Αυτοκινητόδρομος 1 (Αθήνα - Θεσσαλονίκη - Εύζωνοι)

1950-1973: Ρίζες

Στα μέσα της δεκαετίας του '50, ξεκίνησαν οι εργασίες κατασκευής σε νέα χάραξη της Εθνικής Οδού 1, οι οποίες ολοκληρώθηκαν το 1973, με την παράδοση του τμήματος Κατερίνη - Θεσσαλονίκη - Εύζωνοι. Στο μεγαλύτερο μέρος του είχε πλάτος 13-14 μέτρα και 2 λωρίδες κυκλοφορίας (1 λωρίδα + 1 βοηθητική λωρίδα ανά κατεύθυνση), χωρίς διαχωριστική νησίδα. Το τμήμα Πολύκαστρο - Εύζωνοι ήταν το πρώτο τμήμα με διατομή αυτοκινητοδρόμου.

Δεκαετία του 1980

Οι εργασίες για τη μετατροπή σε κλειστό αυτοκινητόδρομο ξεκίνησαν στα μέσα της δεκαετίας του '80, με την κατασκευή των τμημάτων κόμβος Κλειδίου - Γαλλικός ποταμός (παραδόθηκε το 1988), Στρατόπεδο Μπογιατίου - κόμβος Κρυονερίου (παραδόθηκε το 1989) (4,5 χλμ.), κόμβος Οινοφύτων - κόμβος Σχηματαρίου (παραδόθηκε το 1989) (12,5 χλμ.), κόμβος Ριτσώνας - κόμβος Θήβας (παραδόθηκε το 1989) (14,8 χλμ.). Στις αρχές της δεκαετίας του '90 ξεκίνησαν οι εργασίες σε όλο το μήκος των τμημάτων Αθήνα - κόμβος Θήβας, και Κατερίνη - Κλειδί.

1990-2015

Ήδη από το 1995, η Εθνική Οδός 1 είχε διατομή αυτοκινητόδρομου στα τμήματα: Αθήνα - Υλίκη, Κατερίνη - Κλειδί - Θεσσαλονίκη και Πολύκαστρο - Εύζωνοι.
Μέχρι το 2000 είχαν παραδοθεί τα τμήματα Α/Κ Ραχών-Α/Κ Πελασγίας, Α/Κ Νίκαιας-Α/Κ Ευαγγελισμού και Α/Κ Λεπτοκαρυάς-Α/Κ Κατερίνης, ενώ το 2003 παραδόθηκε το τμήμα Πλαταμώνας-Ραψάνη, (χωρίς τους κόμβους Πλαταμώνα και Ραψάνης) και το τμήμα Α/Κ Πελασγίας-Α/Κ Νίκαιας.
Το 2002 ολοκληρώθηκε το τμήμα Υλική-Άγιος Κωνσταντίνος.
Το 2003 ολοκληρώθηκε η Νέα Δυτική Είσοδος Θεσσαλονίκης (με εξαίρεση τον κόμβο Κ16 που ολοκληρώθηκε το 2017) που συνδέει τον Α1 καθώς και την Εγνατία Οδό με την Θεσσαλονίκη.
Το 2004 κατασκευάστηκε η πρώτη σήραγγα του Α1, η σήραγγα Κατερίνης (σήραγγες Μέγας Αλέξανδρος και Φίλιππος).
Στις 13 Ιουνίου 2007 ιδρύθηκε η Αυτοκινητόδρομος Αιγαίου Α.Ε., η οποία ανέλαβε την κατασκευή και λειτουργία του αυτοκινητοδρόμου στο τμήμα Ράχες-Κλειδί. 
Το 2007 παραδόθηκαν στην κυκλοφορία τα πρώτα τμήματα του Πετάλου του Μαλιακού, η Παράκαμψη Αγίου Κωνσταντίνου, η Παράκαμψη Καμένων Βούρλων και το τμήμα Αγία Παρασκευή-Αγία Μαρίνα μήκους 4,5 χλμ. Το 2008 παραδόθηκε το τμήμα Παράκαμψη Θερμοπυλών-Μπράλου.

2015-σήμερα

Το 2015 παραδόθηκε στην κυκλοφορία το τελευταίο τμήμα του Πετάλου του Μαλιακού Στυλίδα-Ράχες με τις σήραγγες της Στυλίδας, με τον αναβαθμισμένο Α/Κ Λαμίας και τη νέα γέφυρα του Σπερχειού (παράκαμψη Λαμίας)  με τη σύμβαση ανάθεσης για τα τελευταία αυτά τμήματα να έχει υπογραφεί το φθινόπωρο του 2008 και με αρχικό πλάνο ολοκλήρωσης το 2010. 
Στις 6 Απριλίου του 2017 παραδόθηκε το τμήμα Ευαγγελισμός - Σκοτίνα (παράκαμψη Τεμπών και Πλαταμώνα), μήκους 25 χιλιομέτρων. Το Νοέμβριο του 2017, με την εκκίνηση του διαγωνισμού για την ιδιωτικοποίηση της Εγνατίας Οδού και την ανακοίνωση των όρων αυτής, έγινε γνωστό ότι το ΤΑΙΠΕΔ ενδέχεται να συμπεριλάβει στο αντικείμενο της Σύμβασης Παραχώρησης και την αναβάθμιση του τμήματος Χαλάστρα – Πολύκαστρο από οδό ταχείας κυκλοφορίας σε κλειστό αυτοκινητόδρομο, κάτι που επιβεβαιώθηκε το Σεπτέμβριο του 2018. Το κόστος κατασκευής εκτιμάται ότι ξεπερνά τα 200 εκατομμύρια ευρώ, ενώ και το υπόλοιπο τμήμα του άξονα από το Πολύκαστρο μέχρι τους Ευζώνους, που έχει ήδη χαρακτηριστικά αυτοκινητόδρομου, θα αναβαθμιστεί με πιο σύγχρονα χαρακτηριστικά όπως στηθαία ασφαλείας, νέα σήμανση και βελτίωση του οδοστρώματος.

Διαδρομή

Ο Αυτοκινητόδρομος 1 διασχίζει μεγάλο μέρος της Ηπειρωτικής Ελλάδας και αντικατέστησε σε μεγάλο ποσοστό  την προϋπάρχουσα Εθνική Οδό 1. Αρχή του αυτοκινητόδρομου ορίζεται ο ανισόπεδος κόμβος στο Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας στο Νέο Φάληρο και, αφού διασχίσει προς τα βόρεια το υπόλοιπο πολεοδομικό συγκρότημα της Αθήνας, διασταυρώνεται με την Αττική Οδό και στη συνέχεια συνεχίζει βόρεια περνώντας κοντά από τη Λαμία, τη Λάρισα, την Κατερίνη και τη Θεσσαλονίκη, για να καταλήξει στο συνοριακό σταθμό Ευζώνων, στα σύνορα της Ελλάδας με τη Βόρεια Μακεδονία.

Συνδέσεις

Ο Αυτοκινητόδρομος ΑΘΕ συνδέεται με τους παρακάτω αυτοκινητόδρομους:

Ιστορικό

Στον σύγχρονο αυτοκινητόδρομο τα πρώτα διόδια που λειτούργησαν ήταν τα διόδια των Μαλγάρων που κατασκευάστηκαν το 1986. Το ίδιο έτος κατασκευάστηκαν και τα διόδια των Ευζώνων τα οποία δεν λειτούργησαν ποτέ μέχρι το 2017. Το 1992 κατασκευάστηκαν τα διόδια των Αφιδνών. Το 2002 κατασκευάστηκαν τα νέα διόδια Λεπτοκαρυάς και τα νέα διόδια Τραγάνας, ενώ το 2003 κατασκευάστηκαν τα νέα διόδια Πελασγίας. Το 2005 κατασκεευάστηκαν ταν νέα διόδια Μοσχωχορίου Το 2009 κατασκευάστηκαν τα διόδια Πυργετού (τα οποία δεν βρίσκονται πλέον επί του αυτοκινητοδρόμου αλλά λειτουργούν επί της Εθνικής Οδού 1). Το ίδιο έτος κατασκευάστηκαν τα διόδια Θήβας. Το 2010 κατασκευάστηκαν τα διόδια Αγίας Τριάδας και τα διόδια Μακρυχώριου, το 2013 κατασκευάστηκαν τα διόδια Αιγινίου και το 2015 κατασκευάστηκαν τα διόδια Μαυρομαντήλας. Το 2014 καταργήθηκαν τα διόδια Σχηματαριού. Τέλος, το 2017 ανακατασκευάστηκαν τα διόδια Ευζώνων τα οποία λειτούργησαν τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους.