Υάμεια

Τοποθεσία

Βρίσκεται σε υψόμετρο 294 μέτρα, απέναντι από το βουνό Ζαρναούρα (υψόμετρο 518 μέτρα). Από την Υάμεια διέρχεται η 13η επαρχιακή οδός Χαρακοπιού-Μεθώνης (Χαρακοπιό-Υάμεια-Ακριτοχώρι-Φοινικούντα-Καμάρια-Ευαγγελισμός-Μεθώνη). Είναι ο κύριος δρόμος σύνδεσης της Φοινικούντας με Αθήνα, Καλαμάτα,Κορώνη και της Κορώνης με Μεθώνη, Πύλο, Κυπαρισσία.   
Έχει καθημερινή συγκοινωνία με λεωφορεία του ΚΤΕΛ Μεσσηνίας, με Καλαμάτα, Μεσσήνη, Πεταλίδι, Λογγά, Χαρακοπιό, Κορώνη, Φοινικούντα, Μεθώνη και Πύλο.

Αποστάσεις από σημαντικούς προορισμούς

Απέχει 272 χλμ. από την Αθήνα, 118 χλμ από την Τρίπολη, 50 χλμ. από την Καλαμάτα, 48 χλμ. από το Νοσοκομείο Καλαμάτας, 44 χλμ. από το αεροδρόμιο Καλαμάτας, 41 χλμ. από την Μεσσήνη, 24 χλμ. από το Πεταλίδι, 14 χλμ. από την Λογγά, 10 χλμ. από την Κορώνη (η Κορώνη διαθέτει Περιφερειακό Ιατρείο, Φαρμακείο, Πρατήριο Καυσίμων, Νηπιαγωγείο, Δημοτικό Σχολείο, Γυμνάσιο, Λύκειο, Αστυνομικό Τμήμα, Λιμενικό Τμήμα, Αντιδημαρχείο, Συμβολαιογραφείο, 3 Ταξί, λογιστικά γραφεία,  Σούπερ Μάρκετ, εστιατόρια, ξενοδοχεία, καθημερινή γραμμή του ΚΤΕΛ Μεσσηνίας από και προς Αθήνα κ.ά.), 6 χλμ. από το Χαρακοπιό (το Χαρακοπιό διαθέτει Νηπιαγωγείο, Δημοτικό Σχολείο, Περιφερειακό Ιατρείο, 2 Φαρμακεία, 2 Πρατήρια Καυσίμων, Κ.Ε.Π., 2 Ταξί, λογιστικά γραφεία, Σούπερ Μάρκετ, καθημερινή γραμμή του ΚΤΕΛ Μεσσηνίας από και προς Αθήνα κ.ά.), 3,5 χλμ. (χωματόδρομος) από την Χρυσοκελλαριά (η Χρυσοκελλαριά διαθέτει 1 Ταξί), 2 χλμ. από το Καπλάνι, 2,5 χλμ. από το Ακριτοχώρι, 5 χλμ. από την Παραλία Λούτσα της Φοινικούντας (η Παραλία Λούτσα διαθέτει εστιατόριο, ενοικιαζόμενα διαμερίσματα και οργανωμένο κάμπινγκ), 7 χλμ. από τη Φοινικούντα (η Φοινικούντα διαθέτει Περιφερειακό Ιατρείο, Φαρμακείο, Πρατήριο Καυσίμων, 1 Ταξί, Σούπερ Μάρκετ, εστιατόρια, ξενοδοχεία, κ.ά.), 17 χλμ. από τη Μεθώνη, 27 χλμ. από την Πύλο και το Κέντρο Υγείας Πύλου, 77 χλμ. από την Κυπαρισσία και 232 χλμ. από την Πάτρα.

Στοιχεία παραγωγής και πληθυσμού

Είναι αγροτική περιοχή, με κύριο προιόν το ελαιόλαδο. Καλλιεργείται η ελιά (ποικιλία κορωνέικη)  και γίνεται εμπόριο και εξαγωγή ελαιολάδου. Έχει επίσης  μικρή κτηνοτροφία και πτηνοτροφία. Άλλα προιόντα που παράγει είναι κρασί, σταφίδα, ελιές Καλαμών, τυρί, γάλα, αυγά, λαχανικά, κρέας.
Διαθέτει καφε-παντοπωλείo με πολύ ωραία θέα προς το Ιόνιο, την Ζαρναούρα και εν μέρει με τον Ταΰγετο. Από την Υάμεια υπάρχει θέα επίσης, προς το όρος Λυκόδημο (τη Μαθία των Αρχαίων Ελλήνων), τη Φοινικούντα και τα νησιά Μεσσηνιακές Οινούσσες (Σχίζα, Σαπιέντζα, Αγία Μαρίνα ή Αγία Μαριανή). Διαθέτει και ξενώνες (ενοικιαζόμενα διαμερίσματα).
Παλαιότερα είχε μεγαλύτερο πληθυσμό και υπήρχε δημοτικό σχολείο, το οποίο τώρα εκτελεί χρέη αγροτικού ιατρείου, εκλογικού τμήματος, μικρής λαογραφικής συλλογής και άλλες χρήσεις. Η μείωση οφείλεται αρχικά στη μετανάστευση σε Αμερική, Καναδά, Αργεντινή, Παναμά, Ιταλία και Αυστραλία, καθώς και στην εσωτερική μετανάστευση σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα, Δράμα, Ανδραβίδα, Καλαμάτα, Μεσσήνη, Πεταλίδι, Κόμποι, Καπλάνι, Φαλάνθη, Χαρακοπιό, Κορώνη, Φοινικούντα κ.α.

Οικογένειες Μουρδουκούτας και Σαρδέλης

Η νεότερη παράδοση επίσης κάνει αναφορά, ότι μετά το 1800 σταδιακά μετανάστευσαν προς το χωριό μεγάλες οικογένειες  που κατάγονταν από την Αρκαδία, όπως οι οικογένειες των Μουρδουκουταίων (Μουρδουκούτας) και των Σαρδελαίων (Σαρδέλης), που παλαιότερα ζώντας νομαδικά, όντας απασχολούμενοι ως βοσκοί, μετοίκησαν αρχικά, στο χωριό Δεσύλλα της Μεσσηνίας και από εκεί μετανάστευσαν σταδιακά προς την περιοχή της Πυλίας. Λέγεται επίσης από πολλούς, ότι όσοι έχουν το επώνυμο Μουρδουκούτας, έχουν αρχική καταγωγή από την Υάμεια αποκλειστικά. Δηλαδή κάποιος πρόγονός τους ήταν από την Υάμεια, ανεξάρτητα σε όποιο μέρος κι αν βρίσκονται.                                                                                                                                                                                                                              
Στοιχεία επίσης για τη λαογραφία της Υάμειας, αλλά και άλλων χωριών της περιοχής της Κορώνης υπάρχουν και στο έργο της συγγραφέως και λαογράφου Γεωργίας Ταρσούλη.

Οικογένεια Μπλάνας

Στην Υάμεια επίσης εγκαταστάθηκε και η οικογένεια των Μπλαναίων (Μπλάνας), προερχόμενη από το Αρκουδόρεμα Αρκαδίας (ένα από τα Κολοκοτρωνέικα χωριά μαζί με το Λιμποβίσι). Το Αρκουδόρεμα απέχει από την Υάμεια 120 χλμ. Σήμερα υπάρχουν μόνο κάποια ερείπια και σώζεται μόνο η εκκλησία Παναγία Θεοτόκος Αρκουδορέματος (1719) που εορτάζει στις 23 Αυγούστου στα Εννιάμερα της Παναγίας και μια πηγή.                                                                                                                                                             
Όταν έφυγαν οι Μπλαναίοι από το Αρκουδόρεμα εγκαταστάθηκαν στις περιοχές Κορώνη, Μεσσήνη, Τρίπολη και Λάρισα. Σήμερα (το έτος 2019), Μπλαναίοι κατοικούν στις περιοχές Υάμεια, Ακριτοχώρι, Φοινικούντα, Κορώνη, Μεσσήνη, Καλαμάτα, Σπάρτη, Τρίπολη, Αμαλιάδα, Κόρινθος, Πάτρα, Ιωάννινα, Αθήνα, Αυλώνας Αττικής, Τανάγρα, Λουτρά Αιδηψού, Βόλος, Λάρισα, Τρίκαλα, Κατερίνη, Κοζάνη, Καστοριά, Θεσσαλονίκη, Κομοτηνή και Χανιά.                                                                                                                                                        
Η ετυμολογία του επωνύμου Μπλάνας προέρχεται ίσως από το αρβανίτικο blane-a, σημάδι στο σώμα από πληγή ή αρρώστια.

Ιστορικό του οικισμού

Ο οικισμός, επί Τουρκοκρατίας και μέχρι το 1916, ονομαζόταν Τζαίζι. Στις 21 Απριλίου 1835 προσαρτάται στο Δήμο Κολωνίδων με έδρα την Κορώνη. Τουλάχιστον από το 1844 ως το 1916 το χωριό αναφερόταν επίσημα ως το  Τσαΐζι, ενώ από το 1916 ως σήμερα ως  η Υάμεια. Το χωριό αναφέρεται, το 1853, επίσης σαν Τσαΐζα στον β΄ τόμο των «Ελληνικών» του Ιάκωβου Ρίζου Ραγκαβή, ως χωριό του Δήμου Κολωνίδων της Επαρχίας Πυλίας με πληθυσμό 45 κατοίκων, με βάση την απογραφή του 1851. Στις 31 Αυγούστου 1912, αποσπάται από το Δήμο Κολωνίδων και προσαρτάται στην Κοινότητα Καπλανίου. Στις 26 Νοεμβρίου 1916 μετονομάζεται σε Υάμεια. Στις 3 Οκτωβρίου 1925 αποσπάται από την Κοινότητα Καπλανίου και ορίζεται έδρα της Κοινότητας Υαμείας.  Στις 4 Δεκεμβρίου 1997 αποσπάται από την Κοινότητα Υαμείας και προσαρτάται στο Δήμο Κορώνης και εν τέλει στις 7 Ιουνίου  2010, αποσπάται από το Δήμο Κορώνης και προσαρτάται στο Δήμο Πύλου-Νέστορος.

Πρώην Δήμος Υάμειας

Επίσης για 5 χρόνια υπήρξε Δήμος Υάμειας, αλλά με έδρα σε άλλη περιοχή. Αυτό συνέβη όταν στις 21 Απριλίου 1835 ο οικισμός Πεντιά τότε, το σημερινό Τρίκορφο Μεσσηνίας, ορίστηκε έδρα του Δήμου Υάμειας, που περιείχε και τους οικισμούς Ξηροκάσι (σήμερα Παλαιόκαστρο), Κάτω Δαλακλή (σήμερα Πολύλοφος), Ράδου (σήμερα Περδικόβρυση), Κυνηγός, Μαγγανιακό, Δραίνα, Ζαγάρενα (σήμερα Κορομηλιά), Κλήμα, Μάνεσης και Πουλίτσα (σήμερα Πουλίτσι). Το 1840 καταργήθηκε ο Δήμος Υάμειας και οι οικισμοί του, προσαρτήθηκαν στο Δήμο Ιθώμης, με έδρα το Επάνω Μαυρομμάτι (σήμερα ονομάζεται Αρχαία Μεσσήνη), που βρίσκεται πολύ κοντά στον αρχαιολογικό χώρο της Αρχαίας Μεσσήνης.

Αρχαία Υάμεια

Λίγο έξω από το διπλανό χωριό Καπλάνι που απέχει 2 χλμ. από την Υάμεια, βρέθηκαν αρχαιολoγικά ευρήματα με αναφορές στην Αρχαία Υάμεια. Χρειάζεται όμως να γίνει ανασκαφή και αρχαιολογική έρευνα για να μαθουμε περισσότερα γιά την Αρχαία Υάμεια. Υαμείτις ήταν μία από τις 5 πόλεις που μοίρασε ο Κρεσφόντης τη Μεσσηνία. Οι άλλες 4 ήταν η Πύλος, το Ρίο (πιθανόν η σημερινή Κορώνη). η Μεσόλα και η πρωτεύουσα Στενύκλαρος (Στράβων 8,4,7). Υάμεια, ή Υαμία, ή Υαμείτης, ή Υαμίτης ήταν η πόλη που παραχώρησαν οι Λακεδαιμόνιοι στους απογόνους του Ανδροκλή (Παυσανίας 4,14,4).

Εκκλησίες

Ο οικισμός έχει 4 εκκλησίες. Τον ενοριακό ιερό ναό των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, που πανηγυρίζει στις 21 Μαίου, το ναό Αγίου Γεωργίου του Κοιμητηρίου, το εξωκλήσι Κοίμηση της Αγίας Άννας, που πανηγυρίζει στις 25 Ιουλίου, κοντά στην περιοχή Χαμαλώνι, και το παλιό ερειπωμένο εκκλησάκι Κοίμηση της Θεοτόκου που αναστηλώθηκε πρόσφατα.

Εκδηλώσεις

Παλιότερα γινόταν στις 20 και 21 Μαίου μεγάλο πανηγύρι με μουσική ορχήστρα και μεγάλη συμμετοχή κόσμου από πολλά χωριά. Τα τελευταία χρόνια όμως σταμάτησε. Έγιναν κάποιες προσπάθειες να γίνει πανηγύρι στις 24 Ιουλίου και την ημέρα της Ανάστασης, αλλά έπειτα από κάποιες λίγες χρονιές σταμάτησε και αυτό. Τώρα τα τελευταία χρόνια έχει καθιερωθεί από το Σύλλογο Απανταχού Υαμειτών (Τζαΐζαίων) θεατρική εκδήλωση στις 12 Αυγούστου από τα παιδιά του χωριού και χορευτική παράσταση από τους συλλόγους Φοινικούντας και Χρυσοκελλαριάς. Επίσης στις 16 Αυγούστου γίνεται μουσικοχορευτική βραδιά με αρκετή συμμετοχή κόσμου και από άλλα χωριά.                                                                                                                                                               
Πιό παλιά τη δεκαετία του 70, όταν ο δρόμος Χαρακοπιό-Υάμεια-Ακριτοχώρι-Φοινικούντα ήταν χωματόδρομος, υπήρξε διαδρομή του ράλλυ Ακρόπολις από την Υάμεια. Επίσης στις 9 Νοεμβρίου 2008 έγινε το ράλλυ σπρίντ Κορώνης με διαδρομή από την Υάμεια.                                                                        
Πολλοί ξένοι τουρίστες που διαμένουν στη Φοινικούντα, επισκέπτονται συχνά την Υάμεια με ποδήλατα και απολαμβάνουν στo καφενείo του χωριού την υπέροχη θέα και το ηλιοβασίλεμα. Ακόμα και το χειμώνα έρχονται για να κάνουν πεζοπορία στην ευρύτερη περιοχή του χωριού.

Γεωργάκης Μουρδουκούτας

Στις 13 Φεβρουαρίου 1824, ο Γεωργάκης Μουρδουκούτας από την Υάμεια, μαζί με άλλους, έλαβε μέρος στο ρεσάλτο του κάστρου της Κορώνης, με σκοπό να το καταλάβουν από τους Τούρκους. Έπειτα από λάθος ενός συναγωνιστή του, θα βρεί τραγικό θάνατο μαζί με πολλούς άλλους και όλο το εγχείρημα θα αποτύχει. Η λαϊκή μούσα της περιοχής, τραγουδά ακόμα σε διάφορες παραλλαγές, σαν μοιρολόι, αλλά και σαν καύχημα τα κατορθώματα των αγωνιστών του Ρεσάλτο. Η Κορωναία ποιήτρια, λαογράφος, ζωγράφος, και γενικά μελετήτρια της περιοχής, κατέγραψε τα εξής: «Θέλετε να ακούσετε τα κλάματα, βάγια και μοιρολόγια περαστε από του Σαρατσά και αγνάντια στο Τζαΐζι. Να δείτε τις Μαντέισσες και τις Μουρδουκουτέισσες πως θλίβονται και βάγιονται και μαγουλοτραβιούνται. Σκοτώσανε τον Κωνσταντή μαζί με το Γιωργάκη τους κατάσφαξαν και τους δύο στο κάστρο της Κορώνης. Πήγαν να κάψουν την Τουρκιά και κάηκαν μαζί τους». Για κατανόηση του τραγουδιού: α) Κωνσταντής είναι ο Κωνσταντίνος Μάντης, το παλικάρι που πήγε να ανοίξει και ντουφέκισε τον Τούρκο. Ο Γιωργάκης είναι ο Γεώργιος Μουρδουκούτας, που κάηκε ζωντανός με πίσσα από τους Τούρκους. β) Σαρατσά είναι σήμερα η Χρυσοκελλαριά κατά των Μεσαίωνα έδρα της καθολικής επισκοπής των Βενετών γ)Τζαϊζι είναι σήμερα η Υάμεια ακουστή για τα λιβάδια της και το γρασίδι της στην ελληνική επανάσταση.