Αγία Παρασκευή Ασπροποτάμου Τρικάλων

Τοποθεσία

Βρίσκεται στα δυτικά του Νομού Τρικάλων. Είναι κτισμένη σε υψόμετρο 950 μέτρων περίπου στις βόρειες πλαγιές της κορυφής Παλέτζι της εσωτερικής κεντρικής Πίνδου, περιμετρικά της Κακαρδίτσας, νοτίως του Μετσόβου και βορειοδυτικά της Ελάτης ή Τύρνας. Η πρόσβαση προς την Τζούρτζια γίνεται από τις δύο εισόδους της Πίνδου, είτε από την πλευρά των Τρικάλων, μέσω Πύλης - Ελάτη (50 χλμ), είτε από Καλαμπάκα - γέφυρα Μουργκάνη (60 χλμ).

Γενικά στοιχεία

Κατά την απογραφή του 2011 η Αγία Παρασκευή είχε πραγματικό πληθυσμό 69 κατοίκους. Το καλοκαίρι το χωριό φιλοξενεί τουρίστες, αλλά το χειμώνα δεν έχει μόνιμους κατοίκους. Η προστάτιδα του χωριού είναι η Αγία Παρασκευή, ενώ υπάρχει και το εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου, που μετράει πάνω από 200 χρόνια ζωής.

Σημερινοί Τζουρτζιώτες

Σήμερα ζουν κυρίως στα Τρίκαλα, στην Αθήνα και στα Φάρσαλα, ασκώντας ποικίλα επαγγέλματα. Όμως Τζουρτζιώτες υπάρχουν και στη Λάρισα, στο Δομοκό, στο Βόλο και στη Λαμία. Όσοι ασχολούνται με κτηνοτροφία και γεωργία ζουν στα χωριά του κάμπου Άγιος Δημήτρης Καρδίτσας, Φαρκαδώνα (Τζιότη) Τρικάλων, Ξυλάδες (Γιανντσαχώρι) Φαρσάλων, Αμπελιά (Δεριγκλί) Φαρσάλων, Βελισιώτη Δομοκού, Θαυμακό (Σκάρμιτσα) και Ν. Μοναστήρι.

Ιστορικά στοιχεία

Δεν είναι γνωστό πότε πρωτοκατοικήθηκε αυτή η περιοχή, από τις χρονολογίες όμως των ναών Αγ. Γεωργίου και Αγ. Παρασκευής, συμπεραίνεται ότι στις αρχές του 17ου αιώνα (1600) η Τζούρτζια ήταν ήδη ένα οργανωμένο χωριό. Ο παλιότερος ναός του χωριού, ο Αγ. Γιώργης, πρωτοαγιογραφήθηκε το 1790, τον Σεπτέμβριο του 1872 ολοκληρώθηκε το δημοτικό σχολείο του χωριού, το 1893 ιδρύθηκε ο ιστορικός σύλλογος Φ.Α.Τ.Α. "Φιλεκπαιδευτική Αδελφότητα Τζούρτζιας Αθαμανίας", το 1896 κτίστηκε ο ναός της Αγίας Παρασκευής, τα δε πετρόκτιστα σπίτια του χωριού έχουν ηλικία γύρω στα 100 χρόνια.  
Τα βλαχοχώρια ήταν ανέκαθεν τόποι θερινής κατοικίας. Οι Βλάχοι ξεκινούσαν για τα βουνά περίπου του Αγ. Γεωργίου μόλις έλιωναν τα χιόνια και άφηναν τα χωριά τους για τον κάμπο του Αγ. Δημητρίου, με ελάχιστες εξαιρέσεις. Αυτό οφείλονταν στο ότι η πλειοψηφία των κατοίκων ήταν βοσκοί (οι μετακινήσεις τους ορίζονταν από την ύπαρξη ή μη τροφής
για τα ζώα τους) και τυροκόμοι (παρήγαγαν κεφαλοτύρια). Η άνοδος στα χωριά ήταν ένα ταξίδι αρκετών ημερών. Οι τσοπάνηδες με τα κοπάδια ξεκινούσαν από τον κάμπο και σιγά σιγά ανέβαιναν προς τα βουνά. Οι πιο εύπορες οικογένειες  έρχονταν με τον μουτζούρη (το τραίνο) μέχρι την Καλαμπάκα και από εκεί τους αναλάμβαναν οι κυριατζήδες με τα στολισμένα μουλάρια τους. Διανυκτέρευαν στα χάνια (ξύλινα πατάρια με στοιχειώδεις για την εποχή ανέσεις) ή έκαναν κονάκια κάτω από τα δέντρα.  
Από τις αρχές του 1900, πολλοί Τζουρτζιώτες άρχισαν να μεταναστεύουν για ανεύρεση καλύτερων συνθηκών ζωής. Πολλοί κατέβηκαν στην Αθήνα όπου ασχολήθηκαν κυρίως με το εμπόριο τροφίμων (ονομαστά μπακάλικα - πρόδρομοι των μετέπειτα supermarket σε όλες τις συνοικίες της παλιάς Αθήνας) και αρκετοί έφτασαν μέχρι και την Αμερική. Φιλοπρόοδοι και εργατικοί κατάφεραν τα μέγιστα, τα καλοκαίρια επέστρεφαν έστω και για λίγες μέρες στο χωριό και πάντα συνεισέφεραν οικονομικά στα συντελούμενα έργα (χρηματοδότηση σχολείων, εκκλησιών κλπ).

Διοικητική εξέλιξη

Η τότε Τζούρτζια προσαρτήθηκε στον τότε Δήμο Αθαμάνων με το ΦΕΚ 126Α της 02/04/1883. Με την κατάργηση των δήμων και την σύσταση των κοινοτήτων αποσπάστησε με το ΦΕΚ 261Α της 31/08/1912 από το δήμο Αθαμάνων και ορίστηκε έδρα της τότε Κοινότητας Τσούρτζης. Με το ΦΕΚ 287Α της 10/10/1955 μετονομάστηκε σε Αγία Παρασκευή, ομοίως και η κοινότητα. Με το ΦΕΚ 244Α της 04/12/1997, και την εφαρμογή του προγράμματος "Σχέδιο Καποδίστριας", εντάχθηκε στην Ασπροποτάμου ενώ από 1/1/2011, και με την εφαρμογή του "Προγράμματος Καποδίστρια", αποσπάστηκε απο την Κοινότητα Ασπροποτάμου και προσαρτήθηκε στον διευρυμένο Δήμο Καλαμπάκας.

Τοπικοί σύλλογοι

Ο σύλλογος Φ.Α.Τ.Α., ίσως ο αρχαιότερος σύλλογος Βλαχόφωνων, παραμένει ενεργός και δραστήριος εδώ και έναν αιώνα. Οργανώνει εορτές χειμώνα - καλοκαίρι στα Τρίκαλα και στην Τζούρτζια. Είναι μέλος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Πολιτιστικών Συλλόγων Βλάχων.  
Το 1893 που ιδρύθηκε είχε ως σπουδαιότερες κοινωνικοοικονομικές δραστηριότητες αφενός την προικοδότηση των άπορων κορασίδων, την παροχή δανείων κλπ. αφετέρου την ευθύνη λειτουργίας του σχολείου. Έχει υπό την προστασία του το ξωκλήσι της Αγίας Μαρίνας, το οποίο χτίστηκε τo 1902 και ανακατασκευάστηκε εκ βάθρων το 1967, μετά τις ζημιές που υπέστη από καταστροφικό σεισμό. Κάθε χρόνο, την ημέρα της Αγίας Μαρίνας (17 Ιουλίου), διοργανώνει γιορτή με φαγητό. Επίσης, έχει καθιερωθεί, το πρώτο Σάββατο του Αυγούστου, να γίνεται το αντάμωμα της ΦΑΤΑ στην πλατεία του χωριού, γεγονός που τα τελευταία χρόνια έχει μεγαλύτερη απήχηση και από το πατροπαράδοτο πανηγύρι της Αγίας Παρασκευής.