Πασκουάλε Ανφόσι

Βιογραφικά στοιχεία

Ο Ανφόσι γεννήθηκε στην Τάτζα (Taggia), μικρή πόλη της Λιγουρίας, κοντά στα σύνορα με την Γαλλία, το 1727. Στοχεύοντας, αρχικά, να γίνει σολίστας σπούδασε βιολί στο Ωδείο Λορέτο (Loreto) τής Νάπολης (1744-1752) και έπαιξε σε ορχήστρα όπερας για δέκα χρόνια. Στη συνέχεια στράφηκε προς τη σύνθεση, με δασκάλους τούς Α. Σακίνι (Antonio Sacchini) και Ν. Πιτσίνι (Niccolò Piccinni). Η πρώτη παράσταση δικού του έργου, της όπερας μπούφα Η Πνευματώδης Υπηρέτρια (La Serva Spiritosa) δόθηκε στο καρναβάλι της Ρώμης, το 1763, αν και η πατρότητα του συγκεκριμένου έργου δεν είχε αποσαφηνιστεί για πολλά χρόνια. Ο Ανφόσι προτιμούσε να εργάζεται με τον Σακίνι, συμπληρώνοντας κάποια έργα τού δασκάλου του. Παρ 'όλα αυτά, έκανε μια σημαντική στροφή με το λυρικό του δράμα giocoso, Η Άγνωστη Διωκομένη (L'incognita perseguitata), το 1773 στη Ρώμη.
Μέχρι το 1782 είχε γράψει περίπου 30 όπερες, με παρουσιάσεις κυρίως στη Βενετία και τη Ρώμη αν και, σε ορισμένες περιπτώσεις, σε άλλα μέρη της Ιταλίας, αλλά και στη Βιέννη. Η πρώτη εμφάνισή του στο Λονδίνο ήταν με την όπερα Ο Θρίαμβος της Επιμονής (Il trionfo della costanza), το 1782. Εργάστηκε ως μουσικός διευθυντής στο Λονδίνο μέχρι το 1786, όπου παρουσίασε πέντε από τις δικές του όπερες, καθώς και δικές του εκδοχές άλλων συνθετών, όπως της περίφημης όπερας του Κρίστοφ Βίλιμπαλντ Γκλουκ, Ορφέας και Ευρυδίκη και έργων των Γ. Κ. Μπαχ και Χαίντελ. Ωστόσο, δεν τύγχανε πάντοτε καλών κριτικών για τις συνθέσεις του. Πίσω στην Ιταλία, ο Ανφόσι κέρδισε το κοινό τής Ρώμης, το 1787, με την φάρσα Οι τρέλες των ζηλιάρηδων (Le pazzie de' gelosi). Το 1789, η αδιάλειπτη 20ετής ενάσχόλησή του με την οπερατική σύνθεση σταμάτησε. Διορίστηκε αρχιμουσικός (maestro di capella) στον Άγιο Ιωάννη του Λατερανού στην Ρώμη, πόστο που κατείχε μέχρι τον θάνατό του, το 1797. Στο εξής, ασχολήθηκε σχεδόν αποκλειστικά με την σύνθεση εκκλησιαστικής μουσικής.

Μουσικολογικά στοιχεία

Το σύνολο των συνθέσεων του Ανφόσι δεν είναι πλήρως γνωστό, αλλά έγραψε τουλάχιστον 60, ίσως 70 ή και περισσότερες, όπερες και, τουλάχιστον, 20 ορατόρια στα λατινικά και ιταλικά. Τα πρώιμα έργα του είναι, ευλόγως, στενά συνδεδεμένα με το ύφος τών έργων τών καθηγητών του, Πιτσίνι και Σακίνι. Αργότερα, το ενορχηστρωτικό του στυλ άλλαξε σημαντικά, με πιο «πολύχρωμα εφέ», διευρύνοντας την χρήση πνευστών. Μέχρι τα μέσα του 1770, έδειχνε ιδιαίτερη προτίμηση στην όπερα μπούφα, όπου χρησιμοποιεί τον παραδοσιακό, «καθαρό» τύπο της άριας da capo, προκειμένου να προσχωρήσει σε σχήματα με πιο ελεύθερα περάσματα. Αυτό φαίνεται ιδιαίτερα στα finali, όπου δείχνει, σαφώς, την προτίμησή του για συναισθηματικές στιγμές και φράσεις.
Η μουσική του Ανφόσι έχει επικριθεί ως ανεπαρκώς δραματική, και αδύναμη στους χαρακτήρες, ειδικά στις κωμικές του όπερες που δεν θεωρούνται τόσο καινοτόμες, όσο εκείνες ορισμένων από τους συγχρόνους του, όπως του Τσιμαρόζα και του Παϊζιέλλο, ενώ και η «σοβαρή» μουσική του έχει έναν συγκεκριμένο στερεότυπο ύφος. Γενικά, παρά την μεγάλη δημοτικότητα που είχαν ανάμεσα στους συγχρόνους του, οι όπερες του Ανφόσι παρέμειναν ξεχασμένες για μεγάλο χρονικό διάστημα, επειδή επισκιάστηκαν από εκείνες των Σαλιέρι, Ροσσίνι και Μότσαρτ. Παρόλ‘ αυτά, ο Γκαίτε ανέβασε την φαρσέτα τού Ανφόσι Η Μάγισσα Κίρκη (La maga Circe), όταν διετέλεσε σκηνοθέτης θεάτρου στην Βαϊμάρη. Συγκεκριμένα, προσάρμοσε το λιμπρέτο μαζί με τον Κ. Βούλπιους (Christian August Vulpius) κάνοντας, επίσης, σχέδια για συνέχεια που ποτέ δεν ολοκληρώθηκαν. Μόνο στα τελευταία 20 χρόνια τα έργα τού Ανφόσι έχουν εκτιμηθεί εκ νέου, μέσα από ποικίλες παραγωγές, όπως στο Θερινό Φεστιβάλ του Σάλτσμπουργκ το 2005.