Βιντεοπαιχνίδι ρόλων

Βιντεοπαιχνίδι ρόλων (αγγλικά: role-playing game ή RPG) ονομάζεται το είδος βιντεοπαιχνιδιού στο οποίο η ιστορία εξελίσσεται με την εξερεύνηση του κόσμου του παιχνιδιού και οι μάχες διαδραματίζονται με τη μορφή εντολών. Ο παίκτης χειρίζεται έναν ή πολλούς χαρακτήρες (συνήθως μέχρι πέντε) σε ένα φανταστικό κόσμο. Πολλά παιχνίδια του είδους έχουν τις βάσεις τους στα επιτραπέζια παιχνίδια ρόλων. Τα παιχνίδια ρόλων έχουν εξελιχθεί από απλοϊκά παιχνίδια με κείμενο σε οπτικά πλούσιες τρισδιάστατες εμπειρίες.

Χαρακτηριστικά

Τα βιντεοπαιχνίδια ρόλων έχουν την ίδια ονοματολογία, παραμέτρους και μηχανική με τα πρώιμα παιχνίδια ρόλων, όπως το Dungeons & Dragons. Άλλες ομοιότητες με αυτά μπορούν να είναι το ανεπτυγμένο σενάριο, η αφήγηση της ιστορίας, η ανάπτυξη των χαρακτήρων και η πολυπλοκότητά τους, και η αξία έναρξης του παιχνιδιού ξανά από την αρχή (replayability). 
Ο παίκτης χειρίζεται τον κεντρικό χαρακτήρα ή πολλαπλούς χαρακτήρες (η ομάδα του συνήθως ονομάζεται party) με το σύστημα εντολών, ενώ η αποτελεσματικότητα του καθενός εξαρτάται από τη στατιστική ανάπτυξή του. Τα στατιστικά του κάθε χαρακτήρα ανεβαίνουν μέσα από τη διαδικασία του leveling, με την οποία στο τέλος της μάχης ο κάθε ένας λαμβάνει πόντους εμπειρίας (experience) που ανεβάζουν τα στατιστικά της δύναμης, της άμυνας, της επιδεξιότητας, της τύχης του και άλλα. Ο κάθε χαρακτήρας μπορεί να έχει στην κατοχή του διάφορα όπλα που βοηθούν στη δύναμη της επίθεσης ή της άμυνάς του. Μπορεί επίσης να ανήκει κάποια κατηγορία επαγγέλματος όπως στρατιώτης, ιππότης, μάγος, νίντζα, κλέφτης, βάρδος και άλλα. Τα παιχνίδια ρόλων συνήθως έχουν μεγαλοπρεπές σενάριο, το οποίο χωρίζεται σε αποστολές, και πιο δυναμικούς και πολύπλοκους χαρακτήρες σε σχέση με τους χαρακτήρες από άλλα είδη βιντεοπαιχνιδιών. Σε αυτό το είδος, σπάνια απαιτείται ο συντονισμός του παίκτη σε προκαθορισμένα χρονικά πλαίσια κατά τη διάρκεια της μάχης, εκτός αν το σύστημα που χρησιμοποιείται είναι το Active Time Battle (ATB), όπου η μάχη διεξάγεται σε πραγματικό χρόνο.

Ιστορία

Το είδος παιχνιδιών ρόλων ξεκίνησε το μέσα της δεκαετίας των '70 στους κεντρικούς υπολογιστές, εμπνευσμένη από τα επιτραπέζια (pen-and-paper) παιχνίδια ρόλων όπως το Dungeons & Dragons. Άλλες πηγές έμπνευσης για τα πρώιμα παιχνίδια του είδους περιλαμβάνουν τα επιτραπέζια παιχνίδια πολέμου, τα παιχνίδια εξομοίωσης σπορ, τα παιχνίδια περιπέτειας, όπως το Colossal Cave Adventure, παραδοσιακά παιχνίδια στρατηγικής όπως το σκάκι, αλλά και τα έργα του Άγγλου συγγραφέα φαντασίας, Τζ. Ρ. Ρ. Τόλκιν.
Μετά την επιτυχία των παιχνιδιών ρόλων όπως τα Dragon Quest και Final Fantasy. Λόγο των διαφορετικών ιδιοσυγκρασιών των χωρών παραγωγής των παιχνιδιών ρόλων, το είδος χωρίστηκε σε δύο στυλ: τα ιαπωνικά και τα δυτικά παιχνίδια ρόλων. Ενώ τα πρώτα παιχνίδια ρόλων προσέφεραν την εμπειρία ενός παίκτη, στις αρχές με μέσα της δεκαετίας του '90 γνώρισαν άνθιση τα παιχνίδια ρόλων με πολλούς παίκτες, όπως τα Diablo και Secret of Mana. Με την έλευση του ίντερνετ, τα παιχνίδια με πολλούς παίκτες δημιούργησαν ένα νέο είδος βιντεοπαιχνιδιών, τα μαζικά παιχνίδια ρόλων πολλαπλών παικτών, όπως τα Final Fantasy XI, Lineage και World of Warcraft.
Άλλο ένα είδος που προέκυψε είναι τα παιχνίδια δράσης ρόλων, όπου ο παίκτης χειρίζεται άμεσα τον βασικό χαρακτήρα, δηλαδή χωρίς τη χρήση εντολών, και δίνει έμφαση στις μάχες που διεξάγονται πάντα σε πραγματικό χρόνο και τη δράση, ενώ η αλληλεπίδραση των χαρακτήρων είναι μικρότερη σε σχέση με τα παραδοσιακά παιχνίδια μάχης. Τα πρώιμα παιχνίδια δράσης ρόλων ακολούθησαν το πρότυπο που δημιουργήθηκε τη δεκαετία του '80 από την ιαπωνική εταιρία ανάπτυξης βιντεοπαιχνιδιών Nihon Falcom, με τίτλους όπως τα Dragon Slayer και τη σειρά Ys, όπου η μάχη διεξάγεται στο στυλ hack and slash και οι κινήσεις και οι δράσεις του χαρακτήρα γίνονται απευθείας από τον παίκτη με τη χρήση του χειριστηρίου ή του πληκτρολογίου, παρά των μενού μάχης.
Αυτή η φόρμουλα βελτιώθηκε με το παιχνίδι δράσης περιπέτειας του 1986, The Legend of Zelda, το οποίο έθεσε το πρότυπο που χρησιμοποιήθηκε από πολλά επακόλουθα παιχνίδια. Αυτό περιλαμβάνει καινοτομίες όπως ο ανοικτός κόσμος, το μη γραμμικό σενάριο, την εξοικονόμηση μπαταρίας, και ένα κουμπί επίθεσης για χτύπημα με ξίφος. Το παιχνίδι ευθύνεται σε μεγάλο βαθμό για την μεγάλη έκρηξη των παιχνιδιών δράσης ρόλων που κυκλοφόρησαν τα τέλη της δεκαετίας του '80 τόσο στην Ιαπωνία όσο και τη Βόρεια Αμερική. Η σειρά Legend of Zelda συνέχισε να ασκεί επιρροή τις επόμενες δεκαετίες στη μετατροπή των παιχνιδιών ρόλων από στατικά, σε παιχνίδια όπου οι μάχες διεξάγονται σε πραγματικό χρόνο.