Βοαλάβο

Ταξινομία

Ένα δείγμα του γένους συνελλέγει για πρώτη φορά το 1994 στο Ανζαναρίμπε-Σουντ, στη βόρεια Μαδαγασκάρη. Το γένος ονομάστηκε Voalavo το 1998 από τους Μάικλ Κάρλετον (Michael Carleton) και Στήβεν Γκούντμαν (Steven Goodman), με ένα μοναδικό είδος, το τυπικό είδος Voalavo gymnocaudus, το οποίο περιορίζεται στα Βόρεια Υψίπεδα (Μαδαγασκάρη) της Μαδαγασκάρης. Το όνομα γένους, Voalavo, προέρχεται από τη μαλαγασική λέξη για το «τρωκτικό». Ένα δεύτερο είδος, το Voalavo antsahabensis, ονομάστηκε από τον Γκούντμαν και τους συναδέλφους του το 2005 από την περιοχή του Ανζοζορόμπε στα Κεντρικά Υψίπεδα. Τα δύο είδη Βοαλάβο έχουν στενή σχεση και είναι παρόμοια, όμως έχουν διάφορες λεπτές μορφολογικές διαφορές (κυρίως σε μετρήσεις) καθώς και διαφορά στο 10% της ακολουθίας του μιτοχονδριακού γονιδίου κυτοχρώματος b.
Το Βοαλάβο είναι μέλος της υποοικογένειας των Νεσομυΐνων (Nesomyinae), η οποία περιλαμβάνει εννέα γένη τα όποια όλα βρίσκονται μόνο στη Μαδαγασκάρη. Πριν την ανακάλυψη του Μοντικολόμυ (Monticolomys) (περιγράφηκε το 1996) και του Βοαλάβο (1998), όλα τα γνωστά γένη εντός των Νεσομυΐνων ήταν αρκετά διακριτά το ένα από το άλλο, τόσο πολύ ώστε οι φυλογενετικές σχέσεις μεταξύ τους παρέμεναν για καιρό σχετικά άγνωστες. Όπως ο Μοντικολόμυς (στενός συγγενής του Μακροταρσόμυ, Macrotarsomys), ωστόσο, έτσι και το Βοαλάβο έχει καθαρές ομοιότητες με το γένος των νεσομυΐδων, Ελίουρος. Στην περιγραφή τους για το Βοαλάβο, ο Κάρλτον και ο Γκούντμαν, συμφώνησαν ότι αν και στενά συγγενικά, ο Ελίουρος και το Βοαλάβο σχηματίζουν ξεχωριστές μονοφυλετικές ομάδες. Το 1999, ωστόσο, μία μοριακή φυλογενετική μελέτη από την Σάρον Τζάνσα (Sharon Jansa) και συναδέλφους, όπου συνέκρινε ακολουθίες του κυτοχρώματος b των νεσομυΐνων και άλλων τρωκτικών, διαπίστωσε ότι το είδος Voalavo gymnocaudus ήταν πιο συγγενικό με το είδος Eliurus grandidieri από ότι με τα υπόλοιπα είδη του γένους Ελίουρος. Αυτή η διαπίστωση έθεσε υπό αμφισβήτηση το στάτους γένους του Voalavo. Εντούτοις, δεν ήταν διαθέσιμα δείγματα ιστού από το Eliurus petteri, ενός είδος που θεωρείται στενός συγγενής του E. grandidieri, έτσι το είδος δεν συμπεριλήφθηκε στη μελέτη. Δεδομένα από πυρηνικά γονίδια επίσης υποστηρίζουν την σχέση μεταξύ V. gymnocaudus και E. grandidieri, όμως το είδος E. petteri παραμένει να μην έχει μελετηθεί γενετικώς και έτσι το ταξινομικό ζήτημα δεν έχει ακόμη επιλυθεί.
Μοριακή φυλογενετική ανάλυση του πυρηνικού DNA υποστηρίζει τη στενή σχέση μεταξύ του Ελίουρου, του Βοαλάβο, και δύο άλλων γενών νεσομυΐνων, του Γυμνουρόμυ (Gymnuromys) και του Βραχυταρσόμυ (Brachytarsomys). Αυτά τα γένη είναι λιγότερο συγγενικά με τα άλλα γένη νεσομυΐνων και ακόμα λιγότερο με τις άλλες υποοικογένεες της οικογένειας των νεσομυΐδων, οι οποίες εμφανίζονται στην ηπειρωτική Αφρική.

Κατανομή και οικολογία

Αμφότερα τα είδη του Βοαλάβο εμφανίζονται σε ορεινά δάση. Το V. gymnocaudus περιορίζεται στα Βόρεια Υψίπεδα (Μαδαγασκάρη), όπου βρίσκεται σε υψόμετρο 1250–1950 m στο Μαροζέζι, και το Ανζαναρίμπε Σουντ. Η γνωστή κατανομή του V. antsahabensis περιορίζεται στην περιοχή του Ανζοζορόμπε σε υψόμετρο 1250–1425 m. Αν και το μεγαλύτερο μέρος της περιοχής μήκους 450 km μεταξύ των ενδιαιτημάτων των δύο ειδών αποτελείται από ορεινό δάσος, κατάλληλο για το Βοαλάβο, η περιοχή τέμνεται από το χαμηλού υψομέτρου Παράθυρο της Μαντριτσάρα, το οποίο ενδεχομένως λειτουργεί ως όρια μεταξύ των δύο ειδών. Υποαπολιθωμένα κατάλοιπα Βοαλάβο έχουν βρεθεί στην πρώην Επαρχία Μαζάνγκα (βορειοανατολική Μαδαγασκάρη).
Πολύ λίγα είναι γνωστά για την οικολογία του , το V. gymnocaudus όμως πιστεύεται ότι είναι κατά κύριο λόγο εδαφόβιο με αναρριχητικές ικανότητες. Είναι δραστήριο κατά την νύχτα, γεννάει μέχρι τρία μικρά σε κάθε γένα και πιθανώς τρέφεται με φρούτα και σπόρους. Έχουν καταγραφεί διάφορα παράσιτα του V. gymnocaudus, όπως ακάρεα και είδη του γένους Eimeria.

Κατάσταση διατήρησης

Επειδή το Voalavo antsahabensis έχει μικρή κατανομή η οποία απειλείται από την αγροτική πρακτική slash and burn (γνωστή στην μαλαγασική γλώσσα ως tavy) έχει καταχωρηθεί στην Κόκκινη Λίστα της IUCN ως «Κινδυνεύον». Αν και το V. gymnocaudus, επίσης έχει μικρή κατανομή, επειδή βρίσκεται κατά κύριο λόγο εντός προστατεύομενων περιοχών, καταχωρείται ως «Ελαχίστης Ανησυχίας».