Εκκλησία της Λόμισα

Τοποθεσία και αρχιτεκτονική

Η εκκλησία της Λόμισα βρίσκεται στην κορυφή ενός υψηλού ορεινού περάσματος στο Δήμο Ντουσέτι, περίπου 7 χλμ νότια του χωριού Κβέμο Μιέτα και 18 χλμ. βορειοδυτικά του οικισμού Πασαναούρι.  
Η Εκκλησία του Αγίου Γεωργίου έχει διαστάσεις 14,5 × 7,8 μ. Είναι χτισμένη από ακατέργαστες πέτρες τον 9ο-10ο αιώνα. Η είσοδος είναι στα νότια. Το κτίριο είναι μερικά ερειπωμένο και φαίνεται πως έχει ανακατασκευαστεί αρκετές φορές ενώ έχουν γίνει και μεταγενέστερες επεκτάσεις-προσθήκες. Η θολωτή οροφή στηρίζεται στην αψίδα που υποβαστάζεται από τις παραστάδες. Οι διαμήκεις τοίχοι διαθέτουν κόγχες. Γύρω από το ναό υπάρχουν τα ερείπια παλαιών δομών, όπως του διώροφου καμπαναριού.

Ιστορία

Η εκκλησία της Λόμισα εμφανίζεται σε πολλούς τοπικούς θρύλους και παραμύθια. Λέγεται ότι χτίστηκε εδώ για το θαύμα της απελευθέρωσης 7.000 Γεωργιανών που κρατούνταν αιχμάλωτοι στην Χορασμία, που έγινε μέσω μιας εικόνας του Αγίου Γεωργίου την οποία έφερε ένα βόδι που ονομαζόταν Λόμα («λιοντάρι»). Ένας άλλος μύθος λέει ότι ένας διοικητής του βασιλικού στρατού που περνούσε από εκεί δεν έβρισκε καυσόξυλα, οπότε βρήκε και έκαψε την ξύλινη πόρτα της εκκλησίας. Έτσι, προκάλεσε την οργή της εικόνας και οι στρατιώτες του τυφλώθηκαν. Η όραση τους δεν επέστρεψε μέχρις ότου ο διοικητής υποσχέθηκε να δωρίσει μία σιδερένια πόρτα στην εκκλησία. Στο εσωτερικό της εκκλησίας διατηρείται ακόμα μία τεθωρακισμένη πόρτα από ξύλο δρυός που φέρει Γεωργιανές επιγραφές του 16ου-17ου αιώνα. Επίσης, στην εκκλησία υπάρχει μια παλιά τεράστια σιδερένια αλυσίδα, που οι πιστοί την φορούν γύρω από το λαιμό τους, και περπατούν γύρω από το ιερό 3 φορές αριστερόστροφα για να κάνουν μια υπόσχεση ή μια ευχή.  
Ιστορικά, η εκκλησία της Λόμισα ήταν η πιο ιερή για τους Γεωργιανούς χριστιανούς ορειβάτες και ο πιο δεσμευτικός όρκος τους ήταν στο όνομα του Αγίου Γεωργίου της Λόμισα.  Ήταν η τοποθεσία όπου οι ντόπιοι συγκεντρώνονταν για να συζητήσουν για θέματα πολέμου και ειρήνης. Η εκκλησία βρισκόταν υπό την αιγίδα των Γεωργιανών βασιλέων και ευγενών.  Επίσης, φαίνεται ότι υπήρχαν δουλοπάροικοι στην κατοχή της. Στη δεκαετία του 1320 ο Βασιλιάς Γεώργιος Ε' της Γεωργίας έκανε μια στάση στη Λόμισα για να προσευχηθεί στον Άγιο Γεώργιο, στο δρόμο του γυρισμού από ένα ταξίδι στο Φαράγγι του Νταριάλ. Αυτός ο Βασιλιάς εξέδωσε ένα σύνολο νόμων ειδικά για τη ρύθμιση των συνθηκών στις ορεινές κοιλάδες. Μια από τις ρήτρες έλεγε: έστω ότι κάποιος δολοφονεί έναν χωρικό της Λόμισα και τον φέρουν ενώπιον του βασιλιά ή άλλου αξιωματούχου, τότε θα του επιβληθεί πρόστιμο αξίας 1.500 τεμαχίων αργύρου.   
Στην εκκλησία της Λόμισα έχουν διατηρηθεί πολλά εκκλησιαστικά αντικείμενα, όπως εικόνες, σταυροί, λάβαρα και διάφορα σκεύη. Ο πρίγκιπας Βακχουστί, στο βιβλίο του για τη Γεωγραφία της Γεωργίας που ολοκληρώθηκε το 1745, έγραψε ότι η εκκλησία διαφύλαττε «πολυάριθμες εικόνες και σταυρούς, από χρυσό και ασήμι». Ορισμένα από αυτά τα διασωθέντα αντικείμενα έχουν μεταφερθεί και φυλάσσονται σε πιο ασφαλή και προσιτά μέρη, όπως στην εκκλησία της Μλετα και σε μουσεία της Τιφλίδας. Μεταξύ αυτών συμπεριλαμβάνονται κάποια σκεύη που δωρίστηκαν από τους εριστάβι (δούκες) του Άραγκβι, και ένα αργυρό κηροπήγιο που δωρίστηκε από την πριγκίπισσα Κέτεβαν (1744-1808), σύζυγο του Γεωργιανού πρίγκιπα Βάχτανγκ, προσευχόμενη στον Άγιο Γεώργιο της Λόμισα να τους ευλογήσει με παιδιά, όπως αναφέρεται σε μια επιγραφή στο αντικείμενο.

Ετήσιο φεστιβάλ της Λόμισα

Στην εκκλησία της Λόμισα διεξάγεται το ομώνυμο ετήσιο φεστιβάλ, το Λόμισομπα, που μάλλον είναι κατάλοιπο μιας αρχαίας προ-χριστιανικής θρησκείας που ξεπεράστηκε από σεβασμό στον Άγιο Γεώργιο. Κάθε χρόνο, την Τετάρτη της 7ης εβδομάδας μετά το Πάσχα, χιλιάδες άνθρωποι από διάφορες περιοχές της Γεωργίας, κυρίως από τα Μτιουλέτι, Κέβι και Κεφσουρέτι, κάνουν ένα ιερό ταξίδι προς την εκκλησία της Λόμισα. Το φεστιβάλ περιλαμβάνει μία μεγάλης κλίμακας τελετουργική θυσία ζώων, στην οποία εκατοντάδες ζώα, κυρίως εκτρεφόμενα όπως πρόβατα, σφαγιάζονται κάτω στην κοιλάδα, κοντά στην εκκλησία. Την δεκαετία του 2010, η παράδοση καταδικάστηκε από τους ακτιβιστές για τα δικαιώματα των ζώων, εντούτοις οι ντόπιοι την συνέχισαν. Οι Γεωργιανοί Ορθόδοξοι κληρικοί έχουν δηλώσει ότι η Εκκλησία «προτιμά αναίμακτες θυσίες», αλλά δεν απαγορεύει την παράδοση της θανάτωσης ζώων και επακόλουθου σούπρα (γιορτή).