Rusçadaki Türkizmler

Rusçadaki Türkizmler, Türk dillerinden farklı tarihsel dönemlerde Rusça, Eski Rusça ve Proto-Slav dillerine ödünç alınmış kelimelerdir. Türk dilleri aracılığıyla, ayrıca Arapça ve Farsça kökenli kelimeler de Rusçaya (Batı Avrupa dillerine) girmiştir ve bu nedenle Türkçülüğün dilsel statüsüne sahiptir (örneğin, bir usta veya bir kanepe, bir büfe, Batı Avrupa dillerinde ödünç alınmış bir helva). Türk kökenli kelimelere , aracı dilden bağımsız olarak Türkizmler de denir. Alıntıların büyük kısmı 16. - 17. yüzyıllar dönemine denk geliyor. == Fonetik == Türkçe alıntılar fonetik işareti ünlü uyumu olarak adlandırılır, pratik olarak Rusça'da homojen ünlülerin tek kelimeyle tekrarlanmasını sağlar: başmak, almaz, kazna, batrak, balda, sazan, tarakan, paklajan, balagan ; sunduk, urük, utük, çubuk, çugun . Türkçe bazı kelimelerin sonunda -lık ve -ça karakterize edilir: Başlık, yarlık, balık, şaşlık ; kalança, alıça, parça, sarança, yepança (birçok coğrafi ad da -ça ile biter) . == Kronoloji == Kronolojik olarak, birkaç Türkçeden alıntılama katmanları ayırt edilebilir: # Proto-Slav dilinden devralınan Türkizmler. # Moğol öncesi döneme ait eski Rus alıntıları. # Altın Orda dönemine ait Türk dillerinden eski Rus diline alıntılar. # XVI-XVII yüzyılların alıntıları. # XVIII-XX yüzyılların alıntıları. Bu gibi alıntı almanın tam olarak hangi dil aracılığı ile alındığını tespit etmek çoğu kez mümkün değildir. === Slav öncesi dönem === Tek güvenilir şekilde kurulmuş (yani, hem biçimsel hem de anlamsal olarak Proto-Slav kelimesi ile çakışan Türkçe etimonu ile) Proto-Slav Türkçeliği, çekan (* čakanъ) Черных П. Историко-этимологический словарь современного русского языкаЭтимологический словарь славянских языков . Muhtemelen aynı zamanda bolvan ve tovar kelimeleri Türkçe kökenidir. Baran Аникин В. Русский этимологический словарь (İran) ve kniga (Çince mi?). Etimologların slon, homut, horugv' sözcükleriyle ilgili görüşleri farklıdır: Türk etimolojisi veya aracı ortamı hakkında (ikna edici olmayan) versiyonlar vardır. === Moğol öncesi dönem === Moğol öncesi dönemin hayatta kalan Türkizmleri (Türk dillerinden veya diğerlerinden) birimler halinde numaralandırılmıştır: boyarin, şatyor, bogatır', vataga, jemçug, kumıs, loşad', loşak, orda . En yaygın İran versiyonuna göre sobaka kelimesi O. N. Trubachev bunu Türkçe olarak kabul etti Трубачёв. Славянские названия домашних животных . Özel bir grup, Eski Slav dilinden ödünç alınan birkaç eski Bulgarizmden oluşur : biser, kapişçe, kumir, san, çertog . Ek olarak, kökeni belirsiz bir kovyor kelimesi ekleyebilirsiniz ( Fasmer, Volga-Bulgar veya Tuna-Bulgar dilinden ödünç aldığını kabul eder) . === Altın Orda Dönemi === Bu dönemde mülki (yam, yamşçik, yarlık, Kazak, koçevat'), askeri (yesaul, karaul, horunjiy, ura, kinjal, ataman, sablya, koşevoy) ve mali (denga, kazna, kaznaçey, tamga (gümrükten), barış, hozyain, harç, kabala) . Diğer alıntılar inşaat (kirpiç, jest, laçuga), takılar (serga, almaz, izumrud), içecekler (braga, buza), sebze bahçesi (arbuz, reven), kumaşlar (atlas, mutkal, byaz, tesma) gibi alanlarla ilgilidir. Ayrıca giysiler ve ayakkabı (başmak, kaftan, şarovarı, tulup, pimı, başlık, sarafan, kolpak, fata, çulok), günlük yaşam (stakan,sunduk), hava (buran, tuman). Bu dönemin diğer bazı alıntıları: kulak, kurgan, alıy, barsuk, busurman, kariy, mişen' , bezmen , tarakan, turma , badya, bulat, burlak, durt, bazar. === XVI-XVII yüzyıllar === Osmanlı İmparatorluğu'nun muazzam kültürel etkisiyle açıklandığı üzere, bu zamanın alıntıları özellikle çoktur. Bu etki 18. yüzyılın başına kadar uzanır: başka, izan,karandaş farfor vb. Yermak'ın Sibirya'yı işgali, Sibirya Hanlığı'nın ve yerel Türk lehçelerinden ve çeşitli Altay dillerinden alınan (burunduk Е. А. Кожевникова. Тюркизмы в современном русском языке // «Грани познания». № 1(2). Май 2009) ve yer adlarını (İrtış, Yenisey, Altay) yansıtan yeni bir alıntılama turuna yol açtı. ==== XVI. Yüzyıl ==== * артель * чулан * юфть * амбар * арап * барабан * барс * бахрома * бахча * бирюза * бугор * буланый * бурав * войлок * вьюк * епанча * ишак * каблук * кайма * кандалы * каурый * кистень * колчан * кушак * лапша * лафа * палач * саранча * сундук * таз * толмач * тулуп * чалма * чалый * чемодан * чердак * чобот * яр ==== XVII yüzyıl ==== * каракули * штаны * яшма * айва * лиман * шашлык * аркан * кисея * нефть * фитиль * балаган * балда * башлык * беркут * изюм * кавардак * каланча * капкан * караван * карга * кинжал * кирка * кузов * кумач * нашатырь * очаг * сазан * сарай * сафьян * севрюга * сурьма * табун * туман * утюг * халат * чугун * шайка (таз) * шалаш === XVIII yüzyıl === * ура * баклажан * башка * игрений * изъян * кабан * кадык * камыш * карандаш * кибитка * парча * плов * сурок * сычуг * тормоз * туша * фарфор * ханжа * бакалея * дымка (ткань) * пай (доля) * тюк * шаровары * балык * буран * ералаш * кутерьма Domuz anlamındaki Eski Türkçe kelime "kaban"ı edebi yazılarda görüyoruz . === XIX yüzyıl === * айда * алыча * балбес * карапуз * чебурек * кетмень * кизил * кобура * папаха * сарыч * тюбетейка * хурма * чекмень * якшаться * люля-кебаб * чурек * тахта Transkafkasya topraklarının Rusya'nın bir parçası haline geldiği dönemde Rus edebi dilinin bir parçası haline gelen kiraz eriği, arhaluk, bashlyk, zimbil, kunak, papakha, tuluk, chokhom, churek, chukha gibi sözcükler, sözcüğün kültürel ve tarihi bağları ve semantiği göz önüne alındığında mayıs ayında, Azerbaijanisms - ödünç Türkizm, Azeri dilinde . === Belirsiz ödünç alma süresi === * babay === Batı Avrupa Türkizmleri === Batı Avrupa dillerinde, Türkçeden "doğu" gerçeklerini ifade eden bir dizi kelime ödünç alındı. Batı yoluyla Rus diline girdiler. En ünlülerinden bazıları : * диван * жасмин * каракуль * киоск * софа * тюльпан * тюрбан == Yanlış ve tartışmalı Türkizmler == 1976 yılında, E.N. Shipova tarafından derlenen "Rus Türkçeleri Sözlüğü" yayınlandı ve bu, o zamanlar Rus dilinin Türkçülüğü çalışmalarıyla ilgili ve yaklaşık 2000 kelime içeren materyallerin toplanması ve sistematik hale getirilmesinin bir sonucu oldu. Aynı zamanda uzmanlara göre, “sözlük biraz şüpheli veya açıkça kanıtlanmamış etimolojilerle aşırı yüklenmiş. Bazen yazarın kendisi benzer etimolojiler yürütür, bazen bu tür açıkça yanlış olan etimolojilerden şüphe duyar ve bazen diğer yazarlar tarafından daha önce ifade edilenlerle eleştirmeden hemfikirdir ” Баскаков Н. А., Добродомов И. Г. Рецензия // Вопросы языкознания, 1978, № 1, с. 141. . Sözlükteki yanlış etimolojilerin sayısı az olsa da, bazen ortak kelimelere atıfta bulunurlar. Açıkça Türk kökenli olmayan veya Türk kökeninden şüphe duyulan bazı kelimeler listeden diğerine dolaşıyor: == Ayrıca bakınız == * Ukrayna dilinde Türkizmler * Belarus dilinde Türkizmler == Notlar == == Edebiyat == * (Sözlük yaklaşık 20.000 eski Türkçe kelime ve sabit ifade içerir) * * (şeritte) * Baskakov N.A. Türk kökenli Rus soyadları. - M., 1979. * Murzaev E.M. Halk coğrafi terimler sözlüğü. 1. baskı - M., Mysl, 1984. - 656 s. * Murzaev E. M. Türkic coğrafi isimleri. - M., Vost. lit., 1996. - 256 s. * (bölge) * Yuyukin M. VE. Türk kökenli kişisel isimlerden oluşan XIV-XVII.Yüzyılların eski Rus kronik adları * == Bağlantılar == * Bozhenko L. N. Modern Rusçada ödünç alınmış kelimeler . * Rusça Türkizm Sözlüğü . * Rus dilinde çok Türkizm var mı? Kategori:Türk dilleri Kategori:Türk dili tarihi Kategori:Türk dili ağızları