Μάχη της Τάνγκα

Εισαγωγή

Η Τάνγκα, βρίσκεται μόλις 80 χιλιόμετρα από τα σύνορα της Βρετανικής Ανατολικής Αφρικής (σύγχρονης Κένυα), ήταν ένα πολυσύχναστο λιμάνι και ο τερματικός σταθμός της σημαντικής σιδηροδρομικής γραμμής Ουσαμπάρα (Usambara), ο οποίος διέτρεχε από την Τάνγκα έως το Neu Moshi (σημερινό Μόσι) στους πρόποδες του Όρους Κιλιμαντζάρο. Αρχικά, η Τάνγκα επρόκειτο να βομβαρδιστεί από τα Βρετανικά πολεμικά πλοία, αλλά αυτό το τμήμα του σχεδίου απορρίφθηκε. Ήταν μια συμφωνία που εξασφάλιζε την ουδετερότητα στην πρωτεύουσα Νταρ ες Σαλάαμ και στην Τάνγκα, αλλά τώρα η συμφωνία τροποποιήθηκε και φαινόταν «πως το μόνο δίκαιο ήταν να προειδοποιηθούν οι Γερμανοί ότι η συμφωνία είχε πάψει να ισχύει».
Αντ' αυτού, η Βρετανική απόφαση να καταληφθεί η Γερμανική Ανατολική Αφρική επρόκειτο να εφαρμοστεί με μια αμφίβια επίθεση στην Τάνγκα. Αντίθετα με τα σχέδια επί χάρτου, η επίθεση μετατράπηκε σε πανωλεθρία. Στις 2 Νοεμβρίου 1914, αφίχθη το Βρετανικό καταδρομικό προστασίας HMS Fox. Ο Πλοίαρχος του πλοίου, Κυβερνήτης Francis Wade Caulfeild, αποβιβάστηκε στην ξηρά, δίνοντας στην Τάνγκα διορία μίας ώρας, προκειμένου να παραδοθεί και να υποστείλει την αυτοκρατορική της σημαία. Προτού αποχωρήσει, απαίτησε να πληροφορηθεί εάν είχε ναρκοθετηθεί ο λιμένας· δεν είχε, αλλά είχε τη βεβαιότητα ότι ήταν. Μετά από τρεις ώρες, η σημαία ακόμα κυμάτιζε και το Fox αναχώρησε προκειμένου να φέρει εντός, τη Δύναμη "Β" συνοδευόμενη από τέσσερις λόχους μεταφοράς. Αυτό έδωσε τον απαιτούμενο χρόνο τόσο στη Schutztruppe όσο και στους πολίτες της Τάνγκα να προετοιμαστούν σε μια επερχόμενη επίθεση. Ο Γερμανός διοικητής, Αντισυνταγματάρχης Πάουλ Έμιλ φον Λέτοβ-Φόρμπεκ (Paul Emil von Lettow-Vorbeck), έσπευσε στην Τάνγκα. Ενίσχυσε τις άμυνες (αρχικά μόνο ένα λόχο από Ασκάρι) με στρατεύματα που κατέφθασαν σιδηροδρομικώς από το Neu Moshi, αριθμώντας συνολικά περίπου 1.000 άνδρες σε έξι λόχους. Υποδιοικητής του ήταν ο πρώην Λοχαγός στην Γερμανική Εταιρεία Ανατολικής Αφρικής, Τομ φον Πρινς (Tom von Prince).

Η μάχη

Ο Κυβερνήτης Caulfeild διέταξε ο λιμήν να σαρωθεί από τις νάρκες κατά τη διάρκεια τις 2ας Νοεμβρίου και αρκετά εντός της επομένης ημέρας. Όσο διαρκούσε η σάρωση, ο Aitken, διοικητής της Δύναμης "B", άρχισε την απρόσκοπτη αποβίβαση στρατευμάτων και προμηθειών σε δύο ομάδες στο λιμάνι και τρία μίλια ανατολικά της πόλης, σε μια παραλία καθαρή από νάρκες. Η απόβαση πραγματοποιήθηκε στην παραλία του Ρασκαζόνε (Raskazone) όπου υπήρχε πυκνή βλάστηση μαγκρόβιων δασών, θαμνώδης έκταση και μια φυτεία καουτσούκ, κατά την επιχείριση αναστάτωσαν ένα σμήνος μελισσών τις οποίες εξαγρίωσαν. Αυτό ήταν θανάσιμο σφάλμα, καθότι έδωσε την ευκαιρία στους αμυνόμενους Γερμανούς να μεταφέρουν δυνάμεις από την ενδοχώρα και να αντισταθούν στην απόβαση. Την εσπέρα της 3ης Νοεμβρίου, η δύναμη εισβολής ήταν στην παραλία, με εξαίρεση την 27η Mountain Battery και τους Faridkot Sappers. Ο φον Λέτοβ-Φόρμπεκ έφτασε σιδηροδρομικώς στην Τάνγκα το βράδυ της 3ης Νοεμβρίου όταν τα μεταγωγικά προσωπικού αγκυροβολούσαν στον λιμένα της Τάνγκα. Αμέσως πήρε ένα ποδήλατο και πριν το ξημέρωμα της 4ης Νοεμβρίου, έφτασε στο Κυβερνητικό Νοσοκομείο ακούμπησε σε ένα τοίχο το ποδήλατό του και περπάτησε κατά μήκος της παραλίας, υπό το λαμπερό φεγγαρόφωτο, προκειμένου να παρατηρήσει το στόλο που είχε αγκυροβολήσει. Τη μεσημβρίαν της 4ης Νοεμβρίου, ο Aitken διέταξε τα στρατεύματά του να πορευτούν προς την πόλη. Οι καλά κρυμμένοι υπερασπιστές, σύντομα διέσπασαν την προέλασή τους. Εν συνεχεία, οι μάχες μετατράπηκαν σε αψιμαχίες ζούγκλας από το νότιο τμήμα και σε επώδυνες οδομαχίες από τις λιμενικές δυνάμεις. Στο αποκορύφωμα της επίθεσης, οι Βρετανικές δυνάμεις διέσπασαν τις παρυφές της πόλης και τότε έπεσε ο Λοχαγός Τομ φον Πρινς (Tom von Prince). Οι Gurkhas των Kashmiri Rifles και η 2η Loyal North Lancashire Regiment του λιμενικού βοηθητικού σώματος, πραγματοποίησαν σημαντική πρόοδο· εισήλθαν στην πόλη, κατέλαβαν το τελωνείο, το Hotel Deutscher Kaiser και ανάρτησαν την σημαία της Ένωσης. Αλλά τότε η προέλαση σταμάτησε. Τα λιγότερο καλά εκπαιδευμένα και εξοπλισμένα Ινδικά τάγματα της 27ης Ταξιαρχίας (Bangalore) διασκορπίστηκαν και ετράπησαν σε φυγή από τη μάχη. Στο 98ο Πεζικό, του επιτέθηκαν σμήνη από οργισμένες μέλισσες και διασκορπίστηκαν. Οι μέλισσες επιτέθηκαν και στους Γερμανούς, εξ' ου και η υποκοριστική ονομασία της μάχης. Η Βρετανική προπαγάνδα μετέτρεψε το μεσοσκήνιο των μελισσών σε μια διαβολική Γερμανική πλοκή, ενεργοποιώντας παγιδευμένα κρυμμένα καλώδια, ώστε να εκνευρίσουν τις κυψέλες. Το 13ο Rajputs (το Σύνταγμα Shekhawati) απέτυχε να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στη μάχη, καθώς το ηθικό του είχε κλονιστεί όταν είδε την υποχώρηση του 63ου Ελαφρού Πεζικού Palamcottah.
Οι αποικιακοί εθελοντές του 7ου και 8ου Schützenkompanien (λόχος τυφεκιοφόρων) έφτασαν σιδηροδρομικώς για να πυκνώσουν τις πιεσμένες γραμμές των Askari. Η συνήθως έφιππη 8η Schützenkompanie άφησε τα άλογά της στο Neu Moshi. Αργά το απόγευμα της 4ης Νοεμβρίου, ο Λέτοβ-Φόρμπεκ διέταξε τις τελευταίες του εφεδρείες, τις 13η και 4η Askari Feldkompanien (πεδινοί λόχοι) – η 4η μόλις είχε αφιχθεί σιδηροδρομικώς στην Τάνγκα), να περικυκλώσει τη Βρετανική πλευρά και ξεκινώντας επιθέσεις εφ' όπλου λόγχης από την οπισθία πλευρά σε όλο το μέτωπο, να «σαλπίσει κλήσεις και τις διαπεραστικές φυλετικές πολεμικές ιαχές». Τουλάχιστον τρία τάγματα της Αυτοκρατορικής Ταξιαρχίας θα είχαν αφανιστεί έως και τον τελευταίο άνδρα, αν δεν είχαν τραπεί σε φυγή. Η όλη εμφάνιση της τάξης εξαφανίστηκε καθώς η αποχώρηση της Δύναμης "B" «εκφυλίστηκε σε συνολική κατατρόπωση».
Εξακολουθώντας να υπερτερούν αριθμητικά οκτώ προς ένα, η προσοχή κατέλαβε ορισμένους Γερμανούς αξιωματικούς. Μέσα από μια σειρά από σφάλματα των σαλπιγκτών και παρεξηγήσεων από έναν αξιωματικό να απεμπλακούν και να εδραιωθούν, οι Askari αποσύρθηκαν σε ένα στρατόπεδο αρκετά μίλια δυτικά της Τάνγκα. Μόλις το πληροφορήθηκε ο Λέτοβ-Φόρμπεκ, ανακάλεσε την κίνηση και διέταξε μια αναδιάταξη η οποία δεν ολοκληρώθηκε παρά ενωρίς το πρωί. «Για σχεδόν όλη τη νύχτα (πριν από την ανατολή της 5ης Νοεμβρίου), η Τάνγκα ήταν έτοιμη για κατάληψη από τον Aitken. Ήταν η πιο εκπληκτική ειρωνεία της μάχης».

Επακόλουθο

Έξαλλος και απογοητευμένος, ο Aitken διέταξε γενική υποχώρηση. Κατά την υποχώρηση και την εκκένωσή τους πίσω στα πλωτά μέσα μεταφοράς, η οποία διήρκεσε έως αργά τη νύχτα, τα Βρετανικά στρατεύματα εγκατέλειψαν σχεδόν όλο τον εξοπλισμό τους. «Ο Λέτοβ-Φόρμπεκ μπόρεσε να επανεξοπλίσει τρεις λόχους Askari με σύγχρονα τυφέκια, για τα οποία τώρα είχε 600.000 σφαίρες από πυρομαχικά. Είχε επίσης δεκαέξι πολυβόλα περισσότερα, πολύτιμα πεδινά τηλέφωνα» και αρκετό ρουχισμό για να διαρκέσει στη Schutztruppe για ένα χρόνο. Το πρωί της 5ης Νοεμβρίου, ο —Λοχαγός Richard Meinertzhagen—αξιωματικός πληροφοριών της Δύναμης "B", εισήλθε στην Τάνγκα κρατώντας λευκή σημαία, φέρνοντας ιατρικά εφόδια και μεταφέροντας μια επιστολή από τον στρατηγό Aitken ο οποίος ζητούσε συγγνώμη για το βομβαρδισμό του νοσοκομείου. Οι δρόμοι της Τάνγκα ήσαν σπαρμένοι με νεκρούς και τραυματίες. Οι Γερμανοί γιατροί και οι Αφρικανοί στρατιώτες-υπηρέτες τους, δούλευαν ακούραστα και «με μια λεπτή αδιαφορία ως προς τις στολές των ασθενών τους».
Η επιτυχής υπεράσπιση της Τάνγκα ήταν η πρώτη από τις πολλές επιτυχίες του Πάουλ φον Λέτοβ-Φόρμπεκ κατά τη διάρκεια της μακράς εκστρατείας του στην Ανατολική Αφρική. Για τους Βρετανούς, ωστόσο, η μάχη δεν ήταν παρά μια καταστροφή και καταγράφηκε στη Βρετανική επίσημη ιστορία του πολέμου ως «μια από τις πιο αξιοσημείωτες αποτυχίες στη Βρετανική στρατιωτική ιστορία». Οι απώλειες περιελάμβαναν 360 νεκρούς και 487 τραυματίες από τη Βρετανική πλευρά· η Schutztruppe έχασε 16 Γερμανούς και 55 Askari νεκρούς και συνολικά 76 τραυματίες.
Αρχικά, ο Πάουλ φον Λέτοβ-Φόρμπεκ εκτίμησε τον αριθμό των Βρετανών που σκοτώθηκαν στους 800, αλλά αργότερα είπε ότι πίστευε ότι πιθανότερο ο αριθμός να ήταν πάνω από 2.000. Εν συνεχεία οι Γερμανοί απελευθέρωσαν τους Βρετανούς αξιωματικούς που τραυματίστηκαν ή συνελήφθησαν αφού προηγουμένως έδωσαν το λόγο τους να μην ξανά πολεμήσουν κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Μετά τη μάχη, ο στρατηγός Aitken ανακλήθηκε στην Αγγλία, υποβιβάστηκε στο βαθμό του συνταγματάρχη και αποχώρησε από το στράτευμα με μισή αμοιβή.
Για την επίτευξη της νίκης, αποφασιστικής σημασίας ήταν η ηγετική ικανότητα του Λέτοβ-Φόρμπεκ όπως επίσης και η καλή εκπαίδευση και πειθαρχία των Askari.

Συμπέρασμα

Η νίκη της Γερμανικής Schutztruppe επί των Βρετανικών δυνάμεων, δικαίωσε τη στρατηγική του Λέτοβ-Φόρμπεκ, του προσέδωσε το κύρος του νικηφόρου διοικητή και ανύψωσε το ηθικό των μαχητών στη Schutztruppe.

Αναγνώριση

Μετά το 1918, για να τιμήσουν τη μάχη της Τάνγκα, δρόμοι σε διάφορες Γερμανικές πόλεις όπως Βερολίνο, Κολωνία, Μόναχο, Γκέλσενκιρκεν (Gelsenkirchen) και Oldenburg, ονομάτισαν δρόμους με το όνομα της Τάνγκα. Το 1939, το Γερμανικό ναυτικό, βάφτισε ένα ταχύπλοο σκάφος συνοδείας με το όνομα “Tanga”.