Πολιορκία της Γάζας

Προς τη Γάζα

Ο Αλέξανδρος αποκαθιστώντας τη λειτουργία της Τύρου, συνέχισε την πορεία του προς την Αίγυπτο. Η τελευταία πόλη που βρισκόταν στο δρόμο του από τη Φοινίκη προς την Αίγυπτο ήταν η Γάζα, σημαντική πόλη της παλαιστινιακής Συρίας, η οποία χρησιμοποιείτο στο παρελθόν από τους πέρσες ηγεμόνες για τον έλεγχο της σατραπείας της Αιγύπτου. Η πόλη απείχε από τη θάλασσα περίπου είκοσι στάδια και αντιστάθηκε γιατί διέθετε γενναίο φρούραρχο, τον ευνούχο Βάτι. Η πόλη περιβαλλόταν από έλος, ήταν μεγάλη, προσβάσιμη μόνο από ένα παχύ στρώμα άμμου, χτισμένη σε ψηλή πρόσχωση και την προστάτευαν ισχυρά τείχη. Θεωρώντας ότι η πόλη του ήταν απόρθητη, ο διοικητής της είχε μαζέψει προμήθειες για μακροχρόνια πολιορκία, προσέλαβε επιπλέον Άραβες μισθοφόρους και αρνήθηκε να παραδώσει την πόλη. Έτσι διπρόσωπη απέβη για τον Αλέξανδρο η Φοινίκη. Από τη μία οι περισσότερες πόλεις παραδόθηκαν με συνθηκολόγηση, από την άλλη δύο πολιορκίες τον εξανάγκασαν σχεδόν σε ενός χρόνου καθυστέρηση των σχεδίων του.

Η πολιορκία

Η πρόσχωση πάνω στην οποία κτίστηκε η πόλη ήταν τόσο ψηλή, ώστε οι αρχιμηχανικοί βεβαίωσαν τον Αλέξανδρο πως ήταν αδύνατη η προσβολή των τειχών. Ο Αλέξανδρος έδωσε τότε την εντολή να επιχωματωθεί ένα σημείο στο νότιο τμήμα του τείχους, εκεί που φαινόταν πιο αδύναμο. Επειδή είχε προηγηθεί κάποιο θεϊκό σημάδι και ο μάντης Αρίστανδρος του είπε ότι θα κινδύνευε η ζωή του, την ημέρα της επίθεσης ο Αλέξανδρος κρατήθηκε μακριά από τις βολές των υπερασπιστών. Όταν όμως οι άραβες μισθοφόροι βγήκαν από τα τείχη, πυρπόλησαν τις μηχανές και απώθησαν τους Μακεδόνες, έσπευσε με τους υπασπιστές και απέτρεψε την υποχώρηση. Τότε τραυματίστηκε σοβαρά από βέλος καταπέλτη, που διαπέρασε την ασπίδα και το θώρακά του.
Στο μεταξύ έφτασαν στη Γάζα οι μηχανές, που είχαν εκπορθήσει την Τύρο. Τις ανέβασαν στο ανάχωμα και άρχισαν να κατεδαφίζουν τα τείχη. Παράλληλα με τη δράση των μηχανών, υπέσκαπταν με υπονόμους τα θεμέλια του τείχους, το οποίο γκρεμιζόταν. Οι κινήσεις του μηχανικού καλύπτονταν από καταιγισμό βελών, που προξενούσε απώλειες στους πολιορκημένους, οι οποίοι άντεξαν σε τρία επιθετικά κύματα. Στο τέταρτο επιθετικό κύμα πρώτος πάτησε στα τείχη της Γάζας ο εταίρος Νεοπτόλεμος από το γένος των Αιακιδών. Οι πολιορκητές πέρασαν εύκολα τα τείχη και άρχισαν να ανοίγουν τις πύλες. Οι υπερασπιστές της Γάζας δεν εγκατέλειψαν τον αγώνα, έως ότου σκοτώθηκαν όλοι, περίπου 10.000. Στη συνέχεια ο Αλέξανδρος πούλησε τα γυναικόπαιδα για δούλους, μετέφερε γειτονικούς πληθυσμούς για να την κατοικήσουν και τη χρησιμοποίησε ως φρούριο. Ο Κούρτιος από όλους τους ιστορικούς παραδίδει ότι εδώ ο Αλέξανδρος, αντίθετα προς τη γενικότερη συμπεριφορά του, αν κρίνουμε τη γενική εικόνα, ατίμασε τον Βάτι, σέρνοντάς τον πίσω από το άρμα του. Ωστόσο στο κλίμα της έλλειψης εμπιστοσύνης σε αυτά που παραδίδει ο Κούρτιος -πλην του P. Green- και η γενικότερη εμμονή στην προπαγανδιστική εικόνα που προβάλλει ο Αρριανός για τον Αλέξανδρο, απορρίπτεται από τους σύγχρονους ιστορικούς τούτη η πληροφορία ή χρησιμοποιείται αρνητικά.

Συνέπειες

Δύο μήνες διήρκεσε η πολιορκία της Γάζας, από τον Σεπτέμβριο έως τον Νοέμβριο του 332 ΠΚΕ και η κατάληψή της εξασφάλισε την πλήρη κατοχή των μεσογειακών παραλίων της ασιατικής ηπείρου, την οριστική αποδυνάμωση του περσικού στόλου και τη στερέωση της κατάκτησης της Μικράς Ασίας. Ο P. Green θεωρεί πως η συνολική εκστρατεία στη Φοινίκη κόστισε στον Αλέξανδρο σημαντικές απώλειες, πολύ περισσότερες από αυτές που αναφέρει η μακεδονική προπαγάνδα (μόνο 400 νεκροί για την Τύρο), κάτι που αποδεικνύεται από το γεγονός ότι μετά την πολιορκία έστειλε στη Μακεδονία των Αμύντα για νέα στρατολόγηση, πληροφορία που στηρίζεται τόσο από τον Διόδωρο, όσο και από τον Κούρτιο.