Αιλουρίδες

Εξέλιξη

Τα 41 γνωστά είδη αιλουριδών σήμερα στον κόσμο κατάγονται από τον ίδιο κοινό πρόγονο. Οι γάτες εμφανίστηκαν στην Ασία και εξαπλώθηκαν σε όλες τις άλλες ηπείρους διασχίζοντας γέφυρες γης. Ελέγχοντας το μιτοχονδριακό και το πυρηνικό DNA αποκαλύφθηκε ότι οι αρχαίες γάτες εξελίχθηκαν σε οκτώ κυρίους κλάδους που απέκλιναν κατά τη διάρκεια τουλάχιστον 10 μεταναστεύσεων (προς όλες τις κατευθύνσεις) από ήπειρο σε ήπειρο μέσω της Βεριγγείας γέφυρας και του Ισθμού του Παναμά, με το γένος Πάνθηρ να είναι το πρεσβύτερο και το γένος Φέλις να είναι το νεώτερο. Περίπου το 60% των σύγχρονων ειδών αιλουριδών εκτιμάται ότι έχει εξελιχθεί μέσα στα τελευταία εκατομμύρια χρόνια.
Οι στενότεροι συγγενείς των Αιλουριδών θεωρούνται τα Ασιατικά λινσάνγκ. μαζί με τις Μοσχογαλίδες, τις ύαινες, τις μαγκούστες και τους Ευπλερίδες, σχηματίζουν την υποτάξη των Αιλουροειδών.
Τα περισσότερα είδη αιλουριδών μοιράζονται μια γενετική ανωμαλία που τα εμποδίζει να γευτούν το γλυκό.
Τα περισσότερα είδη αιλουριδών έχουν απλοειδή αριθμό χρωμοσωμάτων 18 ή 19. Οι γάτες του Νέου Κόσμου (αυτές στην Κεντρική και Νότια Αμερική) έχουν απλοειδή αριθμό χρωμοσωμάτων 18, πιθανώς λόγω του συνδυασμού δύο μικρότερων χρωμοσωμάτων σε ένα μεγαλύτερο. Πριν από αυτή την ανακάλυψη, οι βιολόγοι δεν ήταν σε θέση να συνθέσουν ένα οικογενειακό δέντρο των αιλουριδών μόνο από τα ευρήματα των απολιθωμάτων, επειδή πολλά απολιθώματα διαφορετικών ειδών αιλουριδών φαίνονται όμοια, διαφέροντας κυρίως στο μέγεθος.

Χαρακτηριστικά

Οι αιλουρίδες είναι εξειδικευμένοι στην αποκλειστική κρεοφαγία, απαιτώντας διατροφή κρέατος και οργάνων για να επιβιώσουν. Εκτός του λιονταριού, οι άγριοι αιλουρίδες είναι γενικώς μοναχικοί· οι άγριες κατοικίδιες γάτες, ωστόσο, σχηματίζουν αποικίες. Οι γατόπαρδοι είναι επίσης γνωστοί να ζουν και να κυνηγούν σε ομάδες. Οι αιλουρίδες είναι γενικά μυστικοπαθή ζώα, συχνά νυκτόβια, και ζουν σε σχετικά απρόσιτα ενδιαιτήματα. περίπου τα τρία τέταρτα ειδών αιλουριδών σε δάση και γενικά είναι ευκίνητοι αναρριχητές. Ωστόσο, οι αιλουρίδες μπορεί να βρεθούν σχεδόν σε οποιοδήποτε περιβάλλον ενώ μερικά είδη ζουν σε ορεινές περιοχές ή ερήμους.
Οι άγριοι αιλουρίδες απαντούν σε κάθε ήπειρο πλην της Αυστραλασίας και της Ανταρκτικής.

Φυσική εμφάνιση

Οι αιλουρίδες έχουν γενικώς ευκίνητα και ευλύγιστα σώματα με μυώδη άκρα. Η μεγάλη πλειονότητα των ειδών έχει μακριά ουρά με μήκος ανάμεσα στο ένα τρίτο και στο μισό του σώματος, αν και με ορισμένες εξαιρέσεις (παραδείγματος χάριν, ο ερυθρός λύγκας και το μάργκεϊ). Βαδίζουν στα δάκτυλα (είναι δακτυλοβάμονα ζώα) τα οποία είναι εξοπλισμένα με νύχια γαμψά, πιεσμένα στα πλάγια, μεγάλα και οξύληκτα, ισχυρά και συσταλτά και οι πατούσες τους διαθέτουν μαλακά μαξιλαράκια. Σε σύγκριση με τα περισσότερα άλλα θηλαστικά, το κεφάλι είναι ιδιαίτερα θολωτό με κοντό ρύγχος. Το κρανίο διαθέτει πλατιά ζυγωματικά τόξα και μεγάλη οβελιαία ακρολοφία, χαρακτηριστικά τα οποία επιτρέπουν την πρόσδεση των ισχυρών μυών της γνάθου.
Τα διάφορα είδη αιλουριδών ποικίλλουν σε μεγάλο βαθμό στο μέγεθος. Ένας από τους μικρότερους αιλουρίδες είναι η μαυροπόδαρη αγριόγατα, με μήκος 35 με 40 εκατοστόμετρα, ενώ ο μεγαλύτερος στην άγρια φύση είναι η τίγρη, που μπορεί να φτάσει σε μήκος τα 3,5 μέτρα και σε βάρος τα 300 χιλιόγραμμα.
Η γούνα των αιλουριδών παίρνει πολλές διαφορετικές μορφές, όντας πολύ παχύτερη σε εκείνα τα είδη που ζουν σε ψυχρά περιβάλλοντα, όπως η λεοπάρδαλη του χιονιού. Το χρώμα των αιλουριδών ποικίλει επίσης ιδιαιτέρως—μολονότι στα περισσότερα είδη η γούνα είναι καστανή προς χρυσή—συνήθως με σημάδια όπως κηλίδες, ρίγες ή ροζέτες. Οι μόνοι αιλουρίδες που στερούνται σημαδιών είναι το λιοντάρι, το πούμα, το καρακάλ, και το ιαγουαρόντι. Πολλά είδη παρουσιάζουν μελανισμό, στον οποίο κάποια άτομα κατάμαυρο τρίχωμα.
Η γλώσσα των αιλουριδών καλύπτεται από κερατώδεις θηλές, οι οποίες τρίβουν το κρέας της λείας και βοηθούν στην περιποίηση.
Όλοι οι αιλουρίδες έχουν συσταλτά νύχια. Με άλλα λόγια, έχουν την ικανότητα να μαζεύουν τα νύχια τους μέσα στα δάκτυλά τους. Ωστόσο, σε μερικά είδη, όπως ο γατόπαρδος, τα νύχια παραμένουν ορατά (εξού και η επιστημονική του ονομασία Ακινόνυξ). Τα νύχια μαζεύονται όταν το ζώο είναι χαλαρωμένο και τεντώνονται όταν είναι σε χρήση. Συνδέονται με το τερματικό οστό του δακτύλου με έναν σκληρό και ελαστικό σύνδεσμο· όταν το ζώο συστέλλει τους μύες του δακτύλου για να τα τεντώσει, ο σύνδεσμος ωθεί το νύχι προς τα έξω. 
Οι αιλουρίδες έχουν πέντε δάχτυλα στα μπροστινά πόδια και τέσσερα στα πίσω πόδια τους, αντανακλώντας την εξάρτησή τους στο πιάσιμο και την συγκράτηση της λείας τους με τα νύχια τους. Στους Αιλουρίδες, το βάκλον είναι μικρότερο από ότι στους Κυνίδες.

Αισθήσεις

Οι αιλουρίδες σχετικά μεγάλα μάτια, τοποθετημένα για την παροχή διοφθάλμιας οράσεως. Η νυκτερινή όρασή τους είναι ιδιαιτέρως καλή λόγω της παρουσίας ενός tapetum lucidum, το οποίο αντανακλά το φως πίσω στο εσωτερικό του οφθαλμικού βολβού, και δίνει στα μάτια των αιλουριδών την χαρακτηριστική τους λάμψη. Ως αποτέλεσμα, τα μάτια των γατών είναι περίπου έξι φορές πιο ευαίσθητα στο φως από ό, τι εκείνα των ανθρώπων, και πολλά είδη είναι, εν μέρει τουλάχιστον, νυκτόβια. Ο αμφιβληστροειδής χιτώνας των αιλουριδών περιέχει επίσης ένα σχετικά υψηλή αναλογία ραβδίων, προσαρμοσμένα για να διακρίνουν κινούμενα αντικείμενα σε συνθήκες αμυδρού φωτός, τα οποία συμπληρώνονται από την παρουσία κωνίων για την αίσθηση των χρωμάτων κατά τη διάρκεια της ημέρας. Ωστόσο, οι αιλουρίδες φαίνεται να έχουν σχετικά χαμηλή χρωματική όραση σε σύγκριση με τον άνθρωπο. Αυτό εξηγείται από το γεγονός ότι οι αιλουρίδες βλέπουν αντικείμενα που κινούνται πιο "πολύχρωμα" από ό, τι σταθερά αντικείμενα, αλλά σε ένα άθικτο περιβάλλον, αδυνατούν να διακρίνουν μόνο τους τόνους των χρωμάτων (όπως το τιρκουάζ σε σύγκριση με το βαθυκύανο, για παράδειγμα).
Τα εξωτερικά αυτιά των αιλουριδών είναι επίσης μεγάλα και είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα σε υψηλής συχνότητας ήχους στους μικρούς αιλουρίδες. Αυτή η ευαισθησία τους επιτρέπει να εντοπίζουν τα μικρά τρωκτικά θηράματα· οι αιλουρίδες προφανώς δεν παράγουν τέτοιους ήχους.
Οι αιλουρίδες έχουν επίσης πολύ ανεπτυγμένη την αίσθηση της όσφρησης, αν και όχι στο βαθμό που με τους κυνίδες· αυτό συμπληρώνεται περαιτέρω με την παρουσία ενός υνιδορρινικού οργάνου στην οροφή του στόματος, επιτρέποντας στο ζώο να «γεύεται» τον αέρα. Η χρήση αυτού του οργάνου συνδέεται με την αντίδραση φλέμεν, κατά την οποία το άνω χείλος κυρτώνει προς τα πάνω. Οι περισσότεροι αιλουρίδες αδυνατούν να γευθούν το γλυκό λόγω μίας μεταλλάξεως των γευστικών θηλών. Εξαιρέσεις παρουσιάζονται σε μέλη των γενών Λεόπαρδος και Ωτοκολοβός.
Οι αιλουρίδες διαθέτουν εξαιρετικά ευαίσθητα μουστάκια τοποθετημένα βαθιά στο δέρμα, τα οποία παρέχουν στον αιλουρίδα αισθητηριακές πληροφορίες για την παραμικρή κίνηση του αέρα γύρω από αυτόν. Τα μουστάκια είναι πολύ χρήσιμα στους νυκτόβιους κυνηγούς.
Οι περισσότεροι αιλουρίδες μπορούν να προσγειώνονται στα πόδια τους μετά από μια πτώση, ικανότητα που βασίζεται στην όραση και την αίσθηση της ισορροπίας που ενεργούν μαζί.

Συστηματική ταξινομική

Παραδοσιακώς, διακρίνονται πέντε υποοικογένειες Αιλουριδών βάσει φαινοτυπικών χαρακτηριστικών: οι Αιλουρίνες, οι Πανθηρίνες, οι Ακινονυχίνες (γατόπαρδοι), οι εξαφανισμένοι Μαχαιροδοντίνες και οι εξαφανισμένοι Προαιλουρίνες.