İsim

İsim, özel-genel (cins), canlı-cansız, somut-soyut tüm varlık, kavram ve olayları karşılayan sözcüklerdir. Sıfat, zarf, zamir gibi kelime grupları isim soylu kelimeler olarak kabul edilir. Türkçede isimler genel olarak kabul edilen dört farklı şekilde sınıflandırılır: * Oluşlarına (maddelerine) göre * Verilişlerine (adlandırmalarına) göre * Kelime yapısına göre * Sayılarına göre == Oluşlarına göre == Var oluşa göre isimler iki ayrı ana grupta incelenir: soyut ve somut. === Soyut isim === Mana isimler veya soyut isimleri, klasik tanımla, beş duyu organıyla algılanamayan kavramlara verilen isimlerdir: _sevgi_ , _saygı_ , _inanç_ , _korku_ , _yiğitlik_ , _cesaret_ , _sevinç_ , _aşk_ , vs. === Somut isim === Beş duyudan herhangi biriyle algılayabildiğimiz, kavrayabildiğimiz varlık ve kavramların isimleridir. Yani somut varlıkları karşılayan isimlere somut isimler denir. Bu isimler, herkes tarafından görülen, bilinen, hissedilen, cismi olan, varlığı kişiden kişiye değişmeyen varlıkları karşılarlar. _Su_ , _toprak_ , _ağaç_ , _ses_ , _televizyon_ , _rüzgâr_ , _sarı_ , _mavi_ , _duman_ , _koku_ gibi. == Verilişlerine göre == Varlıklara verilişlerine göre isimler iki farklı grupta incelenirler; bunlar özel ve cins isimlerdir. === Özel isim === Sadece tek bir varlığı karşılayan ve bu varlığın benzer diğer varlıklardan ayrılmasını sağlayan kelimelerdir: _Aysel_ , _Tekir_ , _Ankara_ , _Karadeniz_ , vs. === Cins isim === Cins isimler, aynı cinsten olan varlık, kavram veya olguların birini, bir bölümünü veya tamamını karşılayan isimlerdir. Odun, ağaç,kereste, masa, saat gibi. Cins isimler özel isimlerin aksine; çoğu kişinin aklında aynı görüntüyü (imaj) canlandırır; Örneğin Merve ismi Merve adında birini tanımayan bir kişi için anlam ifade etmezken, koyun ifadesi çoğu kişinin zihninde aynı varlığa karşılık gelir. Bu anlamda cins isimler daha genel bir anlam belirtirler. Cins isimlerin görevleri şunlardır: * Canlıların genel tanımlarını karşılar: _insan_ , _kuş_ , _sürüngen_ , _amip_ , vs. * Eşyaların tanımlarını karşılar: _masa_ , _sandalye_ , vs. * Mekân ve yön tanımlarını karşılar: _oda_ , _sınıf_ , _kuzey_ , _odunluk_ , _sol_ , vs. * Sayıların tanımlarını karşılar: _on_ , _yedi_ , _otuz_ , vs. * Akrabalık belirtir: _teyze_ , _nine_ , _amca_ , vs. * Soyut kavramları karşılar: _saygı_ , _ihtiras_ , _cesaret_ , vs. == Yapılarına göre == Yapılarına göre isimler üç ayrı grupta incelenir; basit isim, türemiş isim, bileşik isim === Basit isim === Yapı olarak kök hâlinde bulunan isimlerdir: _un_ , _sıra_ , _kına_ , _ağaç_ , _saat_ gibi. === Türemiş isim === Yapım eki almış isimlerdir: _tuz+luk_ , _odun+cu_ , vs. === Bileşik isim === Birden fazla ismin birleşip kalıplaşması ve yeni anlam kazanmasıyla oluşan isimlerdir: _Pamuk+kale_ , _açık+göz_ , _kuş+burnu_ , _kara+fatma_ , _ana+yasa_ , _uyur+gezer_ , _can+kurtaran_ , _beşi+bir+yerde_ , _hanım+eli_ == Sayılarına göre == === Tekil isim === İsimlerin -lar, -ler çoğul eki almamış hâlidir: _elma_ , _çocuk_ , _sevgi_ , vs. === Çoğul isim === İsimlerin ünlü uyumuna göre -ler, -lar çoğul eki almasıyla yapılır: _bulut+lar_ , _keçi+ler_ , _melek+ler_ , _çocuk+lar_ , _insan+lar_ === Topluluk ismi === Şekil bakımından tekil göründüğü halde çokluk ya da topluluk anlamı veren isimlerdir: _ordu_ , _alay_ , _sürü_ , _kurultay_ , _meclis_ , _takım_ , _aile_ , _grup_ , _orman_ , vs. Kategori:Arapçadan Türkçeye geçen sözcükler‎ Kategori:İsim soylu kelimeler