Türk yazı dilleri söz varlığı

(Daha fazla bilgi için buraya bakınız: Türk dilleri ailesi) Türk dilleri olarak söylenegelen dillerin birbirlerine göre söyleniş biçimlerini gösterir çizelgeler halinde karşılaştırmalar yapılmıştır. == Türk yazı dilleri söz varlığı karşılaştırması == Burada yer alan bazı çizelgelerde, önemli sözcükler farklı Türk dillerinde karşılaştırılır; böylece Çuvaşça'nın ve Yakutça'nın farklığını ve diğerlerinin birbirine yakınlığını görmemizi sağlar. Bazı sözcüklerin tabloda eksik olması, o dilde o sözcüğün varolmadığı anlamına gelmez. Bazı dillerde bazı sözcükler farklı etimolojik kökten gelirler ve bu yüzden karşılaştırılması anlamlı değildir. Eski Türkçe Türkiye Türkçesi Türkmence Tatarca Kazakça Özbekçe Uygurca Yakutca Çuvaşca ata ata ata ota ata atte ana anne/ana ene ana ana ona ana anne o'gul oğul oğul ul, uğıl ul o'gil oğul uol ıvăl er(kek) erkek erkek ir erkek erkak är(käk) er ar, arşçin kyz kız gyz qız qιz qiz qiz ky:s he'r kiši kişi kişi keşe kisi kishi kişi kihi şçin kelin gelin geli:n kilen kelin kelin kelin kylyn kilen Eski Türkçe Türkiye Türkçesi Türkmence Tatarca Kazakça Özbekçe Uygurca Yakutca Çuvaşca jürek yürek ýürek yöräk jürek yurak yüräk süreq ıratu qan kan ga:n qan qan qon qan qa:n jon baš baş baş baş bas bosh baş bas pušç qyl kıl qyl qıl kyl kyl qil kyl χe'le'r köz göz göz küz köz ko'z köz kos kör kirpik kirpik kirpik kerfek kirpik kiprik kirpik kirbi: χurbuk qulqaq kulak gulak qolaq qulaq quloq qulaq gulka:k hălha burun burun burun borın murιn burun burun murun sămsa; qol kol gol qul qol qo'l qol qol hul el(ig) el el al(qan) ili: ală barmak parmak barmak barmaq barmoq barmaq pürne tyrnaq tırnak dyrnaq tırnaq tιrnaq tirnoq tirnaq tynyraq tiz diz dy:z tez tize tizza tiz tüsäχ baltyr baldır baldyr baltır baldyr boldyr baltir ballyr adaq ayak aýaq ayaq ayaq oyoq ayaq ataq qaryn karın garyn qarın qarιn qorin qor(saq) qaryn hırăm Eski Türkçe Türkiye Türkçesi Türkmence Tatarca Kazakça Özbekçe Uygurca Yakutca Çuvaşca at at at at at ot at at ut siyir sığır sygyr síır (sıyır) siyιr sigir seyir yt it it et iyt it it yt jyda balyq balık balyk balıq balιq baliq beliq balyk pulă bit bit bit bet biyt bit pit byt pıjdă Eski Türkçe Türkiye Türkçesi Türkmence Tatarca Kazakça Özbekçe Uygurca Yakutca Çuvaşca ev ev öý öy üy uy öy av otag otağ otaq otaq otoq otağ otu: yol yol yo:l yul jol yo'l yol suol şçăl köprüq köprü köpri küpar köpir ko'prik kövrük kürpe keper oq ok ok uk o'q oq oχ ugu ot ot ot ut ot o't ot uot vot kül kül kül köl kül kul kül kül kö'l suv su suw syw suw suv su ui syv kemi gemi gämi kimä keme kema kemä kime köl göl köl kül köl ko'l köl küöl külĕ atov ada ada atan aral orol aral ută küneš güneş gün qoyaş kün quyosh kün kün (quyaş) hĕvel bulut bulut bulut bolıt bult bulut bulut bylyt pĕlĕt yulduz yıldız ýyldyz yoldız zhuldιz yulduz yultuz sulus şçăltăr topraq toprak toprak tufraq topιraq tuproq tupraq toburaχ tăpra töpü tepe depe tübä töbe tepa töpä töbö tüpe yağac ağaç agaç ağaç ağaš yog'och yağaç jyvăşç tenri tanrı taňry täñre tangri täñri tanara tură Eski Türkçe Türkiye Türkçesi Türkmence Tatarca Kazakça Özbekçe Uygurca Yakutca Çuvaşca uzun uzun uzyn ozın uzιn uzun uzun uhun vărăm yany yeni yany yaña janga yangi yeñi sana şĕnĕ semiz semiz semiz simez semiz semiz semiz emis samăr tolu dolu do:ly tulı tolι to'la toluq toloru tulli aq ak ak aq aq oq aq qara kara gara qara qara qora qara χara χura qyzyl kızıl gyzyl qızıl qızıl qizil qizil kyhyl χĕrlĕ kök gök gök kük kök ko'k kök küöq kăvak Sayılar Eski Türkçe Türkiye Türkçesi Türkmence Tatarca Kazakça Özbekçe Uygurca Yakutca Çuvaşca 1 bir bir bir ber bir bir bir bi:r pĕrre 2 eki iki iki ike yeki ikki ikki ikki ikkĕ 4 tört dört dö:rt dürt tört to'rt töt tüört tăvattă 7 yeti yedi yedi cide jeti yetti yättä sette şiççĕ 10 on on o:n un on o'n on uon vunnă 100 yüz yüz yü:z yöz jüz yuz yüz sü:s şĕr Şahıs Zamirleri Şahıs Zamirleri Şahıs Zamirleri Şahıs Zamirleri Şahıs Zamirleri Şahıs Zamirleri Şahıs Zamirleri Şahıs Zamirleri Şahıs Zamirleri Şahıs Zamirleri Şahıs Zamirleri Türkiye Azerbaycan Türkmen Özbek Yeni Uygur Başkırt Tatar Kazak Kırgız Yakut Çuvaş ben mən men men män min min men men min epĕ / ep bana mənə maňa menga maña miñä miña mağan maga miexe / miexeğe mana beni məni meni meni meni mine mine meni meni miigin mana bende məndə mende menda mändä / meniñdä mindä mindä mende mende - manra benden məndən menden mendan mändin / meniñdin mindän minnän menen menden miigitten manran benim mənim meniň mening meniñ mineñ minem meniñ menin miene man / manăn benimle mənimlə men bilen / meniň bilen men bilan / mening bilan män bilen / meniñ bilän mineñ menän minem belän menimen men menen miiginen manpa Türkiye Azerbaycan Türkmen Özbek Yeni Uygur Başkırt Tatar Kazak Kırgız Yakut Çuvaş sen sən sen sen sän hin sin sen sen en esĕ / es sana sənə saňa senga saña hiñä siña sağan saga eyiexe / eyiexeğe sana seni səni seni seni seni hine sine seni seni eyigin sana sende səndə sende senda sändä / seniñdä hindä sindä sende sende - sanra senden səndən senden sendan sändin / säniñdin hindän sinnän senen senden eyigitten sanran senin sənin seniň sening seniñ hineñ sineñ seniñ senin eyiene san / sanăn seninle səninlə sen bilen / seniň bilen sen bilan / sening bilan sän bilän / seniñ bilän hineñ menän sineñ belän senimen sen menen eyiginen sanpa Türkiye Azerbaycan Türkmen Özbek Yeni Uygur Başkırt Tatar Kazak Kırgız Yakut Çuvaş siz siz siz siz siz / sili heź sez siz siz en esir / esĕr size sizə size sizga sizgä / siligä heźgä sezgä sizge sizge eyiexe / eyiexeğe sire sizi sizi sizi sizni sizni / silini heźźe sezne sizdi sizdi eyigin sire sizde sizdə sizde sizda sizdä / silidä heźźä sezdä sizde sizde - sirĕnte sizden sizdən sizden sizdan sizdin / silidin heźźän sezdän sizden sizden eyigitten sirĕnten sizin sizin siziň sizning sizniñ / siliniñ heźźeñ sezneñ sizdiñ sizdin eyiene sirĕn sizinle sizinlə siz bilen / siziň bilen siz bilan / sizning bilan siz bilän / sizniñ bilän / sili bilän heźźeñ menän sezneñ belän sizben siz menen eyiginen sirĕnpe Türkiye Azerbaycan Türkmen Özbek Yeni Uygur Başkırt Tatar Kazak Kırgız Yakut Çuvaş o o ol u u ul ul ol al kini văl / ul ona ona oňa unga uniñğa uğa aña oğan aga kiniexe ăna onu onu onu uni uni unı anı onı anı kinini ăna onda onda onda unda unda / uniñda / anda unda anda onda anda - unra / unta ondan ondan ondan undan undin / uniñdin / andin undan annan onan andan kinitten unran / untan onun onun onuň uning unuñ unıñ anıñ onıñ anın kiene un / unăn onunla onunla o bilen / onuň bilen u bilan / uning bilan u bilän / unuñ bilän unıñ menän anıñ belän onımen al menen kininen unpa Türkiye Azerbaycan Türkmen Özbek Yeni Uygur Başkırt Tatar Kazak Kırgız Yakut Çuvaş biz biz biz biz biz beź bez biz biz bihigi epir / epĕr bize bizə bize bizga bizgä beźgä bezgä bizge bizge bihiexe / bihiexeğe pire bizi bizi bizi bizni bizni beźźe bezne bizdi bizdi bihigini pire bizde bizdə bizde bizda bizdä beźźä bezdä bizde bizde - pirĕnte / pirte bizden bizdən bizden bizdan bizdin beźźän bezdän bizden bizden bihigitten pirĕnten / pirten bizim bizim biziň bizning bizniñ beźźeñ bezneñ bizdiñ bizdin bihiene pirĕn bizimle bizimlə biz bilen / biziň bilen biz bilan / bizning bilan biz bilän / bizniñ bilän beźźeñ menän bezneñ belän bizben biz menen bihiginen pirĕnpe Türkiye Azerbaycan Türkmen Özbek Yeni Uygur Başkırt Tatar Kazak Kırgız Yakut Çuvaş siz siz siz senlar silär / sänlär heź sez sender siler ehigi esir / esĕr size sizə size senlarga silärgä / sänlärgä heźgä sezgä senderge silerge ehiexe / ehiexeğe sire sizi sizi sizi senlarni silärni / sänlärni heźźe sezne senderdi silerdi ehigini sire sizde sizdə sizde senlarda silärdä / sänlärdä heźźä sezdä senderde silerde - sirĕnte sizden sizdən sizden senlardan silärdin / sänlärdin heźźän sezdän senderden silerden ehigitten sirĕnten sizin sizin siziň senlarning silärniñ / sänlärniñ heźźeñ sezneñ senderdiñ silerdin ehiene sirĕn sizinle sizinlə siz bilen / siziň bilen senlar bilan silär bilän / sänlär bilän heźźeñ menän sezneñ belän sendermen siler menen ehiginen sirĕnpe Türkiye Azerbaycan Türkmen Özbek Yeni Uygur Başkırt Tatar Kazak Kırgız Yakut Çuvaş onlar onlar olar ular ular ular alar / ular olar alar kiniler vĕsem / vălsem onlara onlara olara ularga ularğa ularğa alarğa olarğa alarga kinilerge vĕsene onları onları olary ularni ularni ularźı alarnı olardı alardı kinileri vĕsene onlarda onlarda olarda ularda ularda ularźa alarda olarda alarda - vĕsenche onlardan onlardan olardan ulardan ulardin ularźan alardan olardan alardan kinilerten vĕsenchen onların onların olaryň ularning ularniñ ularźın alarnıñ olardıñ alardın kiennere vĕsen / vĕsenĕn onlarla onlarla olar bilen ular bilan ular bilän ular menän alar belän olarmen alar menen kinilerinen vĕsempe