Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Άνθιμος

Πρώιμα χρόνια

Ήταν γιος του Δημητρίου Ρούσσα και της Αργυρής, δασκάλας στο επάγγελμα. Ο βουλευτής Γρηγόρης Γιάνναρος ήτανε δεύτερος ξάδελφός του. Τελείωσε τις εγκύκλιες σπουδές του το 1952 και πέτυχε στις εισιτήριες εξετάσεις της Φιλοσοφικής και της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών επιλέγοντας την πρώτη. Αποφοίτησε το 1957 από την φιλοσοφική και εργάστηκε ως άμισθος βοηθός της έδρας της Βυζαντινής Φιλολογίας καθώς και ως δάσκαλος στα εκπαιδευτήρια Ελληνική Παιδεία, των οποίων διετέλεσε και διευθυντής γυμνασίου. Παράλληλα σπούδαζε στη θεολογική σχολή Αθηνών, απ' όπου το 1963 πήρε το πτυχίο του. Υπηρέτησε τη στρατιωτική του θητεία ως έφεδρος αξιωματικός στην Ελληνική Αεροπορία.
Το 1964 χειροτονήθηκε διάκονος από τον Μητροπολίτη Θήρας Γαβριήλ και τον επόμενο χρόνο πρεσβύτερος. Η Ιερά Σύνοδος του ανέθεσε την σύνταξη του φυλλαδίου "Φωνή Κυρίου", το οποίο διηύθυνε για έξι χρόνια, ενώ εργάστηκε και ως διορθωτής στα έντυπα της Αδελφότητος Θεολόγων «Ο Σωτήρ». Το 1966 παραιτήθηκε από της θέσεώς του ως καθηγητού και τοποθετήθηκε διευθυντής κηρύγματος στην Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδας. Δύο χρόνια αργότερα ανέλαβε την διεύθυνση του φοιτητικού θεολογικού οικοτροφείου, θέση στην οποία παρέμεινε μέχρι το 1974. Τον ίδιο χρόνο (1968) ανέλαβε την ευθύνη των εκδόσεων και του Τυπογραφείου της Αποστολικής Διακονίας. Το 1971 ήταν υπεύθυνος για την φιλοξενία και την εκκλησιαστική συμμετοχή των Ορθοδόξων κληρικών για τους εορτασμούς της Εθνικής 150ετηρίδας. Τον Ιούλιο του 1971 εκπροσώπησε την Εκκλησία της Ελλάδος στην εκλογή και ενθρόνιση του Πατριάρχου Βουλγαρίας Μαξίμου. Από το 1965 ήταν προϊστάμενος στον Ιερό Ναό Αγίου Βασιλείου της οδού Μετσόβου Αθηνών, όπου παρέμεινε μέχρι την εκλογή του στον Μητροπολιτικό θρόνο της Αλεξανδρούπολης.

Μητροπολίτης Αλεξανδρουπόλεως

Στις 13 Ιουλίου του 1974 εκλέχθηκε από την Ιερά Σύνοδο της Ιεραρχίας Μητροπολίτης Αλε­ξαν­δρου­πό­λε­ως, Τρα­ϊ­α­νου­πό­λε­ως καί Σα­μο­θρά­κης. Η χειροτονία του έγινε στις 14 Ιουλίου στον Ιερό Ναό του Αγίου Βασιλείου της οδού Μετσόβου. Στις 30 Ιουλίου ενθρονίστηκε στην Αλεξανδρούπολη.
Ως κοινωνικό και ποιμαντικό έργο θεμελίωσε και ανήγειρε 35 νέους ναούς, οι οποίοι σήμερα λειτουργούν, καθώς και δύο ιερές μονές, την Παναγία του Έβρου, όπου διαμένουν 45 μοναχές, και την Ι.Μ. Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου, όπου διαμένουν 15 μοναχοί ενώ μεταξύ των εγκαταστάσεων περιλαμβάνεται συνεδριακό κέντρο και ξενώνας. Επίσης δημιούργησε το Εκκλησιαστικό Μουσείο Αλεξανδρουπόλεως, το Σταυρίδειο εκκλησιαστικό μαθητικό οικοτροφείο αρρένων «Ο άγιος Στέφανος», το ενοριακό κέντρο του αγίου Ελευθερίου Αλεξανδρουπόλεως ενώ άρχισε να εκδίδει το διμηνιαίο εκκλησιαστικό περιοδικό «Γνωριμία». Επιπλέον μερίμνησε για την ανέγερση νέου γηροκομείου, νέων κτιρίων στις εκκλησιαστικές κατασκηνώσεις Μάκρης, του Ανθίμειου πολιτιστικού κέντρου, του εκκλησιαστικού ιδρύματος κοινωνικής και πολιτιστικής προσφοράς ο Άγιος Ιωσήφ.
Φέρεται επίσης ότι έπαιξε σημαντικό ρόλο και στην ίδρυση ιατρικής σχολής του Δημοκριτείου πανεπιστημίου Αλεξανδρούπολης.
Με επιστολές προς τον πρωθυπουργό Κωνσταντίνο Καραμανλή και με συνεχείς ενέργειες πέτυχε την δημιουργία αυτής. Το 1985 εκπροσώπησε την εκκλησία της Ελλάδας στις εορτές Κυρίλλου και Μεθοδίου στο Βατικανό. Από το 1986 έως το 1989 χρημάτισε τοποτηρητής της Ιεράς Μητροπόλεως Διδυμοτείχου, Ορεστιάδος και Σουφλίου. Το 1991 παρέστη στην ενθρόνιση του Αρχιεπισκόπου του Καντέρμπερι της Αγγλικανικής Εκκλησίας. Επίσης είχε διατελέσει επί τριετία μέλος του Συμβουλίου της Εθνικής Ραδιοτηλεόρασης. Το 1998 ήταν άτυπα υποψήφιος στις αρχιεπισκοπικές εκλογές. Στην πρώτη και δεύτερη ψηφοφορία έλαβε 13 ψήφους ενώ στην τρίτη, στην οποία στήριξε τον Αρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο, 4 ψήφους. Επίσης ήταν μέλος της εξεταστικής επιτροπής για την καταγγελία περί υπεξαιρέσεως τεσσάρων δισεκατομμυρίων δραχμών από τα ταμεία της εκκλησίας, κατηγορίες, οι οποίες τελικά αποδείχθηκαν αβάσιμες, που βάρυναν κυρίως τον μετέπειτα Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο Β΄ και οι οποίες έγιναν λίγο πριν τις αρχιεπισκοπικές εκλογές του Απριλίου του 1998.

Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης

Στις 26 Απριλίου 2004 μετατέθηκε στην Μητρόπολη Θεσσαλονίκης ως δι­ά­δο­χος του Μη­τρο­πο­λί­του Θεσ­σα­λο­νί­κης Πα­ντε­λε­ή­μο­νος Β’ κατόπιν οριακής απόφασης της Ιερά Συνόδου. Η μετάθεσή του στη Θεσσαλονίκη έγινε αφορμή μαζί με την εκλογή των νέων μητροπολιτών για τις Μητροπόλεις Σερβίων και Ελευθερουπόλεως να δημιουργηθεί μεγάλη κρίση στις σχέσεις της Εκκλησίας της Ελλάδος με το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Η Ιερά Σύνοδος αρνήθηκε να στείλει τον κατάλογο των υποψηφίων για τις τρεις αυτές Νέες χώρες προς έγκριση στην Κωνσταντινούπολη, όπως ορίζει η Πατριαρχική Πράξη του 1928. Το Πατριαρχείο συγκάλεσε Μείζονα και Υπερτελή Σύνοδο, η οποία αποφάσισε τη διακοπή της κοινωνίας των Αρχιερέων του Οικουμενικού Θρόνου με τον Αρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο. Τελικά μετά από αμοιβαίες υποχωρήσεις οι νεοεκλεγέντες Μητροπολίτες αναγνωρίστηκαν και νέα Μείζων και Υπερτελής Σύνοδος ήρε την ακοινωνησία με τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και αποκατέστησε τη μνημόνευση του ονόματός του στα δίπτυχα της Εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως. Στις 15 Ιουνίου επισκέφθηκε το Φανάρι προκειμένου να λάβει την ευλογία του Πατριάρχη. Πρέπει να τονιστεί ότι ο Μητροπολίτης Ζακύνθου Χρυσόστομος καθώς και διάφοροι πολίτες είχαν προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας σχετικά με την εκλογή αυτού καταγγέλλοντας ότι δεν υπήρξε η απαιτούμενη ψηφοφορία για τη μετάθεσή του και ότι παραβιάστηκε η μυστικότητα αυτής. Το ΣτΕ με απόφασή του αποφάνθηκε για τη νομιμότητα της μετάθεσης.
Η ενθρόνισή του πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 18 Ιουνίου 2004 στον Καθεδρικό Ναό της του Θεού Σοφίας Θεσσαλονίκης. Από το 2004 εκδίδει το περιοδικό «Ευλογία». Έχει συγγραφικό έργο και είναι επίτιμος διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του πανεπιστημίου Θράκης. Στην κηδεία του μακαριστού Αρχιεπισκόπου Χριστοδούλου ο Μητροπολίτης Άνθιμος εκφώνησε επικήδειο ως εκπρόσωπος της Ελλαδικής εκκλησίας. Στις αρχιεπισκοπικές εκλογές του 2008 ήταν για δεύτερη φορά, άτυπα υποψήφιος, συγκεντρώνοντας στην πρώτη ψηφοφορία 7 ψήφους και στηρίζοντας στη δεύτερη τον εκλεγέντα Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο Β΄.
Το 2010 κατά τον εορτασμό του Αγίου Δημητρίου είχε φραστικό επεισόδιο με τον υποψήφιο δήμαρχο Θεσσαλονίκης Γιάννη Μπουτάρη (συγκεκριμένα ο Άνθιμος είπε στον Μπουτάρη: "Με είπες μουτζαχεντίν. Σαν να σου λέω εγώ ότι είσαι Βούλγαρος προδότης. Να ανακαλέσεις γιατί όσο ζω εγώ, η Εκκλησία δε θα σου επιτρέψει να δεις τη δημαρχία" ) καθώς ο τελευταίος τον είχε αποκαλέσει νωρίτερα "μουτζαχεντίν" . Το περιστατικό σχολιάστηκε αρνητικά από μέρος των πιστών στο ναό  αλλά και από ένα μέρος των μέσων μαζικής ενημέρωσης . Μετά την εκλογή του Μπουτάρη ως δήμαρχου Θεσσαλονίκης ο Παναγιώτης Ψωμιάδης (νεοεκλεγείς περιφερειάρχης Κεντρικής Μακεδονίας) επισκέφθηκε τον Άνθιμο και τον Μπουτάρη με σκοπό να βρεθεί λύση στην διένεξη των δύο ανδρών .
Τον Δεκέμβριο 2010 άσκησε αρνητική κριτική στον Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο με αφορμή την παρουσία του στην συναυλία «αλληλεγγύης και κοινωνικής σύγκλισης»  που έγινε την Κυριακή 12 Δεκεμβρίου 2010 στην ορθόδοξη εκκλησία του Αγίου Παντελεήμονα (οργανώθηκε από το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών και την Αρχιεπισκοπή Αθηνών) .
Κατά τη διάρκεια της πολυετούς ποιμαντορίας του κατάφερε να εκλεγούν ως Μητροπολίτες αρκετοί κληρικοί - στενοί συνεργάτες του, μεταξύ των οποίων οι, Φθιώτιδος Νικόλαος, Σιδηροκάστρου Μακάριος (ως Μητροπολίτης Αλεξανδρουπόλεως), Αλεξανδρουπόλεως Άνθιμος Β', Λαγκαδά Ιωάννης, Γρεβενών Δαβίδ, Τρίκκης Χρυσόστομος και Φιλίππων Στέφανος (ως Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης).
Ως μητροπολίτης Θεσσαλονίκης, ο Άνθιμος είναι κατηγορούμενος για φορολογικές και ποινικές υποθέσεις σχετικά με το «Ορθόδοξο Ίδρυμα Παιδείας και Πολιτισμού» της Μητρόπολης. Η έρευνα ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2016 και αφορά την διετία 2004-2005, κατά την οποία φέρεται ότι δεν αποδόθηκε φόρος προστιθέμενης αξίας και φόρος εισοδήματος συνολικής αξίας άνω των 460.000 ευρώ.
Έχει επίσης επικριθεί για το ότι έκανε δεκτό τον αρχηγό της Χρυσής Αυγής, Νίκο Μιχαλολιάκο και τη σύζυγό του Ελένη Ζαρούλια. 
Στις 21 Νοεμβρίου 2017 ανακοινώθηκε από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης η αναγόρευση του Άνθιμου ως επίτιμου διδάκτορα του Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής. Αν και αρχικά είχε ανακοινωθεί ότι η τελετή θα γινόταν στις 27 Νοεμβρίου, με νεότερη ανακοίνωση αναβλήθηκε «για λόγους καλύτερης οργάνωσης» χωρίς να ανακοινωθεί νέα ημερομηνία. Η ανακοίνωση της αναγόρευσης οδήγησε σε πλήθος αντιδράσεων και πραγματοποίηση συλλογής υπογραφών που ζητούσαν την ανάκληση της απόφασης, θεωρώντας την "απόφαση - ντροπή για το ΑΠΘ". Ο πρόεδρος του τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας σε συνέντευξή του ισχυρίζεται πως η αναβολή σχετίζεται με τις αντιδράσεις αυτές αλλά με το ενδεχόμενο "παρέμβασης κατά την διάρκεια της τελετής".

Κατηγορίες για ρατσισμό και ομοφοβία

Ο Μητροπολίτης Άνθιμος έχει λάβει κριτική από ορισμένους για την στάση του σε διάφορα κοινωνικά και πολιτικά θέματα, η οποία έχει χαρακτηριστεί ως συντηρητική όπως με το θέμα της ομοφυλοφιλίας, επαναπροσδιορισμού φύλου, ξενοφοβίας και ισλαμοφοβίας με πιο πρόδηλο γεγονός τις κινητοποιήσεις κατά της ίδρυσης τμήματος Ισλαμικών Σπουδών στην Θεολογική σχολή στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.  Έχει κάνει επανειλλημένως κριτική και επιτίθεται στο Φεστιβάλ Υπερηφάνειας στην Θεσσαλονίκη Έχει επίσης κάνει δηλώσεις που έχουν χαρακτηριστεί ξενοφοβικές με αφορμή την μεταναστευτική-προσφυγική κρίση.
Στις 14 Αυγούστου 2011 σχολίασε με αρνητικό τρόπο (από τον άμβωνα της εκκλησίας) την πρόθεση του πρόεδρου της Μελίτη να λειτουργήσει ραδιοφωνικό σταθμό στην Σλαβομακεδονική γλώσσα . Ο λόγος του Ανθίμου χαρακτηρίστηκε από την Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου ως ρατσιστικός/μισαλλόδοξος .

Υπόθεση Παπάφειου ορφανοτροφείου

Ο μητροπολίτης Άνθιμος και πέντε ακόμη μέλη του διοικητικού συμβουλίου του Παπάφειου ορφανοτροφείου στη Θεσσαλονίκη κατηγορήθηκαν ότι συγκάλυψαν υπόθεση κατ' επανάληψη βιασμού ανήλικου τρόφιμου από άλλους ανήλικους. Η ιστορία σύμφωνα με την δικογραφία ξεκίνησε το 2012. Τότε ανήλικος τρόφιμος, επτάμιση ετών, αποκάλυψε στην κοινωνική λειτουργό ότι είχε βιαστεί. Η λειτουργός ενημέρωσε την διοίκηση του ορφανοτροφείου, η οποία όμως φαίνεται να μην έκανε άλλες ενέργειες, δεν ενημερώθηκε ούτε η Αστυνομία ούτε η Εισαγγελία Ανηλίκων. Λίγους μήνες αργότερα, τον Ιούνιο, το παιδί κατήγγειλε ξανά βιασμό από τους ίδιους ανήλικους και τότε ενημερώθηκε η αστυνομία. Έξι ανήλικοι παραπέμφθηκαν σε δίκη. Τον Οκτώβριο του 2015, η αντεισαγγελέας Εφετών Θεσσαλονίκης ενέκρινε την αρχειοθέτηση τμήματος της δικογραφίας που αφορούσε τις ευθύνες των μελών του διοικητικού συμβουλίου και του τότε διευθυντή του ορφανοτροφείου. Όπως αποκάλυψε η εφημερίδα «Μακεδονία», η εισαγγελέας έκρινε ότι υπήρχαν επαρκή στοιχεία που έδειχναν συγκάλυψη στο ίδρυμα. Νέα εισαγγελέας ανέλαβε την νέα έρευνα και τελικά το Συμβούλιο Πλημμελειοδικών Θεσσαλονίκης δέχτηκε την πρόταση της νέας εισαγγελέως και απάλλαξε όλο το διοικητικό συμβούλιο του ορφανοτροφείου από τις κατηγορίες.