Ηρακλής Θεσσαλονίκης (καλαθοσφαίριση ανδρών)

1924-1933

Το τμήμα μπάσκετ του Ηρακλή ιδρύθηκε το 1924. Το 1928 κατακτά το Πρωτάθλημα Ελλάδος το οποίο υπήρξε και το πρώτο στην ιστορία του θεσμού στην Ελλάδα. Ο Ηρακλής αγωνίστηκε με τους Σωκράτη Ελευθεριάδη, Γιάννη Αμπατζόγλου, Γιάννη Ιωαννίδη, Γιώργο Περιστάνογλου, Λ.Μπαμπουλουζιάν και Β.Μπενλιάν. Επικράτησε με σημαντική διαφορά επί των αντιπάλων καθώς νίκησε τη Νηαρ Ηστ 37-19, την ΑΕΚ 33-6, τον Άρη 30-23 και τον ΒΑΟ στον τελικό με 26-19.
Ο Γιάννης Αμπατζόγλου, που ήταν και ένας από τους παίκτες της ομάδας που κατέκτησε τον πρώτο τίτλο της ιστορίας του Ηρακλή, υπήρξε ένα από τα δεκατρία ιδρυτικά μέλη της παγκόσμιας ομοσπονδίας μπάσκετ FIBA, υπογράφοντας το πρακτικό ίδρυσής της το 1932.

1934-1940

Το 1934 οι καλαθοσφαιριστές της ΧΑΝΘ (Γ.Μαντόπουλος, Γ.Νανές, Μ.Αδαμίχου, Δ.Καπηλού, Αθανασίου, Σταμάτης και Καντζάς) μεταγράφονται ομαδικά στον Ηρακλή. Λίγους μήνες αργότερα το 1935 ο Ηρακλής αναδείχθηκε πρωταθλητής Ελλάδος για δεύτερη φορά στη ιστορία του, Επικράτησε επί του Πανιώνιου με 110-40 (οι 100 πόντοι που σημείωσε αποτελούν σημαντική επίδοση για τα δεδομένα της εποχής), του Πανελλήνιου 72-45 και του Πειραϊκό με 2-0 (ο Πειραϊκός δε αγωνίστηκε). Την ομάδα αποτελούσαν οι Γ. Νανές, Γ. Μαντόπουλος, Δ. Καπήλου, Μ. Αδαμίχου, Μ. Παπαγιάννης, Πολυμέρης, Κοκκίνης και Δοσόπουλος.
Το 1936 ο Ηρακλής κατέκτησε το πρωτάθλημα Θεσσαλονίκης ενώ κατέλαβε τη δεύτερη θέση στο πρωτάθλημα. Στη συνέχεια υπήρξαν οικονομικές δυσκολίες και αρκετοί αθλητές αποχώρησαν ή μεταγράφηκαν όπως ο Νανές. Το 1939 κατέκτησε το τοπικό πρωτάθλημα με αρχηγό τον Γ. Μαντόπουλο.

1945-1960

Μεταπολεμικά την ομάδα αποτελούσαν οι αδερφοί Τζίκα, ο Γεώργιος Μαντόπουλος, ο Εμμανουήλ Καφάτος κ.α. Ο Αντώνης Τζίκας ήταν ο αρχηγός της ομάδας ενώ ο Γεώργιος Μαντόπουλος αποτελούσε έναν από τους κορυφαίους αθλητές της. Το 1946 το Προεδρείο του ΓΣ Ηρακλής ανέλαβε να συνεννοηθεί με τα άλλα σωματεία της πόλεως, για την ίδρυση Ομοσπονδίας Αθλοπαιδιών.

1961-1970

Το 1961 ο Ηρακλής ισοβάθμησε με τον Σπόρτινγκ και τον Παναθηναϊκό στην 1η θέση του πανελληνίου πρωταθλήματος με 11 βαθμούς, έχοντας 5 νίκες και 1 ήττα. Δεν αγωνίστηκε στους αγώνες μπαράζ που αποφασίστηκαν καθώς διαμαρτυρήθηκε για τη συμμετοχή του Νάκιου στον Παναθηναϊκό και αποχώρησε.
Το 1964 ο Ηρακλής κατακτά τη δεύτερη θέση στο πρωτάθλημα Ελλάδας. Τη χρονιά εκείνη είχε ισοβαθμίσει με την ΑΕΚ (31 βαθμούς, με 13 νίκες και 5 ήττες) αλλά έχασε τον τίτλο σε αγώνα μπαράζ. Οι παίκτες του Ηρακλή Γιάννης Μπούσιος και Αριστείδης Μούμογλου ήταν ο δεύτερος και τρίτος καλύτερος σκόρερ του πρωταθλήματος.

1971-1980

Τη σεζόν 1971-72 ο αναδείχθηκε Αριστείδης Μούμογλου πρωτος σκόρερ της Α εθνικής με 654 πόντους. Στις 13 Ιουλίου του 1972 σημείωσε το ρεκόρ πόντων σε ένα αγώνα που εξακολουθεί να παραμένει ακατάριπτο. Απέναντι στην ομάδα του ΒΑΟ ο Μούμογλου σκόραρε 145 πόντους σε ένα αγώνα που ο Ηρακλής κέρδιε με 170-94 (δεν είχε ακόμα θεσμοθετηθεί το σουτ τριών πόντων). Το 1979 η εθνική Ελλάδος κατακτά το χρυσό μετάλλιο στους Μεσογειακούς Αγώνες έχοντας δυο αθλητές του Ηρακλή στη σύνθεση της, τον Τάκη Καρατζουλίδη και το Σωτήρη Σακελλαρίου.

1981-1990

Το 1981 ο Ηρακλής αγωνίστηκε στον τελικό του Κυπέλλου Ελλάδας όμως τροπαιούχος αναδείχθηκε η ΑΕΚ καθώς είχε στη σύνθεσή της τον ομογενή Κερτ Ράμπις. Το 1987 ολοκληρώθηκε η κατασκευή του Ιβανώφειου κλειστού γυμναστηρίου το οποίο υπήρξε έδρα του συλλόγου. Το 1987 αποκτήθηκε από τον Ηρακλή για τις ευρωπαϊκές υποχρεώσεις ο Ντέιβιντ Ίνγκραμ ο οποίος συμμετείχε από την επόμενη σεζόν και στο πρωτάθλημα. Τις 4 σεζόν που συμμετείχε στο ελληνικό πρωτάθλημα ο Ίνγκραμ αναδείχθηκε 2ος σκόρερ.Το 1988 η εφηβική ομάδα βγαίνει πρωταθλήτρια Ε.ΚΑ.Σ.Θ. και κατακτά την 2η θέση στο Πανελλήνιο Πρωτάθλημα της Τρίπολης. Το 1989 ο φόργουορντ του Ηρακλή Δημήτρης Παπαδόπουλος κατακτά με την εθνική Ελλάδας το ασημένιο μετάλλιο στο Ευρωμπάσκετ.

1991-2000

Το 1994 ο Ηρακλής αγωνίζεται στον τελικό του Κυπέλλου Ελλάδας. Το 1995 αγωνίζεται στον ημιτελικό του Κυπέλλου Κυπελλούχων Ευρώπης με κορυφαίο τον Γουώλτερ Μπέρι. Το 1995 η εφηβική ομάδα μπάσκετ του Ηρακλή κατέκτησε το Πρωτάθλημα Ελλάδας.
Το 1996 αγωνίζεται στον τελικό του Κυπέλλου Ελλάδας έχοντας στη σύνθεσή του το Ρόι Τάρπλεϊ και τον Ξάβιερ Μακντάνιελ δυο αθλήτες με αξιόλογη θητεία στο NBA. Το 1997 αγωνίζεται στον ημιτελικό του Κυπέλλου Κυπελλούχων Ευρώπης.
Το 1998 οι ομάδες μπάσκετ εφήβων και παίδων του Ηρακλή αναδείχθηκαν Πρωταθλήτριες Ελλάδος στις κατηγορίες τους. Κατά το τέλος της δεκαετίας η ανδρική ομάδα μπάσκετ του Ηρακλή συγκέντρωσε και ανέδειξε ορισμένους από τους πιο χαρισματικούς νεαρούς Έλληνες αθλητές με κορυφαίο το Δημήτρη Διαμαντίδη ο οποίος εντάχθηκε στην ομάδα το 1999 και παρέμεινε ως το 2004.

2001-2010

Την περίοδο 2000-01 η ομάδα μπάσκετ του Ηρακλή συμμετείχε στη Σουπρολίγκα και προκρίθηκε στις 16 καλύτερες ομάδες της διοργάνωσης. Με τον Ηρακλή αγωνίζονταν εκείνη τη χρονιά ο Δημήτρης Διαμαντίδης, ο Νίκος Χατζηβρέττας, ο Λάζαρος Παπαδόπουλος και ο Σοφοκλής Σχορτσανίτης, που υπήρξαν τέσσερις από τους στυλοβάτες των επιτυχιών της Εθνικής Ελλάδος η οποία τα επόμενα χρόνια αναδείχθηκε πρωταθλήτρια Ευρώπης και δευτεραθλήτρια κόσμου. Το 2002 ο Νίκος Χατζηβρέττας αναδεικνύεται πρώτος σκόρερ του ελληνικού πρωταθλήματος.

Αγωνιστικός και διοικητικός κατήφορος (2011 - 2013)

Τον αγωνιστικό υποβιβασμό της ομάδας ακολούθησε πολύωρο συμβούλιο μεταξύ των διοικούντων της Κ.Α.Ε. Ηρακλής (πρόεδρος ήταν ο Μάκης Σαρλής), στο οποίο και αποφασίστηκε η διάλυσή της. Καθώς αδυνατούσαν να εξυπηρετήσουν τα οικονομικά βάρη της ομάδας, προτίμησαν τον εθελοντικό υποβιβασμό στην πρώτη μη επαγγελματική κατηγορία, τη Β' Εθνική, προκειμένου ο σύλλογος να εξυγιανθεί από τα δυσβάστακτα χρέη. Στη διάρκεια του καλοκαιριού υπήρξε έντονη πλην ανεπιβεβαίωτη φημολογία για διαπραγματεύσεις απορρόφησης του Πανελληνίου από τον Ηρακλή, με την Επιτροπή Επαγγελματικού Αθλητισμού να απορρίπτει στα τέλη Αυγούστου αίτημα του Πανελληνίου για μεταβίβαση μετοχών στο Γιάννη Κουζούνη, μέλος της Κ.Α.Ε. Ηρακλής. Με τον τρόπο αυτό το τμήμα ανδρικής καλαθοσφαίρισης πέρασε στη δικαιοδοσία του Ερασιτέχνη Ηρακλή, ο οποίος βασανιζόταν ευρύτερα από σοβαρά διοικητικά και οικονομικά προβλήματα που κλιμακώθηκαν τα επόμενα χρόνια. Το ίδιο καλοκαίρι και το ποδοσφαιρικό τμήμα υποβιβάστηκε από την Α' Εθνική απευθείας στη Δ' Εθνική για εξωαγωνιστικούς λόγους.
Την αγωνιστική περίοδο 2011-12 φάνηκε και στο αγωνιστικό κομμάτι ο αντίκτυπος των ανωτέρω γεγονότων, με την ομάδα να αντιμετωπίζει σοβαρό κίνδυνο νέου υποβιβασμού. Ο Ηρακλής, με γενικό αρχηγό το Χρήστο Χρηστίδη, ξεκίνησε τη χρονιά με την εφηβική του ομάδα υπό την καθοδήγηση του Μάκη Καλανταρίδη, διευθυντή των τμημάτων υποδομής. Σταδιακά η ομάδα ενισχύθηκε με επαγγελματίες παίκτες, ενώ τη σκυτάλη του προπονητή πήρε στα μέσα Οκτωβρίου ο Θοδωρής Αλμπάνης. Το Μάρτιο έλαβε χώρα νέα αλλαγή προπονητή, με τον Αντώνη Κυρίτση να αναλαμβάνει καθήκοντα, ενώ τη χρονιά ολοκλήρωσε ο Δημήτρης Βατός. Την περίοδο αυτή το Πρωτάθλημα της Β' Εθνικής διοργανώθηκε με τη συμμετοχή 16 ομάδων σε κοινό Όμιλο. Η ομάδα της Θεσσαλονίκης συγκέντρωσε 11 νίκες και 19 ήττες ολοκληρώνοντας τις αγωνιστικές της υποχρεώσεις στη 13η θέση της τελικής κατάταξης, εξασφαλίζοντας τελικά την παραμονή της. Στη διοργάνωση του Κυπέλλου Ελλάδος το πρώτο παιχνίδι του Ηρακλή κατακυρώθηκε υπέρ του άνευ αγώνος, εφόσον αποχώρησε ο αντίπαλός του Ερμής Λαγκαδά. Στη συνέχεια, ο ίδιος ο Ηρακλής δήλωσε την εθελοντική του αποχώρηση από τη διοργάνωση, για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, αφήνοντας το Διαγόρα Ρόδου να προκριθεί.
Το επόμενο καλοκαίρι σημειώθηκαν νέες εξελίξεις στο διοικητικό κομμάτι, ενώ έλαβε χώρα επεισοδιακή εκλογική διαδικασία μεταξύ των παραγόντων Χρήστου Χρηστίδη και Νίκο Αγγέλου, με τον πρώτο τελικά να αναλαμβάνει επικεφαλής του τμήματος.
Τον Ιούλιο του 2012 πρώτος προπονητής του συλλόγου ανέλαβε ο Θωμάς Κωστόπουλος με βοηθό το Δημήτρη Βατό. Την αγωνιστική περίοδο 2012-13 η ομάδα παρουσίασε σημαντική αγωνιστική βελτίωση, συγκεντρώνοντας 17 νίκες και 7 ήττες στα πλαίσια του νεοσύστατου Ομίλου Βορρά. Ο Ηρακλής τερμάτισε στη 2η θέση του βαθμολογικού πίνακα του Πρωταθλήματος, διεκδικώντας την άνοδο σε αγώνα μπαράζ απέναντι στην Α.Ε.Κ., που κατέλαβε την ίδια θέση στον Όμιλο Νότου. Η αθηναϊκή ομάδα επικράτησε των κυανόλευκων στην παράταση με σκορ 83-76 (71-71 κ.α.) παίρνοντας η ίδια το εισιτήριο για την Α2 Εθνική. Ωστόσο, μετά την εθελοντική αποχώρηση του Γ.Σ. Περιστερίου από τα επαγγελματικά πρωταθλήματα, στην Α2 ανήλθε και ο Ηρακλής ως πρώτος επιλαχών. Τη χρονιά αυτή οι ομάδες της Β' Εθνικής δε συμμετείχαν στο Κύπελλο, ομοίως και ο Ηρακλής. Ο αρχηγός της ομάδας, Κώστας Μπεχλιβάνης, σε ηλικία 39 ετών αναδείχθηκε 2ος καλύτερος σκόρερ της κατηγορίας. Στην ετήσια ψηφοφορία των προπονητών της Β' Εθνικής (Ομίλου Βορρά) που διεξάγεται από τον ιστότοπο InfoBasket.gr, o Μπεχλιβάνης αναδείχθηκε καλύτερος παίκτης της χρονιάς και οι αθλητές του συλλόγου Γιάννης Σταμπουλής και Μιχάλης Καζάκος αναδείχθηκαν καλύτερος παίκτης κάτω των 22 ετών και καλύτερος αμυντικός παίκτης αντίστοιχα.
Εξωαγωνιστικά ο Ερασιτέχνης Ηρακλής Θεσσαλονίκης βρέθηκε σε ιδιαίτερα δεινή θέση την περίοδο αυτή, παραμένοντας ουσιαστικά χωρίς κεντρική διοίκηση (ο Χρηστίδης παρέμεινε επικεφαλής του ανδρικού μπάσκετ). Στα τέλη φθινοπώρου το Υπουργείο Οικονομικών αιτήθηκε τη διάλυση του συλλόγου, με την κατηγορία ότι λειτούργησε σε βάρος του καταστατικού του, ως κερδοσκοπικός οργανισμός. Το αίτημα υπογράφηκε από την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας.

Προσπάθεια ανάκαμψης στην Α2 Εθνική (2013 - σήμερα)

Ξεκινώντας τις προετοιμασίες του για τη συμμετοχή στο Πρωτάθλημα της Α2 Εθνικής την περίοδο 2013-14, ο Ηρακλής ανακοίνωσε την πρόσληψη του προπονητή Δημήτρη Τσολάκη. Ο Κωστόπουλος παρέμεινε στην ομάδα ως βοηθός, καθώς το Νοέμβριο θα αποχωρούσε λόγω των στρατιωτικών του υποχρεώσεων. Στα τέλη Αυγούστου, ωστόσο, ο Τσολάκης υπέβαλε δυσαρεστημένος την παραίτησή του χωρίς να αποσαφηνιστεί η αιτία. Λίγες ημέρες μετά παραιτήθηκε από την ηγεσία της ομάδας και ο Δημήτρης Χρηστίδης, αφήνοντας το τμήμα στα χέρια των  Σταύρου Ποιμενίδη, Σάκη Αποστολίδη και Αντώνη Σαμαρά. Λίγο πριν από την έναρξη της περιόδου την τεχνική ηγεσία του Ηρακλή ανέλαβε ο Στέφανος Πέρκος.
Οι υποχρεώσεις της ομάδας ξεκίνησαν με αγώνα για το Κύπελλο Ελλάδος στον οποίο ηττήθηκε με σκορ 60-61 από τον Ο.Φ.Η. με αποτέλεσμα να αποκλειστεί από τη συνέχεια της διοργάνωσης. Ενώ το πρωτάθλημα βρισκόταν σε πλήρη εξέλιξη, το πρώην πια μέλος της διοικούσας επιτροπής Σταύρος Ποιμενίδης προχώρησε σε μηνύσεις προς φιλάθλους του Ηρακλή, κάτι που οδήγησε τη διοικούσα επιτροπή του τμήματος πολύ κοντά στην παραίτηση. Τελικά οι Σάκης Αποστολίδης, Αντώνης Σαμαράς, Ιωάννης Μπούτζιος και Ευάγγελος Τσίμος ανακάλεσαν την απόφασή τους, η ομάδα, ωστόσο, τιμωρήθηκε με ποινή 4 αγωνιστικών κεκλεισμένων των θυρών για επεισόδια στη διάρκεια της χρονιάς. Λίγο πριν ολοκληρωθεί το Πρωτάθλημα, ο Γιώργος Κυρούδης αντικατέστησε το Στέφανο Πέρκο στο πόστο του πρώτου προπονητή.
Κατά την ολοκλήρωση της χρονιάς ο Ηρακλής είχε συγκεντρώσει 12 νίκες και 14 ήττες. Στον τελικό βαθμολογικό πίνακα σημειώθηκε ισοβαθμία μεταξύ του Αρκαδικού, του Ηρακλή και του Φιλίππου Βέροιας, οι οποίοι τοποθετήθηκαν στις θέσεις 6, 7 και 8 αντίστοιχα. Πρώτος σκόρερ της ομάδας για τη χρονιά αυτή ήταν ο Σέρβος Μίροσλαβ Τσουμπρίλο ο οποίος σε 25 ματς σημείωσε συνολικά 273 πόντους έχοντας ποσοστά 74% στις βολές, 54% στα δίποντα, 38% στα τρίποντα, αλλά και 161 ριμπάουντ. Στη συγκομιδή πόντων ακολούθησαν οι Κώστας Μπεχλιβάνης (269 πόντοι σε 25 αγώνες, ποσοστά ευστοχίας 78% - 40% - 42%) και Κώστας Τσότσος (260 πόντοι σε 26 αγώνες, ποσοστά ευστοχίας 73% - 48% - 31%).

2019

Επιστροφή του Ηρακλή στην Α'1 κατηγορία, με αήττητο Ιβανώφειο και ρεκόρ 24-6. Στα πλέι οφ αντιμετώπισε στον ημιτελικο τον Χαρίλαο Τρικούπη Μεσσολογγίου με επιμέρους σκόρ 2-0. Με μια νίκη στο Ιβανώφειο πέρασε στον τελικό, όπου αντιμέτωπισε την Καστοριά με επίσης επιμέρους σκορ 2-0. Στις 22/5/2019 έγινε ο τελικός στο Ιβανώφειο. Ο Ηρακλής νίκησε και ανέβηκε στην Α'1.

Έδρα και Διοίκηση

Έδρα του συλλόγου είναι το Ιβανώφειο Κλειστό Γυμναστήριο στη Θεσσαλονίκη, χωρητικότητας 2.500 θεατών. Πρόεδρος του ερασιτέχνη Ηρακλή είναι ο Φώτης Θέος και πρόεδρος της διοικούσας επιτροπής του τμήματος καλαθοσφαίρισης είναι ο Θεόδωρος Δρακόπουλος.

Τμήματα υποδομής

Το εφηβικό τμήμα του Ηρακλή Θεσσαλονίκης έχει κατακτήσει δύο φορές το Πανελλήνιο Πρωτάθλημα Εφήβων και ειδικότερο τις αγωνιστικές περιόδους 1994-95 και 1997-98.
Το 1987-88 κατέκτησε την δεύτερη θέση στο Πανελλήνιο Πρωτάθλημα Εφήβων στην Τρίπολη.
Ανάλογη διάκριση έχει να επιδείξει και το παιδικό τμήμα που κατέκτησε το Πανελλήνιο Πρωτάθλημα Παίδων ττις αγωνιστικές περιόδους 1975-76 και 1997-98.