Megrelce

Megrelce (Megrelce: მარგალური ნინა / Margaluri nina ; Abhazca: Агыршәа / Agırşwa), Güney Kafkas dillerinden biridir. Gürcistan'ın güneybatısındaki antik Kolhis halkıyla ilişkili olduğu sanılan yaklaşık 500.000 Megrel tarafından konuşulur. == Dağılım == Megrelce konuşan nüfusun büyük çoğunluğu, Gürcistan’ın Samegrelo bölgesinde yaşar. Küçük bir grup da Gürcistan’ın ayrılıkçı bölgesi Abhazya’da bulunur. Abhazya’da Megrelce konuşan nüfusun çoğunluğu göç ettirilmiştir. Megrelce, yaygın olarak Gürcü alfabesiyle yazılır; ama bu dil aslında yazılı bir dil değildir ve belli bir yazı standardı da oluşmamıştır. Megrelce konuşan nüfus ikidillidir ve asıl dilleri dışında Gürcüce konuşurlar. Gürcüce aynı zamanda Megrelce konuşan nüfusun yazı ve eğitimi dilidir. == Tarih == Megrelce, Güney Kafkas dillerinden biridir. En yakın akrabası Lazcadır ve bu iki dilin yaklaşık 500 yıl önce ayrılmaya başladığı kabul edilir. Aynı dili konuşan nüfusun kuzeyinde kalanlar Megrelce ve Osmanlılar'ın fethettiği bölgede kalanlar Lazca konuşan halk olarak ikiye ayrıldılar. Bu iki dil Gürcüceye yakın olmakla birlikte Gürcüceyle ayrışmanın MÖ 1. bin yılda başladığı kabul edilir. Güney Kafkas dillerinden olan Svanca ise akrabası olan bu dillere daha az benzer ve diğer dillerden MÖ 2. bin yılda ayrıştığı sanılır. Bazı dilbilimciler, Megrel ve Laz dillerinin tek bir Zan dilinin birer lehçesi olduğunu ileri sürer. Zan dilinin yakın çağlarda Megrel ve Laz dillerine ayrıldığını ve günümüzde Zan dillerinin ayrıca konuşulan diller olmadığına dikkat çekerler. En eski yazılı Megrelce metinler 19. yüzyıla tarihlenir. Bu metinler daha çok etnografya içeriklidir. İlk Megrelce dilbilimsel çalışmalar da 19. yüzyılın sonlarında yapıldı. 1930-1938 arasında Kazahişi Gazeti, Komuna, Samargaloş Çai, Narazeniş Çai ve Samargaloş Tutumi gibi gazete ve dergiler yayımlandı. == Lehçeler == Megrelce’nin başlıca lehçe ve ağızları şunlardır: * Zugdidi-Samurzakano veya Kuzeybatı lehçesi. ** Cvari * Senaki veya Güneydoğu lehçesi. ** Martvili-Bandza ** Abaşa == Karşılaştırma == Türkçe Lazca Megrelce Gürcüce Haber Ambai"“Ambai” mi, “Ambari” mi? ". Ambe Ambavi Yeni Ağani Axali Axali İhtiyar Badi Badidi Moxutsi Süt Mja Bja Rže Dut Mjoli Bjoli Tuta Erkek Kardeş Cuma Cima Žma Pazar Mjaçxa Jaşxa Ǩvira Tavuk Kotume Kotomi Katami Geldik Komoptit Kumoprtit Movedit Saymak oroxu oroxua Riʒxva Aile Ocaği Ocaxi Ocaxi Sekiz Ovro Ruo Rva Megrelya Margalona Samargalo Samegrelo Doğru Mtini Tini Sǯori Güvercin Ťoroci Ťoronci Mťredi Kalpsiz Ugure Ugure Ugulo Önce oxle oxole Ǯin == Notlar == == Kaynakça == * Aleksandre Tsagareli (1880), Megrelskie Etiudi, Analiz Fonetiki Megrelskogo Yazika ("Megrelian Studies — The Analysis of Phonetics of Megrelian Language"). Rusça. * İoseb Kipşidze (1914), Gramatika Megrelskogo (Iverskogo) Yazika ("Grammar of Megrelian (Iverian) Language"). Rusça. * Şalva Beridze (1920), Megruli (Iveriuli) Ena ("Megrelian (Iverian) Language"). Gürcüce. * Laurence Broers (2004), Containing the Nation, Building the State - Coping with Nationalism, Minorities, and Conflict in Post-Soviet Georgia. == Dış bağlantılar == * Laz dil, tarih, kültür sitesi ve Lazca gazete * Mingrelian Ethnologue raporu * Nanashi Nina – Megrelce ilk alfabe kitabı * TITUS Caucasica: Megrelisch Almanca * Otar Kacaia'nın Megrelce-Gürcüce sözlüğü. * Megrelce Projesi Lund Üniversitesi, İsveç Kategori:Güney Kafkas dilleri