Χέρμπερτ Σάιμον

Οικογένεια και εκπαίδευση

Ο Χέρμπερτ Α. Σάιμον γεννήθηκε στο Μιλγουόκι του Ουισκόνσιν. Πατέρας του ήταν ο `Αρθουρ Σάιμον (1881–1948), ένας ηλεκτρολόγος μηχανικός που μετανάστευσε στις ΗΠΑ από τη Γερμανία το 1903, μόλις απεφοίτησε από την Τεχνική Σχολή του Ντάρμστατ. Ο πατέρας τού Χέρμπερτ είχε δεκάδες διπλώματα ευρεσιτεχνίας, ενώ παράλληλα ήταν ανεξάρτητος εμπειρογνώμονας για την κρίση τέτοιων διπλωμάτων. Η μητέρα του Χέρμπερτ, η `Εντνα Μαργαρίτα Μέρκελ, ήταν μία καλή πιανίστρια, της οποίας οι πρόγονοι προέρχονταν από την Πράγα και την Κολωνία. Οι Ευρωπαίοι πρόγονοι του Χέρμπερτ ήταν κατασκευαστές πιάνων, χρυσοχόοι και οινοποιοί. Ο `Αρθουρ Σάιμον ήταν Εβραίος, ενώ η οικογένεια της συζύγου του είχε εβραϊκό, λουθηρανικό και ρωμαιοκαθολικό υπόβαθρο.
Ο Χέρμπερτ εκπαιδεύθηκε σε δημόσιο σχολείο στο Μιλγουόκι, όπου ανέπτυξε ενδιαφέρον για την επιστήμη. Τα μαθήματα τα έβρισκε ενδιαφέροντα, αλλά μάλλον εύκολα. Αντίθετα με πολλά παιδιά, ο Σάιμον εκτέθηκε από νεαρή ηλικία στην ιδέα ότι η ανθρώπινη συμπεριφορά μπορούσε να μελετηθεί με τις μεθόδους των θετικών επιστημών, εξαιτίας της επιδράσεως του νεότερου αδελφού της μητέρας του, του Χάρολντ Μέρκελ, ο οποίος είχε σπουδάσει οικονομικά στο Πανεπιστήμιο του Ουισκόνσιν υπό τον Τζων Ρ. Κόμονς. Από τα βιβλία του θείου του, οικονομικών και ψυχολογίας, ο Χέρμπερτ ανακάλυψε το ενδιαφέρον του για τις επιστήμες του ανθρώπου. Μεταξύ των πρώιμων επιρροών του, ο Σάιμον έχει μνημονεύσει το έργο The Great Illusion του Νόρμαν Έιντζελ και το έργο του Χένρυ Τζωρτζ Progress and Poverty. Το 1933 ο Σάιμον εισήχθη στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου και, ακολουθώντας αυτές τις επιδράσεις, σπούδασε κοινωνικές επιστήμες, αλλά και μαθηματικά. Ενδιαφερόταν και για τη βιολογία, αλλά δεν την επέλεξε εξαιτίας της δικής του «αχρωματοψίας και αδεξιότητας στο εργαστήριο». Εστίασε στην πολιτική επιστήμη και στα οικονομικά. Ο σημαντικότερος σύμβουλός του στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου υπήρξε ο εκ των θεμελιωτών της οικονομετρίας Χένρυ Σουλτς. Ο Σάιμον πήρε τόσο το πτυχίο του (1936) όσο και το διδακτορικό του (1943) στην πολιτική επιστήμη από το Πανεπιστήμιο του Σικάγου, όπου καθηγητές του υπήρξαν οι Χάρολντ Λάσγουελ και Τσαρλς `Εντουαρντ Μέριαμ.
Αφού εγγράφηκε σε ένα σεμινάριο για την «αξιολόγηση διοικήσεως δήμων», ο Σάιμον προσκλήθηκε ως ερευνητικός βοηθός του Κλάρενς Ρίντλεϋ, με τον οποίο συνέγραψε το βιβλίο Measuring Municipal Activities το 1938. Το ίδιο έτος νυμφεύθηκε τη σύζυγό του Δωροθέα.

Ακαδημαϊκή σταδιοδρομία

Από το 1939 μέχρι το 1942 ο Σάιμον διετέλεσε επικεφαλής μιας ερευνητικής ομάδας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας Μπέρκλεϋ. Στη συνέχεια προσλήφθηκε από το Ινστιτούτο Τεχνολογίας του Ιλινόι, όπου δίδαξε πολιτική επιστήμη από το 1942 ως το 1949. Παραμένοντας στο Σικάγο, συμμετείχε στα σεμινάρια που διοργάνωναν τα μέλη της Επιτροπής Cowles, όπως ο Τρύγκβε Χάαβελμο, Γιάκομπ Μάρσακ και Τιάλινγκ Κόπμανς. Με τον τρόπο αυτό άρχισε μία βαθύτερη μελέτη των οικονομικών των οργανισμών. Ο Μάρσακ προσέλαβε τον Σάιμονς ως βοηθό στη μελέτη που είχε αναλάβει για τις «οικονομικές προοπτικές της ατομικής ενεργείας».
Το 1949 ο Σάιμον εκλέχθηκε καθηγητής στη διοίκηση επιχειρήσεων και πρόεδρος του Τμήματος Βιομηχανικού Μάνατζμεντ στο Πανεπιστήμιο Κάρνετζι Μέλον, που τότε ακόμα ονομαζόταν «Κάρνετζι Τεκ». Θα συνέχιζε να διδάσκει σε διάφορα τμήματα του Κάρνετζι Μέλον, όπως της ψυχολογίας και της επιστήμης υπολογιστών, μέχρι τον θάνατό του.
Από το 1950 ως το 1955, ο Σάιμον μελέτησε τα μαθηματικά των οικονομικών και μαζί με τον φιλόσοφο Ντέιβιντ Χώκινς (1913-2012) διετύπωσε και απέδειξε το «Θεώρημα Χώκινς-Σάιμον» για τις συνθήκες υπάρξεως θετικών ανυσμάτων λύσεως πινάκων εισόδου-εξόδου. Το 1954 ο Σάιμον κατέληξε ότι ο καλύτερος τρόπος να μελετήσει τη διαδικασία επιλύσεως προβλημάτων ήταν να την προσομοιώσει με προγράμματα υπολογιστών, πράγμα που τον οδήγησε στο ενδιαφέρον για την υπολογιστική προσομοίωση της ανθρώπινης σκέψεως. Υπήρξε ένα από τα πρώτα μέλη της Διεθνούς Εταιρείας για τις Επιστήμες των Συστημάτων (ISSS), που ιδρύθηκε εκείνη τη δεκαετία ως «Εταιρεία Γενικής Ερεύνης Συστημάτων» (Society for General Systems Research).
Ο Σάιμον ενδιαφερόταν ιδιαίτερα για τις εικαστικές τέχνες και ήταν φίλος των Ρόμπερτ Λέπερ και Ρίτσαρντ Ράπαπορτ.
Τον Ιανουάριο του 2001 ο Σάιμον υποβλήθηκε σε εγχείρηση για την αφαίρεση κακοήθους όγκου από την κοιλιακή του χώρα, στο Πρεσβυτεριανό Νοσοκομείο του Πίτσμπεργκ. Παρότι η εγχείρηση πέτυχε, ο Σάιμον πέθανε λίγες εβδομάδες αργότερα στην ίδια πόλη από μετεγχειρητικές επιπλοκές.

Τεχνητή νοημοσύνη και ψυχολογία

Ο Σάιμον υπήρξε πρωτοπόρος στο πεδίο της τεχνητής νοημοσύνης, επινοώντας μαζί με τον φοιτητή του Άλεν Νιούελ τα υπολογιστικά προγράμματα «Μηχανή Λογικής Θεωρίας» το 1956 και Γενικός Λύτης Προβλημάτων (General Problem Solver) το 1957. Ο Γενικός Λύτης ίσως αποτελεί την πρώτη ιστορικά μέθοδο που επινοήθηκε για να διαχωρίσει τη στρατηγική επιλύσεως προβλημάτων από την πληροφορία για συγκεκριμένα προβλήματα. Αμφότερα τα προγράμματα γράφτηκαν στην Information Processing Language (IPL), μία γλώσσα προγραμματισμού που αναπτύχθηκε το 1956 από τους ίδιους με τη συνεργασία του Κλιφ Σω (John Clifford Shaw, 1922–1991). Το 1957 ο Σάιμον προέβλεψε ότι οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές θα ξεπερνούσαν τις ανθρώπινες ικανότητες στο σκάκι μέσα σε «δέκα χρόνια». Στην πραγματικότητα, χρειάσθηκαν περί τα 40 χρόνια για να συμβεί αυτό.
Λίγο μετά το 1960 ο ψυχολόγος Ούλρικ Νάισερ ισχυρίσθηκε ότι, αν και οι μηχανές είναι σε θέση να αναπαράγουν συμπεριφορές «ψυχρής συνειδητότητας», όπως ο σχεδιασμός, η αιτιολόγηση, η αντίληψη και η λήψη αποφάσεων, δεν θα ήταν ποτέ σε θέση να αναπαραγάγουν συμπεριφορές «θερμής συνειδητότητας», όπως η επιθυμία και άλλα συναισθήματα. Ο Σάιμον απάντησε στις απόψεις του Νάισερ το 1963, γράφοντας μία εργασία πάνω στη συναισθηματική συνειδητότητα, την οποία επικαιροποίησε το 1967 και τη δημοσίευσε στο περιοδικό Psychological Review. Η εργασία αυτή αγνοήθηκε για πολλά χρόνια από την ερευνητική κοινότητα των ειδικών της τεχνητής νοημοσύνης, αλλά μεταγενέστερες εργασίες πάνω στα συναισθήματα από τον Ααρών Σλόμαν και τη Ρόζαλιντ Πίκαρντ βοήθησαν στο να προσεχθεί η δημοσίευση του Σάιμον και τελικώς να ασκήσει μεγάλη επίδραση πάνω στο συγκεκριμένο θέμα.
Ο Σάιμον συνεργάσθηκε επίσης με τον Τζέιμς Μαρτς σε αρκετές εργασίες πάνω στην οργανωσιακή θεωρία. Με τον Νιούελ ο Σάιμον ανέπτυξε μία θεωρία για την προσομοίωση της ανθρώπινης αντιμετωπίσως της επιλύσεως προβλημάτων, με τη χρήση κανόνων παραγωγικής σκέψεως. Η μελέτη αυτή απαίτησε νέα είδη μετρήσεων στον άνθρωπο και με τον A. Ericsson ο Σάιμον ανέπτυξε την πειραματική τεχνική της αναλύσεως λεκτικών πρωτοκόλλων.
Ο Σάιμον επίσης ενδιαφέρθηκε για το πώς μαθαίνουν οι άνθρωποι και, από κοινού με τον Έντουαρντ Φάιγκενμπέιμ (E. Feigenbaum), ανέπτυξε τη λεγόμενη «θεωρία EPAM» (από τα αρχικά των λέξεων Elementary Perceiver and Memorizer, δηλαδή Στοιχειώδης Αντιλήπτωρ και Απομνημονευτής), μία από τις πρώτες θεωρίες για τη μάθηση που εφαρμόσθηκε ως πρόγραμμα υπολογιστή. Ο EPAM μπορούσε να ερμηνεύσει πολλά φαινόμενα στο πεδίο της λεκτικής μαθήσεως. Μεταγενέστερες εκδόσεις του μοντέλου εφαρμόσθηκαν στη μάθηση εννοιών, ενώ ο Σάιμον μαζί με τον Φερνάν Γκομπέ επεξέτειναν τη θεωρία EPAM στο υπολογιστικό μοντέλο CHREST. Το μοντέλο αυτό έχει χρησιμοποιηθεί κυρίως για την προσομοίωση εκφάνσεων της ικανότητας στο σκάκι.

Οικονομικά

Ο Χέρμπερτ Α. Σάιμον έχει πιστωθεί επαναστατικές αλλαγές στη μικροοικονομική θεωρία. Στην Επιτροπής Cowles ο βασικός σκοπός του ήταν να συνδέσει την οικονομική θεωρία με τα μαθηματικά και ειδικότερα τη στατιστική. Οι κυριότερες συνεισφορές του ήταν στα πεδία της θεωρίας της γενικής ισορροπίας και της οικονομετρίας. Επηρεάσθηκε πολύ από τη «μαργιναλιστική» διαμάχη της δεκαετίας του 1930 κ.ε.: Η δημοφιλής άποψη της εποχής υποστήριζε ότι δεν ήταν εμπειρικώς προφανές πως οι επιχειρηματίες έπρεπε να ακολουθούν τις «μαργιναλιστικές» (marginalist) αρχές της μεγιστοποιήσεως του κέρδους και της ελαχιστοποιήσεως του κόστους κατά τη διοίκηση επιχειρήσεων και οργανισμών. Το επιχείρημα ήταν ότι η μεγιστοποίηση του κέρδους δεν επιτυγχανόταν εν μέρει εξαιτίας της ελλείψεως ολοκληρωμένης πληροφορήσεως. Στη διαδικασία λήψεως αποφάσεων ο Σάιμον πίστευε ότι οι οικονομικώς δρώντες έχουν να αντιμετωπίζουν την αβεβαιότητα για το μέλλον και το κόστος της συλλογής πληροφοριών στο παρόν. Αυτοί οι δύο παράγοντες περιορίζουν το εύρος στο οποίο μπορούν να λάβουν μία πλήρως ορθολογική απόφαση, οπότε κατέχουν μόνο «bounded rationality» (ορθολογικότητα με περιορισμούς) και είναι υποχρεωμένοι να παίρνουν αποφάσεις με «satisficing» («ικανάρκειας»), δηλαδή να επιλέγουν αυτό που ίσως να μην είναι το βέλτιστο, αλλά με το οποίο θα είναι επαρκώς ευχαριστημένοι.
Ο Σάιμον ήταν γνωστός και για τις έρευνές του πάνω στη βιομηχανική οργάνωση. Συμπέρανε ότι η εσωτερική οργάνωση των επιχειρήσεων και οι εξωτερικές τους επιχειρηματικές αποφάσεις δεν ακολουθούσαν τις νεοκλασικές θεωρίες της «ορθολογικής» λήψεως αποφάσεων. Ο Σάιμον έγραψε πολλά άρθρα πάνω σε αυτό το θέμα κατά τη διάρκεια της ζωής του, εστιάζοντας κυρίως στο ζήτημα της λήψεως αποφάσεων μέσα στα όρια της συμπεριφοράς που υπαγορεύεται από την «ορθολογικότητα με περιορισμούς».
Ο Σάιμον κατέληξε ακόμα στο συμπέρασμα ότι ο καλύτερος τρόπος να μελετηθεί αυτό το πεδίο ήταν μέσα από προσομοιώσεις υπολογιστών. Με αυτή την αφορμή, επεκτάθηκε και σε θέματα όπως η αλληλεπίδραση ανθρώπου και υπολογιστή, αρχές της οργανώσεως ανθρώπων και μηχανών ως συστημάτων επεξεργασίας πληροφοριών, η χρήση υπολογιστών για τη μελέτη (με κατασκευή μοντέλων) φιλοσοφικών προβλημάτων της φύσεως της νοημοσύνης και της επιστημολογίας, και οι κοινωνικές επιπτώσεις της τεχνολογίας των υπολογιστών.
Μέρος των ερευνών του Σάιμον στα οικονομικά ρέπει οπωσδήποτε προς την κατανόηση των μεταβολών που επιφέρει η τεχνολογία γενικότερα και η επανάσταση στην επεξεργασία των πληροφοριών ειδικότερα.

Παιδαγωγική

Το έργο του Σάιμον επέδρασε ισχυρά στον Τζων Μάιτον (John Mighton), επινοητή ενός προγράμματος με σημαντική επιτυχία στη βελτίωση των επιδόσεων στα μαθηματικά μαθητών τόσο του δημοτικού, όσο και του γυμνασίου. Ο Μάιτον μνημονεύει μία εργασία του Σάιμον από το 2000 που ανασκευάζει τα επιχειρήματα του Γάλλου ειδικού της διδακτικής των μαθηματικών Γκυ Μπρουσώ και άλλων που ισχυρίζονταν ότι η υπερβολική εξάσκηση παρεμποδίζει την κατανόηση από μέρους των μαθητών:
«[Η] επίκριση της εξασκήσεως (αποκαλούμενη «drill and kill», λες και αυτή η φράση συνιστά εμπειρική αξιολόγηση) κυριαρχεί στα γραπτά των κονστρουκτιβιστών. Τίποτα δεν έρχεται σε μεγαλύτερη αντίθεση με τα αποτελέσματα των τελευταίων 20 ετών έρευνας από ό,τι ο ισχυρισμός ότι η εξάσκηση είναι κάτι το αρνητικό. Το σύνολο των δεδομένων, από εργαστηριακές και εκτεταμένες μελέτες επαγγελματιών, υποδεικνύει ότι η πραγματική επάρκεια έρχεται μόνο με την εκτεταμένη εξάσκηση... Η άρνηση του κρίσιμου ρόλου της εξασκήσεως σημαίνει άρνηση προς τα παιδιά του στοιχείου που χρειάζονται για να είναι πραγματικά επαρκή. Το καθήκον του διδάσκοντα δεν είναι να «σκοτώσει» το ενδιαφέρον και το κίνητρο για μάθηση απαιτώντας εξάσκηση, αλλά να ανακαλύψει ασκήσεις που θα παρέχουν εξάσκηση ενώ ταυτοχρόνως θα συντηρούν το ενδιαφέρον.»
— John R. Anderson, Lynne M. Reder, and Herbert A. Simon

Επικρίσεις

Στο βιβλίο του με τίτλο «Τι ΔΕΝ μπορούν να κάνουν οι κομπιούτερς» (1972), ο Αμερικανός φιλόσοφος Χούμπερτ Ντρέυφους επέκρινε τον Σάιμον για τον ισχυρισμό του ότι τα προγράμματα υπολογιστών της εποχής επεδείκνυαν ήδη μία νοήμονα συμπεριφορά. Ο Ντρέυφους επίσης επέκρινε την αισιοδοξία του Σάιμον σχετικά με την τελική επιτυχία της τεχνητής νοημοσύνης ως αποτέλεσμα μιας ψυχολογικής θεωρίας της ευρετικής μεθόδου. Αυτή η κριτική βασιζόταν μερικώς στον φαινομενολογικό ισχυρισμό ότι ορισμένες μορφές της ευφυούς ανθρώπινης συμπεριφοράς δεν μπορούν να αναχθούν στην απλή τήρηση κανόνων.

Προσωπική ζωή

Ο Χέρμπερτ Α. Σάιμον ήταν παντρεμένος επί 63 χρόνια με την Dorothea Isabel Pye. Είχαν τρία παιδιά: την Κάθριν, τον Πήτερ και τη Μπάρμπαρα. Η σύζυγος του Σάιμον απεβίωσε το 2002, ένα έτος μετά τον θάνατό του.