Ερρίκος, δούκας του Λάνκαστερ

Πρώτα χρόνια

Ο θείος του Τόμας, 2ος κόμης του Λάνκαστερ διαδέχθηκε τον παππού του Εδμόνδο Κράουτσμπακ πρώτο κόμη του Λάνκαστερ και μικρότερο αδελφό του Εδουάρδου Α΄ της Αγγλίας. Ο Τόμας έγινε σύντομα ο πιο ισχυρός και πλούσιος άντρας στην Αγγλία αλλά συγκρούστηκε με τον πρώτο του ξάδελφο Εδουάρδο Β΄ της Αγγλίας και εκτελέστηκε για προδοσία (1322). Ο Τόμας που δεν είχε διάδοχο άφησε τους τίτλους και τα εδάφη του στον μικρότερο αδελφό του Ερρίκο τον πατέρα του Ερρίκου του Γκρόσμοντ. 
Ο Ερρίκος του Γκρόσμοντ κέρδισε τους τίτλους του μετά την εκθρόνιση του Εδουάρδου Β΄ (1327) αλλά η εξουσία του δεν κράτησε πολύ επειδή σύντομα έχασε την εύνοια της βασίλισσας Ισαβέλλας της Γαλλίας και του ερωμένου της Ρότζερ Μόρτιμερ, 1ου κόμη του Μαρς. Ο πατέρας του βελτίωσε τις σχέσεις του με το στέμμα όταν ανέλαβε προσωπικά την εξουσία ο Εδουάρδος Γ΄ (1330) αλλά η πολύ άσχημη υγεία του και η τύφλωση τον ανάγκασαν να αποσυρθεί. Δεν υπάρχουν πολλές πηγές για τα πρώτα χρόνια της ζωής του Ερρίκου του Γκρόσμοντ, γεννήθηκε στο Γκρόσμοντ του Ουαλικού Μονμουθσάιρ γύρω στο 1310. Ήταν πολύ καλύτερος στις πολεμικές τέχνες παρά στις Ακαδημαϊκές σπουδές γι'αυτό ακόμα και σε μεγάλη ηλικία δεν είχε μάθει να διαβάζει. Στέφθηκε ιππότης στο Κοινοβούλιο παρουσία του πατέρα του (1330), την επόμενη χρονιά συμμετείχε σε ένα βασιλικό τουρνουά στο Τσίπσαιντ. Συμμετείχε στην εκστρατεία του Εδουάρδου στην Σκωτία αλλά είναι ασαφές αν πολέμησε στην μάχη του Χάλιντον Χίλλ. Ύστερα από πολλές υπηρεσίες στον βασιλιά διορίστηκε στρατηγός στην Σκωτία (1336). Την επόμενη χρονιά ήταν ένας από τους έξι άντρες οι οποίοι ανέβηκαν στην ψηλότερη θέση στην βασιλική ιεραρχία, του απονεμήθηκαν πολλοί από τους τίτλους του πατέρα του όπως του κόμη του Ντέρμπι.

Έκρηξη Εκατονταετούς Πολέμου

Με την έκρηξη του Εκατονταετούς Πολέμου (1337) οι στόχοι του στράφηκαν στην Γαλλία, συμμετείχε σε πολλές διπλωματικές αποστολές και στην μεγάλη Αγγλική νίκη στην ναυμαχία του Σλούς (1340). Την ίδια χρονιά στάλθηκε όμηρος στις Κάτω Χώρες για βασιλικά χρέη, απελευθερώθηκε την επόμενη χρονιά με ένα μεγάλο ποσό. Μετά την επιστροφή του έγινε στρατηγός του βασιλιά στον βορά και έμεινε στο Ρόξμπουρζ μέχρι το 1342, τα επόμενα χρόνια συμμετείχε σε διπλωματικές αποστολές στις Κάτω Χώρες, την Καστίλη και την Αβινιόν. 
Το 1345 ο δεύτερος ξάδελφος του Εδουάρδος Γ΄ της Αγγλίας σχεδίασε τεράστια έφοδο στην Γαλλία. Η επίθεση θα γινόταν σε τρία μέτωπα : ο κόμης του Νορθάμπτον στην Βρετάνη, ο ίδιος ο βασιλιάς στην Φλάνδρα και ο Ερρίκος του Γκρόσμοντ στην Ακουιτανία θα οργάνωνε την επίθεση στα νότια. Μετακινήθηκε στο εσωτερικό της χώρας, αντιμετώπισε τον Κόμτ ντ'Ίσλ στο Άουμπεροχ και τον συνέτριψε (21 Οκτωβρίου 1345), η νίκη περιγράφεται για τον Ερρίκο ως ο "μεγαλύτερος θρίαμβος στην ζωή του". Τα λύτρα από την απελευθέρωση των αιχμαλώτων εκτιμώνται στις 50.000 στερλίνες. Την επόμενη χρονιά ενώ ο Εδουάρδος Γ΄ κατευθυνόταν για το Κρεσί ο Ερρίκος του Γκρόσμοντ πολιόρκησε, κατέλαβε το Πουατιέ και στην συνέχεια επέστρεψε στην Αγγλία (1347).

Πάροχος υψηλών τίτλων

Το 1345 ενώ βρισκόταν ο Γκρόσμοντ έμαθε τα νέα για τον θάνατο του πατέρα του, ο νεαρός Ερρίκος σαν νέος κόμης του Λάνκαστερ ήταν ο πλουσιότερος και ισχυρότερος άνδρας του βασιλείου. Σε λίγα χρόνια μετά την συμμετοχή του στην πολιορκία του Καλαί ήταν ένα από τα ιδρυτικά μέλη του Τάγματος της Περικνημίδας (1348). Σε λίγα χρόνια δέχτηκε την τιμή να αναβαθμιστεί από τον βασιλιά η κομητεία του Λάνκαστερ σε δουκάτο (1351), ο τίτλος του δούκα ήταν ανύπαρκτος μέχρι τότε στην Αγγλία αφού μόνο άλλο ένα δουκάτο υπήρξε.   
Η δεύτερη μεγάλη τιμή που δόθηκε στον Ερρίκο ήταν η αναβάθμιση του Λάνκασιρ σε κομητεία του Παλατινάτου ανέλαβε την διοίκηση του ο Ερρίκος με εξουσίες ανεξάρτητες από το Αγγλικό στέμμα. Η παραχώρηση αυτή ήταν η κορυφαία επειδή μονάχα δυο κομητείες Παλατινάτου έχουν καταγραφεί στην Αγγλική ιστορία : του Ντάρχαμ που βρισκόταν υπό εκκλησιαστική διοίκηση και το Τσέστερ που ήταν περιουσία του στέμματος.
Ο Εδουάρδος Γ΄ είχε τεράστια εκτίμηση στον Ερρίκο Γκρόσμοντ και του παραχωρούσε συνεχώς μεγάλα προνόμια. Οι δυο άντρες είχαν στενή φιλία, είχαν περίπου την ίδια ηλικία και ήταν δεύτερα ξαδέλφια σαν δισέγγονοι του Ερρίκου Γ΄ της Αγγλίας, ένας επιπλέον λόγος που ο Εδουάρδος Γ΄ του παραχώρησε αμέτρητους τίτλους ήταν ότι ο Ερρίκος δεν είχε γιους οπότε μετά τον θάνατο του θα επέστρεφαν στον ίδιο.

Εκστρατείες στην Γαλλία

Ο δούκας του Λάνκαστερ ολόκληρη την δεκαετία του 1350 έκανε ασταμάτητα εκστρατείες και έκλεισε συνθήκες με την Γαλλία, το 1350 στην μεγάλη νίκη στην ναυμαχία του Ουίντσελσι έσωσε τις ζωές του Εδουάρδου, του μαύρου πρίγκιπα και του Ιωάννη της Γάνδης. Ξέσπασε στην συνέχεια διαμάχη ανάμεσα στον ίδιο και τον Όθων του Μπρούνσβικ που παρά λίγο να φέρει μεγάλη σύγκρουση ανάμεσα στους δυο άντρες, με την επέμβαση του Γάλλου βασιλιά Ιωάννη του Αγαθού έκλεισαν μεταξύ τους ειρήνη. Στα τέλη της δεκαετίας μετά από μια εκστρατεία στην Νορμανδία (1356) και την πολιορκία της Ρεν (1358) συμμετείχε στην τελευταία μεγάλη εκστρατεία της Α΄ Φάσης του Εκατονταετούς Πολέμου : την εκστρατεία της Ρενς (1359 - 1360). Με την λήξη της εκστρατείας ο Ερρίκος ήταν ο βασικός διαπραγματευτής για την υπογραφή της Συνθήκης του Μπρετινί με ευνοϊκούς όρους για τους Άγγλους.
Επέστρεψε στην Αγγλία τον Νοέμβριο του 1360, έπεσε άρρωστος στις αρχές της επόμενης χρονιάς και πέθανε στις 23 Μαρτίου 1361 πιθανότατα από το δεύτερο μεγάλο κύμα της βουβωνικής πανώλης που σάρωνε τότε την Αγγλία. Η ταφή του έγινε στην εκκλησία της Πεντηκοστής της Άουαρ Λέιντι του Νιούαρκ που ιδρύθηκε από τον πατέρα του δίπλα από το κάστρο του Νιούαρκ, στην ίδια εκκλησία έγινε η δεύτερη ταφή του πατέρα του μερικά χρόνια πριν.

Κληρονόμοι

Ο Ερρίκος, 1ος δούκας του Λάνκαστερ παντρεύτηκε την Ιζαμπέλλα Ντι Μπομόντ, την κόρη του Ερρίκου Ντι Μπομόντ (1330), δεν απέκτησε γιους παρά μόνο δυο κόρες : την Ματθίλδη, κόμισσα του Λάνκαστερ και την Λευκή του Λάνκαστερ. Η Ματθίλδη παντρεύτηκε τον Γουλιέλμο Α΄ της Βαυαρίας και η Λευκή τον Ιωάννη της Γάνδης, ο Ιωάννης κληρονόμησε το δουκάτο αλλά θα έπρεπε να περιμένει τον θάνατο του πατέρα του (1377) για να κληρονομήσει το Παλατινάτο του Λάνκασιρ. Ο γιος του Ιωάννη της Γάνδης Ερρίκος του Μπόλινγκμπροκ όταν ανέβηκε στον θρόνο ως Ερρίκος Δ΄ της Αγγλίας ενσωμάτωσε το δουκάτο του Λάνκαστερ και το Παλατινάτο του Λάνκασιρ στο Αγγλικό στέμμα.
Ο εξαίρετος χαρακτήρας του Ερρίκου, δούκα του Λάνκαστερ απομνημονεύθηκε στο έργο του Βιβλίο των ιερών Συνταγών ένα δείγμα ευσέβειας, πίστης και ηθικής με λεπτομέρειες μεγάλου ιστορικού ενδιαφέροντος. Ο δούκας έγραψε το έργο σε ηλικία 44 ετών (1354) την εποχή που υπέφερε από ουρική αρθρίτιδα. Στο βιβλίο του ο Ερρίκος γράφει για τις επτά πληγές τις οποίες συσχετίζει με τα επτά αμαρτήματα, περιγράφει τις θεραπείες με πραγματικές και μυθικές συνταγές ενώ παροτρύνει τον αναγνώστη να ακολουθήσει τον δρόμο της ηθικής.