Mehmet Ali Aybar

Mehmet Ali Aybar (d. 5 Ekim 1908, İstanbul - ö. 10 Temmuz 1995, İstanbul), Türkiye'de sosyalist hareketin önde gelen isimlerinden, 1971'de kapatılan Türkiye İşçi Partisi lideri, ve Sosyalist Devrim Partisi kurucu genel başkanı, avukat, atlet ve milletvekili. ==Hayatı== Mehmet Ali Aybar, 5 Ekim 1908'de Hareket Ordusu kumandanlarından Hüseyin Hüsnü Paşa'nın büyük oğlu Yarbay Tahsin Bey'in oğlu olarak İstanbul'da doğdu. Diğer dedesi ise Gelenbevi İsmail Efendi'dir. Aybar aynı zamanda Nazım Hikmet'in büyük teyzesinin torunudur. Gençlik yıllarında sporda gösterdiği başarılarıyla da tanınan Aybar, 1928-1935 arası Türkiye millî atletizm takımında yer almış, bu dönemde 100 ve 200 metre bayrak yarışlarında Türkiye rekorları kırmıştı. Aybar 1931'de Balkan şampiyonu olan 4 x 100 bayrak takımının da başarılı koşucuları arasındaydı. Galatasaray Spor Kulübünün atletizm takımında uzun süre spor yaptı. İlk ve ortaöğrenimini gördüğü Galatasaray Lisesinden sonra İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun oldu. Aynı fakültede Prof. Ali Fuat Başgil'in anayasa hukuku asistanı, ardından hukuk doktoru ve devletler hukuku doçenti oldu.Mehmet Ali Aybar anlatıyor: Bitmeyen Koşu, Uğur Mumcu, Cumhuriyet gazetesi, 9 Mart 1986, s. 6. Hukuk doktoru iken Paris'e Sorbonne Üniversitesi'ne hukuk araştırmaları yapmaya gitti. İkinci Dünya Savaşı sebebiyle Türkiye'ye döndü. Vatan gazetesinin sahibi ve başyazarı Ahmet Emin Yalman'ın önerisiyle bu gazetede 1945'te tek parti rejimi aleyhinde yazılar yazması nedeniyle, dönemin millî eğitim bakanı Hasan Ali Yücel'in telefonla verdiği talimat üzerine, üniversitedeki görevine son verildi. 1946 seçimlerinde bağımsız milletvekili adayı oldu, fakat seçilemedi. 1947'de önce Hür, sonra Zincirli Hürriyet gazetelerini çıkardı ve İsmet İnönü'ye yazdığı Açık Mektup başlıklı makalesi nedeniyle hakaretten 1949'da 3 yıl 8 ay hapis cezasına çarptırıldı.Paris'e Sorbonne Üniversitesi'ne hukuk araştırmaları yapmaya gitti. 1950'deki genel afla serbest bırakılan Aybar iki yıl sonra avukatlığa başladı. 1962'de Türkiye İşçi Partisinin genel başkanlığına seçildi. 1965 ve 1969 genel seçimlerinde bu partiden İstanbul milletvekili seçildi. 1966'da ABD'nin Vietnam'daki savaş suçlarını yargılamak üzere oluşturulan uluslararası Russell Mahkemesine yargıç olarak seçildi. 1968'de Sovyetler Birliği'nin Çekoslovakya'yı işgaline karşı çıktı ve Türkiye’ye özgü sosyalizm şeklinde de ifade ettiği güleryüzlü, insancıl, hürriyetçi sosyalizm anlayışını savundu. Bu görüşlerine karşı çıkanlar ile arasındaki anlaşmazlığın büyümesi üzerine, 1969'da genel başkanlıktan, 1971'de de parti üyeliğinden istifa etti. TİP genel başkanı iken 1963'te Gaziantep'te yapılan genel yönetim kurulu toplantısı açılış konuşmasında Kürt sorununun etnik, kültürel ve ekonomik yönleri olduğu ve acil çözüm gerektiği ilk defa bir siyasi parti tarafından dile getirilmiştir. 1964'te Türkiye İşçi Partisinin ilk büyük kongresinde kabul edilen parti programında Kürt sorunu "Doğu Kalkınması" başlığı altında ele alınıp bunun salt ekonomik bir sorun olmadığı vurgulanarak şu ifadelere yer verilmiştir: > “Bölgenin ekonomik geriliğine paralel olarak buradaki vatandaşlar sosyal ve > kültürel bakımdan geri durumdadırlar. Üstelik bu vatandaşlarımızdan Kürtçe > ve Arapça konuşanlar veya Alevi mezhebinden olanlar bu durumları sebebiyle > ayırıma uğramaktadırlar. (...) hak ettikleri yurttaşlık nimetlerinden tam > olarak yararlandırılmamışlardır. (...) Türkiye İşçi Partisi bu > yurttaşlarımıza tam bir yurttaş muamelesi yapacaktır. (...) Anayasamızın > din, dil, ırk, sınıf ve zümre ayırımı yapılamayacağını öngören emri harfi > harfine yerine getirilecektir.” 12 Mart Muhtırası sonrası Anayasa Mahkemesi tarafından Türkiye İşçi Partisinin kapatılmasına karar verilirken, kongrede "Türkiye'nin doğusunda Kürt halkının yaşadığı" yönünde alınan kararlar da gerekçe olarak belirtmiştir. 1975'te kısa bir süre sonra Sosyalist Devrim Partisi adını alacak olan ve 12 Eylül 1980'de diğer partilerle birlikte kapatılan Sosyalist Partiyi kurdu. Aybar'ın Bağımsızlık, Demokrasi, Sosyalizm (1968), 12 Mart'tan Sonra Meclis Konuşmaları (1973), Örgüt Sorunu (1979) ve TİP Tarihi (BDS Yayınları) başlıklı kitapları yayımlanmıştır. 1947'de evlendiği Siret Uncu'dan (ö. 1987), Güllü (d. 1956) adlı bir kızı oldu. Siret Hanım'ın yeğeni Çiğdem Talu'dur.küçükresim|Mehmet Ali Aybar'ın Aşiyan'daki aile mezarlığı Mehmet Ali Aybar, 10 Temmuz 1995 tarihinde İstanbul'da Florence Nightingale Hastanesinde kalp yetmezliği sonucu öldü. == Dış bağlantılar == * Mehmet Ali Aybar internet sitesi * İletişim Yayınlarından çıkan kitapları ve biyografisi == Kaynakça == Kategori:1908 doğumlular Kategori:İstanbul doğumlu siyasetçiler Kategori:Galatasaray Lisesinde öğrenim görenler Kategori:İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesinde öğrenim görenler Kategori:Türkiye'deki siyasi parti genel başkanları Kategori:TBMM 13. dönem İstanbul milletvekilleri Kategori:TBMM 14. dönem İstanbul milletvekilleri Kategori:1928 Yaz Olimpiyatları atletleri Kategori:Türk marksistler Kategori:Türk erkek kısa mesafe koşucuları Kategori:Türk Olimpiyat atletleri Kategori:20. yüzyıl Türk avukatları Kategori:1995 yılında ölenler Kategori:İstanbul'da ölenler Kategori:Kalp yetmezliğinden ölenler Kategori:Aşiyan Mezarlığı'na defnedilenler Kategori:Türkiye İşçi Partisi mensubu siyasetçiler