Πανθεσσαλονίκειος Αθλητικός Όμιλος Κωνσταντινουπολιτών

Ίδρυση

Ο ΠΑΟΚ ιδρύθηκε στη Θεσσαλονίκη από Κωνσταντινουπολίτες πρόσφυγες που ακολούθησαν την ανταλλαγή των πληθυσμών μετά τη Μικρασιατική καταστροφή και τη Συνθήκη της Λωζάνης που ακολούθησε. Νωρίτερα είχε ιδρυθεί στην πόλη το πολιτιστικό σωματείο «Ένωση Κωνσταντινουπολιτών Θεσσαλονίκης», κυρίως από μέλη των ελληνικών συλλόγων της Πόλης Ερμής και Πέρα Κλουμπ. Από το σωματείο αυτό προέκυψε αρχικά η ΑΕΚ Θεσσαλονίκης (1925) και ένα χρόνο αργότερα, στις 20 Απριλίου 1926, ο ΠΑΟΚ. Ο Αθλητικός και Πολιτιστικός Σύλλογος Ερμής είχε ιδρυθεί στην Κωνσταντινούπολη το 1875 και αποτέλεσε τον αρχαιότερο ποδοσφαιρικό σύλλογο που ιδρύθηκε στην τουρκική επικράτεια.
Αν και η ΑΕΚ Θεσσαλονίκης κατάφερε να εντάξει στο δυναμικό της ποδοσφαιριστές προερχόμενους από τον Άρη (Βεντουρέλης, Μαλτέζος κλπ.) και από τον Ηρακλή (Γεωργιάδης κλπ.), εν τούτοις είχε ως βασικό άξονα της ύπαρξής της την ένταξη σε αυτήν μόνο Κωνσταντινουπολιτών και γενικά προσφύγων αθλητών. Αυτό προκάλεσε την αντίδραση αρκετών στελεχών της Ένωσης Κωνσταντινουπολιτών Θεσσαλονίκης κι έτσι από τις τάξεις της Ε.Κ.Θ. ιδρύθηκε δεύτερο αθλητικό σωματείο, ο ΠΑΟΚ, ο οποίος εφαρμόζοντας τον προσδιορισμό Πανθεσσαλονίκειος στην ονομασία του, άνοιγε τις πόρτες του σε όλους τους Θεσσαλονικείς.

1926–1930

Τα τμήματα πάλης και ποδηλασίας του ΠΑΟΚ δημιουργήθηκαν το 1926 με την ίδρυση του συλλόγου. Το 1928 ιδρύθηκαν τα τμήματα μπάσκετ και στίβου.
Μετά την απορρόφηση της ΑΕΚ Θεσσαλονίκης το 1929 ο ΠΑΟΚ διατήρησε τα χρώματά του, μαύρο και άσπρο, όμως πήρε από την ΑΕΚ γήπεδο και έμβλημα. Έτσι το πέταλο με το τετράφυλλο τριφύλλι αντικαταστάθηκε από τον Δικέφαλο Αετό, ενώ έδρα του ΠΑΟΚ μεταξύ 1930 και 1959 έγινε το γήπεδο Συντριβανίου στο κέντρο της πόλης, το οποίο στη συνέχεια απαλλοτριώθηκε με σκοπό να αναγερθεί στη θέση του η Θεολογική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου.

1931–1940

Το 1931 σχηματίστηκε το τμήμα πόλο του ΠΑΟΚ και το ίδιο έτος ο Νίκος Λούλης με την τριπλή ιδιότητα του γενικού αρχηγού, προπονητή και κολυμβητή, συστήνει το κολυμβητικό τμήμα. Το 1933 ιδρύθηκε το τμήμα βόλεϊ του ΠΑΟΚ.
Το 1935 ο ΠΑΟΚ μαζί με τον Πανελλήνιο και τον Εθνικό ΓΣ ήταν από τους ιδρυτικούς συλλόγους της Ελληνικής Ομοσπονδίας Πάλης, όταν αυτή αποσπάστηκε από τον ΣΕΓΑΣ. Το 1937 η ομάδα ποδοσφαίρου κατακτά το πρωτάθλημα της ΕΠΣ Μακεδονίας (ΕΠΣΜ).

1941–1950

Από το 1940 διακόπηκαν όλα τα πανελλήνια πρωταθλήματα λόγω του πολέμου και οι αθλητές επιστρατεύτηκαν. Το 1941 σκοτώνεται στη μαχή της Κλεισούρας ο ποδοσφαιριστής του ΠΑΟΚ Νίκος Σωτηριάδης. Κατά την περίοδο της κατοχής πολλά τμήματα του ΠΑΟΚ διαλύθηκαν και επανασυγκροτήθηκαν αρκετά χρόνια αργότερα. Το 1948 η ομάδα ποδοσφαίρου κατακτά το πρωτάθλημα της ΕΠΣΜ.

1951–1960

Ο ποδηλάτης του ΠΑΟΚ Θεόδωρος Ασβεστόπουλος αναδείχθηκε δεύτερος πανελληνιονίκης στα 1.000 και στα 4.000 μέτρα το 1955. Η ποδοσφαιρική ομάδα, ενισχυμένη με τους ποδοσφαιριστές Λέανδρο, Κουιρουϊκίδη και Πρόγιο, κατακτά 4 συνεχόμενα πρωταθλήματα της ΕΠΣΜ τις χρονιές 1954, 1955, 1956, 1957. Το 1959 η ομάδα μπάσκετ του ΠΑΟΚ κατακτά για πρώτη φορά στην ιστορία της το Πρωτάθλημα Ελλάδας. Το 1959 η ομάδα ποδοσφαίρου αγωνίζεται για πρώτη φορά στο γήπεδο της Τούμπας, το οποίο γίνεται η μόνιμη έδρα της.

1961–1970

Το 1963 εντάσσεται στο ανδρικό τμήμα της ποδοσφαιρικής ομάδας ο Γιώργος Κούδας, ο οποίος αγωνιζόταν από το 1958 στα εφηβικά τμήματα του ΠΑΟΚ και αναδείχθηκε σε κορυφαία μορφή του συλλόγου. Το 1965 αποκτάται από το τμήμα στίβου του ΠΑΟΚ ο Κώστας Χειμωνίδης, ο οποίος προσέφερε αξιόλογο έργο αναδεικνύοντας μεγάλους αθλητές. Το 1966 ιδρύθηκε το τμήμα πυγμαχίας του ΠΑΟΚ. Το 1968 η ομάδα στίβου του ΠΑΟΚ κατακτά το Πανελλήνιο πρωτάθλημα ανώμαλου δρόμου γυναικών.

1971–1980

Το 1972 η ομάδα ποδοσφαίρου κατακτά το κύπελλο Ελλάδας απέναντι στον Παναθηναϊκό στο στάδιο Καραϊσκάκη. Το 1973 ο Πανελλήνιος Σύνδεσμος Αθλητικού Τύπου (ΠΣΑΤ) βράβευσε τους εκπροσώπους του ΠΑΟΚ Βασίλη Παπαδημητρίου (στίβος) ως κορυφαίο αθλητή ανεξαρτήτως φύλου της χρονιάς στη χώρα και την ποδοσφαιρική ομάδα ως κορυφαία ελληνική αντίστοιχα.
Το 1974 η ομάδα ποδοσφαίρου κατακτά και πάλι το κύπελλο Ελλάδας στη Νέα Φιλαδέλφεια απέναντι στον Ολυμπιακό. Το 1974 ο ΠΑΟΚ κατακτά το Πανελλήνιο πρωτάθλημα ανώμαλου δρόμου γυναικών. Το 1975 η ερασιτεχνική ομάδα ποδοσφαίρου του ΠΑΟΚ κατέκτησε το Κύπελλο Ελλάδας ερασιτεχνών. Το 1976 η ομάδα ποδοσφαίρου κατακτά για πρώτη φορά στην ιστορία της το Πρωτάθλημα Ελλάδας. Το 1976 και το 1977 ο ΠΑΟΚ κατακτά το Πανελλήνιο πρωτάθλημα στίβου γυναικών.

1981–1990

Το 1982 ο ΠΑΟΚ κατακτά το Πανελλήνιο πρωτάθλημα στίβου γυναικών. Το 1983 η ομάδα βόλεϊ αγωνίζεται στον τελικό του κυπέλλου Ελλαδας. Το 1984 η ομάδα μπάσκετ του ΠΑΟΚ κατακτά το πρώτο της Κύπελλο Ελλάδας επικρατώντας του Άρη στο Αλεξάνδρειο Μέλαθρο. Το 1985 η ποδοσφαιρική ομάδα κατακτά για δεύτερη φορά το Πρωτάθλημα Ελλάδας.
Το 1987 η ομάδα κολύμβησης του ΠΑΟΚ κατακτά το Πρωτάθλημα Ελλάδας, σπάζοντας τη μακρόχρονη κυριαρχία του Ολυμπιακού. Το 1988 αποκτάται από τον ΠΑΟΚ ο καλαθοσφαιριστής Μπάνε Πρέλεβιτς, ο οποίος αποτέλεσε βασικό στέλεχος της ομάδας σε όλη τη περίοδο που το τμήμα καλαθοσφαίρισης του συλλόγου υπήρξε ένα από τα κορυφαία της Ευρώπης. Το 1989 ιδρύθηκε το τμήμα γυναικείου πόλο. Το 1990 η ομάδα μπάσκετ του ΠΑΟΚ αγωνίστηκε στον ημιτελικό του Κυπέλλου Κυπελλούχων. Το 1990 ο αρσιβαρίστας του ΠΑΟΚ Παύλος Σαλτσίδης βραβεύεται από τον ΠΣΑΤ ως ο κορυφαίος άνδρας αθλητής της χρονιάς.

1991–2000

Το 1991 η ομάδα μπάσκετ ανδρών κατακτά το πρώτο Ευρωπαϊκό τρόπαιο για το σύλλογο επικρατώντας της Σαραγόσα στον τελικό του Κυπέλλου Κυπελλούχων στη Γενεύη, ενώ βραβεύεται από τον ΠΣΑΤ ως η κορυφαία ελληνική ομάδα της χρονιάς. Την επόμενη χρονιά κατακτά το πρωτάθλημα Ελλάδας και αγωνίζεται στον τελικό του Ευρωπαϊκού Κυπέλλου για δεύτερη συνεχόμενη. Το 1992 ιδρύθηκε το τμήμα συγχρονισμένης κολύμβησης.
Το 1993 η ομάδα μπάσκετ αγωνίζεται στο φάιναλ φορ της Ευρωλίγκα στην Αθήνα και καταλαμβάνει την τρίτη θέση στην Ευρώπη, επικρατώντας της Ρεάλ Μαδρίτης. Το 1994 κατακτά το Κύπελλο Κόρατς στην Τεργέστη επικρατώντας της Στεφανέλ σε διπλό τελικό, το επόμενο έτος το Κύπελλο Ελλάδας απέναντι στον Πανιώνιο και το 1999 το Κύπελλο Ελλάδας με αντίπαλο την ΑΕΚ ολοκληρώνοντας την επιτυχημένη περίοδο του τμήματος.
Στις 16 Σεπτεμβρίου 1999 η ποδοσφαιρική ομάδα του ΠΑΟΚ σημείωσε τη μεγαλύτερη νίκη ελληνικής ομάδας στην Ευρώπη με 0–7 στην έδρα της Λοκομοτίβ Τιφλίδας. Το 1999 ιδρύθηκαν το τμήμα άρσης βαρών από τον ολυμπιονίκη Παύλο Σαλτσίδη, το τμήμα χάντμπολ και το τμήμα της τεχνικής κολύμβησης. Το 2000 ιδρύθηκε το τμήμα καταδύσεων, ενώ από το ίδιο έτος η PAOK sports arena είναι η έδρα της ομάδας μπάσκετ και ο Ολυμπιονίκης Παναγιώτης Ποικιλίδης επανιδρύει το τμήμα πάλης, το οποίο είχε καταργηθεί από την περίοδο της Κατοχής.

2001–2010

Το 2001 η ομάδα ποδοσφαίρου του ΠΑΟΚ κατακτά το κύπελλο Ελλάδας 2000–01 νικώντας τον Ολυμπιακό Πειραιώς με 4–2 στο στάδιο Νίκος Γκούμας. Το 2001 ιδρύθηκε το τμήμα ποδοσφαίρου γυναικών, το οποίο κατέκτησε το πρωτάθλημα και το κύπελλο Ελλάδας την επόμενη χρονιά. Το 2002 η ομάδα ποδηλασίας κατέκτησε το πρωτάθλημα Ελλάδας στην ορεινή ποδηλασία (mountain bike). Το 2003 ιδρύθηκε το τμήμα ταέ κβον ντο του ΠΑΟΚ.
Το 2003 η ομάδα πυγμαχίας κατακτά για πρώτη φορά στην ιστορία της το πρωτάθλημα Ελλάδας. Το 2003 η ποδοσφαιρική ομάδα του ΠΑΟΚ κατακτά για τέταρτη φορά το Κύπελλο Ελλάδας αγωνιζόμενη για πρώτη φορά εντός έδρας σε νικηφόρο τελικό. Το 2004 ο πυγμάχος του ΠΑΟΚ Ηλίας Παυλίδης κατέκτησε την 5η θέση στην Ολυμπιάδα της Αθήνας.
Το 2006 το τμήμα άρσης βαρών κατακτά το πρωτάθλημα Ελλάδας και η γυναικεία ομάδα ποδοσφαίρου εκ νέου το πρωτάθλημα, για να επαναλάβει την επιτυχία τα 2007, 2008, 2009 και 2010. Το 2007 η ομάδα πυγμαχίας κατακτά για δεύτερη φορά το πανελλήνιο πρωτάθλημα. Η ανδρική ομάδα χάντμπολ αναδείχθηκε πρωταθλήτρια Ελλάδας τα 2009 και 2010.

2011-2020

Το καλοκαίρι του 2012 η ιδιοκτησία της ομάδας πέρασε στον Ελληνορώσο επιχειρηματία Ιβάν Σαββίδη, ο οποίος είχε εκδηλώσει και στο παρελθόν ενδιαφέρον για την ομάδα και επί των ημερών του αποπληρώθηκαν τα χρέη του συλλόγου (το 2015), ενώ ενίσχυσε σημαντικά και τα υπόλοιπα τμήματα του συλλόγου. Οι ομάδες ποδοσφαίρου γυναικών και βόλεϊ ανδρών κατέκτησαν αρκετούς τίτλους, ενώ το ποδοσφαιρικό τμήμα κατέκτησε το πρωτάθλημα μετά από 35 χρόνια (2019), κάνοντας μάλιστα και νταμπλ.

Χρώματα και σύμβολα

Ο ΠΑΟΚ έχει ως χρώματα το μαύρο, ως ένδειξη πένθους για τον αφανισμό του Ελληνισμού της Ανατολής και το λευκό ως σύμβολο της ελπίδας για αναγέννηση. Το αρχικό του έμβλημα ήταν ένα πέταλο κι ένα τετράφυλλο τριφύλλι και πάνω από κάθε φύλλο ήταν χαραγμένο ένα γράμμα από τα αρχικά της λέξης ΠΑΟΚ. Το σήμα εμπνεύστηκε ο Κώστας Κοεμτζόπουλος από το σήμα του πακέτου των τσιγάρων του. Ύστερα από την απορρόφηση της ΑΕΚ Θεσσαλονίκης επιλέχθηκε να διατηρηθούν τα χρώματα του ΠΑΟΚ και να υιοθετηθεί το έμβλημα της ΑΕΚ, ο δικέφαλος αετός, που παραπέμπει στη Βυζαντινή αυτοκρατορία. Ο Βυζαντινός αετός των Παλαιολόγων φέρει στέμματα στις κεφαλές και τα δύο κεφάλια ατενίζουν την Ανατολή (Κωνσταντινούπολη) και τη Δύση (Ρώμη), ενώ αυτός του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως κρατά μια υδρόγειο σφαίρα με σταυρό αριστερά και μια ρομφαία δεξιά, ως σύμβολα της θρησκευτικής και κοσμικής εξουσίας αντίστοιχα.
Αρκετά χρόνια αργότερα το έμβλημα του ΠΑΟΚ τροποποιήθηκε, καθώς τα φτερά του αετού δεν εμφανίζονται πλέον ανοιχτά αλλά πένθιμα κλειστά, ενώ δεν φέρει στέμμα, ούτε κρατά ρομφαία ή υδρόγειο με σταυρό.
Η φανέλα του ΠΑΟΚ είναι ασπρόμαυρη και ριγωτή και υπάρχουν πολλές παραλλαγές της κατά την πορεία της ιστορίας του.

Εξέλιξη του εμβλήματος

Με την πάροδο του χρόνου, το έμβλημα του ιδρυτικού σωματείου έχει εξελιχθεί.