Ambalaj

küçükresim|Çeşitli gıda ambalajları Ambalaj, ürünlerin, tüketiciye ulaştırılması aşamasında, taşınması, korunması, saklanması ve satışa sunulması için kullanılan herhangi bir malzemeden yapılmış ürünlerdir. Paketleme aynı zamanda paket tasarlama, değerlendirme ve üretme sürecini de ifade eder. Paketleme, malları nakliye, depolama, lojistik, satış ve son kullanım için hazırlamanın koordineli bir sistemi olarak tanımlanabilir. Ambalaj ürünü içerir, korur, muhafaza eder, taşır, bilgilendirir ve satar. ==Ambalajın tarihi== ===Antik çağ=== küçükresim|sağ|200x200px|MÖ 9. yüzyıldan bronz şarap kabı. İlk paketler o sırada mevcut olan doğal malzemelerle yapıldı: saz sepetler, şarap tulumları (bota çantalar), ahşap sandıklar, çanak çömlek vazolar, seramik amforalar, ahşap fıçılar, dokuma çantalar vb. işlenmiş malzemeler geliştirildikçe ambalajların yapımında kullanıldı: ilki cam ve bronz kaplardı. Eski ambalajların incelenmesi arkeolojinin önemli bir konusudur. Kağıdın ambalajda ilk kullanımı, Çinliler tarafından MÖ birinci veya ikinci yüzyılda gıda sarmak için kullanılan işlenmiş dut kabuğu yapraklarıydı. Avrupa'da kağıt benzeri malzemelerin kullanımı, Romalılar'ın tütsü paketlemede kötü kalite ve geri dönüştürülmüş papirüs kullandığı zamandı. Kağıdın ambalajda en eski kayıtlı kullanımı ise Kahire’de Arap Mısır pazarlarını gezen Fars gezgininin müşterilere sebze, baharat ve donanım satıldıktan sonra kağıda sarıldığını not ettiği notlarıydı. ===Modern çağ=== ==== Teneke==== Teneke'nin ambalajda kullanımı 18. yüzyıla kadar uzanır. Teneke imalatı uzun süre Bohemya'nın tekel'indeydi; 1667'de Andrew Yarranton, bir İngiliz mühendis ve Ambrose Crowley, yöntemi İngiltere'ye getirdiler ve burada Philip Foley dahil olmak üzere demir ustalarınca geliştirildi. 1697'de John Hanbury, "Pontypoole Plakaları" yapmak için Pontypool'da haddehanesi vardı.H.R. Schubert, History of the British iron and steel industry ... to 1775, 429. Orada silindirler aracılığıyla haddeleme demir plakalarına öncülük eden yöntem, önceki çekiçleme uygulamasıyla mümkün olandan daha düzgün siyah plakaların yapılmasını sağladı. Teneke kutular ilk olarak 1725'te Bristol Kanalı'ndaki limanlardan satılmaya başlandı. Teneke Newport, Galler'dan sevk edildi.Data extracted from D.P. Hussey et al., Gloucester Port Books Database (CD-ROM, University of Wolverhampton 1995). 1805'te 80,000 kutu yapıldı ve 50,000'i ihraç edildi. Londra'daki Tütün uzmanları 1760'lardan itibaren enfiyeyi metal kaplı kutularda paketlemeye başladılar. ====Konserve==== küçükresim|200x200px|sol|evde konserve yapımı için talimatlar içeren 1914 yılından bir dergide pişirme gereci reklamı. Fransız mucit Nicolas Appert tarafından gıda muhafazası için hava geçirmez kapların öneminin keşfedilmesiyle, teneke kutulama işleminin patenti İngiliz tüccar Peter Durand tarafından 1810'da alındı. Patenti aldıktan sonra Durand, konserve gıda ile ilgilenmedi. 1812'de patentini, süreci ve ürünü geliştiren ve Londra'daki Southwark Park Road'da dünyanın ilk ticari konserve fabrikasını kuran diğer iki İngiliz Bryan Donkin ve John Hall'a sattı. 1813'te Kraliyet Donanması için ilk konserve ürünleri üretiyorlardı. ====Kağıt esaslı ambalaj==== Kurulum kutuları ilk olarak 16. yüzyılda kullanıldı ve modern katlanır kartonların geçmişi 1839'a kadar uzanır. İlk oluklu kutu 1817'de İngiltere'de ticari olarak üretildi. Oluklu kağıt da denir 1856'da bir İngiliz patenti aldı ve uzun şapkalar için astar olarak kullanıldı. İskoç doğumlu Robert Gair, 1890'da önceden kesilmiş karton kutuyu yani kutular biçiminde katlanıp toplu üretilen düz parçaları icat etti. Gair'in icadı bir kaza sonucu ortaya çıktı: 1870'lerde Brooklynli bir yazıcı ve kese kağıdı üreticisi olarak tohum torba siparişi basıyordu ve torbaları katlamak için yaygın kullanılan ve torba katlamak için kullanılan metal cetvel, yerine kaydırıldı ve onları kesti. Gair, tek bir işlemde kesip katlayarak önceden yapılmış karton kutular yapabileceğini keşfetti. Ticari kağıt poşetler ilk olarak 1844'te Bristol, İngiltere'de üretildi ve Amerikan Francis Wolle 1852'de otomatik torba yapımı için bir makine patentini aldı. == Malzeme cinslerine göre ambalaj malzemeleri == Malzeme cinslerine göre ambalaj malzemelerini 5 ana sınıfta toplamak mümkündür. === Ahşap kökenli ambalaj malzemeleri === * Paletler * Sandıklar * Köşe koruyucular === Cam kökenli ambalaj malzemeleri === * Şişeler * Kavanozlar * Bidonlar === Kağıt kökenli ambalaj malzemeleri === * Karton kutular * Oluklu mukavva kutular * Köşe koruyucular === Plastik kökenli ambalaj malzemeleri === * Torbalar * Shrink naylonları * Çemberler * Strech filmler * Bidonlar * Valizler Metal kökenli ambalaj malzemeleri * Teneke kutular * Çemberler * Çember tokaları * Variller == Ambalaj ve paketlemede kullanılan semboller == Ambalaj ve paketleme ürünlerinde çeşitli semboller kullanılmaktadır. Bazı sembollerin uluslararası geçerliliği bulunmaktadır. === Barkod === Çizgi kod ya da barkod olarak bilinen ürünü tanıtıcı etiketler. sol|küçükresim|150x150pik|Parlayıcı Sıvı sol|150px|küçükresim|Patlayıcı Madde Dosya:Fragile.svg|Kırılabilir Dosya:NoHandHooks.svg|Kanca ve halat ile taşımayınız Dosya:Thiswayup.svg|Yukarı yön Dosya:Keepoutofsunlight.svg|Güneş ışığından koruyunuz Dosya:Keepdry.svg|Nemden koruyunuz Dosya:CentreOfGravity.svg|Ağırlık merkezi Dosya:ClampAsIndicated.svg|Kavrama noktası Dosya:DoNotClampAsIndicated.svg|Mengene vb. ile kavramayınız Dosya:Wikipedia barcode 128.svg|Barkod örneği ==Paketleme makineleri== Paketleme makinesi seçimi, teknik yetenekler, işgücü gereksinimi, işçi güvenliği, sürdürülebilirlik, servis verilebilirlik, güvenilirlik, paketleme hattıyla birleştirilebilme özelliği, sermaye maliyeti, taban alanı, esneklik (değişim- fazla, malzeme, çoklu ürün vb.), enerji gereksinimleri, giden paketlerin kalite kontrolu, nitelikler (gıda, ilaç vb. için), iş hacmi, verimlilik, üretkenlik, ergonomi, yatırım getirisi vb. kapsar. Paketleme makinesi şunlardan birisi olabilir: # standart, kullanıma hazır ekipman olarak satın alınan # özel yapım veya özel operasyonlara göre özel olarak satın alınan # şirket içi mühendisler ve bakım personeli tarafından üretilen veya değiştirilen Paketleme hattındaki otomasyon çalışmalarında giderek daha çok programlanabilir mantık denetleyicisi ve robotik kullanılmaktadır. Paketleme makineleri aşağıdaki genel tiplerden olabilir: * Biriktirme ve harmanlama makineleri * blister paketleme ve vakumlu paketleme makineleri * Şişe kapak ekipmanları, üst kapak kapatma, kapatma, yapıştırma ve mühürleme makineleri * Kutu, kasa, tepsi ve taşıyıcı şekillendirme, paketleme, ambalaj açma, kapama ve mühürleme makineleri * Kartonlama makineleri * Temizleme, sterilizasyon, soğutma ve kurutma makineleri * Kodlama, baskı, markalama, damgalama ve baskı makineleri * Dönüştürme makineleri * Konveyör bantları, biriktirme ve ilgili makineler * Besleme, yönlendirme, yerleştirme ve ilgili makineler * Dolum makineleri: kuru, toz, katı, sıvı, gaz veya viskoz ürünlerin işlenmesi * Muayene: görsel, ses, metal algılama vb. * Etiket dağıtıcı * Yönlendirme, şifre çözme makineleri * Paket doldurma ve kapatma makineleri * Palet (ambalaj)leme, paletten çıkarma, birim yük montaj * Ürün tanımlaması: etiketleme, işaretleme vb. * Sızdırmazlık makineleri: ısıyla yapıştırma veya tutkallama üniteleri * Dilme makineleri * Tartı makineleri: ağırlık kontrol, çok kafalı terazi * Sarma makineleri: streç sarma, shrink ambalaj, bantlama * Dikey Form, doldurma ve kapatma makineleri * Diğer özel makineler: dilmeler, delikli, lazer kesiciler, parça ekleri, vb. Image:SSF Costco bakery pastry packaging line.JPG|Rulo konveyör üzerinde şrink film, ısıyla yapıştırıcı ve ısı tüneli ile kaplanmış unlu mamullerin ısıyla paketlenmesi Image:Auto Sorting Packages.jpg|Sıralama için sabit barkod tarayıcı ile yüksek hızlı konveyör Image:4051 lpa.jpg|Etiket yazıcısı uygulayıcı, oluklu mukavvanın bitişik panellerine etiket uygular. Image:Factory Automation Robotics Palettizing Bread.jpg|Robotlar ekmeği paletlemek için kullanılır Image:Stretch wrapping machine.jpg|Otomatik streç sarma makinesi File:Molding packaging from straw, k9837-1.jpg|Kalıplanmış hamur bileşenlerini yapmak ve samandan ambalaj kalıplamak için kullanılan ekipman File:Jsc2008e038873 SFSL Lab Pack Room.jpg|NASA'da termoform paketleri için donatım File:Pol Roger labelling line 2.jpg|Şarap şişeleri için otomatik etiketleme hattı File:Shrink- wrapping_machine_by_OCME_S.r.L.jpg|PET şişelere uygulanan shrink film File:Laboratoires Arkopharma - Chaine de conditionnement remplissage piluliers.JPG|İlaç paketleme hattı File:Remplisseuse bag in box.JPG|Kutuda poşet (İngilizce: bag-in-box) için dolum makineleri == Kaynakça == Kategori:Endüstri mühendisliği Kategori:Perakende satış Kategori:Endüstriyel tasarım Kategori:Fransızcadan Türkçeye geçen sözcükler Kategori:Arap icatları Kategori:Ürün yönetimi Kategori:Mısırlı icatları