Οίον Δεκελεικόν

Ονομασία

Σύμφωνα με τον Αθηναίο ιστορικό Φιλόχορο, αλλά και τον Αρποκρατίωνα, η λέξη «οίον» (αρχαία ελληνικά: οἶον), σημαίνει το «μόνο», το «έρημο», αυτό το οποίο εγκαταλείφθηκε. Η λέξη «Δεκελεικός» είχε υιοθετηθεί για να διακρίνει αυτόν τον δήμο, ο οποίος ανήκε στην Ιπποθοωντίδα φυλή, από εκείνον του Οίου Κεραμεικού, ο οποίος ανήκε στην Λεοντίδα φυλή. Το «Οίον το Δεκελεικόν» ήταν ένας από τους λίγους δήμους που είχε προσδιορισμό στην ονομασία του, αναφέρεται επίσης από τον Όμηρο και σύμφωνα με μια άλλη εκδοχή η ονομασία του σημαίνει δασώδης περιοχή.

Τοποθεσία του αρχαίου δήμου

Ο δήμος του Οίου του Δεκελεικού, ήταν δήμος των Μεσογείων. Στην αρχαιότητα βρισκόταν μεταξύ των δήμων Δεκέλειας και Εκάλης. Η τοποθεσία του δήμου αυτού παραμένει ακόμα άγνωστη, αβέβαιη, ασαφής και δεν έχει ακόμα ταυτιστεί επακριβώς με κάποια σημερινή περιοχή. Ήταν σίγουρα σε περιοχή της Μεσογαίας και ίσως αρχικά η νοτιοανατολική Δεκέλεια, από την οποία εξαρτιόταν πρώτα, ώσπου να γίνει ανεξάρτητος δήμος με την μεταρρύθμιση του Κλεισθένη. Το όνομά του άλλωστε προέρχεται από τη Δεκέλεια, δείχνοντας μια σύνδεση σημαντική και ικανή για να διακρίνεται από τον άλλο ομότιτλο δήμο, δηλαδή το Οίον Κεραμεικόν, ο οποίος ήταν δήμος της Λεοντίδας φυλής. Σύμφωνα με σύγχρονους ερευνητές, όπως ο John S. Traill, θα μπορούσε να βρίσκεται κοντά στο κέντρο του γνωστού παλαιότερα χωριού ως το Μπογιάτι, δηλαδή ανάμεσα  στην περιοχή του σημερινού Αγίου Στεφάνου (πρώην Νέο Μπογιάτι) και της Άνοιξης (πρώην Παλαιό Μπογιάτι), που υπάγονται στον Δήμο Διονύσου. 
Υπέρ της άποψης ότι βρίσκεται σε τοποθεσία κοντά στην Δεκέλεια και ότι αρχικά το Οίον εξαρτιόταν από αυτήν συνηγορεί ένα επίσης σημαντικό στοιχείο: Το Οίον Δεκελεικόν ήταν επίσης ένα σημαντικό κέντρο της φρατρίας των Δημοτιονιδών, οικογένειας με έδρα κυρίως την Δεκέλεια. 
Ερευνητής του 19ου αιώνα (Διονύσιος Σουρμελής) πίστευε ότι ο δήμος έχασε το όνομά του αφ' ότου ο Άγιος Μερκούριος έγινε πολιούχος του χωριού αυτού και τοποθετούσε τον δήμο στην περιοχή του Αγίου Μερκουρίου, στη διαδρομή από Χαλκίδα προς Αθήνα και αντίστροφα.

Η συμμετοχή του δήμου στην αρχαία Βουλή

Ο δήμος, η ύπαρξη του οποίου επιβεβαιώνεται και από διάφορες επιγραφές, ως μέλος αρχικά της Ιπποθοωντίδας φυλής, συμμετείχε με 3 βουλευτές στην αρχαία Βουλή των 500, κατά την πρώτη περίοδο (508 – 307/306 π.Χ.). Κατά τη δεύτερη περίοδο (307/306 – 224/223 π.Χ.) ο δήμος αντιπροσωπευόταν επίσης από 3 βουλευτές στη Βουλή των 600. Κατά την τρίτη περίοδο (224/223 – 201/200 π.Χ.) ο δήμος ενσωματώθηκε στην Πτολεμαΐδα φυλή με 3 βουλευτές. Κατά την τέταρτη (201/200 π.Χ. – 126/127) και την πέμπτη περίοδο (126/127 – 3ος αιώνας) ο δήμος ενσωματώθηκε στην Ατταλίδα φυλή με άγνωστο ο αριθμό βουλευτών–αντιπροσώπων του δήμου.

Οι κάτοικοι του Οίου του Δεκελεικού

Ο δημότης του αρχαίου Οίου του Δεκελεικού αναφερόταν με την χρήση της φράσης «εξ Οίου», δηλαδή προέρχεται από το Οίο. Το γεγονός ότι εκλέγονταν 3 βουλευτές στον δήμο, παρά την ονομασία του σε «Οίον», η οποία σύμφωνα με τον Φιλόχορο, αλλά και τον Αρποκρατίωνα, προσδιόριζε μια μόνη ή έρημη ή αραιοκατοικημένη χώρα, δείχνει ότι υπήρχε σημαντικός αριθμός δημοτών και κατοίκων, αν και είναι επίσης δυνατόν ο πληθυσμός αυτός να αυξήθηκε σε μεταγενέστερο χρόνο, από όταν δόθηκε αρχικά η ονομασία.

Προσωπικότητες από το Οίον το Δεκελεικό

Υπήρξαν διάφοροι γνωστοί πολίτες από τον δήμο του Οίου του Δεκελεικού, όπως Διοκλείδης εξ Οίου, ο βουλευτής Διονυσόδοτος εξ Οίου γιος του Πυθαράτου, ο βουλευτής Διονυσόδωρος εξ Οίου, ο Διότιμος εξ Οίου, ο Διοχάρης εξ Οίου γιος του Διοκλείδου κ.α.