Ντόναλντ Πλέζανς

Οικογένεια και σπουδές

Ο Πλέζανς γεννήθηκε στο Γουέρκσοπ του Νότινχαμσερ, στην Αγγλία, και ήταν γιος του σταθμάρχη σιδηροδρόμων Τόμας Στάνλεϋ Πλέζανς και της συζύγου του Άλις (το γένος Armitage). Μεγάλωσε όμως, με αυστηρή θρησκευτική αγωγή Μεθοδιστή, στο μικρό χωριό Grimoldby του Λίνκολνσιρ, ενώ πήγε γυμνάσιο στην πόλη Σκάνθορπ και στο Σέφιλντ. Αφού εργάσθηκε ως ταμίας στον σιδηροδρομικό σταθμό του Σουίντον στο Νότιο Γιόρκσιρ, αποφάσισε ότι ήθελε να γίνει επαγγελματίας ηθοποιός και πήρε μία θέση στην Jersey Repertory Company το 1939.

Στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο

Τον Δεκέμβριο του 1939 ο Πλέζανς αρχικώς αρνήθηκε να καταταγεί στις ένοπλες δυνάμεις της χώρας του, καταγραφόμενος ως αντιρρησίας συνείδησης, αλλά άλλαξε γνώμη το φθινόπωρο του 1940, μετά τους αεροπορικούς βομβαρδισμούς του Λονδίνου και πήγε εθελοντικά στη Βασιλική Πολεμική Αεροπορία (R.A.F.). Εκεί υπηρέτησε ως ασυρματιστής αεροσκάφους στη μοίρα βομβαρδιστικών 166, με την οποία συμμετέσχε σε περίπου 60 επιδρομές κατά των δυνάμεων του Άξονα στην κατεχόμενη Ευρώπη. Στις 31 Αυγούστου 1944] το αεροσκάφος στο οποίο επέβαινε καταρρίφθηκε κατά τη διάρκεια μιας επιθέσεως στην Αζενβίλ της Γαλλίας. Τότε ο Πλέζανς πιάστηκε αιχμάλωτος και κρατήθηκε στο γερμανικό στρατόπεδο αιχμαλώτων Stalag Luft I, όπου οι συνθήκες ήταν καλές, σύμφωνα με την αρχή της ανταποδοτικότητας (όπως οι Βρετανοί συμπεριφέρονταν στους αιχμαλωτισμένους πιλότους της Λουφτβάφε). Εκεί ο Πλέζανς έστηνε και πρωταγωνιστούσε σε πολλές θεατρικές παραστάσεις για την ψυχαγωγία των συγκρατουμένων του.
Μετά τον πόλεμο και την απελευθέρωσή του, ο Πλέζανς αποστρατεύθηκε από τη R.A.F. το 1946.

Σταδιοδρομία

Επιστρέφοντας στην ηθοποιία μετά τον πόλεμο, ο Πλέζανς συνέχισε να εργάζεται σε θεατρικές εταιρείες στο Μπέρμιγχαμ και στο Μπρίστολ. Δύο ρόλοι του που ξεχώρισαν κατά τη δεκαετία του 1950 ήταν του Willie Mossop στο έργο Hobson's Choice και του Ντωφέν στον Κορυδαλλό του Ζαν Ανούιγ. Το 1960 ο Πλέζανς απέσπασε θαυμάσιες κριτικές και προσέχθηκε στον ρόλο του άστεγου Ντέιβις στον Επιστάτη του Χάρολντ Πίντερ, που ανέβηκε στο Arts Theatre του Λονδίνου (παγκόσμια πρεμιέρα). Το 1968 κέρδισε το London Variety Award για το έργο του Ρόμπερτ Σω The Man in the Glass Booth.

Τηλεόραση

Ο Πλέζανς έκανε ήδη από το 1946 την πρώτη του εμφάνιση στην τηλεόραση, στο Θέλω να γίνω γιατρός (1946). Ωστόσο τράβηξε την πρώτη θετική προσοχή των κριτικών για τον ρόλο του Syme το 1954 στην τηλεοπτική μεταφορά του BBC του μυθιστορήματος 1984 του Τζωρτζ Όργουελ.
Ο ηθοποιός έπαιξε τον ρόλο του Ιωάννη του Ακτήμονα σε πολλά επεισόδια της σειράς της ITV Οι περιπέτειες του Ρομπέν των Δασών (1956-1958) και σε λίγα επεισόδια άλλων σειρών. Η πρώτη εμφάνιση του Πλέζανς στις ΗΠΑ ήταν σε ένα επεισόδιο («The Changing of the Guard») της σειράς Η Ζώνη του Λυκόφωτος, όπου έπαιζε έναν γηραιό καθηγητή σε γυμνάσιο αρρένων (1962). Το επόμενο έτος πρωταγωνίστησε σε ένα επεισόδιο της σειράς The Outer Limits («The Man with the Power»). Το 1966 ήταν γκεστ σταρ σε επεισόδιο της σειράς Ο φυγάς.
Στις επόμενες δεκαετίες ο ηθοποιός επικεντρώθηκε στον κινηματογράφο, ξεχωρίζουν πάντως ο ρόλος του σε επεισόδιο της αστυνομικής σειράς Κολόμπο το 1973, όπου έπαιζε έναν συμπαθητικό δολοφόνο, και στη σειρά του BBC The Barchester Chronicles (1982), όπου έπαιζε τον αιδεσιμότατο Σεπτίμους Χάρντινγκ. Στην τελευταία σειρά η σαραντάχρονη τότε κόρη του Άντζελα Πλέζανς έπαιζε τον ρόλο της τηλεοπτικής του κόρης Σούζαν.

Κινηματογράφος

Η πρώτη κινηματογραφική ταινία με τον Πλέζανς ήταν η The Beachcomber (1954). Μερικοί αξιοσημείωτοι πρώτοι μικροί ρόλοι του ήταν απέναντι σε μεγάλους ηθοποιούς, όπως τον Άλεκ Γκίνες στο Barnacle Bill (1957) και τον Ντερκ Μπόγκαρντ στο The Wind Cannot Read (1958). Το 1959 πρωταγωνίστησε σε δύο ταινίες τρόμου: στο Circus of Horrors, όπου έπαιζε τον ρόλο του ιδιοκτήτη τσίρκου Βάνετ, και στο The Flesh and the Fiends ως ο δολοφόνος William Hare (υπαρκτό πρόσωπο), δίπλα στον Πήτερ Κάσινγκ και στην Μπίλι Χουάιτλω.
Προικισμένος με διαπεραστικό βλέμμα και φωνή που αντανακλούσε την ένταση του ρόλου, συνήθως ήρεμη αλλά ικανή και για διαπεραστικές κραυγές, ειδικεύθηκε σε ρόλους φανατικών, παράφρονων ή «κακών» του κινηματογράφου, όπως στον ομώνυμο ρόλο της ταινίας Δρ. Κρίπεν (1962), τον ρόλο του δρα. Μάικλς στην ταινία επιστημονικής φαντασίας Φανταστικό ταξίδι (1966), του λευκού εμπόρου που πουλά τουφέκια στους Ινδιάνους στο γουέστερν Ο Στρατιώτης Μπλου (1970), του τρελού γιατρού στην ταινία των Μπαντ Σπένσερ–Τέρενς Χιλλ Το νου σας και σας φάγαμε (1974), του Ναζί ηγέτη Χάινριχ Χίμλερ στο Ο Αετός πάτησε στη γη (1976) και του «κακού» Μπλόφελντ στην ταινία του Τζέιμς Μποντ Ζεις μονάχα δυο φορές (1967).
Αντιθετικά, υποδύθηκε και ρόλους συμπαθών προσώπων, όπως στη Μεγάλη απόδραση (1963) και στη Νύχτα των Στρατηγών (1967). Στη δεύτερη υποδύθηκε έναν Γερμανό στρατηγό που συμμετείχε στη συνωμοσία της 20ής Ιουλίου για τη δολοφονία του Αδόλφος Χίτλερ. Το 1971 επέστρεψε στους ρόλους των αθλίων, με μία εκπληκτική ερμηνεία ενός αλκοολικού Αυστραλού γιατρού στο εφιαλτικό δράμα του Τεντ Κότσεφ Ξύπνημα στον τρόμο.
Ο Πλέζανς υποδύθηκε και τον ίδιο τον Lucifer στο θρησκευτικό έπος Η Ωραιότερη Ιστορία του Κόσμου (1965). Σε αυτό εμφανίζεται υπό διάφορες σκιώδεις ανθρώπινες μορφές σε διάφορα σημεία της ταινίας.
Στο έργο του Ρόμαν Πολάνσκι Η νύχτα των δολοφόνων (1966), έπαιξε τον ερωτευμένο σύζυγο μιας πολύ νεαρότερης Γαλλίδας (Φρανσουάζ Ντορλεάκ). Επιτυχής κρίνεται και η απόπειρά του σε αμερικανικό γουέστερν, στον ρόλο ενός σαδιστικά ιδιόμορφου ιεροκήρυκα που καταδιώκει έναν στωικό Τσάρλτον Ίστον στο Ο Μεγάλος Σκληρός (Will Penny, 1968).
Το 1971 συμπρωταγωνίστησε με τον Ρόμπερτ Ντιβάλ στο σκηνοθετικό ντεμπούτο του Τζορτζ Λούκας, την ταινία THX 1138.
Σταθμό στη σταδιοδρομία του Πλέζανς απετέλεσε ο ρόλος του δρα. Σάμιουελ Λούμις στην ταινία τρόμου του Τζον Κάρπεντερ Η Νύχτα με τις Μάσκες (Halloween, 1978). Το έργο υπήρξε μεγάλη εμπορική επιτυχία, η με μεγαλύτερες εισπράξεις ταινία ανεξάρτητης παραγωγής της εποχής του, κερδίζοντας και θετικές κριτικές ως «κλασική ταινία τρόμου». Τα αμέσως επόμενα χρόνια υποδύθηκε τον δάσκαλο Κάντορεκ στο Ουδέν νεώτερο από το Δυτικό Μέτωπο (1979), τον δρα. Κόμπρα στο The Pumaman (1980) και τον υπό ομηρία Πρόεδρο των ΗΠΑ στο Απόδραση από τη Νέα Υόρκη (1981). Ακολούθησαν 4 ταινίες-συνέχειες της Νύχτας με τις Μάσκες.
Ο Πλέζανς θαύμαζε τον ηθοποιό σερ Λόρενς Ολίβιε, με τον οποίο συνεργάσθηκε στο θέατρο τη δεκαετία του 1950 και αργότερα στην ταινία Κόμης Δράκουλας: Φυγή απ' τα Καρπάθια (1979). Σύμφωνα με τον κριτικό Κιμ Νιούμαν (σε σχόλιο στο DVD του Halloween II), ο λόγος για το πλήθος ταινιών του Πλέζανς είναι ότι ποτέ του δεν αρνήθηκε οποιονδήποτε ρόλο του προσφέρθηκε.

Δίσκοι και βιβλίο

Στις αρχές της δεκαετίας του 1960 ο Πλέζανς ηχογράφησε αρκετούς δίσκους με παιδικές ιστορίες, γνωστές ως σειρά Talespinners. Δύο από αυτές ήταν ο Δον Κιχώτης και Ο γενναίος ραφτάκος.
Το 1977 ο Πλέζανς έγραψε το παιδικό βιβλίο Scouse the Mouse, που γυρίστηκε σε ταινία κινούμενων σχεδίων από τον φίλο του Καναδό σκηνοθέτη Τζέραλντ Πότερτον και επιπλέον μεταφέρθηκε και σε παιδικό δίσκο γραμμοφώνου με τον Ρίνγκο Σταρ να κάνει τη φωνή του Scouse.

Βραβεύσεις

Ο Πλέζανς είχε κερδίσει 4 υποψηφιότητες για το Βραβείο Tony καλύτερου ηθοποιού σε πρωταγωνιστικό ρόλο σε έργο του Μπρόντγουεϊ: το 1962 για τον Επιστάτη, το 1965 για τον Φτωχό Μπιτό του Ζαν Ανούιγ, το 1969 για το The Man in the Glass Booth και το 1972 για το Wise Child του Σάιμον Γκρέυ.
Ο ηθοποιός παρασημοφορήθηκε με OBE για τις υπηρεσίες του στην ηθοποιία από την Ελισάβετ Β΄ το 1994.

Προσωπική ζωή

Ο Ντόναλντ Πλέζανς είχε κάνει 4 γάμους και απέκτησε τέκνα (5 κόρες) από τους πρώτους τρεις: Την επίσης ηθοποιό Άντζελα Πλέζανς (γενν. 1941) και την Τζην με την πρώτη του σύζυγο Μίριαμ Ρέυμοντ (γάμος 1941-1958), τη Λούσυ και την Πόλυ με τη δεύτερή του σύζυγο Τζόζεφιν Μάρτιν Κρόμπι (γάμος 1959-1970), και τη Μιράντα με την τρίτη του σύζυγο Μέιρα Σορ (Meira Shore, γάμος 1970-1988). Ο τελευταίος του γάμος ήταν με τη Λίντα Κέντγουντ (από το 1988 έως τον θάνατό του το 1995).

Θάνατος

Ο Ντόναλντ Πλέζανς πέθανε σε ηλικία 75 ετών στο Σαιν Πωλ ντε Βανς της Κυανής Ακτής, από επιπλοκές καρδιακής ανεπάρκειας μετά από εγχείρηση αντικαταστάσεως καρδιακής βαλβίδας. Η σορός του αποτεφρώθηκε.