Vahanca

Vahanca ya da Vahi (X̆ik zik), Doğu İran dillerinin Pamir alt grubuna ait bir dildir. Esas olarak Afganistan, Çin, Pakistan ve Tacikistan sınırlarının bir araya geldiği Vahan Koridoru civarlarında yaşayan Vahanlılar tarafından konuşulur. Çin'de Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nin güneybatısındaki Taşkurgan Tacik Özerk İlçesi'ne bağlı yerleşiminde yaşayan Çin Tacikleri tarafından konuşulur. == Fonoloji == === Ünlüler === === Ünsüzler === Dudaksıl == Ortografi == === Arap harfleri === Bu alfabe en çok Afganistan'da kullanılır. Harf ا آ ب پ ت ټ ث ج ڃ چ ڇ څ ځ ح خ د ډ ذ ر ز ږ ژ ڙ س IPA 、 Harf ښ ش ڜ ص ض ط ظ ع غ ف ڤ ق ک گ ل م ن ه و ؤ وْ ي ی IPA Ø 、 、 === Kiril harfleri === Harf А а Б б В в В̌ в̌ Г г Ғ ғ Г̌ г̌ Д д Д̣ д̣ Д̌ д̌ Е е Ё ё Ж ж Ж̣ ж̣ З з Ҙ ҙ И и Й й К к Қ қ Л л М м Н н О о П п IPA 、 Harf Р р С с Т т Т̣ т̣ Т̌ т̌ У у Ф ф Х х Х̌ х̌ Ҳ ҳ Ц ц Ч ч Ч̣ ч̣ Ҷ ҷ Ҷ̣ ҷ̣ Ш ш Ш̣ ш̣ Щ щ Ъ ъ Ы ы Ә ә Ь ь Э э Ю ю Я я IPA Ø Ø === Latin harfleri === Pakistanlı dilbilimci Haqiqat Ali, 1984 yılında Latin alfabesinin temelinde Vahanca için bir alfabe geliştirdi. Alfabenin 43 adet harfi var; her adet harfin de hem büyük hem de küçük formları var. Harflerin çoğunu Latin harfleri oluştururken bazı harfler ise Kiril alfabesi, Yunan alfabesi veya Uluslararası Fonetik Alfabe'den alınmıştır. Harf A a B b C c Č č Č̣ č̣ D d Ḍ ḍ Δ δ E e Ə ə F f G g Ɣ ɣ Ɣ̌ ɣ̌ H h I i J̌ ǰ J̣̌ ǰ̣ K k L l M m N n IPA Harf O o P p Q q R r S s Š š Ṣ̌ ṣ̌ T t Ṭ ṭ Θ ϑ U u V v W w X x X̌ x̌ Y y Z z Ž ž Ẓ̌ ẓ̌ Ʒ ʒ Ы ы IPA == Söz varlığı == Vahancadaki söz varlığı diğer Doğu İran dillerine çok benzese de bazı farklılıklar da mevcuttur. İran dillerinin sözcük karşılaştırması Sözcük anlamı Batı İran dilleri Batı İran dilleri Doğu İran dilleri Doğu İran dilleri Doğu İran dilleri Sözcük anlamı Farsça Tacikçe Sarıkolca Vahanca oğul (isim) (پسر) (писар) (пуц) (püts) (pətr) buğday (isim) (گندم) (гандум) (жиндам) (zyandam) (ɣ̆ədīm) göz (isim) (چشم) (чашм) (цем) (tsem) (č̣əẓ̆m) ateş (isim) (اتش) (оташ) (йоц) (yuts) (rыxnīg) su (isim) (اب) (об) (x̆ац) (cats) (yupk) el (isim) (دست) (даст) (δуст) (zzüst) (δast) et (isim) (گوشت) (гўшт) (гӯx̆т) (güct) (gūṣ̌t) diş (isim) (دندان) (дандон) (δиндẙн) (zzandun) (dыndыk) ayak (isim) (پا) (по) (поδ) (pezz) (pāδ) at (isim) (اسب) (асп) (ворӌ) (vurj) (yaš) bulut (isim) (ابر) (абр) (áбри) (varm) (mūr) yüksek (sıfat) (بلند) (баланд) (билāнд) (büland) (bəland) büyük (sıfat) (كلان) (калон) (ғула) (lour) (lup) uzak (sıfat) (دور) (дур) (δар) (zzar) (δīr) iyi (sıfat) (خوب) (хуб) (хӯб) (qarj) (baf) yeni (sıfat) (نو) (нав) (наw) (nüj) (ṣ̌ə̄ɣ̆d) küçük (sıfat) (خرد) (хурд) (ʒул) (dzül) (ʒəqlay) çok (zarf) (بسيار) (бисёр) (бисйор) (pür) (təqi) beş (sayı) (پنج) (панҷ) (пӣнӡ) (pindz) (pānʒ) yedi (sayı) (هفت) (ҳафт) (wӯвд) (üvd) (ыb) yemek (fiil) (خورد) (хўрд) (хӯд) (hig) (yitn) demek (fiil) (گفت) (гуфт) (лẙвд) (levd) (x̆nak) görmek (fiil) (ديد) (дид) (wӣнт) (wand) (wīng) yapmak (fiil) (كرد) (кард) (чӯд) (qeig) (cərak) == Ayrıca bakınız == * Çin Tacikleri * Pamir dilleri * Taşkurgan Tacik Özerk İlçesi * Vahan * Vahan Koridoru * Vahanlılar == Kaynakça == Kategori:Afganistan'daki diller Kategori:Çin'deki diller Kategori:Doğu İran dilleri Kategori:Pakistan'daki diller Kategori:Tacikistan'daki diller