Yahya Hilmi Efendi

Yahya Hilmi Efendi (Osmanlı Türkçesi: يحيى حلمى افندى Hacı Hattat Yahya Hilmi حاجى خطاط يحيى حلمى; d. H. 1249 / M. 1833, Fatih/İstanbul – ö.1325/1907, Fatih/İstanbul), 19-20. Yüzyıl Hattatlarındandır. Nesih hattında gerçekten başarılı biri hattat olan Yahya Hilmi'nin adı, devrinin iki şöhret bulmuş, nesih hocaları olan Kazasker Mustafa İzzet Efendi (ö. 1293/1876) ve Şevkî Efendi’den sonra anılır. Onların bugünkü tarzları karşısında, kendine has bir üslubla dikkati çeker. == Hayatı == Yahya Hilmi Efendi, eski zamanlardan Yeniçeri iken sonraları Yeniçeriler Ocağı kapatıldıktan sonra kağıt işi yapan Dalkılıçlı Hacı Halil Ağa’nın evladıdır. 1833 yılında ömrünün çoğunu geçireği İstanbul Fatih'te doğmuştur. İlk okulu bitirince Bayezid ve Sultan Ahmed Camii’nde görevli olan Ahmed Hazım Efendi’den 1864’de icazet aldı. Hat sanatında henüz sıbyân mektebinde olduğu sırada ilk başta Mehmed Hâşim Efendi’den hat dersleri alan Hilmi Efendi, kendisindeki yeteneği fark eden hocasının son günlerine kadar meşk derslerine devam etti. Oğlu'nun ifadesine göre; Haşim Efendi, Yahya Hilmi’nin yazıdaki isti’dadını takdir ettiğinden son zamanlarda hasta olarak yatarken hizmetçilerine: “Yanıma kimseyi sokmayınız. Bir sarı çocuk var, o geldiği vakit yanıma getiriniz.” der ve hasta olduğu halde ona yazı meşk edermiş”. Ancak Hâşim Efendi’nin 12 yaşındayken vefatı üzerine derslerine Dârü’t-tıba’âtü’l-â’mire musahhihi Halîl Zühdî Efendi’den (ö. H. 1280-1290 / M. 1863-1874) hat derslerine devam etti. Yazmış olduğu hilye-i sa’adet ile H. 13 Cum’ade’l-âhire 1263/M. 29 Mayıs 1847 tarihinde icâzet aldı. (H. 1279/1862-1863’da yazdığı Hilye-i Şerîfe’de ilk olarak Mehmed Hâşim’den, daha sonra Dârü’t-taba’at-ı Âmire musahhihi Halil Zühdi’den telemmüzîn-i tasrih eylemiştir. Halil Zühdi 13 Cumade’l-âhire 1263 (29 Mayıs 1847)’de icâzet vermiştir. Yahya Hilmi Efendi, ilkokul mektebini tamamladıktan sonra, 15 yaşındayken 12 Rebiulevvel 1264’de (17 Şubat 1848) Bab-ı Seraskeri’de (Bkz Resim ) Nizamiye Jurnal Kalemi’ne görevli olarak girdi. 1 Şevval 1266’da (10 Ağustos 1850) tahsis olunan yirmi beş kuruş maaş gittikçe artarak 24 Şaban 1293’te (14 Eylül 1876) iki bin kuruşla Jurnal Kalemi mümeyyizliğine tayin edildi. 2 Rebiülahir 1297’de (14 Mart 1880) Tenkihatı Umumiye’de maaşı bin altı yüz kuruşa indirildi ve Piyade dairesi üçüncü şube jurnal kısmı mümeyyizliğine tayin olundu. 26 Cümadelüla 1316’da (12 Ekim 1898) kısmı evvel mümeyyizliğine tayin edildi ve maaşı iki bin iki yüz kuruşa arttırıldı. Daha sonra Jurnal Kalemi müdürü oldu. 29 Ramazan 1290’da (20 Kasım 1873) salise, 4 Muharrem 1305’te (22 Eylül 1887) saniye sınıfı sanisi daha sonra ula sınıfı sanisi rütbeleri verildi. == Ailesi == Babası eskiden Yeniçeri idi. Ancak Yeniçeri Ocağı kapatılınca Kağıtçılık işi yapmaya başladı ve geçinimi bu şekilde temin etti. Annesinin hayatı hakkında bilgi bulunmuyor. oğlu Bab-ı Seraskeri'de çalışan Halil Naim Efendi’dir. Torunu ise ressam Güzin Duran’dır. Kendisinde kalma Süleymaniye Semtinde bulunan evi günümüzde müze olarak kullanılmaktadır.Taha Toros Arşivi No: 183-184 == Ölümü == Devlet memurluğu görevini yaptığı sırada bedeninde bir ağrı hisseti ve felç indi. Vasıta ile Bozdoğan kemerinde bulunan hane-i saadetine götürüldü. Hastalığı gerekçesiyle elli sekiz yıllık devlet hizmetinden el çektirildi. Tedavi edildiyse de hastalığı ancak biraz hafifleyebildi. Hat sanatını icra etmek istediyse de güç yetiremeyip kalem ve kâğıdı elinden bıraktı. Bir müddet sonra da hastalığı etkisini arttırdı ve 17 Şevval 1325’te (23 Kasım 1907) sabaha doğru öldü. Süleymaniye Camii haziresine defin olundu. == Eserleri == Dosya:Signed Yahya Hilmi - Hilye-i Şerif (written portrait of the Prophet) - Google Art Project.jpg|Yahya Hilmi Efendi’nin 1288/1871 Tarihli Sülüs-Nesih Hilyesi (SSM, 140-0085). == Kaynakça == == Konuyla ilgili yayınlar == * İslam Ansiklopedisi'nde maddesi Kategori:1833 doğumlular Kategori:1907 yılında ölenler Kategori:Türk hattatlar