Αναμνηστικά κέρματα των 2 ευρώ

Τα αναμνηστικά κέρματα των 2 ευρώ είναι ειδικά κέρματα που εκδίδονται από τις χώρες μέλη της ευρωζώνης με την ευκαιρία κάποιας ιστορικής επετείου ή για τον εορτασμό ή προς τιμή κάποιου σύγχρονου γεγονότος. Έχουν νόμιμη ισχύ και χρησιμοποιούνται κανονικά στις συναλλαγές, όπως τα συνηθισμένα κέρματα ευρώ. Δεν πρέπει να συγχέονται με τα συλλεκτικά κέρματα μεγαλύτερης αξίας από χρυσό ή ασήμι που εκδίδονται για συλλεκτικούς σκοπούς και δεν χρησιμοποιούνται στις καθημερινές συναλλαγές.
Η κάθε χώρα μέλος της ευρωζώνης είχε μέχρι το 2012 το δικαίωμα να εκδίδει το πολύ ένα αναμνηστικό κέρμα κάθε χρόνο. Από το 2012 κάθε χώρα μπορεί να εκδίδει δύο αναμνηστικά κέρματα. Τα κέρματα αυτά έχουν τα ίδια χαρακτηριστικά και ιδιότητες, καθώς και την ίδια κοινή όψη, με ένα κανονικό κέρμα των 2 ευρώ. Η άλλη όψη, που αντικαθιστά την εθνική όψη του συνηθισμένου κέρματος, έχει το σχέδιο επιλογής της χώρας με θέμα το γεγονός ή το πρόσωπο που τιμάται. Τα αναμνηστικά κέρματα απαντούν μόνο στην ονομαστική αξία των 2 ευρώ και έχουν ισχύ νόμιμου χρήματος σε όλη τη ζώνη του ευρώ, δηλαδή μπορούν να χρησιμοποιούνται –και πρέπει να γίνονται αποδεκτά– όπως οποιοδήποτε άλλο κέρμα ευρώ.
Εκτός των εθνικών εκδόσεων προβλέπεται και η δυνατότητα κοινής έκδοσης από όλες τις χώρες με το ίδιο θέμα και σχέδιο (με μικρές μόνο παραλλαγές για να προσδιορίζεται η χώρα έκδοσης). Η κοινή έκδοση δεν συνυπολογιζόταν στον περιορισμό του ενός κέρματος ανά έτος πριν το 2012 και δεν συνυπολογίζεται στον περιορισμό των δύο κερμάτων ανά έτος από το 2012 και μετά. Κοινή έκδοση έγινε το 2007 (από τις 13 τότε χώρες μέλη της ευρωζώνης) με θέμα την 50ή επέτειο της Συνθήκης της Ρώμης, το 2009 (από τις 16 τότε χώρες μέλη της ευρωζώνης) για την επέτειο των 10 χρόνων του ευρώ (ως νομισματική μονάδα), το 2012 (από τις 17 τότε χώρες μέλη της ευρωζώνης) για να εορταστούν τα δέκα έτη κυκλοφορίας του ευρώ και το 2015 για την 30ή επέτειο καθιέρωσης της Ευρωπαϊκής Σημαίας (19 χώρες).
Σε αντίθεση με ό,τι ισχύει για τα τραπεζογραμμάτια, υπεύθυνες για την έκδοση των κερμάτων ευρώ είναι οι εθνικές αρχές και όχι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ). Εάν μια χώρα της ζώνης του ευρώ σκοπεύει να εκδώσει αναμνηστικό κέρμα των 2 ευρώ, πρέπει να ενημερώσει εκ των προτέρων την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα άλλα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά όχι την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Η Επιτροπή ελέγχει ότι το νέο σχέδιο συμβαδίζει με τις κατευθυντήριες γραμμές και, στη συνέχεια, δημοσιεύει τις σχετικές πληροφορίες στο δικτυακό της τόπο.
Η Επιτροπή είναι η έγκυρη πηγή στην οποία στηρίζεται η ΕΚΤ όταν ενημερώνει το δικό της δικτυακό τόπο. Αμέσως μόλις η Επιτροπή ανακοινώσει ένα νέο αναμνηστικό κέρμα των 2 ευρώ, η ΕΚΤ ενημερώνει αντιστοίχως το δικτυακό της τόπο.
Το πρώτο εθνικό αναμνηστικό κέρμα εκδόθηκε το 2004 και μέχρι σήμερα (Μάρτιος 2016) έχουν εκδοθεί συνολικά 236 ως εξής: 6 το 2004, 8 το 2005, 7 το 2006, 20 το 2007 (συμπεριλαμβανομένων των 13 νομισμάτων της κοινής έκδοσης), 10 το 2008, 25 το 2009 (συμπεριλαμβανομένων των 16 νομισμάτων της κοινής έκδοσης), 12 το 2010 και 16 το 2011. Το 2012 έχουν εκδοθεί 30 κέρματα (συμπεριλαμβανομένων των 17 νομισμάτων της κοινής έκδοσης) και το 2013 έχουν εκδοθεί 23 κέρματα, το 2014 έχουν εκδοθεί 27, το 2015 47 κέρματα (συμπεριλαμβανομένων 19 νομισμάτων της κοινής έκδοσης), το 2016 32 κέρματα,το 2017 32 κέρματα, και το 2018 36. Το 2019 έχουν ήδη εκδοθεί 28 κέρματα.
Το Λουξεμβούργο και η Φινλανδία είναι οι μόνες χώρες της Ευρωζώνης που έχουν εκδώσει εθνικά αναμνηστικά κέρματα κάθε χρονιά.
Δικαίωμα έκδοσης αναμνηστικών κερμάτων έχουν και ο Άγιος Μαρίνος, η Ανδόρρα, το Βατικανό και το Μονακό που δεν είναι μέλη της ευρωζώνης αλλά έχουν συνάψει ειδικές συμφωνίες. Δεν εκδίδουν όμως αναμνηστικά κέρματα κοινής έκδοσης.
Τα κέρματα αυτά εκδίδονται στην πλειονότητά τους για τον εορτασμό ιστορικών επετείων ή για να προσελκύσουν το ενδιαφέρον σε σύγχρονα γεγονότα ιστορικής σημασίας. Το πρώτο αναμνηστικό κέρμα των 2 ευρώ εκδόθηκε το 2004 από την Ελλάδα με την ευκαιρία των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας.
Η κάθε χώρα της ζώνης του ευρώ είναι υπεύθυνη για το σχεδιασμό και την έκδοση κερμάτων. Ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας όσον αφορά τα αναμνηστικά, όπως και όλα τα άλλα κέρματα, είναι να εγκρίνει τη μέγιστη ποσότητα που μπορεί να εκδώσει η κάθε χώρα.

Κοινές εκδόσεις

Έως σήμερα, οι χώρες της ζώνης του ευρώ έχουν εκδώσει από κοινού τέσσερα αναμνηστικά κέρματα: το πρώτο, το Μάρτιο του 2007, για τον εορτασμό της 50ής επετείου της Συνθήκης της Ρώμης, το δεύτερο με θέμα τη 10η επέτειο της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης, τον Ιανουάριο του 2009, το τρίτο το 2012 για να εορταστούν τα δέκα έτη του ευρώ και το τέταρτο το 2015 για την 30ή επέτειο καθιέρωσης της Ευρωπαϊκής Σημαίας.
Κατά κανόνα, η κάθε χώρα της ζώνης του ευρώ μπορούσε να εκδίδει ετησίως ένα μόνο αναμνηστικό κέρμα των 2 ευρώ. Κατ' εξαίρεση, μπορούσε να εκδώσει και δεύτερο, υπό την προϋπόθεση ότι η έκδοση θα πραγματοποιηθεί από κοινού με τις άλλες χώρες της ζώνης του ευρώ για τον εορτασμό γεγονότων ευρωπαϊκής σημασίας. Ήδη από το 2012 μπορεί να εκδίδει και δεύτερο εθνικό αναμνηστικό δίευρο, με πρώτη εφαρμογή από το Λουξεμβούργο, που το έτος αυτό εξέδοσε τρία αναμνηστικά, δυο εθνικά και ένα κοινό (10 έτη κυκλοφορίας του Ευρώ).
Τα κέρματα που εκδίδονται από κοινού, φέρουν το ίδιο σχέδιο στην εθνική τους όψη, ενώ το όνομα της χώρας έκδοσης και το εορταζόμενο γεγονός αναγράφονται στην αντίστοιχη γλώσσα.

Κοινή έκδοση αναμνηστικού νομίσματος 2012 - Δέκα έτη ευρώ

Για να εορταστούν τα δέκα έτη του ευρώ, οι υπουργοί οικονομικών της ευρωζώνης αποφάσισαν να κόψουν τα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ αναμνηστικό κέρμα των 2 ευρώ με κοινό σχέδιο στην εθνική όψη. Οι πολίτες και οι κάτοικοι της ευρωζώνης επέλεξαν με δημόσια διαδικτυακή ψηφοφορία το σχέδιο που ανεδείχθη νικητής. Όσοι ψήφισαν μπορούσαν να διαλέξουν μεταξύ πέντε σχεδίων, τα οποία είχαν προεπιλεγεί από κριτική επιτροπή από επαγγελματίες στο πλαίσιο διαγωνισμού σχεδίου στον οποίο προσκλήθηκαν να συμμετάσχουν πολίτες από κάθε χώρα της ευρωζώνης, και επέλεξαν το σχέδιο που φιλοτέχνησε ο Helmut Andexlinger, επαγγελματίας σχεδια­στής στο νομισματοκοπείο της Αυστρίας.

Κοινή έκδοση αναμνηστικού νομίσματος 2015 – Τριάντα χρόνια Ευρωπαϊκής Σημαίας

Για να εορταστούν τα τριάντα χρόνια καθιέρωσης της Ευρωπαϊκής Σημαίας, οι υπουργοί οικονομικών της ευρωζώνης αποφάσισαν να κόψουν τα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ αναμνηστικό κέρμα των 2 ευρώ με κοινό σχέδιο στην εθνική όψη. Οι πολίτες και οι κάτοικοι της ευρωζώνης επέλεξαν με δημόσια διαδικτυακή ψηφοφορία το σχέδιο που ανεδείχθη νικητής. Όσοι ψήφισαν μπορούσαν να διαλέξουν μεταξύ πέντε σχεδίων, τα οποία είχαν προεπιλεγεί από κριτική επιτροπή από επαγγελματίες στο πλαίσιο διαγωνισμού σχεδίου στον οποίο προσκλήθηκαν να συμμετάσχουν πολίτες από κάθε χώρα της ευρωζώνης, και επέλεξαν το σχέδιο που φιλοτέχνησε ο κ. Γιώργος Σταματόπουλος, επαγγελματίας σχεδιαστής στο νομισματοκοπείο της Ελλάδας.

Κοινή έκδοση αναμνηστικού νομίσματος 2022 – Τριάντα πέντε χρόνια του προγράμματος Erasmus

Το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφάσισε να εκδώσει ένα (πέμπτο) δίευρο με κοινό θέμα για τον εορτασμό της 35ης επετείου του προγράμματος Erasmus.