Κατοικία Γκουαρντιόλα

Η Κατοικία Γκουαρντιόλα (Guardiola House) (1986-1988) σχεδιάστηκε για να τοποθετηθεί σε μία πλαγιά πάνω από τον κόλπο Cadiz, στην Santa Maria del Mar στην Ισπανία. . Αυτή η μη υλοποιημένη αντιληπτική κατοικία σχεδιασμένη από τον Peter Eisenman αποτελεί το αποτέλεσμα διαδικασιών πάνω στο βασικό γεωμετρικό σχήμα, τον κύβο και είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της «αρχιτεκτονικής της αποδόμησης» του.
Ο Peter Eisenman είναι ένας διεθνώς αναγνωρισμένος αρχιτέκτονας, θεωρητικός και καθηγητής που έγινε ιδιαίτερα γνωστός στην Αμερική την δεκαετία του 80’ ως βασικός εκπρόσωπος της αρχιτεκτονικής της αποδόμησης (deconstructive architecture). Ο συνεχής παραλληλισμός του μεταξύ φιλοσοφίας και γλωσσολογίας του επέτρεψε να επαναπροσδιορίσει την ιστορία της αρχιτεκτονικής σε σχέση με την λειτουργικότητα και τα όριά της, ανακαλύπτοντας νέους τρόπους εφαρμογής που εντείνουν την χωρική και χρονική εμπειρία του χρήστη.

Διαδικασία σχεδιασμού

Για το Guardiola House, ο Peter Eisenman πήρε ένα βασικό γεωμετρικό στερεό, τον κύβο, και τον μεταχειρίζεται μέσα από 8 διαφορετικές κινήσεις-διατάξεις αρχικά μετατοπίζοντας και αφαιρώντας τον ένα κύβο από τον άλλο δημιουργώντας μια παραδειγματική μορφή, αυτή του σχήματος L. Αυτό το βασικό σχήμα του το πολλαπλασιάζει, το περιστρέφει γύρω από διαφορετικούς άξονες, αφαιρεί το ένα από το άλλο δημιουργώντας άλλες φορές κενά και άλλες πλήρη τα οποία επαναχρησιμοποιεί με άλλο τρόπο.
Στα αντιληπτικά διαγράμματά του ο Eisenman περιστρέφει τους κύβους σε κάθε κατεύθυνση, καθρεφτίζει, μετακινεί, προβάλει, επικαλύπτει και δημιουργεί κενά, τα οποία σταδιακά δημιουργούν τα ίχνη από αυτό που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε περισσότερο σπάσιμο παρά αποδόμηση της μορφής. Η επικάλυψη των αποτυπώσεων προκάλεσε πολλές πιθανές σχέσεις μεταξύ χτιστού και κενού, ίχνους, παρουσίας και απουσίας.Εξετάζει έντονα την σχέση περιβλήματος και περιεχομένου, εσωτερικού και εξωτερικού. Τα L σχήματά του, διαπερνούν τις τρεις διαστάσεις και φαίνονται να είναι σε μια διαρκή ροή και κίνηση. Εξουδετερώνει τα όρια που θέτει η υλική διάσταση στις γεωμετρικές μορφές και τα όρια του ίδιου του κελύφους που ρέει από το εσωτερικό στο εξωτερικό και το αποτέλεσμα μας θυμίζει το ίχνος που θα άφηνε η αποδόμηση της κίνησης αυτής της μάζας αν κατρακυλούσε στην πλαγιά, με τον ίδιο τρόπο που θα άφηνε αποτύπωμα ένα κύμα πάνω στην άμμο.

Αποτέλεσμα για τον χρήστη

Δεν παρουσιάζει κανένα σημάδι που συνήθως συναντάμε ή μας υποδηλώνει την κατοικία ως χρήση και οι τρεις μακέτες του έργου εντείνουν αυτήν την αίσθηση. Αντιθέτως, η έλλειψη ισορροπίας, η ασάφεια και η πολυπλοκότητα των χώρων, οι οποίοι δεν είναι ούτε εσωτερικοί ούτε εξωτερικοί, αποκαλύπτουν μια διαμάχη μεταξύ των λειτουργικών αναγκών του χώρου και της αυτονομίας της μορφής. Αυτή η αντίληψη ενισχύεται από τον πολύπλοκο τρόπο που εκτυλίσσεται κλιμακωτά, τις πολλαπλές θεάσεις που προκαλούν την αίσθηση αποπροσανατολισμού, μια αποσπασματική αντίληψη του χώρου ο οποίος δεν περιβάλλει το άτομο. Οι περισσότεροι από τους χώρους διημέρευσης είναι πρόβολοι πάνω από ένα κενό. Αδιαφανείς, συμπαγείς τοίχοι κλείνουν σε πολλές περιπτώσεις την εκπληκτική θέα του κόλπου. Τα «παράθυρα» στο πάτωμα διασπούν τον χρήστη από τις καθημερινές του δραστηριότητες. Το πάτωμα φαίνεται σαν να μην είναι στην θέση που θα έπρεπε να είναι γιατί αιωρείται πάνω από το φυσικό έδαφος, προκαλώντας σύγχυση για το που είναι η οροφή και που το πάτωμα. Η χωρική πολυπλοκότητα που έχει παραχθεί, δημιουργεί μια αποπροσανατολισμένη και κομματιασμένη αντίληψη του χώρου που μας προκαλεί να επαναπροσδιορίσουμε την σχέση του κατοίκου με τον οικότοπο.

Σημασία στην αρχιτεκτονική

Αυτή η κατοικία αποτυπώνει την έρευνα του Peter Eisenman στην αρχιτεκτονική που αναφέρεται μόνο στον εαυτό της και στα χαρακτηριστικά της, χωρίς κανένα άλλο νόημα πέρα από την διαδικασία παραγωγής της. Την διαδικασία και μέθοδο σχεδιασμού του την βλέπουμε σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό και σε άλλα έργα του και γεννήθηκε σιγά σιγά μέσα από αυτά. Το σύνολο αυτών των φαινομενικά τυχαίων κανόνων στις κινήσεις που ακολουθεί δίνουν την αίσθηση ότι και το τελικό του έργο είναι ένα σκόπιμο λάθος, αλλά παράγουν εν τέλει ένα κτίριο που δείχνει καθαρά την προέλευσή του και ενημερώνει τον χρήστη ή τον θεατή ότι πρόκειται για κάτι παραπάνω από ένα συνηθισμένο έργο, αλλά περισσότερο για ένα μήνυμα που περιμένει να αποκωδικοποιηθεί και να κατανοηθεί.