Λεωφόρος Βασιλίσσης Όλγας (Θεσσαλονίκη)

Πριν την απελευθέρωση και τον 'Α Παγκόσμιο πόλεμο

Η εγκατάσταση των κατοίκων της Θεσσαλονίκης έξω από τα νοτιοανατολικά τείχη, χρονολογείται πριν από τα 1890. Η κατεδάφιση του παραθαλάσσιου και των νοτιοδυτικών τειχών από τους Οθωμανούς χρονολογείται στην δεκαετία του 1860. Η ανατολική περιοχή, το 1885 είχε περισσότερους παράδρομους και μετρούσε μόλις 69 σπίτια και άφθονα χωράφια.  Η περιοχή αναπτύχθηκε με γοργό ρυθμό. Η δόμηση συνεχίστηκε με την εγκατάσταση οικογενειών με ψηλό κυρίως εισόδημα, οι οποίες ανήκαν σε διάφορες εθνότητες. Παράλληλα όμως κατασκευάστηκαν και μικρότερα κτίρια μικροαστών, ή χαμηλών εισοδηματικά κοινωνικών τάξεων. Έτσι δημιουργείται η περιοχή των Εξοχών με την παράλληλη κατασκευή της λεωφόρου των Πύργων ή λεωφόρου Εξοχών (σημερινή Βασιλίσσης Όλγας). Οι εύποροι Θεσσαλονικείς κτίζουν τις επαύλεις τους στα διεθνή πρότυπα του εκλεκτισμού και υιοθετούν διαφορετικά χαρακτηριστικά που συμβολίζουν την εθνικότητα και τη θρησκεία τους. Αυτή είναι και η μοναδική διαφοροποίησή τους αφού στη συνοικία των εξοχών, για πρώτη φορά, οι άνθρωποι δε διαχωρίζονται βάσει εθνικότητας και θρησκείας, αλλά βάσει οικονομικής και κοινωνικής θέσης.

Στην διάρκεια του μεσοπολέμου

Μετά την απελευθέρωση, το 1912, οι μουσουλμάνοι εγκαταλείπουν τις επαύλεις τους, κατά τη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου τα κτίρια επιτάσσονται και στεγάζουν στρατιωτικές υπηρεσίες. Επίσης το κτιριακό δυναμικό της λεωφόρου συμπληρώθηκε από περιορισμένο αριθμό νέων κατασκευών, που συντάχθηκαν μορφολογικά με τα αρχιτεκτονικά ρεύματα της εποχής. Παράλληλα, όμως, μεγάλο μέρος των επιβλητικών επαύλεων εγκαταλείφθηκε, λόγω της αποχώρησης των μουσουλμανικών και αρκετών εβραϊκών οικογενειών. Πολλά κτήρια χρησιμοποιήθηκαν μετά το 1922 για την στέγαση προσφύγων. Μέχρι την έναρξη του Β' Παγκοσμίου πολέμου η λεωφόρος αριθμούσε περίπου 100 επαύλεις.

Μέτα τον Β΄Παγκόσμιο Πόλεμο

Μετά την λήξη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου η εικόνα της λεωφόρου αλλάζει ριζικά και οριστικά. Ο δραματικός περιορισμός του εβραϊκού πληθυσμού της πόλης είχε σαν αποτέλεσμα πολλά σπίτια να εγκαταλειφθούν, ενώ άλλα κτίρια επιτάχθηκαν. Σιγά σιγά η λεωφόρος χάνει την ευρωπαϊκή της αύρα, καθώς υποβαθμίζεται στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμό και την αύξηση του ποσοστού δόμησης αλλά και του θεσμού της αντιπαροχής. Το 1957 ξηλώνονται οι γραμμές του τραμ και το λιθόστρωτο, ο δρόμος ασφαλτοστρώνεται και μετατρέπεται σε λεωφόρο ταχείας κυκλοφορίας. Τις επόμενες δεκαετίες παράλληλα με την αύξηση του πληθυσμού στην ανατολική Θεσσαλονίκη και την Καλαμαριά ο δρόμος γίνεται σημαντικό εμπορικό κέντρο, καθώς συγκεντρώνει μεγάλο αριθμό μικροεπιχειρήσεων και καταστημάτων. Πλέον η λεωφόρος είναι ένας από τους πιο σημαντικούς οδικούς άξονες της πόλης, καθώς εξυπηρετεί τους κατοίκους της Καλαμαριάς, της ανατολικής Θεσσαλονίκης και τους διερχόμενους από το αεροδρόμιο προς το κέντρο, ενώ αποτελεί (μαζί με την λεωφόρο Κωνσταντίνου Καραμανλή) τις δύο ανατολικές εισόδους της πόλης.

Συγκοινωνία

Το 1985 ξεκινάει η συγκοινωνιακή σύνδεση της λεωφόρου καθώς επεκτείνεται κατά μήκος της η γραμμή του τραμ και φτάνει μέχρι το Ντεπώ, όπου και θα μεταφερθούν οι εγκαταστάσεις, η αποθήκη των οχημάτων, οι στάβλοι και τα γραφεία της εταιρείας. Το 1957 καταργήθηκε το τραμ, ξηλώνονται οι γραμμές και οι εγκαταστάσεις ερημώνονται. Σήμερα εξυπηρετείται από 7 γραμμές αστικών λεωφορείων. Σε όλο το μήκος εξυπηρετείται από τις γραμμές 3 (ΙΚΕΑ), 8 (ΙΚΕΑ) και 78 (Αεροδρόμιο), από την Πλούτωνος μέχρι το τέρμα από τις γραμμές 5 (Νέα Κρήνη) και 6 (Καλαμαριά), από την 28ης Οκτωβρίου μέχρι το τέρμα από τις γραμμές 33 (Άγιος Παντελεήμονας) και 39 (Κηφισιά), ενώ ένα μικρό τμήμα μεταξύ Αιγαίου-Μοσχωνησίων εξυπηρετείται από την γραμμή 2 (ΙΚΕΑ) και ένα άλλο τμήμα μεταξύ Πλούτωνος-25ης Μαρτίου εξυπηρετείται από την γραμμή 30 (Τριανδρία). Ακόμη η λεωφόρος εξυπηρετείται όλο το βράδυ μέσω του νυχτερινού δρομολογίου της γραμμής 78Ν.