Καπλάνι Μεσσηνίας

Τοποθεσία

Το Καπλάνι βρίσκεται βορειοδυτικά από την Κορώνη από την οποία απέχει 13 περίπου χιλιόμετρα και νοτιοανατολικά από την Πύλο από την οποία απέχει περίπου 29,5 χιλιόμετρα. Έχει υψόμετρο 220 μέτρα και απέχει 8 περίπου χιλιόμετρα από τη θάλασσα. Κοντά στο Καπλάνι βρίσκονται, προς τα βόρειά του το Ζιζάνιο σε απόσταση μικρότερη των 3 περίπου χιλιομέτρων και προς τα νοτιοανατολικά του η Υάμεια σε απόσταση επίσης μικρότερη των 3 περίπου χιλιομέτρων αντίστοιχα.

Ιστορία

Το χωριό, το οποίο βρίσκεται πάνω στην οροσειρά Ζαρναούρα και έχει θέα προς τα βουνά Λυκόδημο και Ζαρναούρα. έχει μακρόχρονη ιστορία που ακολουθεί την ιστορία της Μεσσηνίας και της ευρύτερης περιοχής της Κορώνης και της Πυλίας. Η περιοχή του χωριού κατά την αρχαιότητα, ήταν υπό τον έλεγχο της Ασίνης, της αρχαίας πόλης, η οποία μεταγενέστερα αναπτύχθηκε ως η σύγχρονη Κορώνη. Το χωριό αναφέρεται σε διάφορες πηγές, τουλάχιστον από την εποχή του Μεσαίωνα και της Τουρκοκρατίας, με την ονομασία Καπλάνι. Η λέξη  «καπλάνι», στη τουρκική γλώσσα σημαίνει αιλουροειδές, τίγρις ή λεοπάρδαλη και κατ’ επέκταση πολεμικός, ανδρείος, αιμοβόρος άνδρας. Κάποιοι από τους κατοίκους του χωριού προέρχονται από Αρκάδες κτηνοτρόφους, γνωστούς και ως οι «ανεβοκατεβάτες», ονομασία που αποδόθηκε παλαιότερα στους βοσκούς αυτούς, καθώς την Άνοιξη ανέβαιναν με τα κοπάδια τους στην Αρκαδία, ενώ τον Χειμώνα κατέβαιναν στα χειμαδιά της Μεσσηνίας.

Διοικητική ιστορία

Το Καπλάνι προσαρτήθηκε, το 1835, στον παλαιό Δήμο Κολωνίδων, με έδρα την Κορώνη, όπου και παρέμεινε, ως το 1912, που ο δήμος αυτός καταργήθηκε. Τουλάχιστον από το 1844 ως το 1889 το χωριό αναφερόταν επίσημα ως το Καπλάνι, ενώ από το 1889 ως το 1896 ως  το Καπλάνιον. Από το 1896 ως το 1940 αναφερόταν και πάλι ως το Καπλάνι και από το 1940 ως σήμερα ως το Καπλάνιον. Το χωριό αναφέρεται, το 1853, επίσης σαν Καπλάνι στον β΄ τόμο των «Ελληνικών» του Ιάκωβου Ρίζου Ραγκαβή, ως χωριό του Δήμου Κολωνίδων της Επαρχίας Πυλίας με πληθυσμό 82 κατοίκων, με βάση την απογραφή του 1851. Το 1912 το χωριό προσαρτάται ως έδρα στην Κοινότητα Καπλανίου. Στην ίδια κοινότητα προσαρτώνται επίσης οι οικισμοί Βάλτσουκα (σήμερα το Εξοχικόν), Γρίζι (σήμερα το Ακριτοχώριον, το οποίο έγινε αυτόνομη Κοινότητα το 1948), Ζιζάνιον και Τσαΐζι (σήμερα η Υάμεια, η οποία έγινε αυτόνομη Κοινότητα το 1925). Το Καπλάνι παρέμεινε ως οικισμός και έδρα της Κοινότητας Καπλανίου, από το 1912 ως το 1997, όταν τότε, στα πλαίσια των αλλαγών που επήλθαν στη τοπική αυτοδιοίκηση, μέσω του σχεδίου «Καποδίστριας», το Καπλάνι υπήχθη στον κατηργημένο Δήμο Κορώνης, με έδρα την Κορώνη, ως το 2010. Από το 2011, μετά τις νέες αλλαγές του σχεδίου «Καλλικράτης» το Καπλάνι ανήκει πλέον στον νέο Δήμο Πύλου - Νέστορος. Ο δήμος αυτός, συστάθηκε με το Πρόγραμμα Καλλικράτης με την συνένωση των προϋπαρχόντων δήμων Κορώνης, Μεθώνης, Παπαφλέσσα, Πύλου, Νέστορος και Χιλιοχωρίων. Το Καπλάνι σήμερα είναι οικισμός και έδρα της Τοπικής Κοινότητας του Καπλανίου του Δήμου Πύλου-Νέστορος, στην οποία υπάγονται επίσης οι οικισμοί Εξοχικόν και Ζιζάνιον.

Κτίρια – εκδηλώσεις – αξιοθέατα

Εκτός από τα παραδοσιακά σπίτια υπάρχει το παλαιό Δημοτικό Σχολείο, το οποίο λειτούργησε για πρώτη φορά το 1898 και οι  εκκλησίες του χωριού, ο Ιερός Ναός του Αγίου Αθανασίου, ο οποίος κτίστηκε το 1907, ο Ιερός Ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου και ο ενοριακός Ιερός Ναός του Προφήτου Ηλία, οι οποίοι υπάγονται στην Ιερά Μητρόπολη Μεσσηνίας. Διάφορες εκδηλώσεις και πολιτιστικά δρώμενα διοργανώνει ο Σύλλογος Απανταχού Καπλαναίων «Ο ΠΡΟΦΗΤΗΣ ΗΛΙΑΣ» και ο Μορφωτικός και Εξωραϊστικός Σύλλογος Καπλαναίων Μεσσηνίας. Στις 19 και 20 Ιουλίου πραγματοποιείται πανηγύρι προς τιμήν του Προφήτη Ηλία, με μουσική, φαγητό και ποτό, ενώ τον Αύγουστο διοργανώνεται στην πλατεία του χωριού, κάτω από τον αιωνόβιο πλάτανό της, ετήσιο αντάμωμα-πανηγύρι. Σημαντικά αξιοθέατα της περιοχής είναι το Παλιόκαστρο, αλλά και οι μυκηναϊκοί θολωτοί τάφοι στη θέση Βίγλα.

Θολωτοί μυκηναϊκοί τάφοι στο Καπλάνι (θέση Βίγλα)

Μεταξύ των χωριών Καπλάνι και Ζιζάνι στη θέση Βίγλα υπάρχουν δυο θολωτοί μυκηναϊκοί τάφοι.  Ο πρώτος τάφος, διαμέτρου 5 μέτρων, με σωζόμενο ύψος 2.50 μέτρων περίπου, είναι κτισμένος με πλακοειδείς ντόπιες πέτρες και έχει διάδρομο μήκους 6 μέτρων. Ο τάφος αυτός είχε σοβαρά αναμοχλευθεί από αρχαιοκάπηλους, κατά την αρχαιότητα, που είχαν φθάσει στο δάπεδο σχεδόν του μισού τάφου, συσσωρεύοντας πέτρες, όστρακα και οστά στο άλλο μισό. Παρά το γεγονός ότι είχε συληθεί, βρέθηκαν δύο νεκροί σε λάκκο. Προς τα νοτιοανατολικά του βρίσκεται ο δεύτερος τάφος, του οποίου διακρινόταν το ανώφλι της εισόδου σε μικρή απόσταση βορειότερα και ο οποίος είχε διαφύγει της προσοχής των λαθρανασκαφέων. Η ανασκαφή του τάφου αυτού διήρκεσε δύο μήνες υπό δύσκολες συνθήκες, αλλά τα αρχαιολογικά ευρήματα ήταν πενιχρά και η κεραμική αποσπασματική, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα δύσκολη την ακριβή χρονολόγησή του, που πάντως σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις τοποθετείται στην YE ΙΙΑ εποχή. Ανευρέθηκαν λίγα ψήγματα χρυσού, τέσσερις οκτώσχημοι χρυσοί ρόδακες, σφαιρική διάτρητη χάνδρα από γυαλί και χάνδρα από φαγεντιανή. Τάφοι, όπως οι θολωτοί τάφοι στο Καπλάνι, εμφανίστηκαν για πρώτη φορά στην επικράτεια του βασιλείου του Νέστορα στη Μεσσηνία, που θεωρείται «η πατρίδα του θολωτού τάφου», πριν εξαπλωθούν στην υπόλοιπη Ελλάδα.