Kars Oblastı

Kars Oblastı (Rusça: Карсская область; Karsskaya Oblast) 1878 yılında Kars Sancağı'nın yerine kurulan Rus İmparatorluğu oblastı. Merkezi Kars il merkezidir. Kars, bugün Türkiye'ye bağlı bir ildir. == Tarihçe == Kars Oblastı, Rus İmparatorluğu'nun Ayastefanos Antlaşması ile Osmanlı İmparatorluğu'ndan aldığı Kars ve çevresindeki topraklarda 1878 yılında kurulmuştur. Oblastın ilk valisi Viktor Antonoviç Françini'dir. Osmanlı İmparatorluğu döneminde oblastın bulunduğu topraklar Çıldır Eyaleti ve Kars Eyaleti'ne, 1845 yılından sonra da Erzurum Eyaleti'ne bağlıdır.Карсская область - Kars Oblastı (Rusça). Brockhaus ve Efron Ansiklopedik Sözlüğü. Bölgenin Rus İmparatorluğu tarafından ilhak edilmesiyle, bölgedeki Türk- Müslüman halkın büyük bir kısmı (Rus kaynaklarına göre 1878-81 yıllarında 111.000 kişi) Türkiye'ye göç etmiştir. Onların yerine buraya Rusya ve Transkafkasya'dan (Zakafkasya) Malakan ve Duhobor dini azınlıkları dahil Ermeniler, Gürcüler ve Ruslar yerleşmiştir. Rusya İmparatoru II. Nikolay, eşiyle Kars'a yaptırdığı av köşkünde kalmıştır. Bunun dışında II. Nikolay, Kars'ta birçok bina da yaptırmıştır.Savaşın en trajik sayfası (Türkçe). Radikal. Bölgenin stratejik öneminden dolayı oblastta Askeri Halk İdaresi kurulmuştur ve başına da Tümgeneral yetkisinde askeri bir vali atanmıştır."Türk dünyası araştırmaları" sf. 54, Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı (1981). Oblastta, Kafkasya Cephesi'nde zarar gören Kars ahalisine yardım amacıyla Kars Oblastı Komitesi kurulmuştur.Enver Konukçu "Ardahan tarihi" sf. 197, T.C. Ardahan Valiliği (1999). 1917 yılındaki Ekim Devrimi'den ve Rusya İmparatorluğu'nun dağılmasından sonra Kars Oblastı'nın topraklarının bir kısmı Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti'nin kontrolü altına, topraklarının kuzey kısmı Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti'nin kontrolü altına girmiştir. Fakat Güneybatı Kafkas Geçici Hükûmeti bölgeyi yeniden kontrolü altına almıştır. 1921 tarihli Kars Antlaşması ile eski Kars Oblastı toprakları resmi olarak Türkiye'nin olmuştur. == Coğrafya == Kars Oblastı'nın yüzölçümü 18.686 km²'dir. Kars ObӀastı, bugünkü Kars ve Ardahan illerinin tamamıyla Erzurum ilinin Şenkaya, Oltu ve Olur ilçelerini kapsıyordu.Badem, Candan, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin 1878-1918 Oblastın kuzeyinde Tiflis Guberniyası, batısında Batum Oblastı ve Osmanlı Devleti'nin bir kısmı, doğusunda Erivan Guberniyası ve güneyinde Osmanlı Devleti vardır. == Nüfus == Kars Oblastı'nın 1872 - 1915 yılları arasındaki nüfus gelişimi Tarih 1872-1874 1883-18841872 ile 1915 arasında Kafkasya'da nüfus gelişimi (Rusça). Geocities. 1892 1894 1897 1915 Nüfus - 162.000 200.868 249.300 290.654 255.500 === 1892 === 1892'da, Kars Oblastı'nın nüfusu 203.765 kadardır. Oblasttaki etnik gruplar şöyledir: Etnik grup Toplam Yüzde Notlar Türkler %23 Çoğunluğu Sünni Müslüman, azınlık Acaralılar da dahil Ermeniler %22 - Kürtler %15,1 Sünni Müslüman ve bir kısmı Ezidi Karapapaklar %13,7 Sünni ve bir kısmı Şii Türkmen %5,1 Rumlar %13,7 Ortodoks Ruslar %6,5 Çoğunluğu Molokan, Doukhobor gibi mezhepçiler Badem, Candan, Çarlık Rusyası Yönetiminde Kars Vilayeti küçükresim|252x252px|1902'de Kars'ın Rus İmparatorluğu tarafından hazırlanan etnik haritası. 1892'da, oblasttaki dini gruplar şöyledir: Dini grup Toplam Yüzde Notlar Müslümanlar %53 %46'sı Sünni, %7'si Şii Ermeni Apostolik Kilisesi %21 Ortodoks %14 Mezhepçiler %5 Molokans, Doukhobor vb. Alevi %5 - Ezidi %1.25 Diğer Hristiyanlar %0.75 === 1897 === 1897 yılındaki Rusya İmparatorluğu Nüfus Sayımı'na göre Kars Oblastı'nda 290,654 kişi vardır. Bunların 160,571 erkek ve 130,083 kadındır. Bu nüfus sayısı, Brockhaus ve Efron Ansiklopedik Sözlüğü göre 1892 yılında oblastın nüfusunun 200,868 olmasının çok düşük bir rakam olduğunu veya diğer Rus İmparatorluğu bölgelerinden buraya göç edildiğini belirtiyor olabilir. Oblasttaki erkeklerin sayısı kadınlardan 30,000 fazladır. Bu fazlalık genellikle Avrupalı etnik gruplardan oluşmaktadır. Rusça, Ukraynaca ve Beyaz Rusça konuşan 27,856 kişinin 19,910'u erkek, 7,946'sı kadın olarak kaydedilmiştir. Lehçe ve Litvanca konuşanların çoğunluğu yani %99 erkek olduğu gibi Almanca konuşanların %80'i, İbranice konuşanların %90'ı erkektir. Avrupalı olan bu erkek çoğunluk, tahminen bölgeye gönderilen askerler veya sürgünde gelen kişilerdir. Oblasttaki nüfus, oblastta konuşulan anadil sayısına yakındır. Oblastta konuşulan anadiller şöyledir: Konuşulan dil Konuşan kişi sayısı Notlar Türk dilleri 104.457 2.347 kişi Tatarca, 207 kişi Başkurtça, 63.547 kişi Türkçe, 29.879 kişi Karapapakça, 8.442 kişi Türkmence (Alevi Karapapaklar) Ermenice 73.406 Kürtçe 42.968 Yunanca 32.593 Doğu Slav dilleri 27.856 22.327 kişi Rusça, 5.279 kişi Ukraynaca, 250 kişi Beyaz Rusça Lehçe 3243 İbranice 1.138 Yidiş vb. Litvanca 892 Yeni Doğu Keldanicesi 585 Süryanice Farsça 568 Gürcüce 543 Osetçe 520 Estonca 455 Lezgice 448 Almanca 430 == İdari bölümler == küçükresim|Kars'taki bir Rus binası. Oblast; Ardahan, Kağızman, Kars ve Oltu olmak üzere 4 okrugdan (bölümden) oluşmaktadır. Bu okruglar dışında Zaruşat (Заришат) ve Şuregel (Шорагял) adlı okruglar 1878-1881 yılları arasında var olmuştur. No Bölüm Merkez Yüzölçümü (km²) Nüfus (1897) 1 Ardahan (Ардаганский округ) Ardahan 4959,5 65 763 2 Kağızman (Кагызманский округ) Kağızman 3881,4 59 230 3 Kars (Карсский округ) Kars 5189,2 134 142 4 Oltu (Ольтинский округ) Oltu 2600,6 31 519 == Notlar == == Kaynakça == * Brockhaus ve Efron Ansiklopedik Sözlüğü: 86 cilt. St. Petersburg: 1890-1907.