Adıyaman'ın ilçeleri

küçükresim|300x300pik|Adıyaman il haritası Adıyaman ilinde bulunan ilçeler şunlardır: * Adıyaman (İl merkezi) * Besni * Çelikhan * Gerger * Gölbaşı * Kâhta * Samsat * Sincik * Tut == Etimoloji == === Samsat === Kuruluş tarihi çok eskilere dayanan Samsat’a Sümerler zamanında “Semizata” dendiği rivayet edilmektedir. Mısırların ise yine Samsat’a “Şamşuata” (?) veya “Şemşiata” (?) dediği rivayet edilmektedir. Ancak kentin adını Kommagene krallarından I. Antiochos Epiphanes’in dedesi olan Kral Samos’tan almış olduğu düşünülmektedir. Bu ismin manasının ne olduğu bilinmemekle birlikte antik çağlardan itibaren Samsat ismi muhtemelen Kral Samos’tan dolayı “Samasota”, “Samusat”, “Şimsat” “Simisat” adıyla adlandırılmıştır . Samsat adının Süryanice ve İbranice isminin “Simsat” (Şimsat) olduğu ve bu ismin “Güneş” “Güneş Diyarı” manalarına geldiği söylenmekle birlikte bunun yanlış olduğu kanatindeyiz. Çünkü ortaçağın ilk dönemlerinde IV. asrın başlarında Ermeniler Hıristiyanlığı kabul etmeden önce ateşperest idiler. Hıristiyanlığın ilk dönemlerinde bu eski dinlerini muhafaza etmiş olan Ermenilere “Arevebaşt” (yani güneşe tapınan) veya “Arevorti” (güneşin oğlu) deniliyordu. Bunların XIV. Asıra kadar yoğun olarak yaşadıkları en önemli merkez Samsat’tı. Bu yüzden güneş diyarı değil de güneşe tapanların memleketi olarak bilinmelidir. İslam fetihleriyle birlikte “Samosata” ismi Arap şivesine uydurularak artık “Sümeysat” olarak adlandırılacaktır. Osmanlıların son dönemlerinden itibaren günümüze kadar olan dönemde ise “Sümeysat” adı değişerek günümüzdeki kullanılan “Samsat” halini almıştır. === Kâhta === Bilge Umar bu ismin Süryanice'den geldiğini belirtmektedir. Bu yörede bir zamanlar önemli miktarda Süryani yaşamış olduğundan onun bu düşüncesini paylaşmaktayız. Süryani Mihael’de bu isim “Gaktai” olarak geçmektedir. Abu’l Faraç’ta ise Kâhta ismi “Kahti” olarak geçmektedir. Honigman ise bu isimlerden başka “Kjakta” kelimesini eserindeki haritada göstermiştir. Ermeniler bu yeri “Gakhta” olarak Arap tarihçileri ise “Kâhta” olarak adlandırmışlardır. Kürtçe Gexte denildiği gibi ayrıca Kolik de denmektedir. John Freely ise kentin Kâhta’nın ismini almadan önce MÖ 3. yüzyılın ortalarında Kommagene Kralı Arsemes tarafından kente verilen “Arsemia” isminden başka bu şehir içinde “Nymhaeum Kenti” olduğunu dolayısı ile böyle bir isminin de olduğunu söylemektedir. Bu isim şehrin yanından geçen Nymphaios (Kâhta) Çayı’n dan gelmiş olmalıdır. Nympha Yunan Mitolojisinde su ve orman perilerine verilen isimdi. O halde bu kentin ismi “su perisi kenti” veya “orman perisi” kenti olmalıdır. === Gerger === Gerger ilçesi ve Gerger kalesi çok eski olmakla birlikte, kale birlikte büyük ihtimalle Kommagene Krallığı döneminde yapılmış veya tamir görmüştür. Çünkü kalenin duvarlarında bu dönemden kalma bir yazıt vardır. Gerger ismi büyük olasılıkla Ermenice "büyük taş yapı veya heykel" anlamına gelen Gargar sözcüğünden gelmiştir. Bir başka rivayete göre Gerger adının kaynağı Kerkük'den Adıyaman'a iskan edilmis bir Karakeçili Türkmen aşiretidir. Gergerler dünya çapında yayılmış eski bir sülaledir. Gerger soyadı bazılarına göre Kerkük'de bulundukları bölgenin adidir. Urfa'ya yerleşmiş aşiret mensuplarının soyadları Gerger, Gergerli ya da Gergerlioğlu olmakla beraber bu adın kaynağının Kerkük'teki Gerger mi, yoksa bugünkü Gerger ilçesi mi olduğu açık değildir. === Besni === İlçenin adı antik çağda “Ostacuscum” du ve bu kent Kommagene krallığının beş önemli kentinden biri idi. Besni, Abu’l Farac’da “Bet Hesne”, Süryani Mihael’de ise “Beit Hesna” olarak ismlendirilmiştir. Her iki şekil de Süryanice olup "Hesna yurdu" anlamındadır. Kentin adı Urfalı Mateos’ta “Behesni”, İslami kaynaklarda ise “Bihisni” olarak geçmektedir. Honigmann “Bahasna” şeklinde kaydetmiştir. === Çakırhöyük (Keysun) === Çakırhöyük ismi Keysun isminin sonradan cumhuriyet döneminde değiştirilen şeklidir. Ama tarih boyunca bu yer “Kişum”, “Kaysum”, ”Cesum”, “Kaeasun”, “Kesun”, “Keasun” olarak adlandırılmıştır . Süryani Mihael ve Mateos’da “Keysun”, “Kaysun” Grigor’un Urfalı Mateos’un zeylinde ise “Gison” olarak geçer ve “Güzel” manasında olduğu açıklanmaktadır. Keysun ismi tarihçiler tarafından genellikle Maraş-Göksun ile karıştırılmaktadır. Süryanice “Kayşum”, Arapça “Kaysum”, Rumca “Kaesoun”, veya “Kessounion”'dur. Burası antep ile Besni arasındadır. === Gölbaşı === Bugünkü İnekli köyünün eski ismi ve bir zamanlar önemli bir ilk çağ kenti olan “Adata” idi . Honigmann’da “al-Hadas”, “Hadata”, olarak vermiştirMurat Gökhan Dalyan, Başlangıcından 1570 yılına Kadar Adıyman Tarihi, Ankara 2007.. == Kaymakamlar == Hâlen görevde olan Vali ve ilçe kaymakamları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. Adıyaman İli Görevdeki Vali ve Kaymakamlar İl-İlçe Vali- Kaymakam Adı Sınıfı Adı Doğum yeri-yılı Atanma Öğrenimi Önceki Görevi Vali 4 Dr. Osman Varol 1976-İzmir Haziran 2023/312 Ankara SBF/9 Eylül- Nottingham (YL)/Southampton (Dr) Ağrı Valisi Besni 3 Cağlar PARTAL 1987-Söke Ağustos 2022/392 Gazi Ü.-İİBF-U.İlişkiler Taşköprü Kaymakamı Çelikhan 6 Abdullah ARSLANTÜRK 1994-Trabzon 20 Ağustos 2021 İstanbul Ü.-SBF-U.İlişkiler Taraklı Kaynıaknmı Gerger 6 Ömer SAYGILI 1988-Kırıkkale Ağustos 2022/392 Kırıkkale- İİBF-SB ve Kamu Y. Kavak Kaymakamı Gölbaşı 3 İhsan AYRANCI 1980-Suluova 20 Ağustos 2021 İstanbul Ü.-SBF Erzincan Vali Yard. Kahta 3 Selami KORKUTATA 1986-Bingöl 20 Ağustos 2021 Uludağ Ü.-İİBF-Kamu Y. Halfeti Kaymakamı Samsat 6 Süleyman BAKAN Ağustos 2022/392 Seben Kaymakamı Sincik 6 Uğur ÜNSAL 1992-Ankara 20 Ağustos 2021 Gazi Ü İİBF-Siy.ve Kamu Yönt. Şalpazan Kaymakamı Tut 6 Erkut PAMUK 1990 Samsun 21 Ağustos 2021 Gazi Ü.Kamu Yönetimi Eskil Kaymakamı == Belediyeler == === Belediye Başkanları === 2019 Yerel seçimleri sonucu seçilerek göreve başlayan ilçe belediye başkanlıklarının bilgileri aşağıdadır. Mart 2019 Seçimlerine göre Adıyaman Belediye Başkanları İlçe Adı Partisi Oy oranı Doğum Öğrenimi Adıyaman M Süleyman Kılınç AK PARTİ 53,22 1965-Adıyaman Çukurova-Tıp Besni Eyyup Mehmet Emre AK PARTİ 44,99 1976-Besni S.Demirel-İlahiyat Çelikhan Mustafa Bulut AK PARTİ 46,70 1952-Çelikhan Anadolu-Eğitim Gerger Erkan Aksoy AK PARTİ 52,46 1987-Gerger Gerger Lisesi Gölbaşı İskender Yıldırım CHP 48,58 1978-Gölbaşı Gölbaşı Lisesi Kahta İbrahim Yusuf Turanlı SAADET 49,14 1966-Kahta Kahta Lisesi Samsat Halil Fırat AK PARTİ 59,32 1980-Samsat Anadolu-Yerel Yönetimler Sincik Mehmet Korkut AK PARTİ 39,82 1977-Sincik Anadolu-Uluslararası İlişkiler Tut Mehmet Kılıç CHP 49,49 1960-Tut Lise Mart 2019 Seçimlerine göre Adıyaman Belde Başkanları Belde İlçe Adı Partisi Oy oranı Doğum Öğrenimi Yaylakonak Adıyaman M Abuzer Aydın CHP 54,68 Kömür Adıyaman M Erkan Karakaş HDP 32,16 1986-Adıyaman Ortaokul Çakırhüyük Besni Miktat Çetin MHP 45,30 1960-Çakırhüyük Ortaokul Kesmetepe (1) Besni Ali Yılmaz CHP 34,16 Köseceli Besni Kerim Durğut AK PARTİ 36,43 Suvarlı Besni Gülfer Ağır (2) AK PARTİ 49,56 Şambayat Besni Nejdet Arıcı CHP 58,66 Pınarbaşı Çelikhan Mahmut Alan CHP 40,25 Balkar Gölbaşı Orhan Orhan AK PARTİ 59,91 1965-Balkar İlkokul Belören Gölbaşı Mahmut Turan AK PARTİ 60,53 1968-Gölbaşı Gölbaşı İmam-Hatip Lisesi Harmanlı Gölbaşı Ahmet Değirmenci CHP 51,75 1965-Gölbaşı Lise Bölükyayla Kahta Gaffari Akkuş MHP 50,54 1967-Kahta Adıyaman MYO-Bilgisayar Akıncılar Kahta İsmet Çetinkaya AK PARTİ 83,19 1950-Akıncılar Lise İnlice Sincik Abubekir Ümürhan MHP 51,21 1974-Adıyaman Marmara-Hukuk (1) Besni Kesmetepe Belediye Başkanı Ali yılmaz 18.11.2019 tarihinde DSP'den CHP'ye geçti. (2)28 Mayıs'ta YSK, İYİ Parti'den Suvarlı Belediye Başkanı seçilen Mikail Ağır'ın adli sicil kaydındaki suçtan dolayı mazbatasının iptaline karar vermişti.18 Ağustos 2019'da Suvarlı'da yenilenen seçimlerde Mikail Ağır'ın eşi AK Parti'ye transfer olan Gülfer Ağır seçildi. === Belediye Meclisleri === Adıyaman İl Genel Meclisi üye sayısı 30'dur. Adıyaman Belediyesi meclisi üye sayısı ise 37'dir. İlçe belediyelerinin toplam üye sayısı 263'tür. Belediye Meclis üyelerinin sayıları ilçenin son nüfus sayımına göre 9 ile 55 üye olarak belirlenir. İl genel meclisi ve belediye meclisi üyelikleri için yapılan seçimlerde, onda birlik baraj uygulamalı nispi temsil sistemi, belediye başkanlığı seçiminde ise çoğunluk sistemi uygulanır İl genel meclisi ve belediye meclisi üye sayıları ilçe nüfusuna göre, kontenjandan kalan sayıların partilere dağılımı ise D'Hondt Sistemine göre belirlenir (Kanun:2972-Madde:23) Adıyaman Belediye Meclisleri ve İl Genel Meclisi Üye Sayıları İlçe/Belde Belediye meclisleri üye sayıları (31 Mart 2019 ) İl Genel Meclisi üye sayıları İlçe Belde Üye S. SAADET CHP AK PARTİ DP MHP İYİ Parti HDP Üye S. SAADET CHP AK PARTİ Adıyaman Merkez 37 9 28 7 0 0 7 Yaylakonak 9 7 2 Kömür 9 4 2 3 Besni 15 3 3 9 5 0 1 4 Çakırhüyük 9 5 4 Kesmetepe 9 6* 1 2 Köseceli 9 3 2 4 Suvarlı 9 4 5 Şambayat 9 6 3 Çelikhan 9 2 5 2 2 0 0 2 Pınarbaşı 9 6 3 Gerger 9 3 6 2 0 0 2 Gölbaşı 15 9 5 1 3 0 1 2 Balkar 9 1 8 Belören 9 3 6 Harmanlı 9 5 4 Kahta 25 10 15 5 1 0 4 Bölükyayla 9 4 5 Akıncılar 9 9 Samsat 9 3 6 2 0 0 2 Sincik 9 1 7 1 2 0 0 2 İnlice 9 5 4 Tut 9 4 5 2 0 0 2 Adıyaman ili 263 35 49 143 2 17 5 6 30 1 2 27 *2 Haziran 2019 tarihinde Yüksek Seçim Kurulunun kararıyla tekrarlanan seçimi kazanan Kesmetepe Beldesi DSP´li Belediye Başkanı Ali Yılmaz ve 2 belediye meclis üyesi aldıkları kararla CHP´ye geçtiler. == Nüfus == Güncel Nüfus Değerleri(TÜİK 6 Şubat 2023 verileri) Adıyaman İli Nüfusu: 635.169'dur. Bu nüfusun %76,77'si şehirlerde yaşamaktadır (2022 sonu). İlin yüzölçümü 7.337 km2'dir. İlde km2'ye 87 kişi düşmektedir. (Bu sayı merkez ilçede 174’tür.) İlde yıllık nüfus % 0,48 oranında azalmıştır. Nüfus artış oranı en yüksek ve en düşük ilçeler: Merkez (% 1,25), Samsat (% -9,16) 06 Şubat 2023 TÜİK verilerine göre 9 ilçe, 23 belediye, bu belediyelerde 174 mahalle, ayrıca 453 köy bulunmaktadır. 2022 yılı sonunda Adıyaman ili ve ilçelerinin yerleşim yeri ve nüfusla ilgili sayısal bilgileri''' İlçe Nüfus 2021 Nüfus 2022 Nüfus Artışı % Belediye Sayısı Mahalle Sayısı Köy Sayısı Köy Nüfusu Şehir nüfusu Şehirde oturan Alanı km2 km2'ye düşen kişi Besni 77.207 77.180 -0,04 6 37 67 27.584 49.596 64,26 1235 62 Çelikhan 15.294 14.858 -2,89 2 17 20 3.359 11.499 77,39 444 33 Gerger 16.416 15.711 -4,39 1 4 45 12.954 2.757 17,55 668 24 Gölbaşı 50.150 50.324 0,35 4 17 30 10.766 39.558 78,61 800 63 Kahta 127.534 128.961 1,11 3 25 102 36.082 92.879 72,02 1274 101 Merkez 312.207 316.140 1,25 3 49 135 38.378 277.762 87,86 1814 174 Samsat 7.313 6.673 1 4 16 2.883 3.790 56,80 319 21 Sincik 16.341 15.947 -2,44 2 14 24 9.441 6.506 40,80 495 32 Tut 9.686 9.375 -3,26 1 7 14 6.080 3.295 35,15 290 32 Adıyaman 632.148 635.169 23 174 453 147.527 487.642 76,77 7.339 87 === Yıllara göre ilçe nüfusları === == Konum == Konum Bilgileri İlçe Kuruluş Yılıİçişleri Bakanlığı- İller İdaresi Genel Müdürlüğü Alanı km²Milli Savunma Bakanlığı-Harita Genel Komutanlığı Rakım mt. Merkeze Uzaklık kmKarayolları Genel Müdürlüğü Ulaşan Yollar Adıyaman Merkez 1.814 701 Besni Cumh.önce 1.235 902 44 Çelikhan 1954 444 1.388 57 Adıyaman=>, -10=> Gerger 1954 668 750 100 Gölbaşı 1958 800 902 63 Kahta Cumh.önce 1.274 724 35 Samsat 1960 319 593 47 Sincik 1990 495 1.373 69 Tut 1990 290 929 59 ADIYAMAN 1954 7.337 == Ayrıca bakınız == * Adıyaman şehri * Adıyaman (il) * Adıyaman ilindeki yerleşim yerleri listesi == Kaynakça == Kategori:Türkiye'nin ilçeleri listeleri