Ρότζερ Μόρτιμερ, 1ος κόμης του Μαρς

Γάμος

Ο Ρότζερ Μόρτιμερ παρέστη στην στέψη του Εδουάρδου Β΄ της Αγγλίας (25 Φεβρουαρίου 1308) και μετέφερε στην τελετή ένα τραπέζι με βασιλικά φορέματα. Ο Ρότζερ όπως τα υπόλοιπα παιδιά ευγενών αρραβωνιάστηκε σε μικρή ηλικία την Ιωάννα του Τζένβιλλ (γεννήθηκε το 1286) κόρη του Πιερ του Τζένβιλλ των κάστρων του Τριμ και του Λάντλοοου. Ο γάμος έγινε όταν ο Ρότζερ ήταν 14 ετών (20 Σεπτεμβρίου 1301), το πρώτο τους παιδί γεννήθηκε την επόμενη χρονιά (1302).
Ο Μόρτιμερ έγινε κάτοχος αμέτρητων εκτάσεων στην Ουαλία όπως το κάστρο του Λάντλοου που έγινε έδρα των Μόρτιμερ, η σύζυγος ήταν και διάδοχος. Ο παππούς της συζύγου του Γοδεφρείδος του Τζένβιλλ, 1ος βαρόνος του Τζένβιλλ κληροδότησε σε ηλικία 80 ετών τις περισσότερες Ιρλανδικές εκτάσεις στον Μόρτιμερ (1308) και αποσύρθηκε, όταν πέθανε η εγγονή του Ιωάννα έγινε 2η βαρόνη του Τζένβιλλ (1314). Ο Γοδεφρείδος είχε κληροδοτήσει μεγάλες εκτάσεις στον μικρότερο γιο του Σίμων του Τζένβιλλ που έγινε βαρόνος του Κουλμουλίν με τον γάμο του με την Ιωάννα ΦίτςΛεον.

Στρατιωτικές υπηρεσίες σε Ιρλανδία και Ουαλία

Ο Μόρτιμερ κληρονόμησε το ανατολικό τμήμα της κομητείας Μιθ με κέντρο το Μιθ και έδρα το κάστρο του Μιθ χωρίς το Φίνγκαλ. Ο πατέρας του τραυματίστηκε θανάσιμα τον Ιούλιο του 1304 σε μονομαχία κοντά στο Μπουίλθ και ο Εδουάρδος Α΄ τον τοποθέτησε υπό την κηδεμονία του Πιρς Γκάβεστον, 1ου κόμη της Κορνουάλης σε μεγαλοπρεπή τελετή με 250 ιππότες στο Αββαείο του Ουέστμινστερ (22 Μαίου 1306). Ο Εδουάρδος Α΄ του έδωσε μίσθωση για όλα τα εδάφη του. Όταν ενηλικιώθηκε (1308) πήγε στην Ιρλανδία να ελέγξει τα εδάφη του, ήρθε σε σύγκρουση με την οικογένεια Λακί και υποστήριξε τον Εδουάρδο Μπρους αδελφό του Ροβέρτου Μπρους. Ο Μόρτιμερ διορίστηκε Υπολοχαγός της Ιρλανδίας με εντολή του Εδουάρδου Β΄, σε λίγο έδιωξε με μεγάλο στρατό τους Μπρους από το Καρικφέργκους και τους Λακί από το Κόνοτ. Επέστρεψε στην Αγγλία και την Ουαλία (1319) και έστρεψε το ενδιαφέρον στις διαφορές μεταξύ των βαρόνων στα Ουαλικά σύνορα.

Αντιπολίτευση στον Εδουάρδο Β΄

Ο Μόρτιμερ δυσαρεστήθηκε έντονα με τους Ντεσπένσερ και μπήκε στην αντιπολίτευση, μετά την παραχώρηση των εδαφών του στους Ντεσπένσερ ξεκίνησε τις επιδρομές εναντίον της περιουσίας τους στην Ουαλία. Υποστήριξε τον Χάμφρεϊ του Μπόχυν, 4ο κόμη του Χέρεφορντ και αρνήθηκε να συναντήσει τον βασιλιά μέχρι το 1321 που ο "νεαρός Ντεσπένσερ δεν ήταν στην υπηρεσία του". Ο Μόρτιμερ ξεκίνησε επιδρομή εναντίον του Λονδίνου, οι άντρες του φορούσαν την χαρακτηριστική πράσινη στολή με τα κίτρινα μανίκια. Η είσοδος του στην πόλη εμποδίστηκε αλλά συνέχισε την πολιορκία, οι λόρδοι με αρχηγό τον πρώτο ξάδελφο του βασιλιά Τόμας, 2ο κόμη του Λάνκαστερ υποχρέωσαν τον Εδουάρδο Β΄ να εξορίσει τους Λάνκαστερ τον Αύγουστο. Ο βασιλιάς μετά την επιτυχή εκστρατεία στο Λονδίνο εναντίον της Μάργκαρετ ντε Κλερ, βαρόνης του Μπάντλσμιρ που εμπόδισε την σύζυγο του Ισαβέλλα της Γαλλίας να μπει στο κάστρο του Ληντς αυξήθηκε η δημοτικότητα του και το εκμεταλλεύτηκε για να φέρει πίσω τους Ντεσπένσερ από την εξορία. Ο Μόρτιμερ με την βοήθεια των λόρδων του Μαρς ξεκίνησε επανάσταση εναντίον του Εδουάρδου Β΄ που έμεινε γνωστή σαν "Ο πόλεμος των Ντασπένσερ".  
Τον Ιανουάριο του 1322 ο Μόρτιμερ επιτέθηκε και έκαψε το Μπρίντγκνορθ αλλά επειδή οι δυνάμεις του ήταν σημαντικά μικρότερες παραδόθηκε στο Σρούσμπερυ.

Απόδραση στην Γαλλία

Ο Μόρτιμερ ενώθηκε με τον Λάνκαστερ στην μάχη του Μπόρουγκμπριτζ τον Μάιο του 1322 αλλά οι φύλακες του βασιλιά μπόρεσαν να τον συλλάβουν τον Ιούλιο. Ο Μόρτιμερ και ο θείος του Ρότζερ Μόρτιμερ του Τσίρκ καταδικάστηκαν σε θάνατο αλλά η ποινή μετετράπη σε φυλάκιση και μεταφέρθηκαν στον Πύργο του Λονδίνου. Τον Αύγουστο του 1323 με την βοήθεια του Υπολοχαγού του Πύργου Τζέραλντ ντε Αλσπάγ ο Μόρτιμερ νάρκωσε σε γλέντι τους φρουρούς και δραπέτευσε. Αποπειράθηκε να κυριεύσει τα κάστρα του Ουίνδσορ και τους Γουόλινγκφορντ για να ελευθερώσει τους αντιφρονούντες, στην συνέχεια έφυγε για την Γαλλία και καταζητήθηκε ζωντανός ή νεκρός.
Την επόμενη χρονιά η βασίλισσα Ισαβέλλα που είχε αρχίσει να δυσφορεί έντονα με τον σύζυγο της απεστάλη από τον ίδιο στην Γαλλία για να κλείσει ειρήνη με τον αδελφό της Κάρολο Δ΄ της Γαλλίας. Στην Γαλλική αυλή συνάντησε τον Μόρτιμερ που έγινε αμέσως ο ερωμένος της, ο Μόρτιμερ  την παρότρυνε να μην επιστρέψει στον σύζυγο της όσο ζει με τους Ντεσπένσερ. Οι ιστορικοί έχουν διαφωνίες για τον χρόνο που η Ισαβέλλα και ο Μόρτιμερ έγιναν ερωμένοι. Η σύγχρονη άποψη είναι ότι ερωτεύτηκαν όταν ο Μόρτιμερ βρισκόταν ακόμα στην Αγγλία αλλά η βασίλισσα τον εγκατέλειψε όταν φυλακίστηκε στον Πύργο. Η απόδραση από τον Πύργο είναι ένα από τα πιο συναρπαστικά επεισόδια στην Αγγλική μεσαιωνική ιστορία. Η Ισαβέλλα σε οποιαδήποτε περίπτωση όταν τον συνάντησε στο Παρίσι σε τέσσερα χρόνια τα Χριστούγεννα του 1325 ήταν έτοιμη να κάνει τα πάντα γι'αυτόν. Η προστασία που τους παρείχε ο αδελφός της Κάρολος Δ΄ της Γαλλίας βοήθησε σημαντικά την σχέση τους.

Εισβολή στην Αγγλία με την Ισαβέλλα

Ο Μόρτιμερ σαν κηδεμόνας του μικρού Εδουάρδου αποφάσισε να πάει στο Αινώ αλλά ύστερα από έντονη διαφωνία με την βασίλισσα παρέμεινε στην Γαλλία. Η Ισαβέλλα προσπάθησε να συγκεντρώσει στρατό από την κομητεία του Πονθιέ, ο Μόρτιμερ πήρε ενισχύσεις από το Αινώ και έναν βοηθητικό στρατό που ήρθε τον Μάρτιο του 1326 από την Αγγλία. Το σκάνδαλο της Ισαβέλλας με τον Μόρτιμερ τους ανάγκασε να δραπετεύσουν από την αυλή στην Φλάνδρα, τους δέχτηκε ο Γουλιέλμος Α΄ του Αινώ και η Ισαβέλλα επέστρεψε στο Πονθιέ όταν ο στόλος ήταν έτοιμος να αποπλεύσει για την Αγγλία. Στρατοπέδευσαν στον ποταμό Όργουελ (24 Σεπτεμβρίου 1326), στην συνοδεία τους βρισκόταν ο διάδοχος Εδουάρδος και ο Ερρίκος, 3ος κόμης του Λάνκαστερ. Η πόλη του Λονδίνου υποστήριξε αμέσως την βασίλισσα, ο Εδουάρδος Β΄ έφυγε δυτικά ενώ η Ισαβέλλα και ο Μόρτιμερ τον καταδίωξαν. Ο Εδουάρδος Β΄ μετά από μερικές βδομάδες χωρίς βοήθεια παραδόθηκε και παραιτήθηκε υπέρ του γιου του που στέφθηκε βασιλιάς ως Εδουάρδος Γ΄ της Αγγλίας (25 Ιανουαρίου 1327) αλλά οι πραγματικοί κυβερνήτες της χώρας ήταν η Ισαβέλλα και ο Μόρτιμερ. Ο πρώην βασιλιάς πέθανε στον Πύργο του Λονδίνου σε περίεργες συνθήκες (21 Σεπτεμβρίου 1327), πολλές φήμες ακούστηκαν ότι δολοφονήθηκε από τον Μόρτιμερ αλλά δεν έχει αποδειχτεί τίποτα.

Απώλεια εξουσίας

Μετά την εκδίωξη των Ντεσπένσερ ο Μόρτιμερ προσπάθησε να αποκαταστήσει τους οπαδούς του ιδιαίτερα τους λόρδους του Μαρς, τον πρώτο χρόνο του νέου βασιλιά τους συγχώρησε και τους έδωσε την περιουσία τους. Δημιούργησε πολλές νέες κομητείες και τίτλους για τους οπαδούς του όπως Φύλακας του κάστρου του Γουόλινγκφορντ, τον Σεπτέμβριο του 1328 δημιούργησε ξανά η κομητεία του Μαρς. Οι ικανότητες του ήταν ασφαλώς μεγαλύτερες από τους Ντεσπένσερ αλλά οι μεγάλες φιλοδοξίες του δημιούργησαν έντονες ανησυχίες. Ο γιος του Γοδεφρείδος ο μοναδικός που έφτασε σε μεγάλη ηλικία τον αποκαλούσε "βασιλιά της τρέλας" χλευάζοντας "το πολυτελή του ντύσιμο και την αλαζονική του συμπεριφορά". Το σύντομο διάστημα που κυβέρνησε την Αγγλία δημιούργησε τις ηγεμονίες του Ντένμπιγκ, του Όσβεστρι και του Κλαν, η πρώτη ανήκε στους Ντεσπένσερ και οι δυο τελευταίες στον κόμη του Αρουντέλ, η βασίλισσα του έδωσε και την ηγεμονία του Μοντγκόμερυ. Στον πόλεμο του Σαιν Σάρντος η αντιβασιλεία ξόδεψε 60.000 στερλίνες ρημάζοντας το βασιλικό θησαυροφυλάκιο παρά τον αποκλεισμό του Αρουντέλ και των Ντεσπένσερ. Η αντιπολίτευση σταδιακά άρχισε να εξοργίζεται για την ανεύθυνη πολιτική της νέας κυβέρνησης.
Ο αλαζονικός τρόπος που κυβερνούσε ο Μόρτιμερ προκάλεσε την ζήλεια και την οργή πολλών ευγενών, ο πρώτος που έσπασε την συμμαχία και συγκρούστηκε σκληρά μαζί του ήταν ο Ερρίκος του Λάνκαστερ. Ο Σίμον του Μεφαμ οπαδός του δούκα του Λάνκαστερ εξελέγη αρχιεπίσκοπος του Καντέρμπερι (1328) χωρίς αντίσταση αλλά οι αντιδράσεις των ευγενών δεν σταμάτησαν. Το Κοινοβούλιο άνοιξε τις εργασίες του στις 15 Οκτωβρίου, την ίδια μέρα ο Σερ Ρόμπερτ Χόλλαντ δολοφονήθηκε από ληστές αλλά ο κόμης του Μαρς ορκίστηκε στον Σταυρό του Μεφαμ ότι δεν γνώριζε τίποτα για το θέμα. Ο βασιλιάς συνέταξε κατηγορητήριο για την παραβίαση των κανόνων της Μάγκνα Κάρτα. Οι δυο κόμητες έγιναν θανάσιμοι εχθροί και η συνεχής απουσία τους όταν βρισκόταν ο βασιλιάς δημιούργησε μεγάλες υποψίες, ο Λάνκαστερ κατηγόρησε σκληρά τον Μόρτιμερ για την επιβλαβή Συνθήκη του Εδιμβούργου - Νορθάμπτον που υπέγραψε και ο Εδουάρδος Γ΄. Ο νεαρός βασιλιάς συγκέντρωσε έναν στρατό με τοξότες για να αντιμετωπίσει μια επανάσταση στα βόρεια που προκλήθηκε από τον Λάνκαστερ. Ο Ερρίκος του Λάνκαστερ και οι υπόλοιποι ευγενείς που ανέτρεψαν τον Εδουάρδο Β΄ προσπαθούσαν τώρα να ανατρέψουν τον Μόρτιμερ αλλά χωρίς αποτέλεσμα επειδή ο νεαρός Εδουάρδος Γ΄ ήταν πάντα δίπλα του. Ο Εδμόνδος του Γούντστοκ, 1ος κόμης του Κεντ ετεροθαλής αδελφός του Εδουάρδου Β΄ εκτελέστηκε τον Μάρτιο του 1330 με διαταγή του Εδουάρδου Γ΄ αλλά από ενέργειες του Μόρτιμερ, μετά την εκτέλεση ο Λάνκαστερ έπεισε τον νεαρό βασιλιά να διεκδικήσει την ανεξαρτησία του.

Πτώση και θανάτωση

Τον Οκτώβριο του 1330 όταν συνεκλήθη ξανά το Κοινοβούλιο στο Νότιγχαμ ο Εδουάρδος Γ΄ λίγες μέρες πριν τα 18α γενέθλια του διέταξε την σύλληψη του Μόρτιμερ και της μητέρας του στο κάστρο του Νότιγχαμ. Η Ισαβέλλα άρχισε τις εκκλήσεις στον Εδουάρδο Γ΄ να χαρίσει την ζωή στον Μόρτιμερ με την κραυγή "Αγαπητέ μου γιε, λυπήσου τον ευγενή Μόρτιμερ" αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Ο Μόρτιμερ μεταφέρθηκε στον Πύργο του Λονδίνου και καταδικάστηκε σε θάνατο για εσχάτη προδοσία και παραβίαση της βασιλικής εξουσίας χωρίς δίκη, απαγχονίστηκε στο Τίμπουρν (29 Νοεμβρίου 1330) και η περιουσία του κατασχέθηκε από το στέμμα. Το σώμα του παρέμεινε κρεμασμένο σε δημόσια θέα στην αγχόνη δυο μέρες και δυο νύχτες. Η χήρα του Ιωάννα δέχτηκε συγχώρεση (1336) και πέθανε το 1356, τάφηκε δίπλα από τον σύζυγο της στο Γουίγκμορ, ο τάφος τους αργότερα καταστράφηκε.
Το 2002 ο ηθοποιός Τζον Τσάλλις (γεν. το 1942) ιδιοκτήτης της περιοχής του αβαείου του Γουίγκμορ κάλεσε το πρόγραμμα του BBC "Το σπίτι του ντετέκτιβ στο μεγαλείο του" να ερευνήσει την περιουσία του. Η ομάδα βρήκε ένα έγγραφο στο οποίο η χήρα του Ιωάννα έκανε αίτημα στον Εδουάρδο Γ΄ να επιτρέψει την μεταφορά του σώματος του στο αβαείο του Γουίγκμορ, ο βασιλιάς της απάντησε "Ας αφήσουμε το σώμα του να αναπαυθεί εν ειρήνη". Ο Εδουάρδος Γ΄ επέτρεψε ωστόσο αργότερα να μεταφερθεί το σώμα του στο αβαείο του Γουίγκμορ και η Ιωάννα όταν πέθανε τάφηκε δίπλα του.

Φιλμογραφία

Ο Μόρτιμερ εμφανίζεται στο έργο του Κρίστοφερ Μάρλοου "Εδουάρδος Β΄" (1592) και στο έργο του Μπέρτολτ Μπρεχτ "Η ζωή του Εδουάρδου Β΄" (1923), στην τηλεοπτική σειρά του σκηνοθέτη Ντέρεκ Τζάρμαν (1942 - 1994) "Εδουάρδος Β΄" βασισμένη στο έργο του Μάρλοου παριστάνεται από τον ηθοποιό Νάιτζελ Τέρι (1945 - 2015).
Ο Μόρτιμερ είναι επίσης πρωταγωνιστής στην σειρά των Γαλλικών μυθιστορημάτων του Μαουρίς Ντριόν "Οι καταραμένοι βασιλείς", παριστάνεται στην Γαλλική τηλεοπτική παραγωγή (1972) από τον ηθοποιό Κλαύδιο Τζιρώ και στην παραγωγή του 2005 από τον ηθοποιό  Μπρουνό Τοντεσκινί (γεν. το 1962).