Βαττιάδες

Οι Βαττιάδαι και Βαττιάδες ήταν βασιλείς (ή απλώς κυβερνήτες όταν για λίγο καταλύθηκε η μοναρχία) της Κυρήνης, με πρώτο της δυναστείας τον οικιστή της πόλης Βάττο, από την Θήρα. Οι Βαττιάδες έμειναν στην εξουσία για οκτώ γενιές, περίπου από το 638 έως το 450 π.Χ.

Βάττος Β΄ ή ο Ευδαίμων

Οταν πέθανε ο Αρκεσίλαος Α΄, ανέβηκε στο θρόνο ο γιος του Βάττος Β΄ ο Ευδαίμων. Στα περίπου 20 χρόνια της διακυβέρνησής του (583-560) η Κυρήνη αναπτύχθηκε σημαντικά, και με την άφιξη νέων αποίκων από την Κρήτη και την Πελοπόννησο απέκτησε το επίνειό της, δηλαδή το λιμάνι και πόλη της Απολλωνίας. Γνώρισε όμως και τον πρώτο πόλεμό της -με τους Αιγυπτίους. Συγκεριμένα, όταν έφτασαν οι νέοι άποικοι από την Κρήτη και την Πελοπόννησο (στους οποίους οι Έλληνες της Κυρήνης είχαν υποσχεθεί να διανείμουν εκτάσεις γης) οι Λίβυοι θορυβήθηκαν. Επισης είχαν ενοχληθεί από την απέναντί τους στάση των Ελλήνων εν γένει. Ζήτησαν τότε την παρέμβαση του βασιλιά της Αιγύπτου, ο οποίος και έστειλε ενισχύσεις. Εντούτοις όπως αναφέρει ο Ηρόδοτος οι Αιγύτιοι δεν θεωρούσαν υπολογίσιμο το στρατό των Ελλήνων και βρέθηκαν απροετοίμαστοι, οπότε ηττήθηκαν. Στη σύγκρουση Λιβύων και Αιγυπτίων με τους Έλληνες, σκοτώθηκαν πολλοί Αιγύπτιοι και αυτό είχε ως αποτέλεσμα ουσιαστικά να παγιωθεί η θέση των Ελλήνων στην Κυρηναϊκή. (Η ήττα αυτή είχε επίσης ως αποτέλεσμα επίσης να ανατραπεί ως ανίκανος και ο Φαραώ της Αιγύπτου Απρίης)

Αρκεσίλαος Β΄ ή ο Χαλεπός

Ο επόμενος ηγεμόνας της Κυρηναϊκής ακολούθησε σκληρότερη πολιτική από τους προκατόχους του και από περιπου το 560 π.Χ. μέχρι το 550 π.Χ. (ή 554 -544 π.Χ.) η περιοχή γνώρισε μέρες δύσκολες και πολιτικές αναταράξεις. Μέχρι τότε η Κυρήνη είχε ένα σύνταγμα βασιλευόμενης δημοκρατίας παρόμοιο με της Σπάρτης, αλλά ο Αρκεσίλαος ο Β΄ ή Χαλεπός (τυραννικός ή καταπιεστικός θα αποδιδόταν σήμερα το επίθετο χαλεπός), αποφάσισε να ασκήσει ένα είδος τυραννίας. Η σύγκρουση επ' αυτού με τα αδέλφια του ήταν τόσο έντονη, που αυτά εγκατέλειψαν την Κυρήνη και ίδρυσαν την Βάρκη (σημερινή Al Marj). Ταυτόχρονα φρόντισαν να ξεσηκώσουν εναντίον του αδελφού τους και τους Λιβύους, που όντως πήραν τα όπλα και συγκρουσθηκαν στρατιωτικά με τον Αρκεσίλαο Β΄ στην περιοχή Λευκόη ή Λεύκων. Ο βασιλιάς της Κυρήνης ηττήθηκε και λίγο αργότερα τον στραγγάλισε ο Λέαρχος, αδελφός του ή αξιωματούχος. Ο Λέαρχος με τη σειρά του δολοφονήθηκε από την Ερυξώ, χήρα του Αρκεσιλάου Β΄.

Βάττος Γ΄ ή ο Χωλός

Στο θρόνο ανέβηκε ο γιος του δολοφονημένου βασιλιά, Βάττος, που επονομάστηκε και Χωλός επειδή είχε πρόβλημα κινητικότητας. Ο Βάττος κυβέρνησε τον τόπο 20 χρόνια (περίπου έως το 530 π.Χ. ή κατ' άλλους από το 544 έως το 529 π.Χ.) Σε αυτό το διάστημα, είτε επειδή ο Βάττος Γ΄ υστερούσε σε κυβερνητικά προσόντα είτε επειδή οι εσωτερικές τριβές και ανταγωνισμοί των συγγενών του ξεπερνούσαν τις δυνάμεις του, τέθηκε θέμα μεταπολίτευσης. Ηδη είχαν από καιρό ξεσπάσει ζητήματα όχι μόνον μεταξύ Ελλήνων και Λιβύων, αλλά και μεταξύ των παλαιών αποίκων και των νέων που είχαν εισρεύσει από τα χρόνια του Βάττου του Ευδαίμονος. Οι τελευταίοι, αλλά και όσοι είχαν έρθει ακόμα πιο πρόσφατα στην Κυρηναϊκή, απαιτούσαν πιο δημοκρατική διακυβέρνηση και πέτυχαν (με χρησμό του Μαντείου των Δελφών) να αποσταλεί εκεί προς εκδημοκρατισμό του πολιτεύματος ο εμπειρογνώμονας Δημώναξ από τη Μαντινεία. Οι αλλαγές που εισηγήθηκε έγιναν δεκτές από τον Βάττο Γ΄, αλλά όχι και από τη γυναίκα του, τη βασίλισσα Φερετίμη, ούτε και από τον γιο και διάδοχό του Αρκεσίλαο Γ΄

Αρκεσίλαος Γ΄

Ο Αρκεσίλαος Γ΄ βασίλεψε με ένα διάλειμμα περίπου 20 χρόνια ή μέχρι το 514 π.Χ. Οταν ανέλαβε την διακυβέρνηση προσπάθησε να ανατρέψει το σύνταγμα του Δημώνακα και συνάντησε μεγάλη αντίσταση. Αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την Κυρήνη και να καταφύγει στη Σάμο. Εκεί στρατολόγησε μισθοφόρους στους οποίους υποσχέθηκε γαίες. Η μητέρα του παράλληλα κατέφυγε στον βασιλιά της Κύπρου και του ζήτησε να την ενισχύσει με στρατό για να επαναφέρει στο θρόνο τον αδικημένο, όπως υποστήριζε, γιο της. Ο βασιλιάς της Κύπρου Ευέλθων δεν της έδωσε στρατό. Ομως στο μεταξύ είχε βρει ο Αρκεσίλαος τους Σάμιους μισθοφόρους και επανήλθε στην Κυρήνη με τον προσωπικό του στρατό. 'Αρπαξε την εξουσία, προχωρώντας αμέσως σε εκκαθαρίσεις και αντεκδικήσεις. Επέβαλε τυραννία και παράλληλα, για να μη βρεθεί σε διμέτωπο (ή και για να έχει την υποστήριξη της Περσίας) συμφώνησε περί το 525 π.Χ. με τον Καμβύση να γίνει η Κυρήνη φόρου υποτελής. Παντρεύτηκε εν τω μεταξύ την κόρη ενός Λίβυου ηγεμόνα ονόματι Αλάζειρ -αυτός κυβερνούσε την Βάρκη. Οταν οι υπήκοοί του επαναστάτησαν (ή κατά άλλη εκδοχή όταν ο ίδιος ξανασκέφτηκε ένα χρησμό των Δελφών και φοβήθηκε ότι θα πεθάνει) έφυγε από την Κυρήνη και κατέφυγε στον πεθερό του στη Βάρκη. Εκεί όμως δολοφονήθηκε από εξόριστους Κυρηναίους, όπως και ο πεθερός του. Τότε στο θρόνο της Κυρήνης εικάζεται χωρίς όμως βεβαιότητα, ότι βρισκόταν ο Βάττος ο Δ΄

Βάττος Δ΄ ή ο Καλός

Ο Βάττος ο Δ΄ ο Καλός (ο Όμορφος όπως θα αποδιδόταν σήμερα το επίθετο) ήταν γιος του Αρκεσίλαου του Γ΄ και εγγονός της Φεριτίμης. Ελάχιστα είναι γνωστά για το διάστημα που βασίλεψε. Η γιαγιά του Βάττου του Δ΄ για να έχει πρόσβαση στην εξουσία αλλά να εκδικηθεί και το θάνατο του γιου της, ζήτησε από τον υποτελή στην Περσία κυβερνήτη της Αιγύπτου Αρυάνδη, στρατό για να εκδικηθεί το θάνατο του γιου της που τον παρουσίαζε σαν θύμα του μηδισμού του -ότι δηλαδή τον σκότωσαν επειδή ειχε υποστηρίξει τους Πέρσες. Ο Αρυάνδης της παραχώρησε στρατό γιατι ουσιαστκά ήθελε να καταλάβει την Λιβύη, μεγάλες εκτάσεις της οποίας ήταν ανυπότακτες στην Περσία. Αυτό πάντως έδωσε στη Φεριτίμη τον έλεγχο της Βάρκης η οποία έπεσε ύστερα από πολιορκία 9 μηνών, όχι όμως με πόλεμο, αλλά με απάτη. Οι Πέρσες κάλεσαν τους Βαρκαίους να συνθηκολογήσουν με ιερό όρκο αμοιβαίου σεβασμού που θα ίσχυε όσο έμενε ακλόνητη και η γη κάτω από τα πόδια τους. Οι Βαρκαίοι μετά τον όρκο άνοιξαν τις πύλες, αλλά οι Πέρσες είχαν φροντίσει την προηγούμενη νύχτα να σκάψουν λάκο κάτω από το σημείο της ανταλλαγής των όρκων και στη συνέχεια τον είχαν καλύψει. Όταν η γη κάτω από τα πόδια τους υποχώρησε, οι Πέρσες καταπάτησαν τους όρκους και ακολούθησαν φρικαλεότητες -αυτά έγιναν περί το 512 π.Χ. Στη συνέχεια η Φεριτίμη, αφού επιδόθηκε σε φρικτές αντεκδικήσεις, γύρισε άγνωστο για ποιον λόγο στην Αίγυπτο και εκεί πέθανε από βασανιστικό νόσημα