Ιωσήφ Στάλιν και Αντισημιτισμός

Τα πρώτα χρόνια

Γεννημένος στη  Γεωργία (τότε Ρωσική Αυτοκρατορία) και έχοντας  σπουδάσει σε Ορθόδοξο εκκλησιαστικό σχολείο στην Τιφλίδα πριν γίνει επαγγελματίας επαναστάτης και Μαρξιστής στις αρχές του 20ου αιώνα, ο Στάλιν φαίνεται απίθανο να είχε επηρεαστεί από τον αντισημιτισμό στα πρώτα του χρόνια και γνώρισε μόνο έναν περιορισμένο αριθμό επαναστατών Εβραϊκής καταγωγής, κατά τα πρώτα χρόνια της πολιτικής του δράσης. Αν και ενεργό μέλος στη Μπολσεβίκικη φράξια του Ρωσικού Σοσιαλδημοκρατικού Εργατικού Κόμματος, δεν παρακολούθησε κανένα συνέδριο του κόμματος μέχρι το 1905.

Αν και δραστήριοι τόσο μεταξύ του Σοσιαλδημοκρατών Μπολσεβίκων όσο και των Μενσεβίκων, οι Εβραίοι είχαν πιο έντονοι παρουσία στους Μενσεβίκους. Ο Στάλιν είχε προσέξει τις αναλογίες των εθνοτήτων που εκπροσωπούνταν σε κάθε πλευρά, όπως φαίνεται από μια έκθεση του 1907 για το Συνέδριο, η οποία  δημοσιεύθηκε στην Bakinsky rabochy (Εργάτης του Μπακού), η οποία ανέφερε ένα χοντροκομμένο αστείο για ένα "μικρό πογκρόμ" (погромчик) που ο Στάλιν απέδιδε στον τότε  Μπολσεβίκο  Γκριγκόρι Αλεξίνσκι. 
Δεν είναι λιγότερο ενδιαφέρουσα η σύνθεση του κογκρέσου όσον αφορά τις εθνικότητες. Στατιστικά στοιχεία έδειξαν ότι η πλειοψηφία της φράξιας των Μενσεβίκων αποτελείται από Εβραίους—και αυτό, βέβαια, χωρίς να υπολογίζουμε τους Μπουντιστές (Bundists) —μετά έρχονται οι Γεωργιανοί και μετά οι Ρώσοι. Από την άλλη πλευρά, η συντριπτική πλειοψηφία της Μπολσεβίκικης φράξιας αποτελείται από Ρώσους, και μετά έρχονται οι Εβραίοι—χωρίς να  υπολογίζουμε βέβαια τους  Πολωνούς  και  Λετονούς —και  μετά οι Γεωργιανοί, κτλ. Για το λόγο αυτό ένας από τους Μπολσεβίκους παρατήρησε χαριτολογώντας (φαίνεται ότι ήταν ο σύντροφος Aleksinsky) ότι οι Μενσεβίκοι είναι μια Εβραϊκή παράταξη και οι Μπολσεβίκοι μια γνήσια Ρωσική παράταξη, οπότε δεν θα ήταν κακή ιδέα για μας τους Μπολσεβίκους να οργανώσουμε ένα μικρό πογκρόμ στο κόμμα.

1917 έως 1930

Αν και οι Μπολσεβίκοι θεωρούσαν όλες τις θρησκευτικές δραστηριότητες ως αντιεπιστημονικές δεισιδαιμονίες και απομεινάρι της παλιάς προ-κομμουνιστικής τάξης, η νέα πολιτική τάξη που δημιουργήθηκε από τα  Σοβιέτ μετά την Ρωσική Επανάσταση ήταν στην αντίθετη κατεύθυνση με τους αιώνες αντισημιτισμού των Ρομανώφ.
Το Συμβούλιο των Επιτρόπων του Λαού εξέδωσε το 1918 διάταγμα που καταδίκαζε τον αντισημιτισμό και καλούσε τους εργάτες και τους αγρότες να τον καταπολεμήσουν. Ο Λένιν συνέχισε να εκφράζεται εναντίον του αντισημιτισμού. Γίνονταν εκστρατείες ενημέρωσης κατά του αντισημιτισμού  στον Κόκκινο Στρατό και στους χώρους εργασίας, και μια διάταξη που απαγορεύει την υποκίνηση της προπαγάνδας ενάντια σε κάθε εθνικότητα έγινε μέρος του Σοβιετικού δικαίου. Ιδρύθηκαν ιδρύματα κοσμικού πολιτισμού Γίντις επιχορηγούμενα από το κράτος, όπως το Κρατικό Εβραϊκό Θέατρο της Μόσχας,  καθώς και ιδρύματα για άλλες μειονότητες.
Σαν Κομισάριος του Λαού  για τις  Εθνότητες, ο Στάλιν ήταν το υπεύθυνο μέλος του υπουργικού συμβουλίου για θέματα μειονοτήτων. Το 1922, ο Στάλιν εξελέγη για πρώτη φορά  Γενικός Γραμματέας του κόμματος—μια θέση που ακόμα δεν εθεωρείτο ως η υψηλότερη στη Σοβιετική κυβέρνηση. Ο Λένιν άρχισε να επικρίνει τον Στάλιν λίγο αργότερα.
Σε γράμματα του Δεκεμβρίου του 1922, ο άρρωστος πλέον Λένιν (τον οποίο η ασθένεια άφησε ανήμπορο το 1923-1924) επέκρινε τον Στάλιν και τον Ντζερζίνσκι για  τη σοβινιστική στάση τους προς το Γεωργιανό έθνος κατά τη διάρκεια της "Υπόθεσης της Γεωργίας" του 1922 Τελικά,  οι επιστολές δημοσιευμένες ως μέρος της Διαθήκης του Λένιν — όπου συνιστά στο κόμμα να καθαιρέσει  τον Στάλιν από τη θέση του Γενικού  Γραμματέα —το 1922, αποσύρθηκαν από τη δημόσια κυκλοφορία από τον Στάλιν και τους υποστηρικτές. Αυτό το υλικό δεν δημοσιεύτηκε στη Σοβιετική Ένωση παρά μόνο μετά την αποσταλινοποίηση το 1956.
Μετά το θάνατο του ανήμπορου Λένιν, στις 21 Ιανουαρίου 1924, το κόμμα επισήμως διατήρησε την αρχή της συλλογικής ηγεσίας, αλλά ο Στάλιν σύντομα παραγκώνισε τους αντιπάλους του στην Κεντρική Επιτροπή του Πολιτικού Γραφείου. Αρχικά συνεργαζόμενος με τα Εβραϊκής και ημί-Εβραϊκής καταγωγής μέλη του Πολιτικού Γραφείου Γκριγκόρι Ζινόβιεφ και Λεβ Κάμενεφ, εναντίον του Εβραϊκής καταγωγής κύριου αντίπαλου του, Λέον Τρότσκι, ο Στάλιν κατόρθωσε να τον περιθωριοποιήσει. Μέχρι το 1929, ο Στάλιν είχε ουσιαστικά περιθωριοποιήσει και τους Ζινόβιεφ και Κάμενεφ, υποχρεώνοντας τους να υποταχθούν στην εξουσία του. Ο  αδιάλλακτος Τρότσκι εξαναγκάστηκε σε εξορία. 
Ο Μπόρις Bazhanov, προσωπικός  γραμματέας του Στάλιν, ο οποίος είχε αυτομολήσει στη Γαλλία το 1928, έγραψε το  1930 τα  απομνημονεύματά του όπου κατέκρινε τον  Στάλιν. Εκεί  ισχυρίζεται ότι ο Στάλιν είχε χονδροκομμένα αντισημιτικά ξεσπάσματα ακόμη και πριν από το θάνατο του Λένιν.
Παρόλα αυτά, μετά το θάνατο του Λένιν στις αρχές του 1924, μια άλλη μεγάλης κλίμακας εκστρατεία κατά του αντισημιτισμού  διεξήχθη πάλι το 1927-1930, υπό την ηγεσία του Στάλιν.

Μετεγκατάσταση και Απέλαση Εβραίων στη διάρκεια του Πολέμου

Μετά τη Σοβιετική εισβολή στην Πολωνία, ο Στάλιν άρχισε μια πολιτική μετεγκατάστασης των Εβραίων στην Εβραϊκή Αυτόνομη Περιφέρεια και σε άλλα μέρη της Σιβηρίας. Κατά τη διάρκεια του πολέμου, παρόμοιες κινήσεις έγιναν σε περιοχές που θεωρούνταν ευάλωτες σε Ναζιστική εισβολή και είχαν διάφορες εθνικές ομάδες στόχους  της Ναζιστικής γενοκτονίας. Όταν αυτοί οι πληθυσμοί έφταναν στον προορισμό τους, η δουλειά ήταν συχνά σκληρή και  υποβάλλονταν  σε κακές συνθήκες διαβίωσης, λόγω της έλλειψης πόρων που προκαλούσε ο πόλεμος.

Η Συνωμοσία των Γιατρών

Στις 13 Ιανουαρίου 1953, το  Σοβιετικό πρακτορείο ειδήσεων TASS  ανακοίνωσε την αποκάλυψη μιας συνωμοσίας των λεγόμενων "γιατρών-δηλητηριαστών", που είχαν κρυφά προσπαθήσει να αποκεφαλίσουν τη Σοβιετική ηγεσία. Οι κατηγορούμενοι ήταν όλοι ανώτεροι ιατροί —οι περισσότεροι Εβραίοι—που φέρονται να ομολόγησαν ότι σχεδίασαν και διέπραξαν αποτρόπαιες δολοφονίες, περιλαμβανομένων των δολοφονιών εξεχόντων Σοβιετικών πολιτών όπως ο συγγραφέας Αλέξανδρος Shcherbakov (πέθανε το 1945) και ο πολιτικός Αντρέι Ζντάνοφ (πέθανε το 1948). Οι  υποτιθέμενοι συνωμότες κατηγορήθηκαν ότι ενεργούσαν για λογαριασμό των Αμερικανικών και Βρετανικών υπηρεσιών πληροφοριών και  μιας αντισοβιετικής διεθνούς Εβραϊκής  αστικο-εθνικιστικής οργάνωσης.
Καθώς ο Δυτικός τύπος κατηγόρησε τη Σοβιετική Ένωση για αντισημιτισμό, η Κεντρική Επιτροπή του Κομμουνιστικού Κόμματος αποφάσισε να οργανώσει ένα προπαγανδιστικό τέχνασμα, μια συλλογική επιστολή από το Εβραϊκό κοινό, η οποία καταδίκαζε με θέρμη "τους δολοφόνους με τις λευκές μπλούζες" και τους πράκτορες του ιμπεριαλισμού και του Σιωνισμού, και διαβεβαίωνε ότι δεν υπάρχει αντισημιτισμός στην ΕΣΣΔ. Η επιστολή υπογραφόταν από γνωστούς επιστήμονες και ανθρώπους του πολιτισμού που είχαν αναγκαστεί να το κάνουν από την NKVD.
Ωστόσο, η επιστολή, αρχικά προγραμματισμένη να δημοσιευθεί τον  Φεβρουάριο του 1953, παρέμεινε αδημοσίευτη. Αντί γι’ αυτή, δημοσιεύτηκε στην Πράβντα ένα  σφοδρό ένθετο "Οι απλοϊκοί και οι απατεώνες" αναφερόμενο σε πολλούς χαρακτήρες με εβραϊκά ονόματα, όλους απατεώνες, κακοποιούς, σαμποτέρ, τους οποίους ο αφελής ρωσικός λαός  είχε εμπιστευθεί έχοντας χάσει την επαγρύπνησή του. Ακολούθησε ένα νέο κύμα αντισημιτικής υστερίας, και ένα σχέδιο του Στάλιν να στείλει όλους τους Εβραίους στη Σιβηρία παρόμοια με άλλες εθνοτικές ομάδες. Μόνο ο θάνατος του Στάλιν το ίδιο έτος απέτρεψε τα σχέδια.
Παρόμοιες εκκαθαρίσεις εναντίον των Εβραίων οργανώθηκαν σε Ανατολικές χώρες (όπως π.χ. οι λεγόμενες "Δίκες της Πράγας").
Κατά το διάστημα αυτό οι Εβραίοι της Σοβιετικής ένωσης χαρακτηρίζονταν ως "πρόσωπα Εβραϊκής εθνότητας". Ο πρύτανης του Τμήματος Μαρξισμού-Λενινισμού σε ένα από τα Σοβιετικά πανεπιστήμια εξηγούσε αυτή την πολιτική  στους μαθητές του: 
Ένας από εσάς ρώτησε εάν η τρέχουσα πολιτική εκστρατεία μας μπορεί να θεωρηθεί ως αντισημιτική. Ο σύντροφος Στάλιν είπε : «Εμείς μισούσαμε τους Ναζί όχι επειδή ήταν Γερμανοί, αλλά επειδή έφεραν τεράστια δεινά στον τόπο μας ». Το ίδιο μπορεί να ειπωθεί για τους Εβραίους.
Μετά τη Συνωμοσία των  Γιατρών και το θάνατο του Στάλιν, έχει υποστηριχθεί ότι: "Κατά την εποχή του θανάτου  [του  Στάλιν] κανένας Εβραίος στη Ρωσία δεν θα μπορούσε να αισθάνεται ασφαλής."