Συμπλοιοκτησία

Στην ελληνική ναυτιλία ένας από τους συνηθέστερους θεσμούς εκμετάλλευσης των πλοίων είναι ο θεσμός της συμπλοιοκτησίας.
Θα μπορούσε κάποιος να υποστηρίξει ότι ο θεσμός αυτός αποτέλεσε την κυριότερη μορφή ναυτικής επιχείρησης στην οποία και στηρίχθηκε η ανάπτυξη της ελληνικής εμπορικής ναυτιλίας, αφού υπήρξε επί μακρά σειρά ετών ο προσαρμοζόμενος καλλίτερα τρόπος προς τον συγγενικό χαρακτήρα των πλοιοκτητών των μεγάλων ναυτικών οικογενειών.

Ορισμός

Η Συμπλοιοκτησία αποτελεί μορφή ναυτιλιακής επιχείρησης που εμφανίζεται στη περίπτωση που ένα πλοίο ανήκει κατά κυριότητα σε πολλούς ιδιοκτήτες (πλοιοκτήτες), οι οποίοι από κοινού και κατόπιν συμφωνίας εκμεταλλεύονται αυτό, καλούμενοι συμπλοιοκτήτες.

Ιδιαιτερότητες

Γενικά η συμπλοιοκτησία είναι απλή εταιρική σύμβαση μεταξύ των συγκυρίων του υπόψη πλοίου με απώτερο σκοπό την εκμετάλλευση αυτού χωρίς ν΄ αποτελεί νομικό πρόσωπο. Για τον λόγο δε αυτό η συμπλοιοκτησία δεν έχει εταιρική ονομασία και ούτε πτωχεύει.

Έτσι σε αντιδιαστολή των όσων ισχύουν σε προσωπικές επιχειρήσεις ούτε η πτώχευση ή ο θάνατος, αλλά ούτε και τυχόν ανικανότητα προς δικαιοπραξία ενός των συμπλοιοκτητών μπορεί να επιφέρει τη λύση της συμπλοιοκτησίας.

Διαχειριστής συμπλοιοκτησίας

Ο Διαχειριστής συμπλοιοκτησίας είναι το φυσικό πρόσωπο, συμπλοιοκτήτης ή όχι στο οποίο έχει ανατεθεί η διαχείριση όλων των θεμάτων που αφορούν τη συμπλοιοκτησία. Εκλέγεται από την πλειοψηφία των μερίδων του πλοίου. Η διαχείριση του πλοίου μπορεί ν΄ ανατεθεί και σε πλείονες διαχειριστές οπότε αυτοί ενεργούν από κοινού.

Αν όμως η διαχείριση έχει ανατεθεί με σύμβαση σε κάποιον από τους συμπλοιοκτήτες τότε αυτή μπορεί ν΄ ανακληθεί μόνο όταν συντρέχει σπουδαίος λόγος και αποφασίσουν επ΄ αυτού οι υπόλοιποι συμπλοιοκτήτες που συγκεντρώνουν τουλάχιστον τα 2/3 των μερίδων.
Ο διορισμός, η παραίτηση ή η ανάκληση του διαχειριστή της συμπλοιοκτησίας ισχύει έναντι των τρίτων μόνο εφόσον γίνει σχετική εγγραφή στο νηολόγιο, κατόπιν ειδικής επί τούτου αίτησης και όχι από άλλα έγγραφα που μπορεί να μαρτυρούν περί αυτού. Η σημασία αυτής της εγγραφής, κατά τον Κ.Ι.Ν.Δ., είναι σπουδαία, διότι έτσι δίνεται δημοσιότητα που αποβλέπει στη καλλίτερη λειτουργία και σε διευκολύνσεις π.χ. συναλλαγές, κ.λπ. χωρίς αμφισβητήσεις στην εκπροσώπηση της συμπλοιοκτησίας.

Ευθύνες συμπλοιοκτητών

Κάθε συμπλοιοκτήτης ευθύνεται κατ΄ αναλογία της μερίδας του μετά των άλλων συμπλοιοκτητών για κάθε εκ της συμπλοιοκτησίας υποχρέωση, ανεξάρτητα αν αναφέρεται επί τούτου το όνομά του, και αυτό χάριν των τρίτων, συναλλασσομένων, που αποβλέπουν σε όλους τους συμπλοιοκτήτες.

Αποφάσεις συμπλοιοκτησίας

Για κάθε ζήτημα που φέρεται στο συμβούλιο των συμπλοιοκτητών οι αποφάσεις λαμβάνονται δια πλειοψηφίας του συνόλου των μερίδων του πλοίου. Ειδικότερα όμως σε περίπτωση υποθήκευσης ή εκποίησης του πλοίου απαιτείται ειδική πλειοψηφία.

Απόφαση υποθήκευσης

Για την υποθήκευση όλου του πλοίου απαιτείται απόφαση της πλειοψηφίας των 4/5 των μεριδίων του πλοίου, ή απόφαση της πλειοψηφίας των 2/3 κατόπιν άδειας όμως του δικαστηρίου. Αν όμως πρόκειται για υποθήκευση μερίδας συμπλοιοκτήτη τότε απαιτείται η συναίνεση της πλειοψηφίας των 2/3 που θα πρέπει να παρέχεται με χρονολογημένο έγγραφο.

Απόφαση εκποίησης

α). Η απόφαση εκποίησης ολόκληρου του πλοίου πρέπει να καλύπτει τα 4/5 των μερίδων του πλοίου. Συνεπώς συμπλοιοκτήτες που συγκεντρώνουν το παραπάνω ποσοστό μπορούν να προβούν στην εκποίηση οποτεδήποτε. Η κυριότητα πλοίου μεταβιβάζεται στον αγοραστή όταν καταβληθεί στον δικαιούχου συμπλοιοκτήτη το ανάλογο τίμημα ή έχει γίνει δημόσια κατάθεση.

β) Συμπλοιοκτήτες που συγκεντρώνουν το μισό (1/2) των μερίδων μπορούν μόνο κατόπιν αδείας δικαστηρίου να εκποιήσουν ολόκληρο το πλοίο.

γ) Συμπλοιοκτήτες που συγκεντρώνουν μόνο το τέταρτο (1/4) των μερίδων θα πρέπει να ζητήσουν από το δικαστήριο την άδεια εκποίησης εφόσον συντρέχει πολύ σπουδαίος λόγος.

δ) Τέλος κάθε συμπλοιοκτήτης μπορεί να ζητήσει την εκποίηση ολόκληρου του πλοίου εφόσον αυτό έχει καταστεί ανίκανο προς πλου.
Γα τις παραπάνω β), γ), και δ) περιπτώσεις η εκποίηση του πλοίου γίνεται εντός εξαμήνου από της τελεσίδικης απόφασης που επιτρέπει την εκποίηση. Αν στο χρόνο αυτό το πλοίο είναι ναυλωμένο, η εκποίηση γίνεται μετά την εκφόρτωση. Ο δε πλειστηριασμός γίνεται είτε στον λιμένα που βρίσκεται το πλοίο, είτε στον λιμένα κατάπλου, όταν αυτό ταξιδεύει, είτε σε κάποιο συγκεκριμένο που διατάζει το δικαστήριο.

Δικαστική επίλυση

Σημειώνεται ότι κάθε αναφυόμενη σοβαρή διαφορά επί της συμπλοιοκτησίας επιλύεται μόνο από το δικαστήριο που εδρεύει στο λιμένα νηολογίου του πλοίου.

Όταν δυσχεραίνεται ουσιωδώς η εκμετάλλευση του πλοίου λόγω ασυμφωνίας της συμπλοιοκτησίας, όταν δηλαδή δεν επέρχεται πλειοψηφία για λήψη τελικής απόφασης, τότε οποιοσδήποτε των συμπλοιοκτητών μπορεί να αιτήσει από το εν λόγω δικαστήριο, είτε να διατάξει την αναγκαστική εκποίηση του πλοίου ή αντ΄ αυτού ακόμη και τον διορισμό προσωρινού διαχειριστή.