Türkiye'de seçimler

Türkiye'de seçimler devletin altı pozisyonu için yapılır: cumhurbaşkanlığı (ulusal), parlamento (ulusal), belediye başkanlığı (yerel), ilçe belediye başkanlığı (yerel), il veya belediye meclis üyeleri (yerel) ve muhtarlar (yerel). Seçimler dışında referandumlar da yapılmaktadır. Milletvekili genel seçimleri, beş (5) yılda bir, 600 üyeli Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne üye seçmek için, nispi temsil sistemi ile yapılır. Bir parti mecliste sandalye elde etmek için, ulusal düzeyde oyların en az %7'sini almalıdır. Küçük partiler, büyük partilerle ittifak kurarak seçim barajından muaf tutulabilir. Bu durumda ittifak içindeki bir partinin %7'yi geçmesi yeterlidir. Bağımsız adaylar seçim barajına tabi değildir. Yerel seçimler, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisindeki yerel yönetimleri belirlemek amacıyla yapılır. Cumhurbaşkanları ise 2007'de anayasada yapılan değişikliğe kadar meclis tarafından bir dönem yedi yıllığına seçilmekteydi, bundan sonra halk tarafından en fazla iki dönem beş yıllığına (5+5) seçilmektedir. == Cumhurbaşkanlığı seçimleri == === Son seçim === Yurt içi % Yurt dışı % Gümrük % Toplam % Toplam Kayıtlı Seçmen 60.771.236 — 3.426.218 64.197.454 100 Toplam Kullanılan Oy - Katılım (%) 52.093.375 85,72 1.782.886 52,04 147.340 4,3 54.023.601 84,15 Geçersiz/Boş oy 674.819 — 8427 — 1042 — 684.288 — Adayların Geçerli Oyları Yurt içi % Yurt dışı % Gümrük % Toplam % Recep Tayyip Erdoğan 26.690.529 51,91 1.059.494 59,71 84.566 57,8 27.834.589 52,18 Kemal Kılıçdaroğlu 24.728.027 48,09 714.965 40,29 61.732 42,2 25.504.724 47,82 Toplam Geçerli Oy - Oy Oranı (%) 51.418.556 100 1.774.459 100 146.298 100 53.339.313 100 === Eski seçimler === ==== Kazanan adaylar ==== Seçimler Tarih Toplam üye veya seçmen Toplam kullanılan oy Aday sayısı Kazanan Aldığı oy Aldığı oy oranı ve seçildiği tur Kaynak İki dereceli seçim İki dereceli seçim İki dereceli seçim İki dereceli seçim İki dereceli seçim İki dereceli seçim İki dereceli seçim İki dereceli seçim İki dereceli seçim 1\. seçim 29 Ekim 1923 333 158 1 Mustafa Kemal Atatürk 158 100 (1. tur) 2\. seçim 1 Kasım 1927 316 288 1 Mustafa Kemal Atatürk 288 100 (1. tur) 3\. seçim 4 Mayıs 1931 317 289 1 Mustafa Kemal Atatürk 289 100 (1. tur) 4\. seçim 1 Mart 1935 399 386 1 Mustafa Kemal Atatürk 386 100 (1. tur) 5\. seçim 11 Kasım 1938 399 348 1 İsmet İnönü 348 100 (1. tur) 6\. seçim 3 Nisan 1939 429 413 1 İsmet İnönü 413 100 (1. tur) 7\. seçim 8 Mart 1943 455 435 1 İsmet İnönü 435 100 (1. tur) 8\. seçim 5 Haziran 1946 465 451 3 İsmet İnönü 388 86 (1. tur) 9\. seçim 22 Mayıs 1950 487 453 2 Celâl Bayar 387 85 (1. tur) 10\. seçim 14 Mayıs 1954 541 513 2 Celâl Bayar 486 95 (1. tur) 11\. seçim 1 Kasım 1957 638 607 1 Celâl Bayar 434 71 (1. tur) 12\. seçim 26 Ekim 1961 541 513 1 Cemal Gürsel 486 95 (1. tur) 13\. seçim 28 Mart 1966 636 532 2 Cevdet Sunay 461 87 (1. tur) 14\. seçim 6 Nisan 1973 635 557 4 Fahri Korutürk 365 66 (15. tur) 15\. seçim 22 Mart 1980 - - - - - - 16\. seçim 31 Ekim 1989 450 285 2 Turgut Özal 263 92 (3. tur) 17\. seçim 16 Mayıs 1993 450 431 4 Süleyman Demirel 244 57 (3. tur) 18\. seçim 5 Mayıs 2000 550 533 10 Ahmet Necdet Sezer 330 62 (3. tur) 19\. seçim 28 Ağustos 2007 550 448 3 Abdullah Gül 339 76 (3. tur) Tek dereceli seçim Tek dereceli seçim Tek dereceli seçim Tek dereceli seçim Tek dereceli seçim Tek dereceli seçim Tek dereceli seçim Tek dereceli seçim Tek dereceli seçim 20\. seçim 10 Ağustos 2014 55.892.858 41.026.021 3 Recep Tayyip Erdoğan 21.000.143 51,8 (1. tur) 21\. seçim 24 Haziran 2018 59.367.469 51.197.959 6 Recep Tayyip Erdoğan 26.330.823 52,6 (1. tur) 22\. seçim 28 Mayıs 2023 64.197.454 54.023.601 4 Recep Tayyip Erdoğan 27.834.589 52,2 (2. tur) == Genel seçimler == küçükresim|2018 cumhurbaşkanlığı seçiminde kullanılan oy pusulaları === Son seçim === 28\. Dönem Türkiye Büyük Millet Meclisi 300px Parti Genel başkan Yurt İçi % Yurt Dışı % Toplam % +/– Sandalye +/– Adalet ve Kalkınma Partisi Recep Tayyip Erdoğan 18.586.137 35,32 806.325 44,44 19.392.452 35,62 6,94 268 27 Cumhuriyet Halk Partisi Kemal Kılıçdaroğlu 13.374.463 25,41 427.720 23,57 13.802.183 25,35 2,70 169 23 Milliyetçi Hareket Partisi Devlet Bahçeli 5.283.345 10,04 201.475 11,10 5.484.820 10,07 1,03 50 1 İYİ Parti Meral Akşener 5.211.632 9,90 64.349 3,55 5.275.981 9,69 0,27 43 Yeşiller ve Sol Gelecek Partisi Çiğdem Kılıçgün Uçar İbrahim Akın 4.624.094 8,79 179.828 9,91 4.803.922 8,82 2,88 61 6 Yeniden Refah Partisi Fatih Erbakan 1.505.736 2,86 21.312 1,17 1.527.048 2,80 5 Zafer Partisi Ümit Özdağ 1.198.647 2,28 17.752 0,98 1.216.399 2,23 0 Türkiye İşçi Partisi Erkan Baş 903.742 1,72 52.315 2,88 956.057 1,76 4 Büyük Birlik Partisi Mustafa Destici 522.470 0,99 8.300 0,46 530.770 0,97 0 1 Memleket Partisi Muharrem İnce 487.910 0,93 14.759 0,81 502.669 0,92 0 Genç Parti Hakan Uzan 110.998 0,21 1.974 0,11 112.972 0,21 0 Adalet Partisi Vecdet Öz 105.737 0,20 3.499 0,19 109.236 0,20 0 Sol Parti Önder İşleyen 75.196 0,14 2.796 0,15 77.992 0,14 0 Anavatan Partisi İbrahim Çelebi 64.593 0,12 1.509 0,08 66.102 0,12 0 Türkiye Komünist Partisi Kemal Okuyan 62.104 0,12 1.705 0,09 63.809 0,12 0 Vatan Partisi Doğu Perinçek 51.502 0,10 1.218 0,07 52.720 0,10 0,13 0 Millet Partisi Cuma Nacar 51.121 0,10 1.194 0,07 52.315 0,10 0 Hak ve Özgürlükler Partisi Düzgün Kaplan 41.207 0,08 1.302 0,07 42.509 0,08 0 Adalet Birlik Partisi İrfan Uzun 38.778 0,07 2.418 0,13 41.196 0,08 0 Halkın Kurtuluş Partisi Nurullah Efe Ankut 31.024 0,06 807 0,03 31.831 0,06 0 Güç Birliği Partisi Ali Karnap 25.497 0,05 862 0,05 26.359 0,05 0 Türkiye Komünist Hareketi Aysel Tekerek 16.933 0,03 543 0,03 17.476 0,03 0 Milli Yol Partisi Remzi Çayır 17.477 0,03 281 0,02 17.758 0,03 0 Yenilik Partisi Öztürk Yılmaz 11.008 0,02 163 0,01 11.171 0,02 0 Bağımsızlar 226.831 0,43 226.831 0,42 0,27 0 0 Toplam 52.628.182 100 1.814.406 100 54.442.588 87,05 600 === Eski seçimler === ==== 2010'lar ==== 24 Haziran 2018 Parti % Sandalye dağılımı Adalet ve Kalkınma Partisi %42,56 Cumhuriyet Halk Partisi %22,65 Halkların Demokratik Partisi %11,7 Milliyetçi Hareket Partisi %11,1 İYİ Parti %9,96 1 Kasım 2015 7 Haziran 2015 12 Haziran 2011 Parti % Sandalye dağılımı Parti % Sandalye dağılımı Parti % Sandalye dağılımı Adalet ve Kalkınma Partisi %49,5 Adalet ve Kalkınma Partisi %40,8 Adalet ve Kalkınma Partisi %49,8 Cumhuriyet Halk Partisi %25,3 Cumhuriyet Halk Partisi %24,9 Cumhuriyet Halk Partisi %25,9 Milliyetçi Hareket Partisi %11,9 Milliyetçi Hareket Partisi %16,2 Milliyetçi Hareket Partisi %13 Halkların Demokratik Partisi %10,7 Halkların Demokratik Partisi %13,1 Bağımsızlar %6,6 ==== 2000'ler ==== 22 Temmuz 2007 3 Kasım 2002 Parti % Sandalye dağılımı Parti % Sandalye dağılımı Adalet ve Kalkınma Partisi %46,7 Adalet ve Kalkınma Partisi %34,3 Cumhuriyet Halk Partisi %20,8 Cumhuriyet Halk Partisi %19,4 Milliyetçi Hareket Partisi %14,3 Bağımsızlar %1 Bağımsızlar %5,2 ==== 1990'lar ==== 18 Nisan 1999 24 Aralık 1995 20 Ekim 1991 Parti % Sandalye dağılımı Parti % Sandalye dağılımı Parti % Sandalye dağılımı Demokratik Sol Parti %22,2 Refah Partisi %21,4 Doğru Yol Partisi %27 Milliyetçi Hareket Partisi %18 Doğru Yol Partisi %19,7 Anavatan Partisi %24 Fazilet Partisi %15,4 Anavatan Partisi %19,2 Sosyaldemokrat Halkçı Parti %20,8 Anavatan Partisi %13,2 Demokratik Sol Parti %14,6 Refah Partisi %16,9 Doğru Yol Partisi %12 Cumhuriyet Halk Partisi %10,7 Demokratik Sol Parti %10,7 Bağımsızlar %0,9 ==== 1980'ler ==== 29 Kasım 1987 6 Kasım 1983 Parti % Sandalye dağılımı Parti % Sandalye dağılımı Anavatan Partisi %36,3 Anavatan Partisi %45,1 Sosyaldemokrat Halkçı Parti %24,7 Halkçı Parti %30,5 Doğru Yol Partisi %19,1 Milliyetçi Demokrasi Partisi %23,3 Demokratik Sol Parti %8,5 ==== 1970'ler ==== 5 Haziran 1977 4 Ekim 1973 Parti % Sandalye dağılımı Parti % Sandalye dağılımı Cumhuriyet Halk Partisi %41,4 Cumhuriyet Halk Partisi %33,3 Adalet Partisi %36,9 Adalet Partisi %29,8 Milli Selamet Partisi %8,6 Milli Selamet Partisi %11,8 Milliyetçi Hareket Partisi %6,4 Demokratik Parti %11,9 Cumhuriyetçi Güven Partisi %1,9 Cumhuriyetçi Güven Partisi %5,3 Bağımsızlar %2,5 Milliyetçi Hareket Partisi %3,4 Demokratik Parti %1,9 Bağımsızlar %2,8 Türkiye Birlik Partisi %1,1 ==== 1960'lar ==== 2 Ekim 1969 10 Ekim 1965 15 Ekim 1961 Parti % Sandalye dağılımı Parti % Sandalye dağılımı Parti % Sandalye dağılımı Adalet Partisi %46,5 Adalet Partisi %52,9 Cumhuriyet Halk Partisi %36,7 Cumhuriyet Halk Partisi %27,4 Cumhuriyet Halk Partisi %28,7 Adalet Partisi %34,8 Cumhuriyetçi Güven Partisi %6,6 Millet Partisi %6,3 Yeni Türkiye Partisi %13,7 Bağımsızlar %5,6 Yeni Türkiye Partisi %3,7 Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi %13,9 Birlik Partisi %2,8 Türkiye İşçi Partisi %3 Millet Partisi %3,2 Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi %2,2 Yeni Türkiye Partisi %2,2 Bağımsızlar %3,2 Türkiye İşçi Partisi %2,7 Milliyetçi Hareket Partisi %3 ==== 1950'ler ==== 27 Ekim 1957 2 Mayıs 1954 24 Mayıs 1950 Parti % Sandalye dağılımı Parti % Sandalye dağılımı Parti % Sandalye dağılımı Demokrat Parti %47,9 Demokrat Parti %57,6 Demokrat Parti %52,7 Cumhuriyet Halk Partisi %41,1 Cumhuriyet Halk Partisi %35,4 Cumhuriyet Halk Partisi %39,5 Cumhuriyetçi Millet Partisi %7,1 Cumhuriyetçi Millet Partisi %4,9 Millet Partisi %3,1 Hürriyet Partisi %3,8 Bağımsızlar %1,5 Bağımsızlar %4,8 ==== 1940'lar ==== 21 Temmuz 1946 Parti % Sandalye dağılımı Cumhuriyet Halk Partisi %85,4 Demokrat Parti %13,1 Bağımsızlar %0,15 == Yerel seçimler == === Son seçim === Parti Genel başkanı Aldığı oy sayısı Aldığı oy oranı +/– Adalet ve Kalkınma Partisi Recep Tayyip Erdoğan 19.766.640 42,7 0,2 Cumhuriyet Halk Partisi Kemal Kılıçdaroğlu 13.218.754 28,6 2,3 Milliyetçi Hareket Partisi Devlet Bahçeli 3.756.245 8,1 9,7 İYİ Parti Meral Akşener 3.376.292 7,3 Halkların Demokratik Partisi Sezai Temelli, Pervin Buldan 2.703.595 5,8 3,8 Saadet Partisi Temel Karamollaoğlu 1.312.780 2,8 0,2 Büyük Birlik Partisi Mustafa Destici 868.393 1,9 0,6 Demokrat Parti Gültekin Uysal 411.190 0,9 0,2 Demokratik Sol Parti Önder Aksakal 378.706 0,8 0,5 Bağımsızlar 139.989 0,3 0,1 Bağımsız Türkiye Partisi Haydar Baş 126.836 0,3 0,1 Türkiye Komünist Partisi Aydemir Güler 111.775 0,2 0,1 Vatan Partisi Doğu Perinçek 92.580 0,2 Hür Dava Partisi İshak Sağlam - - 0,2 Toplam 46.263.775 % 100,00 === Eski yerel seçimler === == Seçimlere katılmış partiler == Bugüne kadar seçimlere katılan partiler Parti Parti Cumhurbaşkanlığı Seçimleri Senato Seçimleri Genel Seçimler Yerel Seçimler Cumhuriyet Halk Partisi 1923, 1927, 1931, 1935, 1938, 1939, 1943, 1946, 1950, 1954, 1993, 2014, 2018, 2023 1961, 1964, 1966, 1968, 1973, 1975, 1977, 1979 1923, 1927, 1931, 1935, 1939, 1943, 1946, 1950, 1954, 1957, 1961, 1965, 1969, 1973, 1977, 1995, 1999, 2002, 2007, 2011, 2015 (Haziran), 2015 (Kasım), 2018, 2023 1930, 1934, 1938, 1942, 1946, 1950, 1963, 1968, 1973, 1977, 1994, 1999, 2004, 2009, 2014, 2019 Demokrat Parti 1946, 1950, 1954, 1957 1946, 1950, 1954, 1957 1946, 1950, 1955 Millet Partisi 1950 Cumhuriyetçi Millet Partisi 1954, 1957 Türkiye Köylü Partisi 1955 Hürriyet Partisi 1957 Adalet Partisi 1973 1961, 1964, 1966, 1968, 1973, 1975, 1977, 1979 1961, 1965, 1969, 1973, 1977 1963, 1968, 1973, 1977 Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi 1966 1961, 1964, 1966, 1968 1961, 1965 1963, 1968 Yeni Türkiye Partisi 1961, 1964, 1966, 1968 1961, 1965, 1969 1963, 1968 Millet Partisi 1966, 1968 1965, 1969, 1973 1963, 1968, 1973 Türkiye İşçi Partisi 1966, 1968, 1979 1965, 1969, 1977 1963, 1968, 1977 Cumhuriyetçi Güven Partisi 1968, 1973, 1979 1969, 1973, 1977 1968, 1973, 1977 Milliyetçi Hareket Partisi 2000, 2007, 2014, 2018 1973, 1975, 1977, 1979 1969, 1973, 1977, 1995, 1999, 2002, 2007, 2011, 2015 (Haziran), 2015 (Kasım), 2018, 2023 1973, 1977, 1994, 1999, 2004, 2009, 2014, 2019 Türkiye Birlik Partisi 1973, 1975, 1979 1969, 1973, 1977 1973, 1977 Demokratik Parti 1973 1973, 1975, 1977 1973, 1977 1973, 1977 Millî Selamet Partisi 1973, 1975, 1977, 1979 1973, 1977 1973, 1977 Sosyalist Devrim Partisi 1979 1977 Türkiye Sosyalist İşçi Partisi 1979 1977 Anavatan Partisi 1989, 1993 1983, 1987, 1991, 1995, 1999, 2002 1984, 1989, 1994, 1999, 2004, 2009 Halkçı Parti 1983 1984 Milliyetçi Demokrasi Partisi 1983 1984 Sosyal Demokrasi Partisi 1984 Refah Partisi 1993 1987, 1991, 1995 1984, 1989, 1994 Doğru Yol Partisi 1993, 2000 1987, 1991, 1995, 1999, 2002 1989, 1994, 1999, 2004 Sosyaldemokrat Halkçı Parti 1987, 1991 1989, 1994 Demokratik Sol Parti 2007 1987, 1991, 1995, 1999, 2002, 2011, 2015 (Haziran), 2015 (Kasım) 1989, 1994, 1999, 2004, 2009, 2014, 2019 Milliyetçi Çalışma Partisi 1987 1989 Islahatçı Demokrasi Partisi 1987 1989 Sosyalist Parti 1991 Büyük Birlik Partisi 1999, 2002, 2011, 2015 (Kasım), 2023 1994, 1999, 2004, 2009, 2014, 2019 Demokrat Parti (1992-2005) 1999 1994, 1999, 2004 Millet Partisi 1995, 1999, 2002, 2011, 2015 (Haziran), 2015 (Kasım), 2023 1994, 1999, 2004, 2009, 2014 Yeniden Doğuş Partisi (Türkiye) 1995, 1999 1994, 1999 Sosyalist Birlik Partisi 1994 İşçi Partisi 1995, 1999, 2002, 2007 1994, 1999, 2004, 2009, 2014 Halkın Demokrasi Partisi 1995, 1999 1999 Yeni Demokrasi Hareketi 1995 Yeni Parti (1993-1997) 1995 Fazilet Partisi 2000 1999 1999 Sol Parti 1999, 2002, 2007, 2023 1999, 2004, 2009, 2014 Demokrat Türkiye Partisi 1999 1999 Liberal Demokrat Parti 1999, 2002, 2007, 2011, 2015 (Haziran), 2015 (Kasım) 1999, 2009, 2014 Barış Partisi 1999 1999 Emek Partisi 1999, 2007, 2011 1999, 2004, 2009 Sosyalist İktidar Partisi 1999 1999 Değişen Türkiye Partisi 1999 1999 Demokrasi ve Barış Partisi 1999 1999 Adalet ve Kalkınma Partisi 2007, 2014, 2018, 2023 2002, 2007, 2011, 2015 (Haziran), 2015 (Kasım), 2018, 2023 2004, 2009, 2014, 2019 Genç Parti 2002, 2007, 2023 2004 Demokratik Halk Partisi 2002 Saadet Partisi 2018 2002, 2007, 2011, 2015 (Haziran), 2015 (Kasım), 2018 2004, 2009, 2014, 2019 Yeni Türkiye Partisi 2002 2004 Yurt Partisi 2002, 2015 (Haziran) 2014 Bağımsız Türkiye Partisi 2002, 2007, 2011, 2015 (Haziran), 2015 (Kasım) 2004, 2009, 2014 Türkiye Komünist Partisi 2002, 2007, 2011, 2023 2004, 2009, 2014 Aydınlık Türkiye Partisi 2007 2004 Sosyaldemokrat Halk Partisi 2004 Demokrat Parti 2007, 2011, 2015 (Haziran), 2015 (Kasım) 2009, 2014, 2019 Halkın Yükselişi Partisi 2007 2009 Hak ve Özgürlükler Partisi 2015 (Haziran), 2015 (Kasım), 2023 2009, 2014 Barış ve Demokrasi Partisi 2009, 2014 Halkın Sesi Partisi 2011 Hak ve Eşitlik Partisi 2011 2014 Doğru Yol Partisi 2011, 2015 (Haziran), 2015 (Kasım) 2014 Milliyetçi ve Muhafazakâr Parti 2011 Halkların Demokratik Partisi 2014, 2018 2015 (Haziran), 2015 (Kasım), 2018 2014, 2019 Hür Dava Partisi 2018 2014 Toplumsal Uzlaşma Reform ve Kalkınma Partisi 2015 (Haziran) 2014 Alternatif Parti 2014 Halkın Kurtuluş Partisi 2015 (Haziran), 2015 (Kasım), 2023 2014 Muhafazakar Yükseliş Partisi 2015 (Haziran) 2014 Vatan Partisi 2018 2015 (Haziran), 2015 (Kasım), 2018, 2023 2019 Anadolu Partisi 2015 (Haziran) Komünist Parti 2015 (Haziran), 2015 (Kasım) Merkez Parti 2015 (Haziran) Hak ve Adalet Partisi 2015 (Haziran) İYİ Parti 2018 2018, 2023 2019 Adalet Birlik Partisi 2023 Adalet Partisi (2015) 2023 Anavatan Partisi (2011) 2023 Güç Birliği Partisi 2023 Memleket Partisi 2023 2023 Milli Yol Partisi 2023 Türkiye İşçi Partisi 2023 Türkiye Komünist Hareketi 2023 Yeşiller ve Sol Gelecek Partisi 2023 Yeniden Refah Partisi 2023 Yenilik Partisi 2023 Zafer Partisi 2023 Şu an parlamentoda temsil edilen siyasi partilerin isimleri koyu şekilde yazılıdır. == Halk oylamaları == Oylama Amaç Sonuç 9 Temmuz 1961 1961 Anayasası %61.7 7 Kasım 1982 1982 Anayasası %91.37 6 Eylül 1987 Siyasal yasakların kalkması %50.16 25 Eylül 1988 Yerel seçimlerin 1 yıl erkene alınması %65 21 Ekim 2007 Milletvekili genel seçimleri ve cumhurbaşkanı seçimlerinin yapılma sıklığında ve cumhurbaşkanının seçilme şeklinde değişiklik yapılması %68.95 12 Eylül 2010 Yargıda birtakım yapısal değişikliklerin ve 12 Eylül Darbesi'nin sorumlularının yargılanmasını engelleyen maddenin kaldırılması %57.88 16 Nisan 2017 Parlamenter sistemden başkanlık benzeri Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemine geçiş %51.41 == Seçmen katılımı == == Ayrıca bakınız == * Türkiye'de siyaset * Türkiye'deki siyasi partiler listesi == Notlar == == Kaynakça ==