EuroLeague

EuroLeague, sponsorluk adıyla Turkish Airlines EuroLeague, Avrupa'da 2000'den beri Euroleague Basketball tarafından düzenlenen en üst düzeydeki ve kazananın Avrupa Şampiyonu olarak adlandırıldığı uluslararası profesyonel basketbol turnuvası. 2000 yılında başlamasıyla FIBA tarafından 1958'den beri düzenlenen FIBA EuroLeague turnuvasının (daha önce FIBA Avrupa Şampiyonlar Kupası ya da sadece Avrupa Kupası adıyla bilinen) yerini almıştır. Euroleague Basketbol rekor ve istatistik kayıtları sebebinden dolayı FIBA Avrupa Şampiyonlar Kupası ile EuroLeague aynı turnuva olarak sayılır. EuroLeague dünyadaki en popüler profesyonel kapalı spor liglerinden biridir. 2016-17 sezonundaki lig maçlarında ortalama 8.472 seyirciyle dünyadaki profesyonel kapalı spor liglerinin en yüksek beşinci (ABD dışındaki en yükseği) ve profesyonel basketbol liglerinin en yüksek ikinci ortalamasına ulaşmıştır. Sadece NBA'in ortalaması daha yüksektir. EuroLeague kupasını 22 farklı takım kazanabilmiştir, bunlardan 14 takımın birden fazla şampiyonluğu vardır. En başarılı takım 11 şampiyonlukla Real Madrid'dir. Son şampiyon Real Madrid'dir. == Tarihçe == FIBA Avrupa Şampiyonlar Kupası 1958 yılında kurulup ilk yıllarında Avrupa'da liglerini şampiyon bitiren takımların oynadığı ve klasik bir eleme sistemiyle oynanan bir turnuva iken 1990'ların başından itibaren sadece şampiyonların değil, diğer önemli takımların da katıldığı ve içinde lig mücadelesi de içeren bir turnuva durumuna geldi. Euroleague adı ise 2000 yılında ULEB (Union of European Leagues of Basketball) tarafından öne sürüldü. 2000/2001 sezonunda ULEB'e üye takımlar FIBA'nın organize ettiği turnuvadan ayrılarak kendi liglerini kurdular. FIBA ise Suproleague adıyla devam etti. Türkiye'nin de dahil olduğu ülkeler FIBA'nın organizasyonunda kaldı. Avrupa'nın en büyük kulüplerinden olan Türkiye, İtalya ve Yunanistan takımlarının ayrılması önemli bir bölünme oluşturdu ve Avrupa'da iki tane büyük kupa ortaya çıktı: FIBA tarafından düzenlenen SuproLeague ile yeni kurulmuş Euroleague Basketball tarafından düzenlenen Euroleague. 2001 yılında iki organizasyon EuroLeague adı altında tekrar birleşti. ===Turnuvanın adları=== *FIBA dönemi: (1958-2001) **FIBA Avrupa Şampiyonlar Kupası: (1958-1991) **FIBA European League ("FIBA Euro League"): (1991-1996) **FIBA EuroLeague: (1996-2000) **FIBA SuproLeague: (2000-2001) *Euroleague Basketball dönemi: (2000-bugün) **Euroleague: (2000-2016) **EuroLeague: (2016-bugün) *2000-01 sezonunda iki ayrı turnuva vardı. FIBA'nın düzenlediği SuproLeague ile Euroleague Basketball tarafından düzenlenen Euroleague. == THY sponsorluğu == 26 Temmuz 2010 tarihinde Türk Hava Yolları ve Euroleague arasında 15.000.000€ bedel ile bir sponsorluk anlaşması imzalanmıştır. Bu anlaşmaya göre Avrupa basketbolunun en üst ligi olan Euroleague, 2010-11 sezonundan beri Turkish Airlines Euroleague adıyla düzenlemeye başlamıştır. Buna benzer şekilde Dörtlü Final yani Final Four da Turkish Airlines Final Four adını almıştır. Bu anlaşma 2021-22 sezonunun başında yenilenmiş oldu. 2025-26 sezonuna kadar beş sezon boyunca geçerli olacaktır. Bu süre sonunda eğer istenirse anlaşma beş yıl daha uzatılabilecektir. == Turnuva sistemi == 2015-16 sezonuna değin Turkish Airlines Euroleague dört aşamada oynanıyordu. İlk aşamada 24 takım katılır. Bu takımlar 6'lı olarak 4 gruba ayrılır. Her takım grubundaki diğer takımlarla kendi sahalarında ve deplasmanda olmak üzere ikişer maç oynar. Normal grup maçları sonunda gruplarında ilk 4 sırayı alan takımlar üst gruplara çıkar. İkinci aşamada kalan 16 takım yeni oluşturulan 8'erli 2 grupta yer alır ve diğer takımlarla yine 2 maç oynar. Maçlar sonunda gruplarında ilk dört sırayı alan takımlar gruptan çıkar. Çeyrek finale çıkacak takımlar belli olduktan sonra kalan 8 takım dörtlü final için mücadele eder. Grubu birinci bitiren takımlar dördüncülerle, ikinci bitiren takımlar ise üçüncülerle eşleşirler. Bu aşamada kupa lig maçlarından eleme usulünde maçlara geçer ve rakiplerini eleyen takımlar dörtlü final oynamaya hak kazanır. Çeyrek final mücadelesinde 5 maç üzerinden 3 maç kazanan rakibini eler. İlk 2 maç A takımının sahasında, 3. ve 4. maçlar B takımının sahasında, 5. maç ise tekrar A takımının sahasında oynanır. Son aşama olan dörtlü final ise önceden belirlenen bir şehirde bu finale kalan 4 takım arasında oynanır. Dörtlü final maçları tek maçlık eleme sistemine göre oynanır. Yarı finalde elenen takımlar üçüncülük maçına, kazanan takımlar ise son gün finale çıkar. ===Lig formatı=== 10 Kasım 2015 tarihinde Euroleague tarafından yeni bir format oluşturulduğu açıklandı. Yeni formatta aşama ikiye indirildi. 16 takım birbiriyle ikişer maç yaptığı çift devreli lig usulü uygulanacaktır. Ligi ilk sekiz sırada bitiren takımlar, play-off oynamaya hak kazanacak. 5 maç üzerinden oynanacak olan play-off maçlarında, 3 galibiyet alan takımlar şampiyonluk için dörtlü finale çıkacak. 2019-20 sezonu itibarıyla ligdeki takım 18'e çıkartıldı. ==Logolar== EuroLeague logosunun gelişimi 2000-2005 2005-2010 2010-2016 2016-bugün 200px 150px 120px 120px == Uzun vadeli lisansı olan takımlar == * Anadolu Efes * Baskonia * CSKA Moskova (iptal edildi) * Barcelona * Fenerbahçe * Makkabi Tel Aviv * Olimpia Milano * Olimpiakos * Panathinaikos * Real Madrid * Žalgiris EuroLeague'de geri kalan diğer 5 takım yıllık lisansı olan ilişkili kulüplerdir. Bu beş takım önceki sezon Avrupa'nın ikinci seviye turnuvası olan EuroCup'ı kazanan ve millî lig şampiyonları ile turnuva kartı alan takımlardan oluşmaktadır. === Arena standartları === 2012-13 sezonundan itibaren o zamanlar "A Lisansı" olan kulüpler ev sahibi oldukları EuroLeague karşılaşmalarını en az 10.000 kişilik arenalarda oynamaları gerekiyordu. Aynı 10.000 kişilik kapasite kaidesi şu an hâlen uzun vadeli lisansa üye olan EuroLeague kulüpleri için geçerlidir. == Finaller == 1958'den itibaren EuroLeague öncesi Avrupa Kupası dahil. Yıl Final Final Final Üçüncü ile Dördüncü Üçüncü ile Dördüncü Şampiyon Sonuç İkinci Üçüncü Dördüncü 1958 Ayrıntılar ASK Riga 170-152 ( _86_ -81 / 71- _84_ ) Akademik Honvéd ve Real Madrid Honvéd ve Real Madrid 1958-59 Ayrıntılar 148-125 ( _79_ -58 / 67- _69_ ) Lech Poznań ve OKK Beograd Lech Poznań ve OKK Beograd 1959-60 Ayrıntılar 130-113 (51- _61_ / _69_ -62) Dinamo Tiflis Polonia Varşova ve Slovan Orbis Prag Polonia Varşova ve Slovan Orbis Prag 1960-61 Ayrıntılar CSKA Moskova 148-128 ( _87_ -62 / 66- _61_ ) ASK Riga Real Madrid ve Steaua Bükreş Real Madrid ve Steaua Bükreş 1961-62 Ayrıntılar Dinamo Tiflis 90-83 Real Madrid AŠK Olimpija ve CSKA Moskova AŠK Olimpija ve CSKA Moskova 1962-63 Ayrıntılar CSKA Moskova 259-240 ( _69_ -86 / _91_ -74 / _99_ -80) Dinamo Tiflis ve Spartak ZJŠ Brno Dinamo Tiflis ve Spartak ZJŠ Brno 1963-64 Ayrıntılar Real Madrid 183-174 ( _99_ -110 / _84_ -64) Spartak ZJŠ Brno OKK Beograd ve Olimpia Milano (Simmenthal) OKK Beograd ve Olimpia Milano (Simmenthal) 1964-65 Ayrıntılar 157-150 (88- _81_ / _76_ -62) CSKA Moskova Varèse (Ignis) ve OKK Beograd Varèse (Ignis) ve OKK Beograd 1965-66 Ayrıntılar Olimpia Milano (Simmenthal) 77-72 Slavia VŠ Prag CSKA Moskova AEK 1966-67 Ayrıntılar Real Madrid 91-83 Olimpia Milano (Simmenthal) AŠK Olimpija Slavia VŠ Prag 1967-68 Ayrıntılar 98-95 Spartak ZJŠ Brno Olimpia Milano (Simmenthal) ve Zadar Olimpia Milano (Simmenthal) ve Zadar 1968-69 Ayrıntılar CSKA Moskova 103-99 (2 Uzt) Real Madrid Spartak ZJŠ Brno ve Standard Liège Spartak ZJŠ Brno ve Standard Liège 1969-70 Ayrıntılar Varèse (Ignis) 79-74 CSKA Moskova Real Madrid ve Slavia VŠ Prag 1970-71 Ayrıntılar CSKA Moskova 67-53 Varèse (Ignis) 1971-72 Ayrıntılar Varèse (Ignis) 70-69 Split (Jugoplastika) Real Madrid ve Panathinaikos Real Madrid ve Panathinaikos 1972-73 Ayrıntılar 71-66 CSKA Moskova Crvena zvezda ve Olimpia Milano (Simmenthal) Crvena zvezda ve Olimpia Milano (Simmenthal) 1973-74 Ayrıntılar Real Madrid 84-82 Varèse (Ignis) Berck ve Radnički Belgrad Berck ve Radnički Belgrad 1974-75 Ayrıntılar Varèse (Ignis) 79-66 Real Madrid Berck ve Zadar Berck ve Zadar 1975-76 Ayrıntılar Varèse (Mobilgirgi) 81-74 ASVEL ve Cantù (Forst) ASVEL ve Cantù (Forst) 1976-77 Ayrıntılar Makkabi Tel Aviv (Elite) 78-77 Varèse (Mobilgirgi) CSKA Moskova Real Madrid 1977-78 Ayrıntılar Real Madrid 75-67 ASVEL Makkabi Tel Aviv (Elite) 1978-79 Ayrıntılar Bosna 75-67 Varèse (Emerson) Makkabi Tel Aviv (Elite) Real Madrid 1979-80 Ayrıntılar Real Madrid 89-85 Makkabi Tel Aviv (Elite) Bosna Virtus Bologna (Sinudyne) 1980-81 Ayrıntılar Makkabi Tel Aviv (Elite) 80-79 Virtus Bologna (Sinudyne) Nashua EBBC Bosna 1981-82 Ayrıntılar Cantù (Squibb) 86-80 Makkabi Tel Aviv (Elite) Partizan Barcelona 1982-83 Ayrıntılar Cantù (Ford) 69-68 Olimpia Milano (Billy) Real Madrid CSKA Moskova 1983-84 Ayrıntılar Virtus Roma (Banco di Roma) 79-73 Barcelona Cantù (Jollycolombani) Bosna 1984-85 Ayrıntılar Cibona 87-78 Real Madrid Makkabi Tel Aviv (Elite) CSKA Moskova 1985-86 Ayrıntılar 94-82 Žalgiris Olimpia Milano (Simac) Real Madrid 1986-87 Ayrıntılar Olimpia Milano (Tracer) 71-69 Makkabi Tel Aviv (Elite) Orthez Zadar 1987-88 Ayrıntılar 90-84 Partizan Aris 1988-89 Ayrıntılar Split (Jugoplastika) 75-69 Aris Barcelona 1989-90 Ayrıntılar 72-67 Barcelona Limoges Aris 1990-91 Ayrıntılar Split (Pop 84) 70-65 Makkabi Tel Aviv (Elite) VL Pesaro (Scavolini) 1991-92 Ayrıntılar Partizan 71-70 Joventut Badalona (Montigalà) Olimpia Milano (Philips) Estudiantes (Caja Postal) 1992-93 Ayrıntılar Limoges 59-55 Treviso (Benetton) PAOK Real Madrid 1993-94 Ayrıntılar Joventut Badalona (7up) 59-57 Olimpiakos Panathinaikos Barcelona 1994-95 Ayrıntılar Real Madrid 73-61 Limoges 1995-96 Ayrıntılar Panathinaikos 67-66 Barcelona CSKA Moskova Real Madrid 1996-97 Ayrıntılar Olimpiakos 73-58 Olimpija (Smelt) ASVEL 1997-98 Ayrıntılar Virtus Bologna (Kinder) 58-44 AEK Treviso (Benetton) Partizan 1998-99 Ayrıntılar Žalgiris 82-74 Virtus Bologna (Kinder) Olimpiakos Fortitudo Bologna (Teamsystem) 1999-00 Ayrıntılar Panathinaikos 73-67 Makkabi Tel Aviv (Elite) Efes Pilsen Barcelona 2000-01 Ayrıntılar Makkabi Tel Aviv (Elite) 81-67 Panathinaikos CSKA Moskova 2000-01 Ayrıntılar Virtus Bologna (Kinder) 3-2 ( _65_ -78 / _94_ -73 / _80_ -60 / _79_ -96 / _82_ -74) Baskonia (Tau Cerámica) AEK ve Fortitudo Bologna (Paf Wennington) AEK ve Fortitudo Bologna (Paf Wennington) 2001-02 Ayrıntılar Panathinaikos 89-83 Virtus Bologna (Kinder) Treviso (Benetton) ve Makkabi Tel Aviv (Elite) Treviso (Benetton) ve Makkabi Tel Aviv (Elite) 2002-03 Ayrıntılar Barcelona 76-65 Treviso (Benetton) Siena (Montepaschi) CSKA Moskova 2003-04 Ayrıntılar Makkabi Tel Aviv (Elite) 118-74 Fortitudo Bologna (Skipper) CSKA Moskova Siena (Montepaschi) 2004-05 Ayrıntılar 90-78 Baskonia (Tau Cerámica) Panathinaikos CSKA Moskova 2005-06 Ayrıntılar CSKA Moskova 73-69 Makkabi Tel Aviv (Elite) Baskonia (Tau Cerámica) Barcelona (Winterthur) 2006-07 Ayrıntılar Panathinaikos 93-91 CSKA Moskova Málaga (Unicaja) Baskonia (Tau Cerámica) 2007-08 Ayrıntılar CSKA Moskova 91-77 Makkabi Tel Aviv (Elite) Siena (Montepaschi) Baskonia (Tau Cerámica) 2008-09 Ayrıntılar Panathinaikos 73-71 CSKA Moskova Barcelona (Regal) Olimpiakos 2009-10 Ayrıntılar Barcelona (Regal) 86-68 Olimpiakos CSKA Moskova Partizan 2010-11 Ayrıntılar Panathinaikos 78-70 Makkabi Tel Aviv (Electra) Siena (Montepaschi) Real Madrid 2011-12 Ayrıntılar Olimpiakos 62-61 CSKA Moskova Barcelona (Regal) Panathinaikos 2012-13 Ayrıntılar 100-88 Real Madrid CSKA Moskova Barcelona (Regal) 2013-14 Ayrıntılar Makkabi Tel Aviv (Electra) 98-86 (Uzt) Barcelona CSKA Moskova 2014-15 Ayrıntılar Real Madrid''' 78-59 Olimpiakos CSKA Moskova Fenerbahçe (Ülker) 2015-16 Ayrıntılar CSKA Moskova''' 101-96 (Uzt) Fenerbahçe Lokomotiv Kuban Baskonia (Laboral Kutxa) 2016-17 Ayrıntılar Fenerbahçe 80-64 Olimpiakos CSKA Moskova Real Madrid 2017-18 Ayrıntılar Real Madrid 85-80 Fenerbahçe Žalgiris CSKA Moskova 2018-19 Ayrıntılar CSKA Moskova 91-83 Anadolu Efes Real Madrid Fenerbahçe 2019-20 Ayrıntılar Koronavirüs salgını nedeniyle 2019-20 sezonu 28. haftasında iptal edildi. 2020-21 Ayrıntılar Anadolu Efes 86-81 Barcelona Olimpia Milano CSKA Moskova 2021-22 Ayrıntılar 58-57 Real Madrid FC Barcelona Olimpiakos 2022-23 Ayrıntılar Real Madrid 79-78 Olimpiakos Monaco FC Barcelona == Şampiyonluk sayısına göre takımlar == Sıra Takım Şampiyonluk İkincilik Şampiyonluk sezonları 1 Real Madrid 11 9 1963-64, 1964-65, 1966-67, 1967-68, 1973-74, 1977-78, 1979-80, 1994-95, 2014-15, 2017-18, 2022-23 2 CSKA 8 6 1960-61, 1962-63, 1968-69, 1970-71, 2005-06, 2007-08, 2015-16, 2018-19 3 Makkabi Tel Aviv 6 9 1976-77, 1980-81, 2000-01, 2003-04, 2004-05, 2013-14 4 Panathinaikos 1 1995-96, 1999-00, 2001-02, 2006-07, 2008-09, 2010-11 5 Varese 5 5 1969-70, 1971-72, 1972-73, 1974-75, 1975-76 6 Olimpiakos 3 6 1996-97, 2011-12, 2012-13 7 Olimpia Milano 2 1965-66, 1986-87, 1987-88 8 Rīgas ASK 1 1958, 1958-59, 1959-60 \- Split 1988-89, 1989-90, 1990-91 10 Barcelona 2 6 2002-03, 2009-10 11 Virtus Bologna 3 1997-98, 2000-01 12 Anadolu Efes 1 2020-21, 2021-22 13 Cantù - 1981-82, 1982-83 \- Cibona 1984-85, 1985-86 15 Fenerbahçe 1 2 2016-17 16 Dinamo Tbilisi 1 1961-62 \- Joventut Badalona 1993-94 Žalgiris 1998-99 19 Bosna - 1978-79 \- Virtus Roma 1983-84 Partizan 1991-92 Limoges CSP 1992-93 23 Akademik - 2 - \- Brno Treviso Baskonia 27 USK Prag 1 \- AEK Fortitudo Bologna == Şampiyonluk sayısına göre ülkeler == Sıra Ülke Takım Şampiyonluk İkincilik 1\. İspanya Real Madrid 11 9 Barcelona 2 6 Joventut Badalona 1 1 Baskonia - 2 4 takım 14 18 2\. İtalya Varese 5 5 Olimpia Milano 3 2 Virtus Bologna 2 3 Cantù 2 - Virtus Roma 1 - Treviso - 2 Fortitudo Bologna - 1 7 takım 13 13 3\. Yunanistan Panathinaikos 6 1 Olympiacos 3 6 AEK - 1 3 takım 9 8 4\. Sovyetler Birliği CSKA 4 3 Rīgas ASK 3 1 Dinamo Tbilisi 1 1 Žalgiris - 1 4 takım 8 6 5\. Yugoslavya Split 3 1 Cibona 2 - Bosna 1 - Partizan 1 - 4 takım 7 1 6\. İsrail Makkabi Tel Aviv 6 9 7\. Rusya CSKA 4 3 8\. Türkiye Anadolu Efes 2 1 Fenerbahçe 1 2 2 takım 3 3 9\. Fransa Limoges CSP 1 - \- Litvanya Žalgiris 1 - 11\. Çekoslovakya Brno - 2 USK Prag - 1 2 takım 0 3 12\. Bulgaristan Akademik - 2 == Rekorlar == * En başarılı takım Real Madrid'dir. 10 şampiyonluğu rekordur. * KK Split modern EuroLeague Final Four döneminde (1987-88 sezonundan bugüne) kupayı üç kez arka arkaya (1988-89, 1989-90, 1990-91) kazanan tek takımdır. * ASK Riga bir Sovyet takımı olarak EuroLeague Final Four dönemi öncesi kupayı üç kez arka arkaya (1958, 1958-59, 1959-60) kazanan tek takımdır. * Makkabi Tel Aviv (2003-04, 2004-05); Olimpiakos (2011-12, 2012-13) ve Anadolu Efes (2020-21, 2021-22) Euroleague Basketball döneminde (2000-01 sezonundan bugüne) EuroLeague'i iki kez arka arkaya kazanan üç takımdır. * Turnuvaya katılan dokuz farklı takım çıkarmış tek şehir İstanbul'dur: Beşiktaş, Darüşşafaka, Eczacıbaşı, Anadolu Efes, Fenerbahçe, Galatasaray, İstanbul Teknik Üniversitesi, Modaspor ve Ülker. * Milano'nun kuzey metropol bölgesinde 40 kilometrekareden küçük bir alanda toplam 10 FIBA Avrupa Şampiyonlar Kupası kazanmış ve 16 kez finalde oynamış 3 takım vardır: Olimpia Milano, Cantù ve Varese. * Bir EuroLeague Finali için rekor sayı farkı Tel Aviv'deki 2004 Finali'nde ev sahibi takım Makkabi Tel Aviv'in Skipper Bologna'yı 118-74 yenmesiyle elde edilmiştir (44 sayı fark). * Resmî seyirci rekoru 5 Mart 2009'da Štark Arena'da 2008-09 sezonu Son 16 turundaki Partizan-Panathinaikos karşılaşmasını seyreden 22.567 kişilik kitledir. * 1978-79 sezonunda Bosnalı Žarko Varajić, Emerson Varese karşısında bulduğu 45 sayı ile bir maçta en fazla sayı bulan oyuncu rekoru Shane Larkin tarafından Anadolu Efes forması altında 49 sayı ile Bayern München karşında 2019-20 sezonunda kırılmıştır. == Ayrıca bakınız == * 50 EuroLeague Büyük Katkıda Bulunanlar * EuroLeague 2001–10 En İyi 10 Oyuncu * Euroleague Basketball * EuroLeague Finalleri * EuroLeague Dörtlü Final * EuroLeague Women * Avrupa ulusal lig sıralaması * FIBA EuroStars * FIBA-EuroLeague anlaşmazlığı == Kaynakça == www.fotomac.com.tr/euroleague/2022/05/21/real- madrid-57-58-anadolu-efes-mac-sonucu-ozet-thy-euroleague-sampiyonu-anadolu- efes/ == Dış bağlantılar == * Euroleague Resmî Sitesi * ULEB Resmî Site * FIBA Avrupa Resmî Site * Kadrolarıyla Şampiyonların listesi * EuroLeague tarihi - istatistikler * InterBasket.net EuroLeague basketbol forumu * EuroLeague'in Youtube kanalı