Φρούριο του Κσάνι

Ιστορία

Το φρούριο χτίστηκε το 1511-1514 από τον πρίγκιπα Μπαγκράτ Α' του Μουχράνι, ο οποίος ήταν o μικρότερος αδελφός του βασιλιά Δαβίδ Ι' του Κάρτλι. Το φρούριο έγινε αμέσως στόχος του γειτονικού Γεωργιανού ηγεμόνα, του Γεωργίου Β' του Καχέτι, ο οποίος ήθελε να εκτοπίσει τον βασιλιά Δαβίδ Ι'. Το 1512 ξεκίνησε μία πολιορκία στο φρούριο που διήρκεσε 3 μήνες, μετά τους οποίους ο Γεώργιος Β' σαρκαστικά έστειλε φρέσκο κρασί στον Μπαγκράτ, θεωρώντας ότι οι αμυνόμενοι έχουν λιμοκτονήσει. Ως απόκριση, ο Μπαγκράτ έστειλε έναν ζωντανό σολωμό από την λιμνούλα του φρουρίου. Ο Γεώργιος συμπέρανε ότι η πολιορκία ήταν μάταιη και αποσύρθηκε.   Κατόπιν τούτου, ο Βασιλιάς Δαβίδ Ι' συγχάρηκε τον Μπαγκράτ για την ηρωική του άμυνα και του παραχώρησε τα εδάφη στο Μουχράνι για να τα κυβερνήσει. Το 1513 ο Γεώργιος Β' εισέβαλε στο Κάρτλι και πάλι. Αυτήν την φορά ο Μπαγκράτ τον συνέλαβε και τον φυλάκισε στο φρούριο του Κσάνι, όπου πέθανε. Το φρούριο παρέμεινε στην ιδιοκτησία του οίκου των Μουχράνι που ίδρυσε ο Μπαγκράτ.   
Το 1513-1733 το φρούριο του Κσάνι ήταν η κατοικία των Δούκων του Μουχράνι-Μπαγκρατιόνι. Το 1733 έχτισαν το Φρούριο του Μουχράνι κάτω στην κοιλάδα και μετακόμισαν εκεί. 
Το 1746 ο Πρίγκιπας Κωνσταντίνος Γ' του Μουχράνι ανακατασκεύασε το φρούριο και τοποθέτησε αναμνηστική επιγραφή πάνω από την πύλη. 
Το φρούριο του Κσάνι πάντα είχε προβλήματα με κατολισθήσεις. Το δυτικό τείχος του φρουρίου έχει εξαφανιστεί λόγω αυτού. Κατά τη σοβιετική περίοδο υπήρχε ένας μεγάλος δρόμος που οδηγούσε από την κοιλάδα πάνω στο φρούριο, αλλά καταστράφηκε από τις κατολισθήσεις. 

Επί του παρόντος, το φρούριο είναι ανοιχτό για τους επισκέπτες. Είναι προσβάσιμο μέσω πεζοπορικής διαδρομής 30 λεπτών.

Περιγραφή

Το φρούριο του Κσάνι βρίσκεται στην αριστερή όχθη του ποταμού Κσάνι, κοντά στο χωριό Τσιχιστζίρι. Είναι προσβάσιμο μόνο από τα νοτιοδυτικά και από την δεσπόζουσα θέση του βλέπει στις κοιλάδες των ποταμών Κσάνι και Μτκβάρι και στην κύρια ανατολική-δυτική Γεωργιανή εθνική οδό.
Το υφιστάμενο φρούριο έχει ακανόνιστο πολυγωνικό σχήμα. Είναι χτισμένο από βότσαλα, και οι δομές από μικτές πέτρες και τούβλα είναι μεταγενέστερες προσθήκες του 18ου αιώνα. Τα τείχη είναι ενισχυμένα με προμαχώνες, πύργους διαφορετικών μεγεθών και σχημάτων και οδοντωτά παραπέτα στις κορυφές τους. Διαθέτει πολεμίστρες και άλλες αμυντικές δομές. Έχει αυλή με μια λιμνούλα και ένα κελάρι κρασιών. Η παροχή νερού γινόταν από υδραγωγείο που διέσχιζε την κορυφογραμμή του βουνού κατά αρκετά χιλιόμετρα.

Οχυρωματικό τείχος

Το τείχος ακολουθεί το ανάγλυφο του εδάφους και έχει διαστάσεις 39,5 x 36,4 μ. Έχει 4 πύργους: 
α) Πρισματικός πύργος: βρίσκεται στο κέντρο του δυτικού τείχους, έχει ύψος 16 μ., και στεγάζει την πύλη εισόδου για το φρούριο. Σήμερα είναι ημιερειπωμένος, έχει διασωθεί ο βόρειος τοίχος πάχους 1,7 μ. και το βόρειο τμήμα του δυτικού τοίχου. Η είσοδος για τον πύργο βρίσκεται στον πρώτο όροφο. Ο πρώτος όροφος έχει ύψος 4 μ. και όλοι οι υπόλοιποι 2-2,5 μ. Όλοι οι όροφοι διαθέτουν κόγχες και παράθυρα και στον 4ο όροφο υπήρχε τζάκι. 
β) Βορειοδυτικός κυλινδρικός πύργος: βρίσκεται στη βορειοδυτική γωνία του τείχους. Είναι τούβλινη προσθήκη του 18ου αιώνα. Είναι διώροφος, διαθέτει τζάκι στον βόρειο τοίχο και ψηλά παράθυρα σε όλους τους ορόφους. 
γ) Βορειοανατολικός κυλινδρικός πύργος: βρίσκεται στη βορειοανατολική γωνία του τείχους. Είναι διώροφος. Τον 18ο αιώνα ενισχύθηκε με τούβλινους τοίχους που αύξησαν τη διάμετρό του κατά 2 μ.
δ) Νοτιοανατολικός πύργος: βρίσκεται στη νοτιοανατολική γωνία του τείχους. Είναι πενταόροφος. Έχει σχήμα ορθογώνιο στρογγυλεμένο στην άκρη. Είναι τούβλινη προσθήκη του 18ου αιώνα, χτισμένη στο εξωτερικό μέρος του τείχους.

Άλλες δομές

Ένας κυλινδρικός ταμιευτήρας νερού, χωρητικότητας 30 κ.μ. και ένα κελάρι, χωρητικότητας 15 κβέβρι (παραδοσιακά Γεωργιανά πιθάρια οινοποιείου).