Tunguz dilleri

Tunguzca veya Tunguz dilleri, ("Mançu-Tunguz Dilleri" olarak da bilinir) Sibirya, Moğolistan ve Mançurya'da konuşulan bir dil grubu. Bu dil grubuna ait dillerin günümüzde sadece 75,000 konuşanı bulunmaktadır ve ölü bir dil olma tehlikesi ile karşı karşıyadır. == Sınıflandırma == Tunguzca, Türki diller ve Moğol dilleri eskiden Altay dilleri dil ailesinde sınıflandırılmış olmakla birlikte, sondan eklemelilik, cümlede özne-nesne-yüklem sıralaması ve dillerin dilbilgisel olarak cinsiyetsiz olması gibi tipolojik benzerliklerin bu üç dilin aynı atadan gelmelerinden değil, yoğun ödünçlemeler ve uzun temaslar sonucu oluştuğu dilbilimciler tarafından günümüzde kabul edilen genel görüş olmuştur."While 'Altaic' is repeated in encyclopedias and handbooks most specialists in these languages no longer believe that the three traditional supposed Altaic groups, Turkic, Mongolian and Tungusic, are related." Lyle Campbell & Mauricio J. Mixco, A Glossary of Historical Linguistics (2007, University of Utah Press), pg. 7."When cognates proved not to be valid, Altaic was abandoned, and the received view now is that Turkic, Mongolian, and Tungusic are unrelated." Johanna Nichols, Linguistic Diversity in Space and Time (1992, Chicago), pg. 4."Careful examination indicates that the established families, Turkic, Mongolian, and Tungusic, form a linguistic area (called Altaic)...Sufficient criteria have not been given that would justify talking of a genetic relationship here." R.M.W. Dixon, The Rise and Fall of Languages (1997, Cambridge), pg. 32."...[T]his selection of features does not provide good evidence for common descent" and "we can observe convergence rather than divergence between Turkic and Mongolic languages--a pattern than is easily explainable by borrowing and diffusion rather than common descent", Asya Pereltsvaig, Languages of the World, An Introduction (2012, Cambridge) has a good discussion of the Altaic hypothesis (pp. 211-216). Tunguzca kendi içinde "Kuzey Tunguz Dilleri" ve "Güney Tunguz Dilleri" olarak 2 gruba ayrılır: === Kuzey Tunguz Dilleri === * Evenkice, merkez Sibirya ve kuzeydoğu Çin'de konuşulur. **Manegir ** Negidal ** Oroçen ** Solon * Even (Lamut) doğu Sibirya'da konuşulur. === Güney Tunguz Dilleri === * Güneybatı Tunguz Dilleri ** Curçen ** Mançu ** Sibe * Güneydoğu Tunguz Dilleri ** Akani ** Birar ** Kile ** Nanai (Gold, Goldi, Hezhen) ** Oroch ** Orok ** Samagir ** Udege ** Ulç == Tunguzca Karşılaştırmalar == Anlam Proto- Tungus. Evenki Even Negidal Manchu Curçen Ulcha Orok Nanai Oroch Udihe Korece Anne; kadın *eni enin enin enin enen enin en- enin enin eni enin anae(eş, karı) ômôni(anne) ajumôni(hala) ezi > ôi (anne) Abla *eke(n) ekin ekin exe xexe (kadın) xexe eqte ekte ekte eki exi ônni (aynı cinsiyetteki büyük kardeş) Ağabey *aka aka aqa aga xaxa (erkek) xaxa aGa aka . aka aga' orabi (bayanların kendinden büyük erkek kardeşi) Gelin *bener bener benir bene . . bener . bener bene bene myônûri Göğüs; kalp *(k)ukun ukun ökin öxön oxo . kukun qun kun okon . kogaeŋi(çekirdek) Burun *xoŋa oŋokto oŋıt oŋokto xoŋqo . xoŋqo . qoŋkto- xoŋko . k'o Şerit, kıvırmak *sire(kte) sirekte siren sijen sirge . sirekte sirekte sirikte sijekte siekte sil (ip, iplik) Göz *(n)iasa esa äsil esa jasa ?iaci isal isal nisal isa jehä (?) nun El, pençe *mana mana mana mana . . mana . maja manaka mane man-jida (tutmak) Su *mu(ke) mu mo mu muke mo mu mu muke mu mu mul Taş *kada(r) kadar qadar kada xada (kayalık, yalçın) wexe (taş) . qadali qada qadar kada kada dol (taş) pahoy > pawi (kaya, taş, kayalık) Buz *djuke djuke djök djuxe djuxe djuxe djue duke djuke djuke judge ch'aga-p-da(cold) jyohŏy > jongi (kâğıt) 3 *ilan ilan ilin ilan ilan jilan ilan ilan ila? ilan ilan se 4 *dügin di?i di?i di?i duju dujin duin djin duin di di ne 5 *tu?a tu?a tun?in tu?na sunja cunja tunja tunda toj?a tu?a tu?a ta-sut 7 *nadan nadan nadin nadan nadan nadan nadan nadan nada? nadan nadan (n)irgup ==Kaynakça== == Ayrıca bakınız == * Ana Tunguzca Kategori:Tunguzlar