Οργάνωση Χ

Ίδρυση, ηγετικά πρόσωπα και σκοπός

Προπομπός της οργανώσεως της Χ ήταν η οργάνωση Άγνωστος Μεραρχία η οποία συστάθηκε μόνο από αξιωματικούς, τους Στρατηγούς  Γ. Λαβδά και Β. Βραχνό και είχε ηγετικά στελέχη Κ. Παπακωνσταντίνου, Θ. Κετσέα, Αγησίλαο Σινιώρη και Γεώργιο Γρίβα. Κατά τον Γρίβα  θα έπρεπε η οργάνωση να συμπεριλάβει, πλην των στρατιωτικών και πολίτες ώστε να αποκτήσει λαϊκό έρεισμα. Αντιθέτως οι επιτελείς επέμειναν στην επάνδρωση μόνο από αξιωματικούς προκαλώντας διάσπαση σε δύο διαφορετικές ομάδες. Την ομάδα Εύορκων Στελεχών υπό τους Στρατηγούς Λαβδά και Βραχνό και την Οργάνωση Χ.
Πολιτικός αρχηγός της οργάνωσης ήταν ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος Χρύσανθος. Η οργάνωση αυτή είχε εθνικιστικό, αντικομμουνιστικό και φιλοβασιλικό προσανατολισμό και παρέμενε πιστή στον Γεώργιο Β' που ήταν στο Κάιρο. Tο σήμα της άλλωστε ήταν η μονογραφή του Γεωργίου B΄ που έμοιαζε με Χ. Στη διάρκεια της κατοχής επιδόθηκε σε συλλογή πληροφοριών, κατασκοπία, αναγραφή συνθημάτων και φυγάδευση Ελλήνων προς τη Μέση Ανατολή. Σαν ένοπλη οργάνωση συγκροτήθηκε προς το τέλος της κατοχής, εξοπλισμένη με αγορές όπλων από τους αποχωρούντες Γερμανούς,  με σκοπό να εμποδίσει την κατάληψη της εξουσίας από το ΕΑΜ.

Εξοπλισμός της Χ

Η οργάνωση κατέβαλε έντονες προσπάθειες προς την ελεύθερη Ελληνική κυβέρνηση για την εξεύρεση οπλισμού αλλά και χρηματικών πόρων χωρίς να τα καταφέρει, άλλη εκδοχή αναφέρει ότι Αγγλοι δεν ήθελαν να εξοπλίσουν την οργάνωση, διότι η καταγωγή του Γρίβα αλλά και του επιτελάρχη της οργάνωσης Όμηρου Παπαδόπουλου ήταν Κυπριακή και δεν την έβλεπαν με καλό μάτι. Έτσι ο μόνος τρόπος ήταν η εσωτερική αγορά, η κλοπή και η αρπαγή όπλων από τους αντιπάλους και τις δυνάμεις του ΕΑΜ. Αξιόλογες επιχείρησεις αρπαγής οπλισμού από το ΕΑΜ είναι αυτές του Βύρωνα και της Καισαριανής όπου η οργάνωση αποκόμισε πολλά είδη οπλισμού.

Μάχες της Οδού Σόλωνος

Η δεύτερη γραμμή άμυνας των Χιτών βρισκόταν κατά μήκος της οδού Σόλωνος, στην οποία είχαν τοποθετηθεί φυλάκια της οργάνωσης στα σημεία της Σόλωνος 142 (στο τέλος της οδού), Σόλωνος 92 και Χαριλάου Τρικούπη ήταν το δεύτερο. Το τρίτο απέναντι από τη Νομική, ένα υπήρχε στην πλατεία Λυκαβηττού, ένα στην Κανάρη, ένα μαζί με τους χωροφύλακες στα παλαιά ανάκτορα, ένα στο Ζάππειο και ένα στο Θησείο. 
Η επίθεση εναντίον του φυλακίου της Χ στο οποίο έδρευαν 30-40 Χίτες, της οδού Σόλωνος 142, άρχισε στις 4 Δεκεμβρίου εώς την 8η του μηνός, έπειτα από αλλεπάλληλες επιθέσεις του ΕΛΑΣ και με πολλούς τραυματίες από την πλευρά της Χ, διατάσονται μέσω τηλεφώνου να εγκαταλείψουν το κτίριο. Η διαφυγή έγινε ταράτσα ταράτσα ενώ οι τραυματίες επιβιβάστηκαν σε αγγλικά άρματα. Ο Νίκος Φαρμάκης μέλος της Χ, μετά της διαφυγή του από το οίκημα της Σόλωνος 142, αναφέρει ότι ανακρίθηκε στο φρουραρχείο Αθηνών από τους Άγγλους και ερωτήθηκε αν θα ήθελε να βοηθήσει τους Άγγλους στις εκκαθαρίσεις της Αθήνας, μετά την αποδοχή, του δόθηκε στολή Βρετανού αλεξιπτωτιστή και στρατολογήθηκε στην 5th Batalion of the 2nd Paratroop Brigade εώς την 5η Ιανουαρίου 1945.
Οι περισσότεροι Χίτες εντάχθηκαν αμέσως μετά τη μάχη του Θησείου, στο 143ο Τάγμα Εθνοφυλακής με δ/κτη του Ταγματάρχη Θεμιστοκλή Μπαμπίλη.
Λίγο μετά τη διάλυση της οργάνωσης ο αρχηγός της αντισυνταγματάρχης Γρίβας αποστρατεύτηκε το 1945 για να ασχοληθεί με τον απελευθερωτικό - ενωτικό αγώνα της Κύπρου. Με το τέλος των Δεκεμβριανών και την ήττα του ΕΑΜ–ΕΛΑΣ, πολλοί πολίτες της υπαίθρου και ιδιαίτερα της Πελοποννήσου, διωχθέντες από το ΕΑΜ, εντάχθηκαν στην Οργάνωση Χ για να συγκροτήσουν ομάδες προκειμένου να εκδικηθούν το ΕΑΜ. Για τα γεγονότα αυτά επικράτησε ο όρος Λευκή τρομοκρατία.
Οι νεκροί πολίτες της Οργάνωσης Χ αγγίζουν τους 538, οι περισσότεροι έπεσαν κατά την διάρκεια της Μάχης του Θησείου και άλλοι εκτελέστηκαν από την ΟΠΛΑ, ενώ οι στρατιωτικοί αγγίζουν τους 201.

Σχέσεις Χ με δοσιλογικές Κυβερνήσεις, Τάγματα Ασφαλείας και δυνάμεις Κατοχής

Η Χ κατηγορήθηκε ότι είχε στενές σχέσεις από το 1943 με την κατοχική κυβέρνηση. Η Χ υπέγραψε πρωτόκολλο συνεργασίας επτά "εθνικών οργανώσεων" (Οργάνωση Χ, ΡΑΝ, Εθνική Δράση, ΕΔΕΣ Αθήνας, ΕΔΕΜ, ΕΚΟ, Τρίαινα) με παρόντες, τον Άγγλο σύνδεσμο Ντον Στοτ και τον Δ. Σειραγάκη, εκπρόσωπο της Υπηρεσίας Πληροφοριών του Υπουργείου Άμυνας της κατοχικής δοσιλογικής κυβέρνησης στα πλαίσια του Πανελλήνιου Απελευθερωτικού Συνασπισμού (ΠΑΣ) υπό τις διαταγές του Συμμαχικού στρατηγείου Μέσης Ανατολής. Παρόλο που ο Ντον Στοτ δεν είχε καμία εξουσιοδότηση για μια τέτοια ενέργεια η συνεργασία επήλθε κάτω από δική του πρωτοβουλία. Πλέον, όποτε τα μπλόκα των Ταγμάτων Ασφαλείας συνελάμβαναν ενόπλους των οργανώσεων αυτών, τους άφηναν ελεύθερους επιστρέφοντας τον οπλισμό τους. Εξάλλου, πολλοί εύζωνοι των Ταγμάτων Ασφαλείας ήταν ταυτόχρονα και μέλη της Χ, ενώ υπήρχε συνεργασία με την Ειδική Ασφάλεια, η οποία προμήθευε τα μέλη της Χ με πλαστές υπηρεσιακές ταυτότητες ώστε να μην συλλαμβάνονται από τις γερμανικές δυνάμεις. Οι σχέσεις ανάμεσα στη Χ και την Ειδική Ασφάλεια έγιναν γνωστές στους Γερμανούς κατά τα τέλη Απριλίου του 1944, χωρίς ωστόσο να ληφθεί κάποιο μέτρο. 
Παράλληλα το 1943 ο Γρίβας είχε εκφράσει την επιθυμία για να συνάψει συμφωνία με την Βέρμαχτ και να συνεργαστεί με τις αρχές κατοχής, τονίζοντας την αγγλοφοβία του και τις αντικομμουνιστικές του πεποιθήσεις, αλλά όπως σημείωσε ο Γερμανός αρχαιολόγος Ρ. Χάμπε, στέλεχος του Γερμανικού Β΄ γραφείου, «οι ηλίθιοι της γερμανικής ηγεσίας τον πληροφόρησαν ότι δεν διαπραγματεύονταν με αρχηγό συμμορίας και πολύ περισσότερο αφού ο συνταγματάρχης εθεωρείτο εντελώς ασήμαντος. Σύμφωνα πάλι με τον  Χάγκεν Φλάισερ, ο Γρίβας έπαιρνε γερμανικά όπλα για το δικό του πόλεμο κατά του EΛAΣ, πιθανώς, όχι απευθείας από τους αποχωρούντες Γερμανούς, αλλά έμμεσα, από τις τοπικές δωσιλογικές αρχές (Tάγματα Aσφαλείας, Xωροφυλακή, Eιδική Aσφάλεια), με τις οποίες η οργάνωση είχε στενότατες σχέσεις. Συγκεκριμένα αναφέρεται ότι το Γερμανικό 4/1/Β δεν συνεργάζονταν αλλά παρακολουθούσε τις οργανώσεις (Χ, ΡΑΝ, ΠΕΑΝ, Τρίαινα, ΙΤ, ΕΔ, ΕΤ).

Τι είπαν για την Οργάνωση Χ

Ο Νίκος Φαρμάκης, αγγελιαφόρος της οργάνωσης αναφέρει σε συνέντευξή του ότι Εξ όσων γνωρίζω, και γνωρίζω πάρα πολλά, ουδέποτε είχαμε σχέση με τους Γερμανούς. Υφίστατο μια μικρή επαφή με τα Τάγματα Ασφαλείας.Οι Γερμανοί δεν ησχολούντο το '44 με τα δικά μας, παρά μόνο με κάποια τετράγωνα μέσα στην Αθήνα.
Ο ίδιος ο Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος αναφέρει ότι ο Γεώργιος Γρίβας, αρχηγός της οργανώσεως «Χ» κατά την περίοδο της κατοχής: Συνειργάζετο μετά της εν Αθήναις μυστικής αγγλικής υπηρεσίας πληροφοριών Κόδρος και Ηρνήθη οιανδήποτε συνεργασίαν της οργανώσεως μετά της Κυβερνήσεως Ράλλη, ου ένεκεν αρκετοί αξιωματικοί αυτής εδιώχθησαν.
Ο Βρετανός σύνδεσμος Σέππαρντ αποκαλούσε την οργάνωση ημικουίσλιγκ και αργότερα κουίσλιγκ, ονομασία που σε διάφορες γλώσσες σημαίνει προδότης και δωσίλογος.

Εθνικό Κόμμα Χιτών (Χ)

Μετά την Κατοχή ιδρύθηκε το Κόμμα των Χιτών από τον Γεώργιο Γρίβα, με πρόεδρο τον Κωνσταντίνο Ευσταθόπουλο παίρνοντας μέρος στις εκλογές του 1946 με φιλοβασιλική χροιά και σύνθημα (Όλοι για την επάνοδον του Βασιλιά μας), χωρίς να εκλέξει κάποια βουλευτική έδρα στο κοινοβούλιο. Άλλη μία πολιτική προσπάθεια έγινε στις εκλογές του 1950 χωρίς κανένα αποτέλεσμα.
Ο Όμηρος Παπαδόπουλος είχε πει ότι ο Γρίβας δέχτηκε πρόταση να πολιτευτεί με το Λαϊκό Κόμμα στις εκλογές του 1946, αλλά η ηγεσία του κόμματος άλλαξε γνώμη και ακύρωσε την συμφωνία μεταξύ τους μετά από μικρό χρονικό διάστημα.