Στέφανος Χ. Στεφανόπουλος

Οικογενειακό υπόβαθρο

Ήταν γόνος μεγάλης πολιτικής οικογένειας προερχόμενης από τη Δίβρη (Λαμπεία) Ηλείας, η οποία είχε εκπροσώπους στο ελληνικό κοινοβούλιο από την ίδρυση του ελληνικού κράτους έως την δεκαετία του 1990. Γονείς του ήταν ο Χρήστος Στεφανόπουλος και η Φανή. Τελευταίος εκπρόσωπος της διβριώτικης πολιτικής οικογένειας στην πολιτική υπήρξε ο βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας και της Πολιτικής Άνοιξης, Στέφανος Β. Στεφανόπουλος, αντιπρύτανης του Παντείου Πανεπιστημίου και διδάκτωρ του Πανεπιστημίου του Παρισιού. Άλλοι υπουργοί της ιδίας πολιτικής οικογένειας κατά τον 20ο αιωνα ήταν ο Βάσος Στεφανόπουλος, πρώτος εξάδελφος του Στέφανου Χ. Στεφανόπουλου καθώς και ο Γεώργιος Στεφανόπουλος, αδελφός του Στέφανου Χ. Στεφανόπουλου.
Γεννήθηκε στον Πύργο Ηλείας και σπούδασε νομικά στην Αθήνα και στο Παρίσι.

Πολιτική δράση

Ο Στέφανος Στεφανόπουλος υπήρξε Πρωθυπουργός της Ελλάδας από τις 17 Σεπτεμβρίου 1965 έως τις 22 Δεκεμβρίου 1966. Η κυβέρνησή του συγκαταλέγεται στις λεγόμενες κυβερνήσεις Αποστατών, που σχηματίστηκαν το 1965 μετά από την παρέμβαση του βασιλιά Κωνσταντίνου Β' στα πολιτικά πράγματα και την εξώθηση του Γεωργίου Παπανδρέου από την πρωθυπουργία.
Για πρώτη φορά εισήλθε στην Κυβέρνηση μετά την επάνοδό του στην Ελλάδα (1929), όπου και ανέλαβε την αρχηγία του Στεφανοπουλικού κόμματος. Το 1930 έδωσε πολιτική μάχη προς τον πανίσχυρο τότε Βενιζελισμό, κατά την αναπληρωματική εκλογή, όπου αναδείχθηκε Βουλευτής Ηλείας υπό τη σημαία του Λαϊκού Κόμματος. Η φήμη του, ειδικά επί των γνώσεών του στο σταφιδικό ζήτημα, τον έκανε πασίγνωστο από παροιμιώδη σχετική αγόρευσή του. Στις 4 Νοεμβρίου 1932 με τη πρώτη Κυβέρνηση του Λαϊκού Κόμματος αναλαμβάνει υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Εργασίας, όπου και εγκαινιάζει νέα σύγχρονη εργατική πολιτική, που λήφθηκε ως βάση στις μετέπειτα μεταρρυθμίσεις της Εργατικής Νομοθεσίας. Έκτοτε διετέλεσε υπουργός Εθνικής Οικονομίας, υπουργός Μεταφορών, υπουργός Οικονομικών και προσωρινώς Εργασίας και Εφοδιασμού, υπουργός Συντονισμού, υπουργός Εξωτερικών, υπουργός άνευ Χαρτοφυλακίου και Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης. Στη Δικτατορία του Μεταξά εξορίστηκε στη Μύκονο.
Κατά την Κατοχή ηγήθηκε, με τους Περ. και Πέτρο Ράλλη, της ομάδας του Λαϊκού Δημοκρατικού Κόμματος και υπό την ιδιότητά του αυτή μετείχε στη πρώτη Κυβέρνηση της απελευθέρωσης του Γ. Παπανδρέου ως Υπουργός Μεταφορών, ο οποίος και φέρεται ως ιδρυτής αυτού του Υπουργείου. Επί Υπουργίας του ιδρύθηκε επίσης ο Κρατικός Οργανισμός Μεταφορών. Μετά την επιτυχία του Λαϊκού Κόμματος (Λ.Κ.) στις εκλογές Μαρτίου 1946 αναλαμβάνει Υπουργός Συντονισμού, όπου και διατηρήθηκε μέχρι της διάλυσης εκείνης της Βουλής το 1950.
Ως Υπουργός Συντονισμού κατέστρωσε το πρόγραμμα Ανασυγκρότησης της Χώρας, της πρωτόγνωρης εκβιομηχανοποίησης και του εξηλεκτρισμού της. Ένα πρόγραμμα που θεωρήθηκε παγκόσμια ως το αρτιότερο ομού με το αγγλικό και το οποίο ακολούθησαν όλες οι μετέπειτα Κυβερνήσεις. Το 1951, λόγω γενομένων αποκαλύψεων σε βάρος του Λ.Κ., για λόγους "ηθικής τάξης" -μαζί με άλλους 27 νέους Βουλευτές- αποσχίζεται του Κόμματος και "υψώνει τη σημαία" της εθνικής εξυγίανσης, δημιουργώντας υπό τον Κανελλόπουλο το Λαϊκό Ενωτικό Κόμμα (Λ.Ε.Κ.) και προσχώρησαν αργότερα σύσσωμοι στο υπό τον Στρατάρχη Παπάγο κόμμα Ελληνικός Συναγερμός με το οποίο εκλέχθηκε Βουλευτής. Διετέλεσε Υπουργός Εξωτερικών το 1953. Τότε συνυπέγραψε την Ελληνογιουγκοσλαβική Συμφωνία ομώνυμης συμμαχίας (28 Φεβρουαρίου 1953) με τον Στρατάρχη Τίτο, παρουσία του Βασιλέως Παύλου. Λίγο καιρό αργότερα υπέγραψε με τους Αμερικανούς την Ελληνοαμερικανική Συμφωνία περί παραχωρήσεων αεροπορικών βάσεων. Επίσης επί υπουργίας του αποκαταστάθηκαν (δημόσια) οι σχέσεις της Ελλάδας με την Ρωσία, ενώ προωθήθηκε η αποκατάσταση αυτών με την Βουλγαρία και ενισχύθηκαν με την Τουρκία.
Στην κυβέρνηση της οποίας ηγήθηκε το 1965-1966, συμμετείχαν μεταξύ άλλων οι πολιτικοί: Γεώργιος Αθανασιάδης-Νόβας, Ηλίας Τσιριμώκος, Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, Φωκίων Ζαΐμης, Ιωάννης Τσουδερός.

Κυβερνητικές θητείες

Επιγραμματικά το σύνολο της κυβερνητικής θητείας του Στέφανου Χ. Στεφανόπουλου είναι το ακόλουθο: Διορίστηκε στις 4 Νοεμβρίου 1932 Υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας στην κυβέρνηση του Παναγή Τσαλδάρη. Από αυτή τη θέση παραιτήθηκε στις 16 Ιανουαρίου 1933. Στις 10 Μαρτίου του 1933 διορίστηκε εκ νέου Υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας, θέση την οποία διατήρησε έως τις 28 Δεκεμβρίου 1934. Τότε ο πρωθυπουργός Παναγής Τσαλδάρης του ανέθεσε την θέση του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας. Ο Στέφανος Στεφανόπουλος διατήρησε τη θέση αυτή έως τις 10 Οκτωβρίου του 1935. Η επόμενη φορά που ανέλαβε Υπουργείο είναι στις 23 Οκτωβρίου 1944. Τότε ο πρωθυπουργός Γεώργιος Παπανδρέου του ανέθεσε την θέση του Υπουργού Μεταφορών, που τη διατήρησε έως τις 3 Ιανουαρίου 1945. Στις 4 Απριλίου 1946 στην κυβέρνηση του Παναγιώτη Πουλίτσα διορίστηκε Υπουργός Οικονομικών και προσωρινώς Εργασίας και Εφοδιασμού, θέση την οποία κράτησε έως τις 13 Απριλίου 1946. Στην συνέχεια από τις 13 Απριλίου του 1946 έως τις 29 Αυγούστου 1947 στις κυβερνήσεις Κωνσταντίνου Τσαλδάρη και Δημητρίου Μάξιμου ήταν Υπουργός Συντονισμού.
Ο Στέφανος Στεφανόπουλος διετέλεσε Υπουργός Συντονισμού και από τις 7 Σεπτεμβρίου 1947 έως τις 30 Ιουνίου 1949, στην κυβέρνηση του Θεμιστοκλή Σοφούλη. Όμως και στην επόμενη κυβέρνηση του Αλεξάνδρου Διομήδους συνέχισε να είναι Υπουργός Συντονισμού και συγκεκριμένα από τις 30 Ιουνίου 1949 έως τις 6 Ιανουαρίου 1950. Κάτι που έγινε και στην αμέσως επόμενη υπηρεσιακή κυβέρνηση του Ιωάννη Θεοτόκη από τις 6 Ιανουαρίου 1950 έως τις 23 Μαρτίου 1950. Ο Στέφανος Στεφανόπουλος, ο οποίος ήταν ο μακροβιότερος υπουργός Συντονισμού, ανέλαβε τα ίδια καθήκοντα και στις 13 Σεπτεμβρίου 1950 στην κυβέρνηση του Σοφοκλή Βενιζέλου έως τις 3 Νοεμβρίου 1950. Στην Κυβέρνηση Αλέξανδρου Παπάγου 1952, ο  Παπάγος στις 19 Νοεμβρίου 1952 διόρισε τον Στέφανο Χ. Στεφανόπουλο ως Υπουργό Εξωτερικών, 15 Δεκεμβρίου 1954 Αντιπρόεδρο της κυβέρνησης και Υπουργό Εξωτερικών, ενώ στις 4 Οκτωβρίου του 1955 έως τις 6 Οκτωβρίου 1955 αναπλήρωσε τον πρωθυπουργό Παπάγο, όταν ο τελευταίος απεβίωσε.
Ο Στέφανος Στεφανόπουλος στις κυβερνήσεις του Γεωργίου Παπανδρέου (5 Δεκεμβρίου 1963 έως 31 Δεκεμβρίου 1963 και 19 Φεβρουαρίου 1964 έως 15 Ιουλίου 1965) διετέλεσε Αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και ταυτόχρονα Υπουργός άνευ Χαρτοφυλακίου. Μάλιστα από τις 5 Ιουνίου 1964 διετέλεσε και Υπουργός Συντονισμού με αναπληρωτή Υπουργό του τον Ανδρέα Παπανδρέου. Στις 23 Ιουνίου 1964 αναπλήρωσε και τον Υπουργό Εξωτερικών Σταύρο Κωστόπουλο. Ο Στέφανος Χ. Στεφανόπουλος ανέλαβε την Πρωθυπουργία της χώρας από τις 17 Σεπτεμβρίου 1965 έως τις 22 Δεκεμβρίου 1966, ως επικεφαλής μίας εκ των κυβερνήσεων της Αποστασίας.
Το 1977 τέθηκε επικεφαλής του ακροδεξιού κόμματος Εθνική Παράταξη. Απέτυχε ωστόσο να εκλεγεί βουλευτής με την Εθνική Παράταξη και παρέδωσε την αρχηγία του κόμματος στον Σπύρο Θεοτόκη.