Süperküme

Süperkümeler küçük gökada kümelerinden ve gökada gruplarından oluşan büyük kümeler olup Evren'de şimdilik gözlemlenebilen en büyük yapı birimleridir. Süperkümelerin varlığı gökadaların Evren'de tek biçimli dağılmamış olduğunu gösterir. Gökadaların çoğu, kütleçekimi etkisi sayesinde birbirlerine bağlı “kümeler” adı verilen topluluklar oluştururlar; onlar da yine kütleçekimi etkisi sayesinde birbirlerine bağlı süperkümeleri oluştururlar. Süperkümeler de Büyük Duvar CfA2 denilen daha büyük bir yapıya bağlı olduğundan,Galaxy Clusters and Large-Scale Structure ". University of Cambridge. Retrieved on 2007-01-15. bu gruplaşmalar zinciri süperkümelerle de son bulmaz ve muhtemelen Evren'in gitgide daha büyük ölçekteki gruplaşmalarca kapsanma söz konusu olacak şekilde, hiyerarşik olarak uzar gider. Süperkümelerin çoğu 50’ye yakın gökada içeren gökada grupları ile birkaç bine kadar gökada içeren gökada kümelerinden oluşur. Süperkümeler gökada kümeleri, gökada grupları ve bazen de bireysel gökadalar halinde onbinlerce gökada içerirler. Bir milyar ışık yılı uzunlukta olabilen bu muazzam büyüklükteki yapılarda, aralarında büyük boşluklar olan gökadalar, rastgele değil, bir yapıdaki teller ya da ipliksiler gibi dizilmişlerdir.Bahcall, Neta A. (1988). "Large-scale structure in the universe indicated by galaxy clusters ". Annual review of astronomy and astrophysics 26: 631–686. doi:10.1146/annurev.aa.26.090188.003215. Bunlara galaktik ipliksi ya da gökada iplikçiği (İng. ) adı verilir. Süperküme ölçeğinin daha üzerinde Evren'in izotropik ve homojen olduğu düşünülür.Mandolesi, N.; Calzolari, P.; Cortiglioni, S.; Delpino, F.; Sironi, G. (1986). "Large-scale homogeneity of the Universe measured by the microwave background ". Letters to Nature 319: 751–753. doi:10.1038/319751a0. Gökadaların yaklaşık % 90’ı bir kümeye ya da bir süperkümeye dahildir. 30 civarında gökadadan oluşan, içinde bulunduğumuz Yerel Grup’un () kendisi de Yerel Süperküme de denilen Başak Süperkümesi’nin içindeki bir bulutumsu yapının bir parçasıdır.Tully, R. B. (1982). "The Local Supercluster ". Astrophysical Journal 257: 389–422. doi:10.1086/159999. == Süperkümeler listesi == center En parlak 60.000 gökadanın tüm gökyüzü haritası, gökadaların nasıl yığınlar halinde bir araya gelerek büyük süperküme yapıları oluşturduklarını göstermektedir. Yalnızca en yakın süperkümeler belirgin olsalar da büyük süperkümelerin bazıları haritada belirtilmiştir. Bu gökadalardan yalnızca dördü çıplak gözle görülebilmektedir. Haritada görülen geniş, yuvarlak, koyu renk kuşak kendi gökadamızın düzlemidir. Önde bulunan bütün o gaz, toz ve yıldızlar nedeniyle uzak gökadaları görmek zorlaşmaktadır. === Yakın süperkümeler === Gökada süperkümesinin adı Veri Notlar Yerel Süperkümesi * z=0,000 (0 ışık yılı uzaklıkta) * uzunluk = 33 Mpc (110 milyon ışık yılı) Gökadamız Samanyolu Gökadası ile Yerel Grup'u içermektedir. Aynı zamanda merkezine yakın Başak Kümesi'ni de içerir. 47.000'in üzerinde gökadayı içerdiği düşünülmektedir. Suyılanı-Erboğa Süperkümesi İki gövdeden oluştuğu için bazen iki isimle de gösterilir. * Suyılanı Süperkümesi * Erboğa Süperkümesi Kahraman-Balıklar Süperkümesi Pavo-Indus Süperkümesi Saç (Coma) Süperkümesi 300 milyon ışık yılı uzaklıkta olup, Büyük Duvar CfA2'nin merkezinde yer alır. Ankakuşu Süperkümesi Heykeltıraş Süperkümesi SCl 9 Herkül Süperkümesi SCl 160 Aslan Süperkümesi SCl 93 Yılancı Süperkümesi * * cz=8500–9000 km/sn (merkez) * 18 Mpc x 26 Mpc Yılancı Boşluğu'nun uzak duvarını oluşturur. Pavo-Indus Süperkümesi ve Herkül Süperkümesi'ne bir iplikçik ile bağlı olabilir. Üyeleri arasında, merkezindeki cD kümesi Yılancı Kümesi ile en az iki gökada kümesi, dörtten fazla gökada grubu ve birçok alan gökadası sayılabilir. Shapley Süperkümesi * z=0,046 (650 MIy uzaklıkta) Yerel Süperküme'den sonra bulunan ikinci süperküme. === Uzak süperkümeler === Gökada süperkümesinin adı Veri Notlar Balıklar-Balina Süperkümesi Çoban Süperkümesi Saat Süperkümesi Bazen gökbilim kaynaklarında Saat-Ağcık Süperkümesi olarak yer alır. Kuzeytacı Süperkümesi Güvercin Süperkümesi Kova Süperkümesi Kova B Süperkümesi Kova-Oğlak Süperkümesi Kova-Balık Süperkümesi Çoban A Süperkümesi Çelikkalem Süperkümesi Ejderha Süperkümesi Ejderha-Büyükayı Süperkümesi Ocak- Irmak Süperkümesi Turna Süperkümesi Aslan A Süperkümesi Aslan-Altılık Süperkümesi Aslan-Başak Süperkümesi Mikroskop Süperkümesi Kanatlıat-Balıklar Süperkümesi Balıklar Süperkümesi Balıklar-Koç Süperkümesi Büyükayı Süperkümesi Başak Süperkümesi === Çok uzak süperkümeler === Gökada süperkümesinin adı Veri Notlar Vaşak Süperkümesi z=1.27 RXJ 0848.9+4452 (z=1.26) ve RXJ 0848.6+4453 (z=1.27) olmak üzere en azından iki küme içerir. == Ayrıca bakınız == * Evren'in geniş ölçekli yapısı * Gökada * Gökada iplikçiği * Gökada bulutu * Gökada kümesi * Gökada kümeleri dizini == Kaynakça == == Dış bağlantılar == * Overview of local superclusters * The Nearest Superclusters * Universe family tree: Supercluster *