Samtskaro Kilisesi

Samtskaro Kilisesi (Gürcüce: სამწყაროს ეკლესია veya სამწყარის ეკლესია; okunuşu: "samts'qaros ek'lesia" veya "samts'qaris ek'lesia"), tarihsel Klarceti bölgesindeki Gürcü kiliselerinden biridir. Günümüzde Artvin ilinin Ardanuç ilçesinde, eski adı Samtskaro olan Aşağıırmaklar köyündedir.Tao- Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, Tiflis, 2018, s. 145. ISBN 9789941478178. Samtskari Kilisesi olarak da bilinen Samtskaro Kilisesi, bugün Aşağıırmaklar ve Yukarıırmaklar olarak ayrılmış olan Samtskaro köyünün kilisesiydi. Kilisenin Osmanlı döneminden önce inşa edilmiş olduğu anlaşılmaktadır. Samtskaro köyü 1551 yılında Osmanlıların eline geçti. Osmanlı tahrir defterlerine göre köyde 1574 yılında tamamı Hristiyan olan 66 hane, 1595 yılında ise 54 hane yaşıyordu.Klarceti (Gürcüce), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Şota Mamuladze, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Cemal Karalidze, Batum, 2016, s. 36 ISBN 978-9941-0-8969-5. Nüfusun tamamının Hristiyan olduğu düşünülünce, kilisenin 17. yüzyılın başlarında da faaliyetini sürdürdüğü söylenebilir. Köyün Müslüman olmasından sonra Samtskaro Kilisesi işlevsiz kalmış olmalıdır. Rusların 1886 yılında gerçekleştiği nüfus tespitinde ise Samtskaro köyüde, tamamı Gürcü olan 732 kişi yaşıyordu. Tek nefli bir yapı olan ve günümüzde tamamen ortadan kalkmış olan Smatskaro Kilisesi, bugünkü köyün doğu kısmında, yolun kıyısında bulunuyordu. Rus idaresi sırasında Klarceti ve Şavşeti bölgelerini gezmiş olan Nikolay Marr 1904 yılında kiliseyi görmüş ve fotoğrafını da çekip tespit etmiştir.Nikolay Marr, Şavşeti ve Klarceti Gezi Günlükleri, Batum, 2015 (Birinci basım: 1911, Petersburg, Rusça), s. 248 ISBN 978-9941-434-11-2. O tarihte görece iyi korunmuş olan yapı, 20. yüzyılın ikinci yarısında ortadan kaldırılmıştır. Samtskaro Kilisesi'nin yerinde bugün bir kahvehane bulunmaktadır. Kahvehanenin yanındaki mekânda kiliseden küçük bir parça günümüze ulaşmıştır. Goraşeti'deki köylülerin verdiği bilgiye göre, bu köydeki cami Samtskaro Kilisesi'nin taşlarıyla inşa edilmiştir. Bununla birlikte camide bu taşları ayırt etmek mümkün değildir.2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2016, s. 101 ISBN 978-9941-9123-9-9 Artvin vilayeti üzerine çalışmasıyla tanınan Muvahhid Zeki, 1927 yılında Samtskaro köyünde Gürcülerden kalma harabe halinde iki kilisenin bulunduğunu yazmıştır. Bu bilgi, bu kilise ile köydeki diğer kilisenin bu tarihten sonra yıkıldığını ve tahrip edildiğini göstermektedir.Muvahhid Zeki, Artvin Vilayeti Hakkında Malumat-ı Umumiye, İstanbul, 2010 (Birinci basım 1927), s. 82-83, ISBN 978-9944-197-52-6. Muvahhid Zeki'nin de sözünü ettiği ikinci kilise, Yukarıırmaklar köyündedir. Tamamen yıkılmış olan yapı, bugünkü köyün merkezinin 1 km kuzeyinde, kayalık bir tepenin zirvesinde bulunuyordu. Bu ikinci kilise de bir köy kilisesiydi. Günümüze kalan yıkık duvarın yüksekliği 1 metreyi bulmaktadır. Doğusunda sunağın izi bugün de fark edilmektedir.Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, Tiflis, 2018, s. 146. ISBN 9789941478178. ==Kaynakça== Kategori:Artvin'deki kiliseler Kategori:Artvin'deki Gürcü Ortodoks kiliseleri Kategori:Artvin tarihi Kategori:Tao-Klarceti