Ισημερινή Γουινέα

Ιστορία

Οι πρώτοι κάτοικοι του ηπειρωτικού τμήματος της χώρας πιστεύεται ότι ήταν οι Λαμπελάμπες, εκ των οποίων μόνο μικρές απομονωμένες ομάδες στα βόρεια του Ρίο Μούνι. Το 17ο και 19ο αιώνα οι Μπαντού εποίκισαν την περιοχή και έφεραν τις παράκτιες και στη συνέχεια τους Φανγκ. Από στοιχεία των τελευταίων πιθανότατα προέκυψαν οι Μπούμπι, οι οποίοι μετανάστευσαν στο Μπιόκο από το Καμερούν και το Ρίο Μούνι σε κύματα, διαδεχόμενοι τους άλλοτε νεολιθικούς πολιτισμούς. Οι Μπούμπι υπήρξαν οι πρώτοι άνθρωποι που κατοίκησαν στο νησί Μπιόκο. Ο πληθυσμός του Αννομπόν, που είναι αυτόχθονες της Ανγκόλας, εισήχθη από τους Πορτογάλους μέσω του νησιού Σάο Τομέ (στο Σάο Τομέ και Πρίνσιπε).
Ο Πορτογάλος εξερευνητής Φερνιάο ντο Πό (Fernão do Pó) θεωρείται ο πρώτος Ευρωπαίος που ανακάλυψε το νησί Μπιόκο το 1472, ενώ πορευόταν με σκοπό να βρει την Ινδία. Ονόμασε το νησί Formosa ("Όμορφο"), ωστόσο πολύ σύντομα έλαβε το όνομα του Ευρωπαίου εξερευνητή. Τα νησιά Φερνάντο Πο και Αννομπόν αποικίστηκαν από την Πορτογαλία το 1474. Το 1778 το νησί, τα γειτονικά του νησιά και τα δικαιώματα για εκμετάλλευση της ευρύτερης περιοχής ανάμεσα στον ποταμό Νίγηρα και τον ποταμό Ογκούε παραχωρήθηκαν στην Ισπανική Αυτοκρατορία. Σε αντάλλαγμα, με τη Συνθήκη του Ελ Πάρδο (1778) ανάμεσα στη Μαρία Α΄ της Πορτογαλίας και το Βασιλιά Κάρολο Γ΄ της Ισπανίας παραχωρήθηκαν στην τελευταία εδάφη στην Αμερική. Στο διάστημα ανάμεσα στο 1778 και το 1810, το έδαφος της Ισημερινής Γουινέας εξαρτήθηκε διοικητικά από τον Αντιβασιλέα του Ρίο ντε λα Πλάτα, με έδρα το Μπουένος Άιρες. Την περίοδο από το 1827 ως το 1843 οι Βρετανοί κατασκεύασαν μια βάση στο νησί, με σκοπό να καταπολεμήσουν το δουλεμπόριο, η οποία στη συνέχεια μεταφέρθηκε στη Σιέρα Λεόνε έπειτα από συμφωνία με τους Ισπανούς το 1843. Το 1844 αποκαταστάθηκε η ισπανική κυριαρχία και η χώρα έγινε γνωστή ως Territorios Españoles del Golfo de Guinea Ecuatorial (Ισπανικά Εδάφη του Κόλπου της Ισημερινής Γουινέας). Το Ρίο Μούνι, κεντρικό τμήμα του κράτους, έγινε προτεκτοράτο το 1885 και αποικία το 1900. Οι διεκδικήσεις εδαφών διευθετήθηκαν με τη Συνθήκη του Παρισιού (1900) και περιοδικά, οι επαρχίες ενώθηκαν διοικητικά υπό την ισπανική διακυβέρνηση. Την περίοδο από το 1926 ως το 1959 ενώθηκαν στην αποικία της Ισπανικής Γουινέας.
Η Ισπανία, έπειτα από πιέσεις εθνικιστών στην αφρικανική αποικία και από τα Ηνωμένα Έθνη, ανακοίνωσε το Μάρτιο του 1968 ότι θα παραχωρούσε ανεξαρτησία στην Ισημερινή Γουινέα. Σε δημοψήφισμα υπό την επίβλεψη παρατηρητών του ΟΗΕ, στις 11 Αυγούστου του 1968, το 63% των ψηφισάντων τάχτηκαν υπέρ του Συντάγματος, με βάση του οποίο η χώρα αποκτούσε κυβέρνηση με Γενική Συνέλευση και Ανώτατο Δικαστήριο με δικαστές ορισμένους από τον πρόεδρο.
Το Σεπτέμβριο του 1968,ο Φρανσίσκο Μασίας Νγκέμα εξελέγη πρώτος Πρόεδρος της χώρας και τον Οκτώβριο παραχωρήθηκε ανεξαρτησία. Τον Ιούλιο του 1970 ο Μασίας δημιούργησε μονοκομματικό καθεστώς και το 1971 σημαντικά τμήματα του Συντάγματος ανεστάλησαν και το 1972 ο Μασίας ανέλαβε τον πλήρη έλεγχο της κυβέρνησης, διοικώντας ισόβια.
Επί καθεστώτος του Μασίας,το ένα τρίτο του πληθυσμού της χώρας εξορίστηκε ή αφανίστηκε. Οι εκτελέσεις πολιτικών αντιπάλων, οι θρησκευτικές διώξεις και τα βασανιστήρια ήταν συχνό φαινόμενο. Η οικονομία κατέρρευσε και οι ξένοι έφυγαν από τη χώρα. Το 1975 έκλεισαν όλα τα σχολεία στη χώρα και την ίδια τύχη είχαν και οι εκκλησίες, το 1978. Παράλληλα, ο δικτάτορας μετονόμασε εαυτόν σε Μασία Νγκέμα Μπιγιόγκο Νιέγουε Ντονγκ και φρόντισε για τον εξαφρικανισμό των ονομάτων των κατοίκων και των τοπωνυμίων.
Τον Αύγουστο του 1979 ο ανεψιός του Μασίας και πρώην διευθυντής στη διαβόητη φυλακή της Μαύρης Ακτής, Τεοδόρο Ομπιάνγκ Νγκέμα Μπασόνγκο κατέλαβε την εξουσία και ανέτρεψε το θείο του, έπειτα από πετυχημένο πραξικόπημα. Ο Μασίας συνελήφθη, δικάστηκε και εκτελέστηκε την ίδια χρονιά. Ο Ομπιάνγκ ανέλαβε Πρόεδρος τον Οκτώβριο του 1979, έδωσε στα τοπωνύμια τα παλιά τους ονόματα και σταδιακά ανέλαβε την ανασυγκρότηση της χώρας.

Διεθνείς σχέσεις

Έγινε το 126ο μέλος του ΟΗΕ στις 12 Νοεμβρίου του 1968. Η χώρα είναι επίσης μέλος του Διεθνούς Οργανισμού Γαλλοφωνίας, από το 1989. Η διαμάχη για τα θαλάσσια σύνορά της με το Καμερούν τέθηκε στο Διεθνές Δικαστήριο. Επίσης, η Ισημερινή Γουινέα ερίζει με την Γκαμπόν για την κυριαρχία των νησιών στον Όρμο Κορίσκο. Τέλος, διεκδικεί δικαιοδοσία από τη Νιγηρία και το Καμερούν επί των περιοχών που είναι πλούσιες σε πετρέλαιο στον Κόλπο της Γουινέας. H Ισημερινή Γουινέα έχει προξενείο στην Ελλάδα.

Άμυνα

Στην Ισημερινή Γουινέα υπάρχει Εθνοφρουρά (Guardia Nacional - Στρατός ξηράς), Ακτοφυλακή (Ναυτικό) και Πτέρυγα Πολεμικής Αεροπορίας. Το Φεβρουάριο του 2009 έγινε γνωστό ότι αντάρτες του Κινήματος για την Απελευθέρωση του Δέλτα του Νίγηρα (MEND) επιτέθηκαν από θαλάσσης στην πρωτεύουσα Μαλάμπο αλλά απωθήθηκαν. Αναφέρθηκε ότι οι επιτιθέμενοι ήταν "πολλοί" και ότι οι νεκροί από την επίθεση ήταν μόνο αντάρτες.

Δημογραφία

Η πλειοψηφία των κατοίκων στη χώρα έχουν καταγωγή από τους Μπαντού. Η μεγαλύτερη φυλή είναι οι Φανγκ, που απαντώνται στο κεντρικό τμήμα της χώρας και κατάφεραν να κυριαρχήσουν επί των Μπαντού. Το 80% του πληθυσμού είναι Φανγκ και απαρτίζουν 67 φυλές. Αυτοί που είναι στο βορειότερο τμήμα του Ρίο Μούνι ομιλούν τη Φανγκ-Ντουμού, ενώ αυτοί που βρίσκονται στα νότια έχουν για γλώσσα τη Φανγκ-Οκάχ. Οι δύο διάλεκτοι είναι κάπως διαφορετικές αλλά μπορούν να γίνουν κατανοητές από όλους. Διάλεκτοι των Φανγκ επίσης ομιλώνται σε μέρη του γειτονικού Καμερούν (Μπουλού) και στην Γκαμπόν. Αυτές οι διάλεκτοι είναι περισσότερο ξεχωριστές. Οι Μπουλού Φανγκ του Καμερούν ήταν παραδοσιακοί εχθροί των Φανγκ στο Ρίο Μούνι. Οι Μπούμπι, που αποτελούν το 15% του πληθυσμού, είναι ιθαγενείς του νησιού Μπιόκο. Παραδοσιακά, η γραμμή που διαχώριζε τους Φανγκ από τις φυλές στις παραλίες ήταν το χωριό Νιφάνγκ από το Μπάτα.
Επιπρόσθετα, στη χώρα υπάρχουν και παράκτιες φυλές, που πολλές φορές αναφέρονται ως "Playeros" (Άνθρωποι της Αμμουδιάς στα ισπανικά: Ντόβες, Μπουχέμπας, Μπαλένγουες, Κόμπις, και Μπένγκα στην ηπειρωτική χώρα και στα μικρά νησιά, καθώς επίσης και «Φερναντίνος», κοινότητα Κρεολών, στο Μπιόκο. Από κοινού, οι ομάδες αυτές συνθέτουν το 5% του πληθυσμού. Υπάρχουν επίσης μερικοί Ευρωπαίοι, οι περισσότεροι από τους οποίους είναι Ισπανοί ή πορτογαλικής καταγωγής. Οι περισσότεροι από τους Ισπανούς έφυγαν από τη χώρα μετά την ανεξαρτησία. Αυξάνεται ο αριθμός αλλοδαπών από τις γειτονικές χώρες Καμερούν, Νιγηρία και Γκαμπόν, που ζουν στη χώρα. Η Ισημερινή Γουινέα δέχτηκε πρόσφυγες ασιατικής καταγωγής και νέγρους Αφρικανούς από άλλες χώρες, οι οποίοι εργάζονται σε φυτείες κακάο και καφέ. Άλλοι Αφρικανοί ήλθαν από τη Λιβερία, την Αγκόλα και τη Μοζαμβίκη. Οι περισσότεροι Ασιάτες είναι Κινέζοι Χαν. Εξάλλου, Βρετανοί, Γάλλοι και Γερμανοί εγκαταστάθηκαν στη χώρα. Έπειτα από την ανεξαρτησία, χιλιάδες κατοίκων της Ισημερινής Γουινέας έφυγαν στην Ισπανία. Άλλοι 100.000 πήγαν στο Καμερούν, στην Γκαμπόν και στη Νιγηρία, εξαιτίας της δικτατορίας του Φρανσίσκο Μασίας Νγκέμα. Μερικές κοινότητες ζουν επίσης στη Βραζιλία και σε ισπανόφωνες χώρες της Λατινικής Αμερικής, όπως επίσης και στις ΗΠΑ, στην Πορτογαλία και στη Γαλλία.
Η εξόρυξη πετρελαίου συνετέλεσε στο διπλασιασμό του πληθυσμού της πρωτεύουσας, Μαλάμπο. Οι ασθένειες όμως είναι πολύ συχνές και ο τυφοειδής πυρετός, η ελονοσία, όπως και η ηπατίτιδα προσβάλλουν τους κατοίκους. Το προσδόκιμο ζωής στο σύνολο του πληθυσμού, σύμφωνα με εκτιμήσεις του 2016 του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας ήταν 59,5 χρόνια (57,9 χρόνια οι άνδρες και 61,7 οι γυναίκες).

Γλώσσα

Με βάση το αναθεωρημένο άρθρο 4 του Θεμελιώδους Νόμου του Κράτους, επίσημες γλώσσες στη χώρα είναι η ισπανική και η γαλλική. Οι γλώσσες των αυτοχθόνων αναγνωρίζονται ως μέρη του εθνικού πολιτισμού (Συνταγματικός Νόμος No. 1/1998 της 21ης Ιανουαρίου). Οι περισσότεροι κάτοικοι μιλούν τα ισπανικά, ιδιαίτερα όσοι ζουν στην πρωτεύουσα Μαλάμπο. Τα ισπανικά είναι επίσημη γλώσσα από το 1844. Τον Ιούλιο του 2007 ο Πρόεδρος Ομπιάνγκ ανακοίνωσε την απόφαση της κυβέρνησής του να καταστεί τρίτη επίσημη γλώσσα η πορτογαλική, προκειμένου η χώρα του να εκπληρώσει τα κριτήρια για να υποβάλει αίτηση ένταξης στην Κοινότητα των Πορτογαλόφωνων Κρατών (CPLP). Σε επίπεδο εκπαίδευσης και διακίνησης πολιτών, η αφρικανική χώρα θα έχει πολλά οφέλη με την αναβάθμιση από μέλος-παρατηρητή σε πλήρες μέλος της εν λόγω Κοινότητας.
Γύρω στο 5% του συνολικού πληθυσμού είναι αναλφάβητοι.

Θρησκεία

Οι περισσότεροι κάτοικοι στη χώρα είναι Χριστιανοί. Ωστόσο, κυριαρχεί ένας συνδυασμός της Ρωμαιοκαθολικής και της παγανιστικής λατρείας. Επίσης, υπάρχουν 1.632 Μάρτυρες του Ιεχωβά.

Εκπαίδευση και πολιτισμός

Στη χώρα βρίσκονται αρκετοί πολιτιστικοί οργανισμοί και μορφωτικά ιδρύματα, τα οποία ιδρύθηκαν με χρηματοδότηση κυρίως από την ισπανική κυβέρνηση. Η Ισημερινή Γουινέα διαθέτει Πανεπιστήμιο, που ονομάζεται Εθνικό Πανεπιστήμιο της Ισημερινής Γουινέας (UNGE) με σχολές στο Μαλάμπο και μια σχολή Ιατρικής στην Μπάτα, στην ηπειρωτική χώρα. Η τελευταία σχολή υποστηρίζεται οικονομικά και επανδρώνεται από την Κούβα. Εκεί διδάσκουν καθηγητές και γιατροί από τη χώρα αυτή.

Επικοινωνίες

Εντός του κράτους, το κύριο μέσο επικοινωνίας είναι τρεις κρατικοί ραδιοφωνικοί σταθμοί των FM. Υπάρχουν επίσης πέντε ραδιοφωνικοί σταθμοί στα βραχέα κύματα, δύο εφημερίδες και ισάριθμα περιοδικά. Το εθνικό τηλεοπτικό δίκτυο είναι η Televisión Nacional, η οποία ελέγχεται από την κυβέρνηση.
Τα πιο πολλά από τα ΜΜΕ αυτολογοκρίνονται και απαγορεύεται διά νόμου να ασκήσουν κριτική σε πολιτικά και δημόσια πρόσωπα. Τη διεύθυνση των κρατικών ΜΜΕ και του κυριότερου ιδιωτικού ραδιοφωνικού σταθμού έχει ο γιος του Προέδρου, Τεοδορίν Νγκέμα Ομπιάνγκ.
Η αναλογία των τηλεφώνων είναι μικρή, της τάξης των 2 τηλεφωνικών γραμμών ανά 100 άτομα. Υπάρχει ένα δίκτυο κινητής τηλεφωνίας GSM που καλύπτει το Μαλάμπο, την Μπάτα και αρκετές πόλεις στο ηπειρωτικό τμήμα της χώρας. Το 2005 γύρω στο 20% του πληθυσμού ήταν συνδρομητές σε εταιρείες κινητής τηλεφωνίας.
Η αφρικανική χώρα έχει έναν πάροχο υπηρεσιών Διαδικτύου, που εξυπηρετεί γύρω στους 8.000 χρήστες.

Οικονομία

Πριν από την ανεξαρτησία η οικονομία βασιζόταν στην παραγωγή κακάο και η χώρα είχε το μεγαλύτερο κατά κεφαλήν ΑΕΠ στην Αφρική το 1959.
Η ανακάλυψη εκτεταμένων κοιτασμάτων πετρελαίου το 1996 και η επακόλουθη εκμετάλλευσή τους συνετέλεσε στη δραματική αύξηση του κυβερνητικού εισοδήματος. Έτσι, το 2004 η Ισημερινή Γουινέα ήταν η τρίτη μεγαλύτερη πετρελαιοπαραγωγός χώρα στην Υποσαχάρια Αφρική. Η παραγωγή πετρελαίου αυξήθηκε σε 360.000 βαρέλια την ημέρα, περισσότερο από τα 220.000 δύο μόλις χρόνια νωρίτερα.
Η δασική εκμετάλλευση, η γεωργία και η αλιεία συνεισφέρουν επίσης κατά πολύ στο Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν. Η γεωργία που προορίζεται για την παραγωγή αγαθών με σκοπό την κατανάλωση από τους παραγωγούς κυριαρχεί. Η διακυβέρνηση από τα τυραννικά καθεστώτα μείωσε τις ελπίδες για ανάπτυξη της αγροτικής οικονομίας. Στα προϊόντα που παράγονται συγκαταλέγονται καφές, κακάο, ρύζι, γλυκοπατάτες, κασάβα (ταπιόκα), μπανάνες, φοινικέλαιο, κτηνοτροφικά προιόντα και ξυλεία. Επίσης, υπάρχουν βιομηχανίες πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Παρά το γεγονός ότι το κατά κεφαλήν ΑΕΠ στη χώρα ήταν πάνω από 30.000 Δολάρια ΗΠΑ το 2004 (σύμφωνα με το CIA Factbook 50.200 δολάρια) που για το 2008 ήταν το ένατο υψηλότερο στον κόσμο, η Ισημερινή Γουινέα κατατάσσεται στην 121η θέση ανάμεσα σε 177 χώρες στο Δείκτη Ανθρώπινης Ανάπτυξης του ΟΗΕ.
Νόμισμα της χώρας είναι το Φράγκο CFA Κεντρικής Αφρικής.
Τον Ιούλιο του 2004 η αμερικανική Γερουσία δημοσίευσε πόρισμα για την τράπεζα Ριγκς, που εδρεύει στην Ουάσιγκτον, αποκαλύπτοντας ότι τα εισοδήματα από το πετρέλαιο της Ισημερινής Γουινέας διασπαθίστηκαν από τον Ομπιάνγκ, την οικογένειά του και ανώτερους αξιωματούχους του καθεστώτος. Το ποσό που απωλέστηκε είναι της τάξης των 35 εκατομμυρίων δολαρίων. Ο ίδιος ο Πρόεδρος Ομπιάνγκ αρνήθηκε οποιαδήποτε κακοδιαχείριση.
Στις 9 Αυγούστου του 2006 το περιοδικό Harper's Magazine σε άρθρο του έκανε αφιέρωμα στις πρόσφατες διασυνδέσεις του Ομπιάνγκ με το αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών και με την Ομοσπονδιακή Τράπεζα Ανεξαρτησίας (Independence Federal Savings Bank).
Ενώ η αφρικανική χώρα είναι από τους μεγαλύτερους παραγωγούς πετρελαίου στην Αφρική, ελάχιστα βελτιώθηκαν οι συνθήκες διαβίωσης των κατοίκων της, οι περισσότεροι από τους οποίους ζουν σε συνθήκες ένδειας.

Αθλητισμός

Η χώρα έχει επιλεγεί να συνδιοργανώσει το Κύπελλο Εθνών Αφρικής το 2012 μαζί με την Γκαμπόν.

Μεταφορές

Το 2007 στο κράτος λειτουργούσαν 5 αεροδρόμια. Το οδικό δίκτυο εκτεινόταν το 1999 στα 2.880 χλμ. Η χώρα διέθετε στον εμπορικό της στόλο ένα φορτηγό πλοίο το 2007. Εκτός από την πρωτεύουσα, λιμάνι διαθέτει και η Μπάτα. Σιδηροδρομικό δίκτυο δεν υπάρχει. Στη χώρα οδηγούν στα δεξιά. Τον Απρίλιο του 2009 η ΕΕ συμπεριέλαβε τη χώρα στον κατάλογο με τους αερομεταφορείς που απαγορεύεται να εκτελούν πτήσεις προς τα 27 κράτη μέλη, για λόγους ασφαλείας.