Ελληνικό ποδόσφαιρο

Συμβολή των Ολυμπιακών αγώνων 1896 και Μεσοολυμπιακών 1906

Το 1ο Διεθνές συνέδριο αντιπροσώπων των αθλητικών οργανώσεων την 23η Ιουνίου 1894 στη Σορβόνη, ενέκρινε την αναβίωση των αρχαίων Ολυμπιακών αγώνων, αποδέχθηκε την έμπνευση του λογοτέχνη Δημητρίου Βικέλα για διεξαγωγή των εναρκτήριων της σύγχρονης εποχής το 1896 στην Αθήνα, σύστησε τη Διεθνή Ολυμπιακή Επιτροπή (ΔΟΕ) και ψηφίζοντας τον προκαταρκτικό (Α΄) ολυμπιακό κανονισμό, περιέλαβε το ποδόσφαιρο στα 15 τελούμενα αθλήματα ως μία των τριών αθλητικών παιδιών με την έφιππο σφαίριση και το τένις. Ωστόσο, οι δύο πρώτες είχαν αντικατασταθεί από το κρίκετ και την υδατοσφαίριση –που επίσης δεν έλαβαν χώρα– στο πρόγραμμα των Α΄ Αγώνων, όταν αυτό τυπώθηκε σε ελληνικά, γαλλικά, αγγλικά και γερμανικά την άνοιξη του 1895. Η ποδοσφαίρισις εξαιρέθηκε, σύμφωνα με τις αρμοδιότητες που είχε παραχωρήσει το Διεθνές συνέδριο, από την ελληνική διοργανώτρια Επιτροπή Ολυμπιακών Αγώνων (ΕΟΑ και πλέον ΕΟΕ) με εισήγηση της ειδικής επιτροπείας της για τις αθλητικές παιδιές,
... διότι αφ' ενός μεν ήτο σχεδόν εντελώς άγνωστος εν Ελλάδι, μόλις κατά το προηγούμενον έτος εισαχθείσα εις το Λύκειον Διοσκουρίδου και τον Εθνικόν Γυμναστικόν Σύλλογον, χωρίς εν τούτοις να κατορθωθή η συγκρότησις ομάδος δυναμένης να παίξη καθ όλους τους κανόνας και επί ολόκληρον τον τεταγμένον χρόνον την παιδιά, εξ άλλου δε διότι η Επιτροπή (διεξαγωγής των Αγώνων) ήτο της γνώμης ότι το αγώνισμα τούτο δεν θα προσήλκυεν.
Τελικά οι ποδοσφαιρικοί κανονισμοί ενσωματώθηκαν στο υλικό των αγώνων το 1895, μετά το ενδιαφέρον για συμμετοχή από τέσσερις αγγλικούς και γαλλικούς συλλόγους, που όμως δεν απέστειλαν ομάδες.  Αντί ολυμπιακού τουρνουά πραγματοποιήθηκε αγώνας επίδειξης στο νεόδμητο Ποδηλατοδρόμιο Νέου Φαλήρου (στη θέση του σημερινού σταδίου Καραϊσκάκη) από Άγγλους φοιτητές που βρέθηκαν στην πρωτεύουσα ως θεατές, ενδεχόμενα δε και άλλες αναμετρήσεις όπου τους πλαισίωσαν μέλη πληρωμάτων βρετανικών πολεμικών(;) πλοίων. Αναφορές υπάρχουν ακόμη για τρεις ανάμεσα σε Δανούς, μικτή Σμύρνης (ήττα με 15-0 εντός λιγότερων των 90') και αντίστοιχη της Θεσσαλονίκης σε ανοικτό χώρο κοντά στο σημερινό σταθμό Άνω Πατησιών ή για μόνο μία των δύο τελευταίων. Η τέλεση των συγκεκριμένων αγώνων αμφισβητείται πάντως από την πηγή που τους παραθέτει, συγχεόμενοι πιθανότατα με αντίστοιχους τριών συγκροτημάτων της ίδιας ακριβώς προέλευσης κατά τους Μεσοολυμπιακούς των Αθηνών μία δεκαετία αργότερα.
Παρότι το κοινό της πόλης δεν είχε την ευκαιρία να παρακολουθήσει συναντήσεις σε ανταγωνιστικό επίπεδο, οι Ολυμπιακοί του 1896 θεωρείται ότι προσέφεραν βασική ώθηση σε νέους, θεατές και ήδη αθλούμενους για περαιτέρω επαφή τους με το ποδόσφαιρο. Την υλοποίηση της αρχικής και σε συμπτυγμένη μορφή απόδοσης των Κανόνων του παιχνιδιού στην ελληνική γλώσσα για να αποτελέσουν τμήμα του υλικού των αγώνων, ανέλαβε ο Ανδρέας, Α.Θ. ή Γ. Βλαστός, ομογενής του Λονδίνου που αναφέρεται ως "ο πρώτος Έλλην που ασχολήθηκε συστηματικά με το φουτ-μπωλ" εκτός συνόρων. Με δική του δαπάνη προχώρησε επίσης στην κυκλοφορία σχετικού φυλλαδίου, μέσω του οποίου
... εμυήθησαν δια πρώτην φοράν οι φίλαθλοι. Η λεπτομερεστάτη περιγραφή των κυριωτάτων φάσεων της παιδιάς, έδωσεν εις αυτούς (φιλάθλους και παίκτες) τελειοτέραν ιδέαν της όλης διεξαγωγής και διευκόλυνε την συγκρότησιν των πρώτων ελληνικών ομάδων και την τέλεσιν των πρώτων εν τω Νέω Φαλήρω ποδοσφαιρικών συναντήσεων.
Στο μεταξύ αρχίζουν να ιδρύονται και οι πρώτοι σύλλογοι που καλλιεργούν και το ποδόσφαιρο ο Π.Ο. Αθηνών, o Πανελλήνιος Γ.Σ., ο Εθνικός Γ.Σ., ο Παναχαϊκός Γ.Σ., ο Πειραϊκός Σύνδεσμος, ο Ήφαιστος. Εκτός των ελληνικών συνόρων ιδρύονται ο Πέρα Κλουμπ στην Κωνσταντινούπολη, ο Πανιώνιος Γ.Σ.Σ. και ο Γ.Σ. Απόλλων στη Σμύρνη, στην Θεσσαλονίκη ο Όμιλος Φιλομουσών Θεσσαλονίκης, η Ουνιόν Σπορτίβ. Ο ΣΕΓΑΣ συμπεριλαμβάνει το ποδόσφαιρο στην δύναμή του και προκηρύσσει και το πρώτο πανελλήνιο πρωτάθλημα το 1906, με νικητή τον Εθνικό ΓΣ, ενώ στη Σμύρνη το πρώτο πρωτάθλημα είχε διοργανωθεί πολύ νωρίτερα, το 1898 με νικητή τον Απόλλωνα. Από το 1907 εισάγεται στα σχολεία και αρχίζουν να γίνονται αγώνες ανάμεσα σε μαθητές γυμνασίων και μεταξύ φοιτητών. Το ποδόσφαιρο παραμένει στον ΣΕΓΑΣ μέχρι το 1919, όταν οι σύλλογοι ιδρύουν την ΕΠΣΕ. Εκείνη την περίοδο ιδρύονται και οι πρώτες ποδοσφαιρικές ενώσεις. Το 1926 ιδρύεται η ΕΠΟ και το ποδόσφαιρο μπαίνει σε πιο οργανωμένες βάσεις. Το 1959 άρχισε το πρωτάθλημα Α΄ Εθνικής Κατηγορίας και το 1979 εισήχθη επίσημα ο επαγγελματισμός.
Ένα πολύ μεγάλο βήμα για την εξέλιξη του ελληνικού ποδοσφαίρου είναι η κατάκτηση του EURO 2004 από την Εθνική Ελλάδος. Αυτή ήταν και η μεγαλύτερη επιτυχία στην ιστορία του ελληνικού ποδοσφαίρου. Σε επίπεδο συλλόγων μεγαλύτερο επίτευγμα παραμένει η πρόκριση του Παναθηναϊκού στον τελικό του Κυπέλλου Πρωταθλητριών Ευρώπης το 1971 (ηττήθηκε από τον Άγιαξ Ολλανδίας με 2-0).

Τοπικές κατηγορίες

Σε πιο χαμηλό επίπεδο υπάρχουν τα πρωταθλήματα των διαφόρων τοπικών ενώσεων. Με τη σειρά τους και αυτά μπορούν να έχουν έως και τρεις κατηγορίες (Α΄, Β΄ και Γ΄).

Εθνικές ομάδες ποδοσφαίρου

Οι εθνικές ομαδες εκπροσωπούν την Ελλάδα στις διεθνείς διοργανώσεις της UEFA και της FIFA.

Αυτοδιοίκητο

Η FIFA δεν επιτρέπει κρατικές παρεμβάσεις σε θέματα που αφορούν το ποδόσφαιρο. Ως εκ τούτου, το ποδόσφαιρο στην Ελλάδα είναι «αυτοδιοίκητο», εν αντιθέσει με τα υπόλοιπα αθλήματα.