Οργανισμός Αστικών Συγκοινωνιών Θεσσαλονίκης

Ιστορικό

Πριν από τη δημιουργία του ΟΑΣΘ, οι δημόσιες συγκοινωνίες της Θεσσαλονίκης καλύπτονταν από έναν συνδυασμό δημόσιων τραμ, τα οποία λειτουργούσε η Κρατική Εκμετάλλευση Τροχιοδρομικών Θεσσαλονίκης (ΚΕΤΘ), και ιδιωτικών λεωφορείων που λειτουργούσαν υπό το Κοινό Ταμείο Εκμετάλλευσης Αστικών Λεωφορείων Θεσσαλονίκης (ΚΤΕΑΛΘ). Το 1957 αποφασίστηκε η κατάργηση και το ξήλωμα των τραμ και της ΚΕΤΘ και η αντικατάσταση της από τον ΟΑΣΘ, μια εταιρεία που ίδρυσαν ιδιώτες λεωφορειούχοι.
Ο ΟΑΣΘ ιδρύθηκε με το Νομοθετικό Διάταγμα 3721/1957 ως Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου με σκοπό να εκτελεί το έργο των αστικών συγκοινωνιών της Θεσσαλονίκης, με συμβάσεις παραχώρησης (οικονομικές συμφωνίες) που υπογράφονται μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και του ΟΑΣΘ. Ο αρχικός στόλος του ΟΑΣΘ περιελάμβανε 283 λεωφορεία 60 έως 80 θέσεων.
Το 1978 ο ΟΑΣΘ αγόρασε τα πρώτα αρθρωτά λεωφορεία στην Ελλάδα. Το 1979 επεκτάθηκε και ανέλαβε πολλά δρομολόγια προς τα προάστια της Θεσσαλονίκης που μέχρι τότε εκτελούσαν τα ΚΤΕΛ και, κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, η θαλάσσια συγκοινωνία. Ταυτόχρονα επεκτάθηκε η σύμβαση με το κράτος μέχρι το 2000.
To 2001 υπογράφτηκε η τρίτη συμφωνία με το ελληνικό δημόσιο, με ισχύ μέχρι το 2009. Το 2003 ο ΟΑΣΘ επεκτάθηκε εκ νέου σε 15 νέους δήμους και δημιουργήθηκαν 12 νέες γραμμές προς τα προάστια της Θεσσαλονίκης. Το 2009 προστέθηκαν 64 νέα λεωφορεία στον στόλο του, ο οποίος έφθασε έτσι τα 604 οχήματα συνολικά. Η τελευταία συμφωνία με το ελληνικό δημόσιο για το μονοπώλιο και τη χρηματοδότηση του οργανισμού, που υπογράφτηκε το 2008, ισχύει μέχρι και για δύο χρόνια μετά την έναρξη λειτουργίας του Μετρό της Θεσσαλονίκης. Με τη λήξη της σύμβασης τα αμαξοστάσια και το τροχαίο υλικό του προβλέπεται να περιέλθουν στο ελληνικό δημόσιο και οι μέτοχοι του ΟΑΣΘ να αποζημιωθούν για το αναπόσβεστο της αξίας τους.
Τον Μάΐο του 2017, ο Χρήστος Σπίρτζης, υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, ανακοίνωσε ότι ο ΟΑΣΘ θα μπει σε καθεστώς εκκαθάρισης μέχρι το 2019. Τον Ιούλιο του 2017, ο Σπίρτζης ανακοίνωσε ότι ο ΟΑΣΘ κρατικοποιείται.

Γραμμές

O ΟΑΣΘ λειτουργεί συνολικά 92 γραμμές εντός της μητροπολιτικής περιοχής της Θεσσαλονίκης. Εκτός από το κυρίως πολεοδομικό συγκρότημα, εξυπηρετεί με περιαστικές γραμμές τους γειτονικούς δήμους Βόλβης, Δέλτα, Θερμαϊκού, Θέρμης, Λαγκαδά, Πέλλας, Χαλκηδόνας και Ωραιοκάστρου.

ΑΜΕΑ

Στον ΟΑΣΘ εφαρμόζεται απο το 2005 ειδικό πρόγραμμα για την δωρεάν μεταφορά ΑμεΑ (άτομα με αναπηρία) και κάθε χρόνο γύρω στις 12.000 μετακινήσεις ΑμεΑ πραγματοποιούνται με τα 4 ειδικά διαμορφωμένα λεωφορεία του ΟΑΣΘ (3 κανονικά και 1 εφεδρικό).

Τηλεματική

Ο ΟΑΣΘ έχει εγκαταστήσει σύστημα τηλεματικής για τον εντοπισμό των λεωφορείων και την διαχείριση της κυκλοφορίας αυτών, ως και για την πληροφόρηση των επιβατών δια της οπτικής και ηχητικής αναγγελίας των στάσεων εντός όλων των λεωφορείων και σε 200 τηλεματικές έξυπνες στάσεις δια της αναγγελίας της ώρας διέλευσης των διερχόμενων λεωφορείων.

Αμαξοστάσια

Για την στάθμευση και συντήρηση των λεωφορείων του ΟΑΣΘ διατίθενται δύο αμαξοστάσια στην Σταυρούπολη και τον Φοίνικα.

Κριτική

Ο ΟΑΣΘ δεχόταν συχνά κριτική για το ύψος της επιδότησης που ελάμβανε και για το κέρδος των μετόχων του περί τα €16,45 εκατομμύρια ανά έτος που του εξασφάλιζαν οι συμβάσεις που είχε υπογράψει με το ελληνικό δημόσιο. Για την περίοδο 2007-2013 έλαβε συνολική επιδότηση €910 εκατομμυρίων, μόλις €70 εκατομμύρια λιγότερα από τον ΟΑΣΑ ο οποίος διακίνησε υπερτριπλάσιους επιβάτες την ίδια περίοδο. Στις κατα καιρούς δικαστικές διαμάχες του με το δημόσιο, ο οργανισμός έχει καταφέρει να δικαιωθεί συστηματικά. 
Κριτική δέχεται επίσης για τον μονοπωλιακό του χαρακτήρα, καθώς και για το ότι δεν επέτρεψε να αντικατασταθούν οι τρεις γραμμές των τραμ από αντίστοιχες γραμμές των τρόλεϋ στη Θεσσαλονίκη, όπως προβλεπόταν από την σύμβαση του 1957.
Με την λειτουργία του μετρό το 2020, θα παύσει το συγκοινωνιακό μονοπώλιο εντός της πόλεως της Θεσσαλονίκης και θα γίνει αναδιάρθρωση των λεωφορειακών γραμμών, ώστε να ανταποκρίνονται με το νέο δίκτυο από Νέο Σιδηροδρομικό Σταθμό έως Νέα Ελβετία.