Eski Osmanlı topraklarında şu an bulunan devletler listesi

Osmanlı hakimiyeti ve himayesi altında kalmış ülkeler (kısaca Osmanlı coğrafyası) ve Osmanlı'ya bağlı kalma süreleri aşağıda belirtilmiştir. == Doğrudan Osmanlı Devleti'ne bağlı toprakların listesi == orta|küçükresim|300x300pik|1592 yılında Osmanlı İmparatorluğu === Avrupa === Bayrak Devlet Dönemi Toplam Süre O dönemki adı 50px Türkiye 1299/1516-1922Nutuk, s. 495. 406/623 yıl Anadolu EyaletiMehmet İpşirli, "Beylerbeyi", İslam Ansiklopedisi, c.6, İstanbul 1992, s.69., Karaman Eyaleti, Sivas Vilayeti, Rumeli Eyaleti, Erzurum Eyaleti, Adana Eyaleti, Van Eyaleti, Zülkadiriye Eyaleti, Diyarbekir Eyaleti, Çıldır Eyaleti, Rakka Eyaleti, Cezayir-i Bahr-i Sefid Eyaleti, Trabzon Eyaleti 50px Bulgaristan 1363Sedlar, Jean W., East Central Europe in the Middle Ages, 1000-1500, (University of Washington Press, 1994), 385.-1878/1908/1913 515/545 yıl/ Sofya Vilayeti, Tuna Vilayeti, Doğu Rumeli Vilayeti 50px Kuzey Makedonya 1371-1913 542 yıl Manastır Vilayeti 50px Yunanistan 1393/1456/1460Osmanlı Tarihi, Lacivert Yayınları, syf:87 1830Constantin Giurescu. Istoria Românilor. Bucureşti, 1938.Nicolae Iorga. Istoria Românilor. Bucureşti, 1934. /1913 370/437/520 yıl Mora-Teselya, Cezayir-i Bahr-i Sefid Eyaleti, 50px Sırbistan 1459-1878TAYLOR, A. J. P. (1954): The Struggle for Mastery in Europe 1914-1918, Oxford University Press, p. 253./1913 419 yıl Belgrad Paşalığı, Niş Eyaleti 50px Karadağ 1479-1878 399 yıl Karadağ Kazası, İşkodra Vilayeti, Yenipazar Sancağı 50px Bosna-Hersek 1463-1878/1908 415/445 yıl Bosna EyaletiAličić, Ahmed S. Uređenje bosanskog ejaleta od 1789. do 1878., Orijentalni Institut u Sarajevu, Sarajevo, 1983, p 35.Šabanović, H. Bosanski pašaluk, ND BiH, Sarajevo, 1959., Hersek EyaletiDr. Lazar Tomanović, Petar Drugi Petrović - Njegoš kao vladalac, Novi Sad - Srbinje, 2004. 50px Hırvatistan 1540-1687 147 yıl Bosna Eyaleti, Kanije Vilayeti 50px Kosova (de facto) 1389-1913 524 yıl Kosova Vilayeti 50px Romanya 1394/1538/1541-1878 484/340/337 yıl Eflak Voyvodalığı, Boğdan Voyvodalığı, Erdel Voyvodalığı 50px Moldova 1538-1812 274 yıl Besarabya 50px Ukrayna 1478-1774 296 yıl Kırım Hanlığı, Podolya, Kazak Hatmanlığı, Özi Vilayeti 50px Macaristan 1526-1686/1718 160/192 yıl Budin Paşalığı, Kanije Vilayeti, Eğri Vilayeti, Temeşvar Vilayeti 50px Slovakya 1663-1685 22 yıl Uyvar Vilayeti, Orta Macar Krallığı 50px Arnavutluk 1385/1479-1912 527 yıl İşkodra Vilayeti, Kosova Vilayeti, Yanya Vilayeti === Kafkasya === Devlet Dönemi Toplam Süre O dönemki adı 50px Gürcistan 1480-1829/1878/1918 349/398 yıl/1 yıl Çıldır Eyaleti, Abhaz Memleketi, Açıkbaş Hanlığı 50px Ermenistan 1553-1555, 1578-1605, 1724-1736 41 yıl Revan Vilayeti 50px Azerbaycan 1578-1604, 1724-1736 26 yıl Şirvan 50px Rusya (Kafkasya) 1475-1829, 1918 355 yıl Dağıstan, Kabartay Broxur, Marie Bennixen; Avtorkhanov, Abdurahman, "The North Caucasus Barrier: The Russian Advance towards the Muslim World", C. Hurst & Co. Publishers, 1996 pp. 18-44. === Ortadoğu === Devlet Dönemi Toplam Süre O dönemki adı 50px Irak 1514-1918 404 yıl Musul, Bağdat, Basra 50px Suriye 1516-1918 402 yıl Halep Vilayeti, Şam Vilayeti 50px Ürdün 1516-1918 402 yıl Şam Vilayeti 50px İsrail 1516-1918 402 yıl Kudüs-i Şerif Mutasarrıflığı 50px Lübnan 1516-1918 402 yıl Cebel-i Lübnan Mutasarrıflığı 50px Filistin 1516-1917 401 yıl Kudüs-i Şerif Mutasarrıflığı 50px Kuveyt 1538-1899/1913 361/375 yıl Kuveyt Kazası, Basra Vilayeti 50px Suudi Arabistan 1517-1803/1811-1919 393 yıl Mekke Şerifliği, Al-Ahsâ Vilayeti, Necit Kazası 50px Katar 1871-1913 42 yıl Katar Kazası 50px Bahreyn 1534-1559, 1830-1861 56 yıl Bahreyn Emirliği 50px Yemen 1538-1635/1869-1918 146 yıl Yemen Vilayeti 50px Umman Ozbaran, Salih "The Ottoman response to European Expansion. Studies on Ottoman-Portuguese relations in the Indian Ocean and Ottoman administration in the Arab lands during the Sixteenth Century" xv, Analecta Isisiana XII, The Isis Press, 1994, Istanbul, Turkey 1551-1552/1581-1588 8 yıl Maskat 50px Batı İran 1585-1603/1635-1639/1724-1730/1915-1917/1918 28 yıl Azerbaycan/Luristan/Irak-ı Acem 50px KKTC (de facto) 1571-1878/1914 307/343 yıl Cezayir-i Bahr-i Sefid Eyaleti 50px Kıbrıs Cumhuriyeti 1571-1878/1914 307/343 yıl Cezayir-i Bahr-i Sefid Eyaleti === Afrika === Devlet Dönemi Toplam Süre O dönemki adı 50px Mısır 1517-1882/1914/1923 365/397 yıl Mısır 50px Libya 1530/1551-1912 382 yıl Trablusgarp-Bingazi-Fizan 50px Cezayir 1515-1830 315 yıl Cezayir, Fizan Kazası 50px Tunus 1512-1535 1569-1573Crusaders in the Far East: The Moro Wars in the Philippines in the Context of the Ibero-Islamic World War - Charles A. Truxillo Jain Publishing Company, p.73. 1574-1881 307/330 yıl Tunus 50px Sudan 1517-1882/1914/1923 365/397 yıl Nübye, Darfur, Kordofan 50px Güney Sudan 1821-1914 93 yıl Bahr-ül Gazel 50px Eritre 1555-1885 330 yıl Habeş Eyaleti 50px Cibuti 1555-1884 329 yıl Habeş Eyaleti 50px Somali 1554-1885 361 yıl Habeş eyaleti/Zeyla Kazası 50px FasAndrew C. Hess, “The Battle of Lepanto and Its Place in Mediterranean History,” in: Past and Present, No. 57. (Nov., 1972), pp. 53-73Öztuna,Yılmaz, Büyük Türkiye Tarihi, cilt 4/14 (De grote geschiedenis van Turkije; deel 4 van 14), İstanbul 1983, pp. 343-357.Kingross, Lord, "The Ottoman Centuries", New York 2002, pp. 273-277. 1545-1549 Jamil M. Abun-Nasr (20 August 1987). A History of the Maghrib in the Islamic Period. Cambridge University Press. p.156. ISBN 978-0-521-33767-0.Ahmad Al-Mansur: Islamic Visionary - p.11 Richard Lee Smith Pearson Longman,The Last Great Muslim Empires . p.103. By H. J. Kissling, Bertold Spuler, N. Barbour, J. S. Trimingham, H. Braun, H. Hartel, 1554, 1558-?La bataille de l'Oued el- Makhâzen: dite bataille des Trois Rois (4 aout 1578)‬. P.196. Pierre Berthier‬. Editions du Centre national de la recherche scientifiqueal-Ḥayāh al-iqtiṣādīyah lil-wilāyāt al-ʻArabīyah wa-maṣādir wathāʼiqihā fī al-ʻahd al- ʻUthmānī, Volume 3. P.107.‬ ‪Markaz al-Dirāsāt wa-al-Buḥūth ʻan al-Wilāyāt al- ʻArabīyah fī al-ʻAhd al-ʻUthmānī,‬‎مجلة التاريخية المغربية Issues 37-40‬‪ Imprimerie de l'UGTT. 1576-1603 Öztuna, Yılmaz. ‪Bașlangıcından zamanımıza kadar Türkiye tarihi, Volume 7 ‬.Öztuna, Yılmaz. Sultan Genç Osman ve Sultan IV. Murad .Les Sources inédites de l'histoire du Maroc de 1530 à 1845 . E. Leroux.La bataille de l'Oued el-Makhâzen: dite bataille des Trois Rois (4 aout 1578)‬. Pierre Berthier‬. Editions du Centre national de la recherche scientifique.al-Ḥayāh al-iqtiṣādīyah lil-wilāyāt al-ʻArabīyah wa-maṣādir wathāʼiqihā fī al-ʻahd al-ʻUthmānī, Volume 3. P.119.‬ ‪Markaz al-Dirāsāt wa- al-Buḥūth ʻan al-Wilāyāt al-ʻArabīyah fī al-ʻAhd al-ʻUthmānī,‬ 1609-1627 (marakeş) 1638-1654 1792-1795 (kuzeyinde) Morocco in the Reign of Mawlay Sulayman - Mohamed El Mansour Middle East & North African Studies Press, 1990 - Morocco - 248 pages: Pg 104 20 yıl Fas Sultanlığı 50px Doğu Fas 1517-1830 313 yıl Cezayir Paşalığı 50px Doğu Etyopya “Osmanlı Devleti’nin Müslüman Harar Emirliğiyle Münasebetleri ve Hristiyan Habeşistan (Etiyopya) İmparatorluğu İle Yakınlaşmasına Etkisi”, Pax Ottomana Studies in Memoriam Prof. Dr. Nejat GÖYÜNÇ, Sota-Yeni Türkiye Yayınları, Haarlem-Ankara 2001, s.443-464 1874-1882 8 yıl Harar Emirliği 50px Nijer Kavas, Büyük Sahra’da Gat Kazasının Kurulması ve Osmanlı Tevarik Münasebetleri", İslam Araştırmaları Dergisi, 3, 171-196 (1999)Kavas, "Osmanlı-Tîbû Münasebetleri: Büyük Sahra’da Reşâde (Çad) ve Kavar (Nijer) Kazalarının Kurulması", İslam Araştırmaları Dergisi, 4, 69-104 (2000) 1875-1906 31 yıl Fizan Sancağı/Kavar Kazası 50px Çad Triaud, Jean-Louis, "La légende noire de la Sanûsiyya", Editions de la Maison de sciences de l'homme, Paris, pp. 721-735 ) 1875-1912 37 yıl Fizan Sancağı/Reşade Kazası 50px Kenya Inalcik, Halil An Economic And Social History Of The Ottoman Empire, Vol 1 1300-1600 pp. 331Parry, Vernon J., Cook, M. A., A History of the Ottoman Empire to 1730 Cambridge University Press, pp.122Casale, Giancarlo, "A Caliph, a Canal, and twenty thousand Cannibals: Global Politics in the 1580s", Journal of World History - Volume 18, Number 3, September 2007, pp. 267-296Braudel, Fernand, "The Mediterranean and the Mediterranean World in the Age of Philip II", University of California Press, July 1996, Volume II" 1584-1589 5 yıl Mombasa 50px Uganda 1872-1882 10 yıl Hatt-ı Üstüva Vilayeti == Diğer == === Himaye Bölgeleri === ==== Doğu Avrupa ==== ==== Lehistan Krallığı ==== küçükresim|200px|Lehistan-Litvanya Birliği Bayrağı Osmanlı Devleti, Doğu Avrupa'da 1576 yılında Lehistan krallığını himaye altına alarak, nüfuzunu Belarus, kuzey Ukrayna, Letonya, Litvanya, Estonya topraklarına kadar genişletmiş ve Baltık Denizi'ne kadar uzanmıştır Wawrzyniak, Krzyzstof Ottoman-Polish Diplomatic Relations in the Sixteenth Century, The Institute of Economics and Social Sciences of Bilkent University, Ankara, June 2003. Sokullu Mehmet Paşa Fransız Valois hanedanı mensubu Henryk II Walezy'nin taç giymek üzere Fransa'ya kaçmasının ardından Polonya'da çıkan veraset kavgalarına müdahale etmiş ve o dönem Osmanlı Devleti'ne bağlı olan Erdel'in voyvodası Stefan Báthory'yi "Lehistan Kralı" olarak seçtirmiştir. Adıgeçenin hükümdarlığının son yıllarına doğru Osmanlı nüfuzu zayıflamış, 1586'da tahta geçen Zygmunt III Vasa döneminde tamamen kaybolmuştur. ==== Eski Altın Orda Hanlıkları ==== Çeşitli tarihlerde Kazan Hanlığı Genç, Yusuf İhsan, Başbakanlık Osmanlı Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü; Ankara, 2005 (1521-1531, 1533-1546, 1546-1551), Kasım Hanlığı (1486-1512)Öztuna, Yılmaz, "Devletler ve Hanedanlar: İslam Devletleri", Cilt 1, Kültür Bakanlığı Yayınla"Devletler ve Hanedanlar: İslam Devletleri", Cilt 1, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara 1996, pp. 551-552 Nogay Hanlığı (1548-1711) Mühimme Defteri XXXVIII; 98, Astrahan Hanlığı (1532-1549) ve Başkırdistan Hanlığı (1656-1738) Öztuna, Yılmaz, "Devletler ve Hanedanlar: İslam Devletleri", Cilt 1, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara 1996, pp. 554 Osmanlı himayesine girmişti. ==== Haraç veren devletler ==== Avusturya (1533-1606) ve Venedik (1517-1699) Osmanlı Devleti'ne, Rusya (1480-1677) ve Polonya (Lehistan) ise Osmanlı Devleti'ne bağlı konumdaki Kırım Hanlığı'na vergi veren (Haraçgüzar) devletler olmuşlardır.Ayrıca Amerika Birleşik Devletleri 5 Eylül 1795 imzalanan ABD- Osmanlı Sözleşmesi ile Osmanlı'ya vergi ödemiştir. Fransa da Osmanlı Devleti'ne haraç veren devletler arasında olmuştur. ==== Asya ==== ==== Orta ve Güneydoğu Asya ==== Osmanlı Devleti 16. yüzyıldan itibaren önce İran'a sonra Rusya'ya karşı Orta Asya'da bulunan Türk Hanlıklarıyla ilişkiye girmiş, Orta Asya'daki bu hanlıklar özellikle 19. yüzyılda kendilerine yönelik Rus ve Çin tehdidine karşı Osmanlı Devletine tabiiyet arzetmişlerdi (Buhara ve Kaşgar Hanlıkları gibi). Bunun dışında Güneydoğu Asya'da Açe Sultanlığı önce Portekiz daha sonra Hollanda tehdidine karşı Osmanlı tarafından himaye edilmişti. Ayrıca yine Orta Asya'da Rus tehdidine karşı, Güneydoğu Asya'da da sömürgeci Batı devletlerine karşı farklı zamanlarda çeşitli hanlıklar ve sultanlıklar Osmanlıyla işbirliğine girmiş ve tabiiyet arzetmişlerdi. ==== Arabistan içleri ve Umman ==== Arabistan içleri, yerli hânedânlar ve bunların başında bulunan şeyh veya emîr denilen mahalli idareciler tarafından idare ediliyordu. Arabistan'ın batı kesimini Cidde'de oturan Osmanlı beylerbeyi ve doğu kesimini de Bağdad veya Basra beylerbeyi ve bir zamanlar da Lahsâ beylerbeyi idare ediyordu. Bunlar, yerli emir ve şeyhleri sadece koordine etmekteydiler. Mekke ve Hicaz'ın tümü ise, tamamen Hâşimîler neslinden gelen ve Şerîf denilen idareciler tarafından yönetiliyordu. Umman'da ve Basra Körfezi'nde ise gücünü 16. yüzyılın sonundan itibaren itibaren Portekize kaptırmıştır. Katar ve Bahreyn de ise, 1871'de Katar emirinin daveti üzerine Katar'a Osmanlı askeri yerleşmiş ve El Sani ailesi Osmanlı kaymakamı olarak görev yapmaya başlamıştır. Fakat Osmanlı himayasi hem pek etkili olmamış, hem de kısa sürmüştür. 19. yüzyılda hem Mısır hem Osmanlı kuvvetlerinin Arabistan içlerine yaptıkları seferlerle buradaki yerel yönetimlere son verilmiştir. ==== Afrika ==== ==== Fas Sultanlığı ==== Kuzey Afrika'da Fas Sultanlığı ilk kez 1553 yılında himaye altına alınmıştır. Dost Vattasiler'in devrik kralı Abou Hassoun'un yardım desteğini yanıtsız bırakmayan Cezayir Valisi Salih Paşa o yıl Fes kentine girerek adıgeçeni tahta çıkarmıştır. Ancak 1554 Eylül'ünde Saadi lideri Muhammad al-Şeyh Fez kentini geri almıştır. Böylece Fas'taki Osmanlı himayesi bir yıl sürebilmiştir. 1576 yılında ise bu defa Saadilerden Abdülmelik, Fas Kralı yeğeni Muahmmed al-Mütevekkil'i devirmek ve tahta geçmek için Osmanlılardan yardım istemiş, hatta Osmanlıların Tunus'u fethiyle sonuçlanan sefere (1574) de katılmıştır. 1576 yılında tekrar Fez'e giren Osmanlı ordusu al-Mütevekkil'i devirerek Abdülmelik'i tahta çıkarmıştır. Böylece Fas tekrar Osmanlı himayesine girmiştir. Devrik Sultan al-Mütevekkil Portekizlileri yardıma çağırınca, Portekiz Kralı Sevastiao ile al- Mütevekkil'in bir yanda, Osmanlı ordusunun desteklediği Abdülmelik'in diğer yanda çarpıştığı Vadiyüsseyil Muharebesi meydana gelmiştir. (4 Ağustos 1578) Savaş neticesinde üç kral da maktul düşmüş, Portekiz ordusu iki yıl sonra İspanya egemenliğine düşecek kadar (1580) örselenmiş, Portekiz Donanması Tanca açıklarında Osmanlılarca imha edilmiş, Osmanlı yanlısı Ahmed al-Mansur tahta çıkmıştır. Osmanlılar, geride devre dışı kalmış, hatta egemenliğini kaybetmiş bir Portekiz ile Cezayir için tehdit arzetmeyen ve Osmanlı'ya eğilimli bir Fas sultanı bırakarak Fas topraklarından çekilmişlerdir. Fas, 1576'dan 1603'e kadar bir Osmanlı vasalı olarak kaldı. Portekiz tehdidinden ve iç karışıklıklardan kurtularak istikrara kavuşan Fas Sultanlığı bugünkü Moritanya, Senegal, Gambiya'yı fethetmiş, 1591'de Songhay İmparatorluğu'nu yıkarak bugünkü Nijer, Mali ve Burkina Faso topraklarını ele geçirmiştir. Bu süre zarfında Fas, hükümdarın öldüğü 1603 yılına kadar bir Osmanlı vasalıydı. 1609'da Marakeş hükümdarı 1627'ye kadar Osmanlı vassalı oldu ve tüm Fas'ı yöneten oğlu 1638'de 1654'e kadar Osmanlı vassalı oldu. 1692'de Cezayir Dey'i Fas'a savaş açtı ve Moulouya savaşında Fas ordusunu tamamen yendi. Fas Kralı teslimiyet göstergesi olarak yeri üç kez öptü ve Fas'taki Moulouya nehrine kadar uzanan Osmanlı yönetimini kabul etti.Oujda, une ville frontière du Maroc, 1907-1956: mutations, relations et ruptures de sociétés en milieu colonial . Yvette Katan. Editions La Porte. 1701'de Fas Kralı Cezayir'e 50.000 askerle saldırdı, ancak Chelif savaşında sadece 7.000 Türk tarafından yenildi, 3.000 Fas kafası kesilerek ödül olarak alındı ​​ve Osmanlı İmparatorluğu'nun sınırı Moulouya nehrinde kaldı.Revue africaine: journal des travaux de la société historique algérienne, Volume 31 . Kraus Reprint. ”Les algériens ont remporté un • grand butin de tout espèce , une quantité considérable de chevaux » et de prisonniers , 3,000 têtes de simples soldats et 50 de capitaines” ‪1785'te Fas Kralı, Osmanlı'ya tabi olduğunu söyledi.Başlangıcından zamanımıza kadar büyük Türkiye tarihi: Türkiye'nin siyasî, medenî, kültür, teşkilât ve san'at tarihi, Volume 14 ‬. Yılmaz Öztuna‬. ==== Merkezi Afrika ve Sahra Çölü ==== 1552 yılında Cezayir Valisi Salih Reis ilk kez Sahra Çölü'ne yürüyerek Ouargla ve Touggourt kentlerini zaptetmiştir Jean-Paul Roux, "L'Afrique du Nord ottomane", Novembre 2002, Clio Bibliothèque en ligne. 1554 yılında ise Fizan bölgesi Trablusgarp Eyaletine katılmıştır. Turgut Reis'in valiliği sırasında Çad ve Nijer topraklarıyla Nijerya ve Kamerun'un kuzeyine egemen olan Kanem-Bornu Devleti elçi göndererek Osmanlı Devleti'nin metbuluğunu tanıdığını beyan ederek, Sahra-Trablusgarp kervan yolunun eskisi gibi kendilerine açık olmasını talep etti. Bu şekilde ilk Osmanlı-Bornu ilişkileri kurulmuştur. 1555 yılında bir anlaşma da imzalandı. Bu, bir ticaret anlaşması ve dostluk ittifakı niteliği de taşıdı. 1574 yılında Sultan III. Murat zamanında da Kanem Bornu’dan bir elçi heyeti İstanbul’a geldi. Osmanlı Devleti, Kanem Bornu’dan Mekke ve Medine’ye giden Hac ve Ticaret yolunun güvenliğini sağlamayı taahhüt emiş, buna karşılık Kanem Bornu, Kuzey Sudan’dan gelen ve Büyük Sahra yolu ile Kuzey Afrika’daki Osmanlı limanlarına ulaşan altın yolunun güvenliğini sağlamıştır. Stratejik amaçlı bu ittifak, Amerika’nın keşfinden sonra Avrupa’ya çok miktarda gelen kıymetli madenler karşısında Osmanlı devletinin altın ihtiyacını güvenlik altına alma kaygısından kaynaklanmıştır. Öte yandan, Batı Afrika’da etkili olan Portekiz, Büyük Sahra’dan geçen altın yolunu Fas’ın da yardımı ile Atlas Okyanusu’na kaydırma çabasındaydı Hazar, Numan, "Türkiye'nin Afrika'ya Açılımı" Stratejik Analiz, Temmuz 2008, pp. 21. 1580'de Bornu Sultanı İdris Alaoma Osmanlı Devleti'ne yeniden elçi göndererek tâbi olduğunu yinelemiş ve bu sefer ateşli silah gönderilmesi talebinde bulunmuştur. Dönemin padişahı III. Murad bugün Nijerya'da yer alan Bornu'nun başkenti Ngazargamu'ya 200 kişilik bir elçilik ve silahtar heyetiyle birlikte talep edilen silahları göndermiş ve bu şekilde ateşli silahlar tarihe ilk kez Sahra'ya girmiştir Bahl, Taru, "Encyclopaedia of the Muslim World", Anmol Publications (2004), pp. 56. Bu talebin yerine getirilmesiyle Sultan Alaoma XIX. yüzyılın sonuna kadar bölgede tek egemen devlet olacak sultanlığının sınırlarını genişletmiş, Sahra ticaret yollarını da güvenlik altına alarak ülkesini refaha kavuşturmuştur. Daha sonra, Avusturya (1593-1606), Lehistan (1620-21) ve İran savaşları (1578-90, 1603-12, 1615-18, 1623-39), Celali isyanları, ayrıca Trablusgarp Vilayetinin merkez denetiminden uzaklaşması sonucunda iç sorunlarla da boğuşan Osmanlı Devleti'nin bölgeyle ilişkisi kesilmiştir. Osmanlı Devleti, bölgedeki hukukunu Fransız sömürgeciliği Batı Afrika'ya yayılırken bölgedeki Müslüman krallık ve sultanlıkların, ve bu arada Bornu'nun, yardım talebi üzerine hatırlamıştır. Ancak 1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından ordusu iyice örselenmiş olan Osmanlı Devleti, diplomatik girişimlerle sonuç almaya çalışmış, ancak bölgenin tedricen Fransız işgaline girmesini engelleyememiştir. === Doğu Afrika === Doğu Afrika'da ise 16. yüzyılın başlarından itibaren bölgede bulunan çok sayıda küçük sultanlık Osmanlı Devletinden Portekiz tehlikesine karşı yardım almaya başlamış ve Osmanlı Devleti 1585-1586 yılları arasında Somali'den Maputo'ya (Mozambik'e) kadar olan bölgede denetimi elinde bulundursa da 1589'dan itibaren üstünlüğü Portekizlilere kaptırmıştır. Orta Afrika'da ise 19. yüzyılın 2.yarısından itibaren Uganda'da Hattı-İstiva Eyaleti kurulmuş, devletin nüfuz alanı, bu eyaletin çevresinde bulunan yerli hanedanlarla yapılan himaye antlaşmalarıyla, bugünkü Kongo, Orta Afrika Cumhuriyeti, Ruanda ile Burundi'ye kadar genişlemiştir. Ancak özellikle Uganda çevresindeki hanedanlar sık sık taraf değiştirmekte; bazen Avrupa tarafında olurlarken, bazen Osmanlı tarafına geçmekteydiler. === Hilafeten bağlı yerler === Hindistan Müslümanları (Pakistan, Hindistan ve Bangladeş)Özcan, Azmi; "Pan İslamizm, Osmanlı Devleti, Hindistan Müslümanları ve İngiltere (1877-1914), TDV İslam Araştırmaları Merkezi Yayınları (2005), Sri Lanka Casale, Giancarlo, "Two Examples of Ottoman Discovery Literature from the mid-Sixteenth Century, Maldiv Adaları Casale, Giancarlo, "Two Examples of Ottoman Discovery Literature from the mid-Sixteenth Century", Afganistan, Singapur Reid, Anthony, "The Ottomans in Southeast Asia" Asia Research Institute, Working Paper Series No. 36, February 2005 pp. 9-13, Malezya Reid, Anthony, "The Ottomans in Southeast Asia" Asia Research Institute, Working Paper Series No. 36, February 2005 pp. 9, 14, Endonezya Göksoy, İ. H., "Ottoman-Aceh Relations according to the Turkish Sources", First International Conference on Aceh and Indian Ocean Studies, 23-27 February 2007, Banda Aceh, Indonesia, Komorlar, Kenya Uğur, Hatice, "Osmanlı Afrikası'nda Bir Sultanlık: Zengibar", İstanbul: Küre Yayınları, 2005, Tanzanya , Mozambik , Güney Afrika Cumhuriyeti Uçar, Ahmet, "Güney Afrika'da Osmanlılar / 140 Yıllık Miras" Tez Yayınları (2000), Batı Türkistan Hanlıkları (Hive, Buhara ve Hokand Hanlıkları) "Belgelerle Osmanlı-Türkistan ilişkileri (XVI-XX. yüzyıllar)" - Ankara: Başbakanlık Basımevi, 2004. - XX, (T.C. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı; yayın nu. 70), Doğu Türkistan Buğra, Mehmet Emin Şarki Türkistan Tarihi. pp. 336 Âtıf, Mehmet, "Kaşgar Târîhi" Kırıkkale, 1998 pp. 296 === Osmanlı donanmasının ve ordusunun değişik sürelerde bulunduğu ülkeler === Fransa "Verhaaren, Isom, "Barbarossa and His Army Who Came to Succor All of Us: Ottoman and French Views", French Historical Studies.2007; 30: pp. 395-425, İspanya Kumrular, Özlem, "Türk Korkusu/Avrupa'da Türk Düşmanlığının Kökeni", Doğan, Şubat 2008, Portekiz , İtalya, Malta Arnold Cassola, The 1565 Great Siege of Malta and Hipolito Sans's La Maltea (Publishers Enterprise Group: Malta, 1999), İngiltere Öztuna, Yılmaz "Atlas Okyanusu'nda Türkler", Hayat Tarih Mecmuası, Eylül 1967, Monako Bradford, Ernle, The Sultan's Admiral: The life of Barbarossa, London, 1968, Hollanda, Belçika, İsveç , Norveç , İzlanda , İrlanda , Cebelitarık, Danimarka , Hindistan Inalcik, Halil An Economic And Social History Of The Ottoman Empire, Vol 1 1300-1600 pp.326, Pakistan Medieval Sourcebook: Sidi Ali Reis (16th Century CE): Mirat ul Memalik (The Mirror of Countries), 1557 CE,, Almanya, Lihtenştayn, Çekya, Avusturya Kissling, Hans Joachim, "Vom Osmanischen Reiche. In: ders.: Dissertationes orientales et balcanicae collectae III., Die Osmanen und Europa", München 1991, pp. 227, İsviçre, Grönland, Kanada Goodrich, Thomas D. The Ottoman Turks and the New World: A Study of Tarih-i Hind-i Garbi and Sixteenth-Century Ottoman Americana. Wiesbaden: Otto Harrassowitz, 1990., Endonezya, Sri Lanka === Osmanlı donanmasının ve ordusunun bazı bölgelerini değişik sürelerde elinde tuttuğu ülkeler === İngiltere , İrlanda, İspanya , İtalya, Fransa (Korsika), Malta, İzlanda , Portekiz Almanya == Osmanlı yayılma sahası ile ilgili kitaplar == * Ahmet Akgündüz, Bilinmeyen Osmanlı, İstanbul 1999, * Ahmet Kavas, Geçmişten Günümüze Afrika, İstanbul 2005, * Ahmet Kavas, Osmanlı-Afrika İlişkileri, TASAM Yayınları, İstanbul 2006, * Hatice Uğur, Osmanlı Afrikası'nda Bir Sultanlık: Zengibar, İstanbul: Küre Yayınları, 2005. Bağlantı * Türkiye Gazetesi, Osmanlı İmparatorluğu Ansiklopedisi * 1970 Hayat Ansiklopedisi * Erhan Afyoncu, Sorularla Osmanlı İmparatorluğu * İlber Ortaylı, Osmanlılar * Ahmet Kavas'ın eserlerinden: ** Osmanlı Devleti’nin Afrika Kıtasında Hakimiyeti ve Nüfuzu”, Yeni Türkiye Dergisi Osmanlı Özel Sayısı, I, 421-430 (2000). Aynı makalenin İngilizce tercümesi. “The Dominance and Influence of the Ottoman Empire on the African Continent”, The Great Ottoman, Turkish Civilisation, Ankara 2000, I, s.248-258. ** “Osmanlı Devleti’nin Müslüman Harar Emirliğiyle Münasebetleri ve Hristiyan Habeşistan (Etiyopya) İmparatorluğu İle Yakınlaşmasına Etkisi”, Pax Ottomana Studies in Memoriam Prof. Dr. Nejat GÖYÜNÇ, Sota-Yeni Türkiye Yayınları, Haarlem-Ankara 2001, s.443-464. ** “Büyük Sahra’da Gat Kazasının Kurulması ve Osmanlı Tevarik Münasebetleri”, İslam Araştırmaları Dergisi, 3, 171-196 (1999). ** “Osmanlı-Tîbû Münasebetleri: Büyük Sahra’da Reşâde (Çad) ve Kavar (Nijer) Kazalarının Kurulması”, İslam Araştırmaları Dergisi, 4, 69-104 (2000). ** “Fransa’nın Kuzey ve Bati Afrika’da Uyguladığı İslam Siyaseti: Sultan Reşad’ın Yayınladığı Cihad Çağrısının Reddi Meselesi”, Dini Araştırmalar, 6, 23-50 (Nisan 2000). ** “Afrika’nın Sömürgeleştirilmesi Öncesinde Rabih b. Fazlullah’ın Kurduğu Son Biladu’s-Sudan Devleti ve Fransa’yla Mücadelesi”, Osmanlı Araştırmaları, XX, 9-35, (2000). ** “Doğu Afrika Sahilinde Osmanlı Hakimiyeti: Kuzey Somali’de Zeyla İskelesinin Konumu (1265-1334/1849-1916), İslam Araştırmaları Dergisi, sayı: 5, 2001, s.109-134. ** “Türk Akademik Araştırmalarında Fakir Bir Alan: Osmanlı Afrikası”, Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi (Talid), Cilt:1, Sayı: 2, 2003, Bilim ve Sanat Vakfı Türkiye Araştırmaları Merkezi, İstanbul, s.513-528. ** “Osmanlı Devleti’nin Kuzey Afrika’da Yerli Halkla Münasebetleri”, Osmanlı Dünyasında Bilim ve Eğitim Milletlerarası Kongresi, İstanbul, 12-15 Nisan 1999. == Kaynakça == * Kategori:Osmanlı İmparatorluğu listeleri