Χρυσούπολη Καβάλας

Οικονομία

Στο παρελθόν η Χρυσούπολη υπήρξε μεγάλος οδικός σταθμός και τα περισσότερα από τα κτίρια της ήταν χάνια, φούρνοι, παντοπωλεία και καροποιία , που εξυπηρετούσαν τους ταξιδιώτες.
Σήμερα είναι κέντρο της γεωργικής παραγωγής της δυτικής πλευράς του Δέλτα τού Νέστου λόγω των μεγάλων αρδευτικών έργων που έχουν γίνει γύρω της. Στις εκτάσεις γύρω από την πόλη παράγονται ποικίλα γεωργικά προϊόντα, όπως τα καλαμπόκι, φασόλια, ζαχαρότευτλα, σπαράγγια και ακτινίδια. Στη Χρυσούπολη υπάρχουν αρκετοί αγροτικοί συνεταιρισμοί, οι οποίοι τυποποιούν και εξάγουν προϊόντα της περιοχής, τα οποία έχουν μεγάλη αποδοχή στις αγορές του εξωτερικού. Επίσης, στη Χρυσούπολη υπάρχουν πολλοί κτηνοτρόφοι. Στη Χρυσούπολη έδρευε μια από τις μεγαλύτερες μονάδες κεραμοποιίας της χώρας, ενώ υπάρχουν και μικρές ποτοποιίες  και βιοτεχνίες ενδυμάτων και νημάτων. Ακόμη υπάρχουν πολλά εμπορικά καταστήματα.

Ιστορία στην Αρχαιότητα

Η περιοχή της σημερινής Χρυσούπολης κατοικούνταν απο τα αρχαία χρόνια.
Στο παραποτάμιο δάσος της κατά την μυθολογία έγινε η γνωριμία του Ορφέα με το Διόνυσο.
Της Ανατολής δηλαδή που εκφράζει ο Διόνυσος με τον οίνο, με την Δύση και τις τέχνες που εκφράζει ο Ορφέας.
Οι Ηδωνοί και Ήδωνες ή Ηδώνες ήταν ο πρώτος λαός που κατοίκησε την περιοχή. Ονομάστηκε έτσι από τον Ηδωνό, γιο του Άρη και της κόρης του Νέστου Καλλιρρόης. Κατοικούσαν αρχικά στην Ηδωνίδα της δυτικής Θράκης κοντά στον κάτω ρου του Νέστου. 
Η περιοχή της σημερινής Χρυσούπολης καταλήφθηκε από τους Οθωμανούς το 1375–1376. 
Η σημερινή πόλη ήταν ήδη ακμαία τον 17ο αιώνα. Υπήρχε πόλη με το όνομα Εσκί Σαρί Σαμπάν (παλιό Σαρί Σαμπάν) στην περιοχή Ερατεινού, που δηλώνει ότι έγινε μετακίνηση πληθυσμού λόγω αλλαγής της πορείας των δρόμων ή από άλλο άγνωστο γεγονός. Απελευθερώθηκε στις 11 Ιουλίου 1913. Το 1919 αναγνωρίστηκε σαν κοινότητα, και το 1946 έγινε δήμος. Στην πόλη υπάρχουν αρκετά διατηρητέα κτίρια, όπως το καμπαναριό του Αγίου Δημητρίου (1884), το παλαιό διοικητήριο (1880) και το κτίριο της Αγροτικής Τράπεζας (1924).

Ετυμολογία

Η πόλης ιδρύθηκε από τους Οθωμανούς και είχε την ονομασία Σαρή Σαμπάν- από το όνομα του τούρκου τσιφλικά και χανιτζή Sarı Șaban (ξανθός ή χλομός Σαμπάν). Η πρώτη ελληνική μετονομασία της πόλης ήταν Σαπαίοι (από το όνομα της αρχαίας θρακικής φυλής που κατοικούσε στην περιοχή). Η σημερινή ονομασία της προέκυψε από παρανόηση του νοήματος της τουρκικής ονομασίας, καθώς θεωρήθηκε λανθασμένα ότι σήμαινε "χρυσό άροτρο" και ότι οφειλόταν στην ευφορία της περιοχής. (Η τουρκική λέξη sarı σημαίνει 'κίτρινο', ενώ το άροτρο (saban) γράφεται με ψιλό s και όχι με Ș.Το όνομα Şaban είναι συνηθισμένο στην Τουρκική). Άλλοι πιστεύουν ότι το το όνομα της το πήρε  από τα ψήγματα χρυσού στις όχθες του Νέστου ή   από τα πολλά έλη που υπήρχαν «Χρυσούπολη»;

Δημογραφία

Ο πληθυσμός της αποτελείται από πρόσφυγες, Ηπειρώτες, Μικρασιάτες, Πόντιους και Θρακιώτες και από Σαρακατσάνους και έτσι πολλές από τις συνοικίες έχουν ονόματα πού θυμίζουν την προέλευση των κατοίκων της. Ο πληθυσμός κατά 40% αποτελείται από Θρακιώτες κατά 40% από Πόντιους, ενώ το υπόλοιπο από Μικρασιάτες, Σαρακατσάνους και Ηπειρώτες. Οι τελευταίοι ήταν οι πρώτοι κάτοικοι ελληνικής καταγωγής που εγκαταστάθηκαν στην πόλη γύρω στο 1820.
Παλαιότερα και μέχρι περίπου τη δεκαετία του '60 και λόγω της θέσης της, το κορυφαίο εβδομαδιαίο γεγονός της Χρυσούπολης ήταν το παζάρι, (κάθε Τετάρτη ενώ εδώ και πολλά χρόνια γίνεται κάθε Τρίτη), όπου οι γεωργοί απ' όλα τα γειτονικά χωριά πήγαιναν να πουλήσουν την παραγωγή τους .
Ο σύμφωνα με την απογραφή του 2011 ο πραγματικός πληθυσμός της Χρυσούπολης ήταν  8.885 κάτοικοι και όλος ο δήμος είχε  16.004  κατοίκους .