Kansu

Kansu ( ; Wade-Giles: Kan-su, Kansu veya Kan-suh) Çin'de bir eyalettir. Kuzeyden Moğolistan, güneyden Çinghay ve Siçuan eyaletleri, doğudan Ningxia Özerk Bölgesi, Shaanxi eyaleti ve İç Moğolistan Özerk Bölgesi, batısından Sincan Uygur Özerk Bölgesi ile çevrilidir. Dar bir koridor biçiminde oluşuyla yüzyıllarca Yukarı Huanghe (Sarı Irmak) bölgesi ve Çin'in batı kesimleri arasında geçit işlevi görmüştür. Türk soylu Sarı Uygurların yaşadığı Sunan Yugur Özerk İlçesi buradadır. == Tarih == Kansu, Qin Hanedanı döneminde (MÖ 221-206) Çin topraklarına katıldı. Marco Polo'nun Çin'e girdiği yol olarak tanınan bölge, pek çok kişinin kişinin seyahat ettiği bir koridordu. Kansu adı Yuan Hanedanı döneminde, Ganzhou ve Suzhou bölgelerinin adlarından (1206-1368) oluşturuldu. 1644'ten 1911'e değin Qing (Mançu) hanedanının yönetiminde kalan Kansu'nun bu dönemde en ünlü yöneticilerinden olan Zuo Zongtang (1812-1885) Taiping ve Müslüman ayaklanmalarının (1862-1877) ardından yörede yarım yüzyıl boyunca barış sağladı. 1920'de, 20. yüzyılın en büyük deprem felaketlerinden biri maydana gelmiştir. Merkezi Kansu'nun doğusunda bulunan 8.6 şiddetindeki depremde yaklaşık 200,000 - 250,000 arasında can kaybı yaşanırken, pek çok kent ve kasaba haritadan silinmiştir. == Doğal yapı == Kansu'da doğal yapının en belirgin özelliği platolardır. Kansu Koridoru olarak anılan bölge, Lanzhou'nun 192 km kuzeybatısındadır. Kansu'nun doğu kesimi Çin'in başlıca deprem merkezidir. Kansu'da yaz ve kış arasında büyük sıcaklık farklılıkları görülür. == Nüfus == 2020 yılı Çin Ulusal Nüfus Sayımı'na göre Kansu Eyaleti'nin toplam nüfusu . === Etnik yapı === Kansu Eyaleti sınırları içerisinde nüfusları 10 bin'i aşan etnik gruplar şunlardır: Kansu'daki başlıca etnik gruplar (2010 Nüfus Sayımı) Etnik grup Nüfus Han Hui Donşian Tibetli Monguor (Tu) Bao'an Mançu Salar Yugur Moğol === Diller === Kansu Eyaleti çapında Beifanghua'nın (Mandarin) farklı lehçeleri konuşulur. Kansu'da Beifanghua'nın dalına ait lehçeler şunlardır: (Qingyang Şehri-), (Longnan, Pingliang ve Qingyang şehirleri), (Tianshui ve Dingxi şehirleri), Hezhou lehçesi (Linxia Hui Özerk İli) ve Güney Xinjiang lehçesi (Dunhuang). Kansu'da Beifanghua'nın dalına ait lehçeler de şunlardır: (Lanzhou ve Baiyin şehirleri; Linxia İli-) ve Hexi lehçesi (Wuwei, Jiayuguan, Jiuquan, Jinchang ve Zhangye şehirleri). Tüm bunların dışında, Ethnologuea göre, Kansu'da konuşulan diğer diller şunlardır: , , Batı Yugurca, , , Doğu Yugurca, Donşianca, Jin Çincesi, Kalmak- Oyratça, Kazakça, Moğolca, , Salarca ve Uygurca == Ekonomi == Pamuk, keten yağı, karpuz, mısır ve darı başlıca tarımsal ticari ürünlerdir. Ancak Kansu ekonomisi büyük ölçüde madenciliğe dayanır. Petrol, kömür ve demir cevheri başlıca yer altı kaynakları arasındadır. Çin'in bir nükleer enerji merkezidir. == İdari yapılanma == Kansu Eyaletinin İdari Bölümleri Bölüm kodu İsim Çince Pinyin Alan (km2) Nüfus (2020 Nüfus Sayımı) Merkez İlçe düzeyi bölümler Semtler İlçe düzeyi şehirler İlçeler Özerk ilçeler 620000 Kansu Eyaleti 甘肃省 Gānsù Shěng 425.888,93 25.019.831 Lanzhou Şehri 17 5 57 7 — İl düzeyi şehirler — 620100 Lanzhou Şehri 兰州市 Lánzhōu Shì 13.192,31 4.359.446 Chengguan Semti 5 3 620200 Jiayuguan Şehri 嘉峪关市 Jiāyùguān Shì 1.224,17 312.663 Xiongguan Bucağı 620300 Jinchang Şehri 金昌市 Jīnchāng Shì 7.548,98 438.026 Jinchuan Semti 1 1 620400 Baiyin Şehri 白银市 Báiyín Shì 20.098,54 1.515.110 Baiyin Semti 2 3 620500 Tianshui Şehri 天水市 Tiānshuǐ Shì 14.277,20 2.984.659 Qinzhou Semti 2 4 1 620600 Wuwei Şehri 武威市 Wǔwēi Shì 32.347,09 1.464.955 Liangzhou Semti 1 2 1 620700 Zhangye Şehri 张掖市 Zhāngyè Shì 38.592,06 1.131.106 Ganzhou Semti 1 4 1 620800 Pingliang Şehri 平凉市 Píngliàng Shì 11.171,15 1.848.607 Kongtong Semti 1 1 5 620900 Jiuquan Şehri 酒泉市 Jiǔquán Shì 168.080,24 1.055.706 Suzhou Semti 1 2 2 2 621000 Qingyang Şehri 庆阳市 Qìngyáng Shì 27.117,27 2.179.716 Xifeng Semti 1 7 621100 Dingxi Şehri 定西市 Dìngxī Shì 19.609,24 2.524.097 Anding Semti 1 6 621200 Longnan Şehri 陇南市 Lǒngnán Shì 27.838,66 2.407.272 Wudu Semti 1 8 — Özerk iller — 622900 Linxia Hui Özerk İli 临夏回族自治州 Línxià Huízú Zìzhìzhōu 8.198,46 2.109.750 Linxia Şehri 1 5 2 623000 Gannan Tibet Özerk İli 甘南藏族自治州 Gānnán Zāngzú Zìzhìzhōu 36.593,55 691.808 Hezuo Şehri 1 7 == Galeri == Image:JiayuguanFort.jpg Image:Summer Vacation 2007, 263, Watchtower In The Morning Light, Dunhuang, Gansu Province.jpg Image:Cernuschi Museum 20060812 156.jpg Image:Daxia-River-Valley-panorama-5902+5903+5904+5905+5906.jpg == Ayrıca bakınız == * 2010 Kansu heyelanı == Kaynakça ==