Ανάκτορο Μπλενχάιμ

Σύντομο ιστορικό

Το Ανάκτορο άρχισε να κατασκευάζεται από την βασίλισσα Άννα για να προσφερθεί ως δώρο του Στέμματος και του αγγλικού λαού στον Σερ Τζων Τσώρτσιλ (Sir John Churchill), 1ο Δούκα του Μάρλμπορο για την νίκη του, σε συνεργασία με τον πρίγκηπα Ευγένιο της Σαβοΐας, εναντίον του συνασπισμού γαλλικών και βαυαρικών στρατευμάτων στις 13 Αυγούστου 1704 στην μάχη του Μπλιντχάιμ (Blindheim). Η μάχη αυτή ήταν επεισόδιο του πολέμου της διαδοχής του ισπανικού θρόνου. Ύστερα από την μάχη, ο Δούκας δέχτηκε αυτοπροσώπως την παράδοση του επικεφαλής των Γάλλων, Στρατάρχη Ταλλάν (Talland). Το τοπωνύμιο της μάχης έδωσε στο ανάκτορο το όνομά του, αν και αυτό πέρασε στην αγγλική γλώσσα ως "Blenheim" (ορθή προφορά Μπλένιμ).
Η κατασκευή κάθε άλλο παρά απρόσκοπτη θα μπορούσε να χαρακτηριστεί. Η Δούκισσα Σάρα Τσώρτσιλ ήταν γυναίκα με ισχυρή θέληση και προτιμούσε, αντί μια παρόμοια αρχοντική κατοικία, ένα πολύ μικρότερο εξοχικό, το οποίο θα είχε πολύ λιγότερες εργασίες συντήρησης και μεγαλύτερη πρακτική αξία για την ίδια και κατά δεύτερο λόγο θα επεδείκνυε το "στάτους" της οικογένειας. Αφού "πείστηκε" για την κατασκευή του Μπλενχάιμ, εξέφρασε την προτίμησή της για την επιλογή αρχιτέκτονα προς τον Σερ Κρίστοφερ Ρεν (Christopher Wren), διάσημο για την κατασκευή του καθεδρικού ναού του Αγίου Παύλου (Saint Paul's cathedral) του Λονδίνου. Όμως ο Δούκας στράφηκε προς έναν καθόλου γνωστό και άπειρο αρχιτέκτονα (αν και γνωστό συγγραφέα), τον Σερ Τζων Βάνμπρα (Sir John Vanbrugh) και τον έμπειρο συνεργάτη του Νίκολας Χώκσμουρ (Nicholas Hawksmoor), στον οποίο ανατέθηκε η σχεδίαση και η κατασκευή (1705). Το "δίδυμο" αυτό είχε μόλις ολοκληρώσει τα πρώτα στάδια κατασκευής του Κάστρου Χάουαρντ (Castle Howard) στο Γιορκσάιρ. Η Σάρα Τσώρτσιλ βρισκόταν σε συνεχή σύγκρουση με τον Βάνμπρα, τόσο σε θέματα αισθητικής όσο και σε θέματα σχεδίασης: Η Δούκισσα ήθελε ένα πρακτικό σπίτι και όχι ένα μνημείο, κάτι που βρισκόταν σε ευθεία αντίθεση με τις αντιλήψεις της εποχής σχετικά με την ανέγερση παρόμοιων κατασκευών και την λαϊκή θέληση, καθώς τα έξοδα κατασκευής πλήρωνε το αγγλικό κράτος και, συνεπώς, ο λαός. Τελική συνέπεια των προστριβών αυτών ήταν η απομάκρυνση του Βάνμπρα από την κατασκευή το 1719. Το ανάκτορο ολοκληρώθηκε υπό την επίβλεψη του συνεργάτη του Χωκσμουρ, ενώ στο μεταξύ η χρηματοδότηση είχε περικοπεί (1712) και ο Δούκας αναγκάστηκε να χρηματοδοτήσει ο ίδιος την αποπεράτωσή του.
Ο κήπος του ανακτόρου, ο οποίος είχε μείνει σχετικά παραμελημένος, σχεδιάστηκε και κατασκευάστηκε από τον αρχιτέκτονα τοπίων Λάνσελοτ "Καπαμπίλιτι" Μπράουν (Lancelot "Capability" Brown) το 1764. Η μεγαλοπρέπεια και η ηρεμία που προσφέρει παραμένουν μοναδικά στην Βρετανία. Τα αρχικά σχέδια του κήπου είχαν εκπονηθεί από τον Βάνμπρα, ο οποίος τροποποίησε την ροή του μικρού ποταμού Γκλάιμ (Glyme) ώστε να περνά μέσα από αυτόν και άρχισε να κατασκευάζει την "μεγάλη γέφυρα", η οποία δεν ολοκληρώθηκε ποτέ. Ο Μπράουν μετέτρεψε τον κήπο σε θαυμάσιο τεχνητό τοπίο με την δημιουργία δύο μικρών λιμνών, τονίζοντας έτσι περισσότερο την πρωτοποριακή αρχιτεκτονική του. Ο 9ος Δούκας του Μάρλμπορο ήταν αυτός που έκανε τις περισσότερες τροποποιήσεις στον κήπο, δημιουργώντας τους αποκαλούμενους "Formal Gardens" στην ανατολική και την δυτική πτέρυγα και οι οποίοι, το 2008, απέσπασαν το βραβείο της "Historic Houses Association" για τον "Κήπο της Χρονιάς". Έκανε, επίσης, νέα δενδροφύτευση στις αλλέες (avenues), συνολικά φυτεύοντας περίπου μισό εκατομμύριο νέα δένδρα στο Πάρκο του Παλατιού.

Αρχιτεκτονική και αισθητική

Το βασικό σημείο ενδιαφέροντος του κτηρίου είναι η αυθεντικότητα του εθνικού του χαρακτήρα: Η αρχιτεκτονική διακόσμησή του αποπνέει τον θρίαμβο των βρετανικών στρατευμάτων απέναντι στα γαλλικά. Σχετικά με το αρχιτεκτονικό του στυλ, έχει επικρατήσει να χρησιμοποιείται ο όρος "βρετανικό μπαρόκ", αλλά το αμφιλεγόμενο και ανεπαρκές αυτού του όρου το μόνο που αποδεικνύει είναι η δυσχέρεια που αντιμετωπίζουν οι ιστορικοί τέχνης σχετικά με την ταξινόμηση αυτού του κτηρίου, που δεν εμπίπτει σε καμία κατηγορία. Η συμμετρία του σχεδιασμού του και η χωρική του διευθέτηση συνδυάζονται με την προκλητικά αναχρονιστική έγερση των υψηλών πύργων που ανυψώνονται σε καθεμιά από τις τέσσερις γωνίες του. Δημιουργείται έτσι μια θεατρική αίσθηση που προέρχεται από τις ετερογενείς αρχιτεκτονικές φόρμες που ενσωματώνει η κατασκευή και το ανάκτορο δημιουργεί την εντύπωση μνημείου προ της ρομαντικής εποχής, του οποίου η ιστορική σημασία δεν μπορεί να παραγνωριστεί.