Amerika Birleşik Devletleri'nin eyaletleri

küçükresim|300px|Amerika Birleşik Devletleri'nin 50 eyaleti bulunmaktadır. Amerika Birleşik Devletleri'nin eyaletleri veya Amerika Birleşik Devletleri'nin devletleri 50 tane olup birbirleriyle politik bir birlik oluştururlar. Her bir eyalet, bir coğrafi bölgede idari yetkiye sahiptir ve egemenliğini federal hükûmetle paylaşır. Egemenliğin her bir eyalet ile federal hükûmet arasında paylaşılmasından dolayı Amerikalılar hem federal cumhuriyetin, hem ikamet ettikleri eyaletin vatandaşıdır. Eyalet vatandaşlığı ve ikamet esnektir ve bir eyaletten diğerine taşınmak için herhangi bir hükûmet iznine gerek yoktur. Şartlı tahliyeyle serbest kalmış hükümlüler ve velayeti paylaşan boşanmış ebeveynlerin çocukları gibi belirli bir mahkeme kararıyla bu hakkı sınırlandırılmış kişiler, anılan kuralın istisnasını oluşturur. Eyalatlerin nüfusu 600.000'in biraz altından (Wyoming)39 milyonun üzerine (Kaliforniya) ve yüzölçümü 3.140 km²'den (Rhode Island) 1.717.860 km²'ye (Alaska) değişiklik gösterir. Dört eyalet tam resmî adlarında commonwealth ifadesini kullanır. Eyaletler illere ya da illere eş değer birimlere ayrılmıştır. Bunlara belli ölçüde yerel idari yetki tanınmıştır, ancak egemenlikleri bulunmaz. İller ve illere eş değer birimlerin yapıları eyaletten eyalete farklılık gösterir. Eyalet yönetimleri, yetkilerini (her bir eyaletin) halkından, kendi ayrı anayasaları dolayısıyla alır. Bu anayasaların her birinin temelini cumhuriyetçi ilkeler oluşturur ve her biri üç kuvvetten oluşan bir yönetim öngörür: Yürütme, yasama ve yargı. Birleşik Devletler Anayasası'na göre eyaletler, aralarında anayasa değişikliklerinin onanmasının da bulunduğu çeşitli yetki ve haklara sahiptir. Tarihsel olarak bakıldığında, yerel kolluk kuvvetleri, devlet okullarında eğitim, sağlık hizmetleri, eyalet içi ticaretin düzenlenmesi ve yerel ulaşım ile altyapı genel olarak öncelikle eyaletlerin sorumluluk alanındadır. Öte yandan, günümüzde bunların tamamı önemli ölçüde federal kaynaklarca karşılanmakta ve federal düzeyde yasal düzenlemelere tabi tutulmaktadır. Zaman içinde ABD Anayasası değişikliklere uğradı ve uygulanışı ile hükümleri değişti. Merkezîleşmeye ve incorporation'a (Mahkelemerin U.S. Bill of Rights'ı eyaletlere uygulaması) doğru genel bir eğilim oluştu ve federal hükûmetin rolü arttı. Eyaletlerin yetki ve egemenliğinin federal hükûmet ile bireylerin hakları karşısında sınırları ve içeriğine ilişkin bir kavram olan eyaletlerin haklarına ilişkin tartışmalar sürmektedir. Eyaletler ve buralarda ikamet edenler çift meclisli bir yasama organı olup Senato ile Temsilciler Meclisi'nden oluşan federal Kongre'de temsil edilir. Her eyalet Senato'da iki senatörle temsil edilir ve Meclis'te en az bir temsilci ile temsil edilme hakkına sahiptir. Temsilciler Meclisi üyeleri tek üyeli bölgelerden seçilir. Temsilciler eyaletler arasında, en son on yıllık anayasal nüfus sayımına göre belirlenecek oranlarla paylaştırılır. Her eyalet ayrıca devlet başkanını seçen Seçiciler Kurulu'na belirli sayıda seçici gönderme hakkına sahiptir. Her eyaletin seçici sayısı, o eyaletin temsilci sayısı ile senatör sayısının toplamına eşittir. Anayasa Kongre'ye,Article IV, Section 3, Clause 1 of the Constitution Birliğe yeni eyaletleri kabul etme yetkisi tanımıştır. ABD'nin 1776'da kuruluşundan bu yana, eyalet sayısı en baştaki 13'ten 50'ye yükselmiştir. En yeni eyaletler, ikisi de 1959'da eyalet olan Alaska ve Hawaii'dir. Anayasa, eyaletlerin Birlik'ten ayrılma yetkilerinin olup olmadığı konusunda sessiz kalmıştır. Amerikan İç Savaşı'ndan kısa süre sonra ABD Yüksek Mahkemesi, Texas v. White davasında bir eyaletin tek taraflı olarak bunu yapamayacağını hükme bağlamıştır.Aleksandar Pavković, Peter Radan, Creating New States: Theory and Practice of Secession , p. 222, Ashgate Publishing, 2007. Amerika Birleşik Devletleri'nin 50 Eyaleti Eyalet adı IPA Resmi ad Kod Bayrak Kuruluş tarihi Yüzölçüm Nüfus (11.05.2020) GSYH (milyon dolar) 2010 Başkent En büyük şehir Alabama State of Alabama AL sınır|54x36px 4,903,185 $174,400 Montgomery Birmingham Alaska State of Alaska AK sınır|54x36px 731,545 $45,600 Juneau Anchorage Arizona State of Arizona AZ sınır|54x36px 7,278,717 $261,300 Phoenix Phoenix Arkansas State of Arkansas AR sınır|54x36px 3,017,804 $105,800 Little Rock Little Rock Kaliforniya State of California CA sınır|54x36px 39,512,223 $1,936,400 Sacramento Los Angeles Colorado State of Colorado CO sınır|54x36px 5,758,736 $259,700 Denver Denver Connecticut State of Connecticut CT sınır|54x36px 3,565,287 $233,400 Hartford BridgeportThe Hartford-West Hartford-Willimantic Combined Statistical Area is the most populous metropolitan area in Connecticut. Delaware State of Delaware DE sınır|54x36px 973,764 $62,700 Dover Wilmington Florida State of Florida FL sınır|54x36px 21,477,737 $754,000 Tallahassee JacksonvilleThe Miami-Fort Lauderdale-Miami Beach Metropolitan Statistical Area is the most populous metropolitan area in Florida. Georgia State of Georgia GA sınır|54x36px 10,617,423 $404,600 Atlanta Atlanta Hawaii State of Hawaii HI sınır|54x36px 1,415,872 $68,900 Honolulu Honolulu Idaho State of Idaho ID sınır|54x36px 1,787,065 $54,800 Boise Boise Illinois State of Illinois IL sınır|54x36px 12,671,821 $644,200 Springfield Chicago Indiana State of Indiana IN sınır|54x36px 6,732,219 $267,600 Indianapolis Indianapolis Iowa State of Iowa IA sınır|54x36px 3,155,070 $147,200 Des Moines Des Moines Kansas State of Kansas KS sınır|54x36px 2,913,314 $128,500 Topeka Wichita Kentucky Commonwealth of Kentucky KY sınır|54x36px 4,467,673 $161,400 Frankfort Louisville Louisiana State of Louisiana LA sınır|54x36px 4,648,794 $213,600 Baton Rouge New Orleans Maine State of Maine ME sınır|54x36px 1,344,212 $53,200 Augusta Portland Maryland State of Maryland MD sınır|54x36px 6,045,680 $300,000 Annapolis BaltimoreBaltimore City and the 12 Maryland counties of the Washington-Baltimore-Northern Virginia Combined Statistical Area form the most populous metropolitan region in Maryland. Massachusetts Commonwealth of Massachusetts MA sınır|54x36px 6,892,503 $377,700 Boston Boston Michigan State of Michigan MI sınır|54x36px 9,986,857 $372,400 Lansing Detroit Minnesota State of Minnesota MN sınır|54x36px 5,639,632 $267,100 Saint Paul Minneapolis Mississippi State of Mississippi MS sınır|54x36px 2,976,149 $98,900 Jackson Jackson Missouri State of Missouri MO sınır|54x36px 6,137,428 $246,700 Jefferson City Kansas CityThe City of Saint Louis and the 8 Missouri counties of the St. Louis-St. Charles-Farmington Combined Statistical Area form the most populous metropolitan region in Missouri. Montana State of Montana MT sınır|54x36px 1,068,778 $37,200 Helena Billings Nebraska State of Nebraska NE sınır|54x36px 1,934,408 $89,600 Lincoln Omaha Nevada State of Nevada NV sınır|54x36px 3,080,156 $127,500 Carson City Las Vegas New Hampshire State of New Hampshire NH sınır|54x36px 1,359,711 $61,600 Concord ManchesterThe 5 southeastern New Hampshire counties of the Boston-Worcester-Manchester Combined Statistical Area form the most populous metropolitan region in New Hampshire. New Jersey State of New Jersey NJ sınır|54x36px 8,882,190 $497,000 Trenton NewarkThe 13 northern New Jersey counties of the New York-Newark- Bridgeport Combined Statistical Area form the most populous metropolitan region in New Jersey. New Mexico State of New Mexico NM sınır|54x36px 2,096,829 $75,000 Santa Fe Albuquerque New York State of New York NY sınır|54x36px 19,453,561 $1,156,500 Albany New YorkNew York is the most populous city in the United States. Kuzey Karolina State of North Carolina NC sınır|54x36px 10,488,084 $407,400 Raleigh Charlotte Kuzey Dakota State of North Dakota ND sınır|54x36px 762,062 $33,400 Bismarck Fargo Ohio State of Ohio OH 54x36px 11,689,100 $483,400 Columbus ColumbusThe Cleveland-Akron- Elyria Combined Statistical Area is the most populous metropolitan area in Ohio. Oklahoma State of Oklahoma OK sınır|54x36px 3,956,971 $160,500 Oklahoma City Oklahoma City Oregon State of Oregon OR sınır|54x36px 4,217,737 $168,900 Salem Portland Pensilvanya Commonwealth of Pennsylvania PA sınır|54x36px 12,801,989 $575,600 Harrisburg Philadelphia Rhode Island State of Rhode Island and Providence Plantations RI sınır|54x36px 1,059,361 $49,500 Providence Providence Güney Karolina State of South Carolina SC sınır|54x36px 5,148,714 $164,300 Columbia CharlestonThe Greenville-Spartanburg-Anderson Combined Statistical Area is the most populous metropolitan area in Güney Karolina. Güney Dakota State of South Dakota SD sınır|54x36px 884,659 $39,900 Pierre Sioux Falls Tennessee State of Tennessee TN sınır|54x36px 6,829,174 $250,300 Nashville NashvilleThe Nashville-Davidson-Murfreesboro-Columbia Combined Statistical Area is the most populous metropolitan area in Tennessee. Teksas State of Texas TX sınır|54x36px 28,995,881 $1,207,432 Austin HoustonThe Dallas-Fort Worth Combined Statistical Area is the most populous metropolitan area in Teksas. Utah State of Utah UT sınır|54x36px 3,205,958 $116,900 Salt Lake City Salt Lake City Vermont State of Vermont VT sınır|54x36px 623,989 $26,400 Montpelier Burlington Virginia Commonwealth of Virginia VA sınır|54x36px 8,535,519 $427,700 Richmond Virginia BeachThe 10 Virginia counties and 6 Virginia cities of the Washington-Baltimore-Northern Virginia Combined Statistical Area form the most populous metropolitan region in Virginia. Washington State of Washington WA sınır|54x36px 7,614,893 $351,100 Olympia Seattle Batı Virginia State of West Virginia WV sınır|54x36px 1,792,147 $66,600 Charleston Charleston Wisconsin State of Wisconsin WI sınır|54x36px 5,822,434 $251,400 Madison Milwaukee Wyoming State of Wyoming WY sınır|54x36px 578,759 $38,200 Cheyenne Cheyenne == Tıklanabilir harita == Haritada yer alan eyaletlerin üzerine tıklayarak ilgili maddeye gidebilirsiniz. ==Hükümetler== ABD anayasa hukuku uyarınca, 50 ayrı eyalet ve bir bütün olarak Birleşik Devletler egemen yargı yetkilisidir.Radan, 2007, p. 12 Eyaletler, ülkenin idari bölümleri değildir; Amerika Birleşik Devletleri Anayasası Onuncu Değişikliği federal hükûmete devredilmemiş tüm hükûmet yetkilerini eyaletlere veya halka saklı tutar. Sonuçta 50 eyaletten her biri, halkının uygun göreceği herhangi bir şekilde (ABD Anayasası tarafından belirlenen geniş parametreler ve Kongre tarafından uygulanan Cumhuriyet Garantisinde) kendi bireysel hükûmetini düzenleme ve Anayasa ile federal hükûmete verilmeyen tüm hükûmet yetkilerini kullanma hakkını saklı tutar. Federal hükûmetten farklı olarak bir eyalet, halkının refahı için gerekli tüm yasaları genel olarak yapma hakkı olan polis gücü olarak sayılmamıştır. Sonuç olarak, çeşitli eyaletlerin hükûmetleri pek çok benzer özelliği paylaşırken, genellikle biçim ve içerik açısından büyük farklılıklar gösterirler. İki eyalet hükûmeti hiçbir zaman tamamen aynı değildir. == Genişleme == == Kaynakça ==