Agatha Christie

küçükresim|250px|Agatha Christie'nin çocukluğu Tam adı Agatha Mary Clarissa Miller Christie Mallowan olan Agatha Christie (15 Eylül 1890 – 12 Ocak 1976), İngiliz yazar, polisiye edebiyatın en önemli isimlerinden biri ve dedektif Hercule Poirot karakterinin yaratıcısıdır. Mary Westmacott takma adıyla aşk romanları da yazmıştır. Ancak asıl ününü, yazdığı 80 dedektif romanına ve West End tiyatrolarında sahnelenen oyunlarına borçludur. == Yaşamı == Babası Frederick Alvah Miller, Agatha henüz küçük yaştayken öldü. Annesi tarafından evde eğitilen küçük kız, yalnız bir çocukluk geçirdi. Küçük yaşta öyküler yazmaya başladı. 16 yaşında, şan öğrenimi görmek üzere Paris’e yollandıysa da kısa sürede bundan vazgeçti. Ciddi anlamda ilk edebi denemeleri, duygusal konuları ele alan öyküler oldu. 1914'te pilot albay Archibald Christie ile evlendi ve yeniden Fransa’ya gitti. Dislektik olmasına rağmen öykü, roman okumayı çok seviyordu. Fransa'dayken vakit geçirmek üzere okuduğu dedektif öykülerinin daha iyilerini yazabileceğini düşünerek ilk polis romanı olan The Mysterous Affair at Styles’ı (Styles’daki Esrarengiz Olay) yazdı. Kitap çeşitli yayınevinlerince geri çevrildikten sonra 1920’de Bodley Head Yayınevi tarafından kabul edildi. Bu roman, Agatha Christie’nin ilk Hercule Poirot’lu romanıdır. === Ortadan kaybolması === Agatha Christie 1926’da 11 gün boyunca kaybolur. Yapılan tüm aramalara rağmen bulunamaz. Arabası bir göl kenarında bulunur. Araba ağaçlara çarpmış, bavulları yerlere saçılmış vaziyettedir. Christie bir süre sonra ortaya çıkar ama hiçbir açıklama yapmaz. Bu olayın kaza süsü verilmiş bir senaryo olduğu düşünülür. Kimilerine göre ise Agatha Christie geçici hafıza kaybına uğramıştır. Bir iddiaya göre ise Agatha Christie kocasının sevgilisini öldürme planları yapmıştır. === Eserleri === Hercule Poirot, zekası, espri yeteneği, keskin gözlemciliği ve Avrupalı nezaketi ile dikkat çeken Belçikalı bir dedektiftir. Cinayetleri “küçük gri hücreler” dediği beynini kullanarak çözmesi ve bu arada da İngiliz yüksek sınıfının özel yaşamının saklı yönlerini ortaya dökmesi ile tanınır. Agatha Christie’nin arka arkaya yazmaya başladığı polis romanları Poirot tipine uluslararası ün kazandırdı. Yazar ayrıca Miss Marple adını verdiği bir tip daha yarattı. Sevimli bir yaşlı kadın olan amatör dedektif Miss Marple da çok tutuldu. 1928’de ilk kocasından boşanıp Max Mallowan’le evlendikten sonra birçok ülke gezip görme fırsatı bulan Christie’nin romanları 1930’larda çoğunlukla uluslararası mekânlarda geçmeye başladı. Hayranlarınca her kitabı beğenilmekle birlikte, Agatha Christie’nin edebi kaygılarla yazdığı bazı romanlar eleştirmenlerin de dikkatini çekti. On Küçük Zenci ise polis romanının klasikleri arasındadır. Agatha Christie, İngiliz töre romanı geleneğinde yazdığı polis romanları ile dünya edebiyatında kendine özgü bir yerin sahibi olmuştur. Christie 1971 yılında, İngiltere'nin en yüksek onur unvanı olan Britanya İmparatorluğu Kadın Komutanı unvanını almıştır. Yazar, 12 Ocak 1976 tarihinde yaşama veda etmiştir. == Romanları == Basım Yılı Ad Dedektif 1920 Ölüm Sessiz Geldi The Mysterious Affair at Styles Hercule Poirot Başmüfettiş Japp 1922 Gizli Düşman The Secret Adversary Tommy ve Tuppence 1923 Dersimiz Cinayet Murder on the Links also The Murder on the Links Hercule Poirot 1924 Kahverengi Elbiseli Adam The Man in the Brown Suit Anne Beddingfeld Albay Race 1925 Köşkteki Esrar The Secret of Chimneys Başkomiser Battle 1926 Roger Ackroyd Cinayeti The Murder of Roger Ackroyd Hercule Poirot 1927 Büyük Dörtler The Big Four Hercule Poirot Başmüfettiş Japp 1928 Mavi Tren'in Esrarı The Mystery of the Blue Train Hercule Poirot 1929 Yedilerin Gizemi The Seven Dials Mystery Bill Eversleigh Başkomiser Battle 1930 Ölüm Çığlığı The Murder at the Vicarage Miss Marple 1931 Sittaford Malikanesi'nin Gizemi The Sittaford Mystery veya Murder at Hazelmoor Emily Trefusis Müfettiş Narracott 1932 Son Evdeki Tehlike Peril at End House Hercule Poirot Başmüfettiş Japp 1933 Lord Edgware'yi Kim Öldürdü Lord Edgware Dies (Thirteen at Dinner) Hercule Poirot Başmüfettiş Japp 1934 Doğu Ekspresi'nde Cinayet Murder on the Orient Express (Murder in the Calais Coach) Hercule Poirot 1934 Neden Evans'a Sormadılar? Why Didn't They Ask Evans? (The Boomerang Clue) Bobby Jones Frankie Derwent 1935 Üç Perdelik Cinayet Three Act Tragedy (Murder in Three Acts) Hercule Poirot 1935 Ölüm Diken Üstünde Death in the Clouds (Death in the Air) Hercule Poirot Başmüfettiş Japp 1936 Cinayet Alfabesi The A.B.C. Murders (The Alphabet Murders) Hercule Poirot Başmüfettiş Japp 1936 Gece Gelen Ölüm (Mezopotamya' da Cinayet) Murder in Mesopotamia Hercule Poirot 1936 Briç Masasında Cinayet Cards on the Table Hercule Poirot Albay Race Başkomiser Battle Ariadne Oliver 1937 Sessiz Tanık Dumb Witness (Poirot Loses a Client) Hercule Poirot 1937 Nil'de Ölüm Death on the Nile Hercule Poirot Albay Race 1938 Ölümle Randevu Appointment with Death Hercule Poirot 1938 Noel'de Cinayet Hercule Poirot's Christmas (Murder for Christmas) A Holiday for Murder Hercule Poirot 1939 Zehiri Kim Verdi Murder is Easy (Easy to Kill) 1939 On Küçük Zenci And Then There Were None (Ten Little Indians Ten Little Niggers) 1940 Esrarengiz Sanık Sad Cypress Hercule Poirot 1940 İskemlede Beş Ceset One, Two, Buckle My Shoe (An Overdose of Death The Patriotic Murders) Hercule Poirot Başmüfettiş Japp 1941 Ölüm Oyunu Evil Under the Sun Hercule Poirot 1941 N veya M N or M? Tommy ve Tuppence 1942 Cesetler Merdiveni The Body in the Library Miss Marple 1942 Beş Küçük Domuz Five Little Pigs (Murder in Retrospect) Hercule Poirot 1942 Cinayet Reçetesi (Esrarengiz Parmaklar) The Moving Finger (The Case of the Moving Finger) Miss Marple 1944 Sıfıra Doğru Towards Zero Başkomiser Battle Müfettiş James Leach 1944 Yılan İçini Döktü Death Comes as the End 1945 Şampanyadaki Zehir Sparkling Cyanide (Remembered Death) Tony Morelli 1946 Hollow Malikanesi Cinayeti The Hollow (Murder After Hours) Hercule Poirot 1948 Şeytan Dönemeci Taken at the Flood (There is a Tide...) Hercule Poirot 1949 Çarpık Evdeki Cesetler Crooked House Charles Hayward 1950 Cinayet İlanı A Murder is Announced Miss Marple 1951 Bağdat'a Geldiler They Came to Baghdad Victoria Jones 1952 Bayan McGinty'nin Ölümü Mrs McGinty's Dead (Blood Will Tell) Hercule Poirot Ariadne Oliver 1952 Zarif Bir Cinayet Gecesi They Do It with Mirrors veya Murder with Mirrors Miss Marple 1953 Cenazeden Sonra After the Funeral Funerals are Fatal (Murder at the Gallop) Hercule Poirot 1953 Porsuk Ağacı Cinayeti A Pocket Full of Rye Miss Marple 1954 Bilinmeyen Hedef Destination Unknown (So Many Steps to Death) 1955 Üç Yanlış Üç Ceset Hickory Dickory Dock (Hickory Dickory Death) Hercule Poirot 1956 Sonuncu Kurban Dead Man's Folly Hercule Poirot Ariadne Oliver 1957 16.50 Treni 4.50 from Paddington (What Mrs. McGillicuddy Saw! Murder She Said Miss Marple 1958 Şahidin Gözleri Ordeal by Innocence Arthur Calgary 1959 Kapı Tekrar Vuruldu Cat Among the Pigeons Hercule Poirot 1961 Ölüm Büyüsü The Pale Horse Inspector Lejeune Mark Easterbrook 1962 Kırık Ayna (Ve Ayna Kırıldı) The Mirror Crack'd from Side to Side (The Mirror Crack'd) Miss Marple 1963 Ölüm Saatleri The Clocks Hercule Poirot 1964 Ölüm Adası A Caribbean Mystery Miss Marple 1965 Cinayetler Oteli At Bertram's Hotel Miss Marple 1966 Üçüncü Kız Third Girl Hercule Poirot Ariadne Oliver 1967 Geceyarısı Cinayeti Endless Night 1968 Pembe Evdeki Ölü By the Pricking of My Thumbs Tommy ve Tuppence 1969 Elmayı Yılan Isırdı Hallowe'en Party Hercule Poirot Ariadne Oliver 1970 Frankfurt Yolcusu Passenger to Frankfurt 1971 Ölüm Meleği Nemesis Miss Marple 1972 Filler de Hatırlar Elephants Can Remember Hercule Poirot Ariadne Oliver 1973 Kader Kapısı Postern of Fate (Son Tommy ve Tuppence Romanı) Tommy ve Tuppence 1975 Ve Perde İndi Curtain (Son Hercule Poirot Romanı) Hercule Poirot 1976 Uyuyan Ölüm Sleeping Murder (Son Marple Romanı) Miss Marple == Kısa Öykülerden Oluşan Kitapları == Basım Yılı Ad Dedektif 1924 Poirot Kanıt Peşinde Poirot Investigates Hercule Poirot 1929 Suç Ortakları Partners of Crime Tommy ve Tuppence 1930 Ölümün Tam Zamanı The Mysterious Mr. Quin Mr. Satterthwaite Harley Quin 1932 Cinayetler Kulübü The Thirteen Problems Miss Marple 1933 Kanatların Çağrısı The Hound of Death 1934 Parker Pyne İz Üzerinde Parker Pyne Investigates Parker Pyne Ariadne Oliver 1937 Arka Sokaktaki Cinayet Murder in the Mews Hercule Poirot(Arka Sokaktaki Cinayet) 1947 Hercule'un On İki Görevi The Labours of Hercules Hercule Poirot 1950 Fare Kapanı Three Blind Mice and Other Stories 1960 Noel Kekinin Gizemi The Adventure of the Christmas Pudding Hercule Poirot 1974 Hercule Poirot İz Üzerinde Poirot's Early Cases Hercule Poirot 1979 Miss Marple'ın Son Maceraları Miss Marple's Final Cases and Two Other Stories Miss Marple 1997 Işıklar Sönünce While the Light Lasts and Other Stories == Tiyatro Oyunundan Romana Çevrilenler == Basım Yılı Ad Dedektif 1930 Acı Kahve The Black Coffee Hercule Poirot 1954 Sevimli Örümcek Spider's Web 1958 Beklenmeyen Misafir The Unexpected Guest == Günümüz kültürüne etkisi == Christie'nin polisiye eserleri, Agatha Christie: Orient Ekspresinde Cinayet adlı bir video oyununa da konu olmuştur. == Dış bağlantılar == * Agatha Christie Türkiye fan forum sitesi * Türkiye'de yayımlanmış Agatha Christie romanlarının Türkçe adları * Agatha Christie kitaplarinin bazilarinin okur degerlendirmeleri == Kaynakça == Kategori:1890 doğumlular Kategori:1976 yılında ölenler Kategori:19. yüzyıl İngiliz yazarları Kategori:20. yüzyıl İngiliz yazarları Kategori:İngiliz hikâye yazarları Kategori:İngiliz oyun yazarları Kategori:Britanyalı polisiye yazarları Kategori:Edgar Ödülü sahipleri Kategori:Royal Society of Literature üyeleri