Türkiye taşıt plaka kodu

küçükresim|sağ|Türkiye taşıt plakası Türkiye taşıt plaka kodu, Türkiye'de taşıtlarda bulunan plaka kodlarıdır. Plakalarda coğrafi bilgi ile ilişkili bir numaralama sistemi kullanılmaktadır. Türkiye'de plakalar yetkili özel atölyeler tarafından yapılmaktadır. == Görünüm == thumbnail|50px|Plakalarda kullanılan mavi şerit Plaka dikdörtgen şeklindedir ve gövdesi alüminyumdan yapılmıştır. Sol tarafta Avrupa Birliği ülkelerinde olduğu gibi 4×10 cm'lik bir mavi şerit üzerinde beyaz harflerle ülke kodu "TR" yazmaktadır. Metin, genel olarak beyaz zemin üzerine siyah karakterlerde olup resmî araçlar ve diğer kullanımlar için farklı renkler kullanılabilmektedir. Motosiklet ve traktörler hariç diğer tüm araçlarda hem ön hem de arka taraflarda plaka bulunması zorunludur. Orta kısımda diğer ülkelerle uyum çerçevesinde Ç, Ş, İ, Ö, Ü ve Ğ dışındaki Türk alfabesindeki harfler kullanılır. Mavi şerit, Türkiye'nin 1995 yılında Avrupa Gümrük Birliği'ne girmesinden sonra AB yasalarına uyum amacıyla eklendi. Mavi şerit alanı bazı zamanlar siyasi nedenlerden dolayı araç sahipleri tarafından çoğunlukla Türk bayrağı şeklinde kırmızı şerit ile beyaz ayyıldız olarak değiştirilmektedir. Bu tür değişiklikler ilgili yönetmeliklerin gri alanındadır, çünkü şeritte hangi rengin kullanılacağını açıkça belirtilmemektedir. Plaka üzerinde harf veya rakamların üzerine vida gibi plakanın kameralar tarafından okunmasını engellemesi yasal olarak engellenmiştir, Araç muayenesinden geçip karayollarına çıkabilen araçlar için verilen pul genelde plakaya yapıştırılır. === Boyut === thumbnail|Motosiklet plakası * 15x24 cm arka taraf motosiklet ve traktörler için, * 11x52 cm ön ve arka taraf otomobiller, 21x32 cm arka taraf bazı arazi taşıtları, kamyon, kamyonet, otobüs ve panelvanlar için. Ek olarak ithal araçlar için normal plakanın uymaması halinde plaka boyutu 15×30 cm'dir. == Kodlama == Plaka kodları, 27 Eylül 1962 tarihinde yayımlanan yönetmelikle ortaya çıkmıştır. Plakaların iki rakamlı ilk grubu il isimlerinin alfabetik sıraya göre dizilmesiyle aldığı sıra numarasıdır. Yönetmelik 24 Ekim 1962 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir. Bu listede olmayıp yeniden il olacak yerlere alfabetik sıraya bakılmaksızın sırayla 67'den sonraki sayılar verilmiştir. 01'den 67'ye kadar olan plaka kodlarında iller alfabetik olarak sıralanmıştır. 1962 itibarıyla Zonguldak ili alfabetik olarak son ildir. 68'den 81'e kadar olan plaka kodları sonradan il statüsü verilen yerlere verilmiştir. 68 Aksaray, 69 Bayburt gibi. Örn.: 33 Mersin (Plaka kodları verildiği sırada (1962) ilin adı İçel'di. Daha sonra 2002'de ilin adı "Mersin" olarak değiştirilmiştir.) : 34 İstanbul : 35 İzmir : 36 Kars : 46 Kahramanmaraş (Plaka kodları verildiği sırada (1962) ilin adı Maraş'tı. Daha sonra 1973'te ilin adı "Kahramanmaraş" olarak değiştirilmiştir.) : 47 Mardin : 48 Muğla : 49 Muş : 63 Şanlıurfa (Plaka kodları verildiği sırada (1962) ilin adı Urfa'ydı. Daha sonra 1984'te ilin adı "Şanlıurfa" olarak değiştirilmiştir.) : 64 Uşak : 65 Van : 66 Yozgat Harf ve rakam grupları şöyledir: *"99 X 9999", "99 X 99999" *"99 XX 999", "99 XX 9999" *"99 XXX 99" veya "99 XXX 999" == Plaka türleri == Tür Kullanım alanı Açıklama Özel araçlar 120x120pik İl merkezi dışında tescil edilen araçların plaka harfleri, aracın bağlı bulunduğu vergi dairesini, dolayısıyla bir bakıma ilçeyi belirtir. Örneğin Ankara'da "06 Pxx 99" Polatlı, "06 Nxx 99" Nallıhan, "06 ET XXXX" ise Etimesgut'tandır. Edirne'de "22 Kx 999" Havsa, "22 Lx 999" Uzunköprü, "22 Fx 999" Keşan'dandır. Son yıllarda her ilde 99 AAA 999 ile 99 ZZZ 999 arası plakalar sırayla dağıtılmaya başlanmıştır. Örneğin, Adana'da 01 Axx 999 formatında plakalar dağıtılmaktadır. Okul taşıtları ve personel servis taşıtlarına özel olarak verilen tahditli plakalar, örneğin İstanbul'da "34 Lxx 999", Kocaeli'de "41 P 9999" formatındadır. İl yönetimi ve rektörler 120x120pik 99 A 9999 (beyaz zemin üzerine kırmızı karakterler) Polis 120x120pik 99 A 99999, 99 AA 999 veya 99 AAA 999 (mavi zemine beyaz karakterler). Polis araçlarının plakalarındaki rakam grubu, ekibin bağlı bulunduğu Büro veya Şube'yi gösterir. A harfi asayiş kelimesini temsil etmektedir. Jandarma 120x120pik 99 JAA 999 ile 99 JZZ 999 arası (mavi zemine beyaz karakterler). Doğrudan Jandarma'ya bağlı olan ekip otosu, devriye aracı, mobil karakol gibi araçlara verilen plakadır. Araçlar il jandarma komutanlığına bağlı olduğundan bağlı olunan karakol ya da komutanlık belirtilmez. Sahil Güvenlik 120x120pik 99 SGH 999 (mavi zemine beyaz karakterler). 2018 yılından itibaren eski askerî plakanın yerine verilmeye başlandı. Uluslararası kuruluş üyeleri 120x120pik 99 B 9999 (beyaz zemine mavi karakterler) Diplomatik topluluklar 120x120pik 99 CD 999 (beyaz üzerine yeşil) Konsolosluklar 120x120pik 99 CC 999 (yeşil üzerine beyaz) Geçici 120x120pik 99 G 9999 (sarı üzerine siyah). Yeni satılıp tescil işlemi henüz tamamlanmamış araçlar, üreticiler tarafından teste çıkarılan araçlar veya diğer olağanüstü durumlar için kullanılmaktadır. 120x120pik Geçici gümrük 120x120pik 99 GMR 999 (yeşil üzerine kırmızı) Geçici konaklama izinli yabancılar 120x120pik 99 MA 999 ile 99 MZ 999 arası ya da 99 MA 9999 ile 99 MZ 9999 arası Suriye vatandaşları için geçici plaka 120x120pik 99 SAA 999 ile 99 SZZ 999 arası Taksiler, dolmuşlar ve şehir merkezi dışı hatlı minibüsler (İstanbul) 120x120pik Sarı ve turkuaz taksiler için 34 Txx 99, sarı dolmuşlar için 34 TZx 99; Büyükçekmece, Çatalca, Silivri, Sultanbeyli, Şile ilçelerindeki hatlı minibüsler ve bordo renkli taksiler için 34 TMx 99 formatındadır. Taksiler (diğer iller) 120x120pik 99 T 9999 İş makineleri 120x120pik 99 99 99 99999. Tamamen rakamlardan oluşur ve herhangi bir harf içermemektedir. İlk iki rakam ilin kodunu, ikinci iki rakam ilçe kodunu, sonraki iki rakam tescil yılını, son rakamlar ise o yılın tescil sıra numarasını ifade eder. Resmî hizmete mahsus iş makineleri için resmî hizmete mahsus araçlarda olduğu gibi siyah zemin üzerinde beyaz harfli plaka verilir. Numune 120x120pik Harf grubu yerine istenilen bir metin yazılabilir. 99 [YAZI] 999 Cumhurbaşkanı 120x120pik Cumhurbaşkanı araçta olduğu zaman "Cumhurbaşkanlığı Arması" kullanılır. Cumhurbaşkanının plaka numarası yoktur. Cumhurbaşkanlığına ait diğer araçlarda CB 999 (kırmızı üstüne altın) 120x120pik TBMM Başkanvekilleri ve milletvekilleri 120x120pik "TBMM simgesi" ve TBMM 999 (kırmızı üzeri altın) 120x120pik TBMM Başkanı, Cumhurbaşkanı Yardımcısı, Anayasa Mahkemesi Başkanı, Kabine üyeleri, Genelkurmay Başkanı, kuvvet komutanları ve bazı bakan yardımcıları 120x120pik 9999 (kırmızı üzeri altın). Örneğin; 0001 (Yasama) TBMM Başkanı, 0002 (Yürütme) Cumhurbaşkanı Yardımcısı, 0003 (Yargı) Anayasa Mahkemesi Başkanı, 0004 Genelkurmay Başkanı Valilik 120x120pik 99 9999 (kırmızı üzeri altın), ilk iki sayı il kodlarına göredir. Örneğin; Ankara Valisi için 06 0001 plakası vardır. Resmî hizmete mahsus araçlar 120x120pik 99 AA 999: (siyah üzeri beyaz), ilk iki sayı il kodlarına göredir. Ambulans, itfaiye, zabıta, gümrükler muhafaza belediyeler, kurum müdürlükleri, bakanlıklar gibi devlet kurumlarına tahsis edilir. Askerî araçlar Türk Silahlı Kuvvetleri demirbaşına kayıtlı araçların plaka numaraları bu sistemden farklıdır ve tamamen rakamlardan oluşur. Bu plakaların ilk rakamlarına göre 0 rakamı Genelkurmay Başkanlığı'na (örn.: 002565), 1 rakamı 1. Ordu Komutanlığı'na, 2 rakamı 2. Ordu Komutanlığı'na, 3 3. Ordu Komutanlığı'na, 4 rakamı 4. Ordu Komutanlığı'na (Ege Ordu Komutanlığı'na), 5 rakamı Deniz Kuvvetleri Komutanlığı'na ve 6 Hava Kuvvetleri Komutanlığı'na ait araçlara verilir. 2018 yılına kadar da 7 rakamı Jandarma Genel Komutanlığı'na ait araçlara verilmekteydi. Jandarma Genel Komutanlığı'na bağlı araçların plaka numarasındaki ikinci ve üçüncü rakamlar, bağlı bulunulan İl Komutanlığı'nı gösterir. Örneğin; plaka numarası "700" ile başlayan bir araç doğrudan Jandarma Genel Komutanlığı'na tahsis edilmişken, "706" ile başlayan bir araç ise Ankara İl Jandarma Komutanlığı'nın hizmetindeydi. Örnekteki plaka numarası, Ankara İl Jandarma Komutanı'nın makam aracına aittir. 1996 öncesi (özel araçlar) 120x120pik Sol kısımda mavi şerit bulunmamaktadır. 1996 öncesi (polis) 120x120pik Yeşil zemine beyaz karakterler 1962 öncesi (özel araçlar) 120x120pik Siyah zemine beyaz karakterler Askeri araçların plaka levhalarının üzerinde bulunan yıldızlar, araçta bir General veya Amiral bulunduğunu belirtir. Bu yıldızlar Generallerin apoletlerindeki gibidir. 1 yıldız; araçta bir Tuğgeneral veya Tuğamiral olduğuna, 4 yıldız; araçta bir Orgeneral veya Oramiral olduğuna işaret eder. Bir General veya Amiral, doğrudan bir birliğin komutanı değilse aracında flama bulunmaz. Genelkurmay Başkanı'nın aracında devlet protokol sırası olan 0004 rakamı ve plaka üzerinde dört yıldız ile aracın sol önünde Genelkurmay Başkanı flaması, sağ önünde Türk bayrağı bulunur. Kuvvet komutanlarının araçlarında da devlet protokol sırasına göre verilmiş plaka numaraları, plakaların üzerinde dörder adet yıldız ve araçların sol önlerinde komutanlık flamaları bulunur. Sahil Güvenlik Komutanlığı "tümen" düzeyinde ve Sahil Güvenlik Komutanı'nın rütbesi tümamiral olduğundan dolayı makam aracının plakası üzerinde iki yıldız bulunmaktadır. Bunun dışında havalimanlarında çalışan apron araçlarına o havalimanını belirten geçici veya daimi apron plakaları takılmaktadır. == İl kodları == 470x470px|küçükresim|sağ|İl plaka kodları Sayı İl Sayı İl Sayı İl 01 Adana 28 Giresun 55 Samsun 02 Adıyaman 29 Gümüşhane 56 Siirt 03 Afyonkarahisar 30 Hakkâri 57 Sinop 04 Ağrı 31 Hatay 58 Sivas 05 Amasya 32 Isparta 59 Tekirdağ 06 Ankara 33 Mersin 60 Tokat 07 Antalya 34 İstanbul 61 Trabzon 08 Artvin 35 İzmir 62 Tunceli 09 Aydın 36 Kars 63 Şanlıurfa 10 Balıkesir 37 Kastamonu 64 Uşak 11 Bilecik 38 Kayseri 65 Van 12 Bingöl 39 Kırklareli 66 Yozgat 13 Bitlis 40 Kırşehir 67 Zonguldak 14 Bolu 41 Kocaeli 68 Aksaray 15 Burdur 42 Konya 69 Bayburt 16 Bursa 43 Kütahya 70 Karaman 17 Çanakkale 44 Malatya 71 Kırıkkale 18 Çankırı 45 Manisa 72 Batman 19 Çorum 46 Kahramanmaraş 73 Şırnak 20 Denizli 47 Mardin 74 Bartın 21 Diyarbakır 48 Muğla 75 Ardahan 22 Edirne 49 Muş 76 Iğdır 23 Elazığ 50 Nevşehir 77 Yalova 24 Erzincan 51 Niğde 78 Karabük 25 Erzurum 52 Ordu 79 Kilis 26 Eskişehir 53 Rize 80 Osmaniye 27 Gaziantep 54 Sakarya 81 Düzce == Kaynakça == == Dış bağlantılar == * Plaka Harf Grubu Rehberi * AZ-TR | avtomobil dövlət qeydiyyat nişanı | plaka kodları TarPas kanalında Plaka kodları Plaka kodları Plaka kodları Kategori:Ülkelere göre taşıt plaka kodları