Sümer Kral Listesi

Sümer Kral Listesi, Sümerli ve yabancı hanedanlıklardaki Sümer krallarını listeleyen Sümer dilinde yazılmış antik bir metindir. Daha sonra yazılan Babil kralları listesi ve Asur kralları listesi bu metne benzer. Liste krallıkları ve krallarını hükümdarlık süreleri ile beraber listeler. Krallığın tanrılar tarafından verildiğine inanılırdı ve askeri zaferler ile bir şehirden diğerine geçebilirdi. Liste sadece bir kadın hükümdardan söz eder: Kug-Baba, meyhane- koruyucusu, sadece Kiş'in üçüncü hanedanlığında hesaba katılır. Liste özellikle tufan öncesi mitolojik kralların uzun süren hükümdarlıkları ile başlar. Listedeki ilk isimlerin pek çoğunun daha sonra efsanevi figürlere dönüşen kişiler oldukları inkâr edilemez. Listedeki ilk isim mevcut arkeolojik keşiflerle de varlığı onaylanmış olan ismi Gılgamış destanında da geçen Kiş kralı Enmebaragesi'dir. Gılgamış'ın kendisi de İlk Uruk Hanedanlığı döneminde MÖ 2600 dolaylarında yaşamış olan Uruk'un tarihi krallarından biridir. Dikkat çekici şekilde bu listede Lagaş'ın rahip yöneticileri eksiktir. Listedeki diğer bir eski hükümdar Lagaş'ı işgal eden ve tarihi olarak da kabul edilen Lugal-Zage-Si'dir ve o da Akkadlı Sargon tarafından devrilmiştir. Liste, eksiksiz kaynak yoksunluğuna rağmen, MÖ 3. binyılın Antik Doğu Kronolojisinin merkezini oluşturmaktadır. Hükümdarlık listelerinin hükümdarlık süreleri güvenilir bir şekilde benzer gitmesine rağmen, farklı şehirlerde yapılan bazı eklemeler listenin tam doğru halini yorumlamayı imkânsız hale getirmektedir. Bunu da hesaba katarak, pek çok tarih yakın zamanda revize edilmiştir ve genellikle eski yayınlardakinden çok daha eski zamanlara tarihlenmektedirler. Bilinen en eski kitabelerin bazıları MÖ 3. binyıldan başlayan listeleri içermektedir; örneğin, Weld-Blundell Prism MÖ 2170'e tarihlenmiştir. Daha sonraki Babil ve Asur kral listeleri daha erken döneme ait listelere dayanmaktadır. == Erken dönem Hanedanlar I == Tufan öncesi krallar ya da MÖ 26'ncı yüzyıldan önceki krallar. Bu kralların hükümdarlık süreleri “sar” (1 sar 3600 yıllık dönemi kapsamaktadır) ve “ner” (bir ner 600 yıllık dönemi kapsamaktadır) birimleri ile ölçülmekteydi. "Krallık cennetten indikten sonra, Kraliyet Eridu’daydı. Eridu’da, Alulim kral oldu; 28800 yıl boyunca hükmetti." Sıra Kral Saltanat süresi Bölge Notlar 1 Alulim (8 sar) 28.800 yıl Eridu * Adapa ile aynı kişi olabileceğine dair görüşler vardır * Adapa; Adaba, adamu, Oanes olarak anılır 2 Alalgar (10 sar) 36.000 yıl Eridu 3 En-Men-Lu-Ana (12 sar) 43.200 yıl Bad-Tibira 4 En-Men-Ana * Bu isim bazı listelerde geçmemektedir * En-Men-Ana'nın yerinde bazı listelerde Kichu-Ana'nın ismi bulunmaktadır 5 En-Men-Gal-Ana (8 sar) 28.800 yıl Bad-Tibira 6 Tammuz (Dumuzi) (10 sar) 36.000 yıl Bad-Tibira 7 En-Sipad-Zid-Ana (8 sar) 28.800 yıl Larag 8 En-Men-Dur-Ana (5 sar, 5 ner) 21.000 yıl Zimbir 9 Ubara-Tutu (5 sar, 1 ner) 18.600 yıl Shuruppak 10 Utnapishtim * Bu isim bazı listelerde geçmemektedir == Erken dönem Hanedanlar II == MÖ 26'ncı yüzyıl dolayları. Güncel yazıtlarda bilinen pek çok hükümdar Kral Listesinde yoktur. === Kiş’in İlk Hanedanları === "Sel her yeri kapladıktan sonra, ve krallık cennetten geldikten sonra, Kraliyet Kiş’deydi." Kral Hüküm Süresi Jushur 1200 yıl Kullassina-bel 960 Yıl Nangishlishma 670 Yıl En-Tarah-Ana 420 Yıl Babum 300 Yıl Puannum 840 Yıl Kalibum 960 Yıl Kalumum 840 Yıl Zuqaqip 900 Yıl Atab 600 Yıl Mashda 840 Yıl Arwium 720 Yıl Etana (çoban) 1500 Yıl Balih 400 Yıl En-Me-Nuna 660 Yıl Melem- Kish 900 Yıl Barsal-Nuna 900 Yıl Zamug 140 Yıl Tizqar 305 Yıl Ilku 900 Yıl Iltasadum 1200 Yıl Enmebaragesi 900 Yıl Aga 625 Yıl Daha sonra Kiş yenildi ve Kraliyet E-ana tarafından alındı. === Uruk’un İlk Hanedanları === * E-ana’dan Mesh-ki-ang-gasher, Utu’nun oğlu: 324 yıl. Mesh-ki-ang-gasher denize yürüdü ve gözden kayboldu. * Enmerkar, Uruk’u inşa etti: 420 yıl * Lugalbanda, çoban: 1200 yıl * Dumuzid, balıkçı: 100 yıl. Kiş’den En-Me-Barage-Si’yi ele geçirdi. * Gilgamesh, babası bir tür hayalet ve Kulaba’nın lordudur: 126 yıl. * Ur- Nungal: 30 yıl * Udul-Kalama: 15 yıl * La-Ba'shum: 9 yıl * En-Nun-Tarah-Ana: 8 yıl * Mesh-He: 36 yıl * Melem-Ana: 6 yıl * Lugal-Kitun: 36 yıl Daha sonra Uruk yenilgiye uğradı ve kraliyet Urim tarafından alındı. === Ur’un İlk Hanedanları === Yaklaşık MÖ 25. yüzyıl Kral Hüküm Süresi Mesannepada 80 yıl Mesh-Ki-Ang- Nanna 36 Yıl Elulu 25 Yıl Balulu 36 Yıl Daha sonra Urim yenilgiye uğradı ve kraliyet Awan tarafından alındı. == Erken Dönem Hanedanları III == :[Yazıtlardan çok iyi bilinmesine karşı, Lagaş’ın 1. dönem Hanedanlığı Kral Listesinde bulunmamaktadır.] === Awan hanedanları === * Awan’ın üç kralı, toplam 356 yıl hükmettiler. Daha sonra Awan yenilgiye uğradı ve Kraliyet Kiş tarafından alındı. === Kiş’in İkinci Hanedanları === * Susuda: 201 yıl * Dadasig: 81 yıl * Mamagal, kayıkçı: 360 yıl * Kalbum: 195 yıl * Tuge: 360 yıl * Men-Nuna: 180 yıl * Enbi-Ishtar : 290 yıl * Lugalngu: 360 yıl Daha sonra Kiş yenilgiye uğradı ve kraliyet Hamazi tarafından alındı. === Hamazi === * Hadanish: 360 yıl Daha sonra Hamazi yenilgiye uğradı ve kraliyet Unug tarafından alındı. === Uruk’ın İkinci Hanedanları === * En-Shakansha-Ana: 60 yıl * Lugal-Ure (ya da Lugal-Kinishe-Dudu): 120 yıl * Argandea: 7 yıl Daha sonra Unug yenilgiye uğradı ve kraliyet Urim tarafından alındı. === Ur’un İkinci Hanedanları === * Nani: 120 yıl * Mesh-Ki-Ang-Nanna: 48 yıl * ? : 2 yıl Daha sonra Urim yenilgiye uğradı ve kraliyet Adab tarafından alındı. === Mari === * Anbu: 30 yıl * Anba: 17 yıl * Bazi: 30 yıl * Zizi: 20 yıl * Limer, gudu rahip: 30 yıl * Sharrum-Iter: 9 yıl Daha sonra Mari yenilgiye uğradı ve kraliyet Kiş tarafından alındı. === Kiş’in Üçüncü Hanedanları === * Kug-Baba, kadın meyhane koruyucusu: 100 yıl :(Kral Listesindeki tek kadın) Daha sonra Kiş yenilgiye uğradı ve kraliyet Akshak tarafından alındı. === Akshak === * Unzi: 30 yıl * Undalulu: 6 yıl * Urur: 6 yıl * Puzur-Nirah: 20 yıl * Ishu-Il: 24 yıl * Shu-Sin: 7 yıl Daha sonra Akshak yenilgiye uğradı ve kraliyet Kiş tarafından alındı. === Kiş’in Dördüncü Hanedanları === * Puzur-Sin: 25 yıl * Ur-Zababa: 400 (6?) yıl * Zimudar: 30 yıl * Ussi-Watar: 7 yıl * Eshtar-Muti: 11 yıl * Ishme-Shamash: 11 yıl * Shu-Ilishu: 15 yıl * Nanniya, kuyumcu: 7 yıl. Daha sonra Kiş yenilgiye uğradı ve kraliyet Unug tarafından alındı. === Uruk’un Üçüncü Hanedanları === * Lugal-Zage-Si: 25 yıl ::(MÖ 2259–MÖ 2235 short chronology). == Akkad İmparatorluğu == * Sargon, babası bir bahçıvandı, Ur-Zababa’nın sakisiydi, Agade’nin ilk imparatorudur, Agade’yi inşa etmiştir: 40 yıl * Rimush, Sargon’un en küçük oğlu: 9 yıl * Man-Ishtushu, Sargon’un en büyük oğlu: 15 yıl * Naram-Sin, Man-Ishtishu’nun oğlu: 56 yıl * Shar-Kali- Sharri, Naram-Sin’in oğlu: 25 yıl Daha sonra kral kim oldu? Kral kim? * Igigi, Imi, Nanum, Ilulu: dördü birden sadece 3 yıl için hükümdarlık yaptı * Dudu: 21 yıl * Shu-turul, Dudu’nun oğlu: 15 yıl Daha sonra Agade yenilgiye uğradı ve kraliyet Uruk tarafından alındı. === Uruk’un Dördüncü Hanedanları === * Ur- Ningin: 7 yıl * Ur-Gigir: 6 yıl * Kuda: 6 yıl * Puzur-Ili: 5 yıl * Ur-Utu (ya da Lugal-Melem): 25 yıl Daha sonra Uruk yenilgiye uğradı ve kraliyet Gutium tarafından alındı. == Gutium dönemi == * Inkishush: 6 yıl * Zarlagab: 6 yıl * Shulme (ya da Yarlagash): 6 yıl * Silulumesh (ya da Silulu): 6 yıl * Inimabakesh (ya da Duga): 5 yıl * Igeshaush (ya da Ilu-An): 6 yıl * Yarlagab: 3 yıl * Ibate: 3 yıl * Yarla: 3 yıl * Kurum: 1 yıl * Apil-Kin: 3 yıl * La- Erabum: 2 yıl * Irarum: 2 yıl * Ibranum: 1 yıl * Hablum: 2 yıl * Puzur-Sin: 7 yıl * Yarlaganda: 7 yıl * ? : 7 yıl * Tiriga: 40 gün === Uruk === * Utu-hegal: çelişen tarihler vardır (427 yıl / 26 yıl / 7 yıl) == Ur’un Üçüncü Hanedanları == "Sümer Rönesansı" * Ur-Nammu: 18 yıl ::MÖ 2065 ile MÖ 2047 arasında. * Shulgi: 46 yıl ::MÖ 2047 ile MÖ 1999 arasında. * Amar-Sin: 9 yıl * Shu-Sin: 9 yıl * Ibbi-Sin: 24 yıl Daha sonra Urim yenilgiye uğradı. Kraliyet Isin tarafından alındı. === İsin Hanedanlığı === Aşağı Mezopotamya’daki bağımsız Amorite devletleri. Hükümdarlık MÖ 1730’da sona ermektedir. * Ishbi-Erra: 33 yıl * Shu-ilishu: 20 yıl * Iddin-Dagan: 20 yıl * Ishme-Dagan: 20 yıl * Lipit- Eshtar: 11 yıl * Ur-Ninurta (Ishkur’un oğlu, bolluk yıllarına hükmetti ve güzel bir hayat sürdü): 28 yıl * Bur-Sin: 5 yıl * Lipit-Enlil: 5 yıl * Erra- Imitti: 8 yıl * Enlil-Bani: 24 yıl * Zambiya: 3 yıl * Iter-Pisha: 4 yıl * Ur- Dul-Kuga: 4 yıl * Suen-magir: 11 yıl * Damiq-ilicu: 23 yıl Kraliyetin hüküm sürdüğü 11 şehir vardır. Toplam 134 kral 28876 + X yıl süresince hükmetmiştir. == Dış bağlantılar == * List of a wide selection of variant copies of the antediluvian part of the list * The Sumerian king list: translation, as of July 28, 2002 * Another translation * Vincente, Claudine-Adrienne, "The Tall Leilan Recension of the Sumerian King List", Zeitschrift für Assyriologie 50 (1995), 234–270 * Black, J.A., Cunningham, G., Fluckiger-Hawker, E, Robson, E., and Zólyomi, G., The Electronic Text Corpus of Sumerian Literature (https://web.archive.org/web/20081210062657/http://www- etcsl.orient.ox.ac.uk/), Oxford 1998. # Kategori:Antik Irak Kategori:Irak listeleri Kategori:Hükümdar listeleri