Α΄ εμφύλιος πόλεμος στην Ακτή Ελεφαντοστού

Οι συμφωνίες Κλέμπερ (Μαρκουσί) (2003-2004)

Από τις 15 έως τις 26 Ιανουαρίου 2003 οι αντιμαχόμενες πλευρές συναντήθηκαν στο Λινά-Μαρκουσί στη Γαλλία σε μια προσπάθεια διαπραγμάτευσης και επιστροφής στην ειρήνη. Υπογράφηκε συμφωνία συμβιβασμού στις 26 Ιανουαρίου. Ο πρόεδρος Γκμπαγκμπό διατήρησε τις εξουσίες του και οι αντίπαλοί του συμμετείχαν σε κυβέρνηση εθνικής συμφιλίωσης ελέγχοντας τα υπουργεία Αμύνης και Εσωτερικών. Στρατιώτες της ECOWAS και 4.000 Γάλλοι στρατιώτες εγκαταστάθηκαν ανάμεσα στις αντιμαχόμενες πλευρές, σχηματίζοντας «γραμμή ειρήνης». Όλες οι πλευρές συμφώνησαν να συνεργαστούν για την τροποίηση της εθνικής ταυτότητας, το δικαίωμα ιθαγένειας και των νόμων γαιοκτησίας, καθώς πολλοί παρατηρητές θεωρούσαν το υφιστάμενο δίκαιο κύρια αιτία της σύγκρουσης.
Από την 4η Φεβρουαρίου, αντιγαλλικές διαδηλώσεις έλαβαν χώρα στο Αμπιτζάν, προς υποστήριξη του Λοράν Γκμπαγκμπό. Στις 4 Ιουλίου ανακηρύχθηκε το τέλος του εμφυλίου πολέμου. Προσπάθεια πραξικοπήματος, που οργανώθηκε από τον Ιμπραήμ Κουλιμπαλί, ματαιώθηκε στις 25 Αυγούστου από τις γαλλικές μυστικές υπηρεσίες. Ο ΟΗΕ εξουσιοδότησε τον σχηματισμό της UNOCI στις 27 Φεβρουαρίου 2004, με το ψήφισμα 1528 (2004), προσθέτοντας τις ειρηνευτικές δυνάμεις του στις γαλλικές δυνάμεις και εκείνες της ECOWAS.
Στις 25 Μαρτίου διοργανώθηκε πορεία ειρήνης ως διαμαρτυρία για το μπλοκάρισμα των συμφωνιών Μαρκουσί. Οι διαδηλώσεις είχαν απαγορευθεί με διάταγμα από τις 18 Μαρτίου και την πορεία κατέστειλαν ένοπλες δυνάμεις. Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές 37 έχασαν τη ζωή τους, ενώ 300 έως 500 υπολογίζονται σύμφωνα με το Δημοκρατικό Κόμμα της Ακτής Ελεφαντοστού (PDCI) του Ανρί Κονάν Μπεντιέ. Η καταστολή προκάλεσε την απόσυρση από την κυβέρνηση αρκετών κομμάτων της αντιπολίτευσης. Η έκθεση του ΟΗΕ της 3ης Μαΐου εκτιμά τουλάχιστον 120 νεκρούς, εμπλέκοντας υψηλόβαθμους κυβερνητικούς αξιωματούχους. Η κυβέρνηση εθνικής συμφιλίωσης, αποτελούμενη αρχικά από 44 μέλη, μειώθηκε σε 15, μετά την πραξικοπηματική απόλυση τριων υπουργών, μεταξύ των οποίων ο Γκιγιόμ Σορό (Guillaume Soro), πολιτικός επικεφαλής των ανταρτών, στις 6 Μαΐου. Οι απολύσεις είχαν ως αποτέλεσμα την αναστολή της συμμετοχής της πλειοψηφίας των πολιτικών κινημάτων στην εθνική κυβέρνηση.
Στις 4 Ιουλίου 2003, η κυβέρνηση και οι Νέες Δυνάμεις υπέγραψαν διακήρυξη ανακωχής και τέλους του πολέμου, υπό την αναγνωρισμένη αρχή του προέδρου Γκμπαγκμπό και δεσμεύθηκαν να εργαστούν για την υλοποίηση του LMA και ενός προγράμματος Αποστράτευσης, Αφοπλισμού και Επανένταξης (DDR). Το 2004 συνέβησαν διάφορες παραβιάσεις του συμφώνου Λινά-Μαρκουσί. Βίαιες αναζωπυρώσεις της σύγκρουσης και το επακόλουθο πολιτικό αδιέξοδο την άνοιξη και το καλοκαίρι οδήγησαν στις συνομιλίες για την Άκρα 3 στην Γκάνα. Η υπογραφή στις 30 Ιουλίου 2004, της συμφωνίας Άκρα 3 επιβεβαίωσε τους στόχους της LMA με συγκεκριμένες προθεσμίες και σημεία αναφοράς για την πρόοδο της εφαρμογής της. Δυστυχώς, οι προθεσμίες αυτές -τέλη Σεπτεμβρίου για τη νομοθετική μεταρρύθμιση και 15 Οκτωβρίου, για τον αφοπλισμό των ανταρτών- δεν ικανοποιήθηκαν από τις συμβαλόμενες παρατάξεις. Το επακόλουθο πολιτικό και στρατιωτικό αδιέξοδο κράτησε έως τις μέχρι τις 4 Νοεμβρίου 2004.

Η επανάληψη των μαχών

Το χρονοδιάγραμμα της τελικής εκδοχής της συμφωνίας Λινά-Μαρκουσί δεν τηρήθηκε. Τα προβλεπόμενα για το πλαίσιο εφαρμογής της διαδικασίας απορρίφθηκαν από την Εθνοσυνέλευση της Ακτής του Ελεφαντοστού. Οι προϋποθέσεις επιλεξιμότητας για τις προεδρικές εκλογές δεν επανεξετάστηκαν, καθώς ο Λοράν Γκμπαγκμπό επέλεξε πρωθυπουργό, αλλά όχι σύμφωνα με τις συμφωνίες που προτάθηκαν στην Άκρα. Η Ακτή Ελεφαντοστού περιέπεσε σε πολιτικό αδιέξοδο, καθώς ο αφοπλισμός που είχε προβλεφθεί δεκαπέντε ημέρες πριν από τις συνταγματικές τροποποιήσεις, δεν είχε καν ξεκινήσει στα τέλη Οκτωβρίου.
Ακολούθησε διαρκής επίθεση στον Τύπο, ορισμένες εφημερίδες στις βόρειες περιοχές απαγορεύθηκαν και δύο τυπογραφεία καταστράφηκαν. Οι αντικυβερνητικοί ραδιοφωνικοί σταθμοί σίγησαν.
Στη συνέχεια, στρατιώτες του ΟΗΕ άνοιξαν πυρ εναντίον εχθρικών διαδηλωτών, που διαδήλωναν για τον αφοπλισμό των ανταρτών στις 11 Οκτωβρίου. Οι αντάρτες, που πήραν το όνομα το όνομα «Νέες Δυνάμεις» (FN), ανακοίνωσαν στις 13 Οκτωβρίου την άρνησή τους να αφοπλιστούν, επικαλούμενες μεγάλες αγορές όπλων από τον Εθνικό Στρατό της Ακτής του Ελεφαντοστού (FANCI). Στη συνέχεια υπέκλεψαν δύο φορτηγά του FANCI γεμάτα βαρέα όπλα που ταξίδευαν προς τη διαχωριστική γραμμή. Στις 28 Οκτωβρίου κηρύχθηκε κατάσταση έκτακτης ανάγκης στο βόρειο τμήμα της χώρας.