PH belirteci

pH belirteçleri (İndikatörler), çözeltinin pH'ına bağlı olarak renk değiştiren, karmaşık yapıdaki organik bileşiklerdir. Bu tür bileşikler, asit ya da baz titrasyonunun bitiş noktasını saptamak amacıyla kullanılır. pH belirteçlerini asit, baz, redoks ve çöktürme belirteçleri olarak sınıflamak mümkündür. == Yapı ve Çalışma Mekanizması == Asit baz belirteçleri zayıf asit veya zayıf bazdırlar. İndikatörler genelde HIn veya InOH sembolleri ile gösterilirler. Bu indikatörlerin ayrışma tepkimeleri ise şu şekilde gerçekleşir; :\ HIn \rightleftharpoons In^- + H^+http://ggulec.googlepages.com/LaboratoryTechniqueLectureNotes.doc Belirteçler, bu ayrışma ya da birleşme tepkimeleriyle renk değiştirirler. Örneğin metil kırmızısı HIn formundayken kırmızı, ayrıştıktan sonra In- formuna girer; ki bu da sarı renktedir. Bir çözeltinin içerisine asit bırakıldığı zaman, sudaki hidrojen (H+) iyonu miktarını artar. Bu da çözeltideki hidrojen derişimini artırır. Le Chatelier ilkesine göre yukarıdaki reaksiyonda hidrojen iyonu derişimi arttığından dolayı denge, girenler yönüne yani HIn yönüne kayar. Bu da HIn derişimini arttırır. Metil kırmızısı örneğini verecek olursak, bu indikatörün HIn formundaki renginin kırmızı olmasın-dan dolayı rengi kırmızıya dönüşür. Aynı şekilde çözeltiye baz eklenirse çözeltideki hidrojen iyonu derişimi azalır. Denge ürünler yönüne kayar, hidrojen iyonu ve In- derişimi artar. Yine metil kırmızısı örneğini verecek olursak, metil kırmızısının In- formundaki renginin sarı olmasından dolayı çözelti sarıya dönüşür. == Uygulama == pH belirteçleri titrasyon adı verilen deneylerde kullanılır. Bu deneylerde bir asidin veya bazın pH değeri ölçülür. Her indikatörün kendine has hazırlanma şekilleri vardır. Örneğin metil kırmızısı %95 etanol çözeltisinde iyi çözünürken, metil turuncusu saf su ile daha iyi çözünür. Daha iyi sonuç almak içinse karışık indikatörler hazırlanabilir. Bu şekilde daha dar bir pH aralığında kesin renk değişimi elde edilir. == Çeşitleri == sağ|200px|küçükresim|pH değerini ölçmeye yarayan hazır kâğıtlar pH belirteci Daha düşük pH'daki renk Geçiş aralığı pH sınırları (yaklaşık) Daha yüksek pH'daki renk Metil menekşesi (metil viyole) sarı 0,0 - 1,6 mavi-menekşe Malahit yeşili (ilk geçiş) sarı 0,2 - 1,8 mavi-yeşil Timol mavisi (asit - ilk geçiş) kırmızı 1,2 - 2,8 sarı Metil sarısı (etanolde) kırmızı 2,9 - 4,0 sarı Bromfenol mavisi sarı 3,0 - 4,6 menekşe Kongo kırmızısı mavi 3,0 - 5,2 kırmızı Metil turuncusu turuncu 3,1 - 4,4 sarı Metil turuncusu (ksilen siyanol çözeltisinde) mor 3,2 - 4,2 yeşil Brom krezol yeşili sarı 3,8 - 5,4 mavi Metil kırmızısı kırmızı 4,2 - 6,3 sarı Litmus (Azolitmin) kırmızı 4,5 - 8,3 mavi Brom krezol moru sarı 5,2 - 6,8 menekşe Bromtimol mavisi sarı 6,0 - 7,6 mavi Fenol kırmızısı sarı 6,6 - 8,0 kırmızı Nötral kırmızı kırmızı 6,8 - 8,0 sarı Krezol kırmızısı sarı 7,2 - 8,8 kırmızımsı-mor Naftoftalein renksiz-kırmızımsı 7,3 - 8,7 mavi-yeşil Timol mavisi (baz - ikinci geçiş) sarı 8,0 - 9,6 mavi Fenolftalein renksiz 8,2 - 10,0 mor-menekşe Timolftalein renksiz 9,4 - 10,6 mavi Alizarin sarısı R sarı 10,1 - 12,0 portakal-kırmızı İndigo karmin mavi 11,4 - 13,0 sarı Malahit yeşili (ikinci geçiş) yeşil 11,6 - 14,0 renksiz == Kaynakça == == Ayrıca bakınız == * Asit * Baz * pH * Le Chatelier ilkesi == Dış bağlantılar == * TÜBİTAK Kategori:PH indikatörleri