Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Μυτιλήνης

Ιστορία της Βιβλιοθήκης

Η Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Μυτιλήνης στεγάζεται σε ένα παλαιό αρχοντικό στο κέντρο της πόλης, απέναντι από το πάρκο της Αγίας Ειρήνης. Το αρχοντικό αυτό, πρώην κλινική Δούκαρου, χρησιμοποιήθηκε από την Επιτροπή Αποκατάστασης Προσφύγων και το Σύλλογο Παροχής Εργασίας, ενώ κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής επιτάχθηκε και δυστυχώς χρησιμοποιήθηκε ως κρατητήριο.
Η πρώτη προσπάθεια ίδρυσης Δημόσιας Βιβλιοθήκης στο νησί γίνεται τη δεκαετία του 1920, με αποκορύφωση το 1929, όταν αποφασίζεται η σύσταση Συλλόγου με την ονομασία «Φιλοβιβλικός Σύλλογος», με αποκλειστικό σκοπό την ίδρυση Βιβλιοθήκης. Για την εξεύρεση πόρων ο Σύλλογος αποφασίζεται να παραδίδει εβδομαδιαίες διαλέξεις με χαμηλή τιμή εισόδου. Η Βιβλιοθήκη θα περιλαμβάνει Τμήμα εφημερίδων και περιοδικών, Φοιτητικό Τμήμα, Τμήμα Χειρογράφων, Αναγνωστήριο ενώ θα λειτουργεί και ως δανειστική. Σημαντικός είναι και ο ρόλος των προσφύγων καθώς στην εφημερίδα Ταχυδρόμος (11-09-1929) διαβάζουμε: "...ο κ. Νομάρχης εισηγήθη ότι με βάσει της προθυμίας των προσφ. Κοινοτήτων θα καταβάλλει πάσαν προσπάθειαν παρά τη Εθνική Τραπέζη και τω αρμοδίω Υπουργείω δια την απαλλοτρίωσιν του Τσινάρ Τζαμίου υπέρ της Βιβλιοθήκης και δη προς ενίσχυσιν του έργου της ιδρύσεως του κτιρίου αυτής...". Επιπλέον, αποφασίζεται η δημιουργία παραδοσιακών στολών της κάθε κοινότητας αλλά και η προμήθεια βιβλίων σχετικών με την ιστορία της κάθε περιοχής, τα οποία θα αποτελούν ιδιαίτερη συλλογή της Βιβλιοθήκης με τον τίτλο «Μικρασιατική Βιβλιοθήκη». 'Με την αποχώρηση ωστόσο, του νομάρχη Κυριακόπουλου από τη Λέσβο όλες αυτές οι προσπάθειες οδηγούνται σε αποτυχία, χωρίς να γνωρίζει κανείς που κατέληξαν τελικά τα χρηματικά ποσά και τα βιβλία που είχαν ήδη συγκεντρωθεί. Σχεδόν μία δεκαετία μετά,το θέμα επανέρχεται, με το Δήμο Μυτιλήνης να εγγράφει στον προϋπολογισμό του ποσό 25.000 δρχ. για την οργάνωση Δημοτικής Βιβλιοθήκης. Παράλληλα, ο τοπικός τύπος εκφράζει ανησυχίες για σημαντικό αριθμό πολύτιμων τεκμηρίων που υπάρχουν σε ιδιωτικές βιβλιοθήκες και καταστρέφονται, λόγω άγνοιας των ιδιοκτητών, ενώ θα μπορούσαν να εμπλουτίσουν τη Βιβλιοθήκη. Οι ίδιες ανησυχίες εκφράζονται και για τη Βιβλιοθήκη του ακαδημαϊκού Δ. Βερναρδάκη, πολλά βιβλία της οποίας είτε καταστρέφονται είτε χάνονται. Η Βιβλιοθήκη του Δ. Βερναρδάκη είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ίδρυση Δημόσιας Βιβλιοθήκης στο νησί. Επί σχεδόν μισό αιώνα, κυρίως λόγω κληρονομικών ζητημάτων, τα μοναδικής αξίας βιβλία του παρέμεναν κλεισμένα στο Γυμνάσιο Μυτιλήνης.
Θα χρειαστεί να φτάσουμε στο 1945, όπου με πρωτοβουλία της ΕΠΟΝ και του ΕΑΜ Μυτιλήνης, μέρος των βιβλίων του ακαδημαϊκού μεταφέρεται από το Γυμνάσιο Μυτιλήνης στο κτήριο όπου στεγάζεται σήμερα η Βιβλιοθήκη και συγκροτείται μετά από πολυετή προσπάθεια η πολυπόθητη Δημοτική Βιβλιοθήκη. Η εφημερίδα «Ελεύθερη Λέσβος» δημοσιεύει στις 10-3-1945 την επίσημη ανακοίνωση λειτουργίας της Βιβλιοθήκης στο κτήριο της οδού Σμύρνης και ενημερώνει για το ωράριο λειτουργίας της, ενώ η ίδρυση οριστικοποιείται και με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Μυτιλήνης. Σχεδόν σύσσωμος ο τοπικός τύπος υποδέχεται με τον πιο θερμό τρόπο την ίδρυση, επιτέλους, της Βιβλιοθήκης κάνοντας εκκλήσεις για δωρεές βιβλίων, με σημαντικότερες μεταξύ άλλων εκείνες των Χ. Μπίνου, Αρ. Νιάνια, Γρ. Ρουσέλλη, Α. Σιφναίου και των ομογενών από τη Νέα Υόρκη Γ. Παπανικόλα και Στρ. Χατζηρόκα. Τέλος, πολύ σημαντική υπήρξε η προσφορά ολόκληρης της Βιβλιοθήκης του Γυμνασιάρχη Ιωάννου Ολύμπιου από τον ίδιο.
Από το 1952 η Βιβλιοθήκη, γίνεται Δημόσια και εμπλουτίζεται συνεχώς μέσω δωρεών και αγορών, με τεκμήρια που αριθμούν περισσότερους από 110.000 τίτλους και καλύπτουν ένα ευρύ πεδίο της ανθρώπινης γνώσης. Από τη δεκαετία του 1970 διαθέτει Κινητή Βιβλιοθήκη. Το 1992 ξεκινάει η μηχανοργάνωσή της, διαθέτει δωρεάν ηλεκτρονικούς υπολογιστές και πρόσβαση στο διαδίκτυο σε όλους τους κατοίκους και επισκέπτες της Λέσβου, όπως επίσης και υπολογιστές για άτομα με ειδικές ανάγκες. Αριθμεί 9500 μέλη και δανείζει περίπου 1500 βιβλία το μήνα. Τέλος, η Βιβλιοθήκη αναπτύσσει συνεργασίες με τοπικούς φορείς, όπως το Πανεπιστήμιο Αιγαίου και Σχολεία Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Λέσβου.

Κατάλογος

Το 1992 ξεκινάει η μηχανοργάνωση της Βιβλιοθήκης με τη χρήση του αυτοματοποιημένου βιβλιοθηκονομικού προγράμματος ΑΒΕΚΤ. Καταλογογραφημένο είναι μέρος των Συλλογών της Βιβλιοθήκης, με απώτερο στόχο την αναδρομική καταλογογράφηση όλου του υλικού της. Πλήρως καταλογογραφημένη είναι η Συλλογή Τοπικής Ιστορίας, ο Τοπικός Τύπος, η Ελληνική και Ξένη πεζογραφία, τα Θεατρικά βιβλία, τα βιβλία για παιδιά και νέους, μέρος της Συλλογής Βερναρδάκη, της Ποίησης και της Κοινωνιολογίας. Η οnline αναζήτηση στον κατάλογο της Βιβλιοθήκης μπορεί να πραγματοποιηθεί είτε μέσω της ιστοσελίδας της Βιβλιοθήκης είτε μέσω του Συλλογικού Καταλόγου Δημοσίων Βιβλιοθηκών "Αργώ", που δημιούργησε και υποστηρίζει το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης.