Αρχαία Πάλη

Η Πάλη πήρε μέρος σε πολλούς πολέμους όπως στους περσικούς

Η αρχαία πόλη Πάλη αναφέρεται ήδη από τον Ηρόδοτο και τον Παυσανία. Υπήρξε παραδοσιακός ναυτικός σύμμαχος της αρχαίας Κορίνθου και τόπος αρχαιότατης και αδιάκοπης γεωργικής παραγωγής. Συμμετείχε στους Περσικούς Πολέμους ανταποκρινόμενη στο πανεθνικό κάλεσμα που προηγήθηκε της μάχης των Πλαταιών αποστέλλοντας δύο εκατοντάδες οπλίτες που τάχθηκαν από τον Παυσανία και πολέμησαν απέναντι από τους Σάκες και τους Ινδούς. Εκτός από τη συνεισφορά της αυτή, αναφέρεται ξανά για την πεισματική και νικηφόρα άμυνα που αντέταξε στην πολιορκία της από τον Μακεδονικό στρατό του Φιλίππου Ε΄ και την τακτική της να τον καταπονήσει έως εγκαταλείψεως, με το να διασπείρει και να εκμεταλλευτεί διχόνοιες στο στράτευμα του αντιπάλου σε συνδυασμό με συχνές καταδρομικές ενέργειες. Μαζί με την Σάμη, που δεν παραδόθηκε αλλά πολέμησε, πολιορκήθηκε και αλώθηκε από τους Ρωμαίους, είναι οι μόνες κεφαλληνιακές πόλεις που τις συναντάμε στην ιστορία (εκτός της ομηρικής προϊστορίας όπως συμβαίνει με την υπόλοιπη Κεφαλληνία).
Η Πάλη, στηριζόμενη μόνο στη δική της πολεμική δύναμη, αγωνίζεται εναντίον του Φιλίππου Δ' που είχε τεράστια υπέροχη στον στρατό αλλά έπαθε ολέθρια καταστροφή από τις πολλές ενέδρες που έστηναν οι Πάλεις και τις γενναίες αντιστάσεις που πρόβαλαν οι κάτοικοι της.

Πολιτική της Πάλης

Στα γενικά πλαίσια του το πολίτευμα και των τεσσάρων διοικητικών διαμερισμάτων ήταν δημοκρατικό.Δεν έχουμε καμιά μαρτυρία ή και πληροφορία από αρχαίους και νεότερους συγγραφείς, από την οποία να συνάγεται η παρουσία μοναρχικού πολιτεύματος.Δεν μνημονεύεται πουθενά επώνυμα αλλά ούτε και ανώνυμα άρχων - διοικητής της Πάλης,αντίθετα ορισμένες ενδείξεις που έχουμε μας οδηγούν στο συμπέρασμα ότι οι πολίτες, ο «δήμος», ως σύνολο, διαδραμάτιζαν κύριο ρόλο σε πολιτικές ενέργειες ή λάβαιναν αποφάσεις.Οι ενδείξεις από επιγραφή, που βρέθηκε στα ερείπια της αρχαίας Πάλης, χαραγμένη πάνω σε λίθινη στήλη. Στην επιγραφή με σαφήνεια μνημονεύεται ως κυρίαρχο σώμα της πόλης η «Βουλή» και «ο Παλέων δήμος»: «Αρίστου μάντεως δίς ίερασαμένη ευσεβώς η Βουλή και ο Παλέων δήμος εννοίας ένεκεν καΐ σωφροσύνης, ισοβίως άπέδειξεν». Σε άλλη επίσης επιγραφή που βρέθηκε το 18ο αιώνα στα ερείπια της Πάλης, χαραγμένη πάνω σε μάρμαρο, αναφέρεται «η Βουλή και ο δήμος Παλείων». Οι επιγραφές αυτές, αν και δεν έχουν με ακρίβεια χρονολογηθεί και μολονότι φαίνεται να ανήκουν στους Ρωμαϊκούς χρόνους, είναι αξιόλογες ενδείξεις ότι στην Πάλη υπήρχε ένα «αριστοδημοκρατικό πολίτευμα». Πληροφοριακές ενδείξεις μας οδηγούν επίσης στο ίδιο συμπέρασμα σχετικά με το πολίτευμα και των άλλων διοικητικών διαμερισμάτων της Κεφαλονιάς. Ο Ηλίας Ζερβός Ιακωβάτος στηριζόμενος σε μνείες αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων (Θουκυδίδης και Ηρόδοτος) χαρακτηριστικά γραφεί «φαίνεται ότι το πολίτευμα και των τεσσάρων της Κεφαλληνίας πόλεων ήτον δημοκρατικόν, διότι εις τας συμμαχίας των μετά των άλλων Ελλήνων, ως και εις τους πολέμους, εις τους οποίους συνεμέθεξαν, αναφέρονται πάντοτε αι πόλεις, και όχι ηγεμόνες βασιλεύοντες επ' αυτών». Στα ίδια συμπεράσματα καταλήγει και ο Λοβέρδος, εκτός από την Πάλη που αναφέραμε παραπάνω, και για την Κράνη, τη Σάμη και τους Πρόννους.

Η θέληση της Πάλης για την αυτονομία της κατά τους Ρωμαϊκούς χρόνους

Ο ανεξάρτητος και αυτόνομος βίος των τεσσάρων «πόλεων - κρατών» της Κεφαλονιάς συνεχίστηκε ως την κατάληψη του νησιού από τη Ρώμη. Ο νέος κατακτητής, όπως ήταν φυσικό, δεν άφησε περιθώρια ανεξάρτητης πολιτικής και στρατιωτικής δράσης στους νέους υπηκόους του.Σε μια μόνο επιγραφή των κατοίκων της Πάλης προς τιμή του Ρωμαίου αυτοκράτορα Τραϊανού Αδριανού γίνεται νύξη για κάποια αυτονομία της Πάλης και κατά την περίοδο της ρωμαϊκής κυριαρχίας στο νησί. Η επιγραφή αναφέρει: "ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑ ΚΑΙΣΑΡΑ ΤΡΑΊΑΝΟΝ ΑΔΡΙΑΝΟΝ ΣΕΒΑΣΤΟΝ ΟΛΥΜΠΙΟΝ Η ΠΟΛΙΣ ΠΑΛΕΩΝ ΤΗΣ ΚΕΦΑΛΛΗΝΙΑΣ ΕΛΕΥΘΕΡΑ ΚΑΙ ΑΥΤΟΝΟΜΟΣ ΔΙΑ ΕΠΙΜΕΛΗΤΟΥ ΑΡΝΟΥΦΙΛΟΥ ΤΟΥ ΑΓΑΘΟΚΛΕΟΥΣ ΥΙΟΥ".Αλλά και από την επιγραφή αυτή συνάγεται η κατάργηση της αυτονομίας, αφού η αφιέρωση των κατοίκων της Πάλης προς τον Αδριανό γίνεται ύστερα από υπόδειξη «Επιμελητού», δηλαδή ειδικού επιτρόπου του Ρωμαίου κατακτητή.