Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου

Η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΕΔΑ, αγγλ. Greek National Commission for Human Rights) είναι το ανεξάρτητο συμβουλευτικό όργανο της Ελληνικής Πολιτείας σε θέματα προστασίας και προώθησης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
Σκοπός της ΕΕΔΑ, σύμφωνα με τον ιδρυτικό της νόμο Ν.2667/1998, βασισμένο στις Αρχές του Παρισιού (Paris Principles) που υιοθετήθηκαν από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών και αργότερα από το Συμβούλιο της Ευρώπης, είναι η συνεχής επισήμανση σε όλα τα όργανα της Πολιτείας της ανάγκης αποτελεσματικής κατοχύρωσης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου όλων όσων διαβιούν στην ελληνική επικράτεια αλλά και η διαρκής παρακολούθηση των εξελίξεων που σχετίζονται με αυτά στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Στην ΕΕΔΑ έχει αποδοθεί, ήδη από το 2002, βαθμός διαπίστευσης Α (πλήρης εναρμόνιση), αναγνωρίζοντας -κυρίως- τη θεσμική ανεξαρτησία και την ευρύτητα της εντολής που της παρέχεται από τον ιδρυτικό της νόμο.
Ομόλογοι Εθνικοί Θεσμοί Προστασίας και Προώθησης (National human rights institutions) για τα Ανθρώπινα δικαιώματα λειτουργούν ήδη στις περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και 80 χώρες στον κόσμο. H ΕΕΔΑ είναι από την ίδρυσή της μέλος τόσο του Ευρωπαϊκού Δικτύου Εθνικών Θεσμών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (ENNHRI-ΕΔΕΘΑΔ, πρώην ECC-ΕΟΘΑΔ, ήτοι Ευρωπαϊκή Ομάδα των Εθνικών Θεσμών Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Ανθρώπου) όσο και του Διεθνούς Συντονιστικού Οργάνου των Εθνικών Θεσμών Προστασίας και Προώθησης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΔΣΟ-GANHRI). Έχει, δε, διατελέσει εκλεγμένο μέλος του τετραμελούς Ευρωπαϊκού Συντονιστικού Οργάνου των Εθνικών Θεσμών Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και συνακόλουθα του δεκαεξαμελούς Διεθνούς Συντονιστικού Οργάνου, από το 2002 έως το 2008. 
Πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου για την περίοδο 05/2015 -05/2018 είναι ο Γεώργιος Σταυρόπουλος, πρόσωπο ορισθέν από το Ίδρυμα Μαραγκοπούλου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, Επίτιμος Αντιπρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας.
Όλα τα κείμενα της ΕΕΔΑ καθώς και άλλα θέματα που άπτονται ζητημάτων της εθνικής, διεθνούς και ευρωπαϊκής προστασίας των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, προς ενημέρωση όλων των ενδιαφερομένων στην Ελλάδα και το εξωτερικό, καταχωρούνται στον ιστότοπο της (www.nchr.gr )

Αποστολή

Η βασική ιδέα που ενέπνευσε τη δημιουργία της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου είναι η ανάγκη διαρκούς παρακολούθησης των εξελίξεων που σχετίζονται με το καθεστώς των δικαιωμάτων του ανθρώπου στην Ελλάδα και το εξωτερικό, η ενημέρωση της κοινής γνώμης για τους σχετικούς κινδύνους παραβίασης που ελλοχεύουν και προπαντός η παροχή συμβουλών για τη χάραξη σωστής κεντρικής πολιτικής για θέματα που άπτονται των δικαιωμάτων του ανθρώπου.
Κυριότερες αρμοδιότητες της Επιτροπής είναι (α) η εξέταση ζητημάτων που αφορούν στην προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου τα οποία εγείρει είτε η Κυβέρνηση είτε η Διάσκεψη των Προέδρων της Βουλής ή προτείνονται από τα μέλη της (β) η υποβολή συστάσεων και προτάσεων για τη λήψη νομοθετικών ή άλλων μέτρων που συμβάλλουν στη βελτίωση της προστασίας των δικαιωμάτων του ανθρώπου και η εξέταση της προσαρμογής της ελληνικής νομοθεσίας προς τις διατάξεις του διεθνούς δικαίου για την προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου και τη σχετική γνωμοδότηση προς τα αρμόδια όργανα της Πολιτείας (γ) η ανάπτυξη πρωτοβουλιών για τη ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης (δ) η διατήρηση μόνιμης επικοινωνίας και συνεργασίας με διεθνείς οργανισμούς και ομόλογους θεσμούς (ε) η γνωμοδότηση για εκθέσεις που πρόκειται να υποβάλει η χώρα σε διεθνείς οργανισμούς για θέματα προστασίας δικαιωμάτων του ανθρώπου (στ) η σύνταξη ετήσιας έκθεσης.

Σύνθεση

Η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου απαρτίζεται από 35 φορείς οι οποίοι ορίζουν τους εκπροσώπους τους με τριετή θητεία. Η αντιπροσωπευτική της σύνθεση επιτρέπει να συνυπάρξουν δημιουργικά διαφορετικές δυνάμεις: εκπρόσωποι της διοίκησης, ειδικοί επιστήμονες, συνδικαλιστές, εκπρόσωποι κομμάτων, φορείς της κοινωνίας των πολιτών, ανεξάρτητες αρχές. Το Προεδρείο της ΕΕΔΑ εκλέγεται από τα μέλη της Επιτροπής και απαρτίζεται από τον Πρόεδρο και δύο Αντιπροέδρους.