Σοσιαλισμός σε μια χώρα

Το ιστορικό

Η ήττα μια σειρά προλεταριακών επαναστάσεων σε χώρες όπως η  Γερμανία και  η Ουγγαρία τερμάτισαν τις ελπίδες των Μπολσεβίκων για μια εγγενή παγκόσμια επανάσταση και ξεκίνησαν την προώθηση του "Σοσιαλισμού σε μια χώρα" από τον Στάλιν. Στην πρώτη έκδοση του βιβλίου του  Основы ленинизма (Θεμέλια του Λενινισμού, 1924),  ο Στάλιν ήταν ακόμα υποστηρικτής της ιδέας του Λένιν ότι η επανάσταση σε μια χώρα είναι ανεπαρκής. Αλλά προς το τέλος του ίδιου έτους, στην δεύτερη έκδοση του βιβλίου, η θέση του άρχισε να μεταστρέφεται: το  "προλεταριάτο μπορεί και πρέπει να χτίσει την σοσιαλιστική κοινωνία σε μια χώρα". Το Απρίλιο του  1925 ο Νικολάι Μπουχάριν επεξεργάστηκε το θέμα στην μπροσούρα του Μπορούμε να Χτίσουμε τον Σοσιαλισμό σε Μια Χώρα με Απούσα την Νίκη του Δυτικο-Ευρωπαϊκού Προλεταριάτου; Η θέση αυτή υιοθετήθηκε ως επίσημη κρατική πολιτική  μετά το άρθρο του Στάλιν τον Ιανουάριο του 1926 με τίτλο Σε ζητήματα Λενινισμού (К вопросам ленинизма).
Τα έτη 1925-6 σηματοδότησαν μια στροφή στην άμεση δράση της  Κομιτέρν, της Κομμουνιστικής Διεθνούς, από την παγκόσμια επανάσταση προς την υπεράσπιση του Σοβιετικού κράτους. Αυτή η περίοδος, μέχρι το  1928, ήταν γνωστή και ως η  "Δεύτερη Περίοδος", και αντανακλούσε τη στροφή της ΕΣΣΔ από τον Πολεμικό κομμουνισμό στην  Νέα Οικονομική Πολιτική.

Στο  άρθρο του  του 1915 "Σχετικά με το σύνθημα για Ενωμένες Πολιτείες της Ευρώπης", ο Λένιν έγραφε τα ακόλουθα: 
...Η άνιση οικονομική και πολιτική ανάπτυξη είναι ένας απόλυτος νόμος του καπιταλισμού. Συνεπώς, η νίκη του σοσιαλισμού είναι πιθανότερη κατά πρώτον σε πολλές αλλά και σε μια καπιταλιστική χώρα. Μετά την απαλλοτρίωση της καπιταλιστικής ιδιοκτησίας και την οργάνωση της δικής τους σοσιαλιστικής παραγωγής, το νικηφόρο προλεταριάτο αυτής της χώρας θα εγερθεί κατά του υπόλοιπου κόσμου ...

Ξανά, το  1918, έγραφε, 
Γνωρίζω ότι υπάρχουν, φυσικά, σοφοί που θεωρούν τον εαυτό τους πολύ έξυπνο  και αποκαλούν ακόμα και τους εαυτούς τους Σοσιαλιστές, που προσπαθούν να επιβάλλουν την άποψη ότι η εξουσία δεν θα πρέπει να καταληφθεί μέχρι να ξεσπάσει  η επανάσταση σε όλες τις χώρες. Δεν αντιλαμβάνονται ότι μιλώντας έτσι εγκαταλείπουν την επανάσταση  και πηγαίνουν με το μέρος της αστικής τάξης. Το να περιμένουν μέχρι οι τάξεις του μόχθου να φέρουν μια επανάσταση σε μια διεθνή κλίμακα   σημαίνει ότι ο καθένας  θα πρέπει να μείνει ακίνητος σαν πράγμα εν αναμονή. Αυτό είναι μια ανοησία.” (Λόγος που δόθηκε σε μια κοινή συνάντηση της Πανρωσικής Κεντρικής Επιτροπής  και του Σοβιέτ της Μόσχας, 14 Μάη 1918, Collected Works, τόμος. 23, σελ. 9.)
Μετά το θάνατο του  Λένιν, ο Στάλιν χρησιμοποίησε μεταξύ άλλων και αυτά τα αποσπάσματα, για να επιχειρηματολογήσει ότι ο Λένιν μοιραζόταν την άποψή του για τον  Σοσιαλισμό σε μία χώρα
Η θεωρία του Σοσιαλισμού σε Μια Χώρα  δέχτηκε έντονη κριτική από τον Ζινόβιεφ και τον  Τρότσκι. Συγκεκριμένα,  οι Τροτσκιστές ισχυρίστηκαν συχνά, και ακόμα ισχυρίζονται, ότι ο Σοσιαλισμός σε μια Χώρα αντιτίθεται σε βασικές αρχές τόσο του Μαρξισμού όσο και του Λενινισμού  καθώς η τελική επιτυχία του σοσιαλισμού σε μια χώρα εξαρτάται από τον βαθμό της επιτυχίας των προλεταριακών επαναστάσεων σε πιο προηγμένες χώρες της Δυτικής Ευρώπης.