Μαύρος ρινόκερος

Περιγραφή

Ένας ενήλικος Μαύρος Ρινόκερος έχει ύψος 140-170 εκ., και μήκος 3,3-3,6 μέτρα. Το βάρος του κυμαίνεται από 800 μέχρι 1.300 κιλά αλλά μερικές φορές μπορεί να φτάσει μέχρι και τα 1.800 κιλά. Τα θηλυκά είναι μικρότερα από τα αρσενικά. Τα κέρατα του κρανίου αποτελούνται από κερατίνη με το μεγαλύτερο συνήθως 50 εκ.
Το μεγαλύτερο κέρατο που έχει παρατηρηθεί έφτανε σε μήκος τα 1,5 μέτρα. Μερικές φορές, μπορεί να αναπτυχθεί και ένα τρίτο, μικρότερο. Τα κέρατα χρησιμοποιούνται κυρίως για άμυνα, εκφοβισμό, το σκάψιμο ριζών και το σπάσιμο κλαδιών. Το χρώμα του δέρματος εξαρτάται από το είδος του χώματος στην περιοχή που ζει ο ρινόκερος. Ο Μαύρος Ρινόκερος είναι μικρότερος από τον Λευκό Ρινόκερο και έχει ένα μακρύ και προεξέχον άνω χείλος που το χρησιμοποιεί για να αρπάζει φύλλα και κλαδιά για τη διατροφή του. Ο Λευκός Ρινόκερος έχει τετραγωνισμένα χείλη τα οποία χρησιμοποιεί για να τρώει χορτάρι. Άλλη χαρακτηριστική διαφορά ανάμεσα στα δύο είδη είναι το μικρότερο κρανίο του Λευκού Ρινόκερου και τα αυτιά του. Ο Λευκός Ρινόκερος επίσης, έχει μία χαρακτηριστική καμπούρα, την οποία δεν έχει ο Μαύρος Ρινόκερος. 
Το παχύ δέρμα του, τον προστατεύει από τα αγκαθώδη και αιχμηρά χόρτα. To δέρμα επίσης παρέχει καταφύγιο για πολλά παράσιτα τα οποία ζουν μαζί του. Η όρασή του είναι φτωχή, έτσι βασίζεται περισσότερο στην ακοή και την όσφρηση. Έχει μεγάλα αυτιά τα οποία μπορεί να περιστρέφει ώστε να διακρίνει κάθε ήχο και μεγάλη μύτη με ανεπτυγμένη την αίσθηση της όσφρησης ώστς να εντοπίζει τους εχθρούς του.

Διασπορά

Για το μεγαλύτερο διάστημα του 20ου αιώνα ο Μαύρος ρινόκερος ήταν το πιο πολυάριθμο είδος ρινόκερου. Γύρω στο 1900 πιθανότατα πολλές εκατοντάδες χιλιάδες ζούσαν στην Αφρική. Κατά το δεύτερο μισό του 20ου αιώνα όμως, ο αριθμός τους μειώθηκε δραματικά και από περίπου 70.000 στο τέλος της δεκαετίας του 1960, το 1981 απέμειναν 10.000 με 15.000. Την αρχή της δεκαετίας του 1990 ο αριθμός τους έπεσε κάτω από τις 2.500, και το 2004 αναφέρθηκε ότι απομένουν μόνο 2.410 Μαύροι ρινόκεροι. Σύμφωνα με το Διεθνές Ίδρυμα Ρινόκερων, ο συνολικός πληθυσμός έχει από τότε σημειώσει μικρή άνοδο και το 2003 έφτασε τα 3.610 ζώα. Σύμφωνα με μία αναφορά της Παγκόσμιας Ένωσης Προστασίας της Φύσης τον Ιούλιο του 2006 ο πληθυσμός του Δυτικοαφρικανού Μαύρου Ρινόκερου που κάποτε ζούσε στις σαβάνες της δυτικής Αφρικής είχε φτάσει τα 10 μόλις ζώα και το είδος ήταν υπό εξαφάνιση. Η μείωση του πληθυσμού του Μαύρου ρινόκερου οφείλεται στο λαθροθηρία και την καταστροφή της περιοχής κατοικίας του. Το κέρατό του χρησιμοποιείται στην παραδοσιακή κινέζικη ιατρική μεταξύ άλλων για την ανάνηψη ασθενών που βρίσκονται σε κώμα καθώς και την πτώση του πυρετού, παρόλο που η ιατρική επιστήμη δεν έχει επιβεβαιώσει ποτέ τις ιδιότητες αυτές. Στη Μέση Ανατολή χρησιμοποιείται για την κατασκευή λαβών τελετουργικών στιλέτων που ονομάζονται jambiya. Η ζήτησή τους εκτινάχθηκε τη δεκαετία του 1970 και συνοδεύτηκε με πτώση του πληθυσμού του Μαύρου ρινόκερου κατά 96%.

Συμπεριφορά

Οι Μαύροι ρινόκεροι είναι κυρίως μοναχικά ζώα με εξαίρεση την περίοδο αναπαραγωγής. Οι μητέρες με τα μικρά συγκεντρώνονται επίσης σε ομάδες για μικρές περιόδους. Τα αρσενικά δεν είναι όσο κοινωνικά είναι τα θηλυκά αν και μερικές φορές επιτρέπουν κοντά τους την παρουσία άλλων ρινόκερων. Οι Μαύροι ρινόκεροι δεν είναι πολύ προστατευτικοί ως προς την περιοχή κατοικίας τους και συχνά οι περιοχές τους διασταυρώνονται. Το εύρος της περιοχής αλλάζει ανάλογα με την εποχή και τη διαθεσιμότητα φαγητού και νερού. Γενικά, στις περιοχές που υπάρχει άφθονη τροφή η ακτίνα της κατοικίας είναι μικρότερη και η πυκνότητα του πληθυσμού μεγαλύτερη. Το αντίθετο συμβαίνει σε περιοχές με φτωχά αποθέματα. Στο εθνικό πάρκο του Σερενγκέτι στην Τανζανία το εύρος της περιοχής κατοικίας είναι 43 με 133 km² ενώ στον εθνικό δρυμό της ίδιας χώρας 2,6 με 44 km². Έχει επίσης παρατηρηθεί ότι οι Μαύροι ρινόκεροι τείνουν να επισκέπτονται συχνότερα περιοχές σε μεγαλύτερο υψόμετρο που καλούνται "σπίτια". 
Ο Μαύρος ρινόκερος έχει τη φήμη πως είναι ιδιαίτερα επιθετικός. Οι επιθέσεις τους οφείλονται σε φόβο, σε σύγχυση και σε πανικό. Εξαιτίας της φτωχής τους όρασης επιτίθενται αν αισθανθούν απειλή. Έχουν παρατηρηθεί να επιτίθενται ακόμα και σε κορμούς δέντρων και σε σωρούς τερμιτών, όχι όμως και σε άλλους ρινόκερους. Ιδιαίτερα τα θηλυκά δεν παρουσιάζουν καμία επιθετικότητα μεταξύ τους. Οι ενήλικοι Μαύροι ρινόκεροι δεν έχουν φυσικούς εχθρούς.
Οι Μαύροι ρινόκεροι ακολουθούν τα ίδια μονοπάτια με τους ελέφαντες για να μετακινούνται από τα βοσκοτόπια εκεί όπου υπάρχουν αποθέματα νερού. Χρησιμοποιούν επίσης μικρότερα μονοπάτια μέσα στα βοσκοτόπια. Είναι αρκετά γρήγοροι και τρέχοντας, αναπτύσσουν ταχύτητες έως 56 χλμ/ώρα.

Διατροφή

Οι Μαύροι ρινόκεροι είναι χορτοφάγοι και τρώνε φύλλα, κλαδιά και βλαστάρια φυτών, ακανθώδεις θάμνους και φρούτα. Είναι γνωστό ότι καταναλώνουν 220 διαφορετικά είδη φυτών. Σε περιόδους ξηρασίας μπορούν να ζήσουν μέχρι και 5 ημέρες χωρίς νερό. 
Αναζητούν την τροφή τους νωρίς το πρωί και το απόγευμα. Τις πιο θερμές ώρες της ημέρας ξεκουράζονται, κοιμούνται ή κυλιούνται στη λάσπη. Η λάσπη τους βοηθάει να διατηρούν χαμηλή τη θερμοκρασία του σώματος και τους προστατεύει από τα παράσιτα. Νερό πίνουν αργά το απόγευμα.

Επικοινωνία

Οι Μαύροι ρινόκεροι χρησιμοποιούν πολλά είδη επικοινωνίας. Εξαιτίας της φτωχής τους όρασης και της μοναχικής τους φύσης, συχνά χρησιμοποιούν την όσφρηση για να εντοπίσουν άλλους ρινόκερους. Μέσω της οσμής των ούρων και των κοπράνων μπορούν να καταλάβουν ποιος ρινόκερος βρίσκεται σε μία περιοχή. Ρινόκεροι έχουν επίσης παρατηρηθεί να αφήνουν σημάδι με το κέρατο ή το κεφάλι τους σε κορμούς δέντρων που ανήκουν στην περιοχή τους. 
Οι Μαύροι ρινόκεροι παράγουν μία ποικιλία ήχων σε διαφορετικές περιπτώσεις. Οι ήχοι αυτοί μπορούν να δηλώνουν θυμό, προειδοποίηση κινδύνου, "καλωσόρισμα" σε έναν άγνωστο ρινόκερο, φόβο ή ακόμα και πανικό. Ένα ξεφύσιμα είναι ο συνηθισμένος τρόπος με τον οποίο τα αρσενικά και τα θηλυκά χαιρετιούνται όταν συναντιούνται. 
Η γλώσσα του σώματος είναι λιγότερο σημαντική στην επικοινωνία. Όταν ένας αρσενικός ρινόκερος είναι θυμωμένος εκδηλώνει νευρική συμπεριφορά. Η υψωμένη ουρά μπορεί να δηλώνει περιέργεια, ταραχή, ή ερωτική ένταση. Τα ανασηκωμένα αυτιά δηλώνουν περιέργεια, ενώ τα επίπεδα, θυμό.

Αναπαραγωγή

Οι ενήλικοι ρινόκεροι είναι κυρίως μοναχικοί με εξαίρεση την περίοδο αναπαραγωγής. Οι γεννήσεις τείνουν να συμβαίνουν προς το τέλος της εποχής των βροχών, όταν το περιβάλλον είναι πιο ξηρό. 
Όταν ένας αρσενικός ανακαλύψει τα ίχνη ενός θηλυκού, τα σκεπάζει με κοπριά ώστε να μην μπορεί να τα εντοπίσει άλλος αρσενικός ρινόκερος. Οι ρινόκεροι μένουν μαζί από 2-3 ημέρες μέχρι και εβδομάδες και ζευγαρώνουν πολλές φορές κάθε μέρα. 
Η περίοδος κύησης διαρκεί 15 με 16 μήνες. Τα μικρά ζυγίζουν 35-50 κιλά κατά τη γέννα και μετά από τρεις ημέρες μπορούν να ακολουθούν τη μητέρα τους. Ο απογαλακτισμός συμβαίνει σε ηλικία περίπου 2 ετών. Τα μικρά μένουν με τη μητέρα τους 2-3 χρόνια μέχρι να γεννηθούν οι επόμενοι απόγονοι, ενώ κινδυνεύουν από τις ύαινες και τα λιοντάρια. Τα θηλυκά είναι σεξουαλικά ώριμα σε ηλικία 5-7 ετών και τα αρσενικά σε ηλικία 7-8 ετών. Το προσδόκιμο διαβίωσης για έναν Μαύρο ρινόκερο που ζει κάτω από φυσιολογικές συνθήκες είναι 35-50 έτη.