Börk, Hanak

{{Türkiye köy bilgi kutusu |ad = Börk |harita = Ardahan in Turkey.svg |harita boyut = |harita açıklama = Ardahan'ın konumu |raptiye_harita = Türkiye Ardahan |raptiye_etiket_konum = |raptiye_harita_boyu = 250 |raptiye_harita_açıklaması = Börk'ün Ardahan'daki konumu | latd = 41 | latm = 12 | lats = 17 | latNS = N | longd = 42 | longm = 57 | longs = 58 | longEW = E |il = Ardahan |ilçe = Hanak |bölge = Doğu Anadolu Bölgesi |yüzölçümü = |yüzölçümü_ref = |rakım = 1835 |rakım_ref = |nüfus = 175 |nüfus yoğunluğu = |nüfus_ref = |nüfus_yıl = 2022 |alan kodu = 0478 |plaka kodu = 75 |posta kodu = 75900 |website = }} Börk, Ardahan ilinin Hanak ilçesine bağlı bir köydür. ==Tarihçe== Köyün bilinen en eski adı Bork veya Börk'tür. Gürcüce kaynaklarda Borki / Borgi (ბორქი / ბორგი) olarak geçen bu yer adı, Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı ve 1595 tarihli Osmanlı tahriri defterinde Bork / Börk (بورك) biçiminde yazılmıştır.2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2015, s. 26 ISBN 978-9941-0-7362-5 93 Harbi'nde Tao-Klarceti bölgesini ele geçiren Ruslar ise köyü Berk (Берк) adıyla kaydetmiştir. Bunula birlikte 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de Bork / Börk (بورك) adıyla geçmektedir.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 760. Börk köyü, tarihsel Gürcistan'ın güneybatı kesimini oluşturan bölgelerden biri olan Eruşeti'de yer alır. Köyde 10. yüzyılda inşa edilen bir kilisenin varlığı, buranın eski bir yerleşme olduğunu göstermektedir.Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, Tiflis, 2018, s. 204, ISBN 9789941478178. Osmanlılar Börk köyünü 16. yüzyılın ortasında Gürcü yönetiminden ele geçirdi. 1595 tarihli Osmanlı tahrir defterinde, Börk-i Ulya (بورك علیا) ve Börk-i Süfla (بورك سفلا) olmak üzere, bu ad altında iki köy kaydedilmiştir. Her iki köy de Gürcistan Vilayeti içinde Ardahan-i Büzürg livasının Meşe nahiyesine bağlıydı. Bu tarihte Börk-i Ulya'da (Yukarı Börk) 27 hane (yaklaşık 135 kişi), Börk-i Süfla'da (Aşağı Börk) 10 hane (yaklaşık 50 kişi) yaşıyordu. Osmanlı Devleti'nin Hristiyan köylülerden aldığı ispenç vergisi ödemekle yükümlü hane reisleri, birkaçı dışında, Gogiça, Maharebel, İoseb, Batata, Vardzel, İoana, Bidzina, Elia, Saba, Basila, Zakara, Meraba, Davita, Okropil, İvane, Elisa, Tevdore, Giorgi, Arsena gibi Gürcü adları taşıyordu. Yukarı Börk ile Aşağı Börk'ün 19. yüzyıla gelindiğinde tek köy haline geldiği görülmektedir. Nitekim 93 Harbi'nin ardından Eruşeti bölgesine de hakim olan Rus idaresi Berk adıyla tek köy kaydetmiştir. Berk köyü, Ardahan sancağının (okrug) Ardahan kazasında (uçastok) Nakalakevi (sonradan Ortakent) nahiyesinin (маркяз: merkez) sekiz köyünden biriydi. Köyde, tamamı "Türk" olarak kaydedilmiş 163 kişi yaşıyordu. Rus idaresi sırasında köyün nüfusu artmış, 1896'da 228, 1906'da 460 kişiye ulaşmıştır.Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 110, ISBN 9786052100271. Börk köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarında Rusya'nın bölgeden çekilmesinden bir süre sonra, Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti'nin sınırları içinde kaldı. Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Ankara Hükümeti'nin Tiflis hükûmetine verdiği ültimatom üzerine Gürcü idaresinin çekilmesinin ardından köy fiilen Türkiye'ye katıldı. Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti'nin topraklarının işgal edilmesinin ardından Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti'nin 16 Mart 1921'de imzaladığı Moskova Antlaşması'yla, Börk köyünü de kapsayan Ardahan ile Artvin bölgeleri Türkiye'ye bırakıldı. Börk köyü, 1928 yılında Kars vilayetinin Ardahan kazasının Hanak nahiyesine bağlıydı.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 759. 1935 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve köyde 489 kişi yaşıyordu. Bugünkü Börk köyünde köy kilisesi olan ik kilise bulunmaktadır. Yukarı Börk köyünde 10. yüzyılda inşa edilmiş olan kilise (9,7×6,3 m), tek nefli bir yapıdır. Batı duvarı dışında, kilisenin duvarları ve çatı örtüsü yıkılmıştır. Yapının içindeki kalın sıva parçasına oyulmuş ve büyük ölçüde zarar görmüş Ermenice yazı bulunmaktadır. İkinci kilise, köyün merkezinin 1 kilometre güneyinde yer alır. Aşağı Börk köyünde bulunan ve tek nefli bir yapı olan bu kilise tamamen yıkılmıştır.2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2015, s. 26-27 ISBN 978-9941-0-7362-5 Gürcü mimarisi üzerine çalışmalarıyla tanınan Fahriye Bayram bu iki kiliseyi Ardahan’daki tek nefli Gürcü kiliseleri arasında sayar. Börk köyünün merkezinin 2,7 kilometre doğusunda yer alan ve Gürcüce bir ad taşıyan Mağlisa Kulesi (მაღლისა), 2315 metre yükseklikte bir tepede inşa edilmiştir. Günümüze yıkıntıları ulaşmış olan kule simetrik olmayan bir plana sahiptir. Mağlisa Kulesi, tarihsel Eruşeti, Artaani ve Cavaheti bölgelerine hakim bir tepede yer alır. Eski çağlardan kaldığı anlaşılan kule, orta çağda da kullanılmıştır. Bu dönemden günümüze ayrıca sur ve yapı kalıntıları ulaşmıştır.Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, Tiflis, 2018, s. 373, ISBN 9789941478178. == Coğrafya == Börk köyü, Ardahan il merkezine 44 km, Hanak ilçe merkezine 16 km uzaklıktadır. == Nüfus == Yıllara göre köy nüfus verileri Yıllara göre köy nüfus verileri 2022 175 2021 181 2020 199 2019 198 2018 205 2017 205 2016 198 2015 211 2014 213 2013 232 2012 229 2011 222 2010 220 2009 209 2008 208 2007 206 2000 242 1990 343 1985 507 ==Kaynakça== == Dış bağlantılar == * Kategori:Hanak belde ve köyleri