Amerikan doları

Amerikan doları veya Birleşik Devletler doları (; sembol: $; kod: USD), 1792 Para Yasası ile yürürlüğe girmiş, Amerika Birleşik Devletleri'nin resmî para birimidir. Dünya ticareti üzerinde en yaygın kullanılan para birimi olmasıyla da bilinir. Muhasebe, ticaret ve vergilendirme problemlerinin çözümü için 100 cente (¢) ve 1000 mille (₥) bölünmüştür. 31 Ocak 2019 itibarıyla dünyada dolaşımda yaklaşık 1,7 trilyon Amerikan doları olduğu tahmin ediliyor. Bu miktarın 2/3'ü ABD dışındadır. Bazı ülkeler Amerikan dolarını kendi resmî para birimleri olarak kullanmakta, bir kısım ülkede fiili tedavüldeki (de facto currency) para birimi, Britanya denizaşırı ülkelerinde ise tek para birimi olarak kullanılır (Britanya Virjin Adaları ve Turks ve Caicos Adaları). ==Tarih== küçükresim|sağ|200px|1 dolar Yeni kıtada kâğıt para dönemi 1600'lü yılların sonlarında İngiliz kolonilerinde askeri maliyetleri karşılamak içim basılan banknotlar ile başlamıştır. İlk banknot 1690 yılında Massachusetts Körfezi Kolonisi'nde basılarak dolaşıma çıkmıştır. Kağıt para çıkarma yöntemi diğer Kolonilerce de kısa sürede benimsenerek yaygınlaşmıştır. ABD Kongresi, 1781 yılında yeni hükûmetin mali operasyonlarına destek olmak amacıyla, Philadelphia'da bulunan The Bank of North America'yı ilk ulusal banka ilan eder. 1792'de kabul edilen Tedavüle Para Çıkarma Kanunu ile ABD Darphanesi kurulur ve federal para sistemi çerçevesinde her birinin değeri altın, gümüş veya bakır üzerinden saptanan farklı değerdeki madeni paraların basımına başlanır. 1785 yılında ABD Kongresi Doları ABD'nin para birimi olarak kabul eder. Federal hükûmet ülke genelinde ilk kâğıt parayı 1861 yılında dolaşıma çıkarır. İç Savaşı finanse etmekte zorlanan Kongre ABD Hazinesine faiz getirisi olmayan vadesiz banknot ihraç etme yetkisi verir. Bu banknotlara, renkleri dolayısıyla "yeşil" adı takılır. 1913'te çıkarılan Amerikan Merkez Bankası Kanunu, Amerikan Merkez Bankasını (Federal Reserve Bank) ülkenin merkez bankası ilan eder. Banka, Amerikan Merkez Bankası Banknotları (Federal Reserve Notes) adlı yeni bir parayı dolaşıma sunar. "Tanrıya Güveniyoruz" (In God We Trust) ibaresi tüm banknotlar üzerinde kullanımı 1955'te kanunla zorunlu kılınmıştır. ==Önemi== Dolar, ülkelerin merkez bankalarında tutulan rezerv miktarlarına bakıldığında hala 1. derece önemini korumaktadır. Dünyadaki tüm döviz rezervlerinin %59'u dolar, %20'si euro, %6'sı Japon yeni ve %5'i İngiliz sterlinidir. Bununla birlikte özellikle Çin ve Rusya merkez bankalarının başını çektiği bir kısım ülke merkez bankaları, rezervlerinde bulunan Dolar'ın bir kısmını Avro ile değiştirmeyi gündeme getirmektedir. ==Madenî paralar== Resim Değeri Bilgi Çap, ağırlık ve metal Ön yüz Arka yüz Ön yüz Arka yüz Ağırlık Çap Metal (%) çerçevesiz|alt=|100x100pik 1¢ Abraham Lincoln Birlik kalkanı %97,5 Zn %2,5 Cu çerçevesiz|alt=|100x100pik 5¢ Thomas Jefferson Monticello %75 Cu %25 Ni çerçevesiz|alt=|100x100pik çerçevesiz|alt=|100x100pik 10¢ Franklin D. Roosevelt Zeytin dalı, meşale ve meşe dalı %91,67 Cu %8,33 Ni çerçevesiz|alt=|100x100pik 25¢ George Washington Çeşitli; yılda beş tasarım %91,67 Cu %%8,33 Ni çerçevesiz|alt=|100x100pik çerçevesiz|alt=|100x100pik 50¢ John F. Kennedy Amerika Başkanlık Arması %91,67 Cu %8,33 Ni $1 Sacagawea'nin çocuğu Jean Baptiste Charbonneau ile profili Kel kartal (2000-2008) Çeşitli; her yıl yeni tasarım %88,5 Cu %6 Zn %3,5 Mn %2 Ni ==Banknotlar== Değer Ön yüzü Arka yüzü İlk seri Son seri Dolaşım Bir dolar 250px 250px 1963 serisi 2017A serisi Yaygın İki dolar 250px 250px 1976 serisi 2017A serisi Sınırlı Beş dolar 250px 250px 2006 serisi 2017A serisi Yaygın On dolar 250px 250px 2004A serisi 2017A serisi Yaygın xx1069994 g Yirmi dolar 250px 250px 2004 serisi 2017A serisi Yaygın Elli dolar 250px 250px 2004 serisi 2013 serisi Yaygın Yüz dolar 250px 250px 2009 serisi 2017A serisi Yaygın ==Değer== ===Fiyatı etkileyen faktör=== ====Borçlanma maliyeti==== USD alım gücü kıyası 1980 baz YIL Alım Gücü Karşılığı YIL Alım Gücü Karşılığı YIL Alım Gücü Karşılığı 1774 $0,09 1780 $0,16 1790 $0,11 1800 $0,15 1810 $0,14 1820 $0,14 1830 $0,11 1840 $0,10 1850 $0,9 1860 $0,10 1870 $0,15 1880 $0,12 1890 $0,11 1900 $0,10 1910 $0,11 1920 $0,24 1930 $0,20 1940 $0,17 1950 $0,29 1960 $0,36 1970 $0,47 1980 $1,00 1990 $1,59 2000 $2,09 2006 $2,45 2020 $7.01 ==Değişim oranları== Bir USD Doları karşılığı birimler not edilen hariç. 1970* 1980* 1985* 1990* 1993 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 Euro - - - 0,8343 0,8551 0,9387 1,0832 1,1171 1,0578 0,8833 0,8040 0,8033 0,7960 0,7293 0,6791 0,7176 0,6739 Yen 357,6 240,45 250,35 146,25 111,08 113,73 107,80 121,57 125,22 115,94 108,15 110,11 116,31 117,76 103,39 93,68 87,78 İngiliz sterlini 8s 4d 0,44841970-1992 . 1980 derived from AUD- USD=1.1055 and AUD-GBP=0.4957 at end of Dec 1979: 0.4957/1.1055=0.448394392; 1985 derived from AUD-USD=0.8278 and AUD-GBP=0.7130 at end of Dec 1984: 0.7130/0.8278=0.861319159 0.8613 0,6207 0,6660 0,6184 0,6598 0,6946 0,6656 0,6117 0,5456 0,5493 0,5425 0,4995 0,5392 0,6385 0,4548 Kanada doları 1,081 1,168 1,321 1,1605 1,2902 1,4858 1,4855 1,5487 1,5704 1,4008 1,3017 1,2115 1,1340 1,0734 1,0660 1,1412 1,0298 Meksika pesosu - 2,80 2,67 2,50 3,1237 9,553 9,459 9,337 9,663 10,793 11,290 10,894 10,906 10,928 11,143 13,498 12,623 Yuan 2,46 1,7050 2,9366 4,7832 5,7620 8,2783 8,2784 8,2770 8,2771 8,2772 8,2768 8,1936 7,9723 7,6058 6,9477 6,8307 6,7696 Hindistan rupisi - 0,0213 0,024 0,029 0,021 0,021 0,026 0,024 0,027 0,021 0,026 0,021 0,025 0,027 0,021 0,029 0,026 Singapur doları - - 2,179 1,903 1,6158 1,6951 1,7361 1,7930 1,7908 1,7429 1,6902 1,6639 1,5882 1,5065 1,4140 1,4543 1,24586 Güney Afrika randı 0,7182 0,7780 2,2343 2,5600 3,2729 6,1191 6,9468 8,6093 10,5176 7,5550 6,4402 6,3606 6,7668 7,0477 8,2480 8,4117 11,73161 Kaynak: Last 4 years 2005-2002 2003-2100 1996-1999 1993-1996 1990 https://web.archive.org/web/20081013220337/http://www.rba.gov.au/Statistics/HistoricalExchangeRates/index.html 1970-1992https://web.archive.org/web/20081003050230/http://intl.econ.cuhk.edu.hk/exchange_rate_regime/index.php?cid=8 1970-1985 Canada, China, Mexico ==Kaynakça== == Dış bağlantılar == * ABD Doları Darphanesi * Amerikan Para Sergisi * Türkiye Bankalarındaki Dolar Mevduatı * Amerikan doları (banknotlar) Kategori:Dolar Kategori:Amerika Birleşik Devletleri ekonomisi Kategori:1792'de Amerika Birleşik Devletleri'nde kurulan oluşumlar