Αλεξέι Λεόνοφ

Βιογραφία

Γεννήθηκε στις 30 Μαΐου 1934 στο Listvyanka της επαρχίας Tisulsky, στην περιφέρεια Κεμέροβο. Ο Λεόνοφ έμεινε στην ιστορία όταν, στις 18 Μαρτίου του 1965, έγινε ο πρώτος άνθρωπος που έκανε διαστημικό περίπατο εκτός οχήματος. Εκτός από αυτήν την πρωτιά, υπήρξε γενικότερα σημαντική μορφή του Σοβιετικού διαστημικού προγράμματος.
Ο Αλεξέι Λεόνοφ ήταν ένας από τους 20 πιλότους της Σοβιετικής Πολεμικής Αεροπορίας που επελέγησαν να αποτελέσουν την πρώτη ομάδα κοσμοναυτών, το 1960. Όπως όλοι οι Σοβιετικοί κοσμοναύτες, ο Λεόνοφ ήταν μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος της Σοβιετικής Ένωσης.

Ο πρώτος διαστημικός περίπατος στην ιστορία

Ο διαστημικός περίπατος εκτός οχήματος είχε προγραμματισθεί να γίνει με την αποστολή του προγράμματος Βοστόκ 11, αλλά αυτή ακυρώθηκε και έτσι το ιστορικό γεγονός συνέβη κατά την πτήση του Βοσχόντ 2. Ο Λεόνοφ έμεινε έξω από το διαστημικό σκάφος για 12 λεπτά και εννέα δευτερόλεπτα στις 18 Μαρτίου του 1965, συνδεδεμένος με το σκάφος με ένα καλώδιο παροχών μήκους 5,35 μ. Στο τέλος του διαστημικού περιπάτου, η διαστημική στολή του Λεόνοφ είχε διογκωθεί στο κενό του διαστήματος, σε σημείο όπου δεν μπορούσε να εισέλθει εκ νέου στον αεροφράκτη προκειμένου να επιστρέψει στο σκάφος. Έτσι, άνοιξε μια βαλβίδα για να μπορέσει κάποια από την πίεση εντός της στολής να εκτονωθεί και να μικρύνει ο όγκος της στολής. Με αυτόν τον τρόπο, μόλις και μετά βίας μπόρεσε να εισέλθει πάλι μέσα στην κάψουλα.
Ο Λεόνοφ είχε περάσει δεκαοκτώ μηνών εντατική εξάσκηση σε συνθήκες έλλειψης βαρύτητας και ειδική εκπαίδευση για την αποστολή. Είναι ο τελευταίος επιζών από τους 5 κοσμοναύτες του προγράμματος Βοσχόντ. Σημειώνεται ότι οι Αμερικανοί κατάφεραν να πραγματοποιήσουν τον πρώτο διαστημικό περίπατο εκτός σκάφους με τον αστροναύτη Έντουαρντ Γουάιτ τρεις μήνες αργότερα, τον Ιούνιο του 1965.

Μετέπειτα δραστηριότητες

Το έτος 1968, ο Λεόνοφ επιλέχθηκε ως κυβερνήτης του διαστημόπλοιου Σογιούζ που θα πραγματοποιούσε επανδρωμένη περιφορά της Σελήνης, στα πλαίσια της Κούρσας του Διαστήματος και της προετοιμασίας της Σοβιετικής Ένωσης για μια επανδρωμένη προσελήνωση. Δεδομένου όμως ότι όλες οι μη επανδρωμένες δοκιμαστικές πτήσεις του έργου, κυρίως οι δοκιμές του πυραύλου Ν1, απέτυχαν, και δεδομένου ότι με το Απόλλων 8 οι ΗΠΑ έκαναν την πρώτη επανδρωμένη περιφορά γύρω από τη Σελήνη, η Σοβιετική πτήση ακυρώθηκε. Ο Λεόνοφ είχε, επίσης, επιλεγεί να είναι ο πρώτος Σοβιετικός κοσμοναύτης που θα πατούσε στη Σελήνη. Το σχέδιο αυτό ακυρώθηκε επίσης.
Στη συνέχεια, ο Λεόνοφ είχε επιλεχθεί ως κυβερνήτης της αποστολής του 1971 Soyuz 11-Σαλιούτ 1, της πρώτης αποστολής επάνδρωσης διαστημικού σταθμού, αλλά το πλήρωμά του αντικαταστάθηκε με το εφεδρικό πλήρωμα, διότι ο κοσμοναύτης Βαλερί Κουμπάσοφ εμφάνισε ύποπτα συμπτώματα προσβολής από φυματίωση. Ο Λεόνοφ θα ήταν ο κυβερνήτης της επόμενης αποστολής στο Σαλιούτ 1, αλλά αυτή ακυρώθηκε μετά το θάνατο των μελών του πληρώματος του Σογιούζ 11, και ο διαστημικός σταθμός τέθηκε εκτός τροχιάς. Οι δυο επόμενοι σταθμοί Σαλιούτ χάθηκαν κατά την εκτόξευση ή αμέσως μετά. Όταν τελικά ο Σαλιούτ 4 έφτασε σε τροχιά, στον Λεόνοφ είχε ανατεθεί ένα πιο διάσημο εγχείρημα.

Συνεργασία ΕΣΣΔ-ΗΠΑ

Το δεύτερο -και τελευταίο- ταξίδι του Λεόνοφ στο διάστημα ήταν επίσης σημαντικό. Το 1975 ήταν κυβερνήτης της πρώτης κοινής Αμερικανο-Σοβιετικής αποστολής διαστημικού ραντεβού, της αποστολής Απόλλο-Σογιούζ, κατά τη διάρκεια της οποίας ένα Σοβιετικό σκάφος (το Σογιούζ 19) και ένα αμερικανικό σκάφος του Προγράμματος Απόλλων συνδέθηκαν σε τροχιά, δημιουργώντας έναν κοινό χώρο διαβίωσης και για τα δυο πληρώματα. Αυτή ήταν η πρώτη κοινή αποστολή ΗΠΑ-ΕΣΣΔ.

Διοικητική υπηρεσία

Από το 1976 έως το 1982, ο Λεόνοφ διετέλεσε διοικητής εκπαίδευσης της ομάδας κοσμοναυτών ("Αρχικοσμοναύτης") και αναπληρωτής διευθυντής του Κέντρου Εκπαίδευσης Κοσμοναυτών Γιούρι Γκαγκάριν, όπου επέβλεπε την εκπαίδευση των Σοβιετικών πληρωμάτων. Επιμελήθηκε επίσης το περιοδικό Ποσειδώνας των κοσμοναυτών. Αποσύρθηκε από την υπηρεσία και συνταξιοδοτήθηκε το 1991 .

Καλλιτεχνική δράση

Ο Λεόνοφ ήταν επίσης και ζωγράφος. Επιμελήθηκε πολλές φορές την εικονογράφηση σχετικών με το διάστημα άρθρων, περιοδικών και εφημερίδων. Εξέδωσε λεύκωμα με τις ζωγραφιές που έκανε με τον φίλο του κοσμοναύτη Αντρέι Σοκόλοφ. Ο Λεόνοφ πήρε χρωματιστά μολύβια και χαρτί στο διάστημα, όπου ζωγράφισε τη Γη και έφτιαξε τα πορτρέτα των αστροναυτών του Απόλλων με τους οποίους πέταξε κατά τη διάρκεια της αποστολής Απόλλο-Σογιούζ. Ο πίνακάς του Κοντά στη Σελήνη, που απεικονίζει τη Γη να ανατέλλει πίσω από τη Σελήνη και πίσω από αυτήν τον Ήλιο, αντιγράφηκε στην εισαγωγική σεκάνς της ταινίας 2001 Οδύσσεια του διαστήματος, γεγονός που μνημονεύεται και στην εισαγωγή του βιβλίου 2010 Οδύσσεια δυο του Άρθουρ Κλαρκ. Ο Κλαρκ είχε στο γραφείο του ένα υπογεγραμμένο αντίγραφο του πίνακα, που ο Λεόνοφ έφτιαξε ειδικά για αυτόν.

Τα τελευταία χρόνια μέχρι το θάνατο

Ο Λεόνοφ παρά την ηλικία του ήταν αρκετά δραστήριος. Μέχρι το θάνατό του προέδρευε σε μια εταιρεία επενδύσεων στη Μόσχα. Το 2001 διετέλεσε αντιπρόεδρος της τράπεζας Alfa Bank στη Μόσχα και σύμβουλος του πρώτου αναπληρωτή του Διοικητικού Συμβουλίου. Το 2004 ο Αλεξέι Λεόνοφ και ο πρώην Αμερικανός αστροναύτης Ντέιβιντ Σκοτ ξεκίνησαν τη συνεργασία για τη συγγραφή μιας διπλής ιστορικής βιογραφίας σχετικά με τη διαστημική κούρσα μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Σοβιετικής Ένωσης. Το βιβλίο εκδόθηκε με τον τίτλο «Δύο όψεις του φεγγαριού: Η Ιστορία του αγώνα δρόμου του Ψυχρού Πολέμου» και δημοσιεύθηκε το 2006. Την εισαγωγή στο βιβλίο έγραψαν ο αστροναύτης Νιλ Άρμστρονγκ και ο ηθοποιός Τομ Χανκς. Απεβίωσε στις 11 Οκτωβρίου 2019 από άγνωστες αιτίες.