Κεφάλι

Το κεφάλι είναι το μέρος ενός οργανισμού το οποίο συνήθως περιλαμβάνει τα μάτια, αφτιά, μύτη και στόμα, το καθένα από τα οποία βοηθάνε στις λειτουργίες αισθήσεων όπως η όραση, η ακοή, η όσφρηση και η γεύση. Κάποια πολύ απλά ζώα μπορεί να μην έχουν κεφάλι, αλλά πολλά αμφίπλευρα έχουν. Τα κεφάλια αναπτύσσονται στα ζώα με μια εξελικτική τάση η οποία ονομαζέται wikt:κεφαλοποίηση. Στα αμφίπλευρα συμμετρικά ζώα, συγκεντρώνονται νευρικοί ιστοί στην πρόσθια περιοχή, σχηματίζοντας δομές που είναι υπεύθυνες για την επεξεργασία πληροφοριών. Μέσω της βιολογικής εξελικτικής διαδικασίας τα όργανα της αίσθησης και η δομές της πρόσληψης τροφής σχηματίζονται επίσης στην πρόσθια περιοχή. Όλα τα παραπάνω συνολικά αποτελούν το κεφάλι.

Σπονδυλωτά

Η εξέλιξη του κεφαλιού στα σπονδυλωτά εμφανίστηκε με την συνένωση συγκεκριμένου αριθμού πρόσθιων τμημάτων, με τον ίδιο τρόπο όπως σε άλλα ζώα με τμηματική ανατομία. Σε κάποιες περιπτώσεις τμήματα ή μέρη τμημάτων εξαλείφτηκαν. Το τμήμα του κεφαλιού επίσης έχασε τα περισσότερα από τα συστήματά του εκτός από το νευρικό σύστημα. Με την σταδιακή ανάπτυξη της κεφαλοποίησης, "το κεφάλι περιλαμβάνει όλο και περισσότερα κοντινά τμήματα στη δομή του, ώστε μπορεί να ειπωθεί ότι όσο μεγαλύτερος ο βαθμός της κεφαλοποίησης, τόσο μεγαλύτερος ο αριθμός των τμημάτων που απαρτίζουν το κεφάλι".

Αρθρόποδα

Σε κάποια αρθρόποδα, ειδικά στους τριλοβίτες, η κεφαλική περιοχή, είναι η περιοχή του κεφαλιού που είναι το σύνολοI "τμημάτων που έχουν συγχωνευτεί".

Έντομα

Ένα τυπικό κεφάλι εντόμου αποτελείται από τα μάτια, τις κεραίες, και μέρη του στόματος. Καθώς τα μέρη αυτά διαφέρουν δραστικά από έντομο σε έντομο,σχηματίζουν σημαντικούς δεσμούς αναγνωρισημότητας. Τα μάτια που βρίσκονται στο κεφάλι, σε πολλά είδη εντόμων, είναι με τη μορφή σύνθετων ματιών με πολλαπλές όψεις. Σε πολλά άλλα είδη εντόμων τα σύνθετα μάτια απαντώνται σε "μία μόνο όψη ή ομάδα ξεχωριστών όψεων". Κατά περίπτωση, τα μάτια μπορεί να απαντώνται ως σημάδια στη νωτιαία πλευρά ή να βρίσκονται κοντά ή προς το κεφάλι, δύο ή τρία μάτια μονού χιτώνα.
Οι κεραίες στο κεφάλι του εντόμου υπάρχουν σε τμηματικές προσφύσεις, σε ζευγάρια, που συνήθως βρίσκονται ανάμεσα στα μάτια. Είναι σε διάφορα σχήματα και μεγέθη, π.χ. σε μορφή νημάτων ή μεγαλύτερη σε σχήμα ροπάλου.
Τα έντομα έχουν στόμα σε διάφορα σχήματα ανάλογα με τις διατροφικές τους συνήθειες. Το "πάνω χείλος" (labrum) το οποίο είναι μπροστά και αποτελεί το πιο πρόσθιο τμήμα. Ένα ζευγάρι κάτω γνάθων (mandibulae) βρίσκεται στο πίσω μέρος του πάνω χείλους αμφοτέρων των πλευρών του στόματος, και το οποίο ζευγάρι διαδέχεται ένα ζευγάρι κάτω γνάθων (maxillae), στο πίσω μέρος του στόματος είναι το κάτω χείλος (labium), ενώ σε κάποια είδη εντόμων υπάρχει και ο υποφάρυγγας.

Σπονδυλωτά και ασπόνδυλα χορδωτά

Ενώ ασπόνδυλα χορδωτά όπως τα κεφαλοχορδωτά έχουν κεφάλια, έχει υπάρξει ένα ζήτημα για το πώς το κεφάλι των χορδωτών που χαρακτηρίζεται από οστέινο κρανίο σαφώς διαχωρισμένο από το σώμα, μπορεί να έχει εξελιχθεί από την δομή του κεφαλιού αυτών των ζώων. Το 2014 ένας ιστός προνύμφης από κεφαλοχορδωτό βρέθηκε να είναι ουσιαστικά πανομοιότυπος από το χόνδρο από τη νευρική ακρολοφία που σχηματίζει το κρανίο των χορδωτών, υπονοώντας ότι η σταθερότητα αυτού του ιστού και η εξέλιξη του στο χώρο που καταλαμβάνει το κεφάλι μπορεί να είναι μια πιθανή εξελικτική οδός για το σχηματισμό του κεφαλιού των χορδωτών.

Εραλδική

Τα κεφάλια ανθρώπων και άλλων ζώων εμφανίζονται συχνά στην εραλδική. Τα ανθρώπινα κεφάλια κάποιες φορές περιγράφονται απλά ως "κεφάλι άντρα", αλλά πιο συχνά περιγράφονται με μεγαλύτερη λεπτομέρεια, είτε ως προς τη φυλή ή εθνικότητα (π.χ. κεφάλι Μαυριτανών, κεφάλι Σαξόνων, κεφάλι Αιγυπτίων, κεφάλι Τούρκων), είτε συγκεκριμένα (π.χ. το κεφάλι του Μωυσή στο θυρεό του Χίλτον, το κεφάλι του Ιωάννη του Βαπτιστή στο θυρεό της Εταιρείας London Company of Tallowchandlers). Εμφανίζονται  επίσης πολλές παραλλαγές γυναικείων κεφαλιών, που περιλαμβάνουν κεφάλια παρθένων (συνήθως κομμένα σε ευθεία γραμμή στο λαιμό με ελεύθερα μαλλιά) κεφάλια καλογριών (συνήθως καλυμμένα), και κάποιες φορές κεφάλια βασιλισσών. Ο θυρεός της οικογένειας Ντάβενεϊ (Daveney) του Νόρφολκ περιλαμβάνει "τρία καλυμμένα κεφάλια καλογριών κομμένα σε ευθεία γραμμή στους ώμους", ενώ ο μπούστος βασίλισσας εμφανίζεται στο θυρεό του Κουΐνμποροου (Queenborough) του ΚεντΤα κεφάλια βρεφών ή παιδιών συχνά είναι κομμένα σε ευθεία γραμμή στους ώμους με ένα φίδι γύρω από το λαιμό τους (π.χ. "Θυρεός, κεφάλι παιδιού κομμένο κάτω από τους ώμους, κόκκινα ρούχα με λεπτομέρειες σε χρυσό," στο θυρεό των Μπόιμαν (Boyman).

Τέχνη

Ένας τρόπος σχεδιασμού σκίτσων —όπως συμβουλεύει ο Jack Ham—είναι η ανάπτυξή του σε έξι καλά καθορισμένα βήματα αρχίζοντας με το σχήμα του κεφαλιού σε σχήμα αβγού. Το γυναικείο κεφάλι συγκεκριμένα σχεδιάζεται σε σχέδιο διπλού κύκλου με αναλογίες που θεωρούνται ιδανικές για το γυναικείο κεφάλι. Στον πρώτο κύκλο γίνεται χωρισμός σε πέντε τμήματα στη διάμετρο, με πέντε μάτια σε κάθε μέρος. Μετά αναπτύσσεται σε μια σειρά δέκα καθορισμένων βημάτων με τον μικρότερο κύκλο εν μέρη πάνω στο μεγαλύτερο μέρος στο κάτω μέρος του τέταρτου σταδίου. Τα μάτια και τα πηγούνια προσαρμόζονται σε διάφορα σχήματα για να σχηματίσουν το κεφάλι .
Ο Λεονάρντο ντα Βίντσι ήταν ένας από τους μεγαλύτερους καλλιτέχνες του κόσμου που σχεδίαζε σκίτσα της ανθρώπινης ανατομίας με τη χρήση πλαισίου αναλογιών. Η εικόνα του του προσώπου σχεδιασμένου με την αρχή του πλαισίου αναλογιών είναι σε τέλειες αναλογίες. Σε αυτό το είδος, με την τεχνική του μολυβιού και του μελανιού, ο Λεονάρντο δημιούργησε ένα σκίτσο το οποίο είναι μια "Μελέτη των αναλογιών κεφαλιού και ματιών” (βλ. εικόνα).