Λευκορωσία

Ετυμολογία

Το όνομα της Λευκορωσίας είναι στενά συνδεδεμένο με τον όρο Μπελάγια Ρως, που σημαίνει ''Άσπροι Ρως''. Μια εθνο-θρησκευτική θεωρία προτείνει ότι το όνομα που χρησιμοποιείται για να περιγράψει τα παλιά εδάφη της Ρουθηνίας στο μεγάλο Δουκάτο της Λιθουανίας, η οποία κατοικούνταν κυρίως από πρώιμους εκχριστιανισμένους Σλάβους, σε αντίθεση με την Μαύρη Ρουθηνία, που κατοικούνταν κυρίως από ειδωλολάτρες από τις Βαλτικές χώρες.

Ιστορία

Από το 5000 έως το 2000 π.Χ., οι πολιτισμοί Μπαντκεραμίκ κυριαρχούσαν. Επιπλέον, έχουν βρεθεί απομεινάρια του πολιτισμού Δνείπερου-Ντονέτς στη Λευκορωσία και σε μέρη της Ουκρανίας. Οι Κιμμέριοι και άλλοι κτηνοτρόφοι περιφέρονταν στην περιοχή την περίοδο 1000 π.Χ. έως 500 μ.Χ., και οι Σλάβοι είχαν ήδη κατοικία που οριοθετούταν από τους Σκύθες, που περιφέρονταν στην γύρω περιοχή. Εισβολείς από την Ασία, μεταξύ των οποίων ήταν οι Ούννοι και οι Άβαροι, την περίοδο 400-600, αλλά δεν κατάφεραν να αποσπάσουν την Σλαβική παρουσία. 
Οι Σλαβικοί πληθυσμοί της Λευκορωσίας εγκαταστάθηκαν στην περιοχή ανάμεσα στον 6ο και τον 8ο αιώνα μ.Χ.. Οι πρώτοι αυτοί πληθυσμοί ήρθαν σε επαφή με τους Βαράγγους και οργανώθηκαν από τους Ρως στο πριγκιπάτο του Πόλατσκ, που διήρκεσε από τον 11ο μέχρι τον 14ο αιώνα.
Τον 13ο αιώνα το κράτος των Ρως δέχτηκε εισβολή των Μογγόλων. Τα εδάφη της σημερινής Λευκορωσίας αποτέλεσαν τον πυρήνα του νεοϊδρυθέντος Μεγάλου Δουκάτου της Λιθουανίας. Η πόλη Ναβάχραντακ, στη δυτική Λευκορωσία, ήταν η πρωτεύουσα αυτού του κράτους. Η επικράτεια του Μεγάλου Δουκάτου επεκτάθηκε μέχρι το 15ο αιώνα σε μεγάλο μέρος της Ανατολικής Ευρώπης, από τη Βαλτική στη Μαύρη Θάλασσα. Το 1569 το κράτος αυτό ενώθηκε με την Πολωνία και αποτέλεσαν μαζί την Πολωνολιθουανική Κοινοπολιτεία, μέχρι το 1791 που καταργήθηκαν οι διοικητικές υποδιαιρέσεις και η ένωση ονομάστηκε πλέον Βασίλειο της Πολωνίας. Ωστόσο, το βασίλειο της Πολωνίας δεν κράτησε πολύ, αφού το 1795 τα εδάφη του μοιράστηκαν ανάμεσα στη Ρωσία, την Αυστρουγγαρία και την Πρωσία.
Μετά τη Ρωσική Επανάσταση το 1917 και το τέλος της Γερμανικής κατοχής κατά τη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, η Λευκορωσία κήρυξε την ανεξαρτησία της στις 25 Μαρτίου του 1918. Η Εθνική Δημοκρατία της Λευκορωσίας που ιδρύθηκε είχε μικρή διάρκεια, λόγω της κατάκτησης της από την Σοβιετική Ένωση και έγινε επίσημα μέλος της το 1922 ως Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Λευκορωσίας, σύντομα Λευκορωσική ΣΣΔ. Η ημερομηνία αυτή δεν θεωρείται σήμερα η επίσημη ημερομηνία ανεξαρτησίας της χώρας αν και από πολλούς γιορτάζεται ως τέτοια. Το 1919 ιδρύθηκε το Κομμουνιστικό Κόμμα Λευκορωσίας, παράλληλα με την ίδρυση της Σοβιετικής Δημοκρατίας της Λευκορωσίας, που το 1922 αποτέλεσε ένα από τα ιδρυτικά μέλη της Σοβιετικής Ένωσης. Τότε η Ρωσική ΣΣΔ καταλάμβανε, εκτός από την Ρωσία, και άλλες περιοχές, που έγιναν αργότερα Σοβιετικές Σοσιαλιστικές Δημοκρατίες. Το 1939 αρκετά από τα σημερινά σύνορα της απέκτησαν την σημερινή τους έκδοση, πράγμα που οριστικοποιήθηκε το 1945, με το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου η χώρα βρέθηκε υπό Γερμανική κατοχή το διάστημα 1941 – 1944. Έχασε περίπου το ένα τρίτο του πληθυσμού της και παραπάνω από τις μισές τις οικονομικές της πηγές. Ωστόσο, ανοικοδομήθηκε στα μεταπολεμικά χρόνια και μαζί με την Ρωσική ΣΣΔ και την Ουκρανική ΣΣΔ ήταν οι τρεις Σοβιετικές Σοσιαλιστικές Δημοκρατίες που ήταν ιδρυτικά μέλη, αλλά μετά την διάλυση τους πήραν την θέση τους η σημερινή Ρωσία, Ουκρανία και Λευκορωσία.
Το 1986 συνέβη στη γειτονική Ουκρανία το Ατύχημα του Τσερνόμπιλ, οι οικολογικές συνέπειες του οποίου ακόμα βασανίζουν τη Λευκορωσία, καθώς το ένα πέμπτο της έκτασής της δέχτηκε ραδιενεργά κατάλοιπα από την έκρηξη στο Τσερνόμπιλ. Με βάση τον σημερινό δείκτη πληθωρισμού η ζημιά κυμαίνεται 720 δις δολάρια. 
Η Λευκορωσία κήρυξε ανεξαρτησία από τη Σοβιετική Ένωση στις 3 Ιουλίου του 1990. Στις 8 Δεκεμβρίου του 1991 οι ηγέτες της Ρωσίας, της Λευκορωσίας και της Ουκρανίας συναντήθηκαν στη Λευκορωσία και υπέγραψαν επίσημη δήλωση με την οποία η ΕΣΣΔ διαλύθηκε και αντικαταστάθηκε από την Κοινοπολιτεία Ανεξαρτήτων Κρατών. Το κοινοβούλιο ψήφισε την ανεξαρτησία της στις 27 Ιουλίου 1990 και έγινε επίσημα στις 25 Αυγούστου του επόμενου έτους. Επίσης, ο πληθυσμός της χώρας που ξεπερνούσε τα 10 εκατομμύρια στο τέλος της ΕΣΣΔ, η φτώχεια ανέβηκε μετά την ανεξαρτησία, όπως έγινε για παράδειγμα στη Ρωσία και την Ουκρανία, προκαλώντας μείωση του πληθυσμού και στα σήμερα (2016) είναι περίπου 9,5 εκατομμύρια από 10,2 που ήταν το 1991.

Ανεξαρτησία

Τον Μάρτιο του 1990 πραγματοποιήθηκαν εκλογές για έδρες στο Ανώτατο Σοβιέτ της Λευκορωσικής ΣΣΔ. Αν και το Λαϊκό Μέτωπο της Λευκορωσίας υπέρ της ανεξαρτησίας κατέλαβε μόνο το 10% των εδρών, ο πληθυσμός ήταν ικανοποιημένος από την επιλογή των αντιπροσώπων. Η Λευκορωσία ανακηρύχθηκε κυρίαρχη στις 27 Ιουλίου 1990 με την έκδοση της Ανακήρυξης Κρατικής Κυριαρχίας της Σοβιετικής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Λευκορωσίας.
Με την υποστήριξη του Κομμουνιστικού Κόμματος, το όνομα της χώρας άλλαξε σε Δημοκρατία της Λευκορωσίας στις 25 Αυγούστου 1991. Ο πρόεδρος του Ανώτατου Σοβιέτ της Λευκορωσίας, Στανισλάβ Σούσκεβιτς, συναντήθηκε με τον Μπορίς Γέλτσιν της Ρωσίας και τον Λεονίντ Κραβτσούκ της Ουκρανίας στις 8 Δεκεμβρίου 1991 στο Δάσος Μπιαλοβιέζα για να ανακηρύξουν επίσημα τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης και τη δημιουργία της Κοινοπολιτείας Ανεξαρτήτων Κρατών.
Ένα εθνικό σύνταγμα εγκρίθηκε τον Μάρτιο του 1994, κατά το οποίο οι λειτουργίες του πρωθυπουργού παρασχέθηκαν στον Πρόεδρο της Λευκορωσίας.

Μετά την ανεξαρτησία

Εκλογές δύο γύρων για την προεδρία έλαβαν χώρα στις 24 Ιουνίου 1994 και στις 10 Ιουλίου 1994 έφερε τον πρώην άγνωστο Αλέξανδρο Λουκασένκο σε προεξέχουσα θέση στο έθνος. Συγκέντρωσε το 45% των ψήφων στον πρώτο γύρο και το 80% στο 2ο γύρο, κερδίζοντας τον Βιατσεσλάβ Κέμπιτς που έλαβε το 14% των ψήφων. Ο Λουκασένκο επανεκλέχθηκε το 2001, το 2006, το 2010 και πάλι το 2015. Δυτικές κυβερνήσεις, η Διεθνής Αμνηστία, και το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έχουν επικρίνει τον αυταρχικό τρόπο κυβέρνησης του Λουκασένκο.
Από το 2014, μετά από χρόνια αγκαλιάσματος της ρωσικής επιρροής στη χώρα, ο Λουκασένκο πίεσε για την αναβίωση της λευκορωσικής ταυτότητας μετά τη ρωσική προσάρτηση της Κριμαίας και την στρατιωτική παρέμβαση στην ανατολική Ουκρανία. Για πρώτη φορά, έδωσε μια ομιλία στα λευκορωσικά (και όχι στα ρωσικά, την οποία χρησιμοποιούν οι περισσότεροι κάτοικοι της χώρας), όπου είπε: "Δεν είμαστε Ρώσοι - είμαστε Λευκορώσοι" και στη συνέχεια ενθάρρυνε τη χρήση των Λευκορωσικών. Οι εμπορικές διαφορές, η συνοριακή διαμάχη και η πολύ χαλαρή επίσημη στάση απέναντι στις φωνές των αντιφρονούντων αποτελούν μέρος της αποδυνάμωσης της μακροχρόνιας ζεστής σχέσης με τη Ρωσία.

Διακυβέρνηση

Το πολίτευμα της Λευκορωσίας είναι Προεδρική δημοκρατία. Η εξουσία ασκείται από τον πρόεδρο της χώρας και από το κοινοβούλιο. Ο πρωθυπουργός δεν είναι αρχηγός της κυβέρνησης αφού αυτός ο τίτλος ανήκει στον πρόεδρο και οι εξουσίες που ασκεί είναι αυτές που του αναθέτει ο πρόεδρος ενώ βοηθά και συνεπικουρεί τον πρόεδρο στην άσκηση των καθηκόντων του. Δικαίωμα ψήφου στις εκλογές έχουν όσες και όσοι είναι ηλικίας 18 ετών και άνω.
Σύμφωνα με το Σύνταγμα του 1994, που τροποποιήθηκε το 1996, η νομοθετική εξουσία της Λευκορωσίας αποτελείται από δύο σώματα. Τη Βουλή των Αντιπροσώπων (110 μέλη) και το Συμβούλιο της Δημοκρατίας (64 έδρες).
Μετά την ανεξαρτησία της το 1991, η Λευκορωσία αγωνίζεται να ανακαλύψει την ταυτότητά της. Το πρώτο Σύνταγμα μετά την διάλυση της Ε.Σ.Σ.Δ. υιοθετήθηκε τον Μάρτιο του 1994 με δημοψήφισμα. Στα μέσα τού '94 ο Αλεξάντερ Λουκασένκο (ο οποίος ηγείτο της κοινοβουλευτικής επιτροπής κατά της διαφθοράς) εξελέγη πρώτος πρόεδρος της Λευκορωσίας. Από τις πρώτες μέρες της εκλογής του, ο Λουκασένκο κατέστησε σαφή τη δέσμευσή του για πολιτική και οικονομική προσέγγιση με τη Ρωσία. Το 1996, έγιναν αποδεκτές με δημοψήφισμα οι προτεινόμενες συνταγματικές μεταρρυθμίσεις από τον Λουκασένκο, για ενίσχυση των εξουσιών του, ως αντιστάθμισμα στη βαλλόμενη από τη δύση (Ε.Ε., Η.Π.Α.) πολιτική του. Οι βουλευτές που τον στήριξαν ψήφισαν την αντικατάσταση του Ανωτάτου Συμβουλίου με νέα Βουλή Αντιπροσώπων, η οποία δεν έχει αναγνωρισθεί από διεθνείς οργανισμούς όπως ο ΟΑΣΕ. Τον Σεπτέμβριο του 2001, ο Λουκασένκο επανεξελέγη πρόεδρος με 75,6%.Επίσης, το 2013-14 ήταν η χειρότερη δημοκρατία της Ευρώπης όταν προσπέρασε την Ρωσία. Επίσης, είναι η χώρα με την χαμηλότερη ελευθερία του τύπου σε όλη την Ευρώπη. Η παγκόσμια κατάταξή της είναι 157η ανάμεσα σε 180 χώρες. Η διακυβέρνηση του, έχει δεχθεί αρκετές κριτικές. Σύμφωνα με την Κοντολίζα Ράις έχει χαρακτηριστεί η χώρα ως «η τελευταία δικτατορία της Ευρώπης».

Βιομηχανία

Η Λευκορωσία είναι μια πολύ αναπτυγμένη βιομηχανικά χώρα, ήδη από την εποχή της Σοβιετικής Ένωσης και με τα δεδομένα εκείνης της εποχής. Σήμερα είναι ακόμη παραγωγική και αξιόπιστη, αν και τεχνολογικά παρωχημένη. Σημαντικός τομέας των εξαγωγών αποτελεί η διύλιση πετρελαίου και η παραγωγή οχημάτων, έχοντας ένα σημαντικό μέρος των εξαγωγών.
Η πιο γνωστή είναι η βιομηχανία οχημάτων και βαρέων μηχανημάτων Μπελαρούς (γνωστά τα ομώνυμα τρακτέρ). Ακόμα και σήμερα, πολλά εξαρτήματα της αεροπορίας και της διαστημικής υπηρεσίας της Ρωσίας εξακολουθούν και κατασκευάζονται εδώ. Σημειωτέο είναι επίσης ότι και το σημερινό πολιτικό καθεστώς δίνει αρκετό βάρος στην τεχνική μόρφωση, έτσι ώστε όλοι σχεδόν οι Λευκορώσοι εργαζόμενοι να έχουν πτυχία σε κάποιο τεχνικό τομέα.
Αξίζει επίσης να αναφερθεί η βιομηχανία πρωτογενούς παραγωγής γουναρικών, με αξιοσημείωτες εξαγωγές σε Ελλάδα και Ιταλία.

Δημογραφία

Οι δύο επίσημες γλώσσες της χώρας είναι τα ρωσικά και τα λευκορωσικά. Οι μειονότητες μιλούν πολωνικά, ουκρανικά και Ανατολικά Γίντις. Το προσδόκιμο ζωής στο σύνολο του πληθυσμού, σύμφωνα με εκτιμήσεις του 2016 του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας ήταν 74,2 χρόνια (68,8 χρόνια οι άνδρες και 79,2 οι γυναίκες).
Τα Λευκορωσικά, αν και δεν χρησιμοποιείται τόσο ευρέως όσο το ρωσικά, είναι η μητρική γλώσσα του 53.2% του πληθυσμού, ενώ η ρωσική γλώσσα είναι η μητρική γλώσσα μόνο του 41.5%.

Μεταφορές

Η οδήγηση γίνεται στα δεξιά.

Πολιτισμός

Η Λευκορωσία έχει αξιόλογη λαϊκή μουσική παράδοση. Ο γνωστότερος ίσως Λευκορώσος καλλιτέχνης είναι ο ζωγράφος Μαρκ Σαγκάλ.

Ενδυμασία

Η παραδοσιακή λευκορωσική ενδυμασία προέρχεται από την εποχή των Ρως του Κιέβου. Λόγω του δροσερού κλίματος, τα ρούχα σχεδιάστηκαν για να διατηρούν τη θερμότητα του σώματος και συνήθως κατασκευάζονται από λινάρι ή μαλλί. Είναι διακοσμημένα με περίτεχνα σχέδια, λόγω της επιρροής από τα γειτονικά έθνη: Πολωνοί, Λιθουανοί, Λετονοί, Ρώσοι και άλλα ευρωπαϊκά έθνη. Κάθε περιοχή της Λευκορωσίας έχει αναπτύξει συγκεκριμένα σχέδια σχεδιασμού. Ένα διακοσμητικό μοτίβο που είναι συνηθισμένο στη πρώιμη ενδυμασία κοσμεί σήμερα το άσπρο μέρος της εθνικής σημαίας της Λευκορωσίας, που εγκρίθηκε σε αμφισβητούμενο δημοψήφισμα το 1995.

Κουζίνα

Η Λευκορωσική κουζίνα αποτελείται κυρίως από λαχανικά, κρέας (κυρίως χοιρινό) και ψωμί. Τα φαγητά συνήθως μαγειρεύονται αργά ή ψήνονται. Συνήθως, οι Λευκορώσοι τρώνε ένα μικρό πρωινό και δύο χορταστικά γεύματα, με το δείπνο να είναι το μεγαλύτερο γεύμα της ημέρας. Το σιτάρι και η σίκαλη καταναλώνονται στην χώρα, αλλά η σίκαλη βρίσκεται σε περισσότερη αφθονία λόγω των σκληρών συνθηκών για την καλλιέργεια σιταριού. Για να δείξουν την φιλοξενία, ένας οικοδεσπότης προσφέρει ψωμί και αλάτι όταν χαιρετάει έναν επισκέπτη.

Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς

Η Λευκορωσία διαθέτει τέσσερα μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς που έχουν χαρακτηριστεί από την UNESCO: το Καστρικό Σύμπλεγμα Μιρ, το Κάστρο Νέσβιζ, το Μπελοβέζσκαγια Πούστσα (μοιράζεται με την Πολωνία) και το Γεωδαιτικό Τόξο Στρούβε (μοιράζεται με εννέα άλλες χώρες).