Κόμποι Μεσσηνίας

Τοποθεσία

Οι Κόμποι βρίσκονται βορειοδυτικά από την Κορώνη από την οποία απέχουν 6,5 περίπου χιλιόμετρα και νοτιοανατολικά από την Πύλο από την οποία απέχουν περίπου 35,5 χιλιόμετρα. Έχουν υψόμετρο 105 μέτρα και απέχουν περίπου 1,5 χιλιόμετρο από τη θάλασσα του Μεσσηνιακού κόλπου. Κοντά στους Κόμπους βρίσκονται, προς τα βορειοδυτικά τους ο Άγιος Ιωάννης σε απόσταση μικρότερη από 1 χιλιόμετρο, προς τα ανατολικά τους τα Περούλια σε απόσταση περίπου 1,5 χιλιομέτρου και προς τα νοτιοδυτικά τους το Χαρακοπιό σε απόσταση 2 περίπου χιλιομέτρων αντίστοιχα.

Ιστορία

Το χωριό, έχει μακρόχρονη ιστορία που ακολουθεί την ιστορία της Μεσσηνίας και της ευρύτερης περιοχής της Κορώνης και της Πυλίας. Η περιοχή του χωριού κατά την αρχαιότητα, ήταν υπό τον έλεγχο της Ασίνης, της αρχαίας πόλης, η οποία μεταγενέστερα αναπτύχθηκε ως η σύγχρονη Κορώνη. Το χωριό αναφέρεται τουλάχιστον από την εποχής της Ενετοκρατίας με την ονομασία οι Κόμποι. Οι κάτοικοι του οικισμού, οι Κομπιαδίτες, τα παλαιότερα χρόνια ήταν εξαιρετικοί δεξιοτέχνες της αγγειοπλαστικής και κατασκεύαζαν διάφορα πήλινα κεραμικά, όπως πιθάρια, γνωστά και ως «τζάρες» και πιάτα. Σύμφωνα με μια εκδοχή της τοπικής παράδοσης η προέλευση του ονόματος του χωριού, πιθανώς να συνδέεται με την κατασκευή των ανεμόσκαλων, από σχοινιά με κόμπους, που έφτιαχναν οι κάτοικοί του προκειμένου να χρησιμοποιηθούν κατά την πολιορκία του τουρκοκρατούμενου κάστρου της Κορώνης.

Ο καταστροφικός σεισμός του 1886

Ο οικισμός των Κόμπων υπέστη εκτεταμένες ζημιές κατά τον μεγάλο καταστροφικό σεισμό των 7,5 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ, της 27ης Αυγούστου του 1886, με επίκεντρο τα Φιλιατρά, ο οποίος έπληξε την Μεσσηνία και την Ηλεία. Ο σεισμός κατέστρεψε σχεδόν ολοκληρωτικά τις πόλεις των Φιλατρών, των Γαργαλιάνων, της Χώρας (τότε γνωστή ως Λιγούδιστα), της Μεθώνης και της Κορώνης και ακόμα 123 χωριά της δυτικής κυρίως Μεσσηνίας. Βλάβες υπέστησαν επίσης ο Πύργος, η Μαραθόπολη, η Πύλος, η Καλαμάτα, τα νησιά Στροφάδες και 37 χωριά τα οποία υπέστησαν επίσης πολύ σημαντικές ζημιές, ενώ 65 ακόμα χωριά της Πελοποννήσου επλήγησαν επίσης. Συνολικά κατέρρευσαν ή κατεστράφησαν ή έμειναν ακατοίκητες 6.000 περίπου κατοικίες, ενώ υπήρξαν επίσης 326 νεκροί και 796 τραυματίες. Οι μετασεισμοί που ακολούθησαν, με κυριότερο αυτόν της 6ης Σεπτεμβρίου 1886 ολοκλήρωσαν την εικόνα της καταστροφής.

Διοικητική ιστορία

Η Κόμπη ή οι Κόμποι προσαρτήθηκε, το 1835, στον παλαιό Δήμο Κολωνίδων, με έδρα την Κορώνη, όπου και παρέμεινε, ως το 1912, που ο δήμος αυτός καταργήθηκε. Τουλάχιστον από το 1844 ως το 1879 το χωριό αναφερόταν επίσημα ως η Κόμπη, ενώ από το 1879 ως το 1907 ως οι Κόμποι. Από το 1907 ως και το 1912 αναφερόταν για σύντομο χρονικό διάστημα ξανά ως η Κόμπη και από το 1912 ως σήμερα και πάλι ως οι Κόμποι. Το χωριό αναφέρεται, το 1853, επίσης ως η Κόμπη στον β΄ τόμο των «Ελληνικών» του Ιάκωβου Ρίζου Ραγκαβή, ως χωριό του Δήμου Κολωνίδων της Επαρχίας Πυλίας με πληθυσμό 74 κατοίκων, με βάση την απογραφή του 1851. Το 1912 το χωριό προσαρτάται ως οικισμός στην Κοινότητα Χαροκοπιού, Το 1927 με έδρα το Χαροκοπιόν. Στην ίδια κοινότητα είχαν προσαρτηθεί επίσης οι οικισμοί Αγία Τριάδα, Αϊδίνι (καταργήθηκε το 1920), Αρμενοί (καταργήθηκε το 1940), Κανδερόγλι (σήμερα η Ποταμιά), Κατηνιάδες (καταργήθηκε το 1940), Μουσουλί (σήμερα ο Άγιος Ισίδωρος) και Πετριάδες (καταργήθηκε το 1971 και προσαρτήθηκε στο Χαρακοπιό). Το 1940 τα ονόματα του οικισμού Χαροκοπιόν και της Κοινότητας Χαροκοπιού διορθώνονται σε Χαροκοπειόν και Κοινότητα Χαροκοπειού. Το 1946 οι Κόμποι αποσπώνται από την Κοινότητα Χαροκοπείου και ορίζονται ως έδρα της Κοινότητας Κόμπων, ενώ το 1991 αναγνωρίζονται και προσαρτώνται επίσης στην Κοινότητα Κόμπων και ο οικισμός τα Περούλια. Οι Κόμποι παρέμειναν ως οικισμός και έδρα της Κοινότητας Κόμπων, από το 1946 ως το 1997, όταν τότε, στα πλαίσια των αλλαγών που επήλθαν στη τοπική αυτοδιοίκηση, μέσω του σχεδίου «Καποδίστριας», οι Κόμποι υπήχθησαν στον κατηργημένο Δήμο Κορώνης, με έδρα την Κορώνη, ως το 2010. Από το 2011, μετά τις νέες αλλαγές του σχεδίου «Καλλικράτης» οι Κόμποι ανήκουν πλέον στον νέο Δήμο Πύλου - Νέστορος. Ο δήμος αυτός, συστάθηκε με το Πρόγραμμα Καλλικράτης με την συνένωση των προϋπαρχόντων δήμων Κορώνης, Μεθώνης, Παπαφλέσσα, Πύλου, Νέστορος και Χιλιοχωρίων. Οι Κόμποι σήμερα είναι οικισμός και έδρα της Τοπικής Κοινότητας των Κόμπων του Δήμου Πύλου-Νέστορος, στην οποία υπάγονται επίσης τα Περούλια.

Κτίρια – αξιοθέατα

Εκτός από τα παραδοσιακά σπίτια, τα οποία οι Κομπιαδίτες έφτιαχναν με χώμα και κεραμίδια, που έψηναν μόνοι τους, υπάρχει το κτίριο του παλαιού Δημοτικού Σχολείου, στους χώρους του οποίου διοργανώνονται κατά καιρούς και διάφορες πολιτιστικές δραστηριότητες, καθώς και η εκκλησία του χωριού, ο Ιερός Ναός του Μεγάλου Βασιλείου, ο οποίος υπάγεται στην Ιερά Μητρόπολη Μεσσηνίας. Στην ευρύτερη περιοχή υπάρχουν επίσης διάφορες τουριστικές & ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις, με ενοικιαζόμενα δωμάτια-διαμερίσματα, ενώ στα αξιοθέατα του χωριού περιλαμβάνεται, στα ανατολικά του, η κοντινή Παραλία Περούλια, η οποία έχει προσβάσεις, είτε από τα Βουνάρια, είτε από το δρόμο, ο οποίος περνά από τους Κόμπους.