Νορούζ

Ετυμολογία

Η λέξη αντλεί την προέλευσή της από την αβεστική λέξη «nava» (καινούργιιος) και «rəzaŋh» (μέρα/ φως της μέρας).  Η σημασία αυτή ισχύει ακόμα στην περσική γλώσσα (no (καινούργιος) + rouz (ημέρα)

Ιστορία

Ο όρος Norouz συναντήθηκε για την πρώτη φορά στα έγγραφα της αυτοκρατορίας της Περσίας το β’ αιώνα πριν από την εποχή μας. Οι έρευνες έδειξαν ότι αυτή η γιορτή είναι ακόμα πιο παλιά και αυτή η μέρα είναι σημαντική επί της δυναστείας Αχαιμενιδών (κατά το 648 π.Χ. - 330 μ.Χ).  Δεν βλέπουμε όμως καμία αναφορά στον όρο Norouz στα έγγραφα των Αχαιμενιδών. Η πιο παλιά αναφορά στον όρο «Νορούζ» υπήρχε στη Παρθική Αυτοκρατορία (247 π.Χ. - 224 μ.Χ.). Το Νορούζ γιορταζόταν και στη εποχή του Βολογήση Α΄ της Παρθίας (51 - 78 π.Χ.), αλλά οι λεπτομέρειες είναι άγνωστες.
Επί των Σασανιδών, το Νορούζ ήταν η πιο σημαντική μέρα του χρόνου.

Chāhār Shanbe Sûri

Οι Ιρανοί γιορτάζουν η τελευτά Τετάρτη του χρόνου που ονομάζεται Chāhār Shanbe Sûri. Ο κόσμος βγαίνει στους δρόμους, ανάβει φωτιά και πετά από πάνω φωνάζοντας « Zardie man az tou Sorkhie tou az man (Σου δίνω το κίτρινο χρώμα μου, μου δίνεις κόκκινο χρώμα σου- εκείνο του φωτός’ αυτό σημαίνει ότι αφήνω τα χλομάδα μου (ή αρρώστια) και παίρνω δύναμη (ή υγεία).

Haji Firûz

Το Hadji Firuz είναι ένα παραδοσιακό πρόσωπο που κουβαλά τα χρώματα του Νορούζ. Συμβολίζει την αναγέννηση του Θεού της θυσίας των Σουμέριων, Domuzi (που έδωσε τ’όνομα του στον εβραίο μήνα «Tammuz»), που πεθαίνει στο τέλος κάθε χρόνου και που ξαναγεννιέται στην αρχή κάθε χρόνου. Αυτό το πρόσωπο φορά ένα κόκκινο ένδυμα και βάλει μαύρο χρώμα στο πρόσωπο του. Τραγουδά και χορεύει στους δρόμου.

Η τέταρτη γιορτή του Νορούζ στο Καμπούλ

Το 2010 η UNESCO (παγκόσμια πολιτιστική οργάνωση) αναγνώρισε το Νορούζ σαν παγκόσμια γιορτή. Αυτή η γιορτή σαν πρώτη μέρα της άνοιξης γιορτάζεται σε πολλές χώρες από παλιά μέχρι σήμερα. Στο Αφγανιστάν, Ιράν, Πακιστάν, Τατζικιστάν, Ουζμπεκιστάν, Τουρκμενιστάν, Καζακστάν, Κιργιζστάν, Ιράκ, Τουρκία, Ινδία, Ρωσία, Αλβανία, Κίνα, Ιαπωνία, Αζερμπαϊτζάν γιορτάζουν το Νορούζ. Φέτος η πρωτεύουσα του Αφγανιστάν Καμπούλ έχει την χαρά να φιλοξενήσει αυτή την τελετή του Νορούζ μετά απο το 1939 που θα συμμετέχουν εκπρόσωποι και διπλωμάτες πολλών χωρών και οι πρόεδροι του Αφγανιστάν, του Ιράν, του Τατζικιστάν, του Τουρκμενιστάν. Το Ιράκ επίσης συμμετέχει σε αυτή την τελετή και άλλοι εκπρόσωποι από αυτές τις χώρες.

Ήθη και έθιμα του Νορούζ

Στο Αφγανιστάν αυτή η γιορτή είναι γνωστή ως γιορτή του κόκκινου ροζέ, είναι η πιο δημοφιλής γιορτή που το κέντρο του έχει σαν σύμβολο το Μαζάρ Σαρίφ, την γιορτάζουν την τέταρτη μέρα. Κατά την διάρκεια αυτής της εποχής ανθίζουν τα κόκκινα ροζέ, τα λουλούδια ανθίζουν ακριβώς μέχρι τη τέταρτη μέρα που το γιορτάζουν, παντού όπου υπάρχει άνοιξη και λουλούδια.  Από όλο το Αφγανιστάν μαζεύονται οι άνθρωποι στο Μαζάρ Σαρίφ να γιορτάσουν αυτή την γιορτή.
Η γιορτή του αγρότη:  επίσης γιορτάζουν οι αγρότες επειδή είναι πρώτη μέρα της άνοιξης, οι αγρότες με καλή τύχη γιορτάζουν το ξεκίνημα της αγροτικής δουλειάς τους μετά από ένα μακροχρόνιο διάστημα του χειμώνα. Παίρνοντας αυτή την μέρα ως καλή τύχη, οι αγρότες ξεκινάνε  τις δουλειές τους, ελπίζοντας για μια καλή χρονιά γεμάτη με  πλούσια αποτελέσματα.
Στο τραπέζι «τα επτά συν» και επτά φρούτα που αναφέρθηκε πριν είναι  σημαντικά υλικά και έθιμα αυτής ημέρας. Τα επτά φρούτα είναι επίσης έθιμα που πρέπει να υπάρχουν στο τραπέζι.

Μαγείρεμα του «σαμανάκ»

Οι γυναίκες όλη την νύχτα μαζεύονται για να μαγειρέψουν το «σαμανάκ». Κατά την διάρκεια  του μαγειρέματος τραγουδάνε ένα συγκεκριμένο τραγούδι  που λέγεται Σαμάνο. Αυτό το πιάτο διαρκεί πολλές ώρες μέχρι να μαγειρευτεί.

Μπουζ Κασί

Σε αυτή την γιορτή και σε άλλες γιορτές  γίνεται διαγωνισμός «Μπουζ κασί» που είναι ένα άθλημα πολύ παλιό και πολεμικό. Χρειάζονται άνθρωποι δυνατοί  με ιδιαίτερη πολεμική ικανότητα και με  δυνατά άλογα, επειδή ο διαγωνισμός γίνεται με  άλογα, τα οποία υπάρχουν μονό σε λίγες χώρες στον κόσμο, λόγο ιδιαιτερότητας των αλόγων, εκπαίδευσης τους και προπόνησης τους.

Αγορά δώρων και ρούχων

Είναι πολύ σημαντικό. Όλοι οι άνθρωποι αγοράζουνε και φοράνε καινούργια ρούχα, χαρίζουν δώρα στους αγαπημένους τους  και στους γονείς τους, στα σπίτια τους. Είναι ευκαιρία για κάποιους που δεν μιλάνε μεταξύ τους να έχουν λογαριασμό. Εκείνη την μέρα τα ξεχνάνε όλα, πρέπει να μιλάνε, να αγκαλιάζονται και να λένε τις ευχές τους.

Προετοιμασία γλυκών

Γίνονται οι καθαρισμοί των σπιτιών και συνολική επίσκεψη των νεκρών  αυτή την μέρα. Όλοι πάνε στα νεκροταφεία με γλυκά και φαγητά να τιμήσουν τους πεθαμένους τους.   
Μια από τις πιο σημαντικές στιγμές είναι όταν οι άνθρωποι νωρίς το πρωί πάνε στα σπίτια των συγγενών τους και τους εύχονται καλή χρονιά με δώρα και γλυκά.

H 13η μέρα του Νορούζ

Την λένε 13 μπαδάρ που σημαίνει «στην 13η όλοι έξω». ‘Όλοι πρέπει να επισκεφτούν την φύση και τα βουνά, να μην μείνει κανείς στο σπίτι του, ακόμα και αυτοί που δεν μπορούν με κάποιο τρόπο, με την  βοήθεια άλλων συγγενών πάνε στα βουνά ή στα πάρκα μαζί με  φαγητά, μουσική και χορούς. Όλη την μέρα μένουν έξω να γιορτάσουν μαζί με την φύση στη  φύση.