Σταυρούπολη Θεσσαλονίκης

Ιστορία

Τα αρχαιολογικά ευρήματα που έχουν βρεθεί στην περιοχή της Ομόνοιας μαρτυρούν ότι η ιστορία της περιοχής ξεκινά κατά την νεολιθική εποχή. Η Σταυρούπολη, δυτική ύπαιθρος της Θεσσαλονίκης αλλάζει μορφή μετά το 1914 με την οργανωμένη εγκατάσταση ανθρώπων και τη δημιουργία οικισμών. Πρόσφυγες από τη Μακεδονία, τη Θράκη, τη Μικρά Ασία (Ιωνία, Καππαδοκία, Ικόνιο-Λυκαονία, Πόντος, Βιθυνία) εγκαθίστανται στην περιοχή, η οποία τότε ονομαζόταν Λεμπέτ, από ένα τσιφλίκι που βρισκόταν λίγα χιλιόμετρα βορειότερα. Το όνομα Σταυρούπολη επελέγη από τους πρόσφυγες καθώς είχαν φτάσει πρώτη φορά στην περιοχή ανήμερα της εορτής του Τιμίου Σταυρού στις 14 Σεπτεμβρίου. Η ονομασία αυτή τελικα καθιερώθηκε από το 1932. Στη δεκαετία 1950-1960 με το κύμα της αστυφιλίας, ο πληθυσμός της περιοχής αυξάνεται ραγδαία. Το Δημαρχείο Παύλου Μελά στεγάζεται στο χαρακτηριστικό κόκκινο κτίριο, στην οδό Καραολή & Δημητρίου με Λαγκαδά, και αποτελεί τοπόσημο της περιοχής. Στη Σταυρούπολη βρίσκεται επίσης και ο Καθολικός Ναός του Αγίου Βικεντίου των Λαζαριστών.

Βιομηχανική κληρονομιά

Στην περιοχή υπάρχουν επίσης σημαντικά ιστορικά κτίρια ανενεργών βιομηχανιών, όπως το εργοστάσιο της ΑΓΝΟ και διάφορα παλαιά Καπνεργοστάσια, που αποτελούν πολύτιμα δείγματα της βιομηχανικής κληρονομιάς της χώρας. Μια καπναποθήκη των μέσων του 20ού αι. μετατράπηκε σε ξενοδοχείο πέντε αστέρων, ενώ σε ένα ειδικά διαμορφωμένο καπνομάγαζο στην οδό Ικονίου, λειτουργεί από το 2004 το Τμήμα Κινηματογράφου του ΑΠΘ και τα εργαστήρια του Τμήματος Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών του ΑΠΘ. Ιστορικό κτίριο αποτελεί το Κόκκινο Καπνομάγαζο που ανεγέρθηκε την δεκαετία του 1950 και στο οποίο βρισκόταν και το μνημειακών διαστάσεων έργο «Καλλιέργεια του Καπνού», που φιλοτέχνησε το 1960 ο χαράκτης Τάσσος και σήμερα εκτίθεται στη συλλογή του Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης στη Μονή Λαζαριστών.

Σχολή Καλών Τεχνών Α.Π.Θ.

Η Σχολή Καλών Τεχνών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης διατηρεί εγκαταστάσεις στη Σταυρούπολη για δύο από τα τμήματά της: το Τμήμα Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών καθώς και το Τμήμα Κινηματογράφου . Οι εγκαταστάσεις φιλοξενούνται σε ένα ειδικά διαμορφωμένο ιστορικό κτίριο καπνομάγαζου στην οδό Ικονίου 1. Ο χώρος διαθέτει αίθουσες διδασκαλίας, εργαστήρια φωτογραφίας, ήχου, μοντάζ καθώς και μία βιβλιοθήκη-ταινιοθήκη.

Βοτανικός Κήπος

Στην περιοχή της Άνω Ηλιούπολης εγκαινιάστηκε το 2002 ο Βοτανικός Κήπος Σταυρούπολης. Η περιοχή, όπου παλαιότερα αναπτυσσόταν ένα ρέμα, διαμορφώθηκε κατάλληλα με διαδρομές και φυτεύσεις ώστε να αποτελέσει πνεύμονα πρασίνου στο πολεοδομικό συγκρότημα της Θεσσαλονίκης. Έχει έκταση 5 στρεμμάτων και περικλείεται από τις οδούς Κ. Κωνσταντινίδη – Ολύμπου – Περικλέους. Φιλοξενεί 1000 είδη χλωρίδας, ενώ μέσα στον Κήπο δημιουργήθηκαν αμφιθέατρο, αναψυκτήριο, γήπεδα και παιδικές χαρές.

Συγκοινωνίες

Από την Σταυρούπολη διέρχονται οι λεωφορειακές γραμμές του ΟΑΣΘ. Η Σταυρούπολη θα είναι εύκολα προσβάσιμη μέσω του υπό κατασκευή κόμβου (4) της περιφερειακής οδού. Επίσης από τη Σταυρούπολη διέρχεται η λεωφόρος Λαγκαδά προσφέροντας άμεση πρόσβαση στο κέντρο της πόλης αλλά και στην Εγνατία Οδό. Μελλοντικά θα υπάρχει πρόσβαση στη Σταυρούπολη με το μετρό μέσω των σταθμών Αγία Βαρβάρα (επί των οδών Λαγκαδά & Δαβάκη) και Σταυρούπολη (επί των οδών Λαγκαδά & Βενιζέλου).