Sovyetler Birliği'nde latinizasyon

Sovyetler Birliği'nde latinizasyon (, latinizatsıya), Sovyet Birliği halklarının yazılı dillerini 1920-1930'larda yürütülen Latince'ye çevirme Sovyetler veya kendi yazı dilleri olmayan halklar için yeni yazılı diller oluşturma kampanyasıdır. == Tarihçe == Latinizasyon, Arap alfabesine dayanan yazı kullanan dillerle başladı. Arap alfabesi yerine Latin alfabesini kullanma hareketi 1921'de Azerbaycan ve Kuzey Kafkasya'da (İnguşetya, Kuzey Osetya ve Kabarda) başladı. İlk Türkoloji kongresi Mart 1926'da Bakü'de yapıldı. Bu çalışmaya rehberlik etmek için Yeni Türk Alfabesinin Tüm Birlik Merkez Komitesi (Всесоюзный центральный комитет нового тюркского алфавита (ВЦК НТА)) oluşturuldu. 1927 yılında Bakü'de düzenlenen Tüm Rusya Merkez Komitesi Yeni Türk Alfabesi'nın 1. genel kurulu, bireysel diller için gerekli olan ilave karakterlerle 34 harflik (Yañalif) yeni Türk alfabesini taslağını kabul etti. 1930'ların sonunda, Sovyetler Birliği dillerinin çoğu Latince'ye çevrildi. Aşağıdaki diller için alfabeler latine edilmiş veya yeniden oluşturulmuştur: * Abaza dili (1932) * Abhaz dili (1924) * Avar dili (1928) * Adige dili (1926) * Azerbaycan dili (1922) * Altay dili (1929) * Asiri dili (1930) * Başkurt dili (1927) * Beluç dili (1933) * Buryat dili (1929) * Veps dili (1932) * Dağ Yahudi dili (1929) * Dargin dili (1928) * Dungan dili (1928) * Yahudi Tacik dili (Buhori) (1929) * İngri dili (1932) * İnguş dili (1923) * İtelmen dili (1931) * Kabardey-Çerkes dili (1923) * Kazak dili (1928) * Kalmuk dili (1930) * Karay Dili (1928) * Karakalpak dili (1928) * Karaçay-Balkar dili (1924) * Karel dili (1931) * Ket dili (1931) * Kırgız dili (1928) * Çin dili (1931) * Komi dili (1932) * Komi-Perm dili (1932) * Koryak dili (1931) * Kırım Tatar dili (1927) * Kırımçak dili (1928) * Kumandin dili (1932) * Kumuk dili (1927) * Kürt dili (1929) * Laz dili (1930) * Lak dili (1928) * Lezgin dili (1928) * Mansi dili (1931) * Moldova dili (1932) * Nanay dili (1931) * Nenets dili (1931) * Nivh dili (1931) * Nogay dili (1928) * Oset dili (1923) * Farsça (1930) * Sami dili (1931) * Selkup dili (1931) * Tabasaran dili (1932) * Tacik dili (1928) * Talış dili (1929) * Tatar dili (1928) * Tat dili (1933) * Türkmen dili (1927) * Udege dili (1931) * Udine dili (1934) * Uygur dili (1928) * Özbek dili (1927) * Hakas dili (1929) * Hantı dili (1931) * Çeçen dili (1925) * Çukçi dili (1931) * Sahur dili (1934) * Şor dili (1931) * Şugnan dili (1932) * Evenk dili (1931) * Even dili (1931) * Eskimo dili (1931) * Yakut dili (1920) Aşağıdaki diller hazırlarnmış ve onaylamıştır: * Aleut dili * Arap dili * Kore dili * Udmurt dili Ama onlar tanıtılmadı. Sovyetler Birliği halklarının diğer tüm alfabeleri için latinizasyon projeleri geliştirildi. 8 Ağustos 1929'da, Merkez Yürütme Komitesi ve Sovyetler Birliği Halk Komiserleri Konseyinin “SSCB'nin Arap Yazısı Halklarının Yeni Latince Alfabesi Üzerine” kararına göre Latince'ye geçiş resmi statüye kavuştu. Gazete ve dergilerin yeni yayınlarına geçiş, yayınevleri, eğitim kurumları. 1930'dan beri, Latinizasyon'un yeni bir aşaması başladı: diğer dil gruplarının halklarının yeni bir alfabesine geçiş. Toplamda, 1923 ve 1939 arasında, 50 dilde (SSCB'nin yazılı bir dili olan 72 dilden) Latin alfabesi temelinde alfabeler oluşturuldu. Latin alfabesinin, Ortodoks misyonerler tarafından geliştirilen Kiril tabanlı alfabelerin bulunduğu Yakut dili ve Komi dili için uyarlanmış olması karakteristiktir. Mari, Mordovian ve Udmurt dillerinde Kiril alfabesinin kullanımı maksimum Latinizasyon döneminde bile devam ettiАлпатов, стр. 70.. Bununla birlikte, 1936'da yeni bir kampanya başladı - SSCB halklarının tüm dillerini Kiril diline çevirmek, temel olarak 1940'ta tamamlandı (Alman, Gürcü, Ermenice ve Yidiş, SSCB'de ortak dillerden sirküle edilmedi, son üçü de Latinize değildi). Daha sonra, Polonyalı, Fince, Letonya, Estonya ve Litvanca dilleri de döngüsiz kaldı, ancak ikincisi XIX sonlarında - XX yüzyılın başlarında çilleşmeye çalıştı. == Kaynakça == ;Özel; ;Genel; * Су­хо­тин А. М. К во­про­сам ал­фа­вит­ной по­ли­ти­ки // Про­све­ще­ние на­цио­наль­но­стей. 1930. № 4–5; * Яков­лев Н. Ф. Ито­ги уни­фи­ка­ции ал­фа­ви­тов в СССР // Со­вет­ское строи­тель­ст­во. 1931. № 8; * Ре­во­лю­ция и пись­мен­ность. М.; Л., 1933. Вып. 1-2; * Алпатов В. М. 150 языков и политика. 1917—2000. Социолингвистические проблемы СССР и постсоветского пространства. — М., 2000. Kategori:1920'lerde Sovyetler Birliği Kategori:1930'larda Sovyetler Birliği Kategori:Romanizasyon Latinizasyon