Eurovision Şarkı Yarışması'nda İsrail

İsrail, Eurovision Şarkı Yarışması'na ilk kez 1973 yılında, Raşut Ha-Şidur isimli kamusal yayın kuruluşunun Avrupa Yayın Birliği'nin aktif bir üyesi olmasının ardından katılmıştır. Ancak, 2018 yılından beri İsrail'in katılımı İsrail Kamu Yayın Kuruluşu (İKYK) tarafından sağlanmaktadır. İsrail, Avrupa kıtasında hiç toprağı bulunmamasına rağmen yarışmaya katılan ilk ülkedir. İsrail'i 1980 yılında Fas, 1981 yılında Kıbrıs Cumhuriyeti, 2006 yılında Ermenistan ve 2015 yılında Avustralya izlemiştir. İsrail yarışmaya 1973 yılından beri kırk dört defa katılmış ve 1978 (İzhar Kohen & the Alphabeta tarafından seslendirilen "A-Ba-Ni-Bi" ile), 1979 (Gali Atari & Milk and Honey tarafından seslendirilen "Hallelujah" ile), 1998 (Dana International tarafından seslendirilen "Diva" ile) ve 2018 (Netta Barzilay tarafından seslendirilen "Toy" ile) yıllarında olmak üzere dört kez galip olmuştur ancak yarışmaya yalnızca 1979, 1999 ve 2019 yıllarında olmak üzere üç kez ev sahipliği yapmıştır. Ülkenin en kötü sonucu ise Teapacks'in seslendirdiği "Push the Button" isimli şarkı ile 2007 yarışmasının yarı finalinde aldığı yirmi dördüncülüktür. İsrail, yarışmada hiç sonuncu olmamıştır. 1980, 1984, 1996 ve 1997 yıllarında olmak üzere dört defa yarışmadan uzak kalmıştır. == Yarışma tarihi == === Zaferler === İsrail, günümüze dek yarışmayı dört defa kazanmıştır. 1978 yılında Paris'te gerçekleştirilen yarışmada İzhar Kohen ve Alphabeta, "A-Ba-Ni-Bi" isimli yüksek tempolu şarkı ile ülkeye ilk birinciliğini kazandırmıştır. Bunu izleyen 1979 yılında İsrail, Gali Atari ve Milk and Honey grubunun seslendirdiği "Hallelujah" isimli şarkıyla ev sahipliği yaptığı Kudüs'teki yarışmayı da kazandı. Ülke, ikinci galibiyetinden ancak on dokuz yıl sonra 1998 yılında, Birmingham'da, Dana International tarafından seslendirilen "Diva" isimli şarkı ile yarışmayı üçüncü kez kazandı. İsrail, dördüncü galibiyetini 2018 yılında, Lizbon'da, Netta Barzilay tarafından seslendirilen "Toy" isimli şarkı ile aldı. === Diğer performanslar === Yarışmaya katıldığı ilk yılda İsrail'in temsilci ve şarkısı, Raşut Ha- Şidur (IBA) tarafından gerçekleştirilen bir iç seçim ile belirlendi. Ülkeyi temsil eden ilk şarkı İlanit tarafından seslendirilen "Ey Şam" idi ve Lüksemburg'da gerçekleştirilen 1973 yarışmasını dördüncü sırada tamamladı. İkinci katılım ile birlikte temsilci ve şarkı kanal dışında, İbrani Şarkı ve Koro Festivali isimli bir yarışma ile belirlenmeye başlanmış idi ve 1977 yılında IBA'nın ulusal finalin galibi yerine İlanit'i yeniden temsilci olarak ataması çeşitli eleştirilere sebep oldu. 1974-1976, 1978-1980 yıllarında ülkenin temsilcisi bu program ile belirlendi ancak 1981 yılında IBA seçimleri kendisinin gerçekleştireceğini bildirerek, Kdam Eurovision isimli seçim etkinliğine başladı. 1990, 1998, 1999, 2000, 2002-2004, 2006-2007, 2010, 2012 ve 2014 yılları dışında, 1981 yılından günümüze dek ülkenin temsilci ve şarkıları bu seçim etkinliği ile belirlendi. 1978 ve 1979 yarışmalarını art arda kazan İsrail'in kamusal yayın kuruluşu IBA, yarışmaya ikinci kez ev sahipliği yapmak için gereken bütçeyi sağlayamasa da yarışmaya katılımını onayladı ve İbrani Şarkı ve Koro Festivali'ni "Pizmon Hozer" isimli şarkı ile kazanan Ha'akhim ve ha'akhayot grubunun ülkeyi temsil edeceğini açıkladı. Ancak, organizasyonunu Hollanda'nın üstlendiği yarışma finali (19 Nisan 1979), ülkede resmi tatil olarak kabul edilen Pesah'ın son gününde gerçekleştirildiğinden, İsrail yarışmadan çekilmek zorunda kaldı. Böylece İsrail, birinci olduktan bir sonraki yıl çekilen ilk ve tek ülke oldu. Arka arkaya kazandığı galibiyetleri izleyen sonraki yıllarda İsrail, oldukça karışık sonuçlar almaya başladı. Avi Toledano (1982) ve Ofra Haza (1983), yarışmaya geri dönüşün ardından oldukça iyi temeller attılar ancak seksenli yılların sonlarına doğru ülkeyi temsil eden şarkıların oryantal tarzı ve dans stilinin popülaritesi giderek azaldı ve 1986 yarışmasında Moti Giladi & Sarai Tzuriel tarafından seslendirilen "Yavo Yom" isimli şarkı on dokuzuncu oldu. Bu, İsrail'in o zamana dek aldığı en kötü sonuçtu. 1987 yılında Lazy Bums'ın seslendirdiği "Şir Habatlanim" isimli şarkı ile sekizinci oldu. Şarkının satirik sözleri nedeniyle ülkenin kültür bakanı Yitzhak Navon ulusal kanalı, şarkının yarışmada sahne olması durumunda istifa etmek ile tehdit etti ancak bunu hiç yapmadı. 1990 yılında, ülkenin en popüler kadın şarkıcılarından biri olan Rita tarafından seslendirilen balad dereceye giremedi ancak 1991 yılında Duo Datz tarafından seslendirilen "Kan" isimli şarkı üçüncü oldu. Bu, ülkenin 1983 yılından beri aldığı en iyi sonuç idi. 1999 yılında, ülkenin ev sahibi olduğu Kudüs'te Eden, ülkeye ikinci beşinciliğini kazandırdı. 2000 yılında Batı Asya'da dostluk mesajları içeren "Sameyah" isimli şarkı ile İsrail'i temsil eden PingPong, yarışmayı yedi puan ile yirmi ikinci sırada tamamladı; sahne performanslarının sonunda Suriye bayrakları sallamaları İsrail'de karışık tepkilere sebep oldu. 2004 yarışmasında David D'Or, "Leha'amin" isimli şarkısı ile yarı finalde on birinci oldu ve İsrail, 1996 yarışmasından beri ilk defa büyük finale çıkamadı. 2005 yılında Şiri Meymon beşinci oldu ve böylece İsrail, 1999 yılından beri ilk defa ilk beşe girdi. İlk ona girdiği için ülke, 2006 yarışmasının finalinde doğrudan yarıştı. 2007 yılında ülkeyi Helsinki'de, "Push the Button" isimli şarkı ile temsil eden Teapacks, yarı finalde yirmi dördüncü oldu. Bu, İsrail'in günümüze dek aldığı en kötü sonuç idi. 2008 yılında, Belgrad'da ülkeyi temsil eden Boaz, yarı finali geçerek finalde dokuzuncu oldu. 2009 yarışmasında ülkeyi yarışma tarihinde ilk defa bir İsrailli Arap, Mira Avad, İsrailli Yahudi şarkıcı Noa ile birlikte temsil etti. Barış ve dostluk mesajları içeren şarkıları "There Must Be Another Way", yarı finali geçerek on altıncı oldu. 2010 yarışmasında, Oslo'da, İsrail'i temsil eden Harel Skaat, yılın en büyük favorilerinden biri idi ve yarı finali geçerek finalde on dördüncü oldu. 2011, 2012, 2013 ve 2014 yıllarında İsrail, tarihinde ilk defa art arda yarı finali geçemedi. 2011 yılında, 1998 yarışmasının galibi Dana International yarı finalde on beşinci; 2012 yılında, İzabo on üçüncü; 2013 yılında, Moran Mazor on dördüncü; 2014 yılında Mey Fayngold on dördüncü oldu. 2015 yılında "Golden Boy" isimli yüksek tempolu şarkı ile ülkeyi temsil eden on altı yaşındaki şarkıcı Nadav Guedj, dört yıl aradan sonra İsrail'i finale çıkardı ve yarışmayı dokuzuncu sırada tamamladı. === Diller === Günümüze dek İsrail, yarışmaya, çoğunlukla İbranice olmak üzere, tamamı ya da bir kısmı (diğer kısımları Fransızca ve İngilizce) ülkenin resmî (Arapça ve İbranice) dillerinde yazılmış şarkılar ile katılmıştır. 2000'lerin başından günümüze dek ülke, yarışmaya çoğunlukla çok dilli şarkılar (2001, 2010 ve 2013 dışında) göndermiştir. İsrail üç galibiyetini de (1978-79, 1998) tamamı İbranice olarak seslendirilmiş şarkılar ile almıştır. 2015 yılında ülke tarihinde ilk defa yarışmaya, sözlerinin tamamı İngilizce olarak yazılmış bir şarkı göndermiştir. === Aktivist hareketler === 1998 ve 2011 yıllarında İsrail'i temsil eden Dana International bir transseksüel idi ve 1998 yılında birinci, 2011 yılında ise yarı finalde on beşinci oldu. International, 1998 yılında ülkeye üçüncü birinciliğini getiren "Diva" isimli şarkıda tarihteki güçlü kadınlardan söz ediyor ve 2011 yılında İsrail'i ikinci defa temsil ettiği "Ding Dong" isimli şarkıda ise "korkma, yüreğini izle" diyordu. 1998 yılında İsrail'in galibiyeti yarışmanın gelecek on yılında oldukça büyük bir reforma sebep olmuş ve Eurovision Şarkı Yarışması kısmen bir LGBT platformu haline gelmiştir. Dana International, galibiyetinin ardından müzikal kariyeri ile birlikte bir aktivist olarak da göz önüne gelmiştir. 2000 yılında ülkeyi Batı Asya'dan dostluk mesajları gönderen "Sameyah" isimli şarkı ile temsil eden PingPong grubu, sahne performanslarının hemen ardından İsrail bayrakları ile birlikte Suriye bayrakları sallamış ve bunu, 2009 yılında ülkeyi İbranice, Arapça ve İngilizce sözlerden oluşan "There Must Be Another Way" isimli şarkı ile temsil eden Noa ve Mira Avad izlemiştir. Mira Avad, İsrailli bir Araptır ve yarışma tarihinde ilk kez bir Filistinli Arap, İsrail'i temsil etmiştir. == Kdam Eurovision == Kdam Eurovision (İbranice: קדם אירוויזיון Kdam Erovizyon, Türkçe: Ön Eurovision) ya da daha çok bilinen ismi ile Kdam (İbranice: קדם Türkçe: Ön), İsrail'in Eurovision Şarkı Yarışması için ön seçim işlemi. 1990, 1998, 1999, 2000, 2002-2004, 2006-2007, 2010, 2012 ve 2014 yılları dışında 1981 yılından beri İsrail'in temsilci ve şarkısı bu program ile belirlenmektedir. Yarışma günümüze dek pek çok farklı formatta gerçekleştirilmiştir ve en son 2013 yılında kullanılan format, İsveç'in ön seçim etkinliği Melodifestivalen ile aynıdır. Profesyonel bir jüri tarafından gerçekleştirilen elemeler ile üç yarı finalde yarışacak otuz şarkı belirlenir, her yarı finalden en çok puan toplayan ilk üç şarkı doğrudan finale, dördüncü ve beşinci şarkı ise ikinci şans finaline yükselir, böylece finalde yarışacak on şarkı belirlenir. Galip yüzde otuz jüri ve yüzde yetmiş halk oyunun kombine edilmesi sonucunda belirlenir. İsrail, Eurovision Şarkı Yarışması'nı 1978, 1979 ve 1998 yıllarında olmak üzere üç kez kazanmıştır ancak 1978 ve 1979 galipler İbrani Şarkı ve Koro Festivali isimli etkinlik ile belirlenmiş, 1998 galibi ise IBA tarafından gerçekleştirilen bir iç seçim ile belirlenmiştir, yani, günümüze dek bir Kdam Eurovision galibi Eurovision Şarkı Yarışması'nı kazanamamıştır. == İsrail'in katılımına Arap ülkelerinin tepkileri == 1978 yılında Ürdün'ün kamusal yayın kuruluşu JRTV, İsrail'in performansı sırasında yayını keserek çiçek resimleri göstermiştir. İsrail'in yarışmayı kazanacağı belli olduktan sonra JRTV, şovun resmi olarak sonlanmasını beklemeden yayını aniden kesmiştir. Daha sonra Ürdün medyası, İsrail'in yarışmayı kazandığı gerçeğini kabul etmeyi reddetti ve ülkede, galibin Belçika olduğunu açıkladı. İsrail'in katılımı sebebiyle pek çok Arap ülkesi katılmak istemesine rağmen yarışmaya hiç katılmadı ya da katılıp yarışmadan çekildi. Fas, Lübnan ve Tunus bu duruma birer örnektir. Tunus 1977 yarışmasına katılmak istemiş ancak vazgeçmiş; Lübnan, 2005 Eurovision Şarkı Yarışması'na katılımını onaylamış ve temsilcisiyle şarkısını seçmiş ancak yarışmanın tamamını -İsrail'in performansını- anayasası sebebiyle yayınlayamayacağını bildirdiğinden Avrupa Yayın Birliği tarafından diskalifiye edilmiş; Fas ise İsrail'in katılmadığı 1980 Eurovision Şarkı Yarışması'na katılmış ancak İsrail'in dönüşü sebebiyle bir sonraki yılın yarışmasından çekilmiş ve günümüze dek yarışmaya hiç dönmemiştir. Fas, günümüze dek en az bir kez yarışmaya katılan tek Arap ve Afrika ülkesidir. == Yarışmacılar == Renklerin anlamları : Birinci : İkinci : Üçüncü : Sonuncu : Çekilme/İptal Yıl Şarkıcı Dil Şarkı Final Puan Yarı Puan 1973 İlanit İbranice "Ey Şam" (אי שם) 4 97 colspan="2" rowspan="20" 1974 Kaveret İbranice "Natati La Hayay" (נתתי לה חיי) 7 11 1975 Şlomo Artzi İbranice "At Va'Ani" (את ואני) 11 40 1976 Şokolad, Menta, Mastik İbranice "Emor Şalom" (אמור שלום) 6 77 1977 İlanit İbranice "Ahava Hi Şir Lişnayim" (אהבה היא שיר לשניים) 11 49 1978 İzhar Kohen & the Alphabeta İbranice "A-Ba- Ni-Bi" (א-ב-ני-בי) 1 157 1979 Gali Atari & Milk and Honey İbranice "Hallelujah" (הללויה) 1 125 colspan="5" 1981 Hakol Over Habibi İbranice "Halayla" (הלילה) 7 56 1982 Avi Toledano İbranice "Hora" (הורה) 2 100 1983 Ofra Haza İbranice "Hay" (חי) 2 136 colspan="5" 1985 İzhar Kohen İbranice "Olé, Olé" (עולה, עולה) 5 93 1986 Moti Giladi & Sarai Tzuriel İbranice "Yavo Yom" (יבוא יום) 19 7 1987 Lazy Bums İbranice "Şir Habatlanim" (שיר הבטלנים) 8 73 1988 Yardena Arazi İbranice "Ben Adam" (בן אדם) 7 85 1989 Gili & Galit İbranice "Dereh Hameleh" (דרך המלך) 12 50 1990 Rita İbranice "Şara Barhovot" (שרה ברחובות) 18 16 1991 Duo Datz İbranice "Kan" (כאן) 3 139 1992 Dafna Dekel İbranice "Ze Rak Sport" (זה רק ספורט) 6 85 1993 Lahakat Şiru İbranice, İngilizce "Şiru" (שירו) 24 4 colspan="2" colspan="5" colspan="2" rowspan="2" 1995 Liora İbranice "Amen" (אמן) 8 81 1996 Galit Bell İbranice "Şalom Olam" (שלום עולם) colspan="2" 28 12 colspan="5" colspan="2" rowspan="7" 1998 Dana International İbranice "Diva" (דיווה) 1 172 1999 Eden İbranice, İngilizce "Yom Huledet" (יום הולדת) 5 93 2000 PingPong İbranice, İngilizce "Sameyah" (שמייח) 22 7 2001 Tal Sondak İbranice "En davar" (אין דבר) 16 25 2002 Sarit Hadad İbranice, İngilizce "Nadlik beyahad ner" (נדליק ביחד נר) 12 37 2003 Lior Narkis İbranice, İngilizce "Milim la'ahava" (מילים לאהבה) 19 17 2004 David D'Or İbranice, İngilizce "Leha'amin" (להאמין) colspan="2" 11 57 2005 Şiri Meymon İbranice, İngilizce "HaŞeket ŞeNiş'ar" (השקט שנשאר) 4 154 7 158 2006 Eddie Butler İbranice, İngilizce "Together We Are One" 23 4 colspan="2" 2007 Teapacks İbranice, İngilizce, Fransızca "Push the Button" colspan="2" 24 17 2008 Boaz İbranice, İngilizce "The Fire in Your Eyes" 9 124 5 104 2009 Noa & Mira Avad İbranice, İngilizce, Arapça "There Must Be Another Way" 16 53 7 75 2010 Harel Skaat İbranice "Milim" (מילים) 14 71 8 71 2011 Dana International İbranice, İngilizce "Ding Dong" colspan="2" rowspan="4" 15 38 2012 İzabo İbranice, İngilizce "Time" 13 33 2013 Moran Mazor İbranice "Rak bişvilo" (רק בשבילו) 14 40 2014 Mey Fayngold İbranice, İngilizce "Same Heart" 14 19 2015 Nadav Guedj İngilizce "Golden Boy" 9 97 3 151 2016 Hovi Star İngilizce "Made of Stars" 14 135 7 147 2017 İmri Ziv İngilizce "I Feel Alive" 23 39 3 207 2018 Netta Barzilay İngilizce "Toy" 1 529 1 283 2019 Kobi Marimi İngilizce "Home" 23 35 colspan="2" Eden Alene Amharca, İngilizce "Feker Libi" colspan="4" 2021 Eden Alene İbranice, İngilizce "Set Me Free" 17 93 5 192 2022 Mihael Ben David İngilizce "I.M" colspan="2" 13 61 2023 Noa Kirel İbranice, İngilizce "Unicorn" 3 362 3 127 2024 ;Notlar: :a. 1996 yılında (ev sahibi Norveç dışında) yarışmaya katılan yirmi dokuz ülkeden yedi tanesi canlı şovlar olarak yayınlanmayan ön elemelerde elendi. İsrail, bu yedi ülkeden birisi idi. Ülke, bir şarkı ve şarkıcı seçmiş olsa da resmi Eurovision sitesi söz konusu yılı İsrail'in katılım listesine dahil etmemiştir. :b. 2004 ve 2007 yılları arasında bir önceki yıl ilk ona giren ülkeler de referans ülkeleri ile doğrudan finalde yarışmakta idi. Bu sisteme göre, (örneğin) otomatik olarak finale yükselen referans ülkelerinden Birleşik Krallık ve Fransa ilk ona girmiş ise, söz konusu yarışmanın on bir ve on ikincisi ilk ona giren diğer sekiz ülke ile bir sonraki yarışmada doğrudan finalde yarışıyordu. 2008 yılından bu yana yalnızca ev sahibi ülke, beş referans ülkesi (Almanya, Birleşik Krallık, Fransa, İspanya, İtalya) ile birlikte yarı finallerde yarışmadan doğrudan finale yükselmektedir. == Ev sahiplikleri == İsrail, Eurovision Şarkı Yarışması'na 1979, 1999 ve 2019 yıllarında olmak üzere, ülkenin başkenti Kudüs'te bulunan Uluslararası Kongre Merkezi'nde ve ülkenin kültürel ve ticari merkezi olarak kabul edilen Tel Aviv'de bulunan Expo Tel Aviv'de olmak üzere üç defa ev sahipliği yapmıştır. 1979 yarışmasını Daniel Pe'er ve Yardena Arazi; 1999 yarışmasını (yarışma tarihinde ilk defa üç sunucu) Dafna Dekel, Sigal Şahamon ve Yigal Ravid; 2019 yarışmasını Erez Tal, Bar Refaeli, Assi Azar ve Lusi Eyyub sunmuştur. Yıl Şehir Yer Sunucu(lar) 1979 Kudüs Uluslararası Kongre Merkezi Daniel Pe'er ve Yardena Arazi 1999 Dafna Dekel, Sigal Şahamon ve Yigal Ravid 2019 Tel Aviv Tel Aviv Kongre Merkezi Erez Tal, Bar Refaeli, Assi Azar ve Lusi Eyyub == Marcel Bezençon Ödülleri == Basın Ödülü Yıl Kategori Şarkı Şarkıcı Besteci ve söz yazarı Derece Puan Ev sahibi 2010 Basın Ödülü "Milim" (מילים) Tomer Hadadi (b) and Noam Horev (sy) Harel Skaat 14 71 Oslo En İyi Şarkıcı Ödülü Besteci Ödülü == OGAE birincisi == Yıl Şarkı Şarkıcı Final derecesi Puan Ev sahibi şehir 2018 "Toy" Netta 1 529 Lizbon == Congratulations: Eurovision Şarkı Yarışması'nın 50. Yılı == Renklerin anlamları : Birinci : İkinci : Üçüncü : Sonuncu Yıl Şarkıcı Şarkı 2\. Tur Puan 1\. Tur Puan Derece (1998) Puan (1998) 1998 Dana International "Diva" (דיווה) colspan="2" 13 39 1 172 ==Fotogaleri== Dosya:Eurovision Song Contest 1976 rehearsals - Israel - Chocolat, Menta, Mastik 17.png|Şokolad, Menta, Mastik Lahey'de (1976) Dosya:David D'or.jpg|David D'Or İstanbul'da (2004) Dosya:Teapacks Eurovision 2007.jpg|Teapacks Helsinki'de (2007) Dosya:ESC 2008 - Israel - Boaz Mauda, 1st semifinal.jpg|Boaz, Belgrad'da (2008) image:Dana Israel 2011.png|Dana International Düsseldorf'ta (2011) Dosya:ESC2013 - Israel 02 (crop).jpg|Moran Mazor Malmö'de (2013) Dosya:ESC2014 - Israel 01-2.jpg|Mey Fayngold Kopenhag'da (2014) Dosya:20150520 ESC 2015 Nadav Guedj 3542.jpg|Nadav Guedj Viyana'da (2015) Image:ESC2016 - Israel 01.jpg|Hovi Star, Stockholm'de (2016) image:Eurovision Song Contest 2017, Semi Final 2 Rehearsals. Photo 272.jpg|IMRI Kiev'de (2017) image:ESC2018 - Israel 08.jpg|Netta Lizbon'da (2018) image:ESC2019-Israel.jpg|Kobi Marimi, Tel Aviv'de (2019) image:ESC 2021 Rotterdam 1st Semi Jury Show Israel.jpg|Eden Alene, Rotterdam'da (2021 image:Eurovision 2022 - Semi-final 2 - Israel - Michael Ben David.jpg|Mihael Ben David, Torino'da (2022) File:Eurovision 2023 - Jury Semi-final 1 - Israel - Noa Kirel (02).jpg|Noa Kirel, Liverpool'da (2023) == Ayrıca bakınız == * Eurovision Çocuk Şarkı Yarışması'nda İsrail == Notlar == == Kaynakça == ==Dış bağlantılar== *Kan Eurovision Resmi sitesi İsrail