Μαργαρίτα της Γαλλίας (1553-1615)

Πρώτα χρόνια

Η Μαργαρίτα γεννήθηκε στις 14 Μαΐου 1553, στο βασιλικό Château de Saint-Germain-en-Laye, το έβδομο παιδί και η τρίτη κόρη του Ερρίκου Β΄ και της Αικατερίνης των Μεδίκων.  Το 1565, η μητέρα της, Αικατερίνη, συναντήθηκε με τον επικεφαλής υπουργό του Φιλίππου Β΄ της Ισπανίας, Δούκα του Άλμπα, με την ελπίδα να οργανώσει γάμο μεταξύ της Μαργαρίτας και του γιου του Φιλίππου, Κάρλο. Ωστόσο, ο Άλμπα αρνήθηκε κάθε σκέψη ενός δυναστικού γάμου.
Η Μαργαρίτα άρχισε μυστική σχέση με τον Χένρι του Γουίσε, γιο του Δούκα του Γουίσε. Όταν η Αικατερίνη το ανακάλυψε, έφερε την κόρη της από το κρεβάτι της. Η Αικατερίνη και ο βασιλιάς τη χτύπησαν στη συνέχεια και έστειλαν τον Ερρίκο του Γουίσε μακριά από το βασίλειο.

Γάμος και η Νύχτα του Αγίου Βαρθολομαίου

Ο γάμος της 19χρονης Μαργαρίτας με του Ερρίκου, που έγινε βασιλιάς της Ναβάρρας μετά το θάνατο της μητέρας του Ιωάννας, πραγματοποιήθηκε στις 18 Αυγούστου του 1572 στο ναό της Παναγίας των Παρισίων στο Παρίσι. Ο γαμπρός, ο οποίος ήταν Προτεστάντης, έπρεπε να παραμείνει έξω από τον καθεδρικό ναό κατά τη διάρκεια της θρησκευτικής τελετής.
Μόλις έξι μέρες μετά τον γάμο, κατά την Ημέρα του Αγίου Βαρθολομαίου, οι Ρωμαιοκαθολικές παρατάξεις προκάλεσαν μια στοχευμένη ομάδα δολοφονιών, ακολουθούμενη από ένα κύμα βίαιης οργής, που στρέφεται κατά των Γαλλικών Καλβινιστών Προτεσταντών. Παραδοσιακά πιστεύεται ότι υποκινήθηκε από την Αικατερίνη των Μεδίκων, ο γάμος ήταν μια περίσταση στην οποία πολλοί από τους πιο πλούσιους και προεξέχοντες Ουγουένοτς είχαν συγκεντρωθεί σε μεγάλο βαθμό καθολικό Παρίσι.
Η Μαργαρίτα πιστεύεται ότι είχε σώσει τη ζωή πολλών εξέχοντων Προτεσταντών, συμπεριλαμβανομένου του συζύγου της, κατά τη διάρκεια της σφαγής, κρατώντας τους στα δωμάτιά τους και αρνούμενη να δεχτεί τους δολοφόνους. Ο Ερρίκος της Ναβάρρας έπρεπε να προσποιηθεί ότι είχε γίνει καθολικός. 
Μετά από περισσότερο από τρία χρόνια στα οποία ήταν εγκλωβισμένος στο βασίλειο, ο Ερρίκος δραπέτευσε το 1576, αφήνοντας τη σύζυγό του πίσω. Τελικά της δόθηκε άδεια να επιστρέψει στον σύζυγό της στη Ναβάρρα και για τα επόμενα τριάμισι χρόνια η Μαργαρίτα και ο σύζυγός της ζούσαν στο Πάου. Και οι δύο ανοιχτά είχαν άλλους εραστές, και συχνά τσακώνονταν.

Βασίλισσα της Γαλλίας και διαζύγιο

Μετά από ασθένεια το 1582, η βασίλισσα Μαργαρίτα επέστρεψε στο δικαστήριο του αδελφού της, Ερρίκου Γ΄, στο Παρίσι. Ο αδελφός της σκανδαλίστηκε σύντομα από τη φήμη και τη συμπεριφορά της και την ανάγκασε να φύγει από το βασίλειο, ισχυριζόμενος ότι είχε ένα παιδί από τον Ζακ του Χάρλεϋ. Μετά από μακρές διαπραγματεύσεις, της επετράπη να επιστρέψει στο βασίλειο του συζύγου της στη Ναβάρρα, αλλά έλαβε μια παγωμένη υποδοχή.
Αποφασισμένη να ξεπεράσει τις δυσκολίες της, η Βασίλισσα Μαργαρίτα κατάφερε να πραγματοποιήσει πραξικόπημα και κατέλαβε την εξουσία πάνω από την Agen. Πέρασε αρκετούς μήνες για την ενίσχυση της πόλης, αλλά οι πολίτες της Agen επαναστάτησαν εναντίον της και η βασίλισσα Μαργαρίτα κατέφυγε στο κάστρο του Carlat. Το 1586 φυλακίστηκε πρώτα από τον αδελφό της, Ερρίκο Γ΄, και έπειτα από τον σύζυγό της Ερρίκο Δ΄, σ' ένα κάστρο για δεκαοκτώ χρόνια. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η Μαργαρίτα έγραψε τα απομνημονεύματά της που αποτελούσαν μια σειρά από ιστορίες σχετικά με τις σχέσεις των αδελφών της Καρόλου Θ΄ και Ερρίκου Γ΄ με τον πρώην σύζυγό της Ερρίκο Δ΄. Τα απομνημονεύματα δημοσιεύθηκαν μεταθανάτια το 1628 και σκανδαλιστούν τον πληθυσμό.
Το 1589, ο Ερρίκος, ο σύζυγός της, ανέβηκε στο θρόνο της Γαλλίας ως Ερρίκος Δ΄. Ωστόσο, δεν έγινε δεκτός από το μεγαλύτερο μέρος του καθολικού πληθυσμού έως ότου να αλλαξοπιστήσει τέσσερα χρόνια αργότερα. Ο Ερρίκος συνέχισε να κρατάει ερωμένες, κυρίως τη Γκαμπριέλ ντ'Εστρέ από το 1591 ως το 1599, με την οποία έκανε τέσσερα παιδιά. Οι διαπραγματεύσεις για την ακύρωση του γάμου ξεκίνησαν το 1592 και ολοκληρώθηκαν το 1599 με μια συμφωνία που επέτρεψε στη Μαργαρίτα να διατηρήσει τον τίτλο της βασίλισσας. Εγκατέστησε το νοικοκυριό της στην αριστερή όχθη του Σηκουάνα, στο Hostel de la Reyne Margueritte που απεικονίζεται στο σχέδιο του Μεριάν του 1615 στο Παρίσι (εικόνα). Ο ξενώνας χτίστηκε γι’ αυτήν σε σχέδια του Ζαν Μπουλλάν το 1609. Αντικαταστάθηκε το 1640 από το Hôtel de La Rochefoucauld   .Συμφιλιωμένη με τον πρώην σύζυγό της και με τη δεύτερη σύζυγό του Μαρία των Μεδίκων, η βασίλισσα Μαργαρίτα επέστρεψε στο Παρίσι και καθιερώθηκε ως μέντορας των τεχνών και των ευεργετών των φτωχών. Συχνά φρόντιζε τα παιδιά του Ερρίκου και της Μαρίας.

Θάνατος

Η Μαργαρίτα πέθανε στο Hostel de la Reyne Margueritte, στις 27 Μαρτίου 1615, και θάφτηκε στο ταφικό παρεκκλήσι των Βαλουά στο Βασιλικό νεκροταφείο του Αγίου Ντενί . Το φέρετρό της έχει εξαφανιστεί και δεν είναι γνωστό αν αφαιρέθηκε και μεταφέρθηκε ή σν καταστράφηκε κατά τη διάρκεια της Γαλλικής Επανάστασης.