Citroën ZX

Εξέλιξη και παρουσίαση

Η εξέλιξη του μοντέλου ξεκίνησε το 1986, ως το «πρότζεκτ N2», και ολοκληρώθηκε το 1990, όταν και παρουσιάστηκε πρώτα η αγωνιστική έκδοση Citroën Rallye Raid. Η έκδοση αυτή, έκανε το αγωνιστικό της ντεμπούτο στο ράλλυ Baja Aragon στην Ισπανία στις 20 - 21 Ιουλίου 1990. Από το πρώτο έτος συμμετοχής του, το μοντέλο κυριάρχησε στο Ράλι Παρίσι - Ντακάρ, κερδίζοντας μάλιστα την 1η θέση τα έτη 1991, 1994, 1995 και 1996.
Η πολιτική έκδοση του ΖΧ παρουσιάστηκε στο Σαλόνι Αυτοκινήτου της Γενεύης τον Μάρτιο του 1991. Για πρώτη φορά κυκλοφόρησε, σχεδόν ταυτόχρονα με το ντεμπούτο στο Σαλόνι, στις 16 Μαρτίου 1991 και γεφύρωσε το χάσμα μεταξύ των Citroën AX και Citroën BX. Ήταν το πρώτο μοντέλο της Citroën στην μικρομεσαία κατηγορία C από το 1986, μετά τη λήξη της παραγωγής του Citroën GSΑ. Αν και το GSA τυπικά είχε αντικατασταθεί από το BX το 1982, πρακτικά το BX είχε μετακινηθεί περισσότερο προς την μεσαία κατηγορία D και οι διαστάσεις του ήταν μεταξύ των κατηγοριών C και D.
Στα πλαίσια της πολιτικής της χρήσης κοινών μηχανικών μερών, καθώς και κοινών εγκαταστάσεων σχεδιασμού και παραγωγής του Ομίλου PSA, το ίδιο σασί χρησιμοποιήθηκε και στο Peugeot 306, που λανσαρίστηκε τον Μάρτιο του 1993 και μάλιστα γνώρισε μεγαλύτερη εμπορική απήχηση από το ΖΧ.

Χρονοδιάγραμμα

Αρχικά, το ΖΧ κυκλοφόρησε μόνο σε εκδοχή 5-πορτη hatchback (2 όγκων) και σε 4 εκδόσεις βενζίνης, με διαφορετικούς κυβισμούς η καθεμία: η Reflex με 1.124 cm³, η Avantage με 1.360 cm³, η Aura με 1.587 cm³, αν και σε κάποιες αγορές συνδυάστηκε και με τον 1.360 cm³, και η κορυφαία Volcane με 1.905 cm³, η οποία κατά το λανσάρισμα ήταν η μοναδική που είχε 4 δισκόφρενα, ενώ οι άλλες είχαν μόνο μπροστινά δισκόφρενα. Η έκδοση ντίζελ έφτασε τον Σεπτέμβριο του 1991 και ήταν η 1.9 D που έφερε ατμοσφαιρικό κινητήρα 1.905 cm³, ισχύος 64 hp. Σε κάποιες αγορές, ωστόσο, όπως στο Ηνωμένο Βασίλειο και στην Ιταλία, η βασική έκδοση ήταν στα 1.4 λίτρα και αυτή των 1.1 λίτρων δεν διατέθηκε ποτέ επίσημα, με αποτέλεσμα να υπάρξει έκδοση Reflex με τον κινητήρα των 1.360 cm³ στα κράτη αυτά.
Το 1992 προστέθηκε μια 3-πορτη hatchback εκδοχή, ενώ το ίδιο έτος όλοι οι κινητήρες με βενζίνη εφοδιάστηκαν πλέον με ηλεκτρονικό ψεκασμό (injection) και καταλύτη, αλλαγή που επιβλήθηκε από την καθιέρωση της υποχρεωτικής παρουσίας του καταλύτη στην Ευρώπη. Ως αποτέλεσμα, όλες οι εκδόσεις από τότε και μετά, πληρούσαν τις προδιαγραφές καυσαερίων Euro 1 που έγιναν υποχρεωτικές από την 1η Ιανουαρίου 1993.
Τον Ιούνιο του 1992 έφτασε και το πρώτο turbodiesel ZX και έφερε έναν κινητήρα 1.905 cm³ turbodiesel, ισχύος 92 hp. Στα μέσα του 1992, επίσης, κυκλοφόρησαν οι εκδόσεις Aura 1.8 (1.761 cm³) και Volcane 2.0 16V (1.998 cm³), μαζί και με μια 8-βάλβιδη εκδοχή του κινητήρα 2.0 λίτρων. Ταυτόχρονα, εμφανίστηκε προαιρετικό 4-τάχυτο αυτόματο κιβώτιο της εταιρείας ZF για κάθε κυβισμό, εκτός των 1.1 και 1.4 λίτρων. 
Μέσα στο 1993, άρχισε να προσφέρεται και έξτρα κλιματισμός, ενώ τον Νοέμβριο παρουσιάστηκε και μια εκδοχή Break (στέισον βάγκον), γνωστή ως Estate σε ορισμένες χώρες. Η έκδοση Break λανσαρίστηκε τον Φεβρουάριο του 1994 και διατέθηκε σε δύο εκδόσεις εξοπλισμού, Flash και Fugue. Το 1995 μάλιστα, το Citroën ZX Break κέρδισε τον τίτλο του Best Estate of the Year για το 1994 στην Ελλάδα, κυρίως λόγω του άριστου value for money.
Tον Ιούλιο του 1994 (έναρξη της σεζόν του 1995), το Citroën ZX υπέστη μια ελαφρά αισθητική ανανέωση, μαζί με αναβαθμίσεις και στον εξοπλισμό, ενώ τον ίδιο μήνα ο αερόσακος οδηγού έγινε στάνταρ σε όλες τις εκδόσεις. Τα οχήματα που κατασκευάστηκαν μετά, αναγνωρίζονται από τη γρίλια μεταξύ των προβολέων, η οποία απέκτησε δύο παράλληλες εισαγωγές αέρα, αντί για μία στενή εισαγωγή στα παλαιότερα μοντέλα. Στα επόμενα χρόνια, μέχρι την αντικατάστασή του το 1997, οι βελτιώσεις περιορίστηκαν στην εμφάνιση έξτρα αερόσακου συνοδηγού.

Εξοπλισμός

To επίπεδο εξοπλισμού του ZX ήταν υψηλό για μικρομεσαίο μοντέλο με τα δεδομένα της δεκαετίας του 1990. Όλα τα μοντέλα ευρωπαϊκών προδιαγραφών διέθεταν ως στάνταρ ή έξτρα υδραυλικό τιμόνι, ηλεκτρικά παράθυρα, ηλεκτρικά ρυθμιζόμενη ηλιοροφή, ηλεκτρομαγνητικές κλειδαριές με τηλεχειριστήριο, κεντρικό κλείδωμα, immobilizer, δερμάτινο σαλόνι, φώτα ομίχλης, κλιματισμό (από το 1993), ζάντες αλουμινίου (στάνταρ στις κορυφαίες εκδόσεις), Σύστημα Αντιμπλοκαρίσματος Τροχών (ABS), αερόσακο οδηγού (στάνταρ στα περισσότερα κράτη από τον Ιούλιο του 1994) και μερικά από τα τελευταία αντίτυπα προσέφεραν ακόμα και αερόσακο συνοδηγού.
Αν και δεν διέθετε την κλασική υδροπνευματική ανάρτηση της Citroën και η μπροστινή ανάρτηση ήταν μια συνήθης Μακ-Φέρσον (Mac-Pherson), ωστόσο η πίσω ανάρτηση έφερε στάνταρ ένα εντυπωσιακό και μοναδικό παγκοσμίως τότε σύστημα παθητικής τετραδιεύθυνσης, το οποίο του εξασφάλιζε άριστη οδική συμπεριφορά, ποιότητα κύλισης και τεράστιο πλεονέκτημα έναντι των ανταγωνιστών του στην μικρομεσαία κατηγορία C.

Αντικατάσταση του ZX

Το ZX παρέμεινε στις ευρωπαϊκές αγορές έως το 1997 - 1998. Με το λανσάρισμα του διαδόχου Citroën Xsara τον Σεπτέμβριο του 1997, άρχισε η σταδιακή διακοπή του. Το φθινόπωρο του 1997 οι 5-πορτες εκδόσεις hatchback αντικαταστάθηκαν από το Xsara και τον Φεβρουάριο του 1998 αποσύρθηκαν από την παραγωγή και οι εκδόσεις Break, όπως και οι 3-πορτες, καθώς τον Ιανουάριο του 1998 λανσαρίστηκε το 3-πορτο Xsara Coupé και τον Μάρτιο το Xsara Break (station wagon).