2014 Türkiye yerel seçimleri

2014 Türkiye yerel seçimleri, bilinen adıyla 2014 Türkiye Cumhuriyeti yerel seçimleri, resmî adıyla 30 Mart 2014 Mahalli İdareler Genel Seçimleri, 30 Mart 2014 tarihinde yapılan ve Türkiye sınırları içindeki yerel yönetimlerin belirlendiği bir seçimdir. Türkiye'de mahalli idareler ile mahalle/köy muhtarlıkları ve ihtiyar heyetlerinin seçilmesi amacıyla 2972 sayılı yasanın sekizinci maddesi uyarınca, her beş yılda bir yapılan seçim son olarak 29 Mart 2009 tarihinde yapılmıştı. == Arka plan == Yerel seçimlerin beş yılda bir yapılıyor olması nedeniyle 30 Mart 2014'te yapılması planlanan seçimlerin fakat AK Parti ve MHP'nin hazırladıkları önerge ile 27 Ekim 2013 tarihine alınması teklif edildi. Gerekçe olarak kış aylarında seçim propagandalarının güçlükle yapılması gösterilmişti. CHP de öneriye kısmen destek vermiş, fakat 26, 27 ve 29 Ekim tarihlerinin resmî tatil olması nedeniyle vatandaşların bu dönemi tatil olarak değerlendirmesi durumunda seçimlere katılım oranının düşebileceğini, bu nedenle seçim tarihinin 3 Kasım 2013 olması yönünde görüş bildirmişti. AK Parti ve MHP bu öneriye destek vermedi. Seçim tarihi değişikliğine açık destek veren AK Parti ve MHP'nin toplam milletvekili sayısı 377 olmasına rağmen, anayasanın ilgili maddesinin değiştirilmesi için gerekli olan 367 oy 12 Ekim 2012 tarihinde yapılan oylamada sağlanamadı.. 12 Kasım 2012'de kabul edilen ve 6 Aralık 2012'de Resmî Gazete'de yayımlanan yasa değişikliği ile Aydın, Balıkesir, Denizli, Hatay, Malatya, Manisa, Kahramanmaraş, Mardin, Muğla, Ordu, Tekirdağ, Trabzon, Şanlıurfa ve Van illerinde, sınırları il mülki sınırları olmak üzere aynı adla büyükşehir belediyeleri kuruldu ve bu illerin il belediyeleri büyükşehir belediyesine dönüştürüldü. Böylece toplam büyükşehir belediyesi sayısı 16'dan 30'a yükselirken yine aynı değişiklikle İstanbul ve Kocaeli'ye ek olarak Adana, Ankara, Antalya, Bursa, Diyarbakır, Eskişehir, Erzurum, Gaziantep, İzmir, Kayseri, Konya, Mersin, Sakarya ve Samsun büyükşehir belediyelerinin sınırları il mülki sınırları olarak değiştirildi. Aynı düzenlemeyle 27 yeni ilçe kurulurken, büyükşehir belediyeleri sınırları içine giren ilçelerin mülki sınırları içerisinde yer alan köy ve belde belediyelerinin tüzel kişilikleri kaldırılarak, köyler mahalle olarak, belediyeler ise belde ismiyle tek mahalle olarak bağlı bulundukları ilçenin belediyesine katıldı. Bu illerdeki il özel idarelerinin tüzel kişiliği ile bucakları ve bucak teşkilatları kaldırıldı. === Seçim takvimi === Seçimler öncesi uygulanacak seçim takvimi 21 Aralık 2013 günü Yüksek Seçim Kurulu tarafından açıklandı. İllerin en az yarısında oy verme günü olan 30 Mart 2014 tarihinden en az altı ay öncesi yani 30 Eylül 2013 tarihi itibarıyla teşkilat kurmuş ve büyük kongrelerini yapmış olan siyasi partiler 30 Mart 2014 yerel seçimlerine katılma hakkını kazandılar. 31 Aralık 2013'te Yüksek Seçim Kurulu, 30 Mart 2014'te yapılacak Yerel Seçimler'e girebilecek olan siyasi partileri açıkladı. YSK, 17 Ocak 2014 tarihinde 31 Aralık 2013'te ilan edilen 25 siyasi partiden ayrı olarak Yurt Partisi ve Muhafazakar Yükseliş Partisi'nin de seçimlere katılabileceklerine karar verdi. Seçimlere katılabileceği ilan edilen siyasi partilerden Halkın Yükselişi Partisi dışındaki 26 partinin seçimlerde kullanılacak oy pusulasındaki yerlerini belirlemek üzere 27 Ocak 2014 tarihinde Yüksek Seçim Kurulu (YSK) Başkanlığı'nda kura çekimi yapıldı. === Seçmen sayısı ve oylama işlemleri === küçükresim|sol|2014 yerel seçimlerinde kullanılacak oy pusulası ve şeffaf seçim sandığı 30 Mart 2014 tarihinde yapılan mahalli idareler genel seçimlerinde bir sandıkta kullanılacak oy sayısı YSK tarafından 320 olarak belirlenmişti. Nüfusu 400'ü geçmeyen köylerde de bu uygulama geçerli oldu. Uygulamaya neden olarak ise yurt genelindeki sandık alanlarının yetersiz olması gösterildi. Türkiye genelinde oy kullanan seçmen sayısı 52 milyon 695 bin 831 olup, il ve ilçelerde 194 bin 310 sandıkta oy kullanacağı açıklandı. Mahallelerde 48 milyon 55 bin 316 seçmen, 169 bin 213 sandıkta; beldelerde 820 bin 194 seçmen, 3 bin 379 sandıkta ve köylerde 3 milyon 820 bin 321 seçmen, 21 bin 718 sandıkta seçmenin oy kullanabileciği belirlendi. Ancak YSK tarafından açıklanan bu rakamlara, cezaevlerinde kurulacak seçim sandıklarının dahil olmadığı açıklandı. Oy verme saatleri, Yüksek Seçim Kurulu'nun aldığı karar doğrultusunda Türkiye'nin illerine göre farklılıklar gösterdi. Bu kapsamda; Adıyaman, Ağrı, Artvin, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Gaziantep, Giresun, Gümüşhane, Hakkâri, Kars, Malatya, Kahramanmaraş, Mardin, Muş, Ordu, Rize, Siirt, Sivas, Trabzon, Tunceli, Şanlıurfa, Van, Bayburt, Batman, Şırnak, Ardahan, Iğdır ve Kilis illerinde saat 07:00 ile 16:00 saatleri arasında oy kullanılabilirken bunun dışında kalan diğer illerde 08:00 ile 17:00 saatleri arasında oy kullanılabildi. Seçmenlerin ikamet ettikleri yerlere göre kullandıkları oylarda da farklılıklar oldu. Buna göre; köylerde ikamet eden seçmenler, İl genel meclisi üyeliği seçimi ile Köy muhtarlığı ve köy ihtiyar meclisi üyeliği seçimi için oy kullanabildiler. Büyükşehir olmayan illerde ikamet eden seçmenler, İl genel meclisi üyeliği seçimi, Belediye başkanlığı ve belediye meclis üyeliği seçimi ile Mahalle muhtarlığı ve mahalle ihtiyar heyeti üyeliği seçimi için oy kullandılar. Türkiye'de büyükşehir belediyeleri sınırları içerisinde ikamet eden seçmenler ise; Büyükşehir belediye başkanlığı seçimi, Belediye başkanlığı ve belediye meclis üyeliği seçimi ile Mahalle muhtarlığı ve mahalle ihtiyar heyeti üyeliği seçimi için oy kullanabildiler. Seçmenler, oy kullanmak için seçim sandığı gittiklerinde ise; yanlarında nüfus cüzdanı, resmî daireler veya iktisadi devlet teşekküllerince verilen soğuk damgalı kimlik kartı, pasaport, evlenme cüzdanı, askerlik belgesi, sürücü belgesi veya avukatlık kimlik belgesi gibi kimliğini tereddütsüz ortaya koyan resimli, resmî nitelikteki belgelerden birini sandık görevlilerine göstermek zorunda oldular. Ayrıca, seçmenlerin bu belgeleri ibraz edemedikleri takdirde seçmen bilgi kağıdı ile birlikte nüfus müdürlüklerinden alınabilecek nüfus kayıt örneğini sandık görevlilerine ibraz ettikleri takdirde oy kullanabildiler. Ceza infaz kurumu ve tutukevlerinde bulunan seçmenlerden bu belgeleri ibraz edemeyenlerin ise yalnızca idarece kendilerine verilmiş belgeleri ibraz etmeleri yeterli oldu. Bunun dışındaki belgeler, oy kullanmak amacıyla geçersiz sayıldı. Seçim sandıklarının başında görevli olan sandık görevlileri, oy kullanmak amacıyla gelen seçmenlere oy kullandıkları pusulaları ve uygun renkteki zarfları vermekle de görevliydiler. Üç farklı renkte zarf ve beş farklı renkte oy pusulası kullanılan 30 Mart 2014 Mahalli İdareler Genel Seçimlerinde; turuncu renkte zarfa il genel meclisi üyeliği seçimleri için verilen yine turuncu renkteki pusula, mavi renkteki zarfa; belediye başkanlığı seçimleri için verilen yine mavi renkteki oy pusulası konuldu. Mor renkteki zarfa ise köy veya mahalle muhtarları ile ihtiyar heyetlerinin yazılı olduğu kâğıtlar konuldu. Ancak, Büyükşehir statüsü olan yerlerde; beyaz renkte kullanılıp büyükşehir belediye başkanlığı adaylığı için kullanılan bileşik oy pusulası ile mavi renkteki belediye başkanlığı seçimleri için kullanılan bileşik oy pusulası ve il genel meclis üyeliği için kullanılan olan sarı renkteki bileşik oy pusulalarının üçü mavi renkli zarfa konularak kullanıldı. == Anketler == == Sonuçlar == === Türkiye geneli === Seçmenler 30 büyükşehir belediye başkanını, 1.351 ilçe ve belde belediye başkanını, 1.251 il genel meclisi üyesini ve 20.500 belediye meclisi üyesini belirlemek için sandık başına gittiler. Seçimlerin resmî sonuçları 6 Mayıs 2014 tarihinde Yüksek Seçim Kurulu (YSK) tarafından düzenlenen basın toplantısıyla kamuoyuna açıklandı. YSK çeşitli nedenlerle aralarında Yalova ve Ağrı merkez ilçelerinin de bulunduğu 13 seçim çevresindeki seçimleri iptal etti. Bu seçim çevrelerinde 1 Haziran 2014 tarihinde yeniden seçim düzenlendi. Aşağıdaki tabloda Türkiye geneli seçim sonuçları için büyükşehir belediyeleri sınırları için büyükşehir belediye meclislerinin oluşturulduğu ilçe belediye meclisleri oy oranları ile büyükşehir belediyeleri dışındaki 51 ildeki il genel meclisi oy oranlarının toplamı esas alınmıştır. Kayıtlı seçmen sayısı 52.608.398 Sandık sayısı 194.042 Oy kullanan seçmen sayısı 46.924.877 Katılım Oranı (%) 89,19 Geçerli oy sayısı 44.866.446 Geçersiz oy sayısı 2.058.431 Parti Oy sayısı Oy oranı (%) +/– Adalet ve Kalkınma Partisi 19.469.840 42,87 4,48 Cumhuriyet Halk Partisi 11.493.758 26,34 3,36 Milliyetçi Hareket Partisi 7.907.067 17,82 1,90 Barış ve Demokrasi Partisi 2.027.782 4,16 4,16 Saadet Partisi 3,277,651 2,56 2,42 Halkların Demokratik Partisi 901.945 2,01 — Büyük Birlik Partisi 1,700,920 1,33 0,80 Demokrat Parti 325.389 0,73 3,12 Demokratik Sol Parti 149.650 0,33 2,52 İşçi Partisi 115.977 0,26 0,04 Bağımsız Türkiye Partisi 107.667 0,24 0,19 Hür Dava Partisi 97.216 0,22 — Bağımsızlar 81.221 0,18 0,25 Özgürlük ve Dayanışma Partisi 59.842 0,13 0,04 Türkiye Komünist Partisi 51.155 0,11 0,10 Hak ve Özgürlükler Partisi 43.846 0,10 0,02 Hak ve Eşitlik Partisi 35.551 0,08 — Millet Partisi 17.692 0,04 0,07 Doğru Yol Partisi 12.344 0,03 — Liberal Demokrat Parti 11.997 0,03 0,01 Yurt Partisi 3.568 0,01 — Toplumsal Uzlaşma Reform ve Kalkınma Partisi 1.250 0,00 — Alternatif Parti 0 0,00 — Halkın Kurtuluş Partisi 0 0,00 — Genç Parti 0 0,00 — Muhafazakar Yükseliş Partisi 0 0,00 — Emek Partisi 0 0,00 0,12 Toplam 44.866.446 100 === Belediye meclisi üyelikleri === Parti Oy sayısı Oy oranı (%) BM üyeliği Adalet ve Kalkınma Partisi 17.802.976 42,87 10.530 Cumhuriyet Halk Partisi 10.938.262 26,34 4.161 Milliyetçi Hareket Partisi 7.399.119 17,82 3.501 Barış ve Demokrasi Partisi 1.729.297 4,16 1.432 Saadet Partisi 1.180.322 2,84 411 Halkların Demokratik Partisi 881.830 2,12 9 Büyük Birlik Partisi 628.729 1,51 165 Demokrat Parti 287.209 0,69 164 Demokratik Sol Parti 144.337 0,35 66 İşçi Partisi 100.021 0,24 4 Hür Dava Partisi 87.726 0,21 6 Bağımsız Türkiye Partisi 82.768 0,20 8 Türkiye Komünist Partisi 60.298 0,15 6 Bağımsızlar 49.594 0,12 5 Özgürlük ve Dayanışma Partisi 45.204 0,11 4 Hak ve Özgürlükler Partisi 35.256 0,08 6 Hak ve Eşitlik Partisi 34.125 0,08 0 Millet Partisi 15.068 0,04 6 Doğru Yol Partisi 11.029 0,03 0 Liberal Demokrat Parti 9.122 0,02 12 Yurt Partisi 3.364 0,01 0 Toplumsal Uzlaşma Reform ve Kalkınma Partisi 1.242 0,00 0 Emek Partisi 489 0,00 2 Alternatif Parti 0 0 0 Genç Parti 0 0 0 Halkın Kurtuluş Partisi 0 0 0 Muhafazakâr Yükseliş Partisi 0 0 0 Toplam geçerli oy 41.527.387 100 20.498 Toplam oy kullanan seçmen 43.543.717 Kayıtlı seçmen 48.843.157 === Büyükşehir belediye başkanlıkları === Parti Oy sayısı Oy oranı (%) Büyükşehir Belediye Başkanlığı sayısı Adalet ve Kalkınma Partisi 15.898.025 45.54 18 Cumhuriyet Halk Partisi 10.835.876 31.04 6 Milliyetçi Hareket Partisi 4.764.833 13.65 3 Barış ve Demokrasi Partisi 1.079.026 3.09 2 Halkların Demokratik Partisi 817.494 2.34 0 Saadet Partisi 579.231 1.66 0 Bağımsızlar 206.029 0.59 1 Büyük Birlik Partisi 248.169 0.71 0 Demokrat Parti 73.530 0.21 0 Bağımsız Türkiye Partisi 63.567 0.18 0 Hür Dava Partisi 50.923 0.15 0 Demokratik Sol Parti 50.506 0.14 0 İşçi Partisi 42.315 0.12 0 Hak ve Eşitlik Partisi 40.448 0.12 0 Hak ve Özgürlükler Partisi 32.081 0.09 0 Doğru Yol Partisi 29.727 0.09 0 Yurt Partisi 28.399 0.08 0 Halkın Kurtuluş Partisi 26.381 0.08 0 Millet Partisi 20.161 0.06 0 Türkiye Komünist Partisi 11.835 0.03 0 Toplumsal Uzlaşma Reform ve Kalkınma Partisi 8.338 0.02 0 Liberal Demokrat Parti 7.272 0.02 0 Alternatif Parti 0 0 0 Emek Partisi 0 0 0 Genç Parti 0 0 0 Muhafazakar Yükseliş Partisi 0 0 0 Özgürlük ve Dayanışma Partisi 0 0 0 Toplam geçerli oy 34.913.716 100 30 Toplam oy kullanan seçmen 36.440.968 Kayıtlı seçmen 40.727.194 {|class="wikitable" border="1" cellpadding="2" Şehir Kazanan Parti Adana Hüseyin Sözlü Milliyetçi Hareket Partisi Ankara İbrahim Melih Gökçek Adalet ve Kalkınma Partisi Antalya Menderes Mehmet Tevfik Türel Aydın Özlem Çerçioğlu Cumhuriyet Halk Partisi Balıkesir Ahmet Edip Uğur Adalet ve Kalkınma Partisi Bursa Recep Altepe Denizli Osman Zolan Diyarbakır Gültan Kışanak Barış ve Demokrasi Partisi Erzurum Mehmet Sekmen Adalet ve Kalkınma Partisi Eskişehir Yılmaz Büyükerşen Cumhuriyet Halk Partisi Gaziantep Fatma Şahin Adalet ve Kalkınma Partisi Hatay Lütfü Savaş Cumhuriyet Halk Partisi İstanbul Kadir Topbaş Adalet ve Kalkınma Partisi İzmir Aziz Kocaoğlu Cumhuriyet Halk Partisi Kahramanmaraş Fatih Mehmet Erkoç Adalet ve Kalkınma Partisi === Belediye başkanlıkları === küçükresim|sağ|450px Parti Oy sayısı Oy oranı (%) Belediye Başkanlığı sayısı Adalet ve Kalkınma Partisi 17.952.504 43.13 800 Cumhuriyet Halk Partisi 11.008.961 26.45 226 Milliyetçi Hareket Partisi 7.391.458 17.76 166 Barış ve Demokrasi Partisi 1.738.372 4.18 97 Saadet Partisi 1.181.226 2.84 27 Halkların Demokratik Partisi 836.741 2.01 0 Büyük Birlik Partisi 592.296 1.42 6 Demokrat Parti 311.947 0.75 14 Demokratik Sol Parti 162.943 0.39 5 Bağımsızlar 103.388 0.25 5 Bağımsız Türkiye Partisi 96.707 0.23 0 Hür Dava Partisi 83.430 0.20 0 İşçi Partisi 62.736 0.15 0 Millet Partisi 18.589 0.04 1 Hak ve Eşitlik Partisi 17.605 0.04 0 Liberal Demokrat Parti 14.660 0.04 1 Doğru Yol Partisi 11.383 0.03 0 Hak ve Özgürlükler Partisi 9.570 0.02 1 Yurt Partisi 9.550 0.02 0 Türkiye Komünist Partisi 7.878 0.02 1 Özgürlük ve Dayanışma Partisi 4.516 0.01 1 Toplumsal Uzlaşma Reform ve Kalkınma Partisi 2.780 0.01 0 Emek Partisi 455 0.00 0 Halkın Kurtuluş Partisi 103 0.00 0 Alternatif Parti 0 0 0 Genç Parti 0 0 0 Muhafazakar Yükseliş Partisi 0 0 0 Toplam geçerli oy 41.619.798 100 1.351 Toplam oy kullanan seçmen 43.459.938 Kayıtlı seçmen 48.724.241 === İl genel meclisi üyelikleri === 30 Mart 2014 il genel meclisi seçim sonuçları (büyükşehir belediyeleri dışındaki 51 ilde düzenlendi); Parti Oy sayısı Oy oranı (%) İGM üyeliği Adalet ve Kalkınma Partisi 4.622.484 45.43 779 Milliyetçi Hareket Partisi 2.107.357 20.71 174 Cumhuriyet Halk Partisi 1.716.720 16.87 159 Barış ve Demokrasi Partisi 786.502 7.73 128 Saadet Partisi 336.872 3.31 5 Büyük Birlik Partisi 231.726 2.28 4 Demokrat Parti 104.733 1.03 0 Bağımsızlar 40.818 0.40 0 Hür Dava Partisi 37.918 0.37 0 Halkların Demokratik Partisi 35.538 0.38 1 Bağımsız Türkiye Partisi 35.363 0.35 0 Demokratik Sol Parti 35.127 0.35 0 İşçi Partisi 23.275 0.23 0 Özgürlük ve Dayanışma Partisi 17.335 0.17 0 Hak ve Özgürlükler Partisi 11.435 0.11 0 Liberal Demokrat Parti 10.162 0.10 0 Türkiye Komünist Partisi 7.653 0.08 1 Millet Partisi 4.070 0.04 0 Doğru Yol Partisi 3.731 0.04 0 Hak ve Eşitlik Partisi 2.718 0.03 0 Toplumsal Uzlaşma Reform ve Kalkınma Partisi 285 0.00 0 Yurt Partisi 204 0.00 0 Alternatif Parti 0 0 0 Emek Partisi 0 0 0 Genç Parti 0 0 0 Halkın Kurtuluş Partisi 0 0 0 Muhafazakar Yükseliş Partisi 0 0 0 Toplam geçerli oy 10.175.026 100 1.251 Toplam oy kullanan seçmen 10.552.213 Kayıtlı seçmen 11.904.853 === İllere Göre Sonuçlar === Aşağıda, belirtilen illerin, belirtilen ilçelerine göre, 2014 Türkiye Yerel Seçim Sonuçları yer almaktadır. * Adana * Adıyaman * Afyonkarahisar * Ağrı * Aksaray * Amasya * Ankara * Antalya * Ardahan * Artvin * Aydın * Balıkesir * Bartın * Batman * Bayburt * Bilecik * Bingöl * Bitlis * Bolu * Burdur * Bursa * Çanakkale * Çankırı * Çorum * Denizli * Diyarbakır * Düzce * Edirne * Elazığ * Erzincan * Erzurum * Eskişehir * Gaziantep * Giresun * Gümüşhane * Hakkâri * Hatay * Iğdır * Isparta * İstanbul * İzmir * Kahramanmaraş * Karabük * Karaman * Kars * Kastamonu * Kayseri * Kırıkkale * Kırklareli * Kırşehir * Kilis * Kocaeli * Konya * Kütahya * Malatya * Manisa * Mardin * Mersin * Muğla * Muş * Nevşehir * Niğde * Ordu * Osmaniye * Rize * Sakarya * Samsun * Siirt * Sinop * Sivas * Şanlıurfa * Şırnak * Tekirdağ * Tokat * Trabzon * Tunceli * Uşak * Van * Yalova * Yozgat * Zonguldak == Kaynakça == == Dış bağlantılar == * Sabah, Yerel Seçimler 2014