Πάουλ φαν Σόμερ Ι

Βιογραφία

Ο φαν Σόμερ ήταν, κατά κάποιο τρόπο, ανεξιχνίαστη μορφή: Δεν είναι πολλά γνωστά γι' αυτόν και σπάνιες είναι οι δημοσιεύσεις σχετικά με την τέχνη του. Σύμφωνα με τον Κάρελ φαν Μάντερ ήταν αδελφός του Μπάρεντ φαν Σόμερεν, ο οποίος νυμφεύτηκε τη θυγατέρα του Ερτ Μάιτενς όταν επέστρεψε από την Ιταλία. Ο φαν Μάντερ δεν αναφέρει αν ο Πάουλ είχε συνοδεύσει τον αδελφό του στην Ιταλία ή όχι και παρατηρούσε ότι ο Πάουλ παρέμενε ανύπαντρος. Σύμφωνα με το RKD ο Πάουλ ζούσε κατά την περίοδο 1612 - 1614 στην οικία του Στέφεν ντε Γκέιν στο Λέιντεν, κατά το 1616 στις Βρυξέλλες και στη συνέχεια μετακόμισε στο Λονδίνο, όπου έγινε ζωγράφος της Αυλής. Κατέλαβε σημαντική θέση ως ένας από τους αγαπημένους ζωγράφους του Ιακώβου και της Άννας και μπορεί να θεωρηθεί προπομπός των πιο διάσημων Φλαμανδών και Ολλανδών ζωγράφων, ιδιαίτερα του Ντάνιελ Μάιτενς και του Άντονι βαν Ντάικ, οι οποίοι ακολούθησαν την πορεία του και έγιναν κορυφαίοι Αυλικοί ζωγράφοι. Στην πραγματικότητα, μια από τις πρώτες ενέργειες του βαν Ντάικ ήταν να αντιγράψει τα βασιλικά πορτρέτα που είχε ζωγραφίσει ο φαν Σόμερ, μια εργασία που δεν απολάμβανε, Ο φαν Σόμερ έφθασε στην Αγγλία ως ώριμος καλλιτέχνης, έχοντας ταξιδέψει πολύ στη βόρεια Ευρώπη: Ο Μπουθ Τάρκινγκτον (Booth Tarkington) αναγράφει ως έτος άφιξής του στην Αγγλία το 1606, αλλά ο H.L.Meakin σημειώνει ότι στην πραγματικότητα δεν εγκαταστάθηκε μόνιμα στη χώρα παρά ύστερα από το 1616.

Το έργο του

Το έργο του φαν Σόμερ περιγράφεται στα σχόλια της πινακοθήκης της Βασιλικής Συλλογής ως εξής: "Όπως ο Ντάνιελ Μάιτενς, ο οποίος είχε εγκατασταθεί στο Λονδίνο απο τις Κάτω Χώρες περί το 1618 και ήταν γείτονας του φαν Σόμερ στη St Martin’s Lane, ο φαν Σόμερ έφερε νέο μεγαλείο, ευχέρεια και νατουραλισμό στις προσωπογραφίες της Αυλής". Οι γνώμες, ωστόσο για το έργο του φαν Σόμερ διχάζονται: Ο Οράτιος Γουόλπολ πίστευε ότι ένα πορτρέτο του φαν Σόμερ ήταν τόσο τέλειο όσο και του βαν Ντάικ και ο Μπουθ Τάρκινγκτον, στην ψυχογραφική του μελέτη King James in Faded Paint (Ο βασιλέας Ιάκωβος σε ξεθωριασμένα χρώματα) ισχυριζόταν ότι "ο φαν Σόμερ είχε ταλέντα και ένα από αυτά ήταν η σύλληψη του χαρακτήρα".; Από την άλλη, ο κριτικός τέχνης Σερ Τζων Ρόθενσταϊν (John Rothenstein) κατέκρινε το έργο του φαν Σόμερ ως "ανιαρό και βαρύ".
Αντίγραφα των βασιλικών πορτρέτων του φαν Σόμερ παραγγέλλονταν συχνά, ιδιαίτερα επειδή ο Ιάκωβος αντιπαθούσε να ποζάρει στους καλλιτέχνες, και προορίζονταν για δώρα στο εξωτερικό. Πολλές παραλλαγές τους υπάρχουν επίσης σε έντυπη μορφή. Λέγεται ότι ο φαν Σόμερ είναι αυτός που καθιέρωσε τα "regalia" (χαρακτηριστικά εμβλήματα ενός μονάρχη) στη βασιλική προσωπογραφία, για παράδειγμα αυτό του Τάγματος της Περικνημίδας.
Ο φαν Σόμερ έλαβε και παραγγελίες από μη βασιλικές πηγές. Η Λαίδη Ανν Κλίφφορντ αναφέρει στο ημερολόγιό της ότι την ζωγράφισε στις 30 Αυγούστου 1619. Παράδοξο στο έργο του φαν Σόμερ αποτελεί το πορτρέτο της Ελίζαμπεθ Ντρούρυ ( Elizabeth Drury, 1596–1610), μιας κοπέλας που έγινε διάσημη από τα ποιήματα του Τζων Ντόνν (John Donne) για τον θάνατό της, όπως το "An Anatomy of the World". Ο φαν Σόμερ μπορεί να ζωγράφισε το πορτρέτο μερικά χρόνια μετά τον θάνατό της ή, πιθανόν, κατά τη διάρκεια της επίσκεψής της στην ηπειρωτική Ευρώπη με τους γονείς της, λίγο πριν πεθάνει. Το πορτρέτο είναι αξιοσημείωτο, καθώς η απεικονιζόμενη εμφανίζεται σε ημικαθιστή στάση, ασυνήθιστη για μη γυμνό μοντέλο εκείνη την περίοδο, κάτι που μπορεί να αποσκοπεί, όπως υποδεικνύει ο H.L.Meakin, στην κατάδειξη ενός φιλοσοφικού ή μελαγχολικού χαρακτήρα, όπως στο πορτρέτο το Χένρυ Πέρσυ, 9ου κόμητος του Νορθάμπερλαντ, που φιλοτέχνησε ο Νίκολας Χίλλιαρντ.
Ορισμένα έργα του μπορεί κανείς σήμερα να τα δει. Ολοκλήρωσε ένα πορτρέτο του Ιακώβου Α΄, το οποίο αναπαράχθηκε ευρέως, το 1616 και ένα της βασίλισσας Άννας στο κυνήγι με τα σκυλιά της, στον χώρο του ανακτόρου του Όατλαντς, ένα χρόνο αργότερα. Από τότε ο φαν Σόμερ έγινε ο αγαπημένος ζωγράφος της βασίλισσας, υποσκελίζοντας τους Τζων ντε Κριτζ και Μάρκους Γκέιρερτς τον νεότερο. Άλλα διασωζόμενα έργα του είναι τα πορτρέτα της Ελίζαμπεθ Γκρέυ, Κόμισσας του Κεντ, που ζωγράφισε περί το 1619 και ένα πορτρέτο του Λούντοβικ Στιούαρτ, 2ου Δούκα του Λέννοξ.