Η Έκρηξη (ταινία)

Πλοκή

Η ταινία αφηγείται μία μέρα και δέκα χρόνια από τη ζωή της Μαρίας (Αγγελική Παπούλια), μιας νεαρής γυναίκας που ξεκινά την ενήλικη ζωή της με τις καλύτερες προθέσεις - περνά στην νομική, ερωτεύεται παράφορα και παντρεύεται έναν όμορφο, νεαρό ναυτικό (Βασίλης Δογάνης) - για να ξυπνήσει δέκα χρόνια μετά με τρία παιδιά, το μαγαζί της οικογένειάς της βυθισμένο σε φρικτά χρέη που οδηγούν τη μητέρα της στην αυτοκτονία (Θέμις Μπαζάκα), σε μια χώρα διαλυμένη στο αποκορύφωμα της οικονομικής κρίσης, και τον σύζυγό της συνεχώς απόντα να την απατά με γυναίκες και άνδρες που συναντά στα ταξίδια του. 
Με καταλύτη την επιθετική συμπεριφορά της ζηλόφθονης αδελφής της (Μαρία Φιλίνη) και του φασίστα γαμπρού της (Μάκης Παπαδημητρίου), η Μαρία επαναστατεί. Κλείνει μια συμφωνία με μια μεγάλη κατασκευαστική εταιρία και αναγκάζει τον πατέρα της (Γιώργος Μπινιάρης) να βάλει φωτιά στο δάσος του χωριού του με αντάλλαγμα χρήματα. Επιβιβάζει τα παιδιά της σε ένα αυτοκίνητο και τα αφήνει στην αδελφή της που είναι εμφανές ότι δεν μπορεί να τα φροντίσει. Δέρνει τον γαμπρό της και τον απειλεί πως αν πειράξει τα παιδιά της όσο λείπει, θα γυρίσει και θα τον σκοτώσει. Πετά το κινητό της τηλέφωνο όταν της τηλεφωνεί ο σύζυγός της, που ανήσυχος ξεκινά ένα βεβιασμένο ταξίδι από το Αμβούργο πίσω στην Αθήνα. 
Πριν απομακρυνθεί από την πόλη, η Μαρία μπαίνει σ' ένα ίντερνετ καφέ γεμάτο άνδρες μετανάστες και τσεκάρει τον καιρό. Αμέσως μετα, αρχίζει να βλέπει στον υπολογιστή σκηνές πορνό ενώ οι άνδρες γύρω γελάνε και την κοιτάνε άναυδοι. Μιλώντας σε μια ομάδα υποστήριξης κακοποιημένων γυναικών, τους λέει πως προτιμά τις τύψεις που νιώθει για το ότι εγκαταλείπει τα παιδιά της από τη ζωή που ζούσε μέχρι σήμερα. 
Το βράδι, ενώ η Μαρία οδηγεί στην Εθνική οδό, ο πατέρας της βάζει φωτιά στο δάσος και το καίει. Πιάνεται επ' αυτοφόρω από δύο κυνηγούς που τον λιντσάρουν. 
Το ξημέρωμα, η Μαρία, πλημμυρισμένη από αναμνήσεις από την ευτυχισμένη της ζωή με τον Γιάννη, σπάει μια μπάρα διοδίων και εμπλέκεται σε μια καταδίωξη με ένα περιπολικό. Τους ξεφεύγει. Ο Γιάννης φτάνει στην Αθήνα και βρίσκει τα παιδιά του να κοιμούνται στο ίδιο κρεβάτι με την αδελφή της γυναίκας του και τον γαμπρό του, περιτριγυρισμένους από ναζιστικά σύμβολα. Παίρνει τα παιδιά και φεύγει. 
Η Μαρία οδηγεί ευθεία προς ένα αυτοκίνητο που έρχεται από το αντίθετο ρεύμα. Τελευταία στιγμή, στρίβει και το αμάξι της φεύγει στα χωράφια. Η Μαρία παραμερίζει τον αερόσακο, βγαίνει από το αυτοκίνητο και περπατά στον ήλιο προς άγνωστη κατεύθυνση.

Παραγωγή

Η έκρηξη παρουσιάστηκε για πρώτη φορά σαν υπό ανάπτυξη σχέδιο ταινίας μεγάλου μήκους από την Homemade Films και την παραγωγό Μαρία Δρανδάκη στo φόρουμ συμπαραγωγών Cinelink του Φεστιβάλ Σαράγεβο 2012, όπου και βραβεύθηκε με το Eurimages Co-production Development Award. 
Η ταινία σε συμπαραγωγή με τη γερμανική Unafilm και τις ολλανδικές εταιρίες PRPL και Bastide Films, χρηματοδοτήθηκε από το Ελληνικό και το Ολλανδικό Κέντρο Κινηματογράφου, τα γερμανικά fund FIlm und Medienstiftung NRW και Filmfoerderung Hamburg Schleswig-Holstein. Οι εταιρίες Pan Entertainment, Graal SA, Marni Films, Mamoko Entertainment, Prosenghisi LTD (Ελλάδα) και Movimento Film (Ιταλία) συνεργάστηκαν ως συμπαραγωγοί.  
Όπως δήλωσε ο Σύλλας Τζουμέρκας σε συνέντευξή του στο Cineuropa δήλωσε, η παραγωγή της ταινίας καθυστέρησε και κινδύνευσε εξαιτίας του ξαφνικού κλεισίματος της ΕΡΤ από τον πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά το καλοκαίρι του 2013. Η παραγωγή της ταινίας ξεκίνησε τον Σεπτέμβρη του 2013.
Η ταινία γυρίστηκε στην Αθήνα, το Αμβούργο και την υπο κατασκευή Αιγαία Οδό, στη σήραγγα των Τεμπών.

Διανομή

Η ταινία έκανε την παγκόσμια πρεμιέρα της στο Διεθνές Διαγωνιστικό του Φεστιβάλ Λοκάρνο 2014. 
Εξαιτίας των τολμηρών ερωτικών σκηνών της ταινίας, το φεστιβάλ σημείωσε στα εισιτήρια, τον κατάλογο και τα προωθητικά υλικά του, ότι "η ταινία ενδέχεται να προσβάλει τις ευαισθησίες κάποιων θεατών". Μετά την παγκόσμια πρεμιέρα της, η ταινία έκανε εξαιρετική πορεία στα διεθνή φεστιβάλ, συμμετέχοντας στο πρόγραμμα των Φεστιβάλ του Λονδίνου, Σαράγεβο, Ρότερνταμ, Κάρλοβι Βάρι (Variety's 10 European Directors to Watch), Τζεοντζού, Σάο Πάολο, Αμβούργου, Χονγκ-Κονγκ, κ.ά.
Κυκλοφόρησε στις ελληνικές κινηματογραφικές αίθουσες στις 22 Νοεμβρίου 2014 από την Strada Films, και στη συνέχεια στην Ολλανδία (12 Μαρτίου 2015), τη Γερμανία (16 Απριλίου 2015), Ιταλία (27 Αυγούστου 2015), την Πολωνία (12 Σεπτεμβρίου 2015), τη Δανία (19 Σεπτεμβρίου 2015), κ.α.. Στις Η.Π.Α. αγοράστηκε από την Indiepix FIlms για διανομή σε dvd και VOD.

Κριτικές

Ο Μark Adams έγραψε μια διθυραμβική κριτική της ταινίας στο Screen Daily στην παγκόσμια πρεμιέρα της στο Λοκάρνο, αποκαλώντας την Έκρηξη "ένα εξαιρετικά ελεύθερο και βαθύ δράμα που έχει στο κέντρο του μια εντυπωσιακή, άφοβη ερμηνεία από την Αγγελική Παπούλια στον ρόλο μιας γυναίκας με ελεύθερο πνεύμα που φτάνει στο όριο της αντοχής της". Η Jessica Kiang έγραψε στο Indiewire ότι η Έκρηξη είναι μια "επιθετική, δύσκολη, αλληγορικά επείγουσα ελληνική τραγωδία, όπου η αφήγηση μιας προσωπικής απελευθέρωσης γίνεται η πολιτική αλληγορία ενός εξαιρετικά ισχυρού πεσσιμισμού", διαβάζοντας το ταξίδι της κεντρικής ηρωίδας ως "μια σειρά από δολοφονίες".  Ο Jonathan Holland στο Hollywood Reporter περιγράφει την ταινία σα μια "μαύρη, ζοφερή, επίκαιρη ταινία, η φορτισμένη προσωπική διατριβή του Σύλλα Τζουμέρκα ενάντια σε ένα οικονομικό σύστημα που φτιάχνει ανθρώπους μόνο και μόνο για να τους συντρίψει".  Ο Guy Lodge στο Variety επαινεί την ταινία για την ενέργεια και τις ερμηνείες της, διαφωνώντας όμως με στοιχεία της κατασκευής της, αποκαλώντας την "άναρχη, αλλά ταιριαστά εμπρηστική".
Η Έκρηξη έλαβε κυρίως θετικές και εξαιρετικές κριτικές στις χώρες που κυκλοφόρησε στις αίθουσες, για την ένταση της σκηνοθεσίας της, το σύνθετο κατασκευαστικά μοντάζ, και την ερμηνεία της Αγγελικής Παπούλια στον κεντρικό ρόλο. 
Ο Oliver Kaever του Der Spiegel αποκάλεσε την Αγγελική Παπούλια ως μια "από τις πιο ατρόμητες Ευρωπαίες ηθοποιούς" για την ερμηνεία της στο ρόλο της Μαρίας και η πολωνική Polityka έγραψε για την Έκρηξη ότι η ταινία αποκαλύπτει με ένα μοναδικό τρόπο τα βαθιά χάσματα στην ελληνική κοινωνία τον καιρό της κρίσης". Η Sueddeutsche Zeitung (Fritz Goettler) έγραψε ότι "η Έκρηξη με την παθιασμένη, ανυπόμονη και εξεγερμένη ηρωίδα της, είναι η ελληνική κρίση" και η ολλανδική Der Filmkrant (Joost Booren) ότι "ο Τζουμέρκας με την δεύτερη ταινία του παίρνει εμφατικά αποστάσεις από το Greek Weird Wave: η Έκρηξη είναι μια θυμωμένη ταινία γεμάτη καρδιά." 
Αντίθετα, στην κυκλοφορία της ταινίας στην Ελλάδα, η ταινία αντιμετωπίστηκε με μέτριες κριτικές με πολλούς κριτικούς να αντιδρούν αρνητικά στην περίπλοκη φόρμα της ταινίας, την έντονη σεξουαλικότητα και την εξαιρετικά πεσιμιστική εικόνα της χώρας.

Διακρίσεις και βραβεύσεις

Η Έκρηξη ήταν υποψήφια για τη Χρυσή Λεοπάρδαλη στο Φεστιβάλ Λοκάρνο 2014 . Διαγωνίστηκε για τα βραβεία Heart of Sarajevo στο Διεθνές Διαγωνιστικό του Φεστιβάλ Σάραγεβο, το Νew Directors Competition Award στο Φεστιβάλ Σάο Πάολο, και το New Directors Award του Φεστιβάλ Σιάτλ, κ.α.. Βραβεύθηκε με το βραβείο της F.I.PRES.C.I στο φεστιβάλ της Πρίστινα και το Βραβείο της Επιτροπής στο Φεστιβάλ Οτράντο. Επιλέχθηκε από το Αμερικάνικο Ινστιτούτο Κινηματογράφου για το πρόγραμμα European Film Showcase 2015. Για την ερμηνεία της στην ταινία, η Μαρία Φιλίνη (Γωγώ), κέρδισε το Βραβείο Καλύτερης Πρωτοεμφανιζόμενης Ηθοποιού στις Νύχτες Πρεμιέρας.