Ουζμπεκική γλώσσα

Τουρκμενιστάν

Από την δεκαετία του 2000, η κυβέρνηση του Τουρκμενιστάν διεξήγαγε εξαναγκασμένη Τουρκμενοποίηση των Ουζμπέκων που ζούσαν στη χώρα. Στην Σοβιετική εποχή και τη δεκαετία του 1990, η ουζμπεκική γλώσσα χρησιμοποιούταν ελεύθερα στο Τουρκμενιστάν. Υπήρχαν εκατοντάδες ουζμπεκικά σχολεία και αρκετές εφημερίδες στην ουζμπεκική. Σήμερα υπάρχουν λίγα ουζμπεκικά σχολεία στη χώρα και λίγες εφημερίδες στην ουζμπεκική. Παρ'όλα αυτά, τα ουζμπεκικά συνεχίζουν να είναι μια από τις αναγνωρισμένες γλώσσες των εθνικών μειονοτήτων στη χώρα. Στο Τουρκμενιστάν, ζουν 300.000 με 600.000 Ουζμπέκοι. Οι περισσότεροι ομιλητές της ουζμπεκικής γλώσσας ζουν στην περιφέρεια Ντασογκούζ, ενώ σημαντικές κοινότητες Ουζμπεκόφωνων ζουν στην περιφέρεια Λεμπάπ και στην πρωτεύουσα Ασγκαμπάτ.

Ρωσία

Τα ουζμπεκικά είναι μια από τις πολλές αναγνωρισμένες γλώσσες εθνικών μειονοτήτων στη Ρωσία. Πάνω από 400.000 Ουζμπέκοι είναι πολίτες της Ρωσικής Ομοσπονδίας και ζουν στη Ρωσία. Επίσης, στη Ρωσία ζουν 2 με 6 εκατομμύρια Ουζμπέκοι από τις δημοκρατίες της Κεντρικής Ασίας (κυρίως από το Ουζμπεκιστάν, τη Κιργιζία και το Τατζικιστάν), οι οποίοι είναι μετανάστες. Μεγάλες κοινότητες Ουζμπέκων ζουν σε κάθε μεγάλη πόλη της Ρωσίας, όπως οι πόλεις Μόσχα, Αγία Πετρούπολη, Αικατερινούπολη, Νοβοσιμπίρσκ, Καζάν, Βόλγκογκραντ, Σαμάρα, Ροστόφ επί του Ντον, Περμ, Νίζνι Νόβγκοροντ, Τσελιάμπινσκ, Βλαντιβοστόκ, Ουφά, Κράσνογιαρσκ, Ομσκ, Κρασνοντάρ, Βορόνεζ, Σαράτοφ και Τιουμέν. Σε αυτές τις πόλεις κάποιος συναντά αρκετά συχνά πινακίδες στα ουζμπεκικά. Αυτές οι πινακίδες βρίσκονται κυρίως σε εστιατόρια και μαγειρεία, κουρεία, μαγαζιά που πωλούν φρούτα, λαχανικά και υφασμάτινα προϊόντα. Υπάρχει μια μικρή κλινική όπου οι πινακίδες και ταμπέλες είναι στα ουζμπεκικά. Στις παραπάνω πόλεις, υπάρχουν επίσης παράνομες πινακίδες στα ουζμπεκικά, οι οποίες παραπέμπουν σε υπόγειες σεξουαλικές υπηρεσίες. Οι Ουζμπέκοι της Ρωσίας προτιμούν το κυριλλικό αλφάβητο όταν γράφουν τα ουζμπεκικά, αλλά τα τελευταία χρόνια η ουζμπεκική νεολαία στην Ρωσία χρησιμοποιεί και το ουζμπεκικό λατινικό αλφάβητο. Σε μεγάλες πόλεις της Ρωσίας, εκδίδονται μικρές εφημερίδες στα ουζμπεκικά. Μερικές οδηγίες για μετανάστες μεταφράζονται σε διάφορες γλώσσες, συμπεριλαμβανομένης της Ουζμπεκικής. Η Ουζμπεκική γλώσσα διδάσκεται σε τμήματα τουρκολογίας σε όλη τη Ρωσία. 
Τα μεγαλύτερα κέντρα εκμάθησης της ουζμπεκικής γλώσσας βρίσκονται στα πανεπιστήμια της Μόσχας και της Αγίας Πετρούπολης. Υπάρχουν πολλοί Ρώσοι που ενδιαφέρονται και αγαπούν την ουζμπεκική γλώσσα και πολιτισμό, οι οποίοι μαθαίνουν τα ουζμπεκικά για τον εαυτό τους. Τα ουζμπεκικά είναι μια από τις δημοφιλέστερες ξένες γλώσσες της πρώην ΕΣΣΔ. Οι μητρικοί ομιλητές της ουζμπεκικής γλώσσας στη Ρωσία και οι Ουζμπέκοι στη Ρωσία χρησιμοποιούν συνήθως πολλές λέξεις από τα ρώσικα.

Αριθμός ομιλητών

Οι εκτιμήσεις των ομιλητών της ουζμπεκικής γλώσσας ποικίλουν. Η σουηδική εγκυκλοπαίδεια Nationalencyklopedin εκτιμά τον συνολικό αριθμό ομιλητών στα 30 εκατομμύρια, ενώ το CIA World Factbook εκτιμά τον αριθμό των ομιλητών στα 25 εκατομμύρια. Άλλες πηγές εκτιμούν ότι η ουζμπεκική είναι η μητρική γλώσσα 21 εκατομμυρίων ατόμων στο Ουζμπεκιστάν, 3.4 εκατομμυρίων στο Αφγανιστάν, 900.000 στο Τατζικιστάν, 800.000 στη Κιργιζία, 500.000 στο Καζακστάν, 300.000 στο Τουρκμενιστάν, και 300.000 στη Ρωσία.