Ανατολική Ρωμυλία

Ιστορία

Η Ανατολική Ρωμυλία από τα τέλη του 14ου αιώνα έγινε επαρχία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ιδρύθηκε ως αυτόνομη επαρχία εντός της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας με τη Συνθήκη του Βερολίνου το 1878, που αναθεώρησε την προ λίγων μηνών υπογραφείσα Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου μεταξύ της Ρωσίας και των Οθωμανών. Η συνθήκη προέβλεπε χριστιανό κυβερνήτη, που θα οριζόταν με σύμ­φωνη γνώμη της Τουρκίας και των Μεγάλων δυνάμεων. Την εσωτερική τάξη θα διασφάλιζε τοπική εθνοφρουρά, που θα σχηματιζόταν από ντόπι­ους πολίτες. Η πρωτεύουσα της επαρχίας ήταν το Πλόβντιβ (γνωστό και ως Φιλιππούπολη) και τελικά κυβερνήτης ορίστηκε ο πρίγκηπας Αλέξανδρος Βάττενμπεργκ ως Αλέξανδρος της Βουλγαρίας.
Η περιοχή αντιστοιχούσε χονδρικά στη σημερινή νότια Βουλγαρία, όπως ήταν το όνομα που οι Ρώσοι που πρότειναν για αυτή, αλλά αυτή η πρόταση απορρίφθηκε από τους Βρετανούς. Περιλαμβάνει τα εδάφη μεταξύ του Αίμου, της Ροδόπης και της Στράντζα και ήταν γνωστή σε όλους τους κατοίκους της - Βουλγάρων, Οθωμανών Τούρκων, Ελλήνων, Ρομά, Αρμενίων και Εβραίων - ως Βόρεια Θράκη. Η τεχνητή ονομασία, Ανατολική Ρωμυλία, δόθηκε στην επαρχία μετά από επιμονή των Βρετανών αντιπροσώπων στο Συνέδριο του Βερολίνου: η Οθωμανική έννοια της Ρωμυλίας αναφέρεται σε όλες τις ευρωπαϊκές περιοχές της αυτοκρατορίας, δηλαδή εκείνες που ανήκαν στην Αρχαιότητα στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Μάλιστα είκοσι Πομακικά χωριά στα βουνά της Ροδόπης αρνήθηκαν να αναγνωρίσουν τις αρχές της Ανατολικής Ρωμυλίας και αποτέλεσαν τη λεγόμενη Δημοκρατία του Ταμράς.
Η επαρχία είναι γνωστή σήμερα στους φιλοτελιστές, επειδή είχε εκδόσει γραμματόσημα από το 1880 και μετά.

Ενοποίηση με τη Βουλγαρία

Μετά την επικράτηση, το 1884, ως ηγεμόνα της Ανατολικής Ρωμυλίας του Βούλγαρου Γαβριήλ Κρέστεβιτς  και συνακόλουθα την άνοδο στα υψηλότερα αξιώματα του κρατικού μηχανισμού της βουλγαρικής εθνοφυλακής ο  τότε Βασίλειος Αγχιάλου απομακρύνθηκε από την έδρα του και δίδαξε στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης. Επέστρεψε για λίγο στην Αγχίαλο, αλλά οι αντιδράσεις των Βουλγάρων ανάγκασαν το πατριαρχείο να τον εκλέξει στα τέλη του 1884 Μητροπολίτη Σμύρνης, αξίωμα που διατήρησε ως τον θάνατό του.
Στις 6 Σεπτεμβρίου 1885, με τη σύμφωνη γνώμη του Πρίγκιπα Αλέξανδρου Βάττεμπεργκ, εθνικιστές Βούλγαροι της Ανατολικής Ρωμυλίας οργάνωσαν πραξικόπημα εναντίον της οθωμανικής κυριαρχίας και κήρυξαν την ένωση της επαρχίας με το Πριγκιπάτο της Βουλγαρίας. Η Τουρκία δεν αντέδρασε, αλλά η Ρωσία εκδήλωσε την αντίθεσή της στην πρωτοβουλία της Βουλγαρίας με τη διαταγή του Τσάρου Αλέξανδρου Γ' να αποχωρήσουν όλοι οι Ρώσοι αξιωματικοί και σύμβουλοι του Βουλγαρικού στρατού. Η Σερβία και η Ελλάδα διαμαρτυρήθηκαν για την παραβίαση της Συνθήκης του Βερολίνου. Η Σερβία κήρυξε πόλεμο εναντίον της Βουλγαρίας στις 14 Νοεμβρίου με την απαίτηση να της παραχωρηθεί ένα κομμάτι της Ανατολική Ρωμυλίας, αλλά ηττήθηκε στη μάχη της Σλίβνιτσα (17-19 Νοεμβρίου). Ο βουλγαρικός στρατός προέλασε στη Σερβία και τελικά συμφωνήθηκε ανακωχή όταν η Αυστρουγγαρία απείλησε να μπει στον πόλεμο στο πλευρό της Σερβίας. Μετά τον πόλεμο, η Συνθήκη του Βουκουρεστίου (3 Μαρτίου 1886) επανέφερε τα προπολεμικά σερβοβουλγαρικά σύνορα και άφησε την Ανατολική Ρωμυλία και τη Βουλγαρία ενωμένες.
Η Υψηλή Πύλη αναγνώρισε το status quo (υπάρχουσα κατάσταση) με τη Συμφωνία του Τόπχανε στις 24 Μαρτίου 1886. Με την Πράξη του Τόπχανε ο Σουλτάνος Αμπντούλ Χαμίτ Β΄ διόρισε τον Πρίγκιπα της Βουλγαρίας (χωρίς να αναφέρει το όνομα του εν ενεργεία Πρίγκιπα Αλέξανδρου της Βουλγαρίας), ως Γενικό Κυβερνήτη της Ανατολικής Ρωμυλίαςκαι διατηρώντας έτσι την επίσημη διάκριση μεταξύ του Πριγκιπάτου της Βουλγαρίας και της Ανατολικής Ρωμυλίας [3] και τηρώντας το γράμμα της Συνθήκης του Βερολίνου. Ωστόσο, ήταν σαφές προς τις Μεγάλες Δυνάμεις ότι η ένωση μεταξύ του Πριγκιπάτου της Βουλγαρίας και της Ανατολικής Ρωμυλίας ήταν μόνιμη και δεν επρόκειτο να διαλυθεί. Η Δημοκρατία του Ταμράςκαι η περιοχή του Κάρτζαλι ενσωματώθηκαν εκ νέου στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Η επαρχία ήταν ονομαστικά υπό οθωμανική επικυριαρχία έως ότου η Βουλγαρία έγινε de jure ανεξάρτητη το 1908. Η 6 Σεπτεμβρίου (Ημέρα Ενοποίησης) είναι εθνική αργία στη Βουλγαρία.
Τον Απρίλιο του 1886 οι στόλοι πέντε ευρωπαϊκών Δυνάμεων απέκλεισαν τα λιμάνια της Ελλάδας, η οποία είχε κηρύξει επιστράτευση ήδη από το Σεπτέμβριο του 1885, στα πλαίσια της κρίσης που προκάλεσε η προσάρτηση της Ανατολικής Ρωμυλίας από τη Βουλγαρία.

Στις αρχές του 20ου αιώνα, στα πλαίσια της δημιουργίας του βουλγαρικού εθνικού κράτους, έγιναν διωγμοί των Ελλήνων και της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας που είχαν ως αποτέλεσμα την ανταλλαγή πληθυσμών και την μεταφορά στην Ελλάδα των Ελλήνων της Αν. Ρωμυλίας. Ειδικότερα, το 1906, με τον νόμο "Περί Δημοσίας Εκπαιδεύσεως" του 1891, καταργήθηκαν τα ελληνικά σχολεία και εγκαταστάθηκαν σ' αυτά Βούλγαροι δάσκαλοι. Στην έδρα της Ελληνικής Μητρόπολης της Φιλιππούπολης και άλλων πόλεων εγκαταστάθηκαν Βούλγαροι Μητροπολίτες. Στις 16 Ιουλίου 1906, μετά από ανθελληνικά δημοσιεύματα βουλγαρικών εφημερίδων, έγινε μεγάλο συλλαλητήριο και ταραχές κατά τις οποίες βουλγαρικός όχλος κατέστρεψε σπίτια, εκκλησίες και σχολεία των Ελλήνων σε όλες τις πόλεις της Αν. Ρωμυλίας. Μετά από αυτά τα γεγονότα, 37.000 Έλληνες της περιοχής πέρασαν στην Ελλάδα και εγκαταστάθηκαν κυρίως στην περιοχή της Θεσσαλίας, ενώ άλλοι παρέμειναν στη Βουλγαρία.

Κυβέρνηση

Σύμφωνα με τη Συνθήκη του Βερολίνου η Ανατολική Ρωμυλία επρόκειτο να παραμείνει υπό την πολιτική και στρατιωτική δικαιοδοσία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας με σημαντική διοικητική αυτονομία (άρθρο 13). Το νομοθετικό πλαίσιο της Ανατολικής Ρωμυλίας καθορίστηκε με τον Οργανικό Νόμο, που εγκρίθηκε στις 14 Απριλίου 1879 και ήταν σε ισχύ μέχρι την ενοποίηση με τη Βουλγαρία το 1885. Σύμφωνα με τον Οργανικό Νόμο επικεφαλής της επαρχίας ήταν ένας Χριστιανός Γενικός Κυβερνήτης, που διοριζόταν από την Υψηλή Πύλη, με την έγκριση των Μεγάλες Δυνάμεις Μεγάλων Δυνάμεων. Νομοθετικό όργανο ήταν ένα Επαρχιακό Συμβούλιο, αποτελούμενο από 56 μέλη, εκ των οποίων 10 διορίζονταν από το Γενικό Κυβερνήτη, 10 ήταν μόνιμα και 36 εκλέγονταν άμεσα από το λαό.
Ο πρώτος Γενικός Κυβερνήτης ήταν ο Βούλγαρος ηγεμόνας Αλέξανδρος Μπογκόριντι (1879-1884), που ήταν αποδεκτός και από τους Βουλγάρους και από τους Έλληνες της επαρχίας. Επόμενος Γενικός Κυβερνήτης ήταν ο Γαβριήλ Kράστεβιτς (1884-1885), διάσημος Βούλγαρος ιστορικός. Πριν από τον πρώτο Γενικό Κυβερνήτη, από τις 9 Οκτωβρίου 1878 έως τις 18 Μαΐου 1879, Ρώσος Πολιτικός Διοικητής ήταν ο Αρκάντι Στολίπιν.
Κατά την περίοδο της βουλγαρικής προσάρτησης ο Γκεόργκι Στράνσκι διορίστηκε Επίτροπος για τη Νότια Βουλγαρία (9 Σεπτεμβρίου 1885 - 5 Απριλίου 1886) και όταν η επαρχία επανήλθε στην τυπική Οθωμανική κυριαρχία, αλλά πλέον υπό τον έλεγχο της Βουλγαρίας, ο Πρίγκιπας της Βουλγαρίας αναγνωρίστηκε από την Υψηλή Πύλη ως Γενικός Κυβερνήτης με τη συμφωνία του Tόπχανε το 1886.

Ιδιοκτησιακό

Τις ιδιοκτησίες που εγκατέλειψαν οι μουσουλμάνοι φεύγοντας λόγω του ρωσικού στρατού κατά τη διάρκεια του πολέμου 1877-1878, ιδιοποιήθηκε ο τοπικός πληθυσμός. Οι πρώην ιδιοκτήτες, ως επί το πλείστον μεγάλοι γαιοκτήμονες, απειλήθηκαν με δίκη από στρατοδικείο αν είχαν διαπράξει εγκλήματα κατά τη διάρκεια του πολέμου, έτσι ώστε να μην επιστρέψουν. Δύο Τούρκοι γαιοκτήμονες που πράγματι επέστρεψαν καταδικάστηκαν σε θάνατο, αποτρέποντας έτσι και άλλους που επιθυμούσαν να επιστρέψουν. Αυτοί οι Τούρκοι γαιοκτήμονες, που ήταν αδύνατο να ανακτήσουν τη γη τους αποζημιώθηκαν, με χρήματα που συγκέντρωσαν οι Βούλγαροι αγρότες, μερικοί από τους οποίους για το λόγο αυτό χρεώθηκαν. Σε όσους πράγματι επέστρεψαν επιβλήθηκε φόρος ακίνητης περιουσίας 10%, αναγκάζοντας πολλούς να εκποιήσουν την περιουσία τους ώστε να πληρώσουν το φόρο. Ο Μάικλ Πάλερετ υποστήριξε ότι τα δικαιώματα γης των μουσουλμάνων ιδιοκτητών σε μεγάλο βαθμό αγνοήθηκαν, παρότι τα είχαν εγγυηθεί οι Δυνάμεις και η αποοθωμανοποίηση της Βουλγαρίας και της Ανατολικής Ρωμυλίας οδήγησε στον οικονομικό μαρασμό της περιοχής, πράγμα που έρχεται σε αντίθεση με πολλούς άλλους συγγραφείς, που παρουσιάζουν ταχεία ανάπτυξη της οικονομίας, καθώς και ταχεία βιομηχανική ανάπτυξη και αύξηση των εξαγωγών της Βουλγαρίας μετά το 1878.

Βόρεια Θράκη & Ανατολική Ρωμυλία

Η Βόρεια Θράκη είναι η περιοχή της Θράκης που εκτείνεται από την οροσειρά της Ροδόπης, τη Μανδρίτσα, το Ορτάκιοϊ, το Σκούταρι βόρεια της Αδριανούπολης, βόρεια της περιοχής των Σαράντα Εκκλησιών, το Κωστί και την Αγαθούπολη μέχρι την Κωνστάντζα της Ρουμανίας το Ρουσέ της Βουλγαρίας και τα ανατολικά όρη της Σόφιας. Η Ανατολική Ρωμυλία είναι περιοχή της Βόρειας Θράκης και όχι η Βόρεια Θράκη. Σε ολόκληρη την περιοχή ζούσαν πάνω από 300.000 Έλληνες πριν το 1900 (άλλοι ανεβάζουν τον αριθμό και στους 400.000). Την περίοδο 1878-1885 που η Ανατολική Ρωμυλία ήταν αυτόνομη, η υπόλοιπη Βόρεια Θράκη ήταν μοιρασμένη στην Βουλγαρία και την Τουρκία. Σημαντικές εστίες του Ελληνισμού ήταν η περιοχή της Φιλιππούπολης με πολλές πόλεις και χωριά, το Ορτάκιοϊ και το Χάσκιοϊ, τα χωριά της περιοχής (Επαρχία) Καβακλή, τα Μαυροθαλασσίτικα παράλια από την Αγαθούπολη έως και τον Άσπρο, η περιοχή της Βάρνας και Καβάρνας, το Ρουσέ, το Ντόμπριτς και πολλά άλλα. Η περιοχή κατοικούνταν από Θράκες από την αρχαιότητα και κατά τον Δεύτερο Ελληνικό Αποικισμό κατοικούνται τα παράλια του Ευξείνου Πόντου από Πελοποννήσιους, Μεγαρείς, Αθηναίους, Ίωνες, κλπ. Γύρω στον 6ο αιώνα μ.Χ. εμφανίζονται οι Σλάβοι και μετά τον 7ο οι Βούλγαροι και κατοικούν βορείως του Δούναβη. Μετά από χρόνια αρχίζουν και κατοικούν από τον Αίμο και βόρεια. Η περιοχή της Βάρνας και Καβάρνας όμως ήταν ως επί το πλείστον Ελληνική. Ο Ελληνικός πληθυσμός της Βόρειας Θράκης κατέφευγε στην Ελλάδα από το 1885 μέχρι και το 1952. Έλληνες όμως παρέμειναν σε όλες τις μεγάλες πόλεις, παρά τους απάνθρωπους διωγμούς των Βουλγάρων.