Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης (πολιτιστικός οργανισμός)

Το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης είναι ένας πολιτιστικός οργανισμός με δραστηριότητες σχετικές με τον κινηματογράφο.  Δραστηριοποιείται κυρίως στη Θεσσαλονίκη, όμως κινηματογραφικές εκδηλώσεις διοργανώνει και στην Αθήνα αλλά και στην υπόλοιπη χώρα.
Το Φεστιβάλ είναι για τον χώρο του κινηματογράφου «εδώ και δεκαετίες ένα ζωντανό κινηματογραφικό κύτταρο, ένας χώρος καινοτομίας, δημιουργίας, επικοινωνίας και συμμετοχής».

Ιστορία

Το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης είναι ένα από τα παλαιότερα φεστιβάλ στον κόσμο. Η πρώτη του διοργάνωση έγινε το 1960 και πολύ λίγα ακόμη διεθνή Φεστιβάλ στον κόσμο - μεταξύ άλλων και τα Φεστιβάλ των Κανών, Φεστιβάλ της Βενετίας - έχουν τόσο μεγάλη διάρκεια ζωής.
Την ιδέα για διεξαγωγή ενός ετήσιου Φεστιβάλ Κινηματογράφου στη Θεσσαλονίκη παρουσίασε η Μακεδονική Καλλιτεχνική Εταιρεία «ΤΕΧΝΗ» που εκείνη την περίοδο αποτελούσε σημαντικό πόλο πολιτιστικής δράσης στη Θεσσαλονίκη.
Η εταιρία «Tέχνη», μέλη της οποίας αποτελούσαν τότε ο Λίνος Πολίτης και ο Παύλος Zάννας, πρότεινε στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης την καθιέρωση Eλληνικού και Διεθνούς Κινηματογραφικού Φεστιβάλ. Η πρωτοβουλία υποστηρίχτηκε και από αθηναϊκούς δημοσιογραφικούς, όπως η Λένα Σαββίδη και η Eλένη Bλάχου, και το υπουργείο Bιομηχανίας τη θεσμοθέτησε. Παράλληλα, υποστηρίχτηκε ενεργά από διανοούμενους όπως ο Mάριος Πλωρίτης, ο οποίος ανέλαβε τα καθήκοντα της γραμματείας.
Από το 1960 έως το 1965 λειτούργησε υπό τον τίτλο  «Eβδομάδα Eλληνικού Kινηματογράφου». Ο λογοτέχνης Ηλίας Βενέζης διετέλεσε πρόεδρος από το 1963 έως το 1966. Το 1966 μετεξελίχτηκε σε «Φεστιβάλ Ελληνικού Κινηματογράφου» και λειτούργησε έτσι έως το 1991. Σύμφωνα με τον κριτικό κινηματογράφου Γιάννη Μπακογιαννόπουλο, ο θεσμός «λειτούργησε σαν θερμοκοιτίδα και καθρέφτης της ανάπτυξης και της εξέλιξης του κινηματογράφου μας».
Από το 1972 έως το 1981 και στα πλαίσια του, γίνεται η πρώτη απόπειρα διεθνοποίησης: διοργανώνεται ένα διεθνές διαγωνιστικό πρόγραμμα για μικρού μήκους ταινίες.
Το 1992 η διοργάνωση απέκτησε διεθνή χαρακτήρα, και πέραν των ελληνικών προβάλλονται και ξένες ταινίες. Μετατρέπεται σε Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης (Διεθνής ονομασία Thessaloniki International Film Festival, TIFF) και αποκτά ένα Διεθνές Διαγωνιστικό Τμήμα στο οποίο συμμετέχουν σκηνοθέτες που έχουν γυρίσει την πρώτη ή τη δεύτερη ταινία μεγάλου μήκους. Το γεγονός της διεθνοποίησης υπήρξε μια σημαντική τομή για τον οργανισμό. Όπως επισημαίνει ο τότε διευθυντής του Φεστιβάλ κριτικός κινηματογράφου Μιχάλης Δημόπουλος: «Η Θεσσαλονίκη και το κινηματογραφικό της Φεστιβάλ είναι ζωτικός χώρος για το νέο κινηματογράφο, για νέους δημιουργούς που αποπειρώνται τις πρώτες τους αναμετρήσεις με αυτή την τέχνη, και είναι ταυτόχρονα μια νησίδα για τους Έλληνες κινηματογραφιστές και θεατές που μπορούν, επιτέλους, να έρθουν σε επαφή με τον κινηματογραφικό πολιτισμό που, σε πείσμα της «κατοχής» και της συσκότισης, υπάρχει ακόμα».
Το 1998, το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης άρχισε να λειτουργεί κάτω από νέο νομικό πλαίσιο και απέκτησε το δικό του μόνιμο τόπο διεξαγωγής των εκδηλώσεων του, το ιστορικό συγκρότημα του «Ολύμπιον». Από αυτήν την περίοδο το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης ξεκίνησε συστηματικά να δραστηριοποιείται καθ΄ όλη τη διάρκεια του χρόνου. Επιπλέον, διορίζεται ως πρόεδρος του οργανισμού ο σκηνοθέτης Θόδωρος Αγγελόπουλος και θα παραμείνει στη θέση αυτή ως το 2005.
Ένα άλλο σημαντικό, όπως αποδείχτηκε στη συνέχεια, Φεστιβάλ προστέθηκε στις ετήσιες δραστηριότητες του Οργανισμού από το 1999: το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης – Εικόνες του 21ου Αιώνα, με διευθυντή τον Δημήτρη Εϊπίδη. Ταυτόχρονα, στα πλαίσια του διοργανώνεται, για πρώτη φορά στην Ελλάδα, η Αγορά Ντοκιμαντέρ Doc Market και του Pitching Forum για συμπαραγωγές ντοκιμαντέρ.
Το 2005, ακολουθώντας το οργανωτικό μοντέλο του Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ, δημιουργήθηκε το τμήμα της Αγοράς στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης σαν ένα πλαίσιο για αναπτυξιακές δράσεις που άμεσα υποστηρίζουν τη διεθνοποίηση των τοπικών κινηματογραφικών αγορών, με στόχο μια ευκολότερη και ισχυρότερη πρόσβαση αυτών στη διεθνή αγορά. Οι δράσεις αυτές είναι: το Φόρουμ Συμπαραγωγών Crossroads, η Αγορά Κινηματογραφικών Ταινιών με τη ψηφιακή βιντεοθήκη, και τα Works in Progress (μια παρουσίαση ταινιών που η παραγωγή τους είναι σε εξέλιξη) από τη Νοτιοανατολική Ευρώπη και τη Μεσόγειο.
Το 2010 το μέχρι τότε αυτόνομο Μουσείο Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης συγχωνεύθηκε διοικητικά με τον οργανισμό του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης.
Το 2012 στα πλαίσια του οργανισμού του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης ιδρύεται η Ταινιοθήκη Θεσσαλονίκης, η οποία λειτουργεί στην αίθουσα Τάκης Κανελλόπουλος στην Αποθήκη Α, στο Λιμάνι της Θεσσαλονίκης [12].
Το 2013, ξεκινά τη λειτουργία της η Κινηματογραφική Βιβλιοθήκη Θεσσαλονίκης, που αποτελεί τη μεγαλύτερη κινηματογραφική Βιβλιοθήκη της χώρας και περιλαμβάνει βιβλία και περιοδικά, ελληνικά και ξενόγλωσσα τα οποία καλύπτουν όλα τα θέματα σχετικά με την τέχνη του κινηματογράφου.
Διευθυντής του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης την περίοδο 1991-2005 ήταν ο κριτικός κινηματογράφου Μιχάλης Δημόπουλος. Κατά τη περίοδο αυτή διαμορφώθηκε το σημερινό καλλιτεχνικό προφίλ του Φεστιβάλ.
Διευθυντής του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης την περίοδο 2006-2010 ήταν η παραγωγός Δέσποινα Μουζάκη.
Από το Μάιο του 2010 έως τον Μάρτιο του 2016 διευθυντής του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης ήταν ο Δημήτρης Εϊπίδης.
Από τον Απρίλιο του 2016 γενική διευθύντρια του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης είναι η Ελίζ Ζαλαντό ενώ από τον Μάιο του 2016 τη θέση του Διευθυντή του Φεστιβάλ Κινηματογράφου ανέλαβε ο κριτικός κινηματογράφου Ορέστης Ανδρεαδάκης.  
Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης είναι ο διευθυντής φωτογραφίας Γιώργος Αρβανίτης.