Αιγαιοπελαγίτικοι Αγώνες Στίβου

Οι Αιγαιοπελαγίτικοι Αγώνες Στίβου είναι το αθλητικό γεγονός της χρονιάς για το σύνολο της νησιωτικής κοινωνίας του Αιγαίου πελάγους. Ξεκίνησαν το 1927 και ως το 1968 διεξήχθησαν τουλάχιστον οκτώ φορές με τη συμμετοχή αθλητών από Λέσβο, Χίο και ορισμένες φορές από Σάμο. Στη σημερινή μορφή τους διεξάγονται από το 1986 σε ετήσια βάση με τη συμμετοχή όλων των νησιών του Αιγαίου και είναι ένας καταξιωμένος θεσμός. Συνήθως, διεξάγονται το Σεπτέμβριο ή στις αρχές Οκτωβρίου και διαρκούν τρεις ημέρες.
Στόχος των αγώνων, εκτός από τη διάδοση του αθλητικού πνεύματος και των πανανθρώπινων αξιών, είναι να δοθούν ευκαιρίες διάκρισης στους αθλητές των νησιών ώστε να ξεφύγουν από την απομόνωση και να αναδειχθούν νέα ταλέντα. Τα κοινωνικά οφέλη από τη διεξαγωγή των αγώνων είναι ιδιαίτερα σημαντικά: δημιουργούνται νέες αθλητικές εγκαταστάσεις, προβάλλονται τα τοπικά σωματεία, οι αθλητές έχουν επί πλέον αγωνιστικές ευκαιρίες, καλλιεργείται η αθλητική παιδεία στα νησιά του αρχιπελάγους. Τέλος, αποτελούν σημαντική στήριξη της οικονομίας του νησιού που διοργανώνει τους αγώνες, αφού θα μετακινηθούν και θα παραμείνουν εκεί για τρεις ημέρες περίπου 600 άτομα.

Η πρώτη περίοδος

Το 1924, στους Α΄ Παλλεσβιακούς αγώνες συμμετείχαν και αθλητές του Παγχιακού, τους οποίους συνόδεψαν πάνω από 300 εκδρομείς από τη Χίο καθώς και στρατευμένοι της Μεραρχίας Αρχιπελάγους. Το ίδιο συνέβη και το 1925. Έτσι μπήκε η βάση για τη συνεργασία των αθλητικών πραγόντων των δύο νησιών, αποτέλεσμα της οποίας υπήρξε η ιδέα για τη δημιουργία μια κοινής αθλητικής διοργάνωσης, που ονομάστηκε "Αιγαιοπελαγίτικοι Αθλητικοί Αγώνες", αφού σχεδίαζε να καλύψει τη συμμετοχή αθλητών και από Σάμο και Λήμνο.
Οι πρώτοι Αιγαιοπελαγίτικοι Αγώνες έγιναν το 1927 στη Μυτιλήνη. Τους είχε διοργανώσει ο Παλλεσβιακός Γυμναστικός Σύλλογος. Είχαν πάρει μέρος αθλητές των νησιών Χίος και Λέσβος. Είχαν σημειώσει λαμπρή επιτυχία αλλά δεν υπήρξε άμεση συνέχεια εκείνης της πρωτοπόρου προσπάθειας κατά την προπολεμική περίοδο. Οι Β΄ Αιγαιοπελαγίτικοι αγώνες είχαν προκηρυχθεί για τον Οκτώβριο του 1929 πάλι στην Μυτιλήνη αλλά αναβλήθηκαν "δια λόγους ανεξαρτήτους της θελήσεως της οργανωτικής επιτροπής" με προοπτική να διεξαχθούν ένα μήνα αργότερα, κάτι που δεν συνέβη. Προπολεμικά διοργανώθηκαν δύο ακόμα διοργανώσεις το 1936 στη Χίο και το 1938 στη Μυτιλήνη.
Τον Οκτώβριο του 1938, σε σύσκεψη αιγαιοπελαγίτικων συλλόγων που διοργάνωσε ο Άρης Μυτιλήνης, αποφασίστηκε να επαναλαμβάνονται κάθε χρόνο εναλλάξ στα διάφορα νησιά κατά το δεύτερο δεκαήμερο του Αυγούστου, με συμμετοχή τριών αθλητών ανά αγώνισμα και βαθμολογία 3-2-1 για τους τρεις πρώτους για το επαμειβόμενο κύπελλο συλλόγων. Προβλέπονταν και αγωνίσματα νεανίδων εκτός βαθμολογίας καθώς και η συμμετοχή αθλητών-οπλιτών της 13ης Μεραρχίας. Τελικά, οι αποφάσεις αυτές έμειναν στα χαρτιά.
Οι Αιγαιοπελαγίτικοι διοργανώθηκαν ξανά τις δεκαετίες του '50 και '60, με συμμετοχή κυρίως αθλητών από τη Λέσβο και τη Χίο και λίγες φορές από άλλα νησιά (Λήμνο, Σάμο). Ανασυστάθηκαν το 1953 από τον Παγχιακό, ο οποίος αποφάσισε να φιλοξενήσει την πρώτη μεταπολεμική διοργάνωση στις 14-15 Αυγούστου. Τελικά, οι πρώτοι μεταπολεμικοί αγώνες έγιναν τον Αύγουστο του 1954. Διεξάγονταν σε Χίο και Μυτιλήνη. Είναι γνωστό πως το Σεπτέμβριο του 1961 έγιναν οι ΣΤ΄ Αιγαιοπελαγίτικοι Στίβου στη Μυτιλήνη. Τον Αύγουστο του 1964 έγιναν στη Χίο. Επίσης, τον Οκτώβριο του 1968 έγιναν στη Μυτιλήνη αλλά χαρακτηρίζονται "Αιγαιοπελαγίτικοι παιδικοί αγώνες στίβου". Δεν υπάρχουν πληροφορίες για άλλες διοργανώσεις.

Οι Αιγαιοπελαγίτικοι του 1929

Οι Β΄ Αιγαιοπελαγίτικοι αγώνες είχαν προκηρυχθεί για τον Οκτώβριο του 1929 στη Μυτιλήνη και θα μετείχαν σε αυτούς και αθλητές της Σάμου. Όμως, οι αθλητές της Χίου αρνήθηκαν να συμμετάσχουν την τελευταία στιγμή. Επίσης, λόγω κακοκαιρίας το πλοίο που μετέφερε τους Σαμιώτες δεν μπόρεσε να προσεγγίσει το λιμάνι της Μυτιλήνης. Αρχικά, ο Παλλεσβιακός τους ανέβαλλε "δια λόγους ανεξαρτήτους της θελήσεως της οργανωτικής επιτροπής" με προοπτική να διεξαχθούν ένα μήνα αργότερα, κάτι που δεν συνέβη και τελικά ματαιώθηκαν. Στη θέση τους διοργανώθηκαν εσωτερικοί αγώνες με συμμετοχή αθλητών του Παλλεσβιακού από πόλεις και χωριά της Λέσβου: Μυτιλήνη, Ερεσσό, Καλλονή, Πάμφυλα και Μήθυμνα.

Αιγαιοπελαγίτικοι 1964

Οι "ετήσιοι", όπως αναφέρονται, Αιγαιοπελαγίτικοι Αγώνες είχε προγραμματιστεί από τον ΣΕΓΑΣ να διεξαχθούν στη Χίο την 1η Αυγούστου 1964 με συμμετοχή των συλλόγων της Χίου και της Μυτιλήνης και είχε ξεκινήσει η προετοιμασία τους αλλά δεν είναι γνωστές άλλες λεπτομέρειες. Επίσης, στο Βροντάδο της Χίου είχε σχεδιαστεί να διεξαχθούν στις 16 Αυγούστου αντίστοιχοι κολυμβητικοί αγώνες με τη συμμετοχή των συλλόγων: ΠΕΚΕ Βροντάδου, Ν.Ο. Χίου, Ν.Ο. Μυτιλήνης, Σάμου, Καλύμνου και Κω, οι νικητές των οποίων θα μετείχαν στο πανεπαρχιακό πρωτάθλημα στο Βόλο.

Αναβίωση-νέα περίοδος

Η αναβίωση των Αιγαιοπελαγίτικων Αγώνων Στίβου έγινε το 1986, ύστερα από πρωτοβουλία του Υπουργείου Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής και του ΣΕΓΑΣ. Στις 6 και 7 Σεπτεμβρίου 1986, η Τοπική Επιτροπή ΣΕΓΑΣ Λέσβου διοργάνωσε στο Εθνικό Στάδιο Μυτιλήνης τους πρώτους Αιγαιοπελαγίτικους Αγώνες Στίβου της πρόσφατης εποχής.
Συμμετείχαν αθλητές και αθλήτριες από 11 νησιά: Ρόδος, Κως, Κάλυμνος, Λέρος, Νάξος, Σύρος, Ικαρία, Σάμος, Χίος, Λήμνος και Λέσβος. Επίσης, έλαβαν μέρος αθλητές των εθνικών ομάδων: Κύπρου, Ελλάδας και ενόπλων σε μια προσπάθεια προβολής της διοργάνωσης.
Μέχρι σήμερα (2011) έχουν διεξαχθεί 24 διοργανώσεις με αρκετή επιτυχία.

Συμμετοχές

Στους Αιγαιοπελαγίτικους Αγώνες μετέχουν αθλητές και αθλήτριες στίβου από τα αθλητικά σωματεία των νησιών των πέντε νομών του Αιγαίου: Λέσβου, Χίου, Σάμου, Κυκλάδων και Δωδεκανήσου. Στις πρώτες διοργανώσεις μετείχαν και επίλεκτοι αθλητές της εθνικής ομάδας στίβου, της εθνικής ενόπλων και Κύπριοι, ώστε να προβληθεί και να καθιερωθεί ο θεσμός.
Στην διοργάνωση του 2008 μετείχαν: 43 σωματεία, 600 αθλητές, αθλήτριες, συνοδοί και προπονητές από 16 νησιά. Μεταξύ των αγωνιζόμενων υπήρχαν 60 αθλητές με αναπηρία (ΑΜΕΑ), που αγωνίστηκαν σε ειδικά αγωνίσματα. Παρομοίως, το 2010 μετείχαν 43 σωματεία.