Damar, Murgul

{{Türkiye köy bilgi kutusu | ad = Damar | harita = Artvin in Turkey.svg‎ | harita boyutu = 250px | harita açıklama = Artvin'in Türkiye'deki konumu | raptiye_harita = Türkiye Artvin | raptiye_etiket_konum = | raptiye_harita_boyu = 270 | raptiye_harita_açıklaması = Damar'ın Artvin'deki konumu | il = Artvin | ilçe = Murgul | bölge = Karadeniz Bölgesi | yüzölçümü = | yüzölçümü_ref = | latd = 41 | latm = 15 | lats = 10 | latNS = N | longd= 41 | longm= 35 | longs= 20 | longEW= E | rakım = 1173 | rakım_ref = | nüfus = 449 | nüfus yoğunluğu = | nüfus_ref = | nüfus_yıl = 2021 | alan kodu = 466 | plaka kodu = 08 | posta kodu = 08590 | website = }} Damar, Artvin ilinin Murgul ilçesine bağlı bir köydür. ==Tarihçe== Bugün Damar adını taşıyan köyün bilinen en eski adı Zansul’dur. Bu ad Gürcüce kaynaklarda Zansuli (ზანსული) ya da Dzansuli (ძანსული) olarak geçer ve Türkçeye Gürcüceden girmiştir.Roland Topçişvili- İnga Ğutidze, XIX. Yüzyıl ve XX. Yüzyıl Başlarındaki Rus Belgelerinde Şavşeti ve Klarceti Yer Adları (Gürcüce-Türkçe-İngilizce), 2019, Tiflis, s. 21, ISBN 9789941485244. Bununla birlikte bu yer adının anlamına ilişkin kaynaklarda bilgi mevcut değildir. Zansuli Osmanlıca kaynaklarda da Gürcücesine yakın biçimde yine Zansul (زانسول) olarak yazılıyordu.Muvahhid Zeki, Artvin Vilayeti Hakkında Malumatı Umumiye, 1927, s. 119. Bölgenin Rusların eline geçmesinden sonra, 1886'da yapılan nüfus sayımında köyün adı Dzansuli (Дзансули) olarak yazılmıştır. Köyün adı, 1925’te Damar olarak değiştirildiği halde, 1933 yılında Dahiliye Vekaleti’nin yayımladığı Köylerimiz adlı kitapta Zanzul olarak verilmiştir.Köylerimiz, (Yayımlayan) Dahiliye Vekaleti, 1933, İstanbul, s. 802. Tarihsel Klarceti bölgesinde yer alan Zansuli’nin kuruluşuna dair bilgi yoktur. Köyde tarihsel bir yapı kalıntısı da bulunmadığı için köyün eski tarihine ilişkin bir tahminde bulunmak mümkün değildir. Zansuli Gürcü atabeglerin yönettiği Samtshe-Saatabago altındayken 16. yüzyılda Osmanlıların eline geçen Tao-Klarceti bölgesinde yer alıyordu. Uzun süre Osmanlı yönetimi altında kalan köyü 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nda Ruslar ele geçirdi. 1886 Rus kayıtlarına göre Zansuli’de 70 hanede 449 kişi yaşıyordu. Burada yaşayanların tümü Gürcü olarak kaydedilmiştir. Büyükçe bir köy olan Zansuli bu tarihte Cimşereti, Satsoblieti, Mekveleti, Sakmeleti, Hahvileti, Mere ve Çubuna mahallelerinden oluşuyordu. 1907 tarihli Rus kayıtlarına göre köyde 286 Müslüman Gürcü yaşıyordu. 1910 yılında Zansuli Artvin Okrugu'nun Artvin kazasına (uçastok) bağlıydı.Roland Topçişvili- İnga Ğutidze, XIX. Yüzyıl ve XX. Yüzyıl Başlarındaki Rus Belgelerinde Şavşeti ve Klarceti Yer Adları (Gürcüce-Türkçe-İngilizce), 2019, Tiflis, s. 21, 36, ISBN 9789941485244. Köyün nüfusunun azalması 93 Harbi’nden sonra Rusya yönetimi altında kalan Müslüman Gürcülerin önemli kısmının Türkiye’nin batısına doğru göç etmesiyle ilişkili olabilir. I. Dünya Savaşı’nın sonlarına doğru Rus ordusunun bölgeden çekilmesinin ardından Zansuli, 1918-21 arasında bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde yer aldı. 1921’de, Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında, Zansuli'nin de içinde yer aldığı bölgeyi Türkiye fiilen ele geçirdi. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması'yla Zansuli'nin de bağlı olduğu Artvin ve Ardahan Türkiye'ye bırakıldı.Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk, İstanbul, 1934, 2. cilt, s. 41. 1922 nüfus cetveline göre Borçka kazasının Murgul nahiyesine bağlı köyde 30 hanede 169 kişi yaşıyordu.Taner Artvinli, Artvin Yer Adları Sözlüğü, 2013, s. 275, ISBN 9786055708856. Köyün adı 1925’te Damar olarak değiştirildi. Ertesi yılki nüfus tahririne göre köyün nüfusu iyice azalmıştı; 6 hanede 28 kişi yaşıyordu ve Zansul (Damar) Murgul nahiyesinin merkeziydi.Muvahhid Zeki, Artvin Vilayeti Hakkında Malumatı Umumiye, 2010 (Birinci baskı 1927), s. 144, 148, ISBN 9789944197526 26 Şubat 1969'da belediye statüsü alarak beldeye dönüşen kasabanın belediye statüsü, nüfusunun 2000 kişinin altına düşmesi üzerine 2013 yılında sona erdi. == Coğrafya == Damar köyü, Murgul ilçe merkezine 11 km uzaklıktadır. == Nüfus == Rusların 1886 yılında ve Ankara Hükümeti'nin 1922 yılında yaptığı tespitlere göre köyün nüfusu Gürcülerden oluşuyordu. Damar köyünde bugün de kullanılan yer adlarının çoğunun Gürcüce olması da buranın bir Gürcü yerleşmesi olduğunu göstermektedir.2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2016, s. 183 ISBN 978-9941-9123-9-9. Yıllara göre belde/köy nüfus verileri Yıllara göre belde/köy nüfus verileri 2021 449 2020 376 2019 541 2018 510 2017 489 2016 482 2015 426 2014 1.096 2013 807 2012 2.167 2011 1.233 2010 1.247 2009 1.226 2008 1.254 2007 1.440 2000 2.541 1990 4.296 == Yönetim == === Belediye başkanlığı === Seçildiği yıl Belediye başkanları 2009 Yaşar İnal (AKP) 2004 Yaşar İnal (AKP) 1999 Haydar Osmançavuşoğlu (CHP) 1994 Haydar Osmançavuşoğlu (CHP) 1989 Haydar Osmançavuşoğlu (SHP) 1984 Haydar Osmançavuşoğlu (SODEP) 1977 Haydar Osmançavuşoğlu (CHP) 1973 Ahmet Bıyıklı (AP) == Kaynakça == == Dış bağlantılar == * Yerelnet * Kategori:Murgul belde ve köyleri Kategori:Artvin tarihi Kategori:Tao-Klarceti Kategori:6360 sayılı yasaya göre kaldırılan belediyeler