οἱ μαργαρῖται ἤτοι Πάντα τὰ ἀνέκδοτα αὐτοῡ ποιήματα μετὰ τῶν ἀσμάτων τῆς Μαρούλας, τοῡ Μπαρμπα-Λινάρδου καὶ τῆς Λύρας τοῡ Γερω-Νικόλα Ἐπιμελείᾳ Ἀλεξ. Φιλαδελφέως Ἐν Ἀθήναις Ἐκ τοῡ Τυπογραφείου τῶν Καταστημάτων Ἀνέστη Κωνσταντινίδου 1891
Στρατιωτικαὶ ἀναμνήσεις Ὑπὸ Ἀλεξάνδρου Φιλαδελφέως, Ἐν Ἀθήναις Καταστήματα Β. Γαβριηλίδου 1891
Ἀλεξάνδρου Φιλαδελφέως, Αἰγυπτιακὰ σκαριφήματα, Ἐν Ἀθήναις Τύποις Ἀλεξάνδρου Παπαγεωργίου, Ἐν Ἀθήναις Τύποις Ἀλεξάνδρου Παπαγεωργίου, 1892
Ἀλεξάνδρου Φιλαδελφέως Τὸ ἔνδυμα ἐν τῇ καλλιτεχνίᾳ Μελέτη ἀναγνωσθεῖσα ἐν τῷ ΠαρναΣῷ τῇ 9 Δεκεμβρίου 1891, Ἐν Ἀθήναις Ἐκ τοῡ Τυπογραφείου Ἀλεξ. Παπαγεωργίου, 1892
Μία ἄγνωστος Λύρας φθόγγοι ἀμητὸς εἰς μνήμην Ἄννης Φιλαδελφέως, Ἐν Ἀθήναις Ἐκ τοῡ Τυπογραφείου Ἀλεξάνδρου Παπαγεωργίου, 1893
Filadelf Gorilla, L'Homme singe dégénéré. Notes et impressions d'un singe à travers le monde ancien et moderne, Henri Jouve, Editeur, Paris, 1893
Ἑλληνικαὶ Ἑστιάσεις Ἡ γαστρονομία παρὰ τοῖς ἀρχαίοις Ἕλλησιν. Ἀθήνησι 1894
1895 Ἔτος Πρῶτον Λίγ` ἀπ` ὅλα Ἡμερολόγιον γελοιογραφικὸν μετὰ πλείστων γελοιογραφημάτων τῇ συνεργασίᾳ πολλῶν λογίων Ὑπὸ Ἀλεξάνδρου Θ. Φιλαδελφέως Δ. Φ. Ἐν Ἀθήναις Ἐκδότης Ἰωάννης Νοτάρης Ἐκ τοῡ Τυπογραφείου τῆς Ἑστίας 1895
Ἀλεξάνδρου Θ. Φιλαδελφέως Διδάκτορος τῆς Φιλοσοφίας Ἡ γραφικὴ παρὰ τοῖς Ἀρχαίοις Ἕλλησι Ἐν Ἀθήναις Ἐκ τοῡ Τυπογραφείου Παρασκευᾶ Λεώνη 1896
Τὰ αἴτια τῆς ἀκμῆς τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς τέχνης Λόγος ἐναρκτήριος Ἀλεξάνδρου Φιλαδελφέως ὑφηγητοῡ τῆς Ἀρχαιολογίας, ἐκφωνηθεὶς ἐν τς Πανεπιστημίῳ Ἐν Ἀθήναις Ἐκ τοῡ Τυπογραφείου Νομικῆς 1896
Ἀλεξάνδρου Θ. Φιλαδελφέως Ὑφηγητοῡ τῆς Ἀρχαιολογίας ἐν τῷ Ἐθνικῷ Πανεπιστημίῳ Ἀκτῖνες ἐκ τῆς Θεσσαλίας Ἐντυπώσεις ταξειδιώτου Ἐν Ἀθήναις Ἐκ τῆς Τυπογραφίας τῆς Βασιλικῆς Αὐλῆς Νικολάου Γ. Ἰγγλέση 1897
Ποιήσεις Κ. Τριανταφύλλη Ἀθῆναι, Τύποις Ἀνέστη Κωνσταντινίδου, 1898.
Alessandro Filadelfeo, L' uomo scimmia degenerata; con prefazione di Giovanni Bovio, traduzione dal francese per Gaetano Buja, Napoli: Tipografia Melfi & Joele, 1898
Ὁ ἀνθρώπινος ζωολογικὸς κῆπος Ὑπὸ Ἀλεξάνδρου Θ. Φιλαδελφέως [Ἀνατύπωσις ἐκ τῆς «Ποικίλης Στοᾶς» τοῡ 1899]. Ἐν Ἀθήναις Ἐκ τοῡ Τυπογραφείου τῆς Ἑστίας Κ. Μάϊσνερ καὶ Ν. Καργαδούρη 1899
Alexandros Th. Philadelpheus, Der Pan in der antiken kunst; eine archaeologische und aesthetische studie, Sakellarios, Athen, 1899
Ἀλεξάνδρου Θ. Φιλαδελφέως Ὑφηγητοῡ τῆς Ἀρχαιολογίας κτλ., Ὁδηγὸς τῶν Ἀθηνῶν Ἱστορικὴ καὶ ἀρχαιολογικὴ περιγραφὴ τῶν ἀρχαίων μνημείων, Ἐκδότης Μιχαὴλ Ι. Σαλίβερος Ἐν Ἀθήναις Ἐκ τοῡ Τυπογραφείου τῶν Καταστημάτων Μιχαὴλ Ι. Σαλιβέρου 1900
Ἀλεξάνδρου Φιλαδελφέως Ὁ Ἑρμῆς τοῡ Πραξιτέλους ὡς παιδαγωγὸς Ἔκδοσις Δευτέρα Ἐν Ἀθήναις Ἐκ τοῡ Τυπογραφείου τῶν Καταστημάτων Μιχαὴλ Ι. Σαλιβέρου 1900
Πῶς μεταρρυθμιστέα ἡ σύγχρονος τῶν Ἑλληνίδων περιβολή; Τὸ ἀρχαῖον ἑλληνικὸν ἔνδυμα. Διάλεξις Ἀλεξάνδρου Θ. Φιλαδελφέως Ὑφηγητοῡ τῆς Ἀρχαιολογίας γενομένη ἐν τῇ αἰθούσῃ τῆς Ἀρχαιολ. Ἑταιρείας Τῇ 22 Μαΐου 1900 Ἐν Ἀθήναις Ἐκ τοῡ Τυπογραφείου «Νομικῆς» 1900
25 Μαρτίου 1821 Οἱ ἥρωες τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπαναστάσεως Εἰκόνες καὶ βιογραφίαι αὐτῶν Ὑπὸ Ἀλεξ. Φιλαδελφέως Ἐν Ἀθήναις Ἐκ τοῡ Τυπογραφείου τῶν Καταστημάτων Μιχαὴλ Ι. Σαλιβέρου 1900
Η Δήλος: Σύντομος ιστορία, ανασκαφαί και περιγραφή των επί ταύτης ερειπίων και μνημείων / Υπό Αλεξάνδρου Θ. Φιλαδελφέως, Ἐν Ἀθήναις, Τύποις "Κράτους" Θ. Τζαβέλλα, 1909
Αλεξάνδρου Φιλαδελφέως, Ανασκαφαί Νικοπόλεως : Ψηφιδωτόν χριστιαν. βασιλικής Δουμετίου, Πρακτικά της Αρχαιολογικής Εταιρείας 1915, Ἐν Ἀθήναις, Τύποις Π. Δ. Σακελλαρίου, 1917
PHILADELPHEUS Alex (directeur du Musée épigraphique et du Santuaire d'Olympie), Les Monuments d'Athènes. Guide Archéologique, historique et artistique rélatif au monuments classiques, byzantins et modernes de la ville d'Athènes. IIème édition revisée et complétée et richement illustrée. Préface par M. le Professeur E. Driault, Athènes, Impr. P. D. Sakellarios, 1930
Philadelpheus, Alexander, Museum of Athens. Archaeological, historical and artistic guide-book. Translated by Miss R. Rigidis and Printed under the core of Miss A. Cavounidis, Athens, 1935
Philadelpheus, Alexander, The Monuments of Athens, Athens, 1935
Philadelpheus, Alex. et al., En Grèce. Crète. Fascicule VIII: La peinture minoenne, Fascicule VIII: La peinture, Secr. Gén. au Tourisme, Athènes, 1948
Philadelpheus, Alexander, Monuments of Athens, Athens, 1954