Kosova Vilayeti

Kosova Vilayeti (Sırpça: Косовски вилајет/Kosovski vilajet; Arnavutça: Vilajeti i Kosovës; Makedonca: Покраина на Косово / Pokraina na Kosovo) 1877 yılında kurulan Osmanlı İmparatorluğu vilayeti. Vilayetin merkezi önce Priştine sonra Üsküp olmuştur. == Tarihi == 1869 yılında Prizren, Manastır Vilayeti'nden ayrılarak bir vilayet hâline gelmiştir. Merkezi Prizren olan Prizren Vilayeti'nin 1877 yılında başkenti Priştine'ye taşınmış böylelikle vilayetin adı Kosova Vilayeti olarak değişmiştir. 1877 yılında kurulan Kosova Vilayeti'nin ilk valisi Halil Rıfat Paşa'dır. Kosova Vilayeti'nin ilk merkezi Priştine'dir. Ardından 1893 yılında vilayetin merkezi Üsküp'e taşınmıştır. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonrası bağımsızlıklarını kazanan Sırplar Kosova'da da hak iddia etmeye başlamışlardır. Berlin Antlaşması ile Kosova Vilayeti'ne bağlı olan Yeni Pazar Sancağı Bosna-Hersek'e bırakılmıştır. Osmanlı İmparatorluğu’nun 1912 yılındaki I. Balkan Savaşı'nda yenik düşmesi üzerine Kosova, Sırbistan Krallığı'nın bir parçası hâline gelmiştir. Böylelikle Kosova Vilayeti de tamamen ortadan kalkmıştır.H. Yıldırım Ağanoğlu "Kosova Vilayeti Salnamesi " , Rumeli Türkleri Kültür ve Dayanışma (1896). I. Balkan Savaşı sonunda imzalanan Londra Antlaşması ile kesin olarak Sırbistan'a bırakılmıştır. == Nüfusu == Kosova Vilayeti'nin 1893 tarihinde nüfusu 847.419'dur. Bunun 507.080'i Müslüman, 340.339'u Hristiyandır. Vilayette Türk, Arnavut, Boşnak gibi Müslüman unsurlar ve Bulgar, Makedon, Sırp, Rum, Ulah gibi Hristiyan birçok etnik unsur bir arada yaşamıştır. Nüfus Nüfus Nüfus Kosova Kosova Kosova Yıl Nüfus 1870 676.300 1874 1.340.500 1884 561.300 1890 588.300 1891 961.000 1900 1.038.100 Y & G Y & G Y & G Y & G Y & G Y & G Y & G Kosova Vilayeti 1893 nüfusu Kosova Vilayeti 1893 nüfusu Kosova Vilayeti 1893 nüfusu Kosova Vilayeti 1893 nüfusu Kosova Vilayeti 1893 nüfusu Kosova Vilayeti 1893 nüfusu Kosova Vilayeti 1893 nüfusu Kosova Vilayeti 1893 nüfusu Kosova Vilayeti 1893 nüfusu Kosova Vilayeti 1893 nüfusu Kosova Vilayeti 1893 nüfusu Kosova Vilayeti 1893 nüfusu Kaza Müslüman Ortodoks Rum Ortodoks Bulgar Yahudi Başka Toplam Üsküp 40,256 6,655 22,497 724 38 70,170 İştip 24,166 - 17,575 510 - 42,251 Karatova 4,332 35 19,618 - - 23,985 Radovişte 10,519 - 7,364 - 97 17.980 Kumanova 12,268 87 29,478 - 8 41,841 Eğri Palanka 2,078 388 18,196 - - 20,662 Kaçanik 22,239 83 33,120 - - 55.442 Usküp Sancağı 115,858 7,248 147,848 1,234 143 272.331 Priştine 52,614 - 15,268 305 1,633 69,820 Vıçıtırın 20,952 - 2,927 - - 23,879 Mitroviça 4,434 - 3,910 - - 8,344 Gilan 32,738 - 19,305 - 1,616 53,659 Preşuva 15,938 - 26,047 - - 41,985 Priştine Sancağı 126,676 - 67,457 305 3,249 197,687 Seniçe 13,033 - 7,760 12 - 20,805 Yenipazar 19,103 - 15,182 150 - 34,435 Akova 13,440 - 4,633 - - 18,073 Yeni Varoş 1,338 - 7,043 5 - 8.386 Aşağikolaşin 2,472 - 554 - - 3.026 Yenipazar Sancağı 49,386 - 35,172 167 - 84,725 Taşlıca 13,944 7,137 - - 21.081 Prepol 6,611 10,018 - - 16.629 Taşlıca Sancağı 20,555 - 17,155 - - 37.710 İpek 8.114 - 4,348 - 374 12,836 Yakova 9,721 - 261 - 949 10,931 Tergovışte 4.606 - 781 - - 5,387 Berane 620 - 1.640 - - 2,260 Gosine 2,259 - 356 - 10 2,625 İpek Sancağı 25,320 - 7.386 - 1,333 34,039 Prizren 35,492 - 7.100 - 960 43,552 Lume 7.011 - - - - 7,011 Kalkandelen 29,212 4.990 9.830 - - 44,032 Prizren Sancağı 71,715 4.990 16.930 - 960 94,595 Kosova Vilayeti 409,510 29,393 274,793 1,706 5,685 721,087 Not: Aşağikolaşin kazası, Prizren ve İpek sancaklarının bütün kazalarında sadece erkekler sayılmıştır. Gerçek nüfus, büyük ihtimal iki kat fazladır. Toplam müslüman nüfus: 268,867 erkek ve 140,643 kadın. Ortodoks Rum: 18,504 erkek ve 10,889 kadın. Ortodoks Bulgar: 157,364 erkek ve 117,429 kadın. Latin: 4,107 erkek ve 1,481 kadın. Not: Aşağikolaşin kazası, Prizren ve İpek sancaklarının bütün kazalarında sadece erkekler sayılmıştır. Gerçek nüfus, büyük ihtimal iki kat fazladır. Toplam müslüman nüfus: 268,867 erkek ve 140,643 kadın. Ortodoks Rum: 18,504 erkek ve 10,889 kadın. Ortodoks Bulgar: 157,364 erkek ve 117,429 kadın. Latin: 4,107 erkek ve 1,481 kadın. Not: Aşağikolaşin kazası, Prizren ve İpek sancaklarının bütün kazalarında sadece erkekler sayılmıştır. Gerçek nüfus, büyük ihtimal iki kat fazladır. Toplam müslüman nüfus: 268,867 erkek ve 140,643 kadın. Ortodoks Rum: 18,504 erkek ve 10,889 kadın. Ortodoks Bulgar: 157,364 erkek ve 117,429 kadın. Latin: 4,107 erkek ve 1,481 kadın. Not: Aşağikolaşin kazası, Prizren ve İpek sancaklarının bütün kazalarında sadece erkekler sayılmıştır. Gerçek nüfus, büyük ihtimal iki kat fazladır. Toplam müslüman nüfus: 268,867 erkek ve 140,643 kadın. Ortodoks Rum: 18,504 erkek ve 10,889 kadın. Ortodoks Bulgar: 157,364 erkek ve 117,429 kadın. Latin: 4,107 erkek ve 1,481 kadın. Not: Aşağikolaşin kazası, Prizren ve İpek sancaklarının bütün kazalarında sadece erkekler sayılmıştır. Gerçek nüfus, büyük ihtimal iki kat fazladır. Toplam müslüman nüfus: 268,867 erkek ve 140,643 kadın. Ortodoks Rum: 18,504 erkek ve 10,889 kadın. Ortodoks Bulgar: 157,364 erkek ve 117,429 kadın. Latin: 4,107 erkek ve 1,481 kadın. Not: Aşağikolaşin kazası, Prizren ve İpek sancaklarının bütün kazalarında sadece erkekler sayılmıştır. Gerçek nüfus, büyük ihtimal iki kat fazladır. Toplam müslüman nüfus: 268,867 erkek ve 140,643 kadın. Ortodoks Rum: 18,504 erkek ve 10,889 kadın. Ortodoks Bulgar: 157,364 erkek ve 117,429 kadın. Latin: 4,107 erkek ve 1,481 kadın. Not: Aşağikolaşin kazası, Prizren ve İpek sancaklarının bütün kazalarında sadece erkekler sayılmıştır. Gerçek nüfus, büyük ihtimal iki kat fazladır. Toplam müslüman nüfus: 268,867 erkek ve 140,643 kadın. Ortodoks Rum: 18,504 erkek ve 10,889 kadın. Ortodoks Bulgar: 157,364 erkek ve 117,429 kadın. Latin: 4,107 erkek ve 1,481 kadın. Not: Aşağikolaşin kazası, Prizren ve İpek sancaklarının bütün kazalarında sadece erkekler sayılmıştır. Gerçek nüfus, büyük ihtimal iki kat fazladır. Toplam müslüman nüfus: 268,867 erkek ve 140,643 kadın. Ortodoks Rum: 18,504 erkek ve 10,889 kadın. Ortodoks Bulgar: 157,364 erkek ve 117,429 kadın. Latin: 4,107 erkek ve 1,481 kadın. Not: Aşağikolaşin kazası, Prizren ve İpek sancaklarının bütün kazalarında sadece erkekler sayılmıştır. Gerçek nüfus, büyük ihtimal iki kat fazladır. Toplam müslüman nüfus: 268,867 erkek ve 140,643 kadın. Ortodoks Rum: 18,504 erkek ve 10,889 kadın. Ortodoks Bulgar: 157,364 erkek ve 117,429 kadın. Latin: 4,107 erkek ve 1,481 kadın. Not: Aşağikolaşin kazası, Prizren ve İpek sancaklarının bütün kazalarında sadece erkekler sayılmıştır. Gerçek nüfus, büyük ihtimal iki kat fazladır. Toplam müslüman nüfus: 268,867 erkek ve 140,643 kadın. Ortodoks Rum: 18,504 erkek ve 10,889 kadın. Ortodoks Bulgar: 157,364 erkek ve 117,429 kadın. Latin: 4,107 erkek ve 1,481 kadın. Not: Aşağikolaşin kazası, Prizren ve İpek sancaklarının bütün kazalarında sadece erkekler sayılmıştır. Gerçek nüfus, büyük ihtimal iki kat fazladır. Toplam müslüman nüfus: 268,867 erkek ve 140,643 kadın. Ortodoks Rum: 18,504 erkek ve 10,889 kadın. Ortodoks Bulgar: 157,364 erkek ve 117,429 kadın. Latin: 4,107 erkek ve 1,481 kadın. Not: Aşağikolaşin kazası, Prizren ve İpek sancaklarının bütün kazalarında sadece erkekler sayılmıştır. Gerçek nüfus, büyük ihtimal iki kat fazladır. Toplam müslüman nüfus: 268,867 erkek ve 140,643 kadın. Ortodoks Rum: 18,504 erkek ve 10,889 kadın. Ortodoks Bulgar: 157,364 erkek ve 117,429 kadın. Latin: 4,107 erkek ve 1,481 kadın. == Sancakları == * Üsküp Sancağı: 1893 yılından sonra vilayetin merkez sancağı olmuştur. Sancağa bağlı kazalar Üsküp, Köprülü, Kumanova, Kaçanik, İştip, Kratova ve Koçana kazalarıdır. * Prizren Sancağı: Sancağa bağlı kazalar Prizren ve Kalkandelen kazalarıdır.Gostivar, Prizren, Priştine ve Kalkandelen şehirleri bu sancağa bağlıdır. * İpek Sancağı: Sancağa bağlı kazalar İpek, Yakova, Gusinye, Berane ve Tırgovişte kazalarıdır. * Priştine Sancağı: 1877 ve 1893 tarihleri vilayetin merkez sancağıdır. Sancağa bağlı kazalar Priştine, Mitroviça, Velçetrin, Gilan ve Preşova kazalarıdır; (1902: Yeni Pazar). * Yeni Pazar Sancağı: Sancağa bağlı kazalar Yeni Pazar, Seniçe, Aşağikolaşin, Yeni Varoş ve Akova kazalarıdır. * Taşlıca Sancağı (1880-1913): Taşlıca, Prepol ve Priboy kazalarıdır. * Seniçe Sancağı (1902-1913): Seniçe, Yeni Varoş, Akova ve Aşağikolaşin kazalarıdır. == Yöneticileri == * Halil Rıfat Paşa (Şubat 1877 - Haziran 1878) * Manastırlı Mehmed Nazıf Paşa (Haziran 1878 - Aralık 1879) * Hüseyin Fikri Paşa (Aralık 1879 - Ağustos 1880) * Potirikli Osman Nuri Paşa (Ağustos 1880 - Haziran 1881) * Ahmed Hıfzı Paşa (Haziran 1881 - Temmuz 1883) * Abdi Paşa (Temmuz 1883 - Ekim 1885) * Selanikli Mehmed Faik Paşa (Ekim 1885 - Ekim 1889) * Ahmed Eyüp Paşa (Ekim 1889 - Aralık 1890) * Abdülkadir Kemali Paşa (Aralık 1890 - Haziran 1891) * Mehmed Şakir Paşa (Haziran 1891 - Temmuz 1892) * Ethem Paşa (Temmuz 1892 - Aralık 1893) * Erzurumlu Hafız Mehmed Paşa (Aralık 1893 - Nisan 1900) * Mehmed Reşad Bey (Nisan 1900 - Ocak 1903) * Erzurumlu Hafız Mehmed Paşa (Ocak 1903 - Nisan 1903) * Mehmed Şakir Paşa (Nisan 1903 - Nisan 1905) * Mahmud Şevket Paşa (Nisan 1905 - Ağustos 1908) * Bağdatlı Mehmed Hadi Paşa (Ağustos 1908 - Mayıs 1909) * Hüseyin Hüsnü Paşa (Mayıs 1909 - Ağustos 1909) * Ali Mazhar Bey (Ağustos 1909 - Kasım 1910) * Halil Bey (Kasım 1910 - Kasım 1911) * Mazhar Bey (Kasım 1911 - Ağustos 1912) * Müstedami Ali Galib Paşa (Ağustos 1912) == Galeri == Kosova Vilayeti 1875-1878.jpg|1875-1878 yıllarında Kosova Vilayeti Kosova Vilayeti 1881-1912.jpg|1881-1912 yıllarında Kosova Vilayeti Kosovo Vilayet 1905.jpg|1905 yılında Kosova Vilayeti Kosovo Vilayet — Memalik-i Mahruse-i Shahane-ye Mahsus Mukemmel ve Mufassal Atlas (1907).jpg|1907 yılında Kosova Vilayeti ==Ayrıca bakınız== * Arnavutluk Vilayeti == Kaynakça == * === Dipnotlar === *