Έθελμπαλντ της Μερκίας

Εξορία

Ο Έθελμπαλντ ανέβηκε στον θρόνο της Μερκίας αν και ο πατέρας του δεν ήταν βασιλιάς, ο παππούς του Εόβα είχε μοιραστεί τον θρόνο της Μερκίας με τον αδελφό του Πέντα. Το Αγγλοσαξωνικό χρονικό δεν αναφέρει τον Εόβα αλλά χρονολογεί την βασιλεία του Πέντα 30 χρόνια την περίοδο 626 - 656 μέχρι την δολοφονία του στην μάχη του Βινβάεντ, οι πιο σύγχρονες πηγές όπως η Βρετανική Ιστορία και τα Χρονικά του Καμπραί αναφέρουν και τον Εόβα σαν βασιλιά. Τα Χρονικά του Καμπραί η βασική πηγή πληροφοριών τοποθετούν τον θάνατο του Εόβα στην μάχη του Μάζερφιλντ (644) στην οποία ο Πέντα νίκησε κι σκότωσε τον Όσβαλντ της Νορθουμβρίας. Οι πληροφορίες σχετικά με την βασιλεία του Εόβα είναι φτωχές πιθανότατα ήταν συμβασιλέας με τον Πέντα ή είχαν μοιράσει την Μερκία μεταξύ τους με τον Εόβα να είναι βασιλιάς στην βόρεια Μερκία και ο ίδιος ο Πέντα βασιλιάς στην νότια Μερκία. Ο γιος του Πέντα Πεάντα της Μερκίας έγινε βασιλιάς της Νότιας Μερκίας όταν ο Οσουί της Νορθουμβρίας νίκησε και σκότωσε στην μάχη του Βινβάεντ τον πατέρα του Πέντα (656), στην μάχη του Μάζερφιλντ ο Εόβα πολέμησε εναντίον του αδελφού του στο πλευρό του Όσβαλντ. Την εποχή που ο Έθελμπαλντ ήταν νέος στον θρόνο την περίοδο 709 - 716 βρισκόταν ο Κέολρεντ της Μερκίας εγγονός του Πέντα και δεύτερος ξάδελφος του Εθελμπάλντ. Η "Ζωή του Αγίου Γκούθλακ" γραμμένη από τον μοναχό Φελίξ αναφέρει ότι την εποχή που ήταν βασιλιάς ο Κέολρεντ ο Εθελμπάλντ οδηγήθηκε στην εξορία. Ο Γκουθλάκ ένας σκληρός πολεμιστής εγκατέλειψε την πολεμική σταδιοδρομία για να γίνει μοναχός στο Ρεπτόν, αργοτερα έγινε ερημίτης σε έναν αχυρώνα στο Κρόουνλαντ στην Ανατολική Αγγλία. Την περίοδο της εξορίας του ο Έθελμπαλντ και οι άντρες του κατέφυγαν στην Φενς και επισκέφτηκαν τον Γκουθλάκ. Ο Γκουθλάκ είδε πολύ θετικά τον Έθελμπαλντ λόγω της προστριβής που είχε με το Κέολρεντ για τα μοναστήρια. Άλλος ένας σημαντικός επισκέπτης στον Γκουθλάκ ήταν ο επίσκοπος Χάεντε του Λίχφιλντ ένας επιφανής Μερκιανός ο οποίος κέρδισε την υπόσχεση του να βοηθήσει με όλες του τις δυνάμεις τον Έθελμπαλντ να ανακτήσει τον θρόνο της Μερκίας. Μετά τον θάνατο του Γκουθλάκ ο Έθελμπαλντ είδε στον ύπνο του τον Γκουθλάκ να προφητεύει γι'αυτόν σπουδαία πράγματα, ο Έθελμπαλντ όταν έγινε βασιλιάς αφιέρωσε στον Γκουθλάκ σαν ανταμοιβή ένα ιερό.

Άνοδος στον θρόνο

Όταν ο Κέολρεντ πέθανε αιφνίδια στην διάρκεια ενός γεύματος ο Έθελμπαλντ επέστρεψε στην Μερκία και ανέλαβε τον θρόνο. Είναι πολύ πιθανό ένας άλλος βασιλιάς ο Κέολβαλντ της Μερκίας να βασίλευσε την ίδια χρονιά ανάμεσα στον Κέολρεντ και τον Έθελμπαλντ, ο Κέολβαντ αναφέρεται σαν αδελφός του Κέολρεντ και ο τελευταίος απόγονος της οικογένειας του Πέντα. Τον Έθελμπαλντ της Μερκίας διαδέχτηκε μετά από λίγο ο κορυφαίος βασιλιάς Όφα της Μερκίας ένας άλλος απόγονος του Εόβα. Ο πατέρας του Έθελμπαλντ Αλβέο δεν αναφέρεται σε κανένα διάταγμα αλλά αναφέρεται ο Χίρντμπερτ σαν αδελφός του Έθελμπαλντ. Την εποχή του Έθελμπαλντ η Μερκία είχε ηγεμονικό ρόλο σε όλα τα βασίλεια της νότιας Αγγλίας μέχρι τα τέλη του 8ου αιώνα. Με εξαίρεση την σύντομη βασιλεία του Μπέορνρεντ της Μερκίας που διαδέχτηκε τον Έθελμπαλντ σε λιγότερο από έναν χρόνο η Μερκία 18 χρόνια κυβερνήθηκε από τους δυο ισχυρότερους βασιλείς του Οίκου του Ικέλ τον Έθελμπαλντ και τον Όφα της Μερκίας. Οι μακρόχρονες βασιλείες ήταν ασυνήθιστες τότε στην Μερκία, την ίδια περίοδο στην Νορθουμβρία κυβέρνησαν 11 βασιλείς οι περισσότεροι από τους οποίους βρήκαν βίαιο θάνατο. Από το 753 ο Έθελμπαλντ είχε όλους τους βασιλείς νότια του Χάμπερ υπό την κηδεμονία του αλλά δεν υπάρχουν πολλές πληροφορίες για τις σχέσεις με τους υποτελείς βασιλείς του. Ένας υποτελής βασιλιάς αναμφισβήτητα θα μπορούσε να θεωρηθεί ανεξάρτητος και να αναλάβει μόνος του πρωτοβουλίες, τα διατάγματα είναι η σημαντικότερη πηγή για τις σχέσεις τους, σε αυτά ο βασιλιάς δωρίζει γη στους οπαδούς του ή την εκκλησία και καταγράφονται τα ονόματα των βασιλέων που είχαν την εξουσία να δωρίσουν την γη. Στα διατάγματα εμφανίζονται τα ονόματα του κυρίαρχου βασιλιά και των υποτελών του οι οποίοι αναφέρονται ονομαστικά με την ιδιότητα τους.

Κυρίαρχος στην νότια Αγγλία

Έχουν διασωθεί πολλές πληροφορίες σχετικά με την ηγεμονία του Έθελμπαλντ στα νότια βασίλεια του Ουέσσεξ και του Κέντ. Στην αρχή της βασιλείας του τα δυο βασίλεια κυβερνούσαν δυο ισχυρότατοι άντρες ο Γουίτρεντ και ο Ίνε του Ουέσσεξ, ο Γουίτρεντ του Κεντ πέθανε (725) και ο Ίνε του Ουέσσεξ ένας από τους ισχυρότερους βασιλείς παραιτήθηκε για να αναχωρήσει σε προσκύνημα στην Ρώμη (726). To Αγγλοσαξωνικό χρονικό περιγράφει ότι ο διάδοχος του Ίνε Έθελχερντ του Ουέσσεξ πολέμησε για την διαδοχή με τον κόμη Όσβαλντ ο οποίος ισχυριζόταν ότι κατάγεται από τον Κιούλιν του Ουέσσεξ τον γενάρχη του Οίκου του Ουέσσεξ. Ο Έθελχερντ κέρδισε την διαμάχη αλλά από τότε βασίλευσε υπό την κηδεμονία της Μερκίας, ο Έθελμπαλντ είχε βοηθήσει σημαντικά την άνοδο στον θρόνο τόσο του Έθελχερντ όσο και του αδελφού και διαδόχου του Κάθριντ του Ουέσσεξ (739). Υπάρχουν πολλές αποδείξεις ότι οι Νότιοι Σάξονες δεν ήταν υπό την κυριαρχία των Δυτικών Σαξόνων στις αρχές της δεκαετίας του 720 και ο Έθελμπαντ είχε αυξήσει σημαντικά τις εξουσίες του σε αυτούς, μερικοί ιστορικοί αναφέρουν ότι το Κεντ περισσότερο στάθηκε η αιτία να εξασθενήσει ο έλεγχος των Δυτικών Σαξόνων στην περιοχή. Στην περίπτωση του Κεντ υπάρχουν πολλές ενδείξεις από διατάγματα του Κεντ που εμφανίζουν τον Έθελμπαλντ να έχει υπό την εξουσία του τις εκκλησίες της χώρας. Δεν υπάρχουν ωστόσο διατάγματα τα εμφανίζουν περισσότερες αποδείξεις σχετικά με την συγκατάθεση του Έθελμπαντ για τις δωρές εδαφών του Κέντ ούτε διατάγματα που να εμφανίζουν τους βασιλείς Έθελμπερχτ του Κεντ ή Έαντμπερχτ του Κεντ να δωρίζουν γη χωρίς την συγκατάθεση του Έθελμπαλντ. Υπήρξαν διατάγματα τα οποία εμφάνιζαν την ηγεμονία του Έθελμπαλντ στο Κεντ αλλά δεν έχουν διασωθεί και οι ιστορικοί δεν έχουν ισχυρές αποδείξεις σχετικά με αυτό το θέμα.
Λιγότερες πηγές υπάρχουν για το Έσσεξ αλλά εκείνη την εποχή το Λονδίνο είχε περάσει από το Έσσεξ στην Μερκία. Οι τρεις από τους προκατόχους του Έθελμπαντ οι Έθελρεντ, Κοένρεντ και Κέολρεντ παραχωρούν σε διατάγματα των Ανατολικών Σαξόνων το Τουίκενχαμ στον Βάλντχιρ, τον επίσκοπο του Λονδίνου. Στα διατάγματα του Κεντ φαίνεται ότι η Μερκία είχε υπό τον έλεγχο της το Λονδίνο από την εποχή του Έθελμπαλντ, σε ένα από πρώτα διατάγματα του Όφα στο οποίο παραχωρεί γη στο Χάροου δεν εμφανίζεται καθόλου ο βασιλιάς του Έσσεξ στον κατάλογο. Για τους νότιους Σάξονες έχουν διασωθεί ελάχιστα διατάγματα αλλά δεν φαίνεται πουθενά να συναινεί ο Έθελμπαλντ σε παραχωρήσεις εδαφών. O Βέδας συνοψίζοντας την κατάσταση στην νότια Αγγλία το 731, απαρίθμησε όλους τους επισκόπους νότια του Χάμπερ και στο τέλος τόνισε "όλες οι επαρχίες νότια του ποταμού Χάμπερ και οι βασιλείς τους είναι υποταγμένοι στον Έθελμπαλντ, τον βασιλιά της Μερκίας".

Συγκρούσεις με το βασίλειο του Ουέσσεξ

Ο Έθελμπαλντ σχεδίαζε πολέμους για να διατηρήσει την κυριαρχία του, έκανε εκστρατεία εναντίον του Ουέσσεξ και πολιόρκησε την βασιλική κατοικία στο Σάμερσετ (733). Το Αγγλοσαξωνικό χρονικό λέει ότι ο Κάθριντ που διαδέχθηκε τον Έθελρεντ στον θρόνο του Ουέσσεξ (740) "βρέθηκε σε σκληρό πόλεμο με τον βασιλιά της Μερκίας". Σε τρία χρόνια ο Κάθριντ πολέμησε με τον Έθελμπαλντ εναντίον των Ουαλών, αυτό ήταν μάλλον υποχρέωση του Κάθριντ απέναντι στην Μερκία όπως παλιότεροι βασιλείς του Ουέσσεξ τον 7ο αιώνα που είχαν στηρίξει τον Πέντα και τον Γούλφχερ. Αργότερα (752) ο Έθελμπαλντ και ο Κάθριντ βρέθηκαν ξανά σε σύγκρουση μεταξύ τους στο Μπάντφορντ. Ο Έθελμπαλντ είχε ανακτήσει πάλι την εξουσία του απέναντι στους Δυτικούς Σάξονες την εποχή του θανάτου του, αργότερα άλλος ένας Σάξονας βασιλιάς ο Κίνεγουλφ του Ουέσσεξ μαρτυρείται σε διάταγμα του Έθελμπαλντ στην αρχή της βασιλείας του (757). Το 740 ξέσπασε ξανά πόλεμος ανάμεσα στους Πίκτους και τους Νορθουμβρίους, ο Έθελμπαλντ συμμάχησε με τον βασιλιά των Πίκτων Άνγκους, εκμεταλλεύτηκε την απουσία του Ίντμπερχτ από την Νορθουμβρία για να λεηλατήσει την γη τους και να κάψει την Γιορκ.
Ο Βέδας στην "Εκκλησιαστική Ιστορία" του Αγγλικού λαού αναφέρει 7 αυτοκρατορικούς βασιλείς που είχαν την εξουσία σε όλους τους λαούς της νότιας Αγγλίας την περίοδο μεταξύ 5ου - 7ου αιώνα. Το Αγγλοσαξωνικό χρονικό που γράφτηκε στην βασιλική αυλή του Ουέσσεξ στα τέλη του 9ου αιώνα αναφέρει άλλους 7 αυτοκρατορικούς βασιλείς τους οποίους ονομάζει "βασιλείς της Βρετανίας". Το χρονικό ονομάζει πρώτο από αυτούς τους βασιλείς τον Εγβέρτο του Ουέσσεξ που βασίλευσε τον 9ο αιώνα αλλά παραλείπει προκλητικά σημαντικούς βασιλείς της Μερκίας, όπως τον Έθελμπαλντ και τον Όφα επειδή ο ανώνυμος συγγραφέας έγραφε υπό την επίδραση της τοπικιστικής του υπερηφάνειας. Οι βασιλείς αυτοί βρίσκονται σήμερα στο στάδιο της Ακαδημαϊκής μελέτης, ο Βέδας ο οποίος έγραφε την εποχή του Έθελμπαλντ προφανώς αναφερόταν και σε βασιλείς της Μερκίας που είχαν την κυριαρχία σε ολόκληρη την Αγγλία νότια του Χάμπερ. Περισσότερες πηγές σχετικά με τις εξουσίες του Έθελμπαλντ αποκαλύπτονται σε ένα διάταγμα (736) το οποίο σώζεται σήμερα με κάποιο αντίγραφο του. Περιγράφει τον Έθελμπαλντ σαν βασιλιά "ο οποίος κυβερνούσε όχι μονάχα την Μερκία αλλά όλες τις επαρχίες στην νότια Αγγλία" με τον τίτλο "βασιλιάς όλων των Βρετανών" ή "Ρέξ Μπρετάνικα". Ένας ιστορικός αναφέρει ότι ο "τίτλος ήταν Λατινική απόδοση του Αγγλικού βασιλικού τίτλου", παρόμοιοι τίτλοι έχουν αναφερθεί από την δεκαετία του 730 και σε άλλα έγγραφα πέρα από το Γούστερ.

Σύγκρουση με την εκκλησία

Την περίοδο 745 - 746 ο Άγιος Βονιφάτιος Αγγλοσάξονας ιεραπόστολος στην Γερμανία μαζί με άλλος 7 επισκόπους έστειλε επιστολή στον Έθελμπαλντ με την οποία τον κατηγόρησε για πολλά θανάσιμα αμαρτήματα του, την κλοπή εκκλησιαστικών εξόδων, την παραβίαση εκκλησιαστικών προνομίων, την επιβολή καταναγκαστικής εργασίας στον κλήρο και την πορνεία του με μοναχές. Τον προσκάλεσε να παντρευτεί μια νόμιμη σύζυγο και να εγκαταλείψει την αμαρτωλή ζωή, συγκεκριμένα γράφει :
"Σε παρακαλούμε αγαπητέ μας γιε με την χάρη του Θεού και της επερχόμενης βασιλείας του να διακόψετε την αμαρτωλή ζωή, να κάνετε κάθαρση από τις αμαρτίες σας και να αλλάξτε την εικόνα του θεού που βρίσκονται μέσα στον εαυτό σας διώχνοντας τους κακούς δαίμονες. Θυμηθείτε ότι είστε βασιλιάς και κυβερνήτης ενός ολόκληρου λαού με την χάρη του θεού, είναι επιβεβλημένο να διώξτε όλα τα κακά πνεύματα από μέσα σας"
Ο Βονιφάτιος έστειλε το γράμμα πρώτα στον Έκγκμπερτ, τον αρχιεπίσκοπο της Γιορκ για να διορθώσει τυχόν λάθη ή παραλείψεις και στην συνέχεια να το παραδώσει σε έναν ιερέα τον Χέρεφριθ ο οποίος θα το διάβαζε και θα το εξηγούσε στον βασιλιά. Το γράμμα αν και ήταν συνταγμένο υπό μορφή θρησκευτικής συμβουλής περιείχε έντονα επικριτικά στοιχεία απέναντι στον ίδιο τον βασιλιά.  Ο λόγος όπως αναφέρεται ήταν σύμφωνα με έναν κατάλογο δωρεών που βρέθηκε τον 9ο αιώνα στο αβαείο του Γκλόστερ ότι η θανάτωση κάποιου συγγενούς μιας ηγουμένης από την Μερκία είχε αμαυρώσει σε μεγάλο βαθμό την φήμη του. Ο Έθελμπαλντ είχε σημαντική επίδραση στον διορισμό των νέων αρχιεπισκόπων του Καντέρμπερι όπως του Τάτουιν, του Νοθέλμ και του Κάθμπερτ, ο τελευταίος ήταν πρώην επίσκοπος του Χέρεφορντ, παρά την σκληρή κριτική του Αγίου Βονιφάτιου ο Έθελμπαλντ έδειξε έντονο ενδιαφέρον στα εκκλησιαστικά θέματα. Ένα γράμμα του Βονιφάτιου, στον Κάθμπερτ αρχιεπίσκοπο του Καντέρμπερι παρέχει επαρκείς πληροφορίες σχετικά με τις συνόδους των Φράγκων όπως αυτή που συνεκλήθη το 747 και τα αποτελέσματα της αναφέρονται στο γράμμα του Βονιφάτιου. Ο Βονιφάτιος δεν αναφερόταν ονομαστικά στον επίσκοπο Κάθμπερτ αλλά φαίνεται καθαρά ότι σε αυτόν απευθυνόταν. Σε ένα συμβούλιο το οποίο συνεκλήθη στην συνέχεια στο Κλοσέβο υπό την ηγεσία του Έθελμπαλντ καθορίστηκαν οι σχέσεις μεταξύ του κλήρου και των λαϊκών, στο συμβούλιο αυτό καταδικάστηκαν πολλές υπερβολές των κληρικών. Το συμβούλιο περιόρισε τις σχέσεις μεταξύ των κληρικών και των μοναχών, απαγόρευσε στους κληρικοπυς να μετέχουν σε κοσμικές δραστηριότητες και να ψέλνουν κοσμικά τραγούδια τα οποία χαρακτήριζαν ως "γελοία".
Δυο χρόνια αργότερα στην Σύνοδο του Γκάμλει (749) ο Έθελμπαλντ εξέδωσε ένα διάταγμα με το οποίο απελευθέρωσε τα εκκλησιαστικά εδάφη από τις υποχρεώσεις τους με μοναδική εξαίρεση την κατασκευή κάστρων και γεφυρών υποχρέωση την οποία μπορούσε να έχει ο καθένας σε περίπτωση ανάγκης. Σε αυτό το διάταγμα υπάρχει μαρτυρία επισκόπων από την Μερκία και δεν εφαρμόστηκε έξω από την χώρα, πιθανότατα ήταν τμήμα ενός μεταρρυθμιστικού προγράμματος το οποίο εμπνεύστηκε από τον Άγιο Βονιφάτιο και προτάθηκε στην Σύνοδο του Κλοβεσό.

Θάνατος

Ό Έθελμπαλντ σκοτώθηκε στο Γουόρικσερ στην θέση Τάμγουορθ (757), σύμφωνα με την "Εκκλησιαστική Ιστορία" του Βέδα προδόθηκε από τους σωματοφύλακες του, η αιτία παραμένει άγνωστη, τον διαδέχθηκε για σύντομο χρονικό διάστημα ο Μπέορνρεντ της Μερκίας. Τάφηκε στο Ρέπτον σε μια μυστική κρύπτη, ένας σύγχρονος συγγραφέας αναφέρει ότι είδε ένα όραμα που τον παρουσίαζε στην κόλαση γεγονός που επιβεβαιώνει την άσχημη φήμη που είχε στην εκκλησία. Το μοναστήρι το οποίο οικοδομήθηκε στέγασε το βασιλικό μαυσωλείο, άλλες ταφές σε αυτό ήταν του Γουίγκσταν.

Θρύλοι

Ένα θραύσμα σταυρού το οποίο βρέθηκε στο Ρέπτον με την σκαλιστή εικόνα ενός άντρα φαίνεται να είναι αφιέρωμα στον Έθελμπαλντ, ο άντρας ήταν αρματωμένος, κρατούσε δόρυ και ασπίδα και φορούσε διάδημα γύρω από το κεφάλι του, η εικόνα προφανώς ήταν η πραγματική παράσταση Άγγλων βασιλέων εκείνης της εποχής. Σε μια ιστορία που καταγράφηκε από τον συγγραφέα Τζον Λίλαντ (1503 - 1552) συμπληρώνοντας ένα χαμένο βιβλίο των κομητών του Ράτλαντ στο κάστρο του Μπελβουάρ υπήρχε κάποιος βασιλιάς με το όνομα Αλφρέδος Γ΄ της Μερκίας ο οποίος βασίλευσε την δεκαετία του 730. Δεν υπάρχει βασιλιάς της Μερκίας με το όνομα Αλφρέδος αλλά επειδή η πληροφορία έχει ιστορική βάση το όνομα αυτό ταυτίζεται με τον Έθελμπαλντ. Ο μύθος αναφέρει ότι ο Έθελμπαλντ βρήκε την ευκαιρία να επισκεφτεί τον Γουλιέλμο του Αλβανάκ κόμη του Ρουτλάντ στο κάστρο του κοντά στο Γκράνθαμ, εκεί συνάντησε τις τρεις υπέροχες κόρες του. Δήλωσε ο Αλφρέδος ότι πρόθεση του ήταν να πάρει μια από τις κόρες του σαν ερωμένη αλλά ο Γουλιέλμος τον απείλησε ότι σκότωνε όποια από τις κόρες του διάλεγε να πάρει μαζί του. Ο Αλφρέδος του απάντησε "σκοπεύω να την πάρω ως σύζυγο", διάλεξε την Έθελντριντ επειδή είχε λιπαρά αρώματα, μαζί της απέκτησε τον Αλουρέντ τον πρώτο μονάρχη ολόκληρης της Αγγλίας. Η εικόνα απεικονίζεται σε μια παράσταση η οποία δημιουργήθηκε ύστερα από παραγγελία του δούκα του Ρούτλαντ (1778) και καταστράφηκε από φωτιά (1816).