Τιβέριος Καίσαρας Αύγουστος

Τα πρώτα χρόνια

Από μικρή ηλικία ο Τιβέριος εισήχθη στην αυλή τού θετού του πατέρα και άρχισε να αναμειγνύεται με τη διακυβέρνηση τού αχανούς κράτους. Από νωρίς ο Οκταβιανός τον θεωρούσε ως έναν από τους πιθανούς διαδόχους του και τον προώθησε σε διάφορα αξιώματα, ώσπου ο Τιβέριος εστάλη στην ανατολή, στα σύνορα με την Παρθία για να ακολουθήσει στρατιωτική καριέρα.

Γάμος και εκστρατείες

Το 19 π.Χ. επέστρεψε από την Ανατολή, νυμφεύτηκε την κόρη του στρατηγού Μάρκου Βιψανίου Αγρίππα, στενού φίλου τού Αυγούστου και μέχρι το 12 π.Χ. ενεπλάκη σε εκστρατείες στη Γαλατία. Ταυτόχρονα η σύζυγός του Βιψανία Αγριππίνα είχε γεννήσει τον γιο του Δρούσο Ιούλιο Καίσαρα. Ο θάνατος του πατέρα της Αγρίππα οδήγησε στο διαζύγιό τους, κατ' εντολήν του Οκταβιανού και στο γάμο του Τιβέριου με τη χήρα του Αγρίππα, την Ιουλία την Πρεσβύτερη, μόνη κόρη τού Αυγούστου. Έτσι οι δεσμοί μεταξύ τού Οκταβιανού και των Κλαυδίων έγιναν πιο στενοί και ο Τιβέριος άρχισε να ευνοείται ως πιθανός διάδοχος του θρόνου. Προκειμένου να τον ευχαριστήσει ο Οκταβιανός, τού ανέθεσε αρμοδιότητες και αξιώματα, που παλαιότερα ανήκαν στον Αγρίππα, συμπεριλαμβανομένου του ουσιαστικού ελέγχου των ανατολικών επαρχιών.

Απόσυρση στο Κάπρι

Τελικά ο Τιβέριος αποσύρθηκε το 26 σε ένα εξοχικό του κτήμα στο Κάπρι, χτυπημένος από παράνοια και κατάθλιψη, αφήνοντας τη διοίκηση τού αχανούς κράτους στη Σύγκλητο και στους γραφειοκρατικούς μηχανισμούς, που είχε στήσει ο προκάτοχός του. Μάλιστα, ασφυκτιώντας με την υπέρμετρη πολιτική ισχύ, που του παρείχε η θέση του, επιχείρησε αποτυχημένα να επαναφέρει στη Σύγκλητο τμήμα των παλαιών αρμοδιοτήτων της· οι καιροί όμως είχαν αλλάξει και οι νέοι συγκλητικοί, όχι μόνο δεν γνώριζαν πώς να κυβερνήσουν χωρίς την αυτοκρατορική εποπτεία, αλλά ακόμα και οι τάξεις τους είχαν διαφορετική σύνθεση σε σχέση με τους πρώτους χρόνους της διακυβέρνησης του Αυγούστου, αφού η παραδοσιακή συγκλητική αριστοκρατία του πρώτου αιώνα π.Χ. είχε πια παραγκωνιστεί και αντικατασταθεί από μία νέα ελίτ, ικανότερη, πιστή στο νέο πολίτευμα, η οποία είχε ρίζες στην τάξη των ιππέων της ευρύτερης Ιταλίας και μόνο για λόγους γοήτρου αναμιγνυόταν με τις παλαιές, δημοκρατικές συγκλητικές φατρίες. Εν γένει οι ιππείς, από την εποχή του Οκταβιανού ακόμη, ανέλαβαν ενεργότερο ρόλο στη διακυβέρνηση του ρωμαϊκού κράτους και συναποτελούσαν την άρχουσα τάξη μαζί με τους συγκλητικούς, την Αυλή και τους αυτοκρατορικούς απελεύθερους, ενώ η ιππική ιεραρχία εκτελεστικών αξιωμάτων διασταυρωνόταν και επικαλυπτόταν με την παραδοσιακή συγκλητική ιεραρχία. Ο Τιβέριος επίσης μετέφερε οριστικώς στη Σύγκλητο και την τελευταία αρμοδιότητα, που είχε απομείνει στις Εκκλησίες (Comitia), την τυπική εκλογή των εκτελεστικών αρχόντων.

Τρομοκρατία, Σηϊανός και Καλιγούλας

Μετά την ουσιαστική απόσυρση του Τιβέριου, επικεφαλής στη Ρώμη παρέμεινε ο συνεργάτης του Λεύκιος Αίλιος Σηιανός, αρχηγός των Πραιτωριανών. Γρήγορα ένα κλίμα τρομοκρατίας επικράτησε, καθώς ο Σηιανός, απολαμβάνοντας την απόλυτη εμπιστοσύνη του Αυτοκράτορα, εξαπέλυσε προγραφές κατά συγκλητικών και ιππέων, οι οποίοι μπορούσαν να απειλήσουν την εξουσία του, κατάσχοντας ταυτόχρονα την περιουσία τους. Φαίνεται, ότι ο Σηιανός άρχισε να σχεδιάζει την ανατροπή τού Τιβέριου και την ανακήρυξη του ιδίου σε αυτοκράτορα μέσω της εισχώρησής του στο γένος των Κλαυδίων. Ο Τιβέριος όμως αντιλήφθηκε τη συνωμοσία και το 31 π.Χ. ο Σηιανός εκτελέστηκε, με αποτέλεσμα νέες, ακόμη πιο απηνείς διώξεις, κατασχέσεις και δίκες, οι οποίες στρεφόταν κατά των υποστηρικτών του αυτή τη φορά. Αυτή η περίοδος της τρομοκρατίας αμαύρωσε τη φήμη του Τιβέριου, ιδιαιτέρως μεταξύ της τάξης των συγκλητικών, ενώ η απομόνωσή του στο Κάπρι έγινε περίπου απόλυτη. Δεν έλαβε σχεδόν κανένα μέτρο για να εξασφαλίσει την ομαλή διαδοχή του και τελικώς απεβίωσε το 37, σε ηλικία 79 ετών. Με τη διαθήκη του κληροδοτούσε τα αξιώματά του από κοινού στον εγγονό του Τιβέριο Γέμελλο και τον γιο τού Γερμανικού Γάιο Καλιγούλα, αλλά αμέσως ο Καλιγούλας εκτέλεσε τον Γέμελλο και έμεινε μονοκράτορας.
Παρά την τρομοκρατία του δευτέρου μέρους τη βασιλείας του, ο Τιβέριος άφησε πίσω του ένα πλούσιο κράτος, ενώ προώθησε τη συνοχή και την ασφάλεια της Αυτοκρατορίας, αντί να εμπλακεί σε επεκτατικούς πολέμους.