Ακαδία

Οι πρώτοι Γάλλοι έποικοι

Η πρώτη απόπειρα εποίκισης της Βόρειας Αμερικής έγινε το 1604 από 120 Γάλλους, επικεφαλής των οποίων ήταν ο Σαμουέλ ντε Σαμπλαίν. Η μικρή αποικία στην Νήσο του Τιμίου Σταυρού (Isle de Sᵗᵉ-Croix) είχε σύντομο βίο: ασυνήθιστοι και απροετοίμαστοι για τον βαρύ χειμώνα του Καναδά, οι μισοί έποικοι πέθαναν από σκορβούτο. Την άνοιξη του 1605, οι εναπομείναντες έποικοι καθώς και νέοι έποικοι από την Γαλλία ίδρυσαν το Πορ Ρουαγιάλ (Port-Royal) και έτσι άρχισε ο εποικισμός της Ακαδίας (σημερινή Νέα Σκωτία).
Το 1608, ο Σαμουέλ ντε Σαμπλαίν ίδρυσε την Πόλη του Κεμπέκ σε μία στενωπό του ποταμού Αγίου Λαυρεντίου και έτσι άρχισαν να διαμορφώνονται οι δύο κύριες επαρχίες της Νέας Γαλλίας: η Ακαδία και ο Καναδάς (οι σημερινές καναδικές επαρχίες Κεμπέκ και Οντάριο).

Οι συγκρούσεις με τους Άγγλους

Η σχεδόν ταυτόχρονη εποίκιση της Βόρειας Αμερικής από τους Βρετανούς μοιραία οδήγησε σε συγκρούσεις με τους Ακαδιανούς. Οι διαμάχες των  Γάλλων και των Βρετανών εποίκων άρχισαν το 1613 και εντάθηκαν προς το τέλος του 17ου αι. Το 1713, με την συνθήκη της Ουτρέχτης, η Ακαδία παραχωρήθηκε τελικά στην Μεγάλη Βρετανία, η οποία μετονόμασε την περιοχή σε Νέα Σκωτία. Τον Ιούλιο του 1745 έπεσε το Λουιμπούρ (Luisbourg), το τελευταίο γαλλικό οχυρό στην περιοχή του Ατλαντικού.

Η «Μεγάλη Αναστάτωση»

Οι Ακάδιοι ή Ακαδοί του 17ου αι. δεν είχαν ιδιαίτερους εθνικούς δεσμούς με την Γαλλία. Αν και οι περισσότεροι κατάγονταν από το Πουατιέ της Γαλλίας, εντούτοις ένιωθαν πιο πολύ δεμένοι με την αποικία τους παρά με την μητροπολιτική Γαλλία, όπου οι συνθήκες διαβίωσης ήταν κατά πολύ χειρότερες.
Παρ’ όλα αυτά, όταν η Ακαδία βρέθηκε υπό βρετανική κατοχή, οι Ακάδιοι αρνήθηκαν να ορκιστούν πίστη στο βρετανικό στέμμα. Η βρετανική διοίκηση, υπό τον υποκυβερνήτη της Νέας Σκωτίας Τσαρλς Λώρενς (Charles Laurence) και τον συνταγματάρχη Ρόμπερτ Μόνκτον (Robert Monckton), φοβούμενη πιθανές αναταραχές, άρχισε να συγκεντρώνει τους Ακαδίους και να τους εκδιώκει μαζικά στην Γαλλία, την Αγγλία και τις βρετανικές αποικίες στις σημερινές αμερικανικές ακτές του Ατλαντικού. Οι βίαιες εκδιώξεις διήρκεσαν από τον Αύγουστο του 1755 έως το 1763 και καταγράφηκαν στην ιστορία των Ακαδίων ως «η Μεγάλη Αναστάτωση» (Le Grand Dérangement).
Πολλοί από τους εκδιωγμένους Ακαδίους κατόρθωσαν να επιστρέψουν στον Καναδά, αλλά τα χωριά τους στην Νέα Σκωτία είχαν ήδη καταληφθεί από νέους Βρετανούς εποίκους. Έτσι, οι Ακάδιοι που επαναπατρίστηκαν εγκαταστάθηκαν στην σημερινή επαρχία του Νιου Μπράνσγουικ. Επίσης, στα πρώτα χρόνια μετά την Μεγάλη Αναστάτωση, πολλοί Ακάδιοι από την αρχική Ακαδία έφυγαν και πήγαν να εγκατασταθούν στην Λουιζιάνα. Απόγονοι των Ακαδίων που εγκαταστάθηκαν στην Λουιζιάνα είναι οι σημερινοί Καδιανοί ή Κατζούν (γαλλικά: Cadiens, αγγλικά: Cajuns).

Εθνική συνείδηση

Οι Ακαδιανοί του Ατλαντικού, αν και ολιγάριθμοι σε σύγκριση με τους σύγκριση με τους υπόλοιπους γαλλόφωνους κατοίκους του Καναδά, απέκτησαν νωρίς εθνική συνείδηση. Η Μεγάλη Αναστάτωση αποτελεί σίγουρα καθοριστικό γεγονός στην ιστορία τους, και χαλύβδωσε την θέλησή τους για εθνική επιβίωση. Αν και σχετικά φτωχοί — οι περισσότεροι ζούσαν και εξακολουθούν να ζουν από την γεωργία και την αλιεία — εντούτοις ήδη από την πρώτη εθνική σύνοδό τους το 1881, οι Ακάδιοι άρχισαν να ζητούν να αναγνωριστούν ως ξεχωριστή εθνική οντότητα στον Καναδά. Το αποτέλεσμα αυτών των εθνικών διεκδικήσεων ήταν η ομοσπονδιακή κυβέρνηση του Καναδά να αναγνωρίσει το έθνος των Ακαδίων και η επαρχία του Νιου Μπράνσγουικ να αναγνωρίσει την γαλλική γλώσσα ως επίσημη και ισοδύναμη της αγγλικής.
Σήμερα στον Καναδά ζουν περίπου 300.000 Ακάδιοι, απόγονοι των πρώτων Γάλλων εποίκων του 17ου αι. Η πλειόνοτητα των Ακαδιανών κατοικεί στο ΒΑ άκρο της επαρχίας του Νιου Μπράνσγουικ στην λεγόμενη Ακαδική Χερσόνησο (γαλ. péninsule Acadienne). Οι Ακάδιοι που ζουν στα ΝΑ του Νιου Μπράνσγουικ, στην περιοχή του Μόνκτον, μιλούν την διάλεκτο Σιάκ ή chiaque) με πολλά στοιχεία από την αγγλική γλώσσα.