Εντγκάρ Μορέν

Βιογραφικά στοιχεία

Στις αρχές του εικοστού αιώνα η οικογένειά του μετανάστευσε από τη Θεσσαλονίκη στη Μασσαλία και αργότερα στο Παρίσι, όπου γεννήθηκε ο Εντγκάρ, με το ονοματεπώνυμο Εντγκάρ Ναούμ. Συνδέθηκε για πρώτη φορά με τον σοσιαλισμό στα πλαίσια του Λαϊκού Μετώπου και την ισπανική κυβέρνηση των δημοκρατικών κατά τον Ισπανικό Εμφύλιο Πόλεμο. Το 1940, όταν οι Γερμανοί εισέβαλαν στη Γαλλία, ο Εντγκάρ κατέφυγε στην Τουλούζη. Κατά την παραμονή του εκεί βοήθησε πρόσφυγες και έγινε μαρξιστής. Ως μέλος της γαλλικής αντίστασης υιοθέτησε το ψευδώνυμο Μορέν, το οποίο και θα χρησιμοποιούσε για το υπόλοιπο της ζωής του. Το 1941 έγινε μέλος του Γαλλικού Κομμουνιστικού Κόμματος. Το 1945 ο Μορέν νυμφεύθηκε τη Βιολέτ Σαπελομπώ (Violette Chapellaubeau) και έζησαν στο Λαντάου ιν ντερ Πφαλτς, όπου υπηρετούσε ως υπολοχαγός στον γαλλικό στρατό κατοχής στη Γερμανία.
Το 1946 ο Μορέν επέστρεψε στο Παρίσι και εγκατέλειψε τη στρατιωτική σταδιοδρομία για να αφοσιωθεί στις δραστηριότητές του με το Κομμουνιστικό Κόμμα. Εξαιτίας όμως της κριτικής του, η σχέση του με το Κόμμα βαθμιαία χειροτέρευσε, μέχρι που διαγράφηκε το 1951, όταν δημοσίευσε ένα άρθρο στην εφημερίδα Le Nouvel Observateur. Την ίδια χρονιά προσλήφθηκε στο Εθνικό Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών της Γαλλίας (CNRS).
Ο Μορέν ίδρυσε και διεύθυνε το περιοδικό Arguments (1954–1962). To 1960 πραγματοποίησε μία μεγάλη περιήγηση στη Λατινική Αμερική, επισκεπτόμενος τη Βραζιλία, τη Χιλή, τη Βολιβία, το Περού και το Μεξικό. Επιστρέφοντας στη Γαλλία έγραψε το L'Esprit du Temps.
Το ίδιο έτος ο Γάλλος κοινωνιολόγος Ζωρζ Φριντμάν τον έφερε σε συνεννόηση με τον Ρολάν Μπάρτ προκειμένου να δημιουργήσουν ένα κέντρο για τη μελέτη της μαζικής επικοινωνίας που, μετά από αρκετές αλλαγές ονομασίας, έγινε το σημερινό «Κέντρο Εντγκάρ  Μορέν» (Edgar Morin Centre) στο Παρίσι, ως μονάδα της Σχολής Ανώτερων Σπουδών Κοινωνικών Επιστημών (EHESS) και του CNRS.
Από το 1965 ο Μορέν αναμίχθηκε σε ένα μεγάλο διεπιστημονικό πρόγραμμα, χρηματοδοτούμενο από τη Délégation Générale à la Recherche Scientifique et Technologique in Plozévet.
Το 1968 ο Μορέν αντικατέστησε τον Ανρί Λεφέβρ στο Πανεπιστήμιο της Ναντέρ. Αναμίχθηκε στις φοιτητικές εξεγέρσεις που άρχισαν στη Γαλλία. Τον Μάη του '68 συνέγραψε μία σειρά άρθρων για την εφημερίδα Le Monde που προσπαθούσε να κατανοήσει αυτό που απεκάλεσε «Η Κομμούνα των φοιτητών». Παρακολούθησε στενά την εξέγερση των φοιτητών και έγραψε μία δεύτερη σειρά άρθρων στον Le Monde υπό τον γενικό τίτλο «Η Επανάσταση χωρίς πρόσωπο», ενώ συνέγραψε και σχετικό βιβλίο (Mai 68: La brèche) από κοινού με τους Κορνήλιο Καστοριάδη και Κλωντ Λεφόρ.
Το 1969 ο Μορέν το πέρασε στο Ινστιτούτο Σολκ στην Καλιφόρνια.
Το 1983 δημοσίευσε το έργο του De la nature de l’URSS (Περί της φύσεως της ΕΣΣΔ), όπου εμβάθυνε στην ανάλυσή του για τον σοβιετικό κομμουνισμό και περίμενε από τότε την Περεστρόικα του Μιχαήλ Γκορμπατσώφ.
Ο Μορέν τέλεσε και ένα δεύτερο γάμο, με τη μαύρη Καναδή ηθοποιό, μοντέλο και συγγραφέα Ζοάν Αρέλ (Johanne Harrelle), με την οποία έζησε επί 15 χρόνια, μέχρι τον θάνατό της το 1994.
Το 2002 ο Μορέν συμμετέσχε στη δημιουργία του «Διεθνούς Ηθικού, Επιστημονικού και Πολιτικού Κολεγίου (Collegium International). Το ίδιο έτος πραγματοποίησε ένα ταξίδι στο Ιράν.