Škoda 742

Εισαγωγή

Τελικώς, τον Αύγουστο του 1976, ξεκίνησε η παραγωγή των Škoda 105 και 120. Αν και το σασί ήταν το ίδιο και οι κινητήρες είχαν βασιστεί στους προηγούμενους (με μια μικρή αύξηση του κυβισμού τους, όπως υποδήλωναν και οι αριθμητικές ονομασίες τους), τα νέα μοντέλα είχαν εντελώς διαφορετική αισθητική. Το 742 έδειχνε πιο δυναμικό και είχε μεγαλύτερα παράθυρα, δίνοντας έτσι την οπτική αίσθηση ότι ήταν πολύ μεγαλύτερο από τα Škoda 100 / 110, ενώ στην πραγματικότητα οι εξωτερικές διαστάσεις του ήταν σχεδόν αμετάβλητες. Ως αποτέλεσμα των μεγαλύτερων παραθύρων, το σαλόνι έδειχνε επίσης πιο ευρύχωρο και ήταν πιο φωτεινό, ένω εισήγαγε και μία πρακτική καινοτομία, εξαιρετικά σπάνια τότε στα Δυτικά αυτοκίνητα: όλα τα μοντέλα, εκτός από το βασικό Škoda 105 S, είχαν διαιρούμενα πίσω καθίσματα, επιτρέποντας έτσι την χρήση ενός δεύτερου χώρου αποσκευών, που είχε τοποθετηθεί ανάμεσα στα πίσω καθίσματα και στο διαμέρισμα του κινητήρα.
Παράλληλα, τα 105 και 120 έφεραν εξ αρχής και σημαντικές πρακτικές και σχεδιαστικές βελτιώσεις «κάτω από το δέρμα»: το ψυγείο και ο ανεμιστήρας τους είχαν τοποθετηθεί μπροστά, προσφέροντας έτσι καλύτερη ψύξη του κινητήρα στις υψηλές ταχύτητες, ενώ και το καλοριφέρ ήταν πλέον μέσα στο ταμπλό, θερμαίνοντας πιο αποτελεσματικά το εσωτερικό του αυτοκινήτου τον χειμώνα.

Υποδοχή

Λόγω της διάταξης «κινητήρας πίσω, πίσω κίνηση», είχαν αρχικά εισπράξει αρνητικές κριτικές για απρόβλεπτο κράτημα / οδική συμπεριφορά σε καταστάσεις «στο όριο». Στην πράξη, ωστόσο, είναι απίθανο για τους περισσότερους οδηγούς να διαπιστώσουν ποτέ κάτι ανησυχητικό υπό φυσιολογικές συνθήκες οδήγησης. Είναι μάλιστα αξιοσημείωτο ότι τόσο τα 105, 120 και, από το 1984, ακόμα ισχυρότερα 130, όσο και τα συγγενικά 2-πορτα κουπέ Škoda Garde και Škoda Rapid (κωδικός: Škoda 743), επίσης με τους κινητήρες στο πίσω μέρος, προσέφεραν εξαιρετικά αποτελέσματα στους αγώνες τις δεκαετίες του 1970 και του 1980, συνεχίζοντας να κερδίζουν σταθερά στα διεθνή ράλλυ, στην κατηγορία τους.
Παράλληλα, οι πολιτικές εκδόσεις πετύχαιναν σταθερές πωλήσεις σε πολλές χώρες όλων των ηπείρων. Το 2-πορτο Škoda Rapid χαρακτηριστικά αποκλήθηκε «η Porsche του φτωχού», λόγω των πολύ καλών επιδόσεών του και του κρατήματός του στο δρόμο και συνετέλεσε περαιτέρω στις πολύ καλές πωλήσεις ακόμα και σε δεξιοτίμονες αγορές (όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία) για την Škoda. Ενδεικτικώς, στο Ηνωμένο Βασίλειο 120.105 αντίτυπα όλων των εκδόσεων των Škoda διάταξης «όλα πίσω» πωλήθηκαν από τον Μάιο του 1977 έως τον Μάρτιο του 1990, με τα 17.000 από αυτά μόνο το 1987. Όταν τα μοντέλα Rapid αγοράζονταν καινούρια, υπήρχε και η δυνατότητα εργοστασιακής μετατροπής σε εκδόσεις Sport και Cabriolet (ανοικτό).
Κατά κανόνα ήταν σκληροτράχηλα και αξιόπιστα αυτοκίνητα, καθώς είχαν σχεδιαστεί κυρίως για το τότε απαράδεκτο οδικό δίκτυο των χωρών του Ανατολικού Μπλοκ. Από την άλλη, ακόμα και οι πλέον φανατικοί οπαδοί της εταιρείας έχουν παραδεχθεί ότι ο έλεγχος της ποιότητας κατασκευής θα μπορούσε να είχε κάπως βελτιωθεί κατά την συγκεκριμένη περίοδο. Επιπλέον, η διάταξη «κινητήρας πίσω / ψυγείο μπροστά», είχε το πλεονέκτημα της καλύτερης ψύξης του κινητήρα στις υψηλές ταχύτητες, αλλά ταυτόχρονα οι σωλήνες διασύνδεσης ψυγείου - κινητήρα ήταν ευάλωτοι σε αποφράξεις, που είχαν ως αποτέλεσμα συχνά κρούσματα υπερθέρμανσης του κινητήρα, που κάποιες φορές οδηγούσαν ακόμα και στο ακραίο σενάριο να καίγεται η φλάντζα της κυλινδροκεφαλής.
Τα μειονεκτήματα αυτά προκάλεσαν τότε μεγάλη ζημιά στο ίματζ της εταιρείας και μάλιστα είχαν πυροδοτήσει, σε πολλά κράτη, ανέκδοτα εις βάρος της Škoda (όπως το δημοφιλές στη Δυτική Ευρώπη και στην Ελλάδα: «γιατί έχουν τον κινητήρα πίσω; για να ζεσταίνονται τα χέρια σου όταν σπρώχνεις!»). Ωστόσο, στα νεότερα χρόνια έχει παρατηρηθεί μια αξιοσημείωτη επανεκτίμησή τους και γενικότερα αντιμετωπίζονται πιο θετικά, ενώ πλέον έχουν αρχίσει να αναζητούνται από αρκετούς οπαδούς της κλασικής αυτοκίνησης, ως συλλεκτικά.

Προσθήκη νέων εκδόσεων και βελτιώσεις

Το 1977, εμφανίστηκε το πρώτο επιπλέον μοντέλο στην παλέτα, το Škoda 120 LS (de Luxe Sport), με τα εξής επιπρόσθετα στάνταρ στοιχεία εξοπλισμού: προσκέφαλα στα μπροστινά καθίσματα και μάλιστα ρυθμιζόμενα, στροφόμετρο (οι 3 φθηνότερες εκδόσεις δεν το διέθεταν ούτε καν ως έξτρα), ρυθμιζόμενες ζώνες ασφαλείας, θερμαινόμενο πίσω παρμπρίζ, δίδυμους κυκλικούς προβολείς και χρώμιο στα πλαίσια των παραθύρων. Το 120 LS έφερε τον κινητήρα με κυβισμό 1.174 cm³ του 120 L, αλλά απέδιδε ισχύ 54 hp (40 kW; 55 PS), εξαιτίας μιας διαφοράς στην ρύθμιση, φτάνοντας έτσι τελική ταχύτητα 150 km/h. Παρέμεινε στην παραγωγή έως τον Απρίλιο του 1987.
Τον Μάρτιο του 1978, έφτασε η κορυφαία έκδοση Škoda 120 GLS (Grand de Luxe Sport). Έφερε τον ίδιο κινητήρα και εξοπλισμό με το 120 LS, συν χρώμιο και γύρω από τον μπροστινό και πίσω προφυλακτήρα, καθίσματα με διαφορετικά υφάσματα, σύγχρονη επένδυση πολυουρεθάνης στις πόρτες και μάλιστα πλήρη (στα άλλα μοντέλα υπήρχε μια πιο φθηνή επένδυση στις πόρτες και μια λωρίδα με ακάλυπτο μέταλλο στο πάνω άκρο τους), ισχυρότερο δυναμό και φρένα, ενώ μπορούσε να παραγγελθεί με ηλιοροφή. Οι επιδόσεις του ήταν κοινές με αυτές του 120 LS. Παρέμεινε στην παραγωγή επίσης έως τον Απρίλιο του 1987.
Τον Απρίλιο του 1978, ξεκίνησε η παραγωγή του Škoda 120 (Škoda 120 standard) με τον κινητήρα 1.174 cm³, ισχύος 49 hp (37 kW; 50 PS), του 120 L, αλλά ίδιο εξοπλισμό με το βασικό 105 S, συν ρύθμιση της κλίσης στην πλάτη των μπροστινών καθισμάτων (ανακλινόμενα). Ο λόγος που δεν ονομάστηκε τότε 120 S, κατ' αντιστοιχία με το 105 S, ήταν ότι είχε υπάρξει τότε πρόσφατα (1971 - 1974) μια αγωνιστική έκδοση του Škoda 100 / 110 υπό το όνομα Škoda 120 S (κωδικός εργοστασίου: Škoda 728) και η εταιρεία θέλησε να αποφύγει πιθανή σύγχυση. Η έκδοση 120 standard δεν διατέθηκε ποτέ στην Ελλάδα, ενώ διατηρήθηκε στην παραγωγή έως τον Ιούλιο του 1983.
Το 1979, όλες οι εκδόσεις του Škoda 742 απέκτησαν ένα πλαστικό σπόιλερ στο πίσω μέρος, που βελτίωσε σημαντικά την ροή του αέρα γύρω από το αυτοκίνητο, καθώς και την αισθητική της «ουράς».
Τον Μάρτιο του 1981, προστέθηκε το πληρέστερο 105 GL (Grand de Luxe), που ήταν ίδιο μηχανολογικά με τα 105 S και 105 L, πλην όμως έφερε τους δίδυμους κυκλικούς προβολείς και τον εξοπλισμό του κορυφαίου 120 GLS. Τον Ιούλιο του 1981, τα 105 GL και 120 GLS απέκτησαν οριζόντια, μεγαλύτερα και πιο σύγχρονα πίσω φώτα, συν στάνταρ μαύρους πλαστικούς προφυλακτήρες, με λίγο διαφορετικό ντιζάιν (αυτούς του κίτρινου αυτοκινήτου της φωτογραφίας στον αρχικό πίνακα πληροφοριών). Στα άλλα μοντέλα, εμφανίστηκαν τότε έξτρα μαύροι πλαστικοί, αλλά ίδιας σχεδίασης με τους στάνταρ μεταλλικούς. Το 105 GL παρήχθη από τον Μάρτιο του 1981 έως τον Ιούνιο του 1983, σε σχετικά λίγα αντίτυπα.
Ταυτόχρονα με την εισαγωγή του 105 GL, οι εκδόσεις 105 GL και 120 GLS απέκτησαν και ένα πολύ πιο σύγχρονο ταμπλό, επίσης από πλαστικό, αλλά διαφορετικού ντιζάιν, συν ένα πιο ογκώδες κεντρικό τμήμα στο τιμόνι. Το ίδιο ταμπλό υιοθετήθηκε το 1984 και από τις εκδόσεις της νέας τότε σειράς 130, μαζί με ένα εντελώς νέο τιμόνι. 
Τον Οκτώβριο του 1981, εισήχθη η 2-πορτη κουπέ εκδοχή Škoda Garde, με την ισχυρότερη εκδοχή του κινητήρα 1.174 cm³, που απέδιδε 54 hp (40 kW; 55 PS), όπως και στα 4-πορτα σεντάν 120 LS και 120 GLS.
Επίσης, μέσα στο 1981, τα Škoda 105 L και Škoda 120 L, απέκτησαν νέους οβάλ προβολείς «σαν οθόνη τηλεόρασης», με αποτέλεσμα οι αρχικοί κυκλικοί προβολείς να παραμείνουν μόνο στο βασικό 105 S. Οι χειρολαβές στις πόρτες αντικαταστάθηκαν από νέες, με ασφαλέστερο σχεδιασμό και το σύστημα παροχής καυσίμου απέκτησε σύστημα παρεμπόδισης τυχόν διαρροής βενζίνης σε ενδεχόμενη ανατροπή.
Από το 1982, όλες οι εκδόσεις του Škoda 742 έλαβαν έναν νέο πλαστικό εξωτερικό καθρέπτη οδηγού (προηγουμένως ήταν από χρώμιο), ενώ πλέον μπορούσε να παραγγελθεί αντίστοιχος και για τον συνοδηγό, ο οποίος έγινε τελικώς στάνταρ από το 1986.
Τον Νοέμβριο του 1982, λανσαρίστηκε και μια επαγγελματική έκδοση του 105 S, το 105 SP (speciální servisní / ειδικές υπηρεσίες). Το μοντέλο δεν είχε πίσω καθίσματα, ούτε γυαλί στις πίσω πόρτες, παρά μόνο σκέτο μέταλλο. Διατέθηκε αποκλειστικά στην τότε Τσεχοσλοβακία και χρησιμοποιήθηκε κυρίως από δημοτικές υπηρεσίες και εταιρείες delivery. Κατασκευαζόταν από τον Οκτώβριο του 1982 έως τον Ιούλιο του 1988.
Τον Νοέμβριο του 1982, επίσης, λανσαρίστηκε η έκδοση 120 LE (de Luxe Économique). Ουσιαστικά ήταν ένα 120 L με τα οριζόντια πίσω φώτα των 105 GL και 120 GLS, καθώς και λίγο διαφορετική ρύθμιση της 4-ης στο κιβώτιο ταχυτήτων, με σκοπό την βελτίωση της οικονομίας καυσίμου στις υψηλές ταχύτητες στον αυτοκινητόδρομο, εξ ου και η ονομασία της έκδοσης. Αυτό ήταν, πιθανότατα, μία πρώτη προσπάθεια για εισαγωγή 5-τάχυτου κιβωτίου ταχυτήτων, όπως και τελικά έγινε το επόμενο έτος, με την ανανέωση του 1983, που αναλύεται παρακάτω. Το 120 LE παρήχθη σχεδόν αποκλειστικά για την εγχώρια αγορά, από τον Οκτώβριο του 1982 έως τον Ιούλιο του 1983 και ελάχιστα διατέθηκαν σε άλλα κράτη.