Γεγονότα του Μαΐου του 1937 στην Ισπανία

Ιδεολογία

Η Βαρκελώνη από τις αρχές του αιώνα είχε έντονη την αναρχική κουλτούρα η οποία διαπνεόταν από τις αρχές της άμεσης δράσης και της λογική της βίας εναντίον των βιομηχάνων. Το 1937 η Βαρκελώνη βρισκόταν μακριά από το πολεμικό μέτωπο ενώ είχε γίνει και το σύμβολο της "επανάστασης" των αναρχικών.
Στην άλλη πλευρά του Δημοκρατικού στρατοπέδου οι υπόλοιπες δυνάμεις του (δημοκρατικοί, σοσιαλιστές και κομμουνιστές) βλέπανε ως εμπόδιο για τα σχέδια τους την ιδεολογική παράδοση της Βαρκελώνης, για αυτό το λόγο μέσα στα πλαίσια των αναγκών του ολοκληρωτικού πολέμου εναντίον του εθνικιστικού στρατοπέδου, θεώρησαν ως επείγον ζήτημα να τη διαλύσουν.

Ήττες

Μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο της συνεχιζόμενης αρνητικής έκβασης στο στρατόπεδο των Δημοκρατικών από ήττα σε ήττα, έγινε και η κατάληψη της Μάλαγας από τους Εθνικιστές τον Φλεβάρη του 1937. Η πτώση της Μάλαγας προκάλεσε την έντονη κριτική των Κομμουνιστών έναντι της αναποτελεσματικότητας της Δημοκρατικής Κυβέρνησης του Φρανθίσκο Λάργο Καμπαγιέρο ενώ μαίνονταν η μάχη της Μαδρίτης.
Η πτώση της Μάλαγας προξένησε αλληλοκατηγορίες μεταξύ των αναρχικών και των κομμουνιστών, με τους πρώτους να κατηγορούν τους δεύτερους για "προσηλυτισμό" και διάσπαση του αντιφασιστικού μετώπου, ενώ οι κομμουνιστές από την πλευρά τους κατηγορούσαν τους αναρχικούς για "έλλειψη πειθαρχίας και ανευθυνότητα".

Κεντρική εξουσία, "στρατιωτικοποίηση" και λαϊκή δυσαρέσκεια

Η Δημοκρατική Κυβέρνηση της Ισπανίας, βρισκόταν σε συνεχή προσπάθεια να εδραιώσει κεντρική εξουσία κάτι που συναντούσε μεταξύ άλλων την ισχυρή άρνηση της "ελευθεριακής" Βαρκελώνης. Επιπρόσθετα, η καθημερινότητα στη Βαρκελώνη μέσα στα πλαίσια του πολέμου χειροτέρευε λόγω της συνεχόμενης εισροής προσφύγων πολέμου αλλά και έλλειψης φαγητού και έλλειψης κατοικιών, που προκαλούσαν από αρχές του 1937 λαϊκές διαμαρτυρίες.
Παράλληλα επιδίωξη πολλών συμμετεχόντων στο στρατόπεδο των Δημοκρατικών ήταν η δημιουργία ενός κεντρικού κράτους εναντίον της λογικής του κατακερματισμού της εξουσίας ανά περιοχές με τοπικά συμβούλια. Αυτή η τελευταία λογική προκρινόταν από την "Ριζοσπαστική/Άκρα Αριστερά" με στόχο την κολλεκτιβοποίηση της οικονομίας ενώ εναντία σε αυτή την λογική βρίσκονταν οι κομμουνιστές, φιλελεύθεροι αστοί, συνδικαλιστές αλλά και μερικά τμήματα της CNT. Τέλος η κυβέρνηση προσπαθούσε να επιβάλλει και τη "στρατιωτικοποίηση" του στρατού (δηλαδή των πολιτοφυλάκων) των Δημοκρατικών. Αντιδρώντας στην εφαρμογή της "στρατιωτικοποίησης" στις αναρχικές πολιτοφυλακές που πολεμούσαν στο μέτωπο, υπήρξαν αρκετές (μερικές εκατοντάδες) λιποταξίες από αναρχικούς πολιτοφύλακες οι οποίοι αργότερα συμμετείχαν στις οδομαχίες του Μαΐου του 1937.

"Εμφύλιος πόλεμος μέσα στον Εμφύλιο πόλεμο"

Ήδη από τον Νοέμβριο του 1936, ο αναρχικός Ιταλός διανοούμενος Καμίλο Μπερνέρι έγραψε: "το μόνο δίλλημα είναι νίκη εναντίον του Φράνκο μέσω επαναστατικού πολέμου, ή ήττα", ενώ μέσα στην πρόσφατη κατάσταση της ήττας της Μάλαγας και τη λαϊκή δυσαρέσκεια, μια ομάδα δυσαρεστημένων αναρχικών η ομάδα "οι Φίλοι του Ντουρούτι" εξέδωσε τον Μάρτη του 1937 προκήρυξη με την οποία ζητούσε την εμβάθυνση της επανάστασης. Στους επόμενους μήνες πολλές οργανώσεις της CNT/FAI είχανε πλέον την ίδια αντίληψη.

Βαρκελώνη

Στη πόλη της Βαρκελώνη, το Μάιο του 1937, αναρχικές δυνάμεις είχαν υπό την κυριαρχία τους το κτίριο τηλεπικοινωνιών (από τον Ιούλιο του 1936), η Καταλανική αστυνομία πρόσβαλε το κτίριο ώστε να τους εκδιώξει.
Το γεγονός αυτό λειτούργησε ως εφαλτήριο για μια αλληλουχία γεγονότων. Αρχικά κυκλοφόρησε η φήμη ότι υπάρχει επίθεση στη CNT με αποτέλεσμα οπλισμένοι αναρχικοί να σπεύσουν στο σημείο να βοηθήσουν τους πολιορκημένους. Άμεσα ενημερώθηκε η κυβέρνηση η οποία έστειλε από τη Μαδρίτη στη Βαρκελώνη 2 αναρχικούς υπουργούς (Χουάν Γκαρθία Ολίμπερ, Φεντερίκα Μοντσενί), στελέχη της CNT καθώς και αντιπροσώπους του πρωθυπουργού, συνοδευόμενοι με μερικές χιλιάδες στρατού. Υπήρξαν συνεχείς διαβουλεύσεις, και ραδιοφωνικές εκκλήσεις για κατάπαυση των συγκρούσεων. Ενώ με τις ενισχύσεις του Δημοκρατικού στρατού μαζί με τους υποστηρικτές του Ενοποιημένου σοσιαλιστικού κόμματος, υπήρξε καταστολή των εξεγερμένων γύρω στις 7 Μαΐου. Ο απολογισμός ήταν περίπου 400 νεκροί 1000 τραυματίες

Αραγωνία

Στις 7 Μαΐου έγιναν βίαια ξεσπάσματα, εναντίον φυλακών, κλέψιμο στρατιωτικού υλικού, ενώ δολοφονήθηκαν λίγα μέλη του Ενοποιημένου Σοσιαλιστικού κόμματος Καταλονίας.

Αναρχικοί

Κατά την Helena Graham η ηγεσία των αναρχικών στη περιοχή, βλέποντας περισσότερο την ευρύτερη κατάσταση του πολέμου μέσα στον Ισπανικό Εμφύλιο, δε πρόκρινε την βίαιη αντιμετώπιση εναντίον των υπολοίπων Δημοκρατικών.  Η ηγεσία των αναρχικών και του POUM παρά την θέληση των στρατιωτών που έλεγχαν και ήταν στο μέτωπο του πολέμου, δώσανε διαταγές να παραμείνουν στις θέσεις του και να παραμείνουν να πολεμήσουν εναντίον του εθνικιστικού στρατού. Οι αναρχικοί ηγέτες βοήθησαν στη κατάπαυση των συγκρούσεων ενώ η προτεραιότητα τους είχε γίνει ο αντιφασισμός αντί του αναρχοσυνδικαλισμού.
Κατά τον Enric Ucelay-Da Cal τα γεγονότα ήταν ουσιαστικά μια εσωτερική διαπάλη μεταξύ των δύο τάσεων των αναρχικών που επέφερε την πολιτική ήττα και των δύο.
Σύμφωνα με τον ιστορικό Alexander η ομάδα Φίλοι του Ντουρρούτι δεν είχε κάποια ιδιαίτερη συμμετοχή στα γεγονότα του Μαΐου του 1937, αν και μεταπολεμικά από πολλούς χρεώθηκαν την ευθύνη των γεγονότων.

POUM

To POUM (Εργατικό Κόμμα Μαρξιστικής Ενότητας) ήταν ένα αντισταλινικό Μαρξιστικό κόμμα που δημιουργήθηκε το 1935, το οποίο προσπάθησε να αναπαράγει τη τακτική που θεωρούσε ότι είχαν ακολουθήσει οι Μπολσεβίκοι στην επανάσταση του 1917. Το POUM συνάντησε την αποφασισμένη θέληση του Στάλιν να το διαλύσει ως κόμμα φιλικό στον Τρότσκι. Μετά τα γεγονότα του Μαΐου πολλά ανώτερα στελέχη του συνελήφθησαν (απελευθερώθηκαν το 1938-9) ενώ ο ηγέτης του Αντρές Νιν δολοφονήθηκε μετά από βασανιστήρια από μέλη της Εν-Κα-Βε-Ντε. Τα υπόλοιπα μέλη του POUM συνεργάστηκαν με τη δημοκρατική κυβέρνηση.
Το POUM είχε αδιάλλακτη τακτική, τη στιγμή που οι αναρχικοί έτειναν ολοένα και περισσότερο στην συνεργασία με τους υπόλοιπους του Δημοκρατικού στρατοπέδου. Η ηγεσία του POUM ήταν προσανατολισμένη στο να κάνει πράξη την επανάσταση τον Μάιο του 1937 σε σχέση με την CNT αλλά οι αντικειμενικές δυσκολίες την εμπόδισαν  ή όπως συνοψίζεται "οι αναρχικοί ηγέτες δεν ήθελαν, οι ηγέτες του POUM δε μπορούσαν".

Συνέπειες

Βασική έμμεση συνέπεια ήταν το τέλος των σχεδίων των αριστερών Καταλανών για αυτονομία της περιοχής αφού επιβλήθηκε η κρατική εξουσία ενώ επιβλήθηκε λογοκρισία.Τα μέλη του POUM εκδιώχθηκαν, οι αναρχικοί αποβλήθηκαν από τη κυβέρνηση ενώ η επιρροή τους μειώθηκε σε όλους τους τομείς.
Η κυβέρνηση τελικά έπεσε και αντικαταστάθηκε από τη κυβέρνηση του Χουάν Νεγρίν.

Οπτικές

Μετά τα γεγονότα, η συμμετοχή των αναρχικών στη κυβέρνηση θεωρήθηκε εκ των υστέρων ως το μεγαλύτερο "σφάλμα" που διέπραξε το αναρχικό κίνημα ακόμη και από άτομα που υποστήριξαν τη συμμετοχή στη κυβέρνηση ενώ η συμμετοχή των αναρχικών στη κυβέρνηση πρωτύτερα δεν είχε συναντήσει σοβαρές αντιρρήσεις.

Ιστορικοί

Η ιστορικός Helena Graham αναφέρει ότι αν και το ΚΚΙ ήταν μία από τις τέσσερεις συνιστώσες του Ενοποιημένου Σοσιαλιστικού κόμματος της Καταλονίας, η Αγγλική ιστοριογραφία, όπως και ο απομνημονευματογράφος Τζωρτζ Όργουελ τείνουν στην ταύτιση των 2 κομμάτων, κάτι που το κρίνει ως "πολύ προβληματικό". Για τον Όργουελ αναφέρει επίσης, ότι αναπαράγει θεωρία συνωμοσίας αναφέροντας ότι τα γεγονότα είχαν κατά κάποιο τρόπο σχεδιαστεί.  Η ίδια ιστορικός αποτιμά ότι οι Μέρες του Μαΐου  του 1937 ήταν μια "βίαιη μοντερνοποίηση" μέσα στα πλαίσια της δημιουργίας κράτους. Ο επίσης ιστορικός Πολ Πρέστον ασκεί και αυτός κριτική στην οπτική των απομνημονευμάτων του Τζωρτζ Όργουελ, και αναφέρει ότι ακόμη και ο Όργουελ παράδεχτηκε το 1942, ότι τα γεγονότα του Μάη του 1937 ήταν για την άρση των επαναστατικών εμποδίων ώστε να κερδηθεί ο πόλεμος.
Ο ιστορικός Julián Casanova αναφέρει ότι στα γεγονότα του Μαΐου του 1937 βρίσκεται "η κορύφωση της αντιπαράθεσης μεταξύ αυτών που ήθελαν μόνο επανάσταση και εκείνων που ήθελαν να κερδίσουν τον πόλεμο", ενώ ο Ιστορικός Stanley Payne προσθέτει ότι η λογική που επικρατούσε στην "Άκρα Αριστερά" ήταν η επικέντρωση στην σοσιαλιστική επανάσταση παρά στις ανάγκες του εμφύλιου πολέμου.
Ο ιστορικός Chris Ealham θεωρεί ότι η κομμουνιστική επίκληση για ενότητα των Αντιφασιστικών δυνάμεων ήταν στην ουσία προσχηματική και απέκρυπτε μια "διχαστική" και "αντεπεναστατική" πολιτική η οποία φανερώθηκε στα γεγονότα του Μαΐου του 1937.