Σελεστέν Φρενέ

Βιογραφία

Ο Φρενέ γεννήθηκε στην Προβηγκία το 1896 και ήταν το πέμπτο από τα οκτώ παιδιά της οικογένειας. Μόνο δυο μεγαλύτερα αδέρφια (ένας αδερφός και μια αδερφή) επέζησαν μέχρι την ενήλικη ζωή τους. Ο πατέρας του, Ζοζέφ Φρενέ, ήταν αγρότης (πέθανε το 1939) και η μητέρα του, Μαρί Βικτουάρ Τορκά (πέθανε το 1929) εργαζόταν στο μπακάλικο του χωριού. Ως παιδί, αναλάμβανε να φυλάει τα κοπάδια της οικογένειας. Το 1909 εισήχθη στην σχολή ανωτέρων σπουδών (με υποτροφία) στο Grasse, από όπου έλαβε το πτυχίο του και εισήχθη στην σχολή κατάρτισης εκπαιδευτικών της Νίκαιας όπου παρακολούθησε μαθήματα από το 1912 έως το 1914. Στις 26 Οκτωβρίου 1914 κατέλαβε την θέση του προσωρινού δασκάλου στο σχολείο Σαιντ-Σεζάρ, αντικαθιστώντας τον προηγούμενο δάσκαλο ο οποίος κατετάγη στο στρατό. Κινητοποιήθηκε και ο ίδιος και ενσωματώθηκε στον στρατό στις 10 Απριλίου 1915 όπου απέκτησε τον τίτλο του αξιωματικού του πεζικού την 1η Ιανουαρίου 1916. Συμμετείχε στην επίθεση στο Chemin des Dames. Στις 27 Οκτωβρίου 1917 τραυματίστηκε σοβαρά από μια σφαίρα στον πνεύμονα (από την οποία επέζησε), μια εμπειρία που τον οδήγησε να γίνει αποφασιστικός πασιφιστής - ειρηνιστής. Πέρασε επτά μήνες στο στρατιωτικό νοσοκομείο του Soissons. Θεωρήθηκε ανάπηρος πολέμου σε ποσοστό 70% και του απονεμήθηκε ο σταυρός του πολέμου και το μετάλλιο του στρατού. Ζήτησε από την διοίκηση του στρατού να αναλάβει μια εργασία, που να συμβάδιζε με την κατάσταση της υγείας του. Τον Ιανουάριο του 1919 διορίστηκε στο La Croix Villard, όπου δεν του άρεσε. Στις 31 Δεκεμβρίου 1919 έλαβε την απόσπασή του στο Bar-sur-Loup, όπου έγινε φίλος με τον μυθιστοριογράφο Henri Barbusse και ανέπτυξε φιλικές σχέσεις με τον Henri Poulaille.

Το δημόσιο σχολείο την εποχή του Φρενέ

Το 1919, η Γαλλική Ένωση Παιδαγωγών (δημιουργήθηκε το 1914) πραγματοποιεί την πρώτη της γενική συνέλευση στο Παιδαγωγικό Μουσείο.
Ο νόμος της 30ης Δεκεμβρίου 1921, γνωστός ως νόμος Roustan, επιτρέπει την πρόσληψη σε ζευγάρια που είναι και οι δυο εκπαιδευτικοί.
Υπό τον Paul Lapie, διευθυντή πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης στο Υπουργείο Παιδείας, υιοθετούνται οι επίσημες μεταρρυθμίσεις του 1923, οι οποίες επαναφέρουν τις μεταρρυθμίσεις του 1887.
Τον Απρίλιο του 1928 δημιουργείται το Γραφείο για την Συνεργασία των Σχολείων, το οποίο αναγνωρίζεται από το τότε Υπουργείο Παιδείας. Το 1929 και το 1930, αυτό το Γραφείο, που λαμβάνει το όνομα OCCE, βλέπει την αποστολή του να επεκτείνεται : ο σκοπός του είναι να ενθαρρύνει όχι μόνο την δημιουργία σχολικών συνεταιρισμών αλλά και την συνεργατική διδασκαλία σε όλα τα σχολεία της χώρας και σε όλα τα επίπεδα εκπαίδευσης. Το 1936 το Υπουργείο Παιδείας προβάλει την υποστήριξή του στο OCCE.

Εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις

Το 1923 ο Φρενέ αγόρασε ένα τυπογραφικό πιεστήριο, αρχικά για να διευκολύνει τη διδασκαλία του από τότε που ο τραυματισμός του στον πνεύμονα τού δημιούργησε δυσκολία να μιλάει για μεγάλο χρονικό διάστημα. Με αυτό το πιεστήριο τύπωσε δωρεάν κείμενα και σχολικές εφημερίδες για τους μαθητές του. Τα παιδιά θα μπορούσαν να γράφουν τις δικές τους εργασίες στο πιεστήριο και αργότερα να τις συζητούν και να τις επεξεργάζονται σαν ομάδα πριν την παρουσίασή τους στην τάξη. Θα είχαν επίσης τη δυνατότητα να αφήνουν συχνά την τάξη για να πραγματοποιούν  εκδρομές. Οι εφημερίδες τους ανταλλάσσονταν με εφημερίδες άλλων δημοτικών σχολείων.  Σταδιακά τα ομαδικά κείμενα αντικαταστάθηκαν από συμβατικά σχολικά βιβλία.
Ο Φρενέ δημιούργησε το συνδικαλιστικό όργανο των εκπαιδευτικών CEL (Coopérative de l'Enseignement Laïc, 1924) από το οποίο άνθισε το γαλλικό κίνημα των εκπαιδευτικών, «Κίνημα του Μοντέρνου Σχολείου» (Mouvement de l'École Moderne). Ο στόχος του CEL ήταν να αλλάξει από μέσα τη δημόσια εκπαίδευση με τη συνεργασία των εκπαιδευτικών. 
Οι μέθοδοι διδασκαλίας του Φρενέ έρχονταν σε αντίθεση με την επίσημη πολιτική του Εθνικού Συμβουλίου Παιδείας. Παραιτήθηκε το 1935 για να ξεκινήσει το δικό του σχολείο στην Βανς.

Άλλες δράσεις του Φρενέ

Ο Φρενέ ίδρυσε στο Bar-sur-loup έναν συνεταιρισμό για την ηλεκτροδότηση της περιοχής αυτής, όπου συμμετείχε ως ταμίας. Υποστήριξε τον Jean Laurenti, ο οποίος το 1934 ίδρυσε το σωματείο Ένωση των Αγροτών.

Κληρονομιά

Το έργο του Φρενέ υφίσταται υπό το όνομα της Παιδαγωγικής Φρενέ ή του Κινήματος του Μοντέρνου Σχολείου, τα οποία εφαρμόζονται σε πολλές χώρες παγκοσμίως.
Η Ταξινόμηση του Φρενέ ("Η οργάνωση των πάντων") χρησιμοποιείται στις βιβλιοθήκες ορισμένων δημοτικών σχολείων και εφευρέθηκε από τον Φρενέ προς διευκόλυνση της εύκολης εύρεσης των εγγράφων και της χρήσης της "Βιβλιοθήκης Εργασίας".
Το Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Εκπαίδευσης Καθηγητών (πανεπιστήμιο κατάρτισης εκπαιδευτικών) της Νίκαιας φέρει το όνομα του Σελεστέν Φρενέ.

Κίνημα του Μοντέρνου Σχολείου

Το Κίνημα του Μοντέρνου Σχολείου βασίζεται στις πρακτικές του Φρενέ και έχει μετατραπεί σε ένα διεθνές δίκτυο αποτελούμενο από εκπαιδευτικούς και σχολεία. Το 1957, ιδρύθηκε η Διεθνής Ομοσπονδία του Κινήματος του Μοντέρνου Σχολείου (FIMEM) για να οργανώνει τις εθνικές ομάδες σε όλο τον κόσμο. Κάθε δυο χρόνια πραγματοποιούν ένα διεθνές συνέδριο όπου συντονίζουν το έργο που πραγματοποιούν και ανταλλάσσουν ιδέες.

Φόρος τιμής

Το Ινστιτούτο Κατάρτισης Εκπαιδευτικών της Ακαδημίας της Νίκαιας φέρει το όνομα του Σελεστέν Φρενέ, μετά από πρόταση του διευθυντή της René Lozi και μετά από καθολική ψηφοφορία από το διοικητικό συμβούλιο του Ινστιτούτου.