Ρέα (πτηνό)

Ονοματολογία

Η επιστημονική ονομασία του γένους, Rhea, δόθηκε από τον Γερμανό φυσιοδίφη Π. Μέρινγκ (Paul Heinrich Gerhard Möhring 1710-1792) καί είναι άμεση απόδοση της ελληνικής λέξης Ρέα. Η Ρέα (μυθολογία) ήταν σημαντική τιτανική θεότητα στα αρχαία χρόνια, μητέρα του Δία, αδελφή και σύζυγος του Κρόνου. Άγνωστος παραμένει ο λόγος ονοματοδοσίας του πτηνού, καθώς η ίδια η λέξη έχει άγνωστη ετυμολογία . Πιθανόν, επειδή το πτηνό έχει απωλέσει την πτητική του ικανότητα και κινείται συνεχώς στο έδαφος, την γη, να συσχετίζεται η ονομασία με την θεά Γη, της οποίας η Ρέα ήταν θυγατέρα. Κατ’ άλλην -πιθανότερη- εκδοχή, στην κωμωδία του Αριστοφάνη Όρνιθες, υπάρχει σκωπτική αντιπαράθεση μεταξύ της «Μεγάλης Μητέρας» (Ρέα) και του «Μεγάλου Όρνιθος» (Στρουθοκάμηλος), δηλαδή ο αρχαίος κωμικός «χειρίζεται» την θεά Ρέα σαν πτηνό, στοιχείο που οδήγησε στην ονοματοδοσία του.
Η κύρια λαϊκή ονομασία του είδους είναι ñandú που, στην γλώσσα guarani, σημαίνει «αράχνη», πιθανόν λόγω της συνήθειας του πτηνού να ανοιγοκλείνει τις πτέρυγες, όταν τρέχει. Επίσης, στην γλώσσα Κέτσουα (Quechua), αποκαλείται suri ή surí και στην γλώσσα mapuche αποκαλείται choique, ονομασία με πιθανή προέλευση την Παταγονία.

Γενικά

Υπάρχουν δύο αρτίγονα είδη ρέας, εκ των οποίων το μικρότερο σε μέγεθος είχε ταξινομηθεί παλαιότερα στο γένος Pterocnemia, βάσει κυρίως της παρουσίας φτερών στον ταρσό, καθώς και την διευθέτηση των φολίδων στην ίδια περιοχή. Όμως, γενετικές μελέτες έδειξαν στενή συγγενική σχέση με το άλλο είδος και ταξινομήθηκε στο ίδιο με αυτήν γένος –ωστόσο, η ITIS δεν έχει αποδεχθεί ακόμη αυτή την αλλαγή.
Απαντά αποκλειστικά στην Νότια Αμερική από το κέντρο της υποηπείρου και νοτιότερα, στην στέπα, τις θαμνώδεις εκτάσεις, τα μικτά εδάφη θάμνων-στέπας και στους υγροτόπους με λιβάδια και λίμνες, στις πάμπες και στα ερημικά αλατούχα υψίπεδα (altiplano), μέχρι τα 3.000-4.500 μ.,
Tο παρουσιαστικό της θυμίζει μικρή στρουθοκάμηλο, με μέγεθος ικανό για να της δώσει τον «τίτλο» του μεγαλύτερου πτηνού στην Νότια Αμερική, από 90-145 εκατοστά σε μήκος και 90-180 εκ σε ύψος, ενώ το βάρος της κυμαίνεται από 15-40 κιλά. Γενικά, το πτέρωμα είναι «αναμαλλιασμένο», σκούρο γκρίζο με αρκετές αποχρώσεις του καφέ, πιο σκούρο μαυριδερό στην βάση του λαιμού, με φτερά παρόμοια με εκείνα των στρουθοκαμήλων, υπό την έννοια ότι δεν διαθέτουν μεταφτερό (aftershaft) στην βάση του καλάμου. Σε γενικές γραμμές, τα αρσενικά είναι μεγαλύτερα και βαρύτερα από τα θηλυκά, με πιο σκούρα χρώματα.
Η ρέα θεωρείται παμφάγο πτηνό, καθώς περιλαμβάνει τόσο φυτική όσο και ζωική ύλη στην διατροφή της, κυρίως φύλλα πλατύφυλλων δένδρων, σπέρματα και φρούτα όταν είναι η εποχή τους, αλλά και ζωική ύλη, κυρίως έντομα, σκορπιούς, μικρά τρωκτικά, ερπετά και μικρά πουλιά.
Είναι, γενικά, σιωπηλό πτηνό εκτός από την αναπαραγωγική περίοδο, οπότε αρθρώνει υπόκωφους θορύβους (ιδίως το αρσενικό). Μπορεί να αναπτύξει ταχύτητες των 60 χλμ/ώρα, που τής επιτρέπουν να ξεφεύγει από τα περισσότερα αρπακτικά ζώα. Είναι πολυγαμικά πτηνά. Τα θηλυκά μετακινούνται διαρκώς κατά την διάρκεια της αναπαραγωγικής περιόδου, ζευγαρώνουν με κάποιο αρσενικό και, μετά την απόθεση του αβγού, ζευγαρώνουν με άλλο αρσενικό, με αποτέλεσμα να μαζεύονται μέχρι και 50-80 αβγά στις φωλιές που την φροντίδα τους αναλαμβάνει το αρσενικό. Το κυνήγι και η συλλογή των αβγών είναι οι κυριότερες απειλές για το γένος. Άτομα σε αιχμαλωσία αναπαράγονται για εμπορικούς λόγους. Δεν βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο, αλλά η κατάσταση των πληθυσμών της είναι καθοδική.

Σχέση με τον άνθρωπο

Τα φτερά της ρέας χρησιμοποιούνται για κατασκευή ξεσκονιστηριών, ενώ τα δέρματα χρησιμοποιούνται για μανδύες. Επίσης το κρέας τους είναι βασικό διατροφικό στοιχείο για πολλούς κατοίκους της Νότιας Αμερικής. Οι gauchos κυνηγούν παραδοσιακά τις ρέες με άλογα, ρίχνοντας τα περίφημα bolas ή boleadoras, μια συσκευή που αποτελείται από τρεις σφαίρες ενωμένες με σχοινί. Τα ρίχνουν στα πόδια τους και ακινητοποιούν το πουλί.