Ισαβέλλα Α΄ της Ιερουσαλήμ

Παιδική ηλικία

Ο Αμαλρίκ πέθανε (11 Ιουλίου 1174) και ο γιος του από τον πρώτο γάμο Βαλδουίνος Δ΄ στέφτηκε βασιλιάς σε δυο βδομάδες. Ο Βαλδουίνος Δ΄ υπέφερε πολλά χρόνια από λέπρα και ο πρόωρος θάνατος ήταν βέβαιος. Ο ασθενής βασιλιάς για να εξασφαλίσει την διαδοχή πάντρεψε τον Νοέμβριο του 1176 την Σιβύλλα με τον Γουλιέλμο του Μομφερράτου αλλά πέθανε σε επτά μήνες. Ο ξάδελφος του Βαλδουίνου Φίλιππος της Αλσατίας ήρθε τον Αύγουστο στην Άκρα και πρόσφερε νέο σύζυγο για την Σιβύλλα τον Ροβέρτο του Μπετύν και για την Ισαβέλλα τον μικρότερο αδελφό του Γουλιέλμο του Μπετύν. Η Υψηλή Αυλή απέρριψε και τις δυο προτάσεις.
Η μητέρα της Ισαβέλλας παντρεύτηκε το φθινόπωρο του 1177 τον Μπαλιάν του Ιμπελέν. Ο αδελφός του Βαλδουίνος του Ιμπελέν ήθελε να παντρευτεί την Σιβύλλα αλλά ο βασιλιάς προτίμησε γαμπρό τον Γκυ των Λουζινιάν. 
Ο γάμος του Γκυ και της Σιβύλλας έγινε το Πάσχα του 1180, αμέσως ξέσπασαν συγκρούσεις ανάμεσα στους οπαδούς και τους αντιπάλους του Γκυ.  Οι οπαδοί του ήταν η μητέρα του Βαλδουίνου Δ΄ και της Σιβύλλας Αγνή του Κουρτεναί, ο αδελφός της Ζοσλέν Γ΄ της Έδεσσας και ο Ραϋνάλδος του Σατιγιόν, λόρδος της Υπεριορδανίας. Οι αντίπαλοι του ήταν η μητέρα της Ισαβέλλας Μαρία Κομνηνή, ο θετός της πατέρας Ιμπελιάν και ο Ραϋμόνδος Γ΄ της Τρίπολης. Ο Βαλδουίνος Δ΄ για να εξασφαλίσει την διαδοχή αρραβώνιασε τον Οκτώβριο του 1180 την Ισαβέλλα με τον Χάμφρεϋ Δ΄ του Τορόν θετό γιο του Ραϋνάλδου του Σατιγιόν. Η Ισαβέλλα απεστάλη στο Αλ Καράκ για να εκπαιδευτεί από την μητέρα του Χάμφρεϋ Στεφανία του Μίλλι. Η Στεφανία απαγόρευσε στην Ισαβέλλα να κάνει επισκέψεις στην μητέρα και τον πατριό της στο Ναμπλούς. Οι σχέσεις ανάμεσα στον Βαλδουίνο Δ΄ και τον Γκυ σταδιακά χειροτέρευσαν. Ο Βαλδουίνος Δ΄ καθαίρεσε τον Γκυ από την αντιβασιλεία και όρισε διάδοχο τον μικρό Βαλδουίνο, γιο της Σιβύλλας από τον πρώτο της γάμο (20 Νοεμβρίου 1183). Μία έκδοση από τα Χρονικά του Έρνουλ αναφέρουν ότι ο Βαλδουίνος Δ΄ οδηγήθηκε στην απόφαση για να μην ακολουθήσουν συγκρούσεις στις αδελφές του μετά τον θάνατο του. Οι οπαδοί του Γκυ Ζοσλέν Α΄ της Έδεσσας και Ραϋνάλδος του Σατιγιόν δεν βρέθηκαν στην στέψη του μικρού Βαλδουίνου επειδή περίμεναν τον γάμο της Ισαβέλλας με τον Χάμφρεϋ Δ΄ του Τορόν.

Πρώτος γάμος

Η γαμήλια τελετή έγινε στο Αλ Καράκ, ο Αγιουβίδης σουλτάνος της Αιγύπτου Σαλαντίν ξεκίνησε την πολιορκία του κάστρου. Σύμφωνα με τα Χρονικά του Έρνουλ η Στεφανία έστειλε δώρα στους πολιορκητές και ο Σαλαντίν απαγόρευσε στους μηχανικούς να βομβαρδίσουν το κάστρο που πέρασαν την γαμήλια νύχτα ο Χάμφρεϊ και η Ισαβέλλα. Ο Βαλδουίνος Δ΄ αναχώρησε με στρατό για το Αλ Καράκ αν και ο ίδιος ήταν ανίκανος να ανέβει ακόμα και πάνω στο άλογο, με την άφιξη του στρατού ο Σαλαντίν οπισθοχώρησε στις 4 Δεκεμβρίου χωρίς μάχη. Η Στεφανία του Μίλλι έφερε στον Σαλαντίν ψωμί, κρασί, πρόβατα και βοοειδή για να γιορτάσει τον γάμο του γιου της. Ο Σαλαντίν τα δέχτηκε με ενθουσιασμό, ευχαρίστησε αυτούς που τα έφεραν και ρώτησε που μένει το ζεύγος, οι απεσταλμένοι του έδειξαν τον πύργο και ο Σαλαντίν διέταξε τον στρατό του να μην στραφεί εναντίον του πύργου.  
Ο ετοιμοθάνατος Βαλδουίνος Δ΄ διόρισε τον Απρίλιο του 1185 αντιβασιλιά του μικρού Βαλδουίνου τον Ραϋμόνδο Γ΄ της Τρίπολης. Με αίτημα του Ραϋμόνδου η Υψηλή Αυλή αποφάσισε ότι σε περίπτωση πρόωρου θανάτου του νέου βασιλιά θα αποφασίσουν ο πάπας, ο Γερμανός αυτοκράτορας και οι βασιλείς της Αγγλίας και της Γαλλίας για την διαδοχή ανάμεσα στην Σιβύλλα και την Ισαβέλλα. Ο Βαλδουίνος Δ΄ πέθανε (16 Μαρτίου 1185) αλλά σε ενάμιση χρόνο τον Σεπτέμβριο του 1186 πέθανε και ο μικρός Βαλδουίνος Ε΄.
Ο θείος της Σιβύλλας πίεσε τον Ραϋμόνδο Γ΄ της Τρίπολης και τους συμμάχους του να φύγουν από τα Ιεροσόλυμα και κάλεσε τους οπαδούς της Σιβύλλας να συγκεντρωθούν στην πόλη. Οι οπαδοί της, οι ευγενείς και οι ιερείς που ήρθαν στα Ιεροσόλυμα αγνοώντας την απόφαση της Υψηλής Αυλής (1185) κήρυξαν την Σιβύλλα νόμιμη διάδοχο του γιου της. Οι αντίπαλοι της Σιβύλλας όπως ο Ραϋμόνδος Γ΄ της Τρίπολης και ο Μπαλιάν του Ιμπελέν συγκεντρώθηκαν στο Ναμπλούς και δήλωσαν ότι αμφισβητούν την νομιμότητα της Σιβύλλας επειδή ο γάμος των γονέων της είχε ακυρωθεί. Οι ίδιοι δήλωσαν ότι η Ισαβέλλα γεννήθηκε μετά την στέψη του πατέρα της. Έστειλαν απεσταλμένους στα Ιεροσόλυμα για να αποτρέψουν τον Λατίνο πατριάρχη των Ιεροσολύμων να στέψει την Σιβύλλα και τον Γκυ βασιλείς αλλά εκείνος τους αγνόησε και τοποθέτησε το στέμμα στο κεφάλι του Γκυ.

Κατακτήσεις του Σαλαντίν

Οι οπαδοί της Ισαβέλλας που συγκεντρώθηκαν στο Ναμπλούς με πρόταση του Ραϋμόνδου Γ΄ της Τρίπολης ανακήρυξαν βασιλείς την Ισαβέλλα και τον σύζυγο της Χάμφρεϋ Δ' του Τορόν. Ο Χάμφρεϋ που η μητέρα του και ο θετός του πατέρας ήταν οπαδοί της Σιβύλλας κατέφυγε στα Ιεροσόλυμα και έδωσε όρκο υποτέλειας στον Γκυ και στην Σιβύλλα. Οι υπόλοιποι βαρόνοι ακολούθησαν το παράδειγμα του, έδωσαν όρκο στον Γκυ και στην Σιβύλλα με εξαίρεση τον Ραϋμόνδο Γ΄ της Τρίπολης που εγκατέλειψε το βασίλειο.
Ο Σαλαντίν συνέτριψε τους Σταυροφόρους στην μάχη του Χαττίν (4 Ιουλίου 1187), ο σύζυγος της Ισαβέλλας συνελήφθη αιχμάλωτος στην μάχη. Τα στρατεύματα του Σαλαντίν άρχισαν να κατακτούν σταδιακά όλα τα κάστρα του βασιλείου : η Τιβεριάδα έπεσε αμέσως μετά, η Άκρα στις 9 Ιουλίου, η Βηρυτός πριν τις 6 Αυγούστου και τα Ιεροσόλυμα στις 2 Οκτωβρίου. Η μοναδική πόλη που αντιστάθηκε για μήνες ήταν η Τύρος υπό την ηγεσία του Κορράδου του Μομφερράτου που ήρθε στην πόλη από την Ιταλία λίγες βδομάδες μετά την μάχη.
Ο Κορράδος του Μομφερράτου που έβλεπε τον εαυτό του σαν κυβερνήτη της Τύρου απαγόρευσε στον Γκυ του Λουζινιάν να μπει στην πόλη το καλοκαίρι του 1189. Ο Γκυ ξεκίνησε την πολιορκία της Άκρας αλλά ο Ιάκωβος ντ'Αβέν, ο Λουδοβίκος Γ΄ της Θουριγγίας και άλλοι Σταυροφόροι ήρθαν στους Αγίους Τόπους για να διεκδικήσουν την ηγεσία. Η Σιβύλλα και οι δύο της κόρες πέθαναν το φθινόπωρο του 1190. Οι αντίπαλοι του Γκυ δήλωσαν ότι κρατούσε το στέμμα χάρη στη σύζυγο του και με το θάνατο της δεν έχει δικαίωμα να είναι βασιλιάς, κληρονόμος θα ήταν η ετεροθαλής αδελφή της. Ο Γκυ ήταν αποφασισμένος να μην εγκαταλείψει τον θρόνο. Ο Κορράδος του Μομφερράτου με μεγάλο πλεονέκτημα από την εξέλιξη αποφάσισε να παντρευτεί την Ισαβέλλα. Ο θετός πατέρας της Ισαβέλλας υποστήριξε το σχέδιο του Κορράδου, η ίδια αντιστάθηκε αλλά η μητέρα της το επέβαλε με την βία. Η Μαρία Κομνηνή ορκίστηκε ότι ο Βαλδουίνος Δ΄ πίεσε την 8χρονη Ισαβέλλα να παντρευτεί τον Χάμφρεϋ Δ' του Τορόν που η θηλυπρέπεια του ήταν γνωστή. Οι παπικοί απεσταλμένοι Ουμπάλντο Λαφραντσί αρχιεπίσκοπος της Πίζας και Φίλιππος του Ντρε, επίσκοπος του Μπωβαί ακύρωσαν τον πρώτο γάμο της Ισαβέλλας. Ο Βαλδουίνος του Φόρντ, αρχιεπίσκοπος του Καντέρμπερι απαγόρευσε να γίνει ο γάμος με τον Κορράδο δηλώνοντας ότι είναι διπλή μοιχεία, ο Βαλδουίνος του Φόρντ όμως πέθανε σύντομα (19 Νοεμβρίου 1190).

Δεύτερος γάμος

Ο Κορράδος παντρεύτηκε την Ισαβέλλα (24 Νοεμβρίου 1190), η Ισαβέλλα επέστρεψε στον Χάμφρεϊ την ηγεμονία του Τορόν που ο Βαλδουίνος Δ΄ είχε προσαρτήσει στο στέμμα (1180).[56] Ο Γκυ των Λουζινιάν αρνήθηκε να παραιτηθεί ενώ πολλοί βαρόνοι εξακολουθούσαν να τον θεωρούν νόμιμο μονάρχη, ο Κορράδος και η Ισαβέλλα επέστρεψαν στην Τύρο. Ο Φίλιππος Β΄ της Γαλλίας στρατοπέδευσε στην Άκρα (20 Απριλίου 1191) και αναγνώρισε τον Κορράδο βασιλιά της Ιερουσαλήμ, οι οπαδοί του Γκυ όπως ο Χάμφρεϋ Δ' του Τορόν και ο Βοημούνδος Γ΄ της Αντιόχειας κάλεσαν τον Ριχάρδο τον Λεοντόκαρδο που αποφάσισε να τους στηρίξει. Ο Γκυ δέχτηκε τον Μάιο τον τίτλο του "εκλεκτού βασιλιά της Ιερουσαλήμ". Οι Σταυροφόροι κυρίευσαν την Άκρα (11 Ιουλίου 1191). Σε συνέλευση που ακολούθησε ο Φίλιππος Αύγουστος και ο Ριχάρδος ο Λεοντόκαρδος αποφάσισαν να παραμείνει ο Γκυ βασιλιάς των Ιεροσολύμων μέχρι το τέλος της ζωής του ενώ ο Κορράδος θα κυβερνούσε την Τύρο, την Βηρυτό και την Σιδώνα, μετά τον θάνατο του Γκυ το βασίλειο θα περνούσε στον Κορράδο, την Ισαβέλλα και τους απογόνους τους. Ο Φίλιππος Αύγουστος έφυγε σε τρεις μέρες για την Γαλλία αφήνοντας τον Ριχάρδο τον Λεοντόκαρδο αρχηγό των Σταυροφόρων. Οι γηγενείς βαρόνοι εξακολουθούσαν να έχουν μίσος στον Γκυ, πριν αναχωρήσει τον Απρίλιο του 1192 ο Ριχάρδος για την Αγγλία τον κάλεσαν να ανατρέψει την προηγούμενη απόφαση του με τον Φίλιππο για το βασίλειο των Ιεροσολύμων.
Ο Ριχάρδος ο Λεοντόκαρδος συγκάλεσε συνέλευση ευγενών και ιερέων (16 Απριλίου 1192), ψήφισαν όλοι ομόφωνα υπέρ του Κορράδου. Ο Ριχάρδος το δέχτηκε και παραχώρησε στον Γκυ των Λουζινιάν το Βασίλειο της Κύπρου σαν αποζημίωση. Έστειλε τον ανιψιό του Ερρίκο Β΄ της Καμπανίας στην Τύρο για να πληροφορήσει τον Κορράδο για το αποτέλεσμα της συνέλευσης, έφτασε στην πόλη τέσσερις μέρες αργότερα.
Η στέψη του Κορράδου και της Ισαβέλας έγινε στην Άκρα.
Ο Κορράδος πεινασμένος πήγε να δειπνίσει με τον Φίλιππο του Ντρε αλλά όταν έφτασε στο σπίτι του Φιλίππου ο επίσκοπος είχε ολοκληρώσει το γεύμα του. Οι δυο άντρες έπεσαν  στην επιστροφή σε παγίδα σε έναν στενό δρόμο και θανατώθηκαν, οι δολοφόνοι ακούγεται ότι ήταν Ασασίνοι και τους σκότωσαν με εντολή του Ρασίντ Αντ-Ντιν Σινάν. Ο Κορράδος είχε διατάξει την Ισαβέλα να μην δώσει την Τύρο σε κανέναν άλλον παρά μόνο στον Ριχάρδο τον Λεοντόκαρδο ή στον νέο βασιλιά των Ιεροσολύμων. Ο Γάλλος Υπολοχαγός του Φιλίππου Αυγούστου Ούγος Γ΄ της Βουργουνδίας έφτασε στην Τύρο αλλά η Ισαβέλλα αρνήθηκε να τον δεχτεί κυβερνήτη και του έκλεισε τις πύλες.

Τρίτος γάμος

Με την άφιξη των νέων για την δολοφονία του Κορράδου ο Ερρίκος της Καμπανίας επέστρεψε από την Άκρα στην Τύρο, ο Ερρίκος που ήταν ανιψιός του Ριχάρδου του Λεοντόκαρδου και του Φιλίππου Αυγούστου εξελέγη νέος βασιλιάς από τους κατοίκους της Τύρου. Τα Χρονικά του Έρνουλ αναφέρουν ότι ο Ερρίκος ήταν στην αρχή διστακτικός επειδή η Ισαβέλλα ήταν έγκυος και πιθανώς έκανε γιο, αλλά σύμφωνα με τον Έρνουλ τον βεβαίωσαν ότι το δικό του παιδί θα τον κληρονομήσει και δέχτηκε να πάρει το στέμμα. Η αναγγελία του γάμου ανάμεσα στον Ερρίκο και την Ισαβέλλα έγινε δυο μέρες μετά τον θάνατο του Κορράδου, ο γάμος εορτάστηκε στην Άκρα (10 Μαΐου 1192).
Ο Ιμάντ αν - Ντιν που ήταν παρών στην τελετή σημειώνει :
"Ο Ερρίκος της Καμπανίας παντρεύτηκε την σύζυγο του μαρκησίου την ίδια νύχτα τονίζοντας ότι είχε όλα τα δικαιώματα στην σύζυγο του νεκρού άντρα, η Ισαβέλλα ήταν έγκυος αλλά αυτό δεν τον εμπόδισε να ενωθεί μαζί της αμαρτία μεγαλύτερη από την ακολασία της σάρκας. Ρώτησα μια αυλικό για την πατρότητα του παιδιού και απάντησε : είναι παιδί της βασίλισσας, η ακολασία αυτών των τρελών ευγενών είναι μεγάλη!"
Ο Ερρίκος πέθανε σε ατύχημα μετά την πτώση του από το μπαλκόνι του πρώτου ορόφου των ανακτόρων της Άκρας, παραπάτησε και το κιγκλίδωμα υποχώρησε. Ο Ερρίκος και η Ισαβέλλα απέκτησαν τρεις κόρες : την Μαρία (πέθανε παιδί πριν το 1205), την Αλίκη (γεν. το 1196) και την Φιλίππη (γεν. το 1197).

Τέταρτος γάμος

Μετά τον θάνατο του η Ισαβέλλα παντρεύτηκε σε τέταρτο γάμο τον Αμωρί της Κύπρου αδελφό του Γκυ των Λουζινιάν, στέφτηκαν βασιλείς στην Άκρα τον Ιανουάριο του 1198. Απέκτησαν δυο κόρες την Σιβύλλη (1198) και την Μελισσάνθη (1200) και έναν γιο τον Αμαλρίκ (1201 - 1205), πέθανε δηλητηριασμένος σε γεύμα από λευκό μπαρμπούνι λίγο μετά τον μικρό του γιο και τέσσερις μέρες πριν την σύζυγο του. Η Ισαβέλλα πεθαίνοντας (5 Απριλίου 1205) όρισε διάδοχο την κόρη της Μαρία του Μομφερράτου.
Η νομιμότητα του διαζυγίου της Ισαβέλλα και του Χάμφρεϊ αμφισβητήθηκε (1213) όταν ξέσπασαν διαμάχες για την διαδοχή της Καμπανίας ανάμεσα στις κόρες της Αλίκη και Φιλίππη και τον ανιψιό του Ερρίκου Θεοβάλδο τον Μεταθανάτιο. Η εγκυρότητα τους έγινε δεκτή, η Μαρία κληρονόμησε τον θρόνο των Ιεροσολύμων και ο Θεοβάλδος ο Μεταθανάτιος αγόρασε την Καμπανία από τις ξαδέρφες του.

Θρύλοι

Η Ισαβέλλα Α΄ έκανε λίγες εντυπωσιακές εμφανίσεις, ήταν πρωταγωνίστρια στο έργο του μυθιστορηματογράφου Γκράχαμ Σέλμπι (1939 - 2016) "Οι βασιλείς της σκοτεινής φήμης" (1969) και στην συνέχεια στο Οι βασιλείς των μάταιων προθέσεων" (1970). Ο Γκ. Σέλμπι περιγράφει τον γάμο της Ισαβέλλας Α΄ με τον Χάμφρεϋ Δ΄ και τους παρουσιάζει σαν νέους ρομαντικούς ηγέτες, κατόπιν βιάστηκε και χτυπήθηκε από τον Κορράδο σε μια σαδιστική σχέση, που όμως δεν υποστηρίζεται από καμία ιστορική πηγή. Ο Γκ. Σέλπι αναφέρει στην συνέχεια, ότι η Ισαβέλλα Α΄ σχεδίασε την δολοφονία του Κορράδου για να τον εκδικηθεί για την συμπεριφορά του, ενώ φέρθηκε με αδιαφορία στον Ερρίκο Β΄.  
Η Ισαβέλλα Α΄ εμφανίζεται στο έργο του συγγραφέα Άλαν Γκόρντον (γεν. το 1959) "Το βασίλειο της Ιερουσαλήμ" (2003), που παρουσιάζει τη σχέση της με τον Κορράδο με πιο συμπαθητικό τρόπο. Η Ισαβέλλα Α΄ στο έργο είναι μια νεαρή ανώριμη γυναίκα, που μαθαίνει για τις απάτες του συζύγου της πολύ αργότερα· ο φόνος του Κορράδου και ο θάνατος αργότερα του Ερρίκου Β΄ ερευνώνται από τον ήρωα του έργου, τον Θεόφιλο.