Osteoartrit

Osteoartrit (OA ) veya Osteoartroz, Amerika Birleşik Devletleri'nde 7 yetişkinden 1'ini etkileyen, eklem kıkırdağı ve altındaki kemiğin yıkımından kaynaklanan dejeneratif bir eklem hastalığıdır. Dünyadaki engelliliğin dördüncü önde gelen nedeni olduğuna inanılıyor. En yaygın semptomlar eklem ağrısı ve sertliğidir. Semptomlar genellikle yıllar içinde yavaşça ilerler. Diğer belirtiler arasında eklem şişmesi, hareket açıklığının azalması ve sırt etkilenmesinde kol ve bacaklarda zayıflık veya uyuşma şeklindedir. En sık tutulan eklemler, parmak uçlarına yakın iki eklem ve başparmaktaki dip eklem, diz ve kalça eklemleri ve boyun ve bel eklemleridir. Semptomlar işe ve normal günlük aktivitelere engel oluşturabilir. Diğer bazı artrit türlerinin aksine, iç organlar etkilenmez. Nedenleri arasında önceki eklem yaralanmaları, anormal eklem veya uzuv gelişimi ve kalıtsal faktörler yer alır. Aşırı kilolu, farklı uzunluklarda bacaklara sahip veya yüksek düzeyde eklem stresi ile sonuçlanan işleri olan kişilerde risk daha fazladır. Osteoartritin eklem üzerindeki mekanik stres ve düşük dereceli enflamatuar süreçlerden kaynaklandığına inanılmaktadır. Kıkırdak kaybolduğunda gelişir ve kıkırdağın altında yatan kemik etkilenir. Ağrı egzersiz yapmayı zorlaştırabileceğinden kas kaybı meydana gellir. Teşhis tipik olarak, diğer sorunları desteklemek veya dışlamak için kullanılan tıbbi görüntüleme ve diğer testlerle birlikte belirti ve semptomlara dayanır. Osteoartritte eklemler Romatoid artritin aksine ısınmaz veya kızarmaz. Tedavi; egzersiz, dinlenme veya baston kullanımı gibi eklem stresini azaltmayı, destek gruplarını ve ağrı kesici ilaçları içerir. Kilo verme fazla kilolu olanlarda yardımcı olabilir. Ağrı kesici ilaçlar parasetamol (asetaminofen) ve ayrıca naproksen veya ibuprofen gibi NSAID'leri içerebilir. Bağımlılık riskleri ve diğer yan etkilerin yanı sıra yararları hakkında bilgi eksikliği nedeniyle uzun süreli opioid kullanımı önerilmemektedir. Diğer tedavilere rağmen devam eden sakatlık varsa eklem protezi ameliyatı bir seçenek olabilir. Yapay bir eklemin ömrü tipik olarak 10 ila 15 yıldır. Osteoartrit, artritin en yaygın şeklidir ve yaklaşık 2015 yılı itbariyle 237 milyon kişiyi veya dünya nüfusunun %3,3'ünü etkilemektedir. Nüfus yaşlandıkça daha yaygınlık artar. 60 yaşın üzerindeki erkeklerin yaklaşık %10'u ve kadınların %18'i etkilenir. Osteoartrit, özürlülükle geçen yılların yaklaşık %2'sinin nedenidir. == Belirti ve bulgular == alt=Outline of female body indicating most affected areas|küçükresim| Osteoartrit en sık ellerde (parmakların ve başparmakların uçlarında), boyunda, belde, dizlerde ve kalçalarda görülür. Ana semptom, yetenek kaybı ve sıklıkla sertliğe neden olan ağrıdır. Ağrı tipik olarak uzun süreli aktivite ile daha da kötüleşir ve istirahat ile hafifler. Tutukluk en çok sabahları görülür ve tipik olarak günlük aktivitelere başladıktan sonra otuz dakikadan az sürer, ancak hareketsizlik dönemlerinden sonra geri gelebilir. Osteoartritte, etkilenen eklem, özellikle omuz ve diz eklemi hareket ettirildiğinde çıtırtı sesi ("krepitus") verebilir. Kişi eklem kilitlenmesi ve eklem kararsızlığından da şikayet edebilir. Bu semptomlar, ağrı ve tutukluk nedeniyle günlük aktiviteleri etkiler. Bazı insanlar soğuk-sıcak, yüksek nem veya barometrik basınçtaki düşüşle ilişkili artan ağrı bildirir, ancak bu belirtiler net değildir. Osteoartrit genellikle eller, ayaklar, omurga, kalçalar ve dizler gibi büyük ağırlık taşıyan eklemleri etkiler, ancak teoride vücuttaki herhangi bir eklem etkilenebilir. Osteoartrit ilerledikçe, yürüyüş gibi hareket modelleri etkilenir. Osteoartrit, dizdeki eklem efüzyonunun en yaygın nedenidir. Parmaklar gibi daha küçük eklemlerde, Heberden (distal interfalangeal eklemler) veya Bouchard düğümleri (proksimal interfalangeal eklemler) adı verilen sert kemikli büyümeler oluşabilir ve bunlar ağrılı olmasalar da eklem hareketlerini sınırlarlar. Ayak parmaklarının osteoartriti, bunyon oluşumuna neden olan bir faktör olabilir, onları kırmızı veya şişmiş hale getirir. == Nedenler == Eklemlerin yetersiz kendi kendine onarımı yanında mekanik stresten kaynaklanan hasarın osteoartritin birincil nedeni olduğuna inanılmaktadır. Bu stresin kaynakları, konjenital veya patojenik nedenleri içerebilir; mekanik yaralanma; aşırı vücut ağırlığı; bir eklemi destekleyen kaslarda güç kaybı; ve periferik sinirlerin bozulması sebebiyle ani veya koordine olmayan hareketler. Bununla birlikte, yaralanma olmadan koşmak da dahil olmak üzere egzersizin dizlerde osteoartrit riskini artırmadığı bulunmuştur. Parmak boğumlarını çıtlatmanın da bir rol oynadığı görülmedi. Osteoartrit riski yaşla birlikte artar. === Primer === Osteoartrit gelişimi, özellikle dizlerle ilgili olarak, eklem yaralanması öyküsü ve obezite ile ilişkilidir. Menopoz sonrası kadınlarda aynı yaştaki erkeklere göre daha yaygın olduğundan, cinsiyet hormonu seviyelerindeki değişiklikler osteoartrit gelişiminde rol oynayabilir. Afrikalı Amerikalılar ve Kafkasyalılarda kalça ve diz osteoartritindeki farklılıklar için çelişkili kanıtlar mevcuttur. ==== Mesleki ==== Elle taşıma (örn. kaldırma) ile çalışan, fiziksel olarak zorlayıcı işler yapan, işte yürüyen ve iş yerinde tırmanma görevleri (örn. merdiven çıkma) olanlarda diz ve kalça osteoartriti gelişme riskinin arttığı bulundu. Özellikle kalça osteoartriti ile, eğilmiş veya bükülmüş pozisyonlarda çalışanlar arasında zamanla gelişme riskinin arttığı bulundu. Diz osteoartriti için, özellikle diz çökmüş veya çömelmiş pozisyonda çalışanlar, diz çökmüş veya çömelmiş duruşla birlikte ağır kaldırma yapanlar ve ayakta çalışanlar arasında artmış risk bulunmuştur. Kadınlar ve erkekler, osteoartrit gelişimi için benzer mesleki risklere sahiptir. === İkincil === Bu tip osteoartrit, diğer faktörlerden kaynaklanır, ancak ortaya çıkan patoloji, birincil osteoartrit ile aynıdır: * Alkaptonüri * Konjenital eklem bozuklukları * Diyabet, osteoartrit nedeniyle eklem değiştirme riskini iki katına çıkarır ve diyabetli kişiler, diyabeti olmayanlara göre daha genç yaşta eklem protezi yaptırır. * Ehlers-Danlos sendromu * Hemokromatozis ve Wilson hastalığı * Enflamatuar hastalıklar (Perthes hastalığı gibi), (Lyme hastalığı ) ve artritin tüm kronik formları (örn. kostokondrit, gut ve romatoid artrit ). Gutta ürik asit kristalleri kıkırdağın daha hızlı dejenere olmasına neden olur. * Bir kaza veya ortopedik operasyonlar sonucu eklem veya bağların (ÖÇB gibi) yaralanması . * Bağların bozulması veya instabilite bir faktör olabilir. * Marfan sendromu * obezite * Eklem enfeksiyonu Osteoartrit, büyük kıkırdak kaybı ve diğer eklem dokularında morfolojik hasara neden olabilen dejeneratif bir eklem hastalığı iken, osteoartritin erken aşamalarında ince biyokimyasal değişiklikler meydana gelir. Sağlıklı kıkırdağın su içeriği, suyu dışarı iten sıkıştırma kuvveti ve suyu içeri çeken ozmotik basınç ile hassas bir şekilde dengelenir. Kollajen lifleri sıkıştırma kuvveti uygularken, kıkırdak proteoglikanları, suyu içeri çekme eğiliminde olan ozmotik basınç oluşturur. Bununla birlikte, osteoartritin başlangıcında, kollajen matrisi daha düzensiz hale gelir ve kıkırdak içindeki proteoglikan içeriğinde bir azalma olur. Kollajen liflerinin parçalanması, eklem boşluğunun su içeriğinde net bir artışa neden olur. Artış, kıkırdak içi genel bir proteoglikan kaybı (ve dolayısıyla azalmış bir ozmotik çekme) ile birlikte oluşur. Eklem içindeki diğer yapılar da etkilenebilir. Eklem içindeki bağlar kalınlaşır ve fibrotik hale gelir ve menisküs hasar görebilir ve aşınabilir. Menisküs tamamen yok olabilir. Eklemlerin kenarlarında "mahmuz" veya osteofit adı verilen yeni kemik büyümeleri oluşabilir. Subkondral kemik hacmi artar ve daha az mineralize olur (hipomineralizasyon). Tüm bu değişiklikler çalışma sorunlarına neden olabilir. Osteoartritik eklemdeki ağrı, kalınlaşmış sinovyum ve subkondral kemik lezyonları ile ilişkilendirilmiştir. == Teşhis == Tanı, öykü ve klinik muayeneyle makul bir kesinlikle konur. X-ışınları tanıyı doğrulayabilir. Röntgende görülen tipik değişiklikler: eklem boşluğu daralması, subkondral skleroz (eklem çevresinde artmış kemik oluşumu), subkondral kist oluşumu ve osteofitler. Düz filmler, fizik muayene bulguları veya ağrı derecesi ile ilişkili olmayabilir. 1990 American College of Rheumatology, çok merkezli bir çalışmanın verilerini kullanarak, sert doku büyümesi ve belirli eklemlerin şişmesine dayanan el osteoartritinin teşhisi için bir dizi kriter geliştirdi. Bu kriterlerin, romatoid artrit ve spondiloartropatiler gibi diğer antitelere karşı el osteoartriti için %92 duyarlı ve %98 özgül olduğu bulunmuştur. Dosya:Osteo of the hand.jpg|Karpal eklem ve 1. karpometakarpal eklemde şiddetli osteoartrit ve osteopeni Dosya:Gonarthrose-Knorpelaufbrauch.jpg|Eklem boşluğunun karakteristik daralması ile dizdeki osteoartrit MRG'si Dosya:Osteoarthritis left knee.jpg|Sol dizin primer osteoartriti. Osteofitlere, eklem boşluğunun daralmasına (ok) ve artmış subkondral kemik yoğunluğuna (ok) dikkat edin. Dosya:Damaged cartilage Danish sow.png|Dişi domuzlardan zarar görmüş kıkırdak. (a) kıkırdak erozyonu (b) kıkırdak ülserasyonu (c) kıkırdak onarımı (d) osteofit (kemik çıkıntısı) oluşumu. Dosya:Primary osteoarthrosis (2) at knee joint.jpg|Yaşlı bir kadında diz ekleminin osteoartrozunun histopatolojisi Dosya:Primary osteoarthrosis (5) at knee joint.jpg|Yaşlı bir kadında diz ekleminin osteoartrozunun histopatolojisi Dosya:Health joint.png|Sağlıklı bir eklemde, kemiklerin uçları pürüzsüz kıkırdak ile kaplıdır. Birlikte, sinoviyal sıvı üreten sinovyal bir zarla kaplı bir eklem kapsülü tarafından korunurlar. Kapsül ve sıvı kıkırdağı, kasları ve bağ dokuları korur. Dosya:Joint with severe osteoathritis.png|Osteoartrit ile kıkırdak yıpranır. Mahmuzlar kemiğin kenarından dışarı çıkar ve eklem sıvısı artar. Toplamda, eklem sert ve ağrılı hissediyor. Dosya:Osteoarthritis.png|Kireçlenme Dosya:Osteoarthritis -- Smart- Servier (cropped).jpg|Osteoartritte eldeki kemik (sol) ve klinik (sağ) değişiklikler === sınıflandırma === Osteoartritin derecelendirilmesi için bir dizi sınıflandırma sistemi kullanılmaktadır: * WOMAC ölçeği, ağrı, katılık ve fonksiyonel sınırlamayı hesaba katar. * Diz osteoartriti için Kellgren- Lawrence derecelendirme ölçeği . Yalnızca projeksiyonel radyografi özelliklerini kullanır. * Kalça ekleminin osteoartriti için Tönnis sınıflandırması, ayrıca sadece projeksiyonel radyografi özelliklerini kullanıyor. küçükresim|Parmaklardaki eroziv osteoartritin röntgeni, ayrıca tipik "martı kanadı" görünümüyle iki eklemi yakınlaştırır Hem primer jeneralize nodal osteoartrit hem de eroziv osteoartrit (EOA, inflamatuar osteoartrit olarak da adlandırılır) primer osteoartritin alt gruplarıdır. EOA, sıklıkla elin distal interfalangeal eklemlerini etkileyen ve röntgende karakteristik erozif eklem değişikliklerine sahip olan osteoartritin çok daha az yaygın ve daha agresif bir enflamatuar şeklidir. == Yönetim == alt=Illustration of example strengthening, aerobic conditioning, and range of motion exercises|sağ|küçükresim| OA'da önerilen bazı egzersiz türleri Yaşam tarzı değişikliği (kilo verme ve egzersiz gibi) ve ağrı kesici ilaçlar tedavinin temel dayanaklarıdır. Asetaminofen (aynı zamanda parasetamol olarak da bilinir), NSAID'lerin yalnızca ağrı kesicinin yeterli olmadığı durumlarda ek tedavi olarak kullanılmasıyla birlikte birinci basamak olarak önerilir. 2018 yılı itibarıyla hastalığın seyrini değiştiren ilaç bulunamamıştır. Öneriler, 1) obezite ve fazla kilo, 2) fiziksel aktivite, 3) diyet, 4) komorbidite, 5) biyomekanik faktörler, 6) mesleki faktörler dahil olmak üzere hedefli müdahaleler yoluyla risk faktörlerinin değiştirilmesini içermektedir. Farklı öncelikler ve klinisyenler ile osteoartritli kişiler arasındaki zayıf iletişim, durumun başarılı yönetimini genellikle daha da zorlaştırır. Gerçekçi tedavi hedeflerine, duruma ilişkin ortak bir anlayış geliştirerek, aktif olarak hastanın endişelerini dinleyerek, tıbbi jargondan kaçınarak ve tedavi planlarını hastanın ihtiyaçlarına göre uyarlayarak ulaşılabilir. === Yaşam tarzı değişiklikleri === Fazla kilolu insanlar için kilo kaybı önemli bir faktör olabilir. Kilo kaybı ve egzersiz uzun süreli tedavi sağlar ve OA'lı hastalarda savunulmaktadır. Bu yaşam tarzı değişikliklerine ek olarak, diz osteoartritli hastalarda ağrının giderilmesi için analjezi kullanımı, eklem içi kortizon enjeksiyonu ve hyaluronik asitler ve trombositten zengin plazma kullanılması önerilir. Hasta eğitiminin artritin kendi kendine yönetiminde yardımcı olduğu gösterilmiştir. Ağrıyı azaltır, işlevi iyileştirir, sertliği ve yorgunluğu azaltır ve tıbbi kullanımı azaltır. Hasta eğitimi, tek başına NSAID'lere kıyasla ortalama %20 daha fazla ağrı kesici sağlayabilir. === Fiziksel önlemler === Orta derecede egzersiz, diz ve kalça osteoartriti olanlarda ağrı ve fonksiyon açısından faydalı olabilir. Bu egzersizler haftada en az üç kez yapılmalıdır. Bazı kanıtlar belirli fizik tedavileri desteklerken, birleşik bir program için kanıtlar sınırlıdır. Net tavsiyeler vermek, egzersizleri keyifli hale getirmek ve insanlara egzersiz yapmanın önemi konusunda güven vermek, daha fazla fayda ve daha fazla katılım sağlayabilir. Sınırlı kanıt, denetimli egzersiz tedavisinin egzersiz bağlılığını artırabileceğini düşündürmektedir. Masaj terapisinin etkinliğini gösteren yeterli kanıt yoktur. Manuel terapi için kanıtlar kesin değildir. 2015 yılında yapılan bir inceleme, su tedavisinin güvenli ve etkili olduğunu ve diz osteoartriti için ek bir tedavi olabileceğini gösterdi. Alt ekstremite artritli bireylerde düşmeleri engellemek üzere pozisyon hissi, denge ve kuvvet bozukluklarını ele almak için fonksiyonel, yürüme ve denge eğitimi önerilmiştir. El osteoartriti olan kişiler için egzersizler, el işlevini iyileştirmek, ağrıyı azaltmak ve parmak eklemi sertliğini gidermek için küçük faydalar sağlayabilir. Lateral kama tabanlık ve nötr tabanlıkların diz osteoartritinde yararlı olduğu görülmemektedir. Dizlikler yardımcı olabilir ancak kullanışlılıkları da tartışılmaktadır. Ağrı yönetiminde sertliği gidermek için ısı kullanılabilir; soğuk, kas spazmlarını ve ağrıyı hafifletebilir. Kalça ve diz osteoartritli kişilerde suda egzersiz, ağrı ve sakatlığı azaltabilir ve kısa vadede yaşam kalitesini artırabilir. Ayrıca aerobik ve yürüyüş gibi terapötik egzersiz programları, diz osteoartriti olan kişiler için programın bitiminden sonra 6 aya kadar ağrıyı azaltır ve fiziksel işlevi iyileştirir. Hidroterapi, osteoartritli kişiler tarafından bildirilen ağrı, sakatlık ve yaşam kalitesinin yönetiminde de avantaj sağlayabilir. === İlaç tedavisi === Risk faktörlerine göre tedavi önerileri GI riski KVH riski Seçenek Düşük Düşük NSAID veya parasetamol Ilıman Düşük Parasetamol veya antasitli düşük doz NSAID Düşük Ilıman Parasetamol veya antasitli düşük doz aspirin Ilıman Ilıman Düşük doz parasetamol, aspirin ve antasit. Karın ağrısı veya siyah dışkı için izleme. ==== Ağızla ==== Parasetamol, osteoartrit için ilk basamak tedavidir. Ağrı kesici doza göre farklılık göstermez. Bununla birlikte, 2015 yılında yapılan bir inceleme, asetaminofenin, karaciğer iltihabına ilişkin bazı laboratuvar endişeleri ile yalnızca küçük bir kısa vadeli faydaya sahip olduğunu buldu. Hafif ila orta dereceli semptomlar için asetaminofenin etkinliği, naproksen gibi non-steroid antiinflamatuar ilaçlara benzer, ancak daha şiddetli semptomlar için NSAID'ler daha etkili olabilir. NSAID'ler, gastrointestinal kanama gibi daha büyük yan etkilerle ilişkilidir. NSAID'lerin başka bir sınıfı olan COX-2 seçici inhibitörleri (selekoksib gibi), seçici olmayan NSAID'lerle karşılaştırıldığında eşit derecede etkili ve daha düşük advers gastrointestinal etki oranlarına, ancak miyokard enfarktüsü gibi daha yüksek kardiyovasküler hastalık oranlarına sahiptir. Yararlar ve riskler kişiden kişiye değişir ve tedavi kararları verilirken dikkate alınması gerekir ve NSAIDS ile COX-2 seçici inhibitörlerini karşılaştıran daha fazla tarafsız araştırmaya ihtiyaç vardır. Topikal olarak uygulanan NSAID'ler az sayıda insan için etkilidir. COX-2 selektif inhibitörü rofekoksib, kardiyovasküler olaylar uzun süreli kullanımla ilişkilendirildiği için 2004 yılında piyasadan kaldırıldı. Osteoartritte İki hafta sonrasında istenen ağrı rahatlamasının sağlanamaması, dozajın ve ağrı kesici ilacın yeniden değerlendirilmesini gerektirir. Hem tramadol gibi zayıf opioidler hem de daha güçlü opioidler dahil olmak üzere ağızdan opioidler de sıklıkla reçete edilir. Uygunlukları belirsizdir ve opioidler genellikle yalnızca birinci basamak tedaviler başarısız olduğunda veya kontrendike olduğunda önerilir. Bu, küçük yararları ve nispeten büyük yan etki risklerinden kaynaklanmaktadır. Tramadol kullanımı muhtemelen ağrıyı veya fiziksel işlevi iyileştirmez ve muhtemelen olumsuz yan etkilerin görülme sıklığını artırır. Osteoartrit tedavisinde oral steroidler önerilmemektedir. Doksisiklin'in osteoartrit için kullanımı, işlev veya eklem ağrısını iyileştirmez. Doksisiklinin eklem aralığının daralmasını ile ilgili faydası net değildir. 2018'de yapılan bir meta-analiz, osteoartrit tedavisi için oral kollajen takviyesinin sertliği azalttığını ancak ağrı ve fonksiyonel sınırlamayı iyileştirmediğini buldu. ==== Topikal ==== Diklofenak da dahil olmak üzere topikal kullanım için çeşitli NSAID'ler vardır. 2016 tarihli bir Cochrane incelemesi, ağrılı diz artriti olan 40 yaş üstü kişilerde yalnızca topikal diklofenak ve ketoprofen kullanımına ilişkin makul derecede güvenilir kanıtların mevcut olduğu sonucuna varmıştır. Transdermal opioid ağrı ilaçları, osteoartrit tedavisinde tipik olarak önerilmemektedir. Osteoartriti tedavi etmek için topikal kapsaisin kullanımı tartışmalıdır, çünkü bazı incelemeler fayda bulurkenDe Silva V, El-Metwally A, Ernst E, Lewith G, Macfarlane GJ (May 2011). "Evidence for the efficacy of complementary and alternative medicines in the management of osteoarthritis: a systematic review". Rheumatology. 50 (5): 911–920. doi:10.1093/rheumatology/keq379. PMID 21169345 . diğerleri bulmadı. ==== Eklem enjeksiyonları ==== Artan biyoyararlanım, daha az sistemik maruziyet ve azalan yan etkiler açısından intraartiküler (IA) enjeksiyonla lokal ilaç verilmesi daha etkili ve daha güvenli olabilir. Piyasada semptomatik tedavi için çeşitli eklem içi ilaçlar mevcuttur. ===== Steroidler ===== Glukokortikoidlerin eklem enjeksiyonu, birkaç haftadan birkaç aya kadar sürebilen kısa süreli ağrı rahatlamasına yol açar. 2015 yılında yapılan bir Cochrane incelemesi, dizin eklem içi kortikosteroid enjeksiyonlarının yaşam kalitesine fayda sağlamadığını ve diz eklem alanı üzerinde hiçbir etkisinin olmadığını buldu. Başka bir 2015 çalışmasında eklem içi kortikosteroid enjeksiyonlarının daha yüksek dozlarda olumsuz etkileri bildirildi ve 2017'de yapılan bir çalışma, plaseboya kıyasla 2 yıl boyunca her 12 haftada bir eklem içi triamsinolon ile kıkırdak kalınlığında azalma olduğunu gösterdi. 2018 yılında yapılan bir araştırma, eklem içi triamsinolon'un göz içi basıncındaki artışla ilişkili olduğunu buldu. ===== Hiyalüronik asit ===== Hyaluronik asit enjeksiyonları, diz artriti için plaseboya kıyasla iyileşme sağlamamamış,, ancak ağrı riskini daha fazla artırmıştı. Ayak bileği osteoartritinde kanıtlar belirsizdir. ===== Trombosit zengin plazma ===== Trombosit açısından zengin plazma (PRP) enjeksiyonlarının etkinliği belirsizdir; bu tür enjeksiyonların işlevi iyileştirdiği, ancak ağrıyı iyileştirmediği ve artan risk ile ilişkili olduğu yönünde iddialar vardır. PRP içeren çalışmaların Cochrane incelemesi, kanıtların yetersiz olduğunu buldu. === Ameliyat === ==== Kemik füzyonu ==== Kemiklerin artrodezi bazı osteoartrit tiplerinde bir seçenek olabilir. Bir örnek, ayak bileği füzyonunun son dönem vakalarda altın standart tedavi olarak kabul edildiği ayak bileği osteoartritidir. ==== Eklem değiştirme ==== Kişinin yaşam kalitesi bozulmuş ve konservatif tedaviler etkisiz ise, eklem replasman cerrahisi veya eklemde yüzey yenileme önerilebilir. Diz ve kalçalar için eklem replasmanını desteklenmektedir. Total diz protezi uygulanan kişiler, SF-12 yaşam kalitesi skorlarında iyileşme yaşadılar, ameliyat olmayanlara göre kendilerini daha iyi hissediyorlardı ve ağrı ve fonksiyon açısından yaşam kalitesi açısından kısa ve uzun vadeli faydaları olabilir. Çeşitli çevresel faktörler, eşlik eden hastalıklar ve vücudun diğer bölgelerindeki ağrılar nedeniyle bu ameliyatların olumlu etkileri zamanla sınırlıdır. Omuz osteoartriti olan ve ilaçlara yanıt vermeyen kişiler için cerrahi seçenekler arasında omuz eklemin bir kısmının ve tamamının değiştirilmesi gerekebilir. Biyolojik eklem replasmanı, hastalıklı dokuların yenileriyle değiştirilmesini içerir. Bu, kişiden (otogreft) veya bir donörden (allogreft) olabilir. Eklem nakli (osteokondral allogreft) geçiren kişilerin, kemik ve kıkırdak dokuları sınırlı bağışıklık tepkilerine sahip olduğundan, bağışıklık bastırıcı almaları gerekmez. Osteokondral otogreft transfer sistemi adı verilen, ağırlık taşımayan bir bölgeden hasarlı bölgeye otolog eklem kıkırdağı transferi, üzerinde çalışılan olası bir prosedürdür. Eksik kıkırdak fokal bir kusur olduğunda, otolog kondrosit implantasyonu da bir seçenektir. ==== Diğer cerrahi seçenekler ==== Osteotomi, diz osteoartriti olan kişilerde yararlı olabilir, ancak iyi çalışılmamıştır ve cerrahi olmayan tedaviler veya diğer ameliyat türlerinden daha etkili olup olmadığı açık değildir. Artroskopik cerrahi, diz osteoartritinde sonuçları iyileştirmediği ve zararla sonuçlanabileceği için büyük ölçüde önerilmemektedir. Hafif ila orta dereceli diz osteoartriti olan kişilerde ameliyatın yararlı olup olmadığı açık değildir. === Alternatif tıp === ==== Glukozamin ve kondroitin ==== Glukozaminin etkinliği tartışmalıdır. İncelemeler onun plaseboya eşit veya plasebodan biraz daha iyi olduğu yönündedir. Glukozamin sülfat ve glukozamin hidroklorür arasında bir fark olabilir, glukozamin sülfat bir fayda gösterirken glukozamin hidroklorür göstermez. Glukozamin sülfatın osteoartritin ilerlemesi üzerinde bir etkiye sahip olduğuna dair kanıtlar biraz belirsizdir ve eğer mevcutsa muhtemelen orta düzeydedir. Osteoartrit Araştırma Topluluğu Uluslararası, altı ay sonra herhangi bir etki gözlenmezse glukozaminin kesilmesini önerir ve Ulusal Sağlık ve Bakım Mükemmelliği Enstitüsü artık kullanımını önermiyor. Glukozamin, etkinliğini belirlemedeki zorluğa rağmen, bir tedavi seçeneği olmaya devam etmektedir. Avrupa Osteoporoz ve Osteoartritin Klinik ve Ekonomik Yönleri Derneği (ESCEO), diz osteoartriti için glukozamin sülfat ve kondroitin sülfat önermektedir. Osteoartrit için bir tedavi olarak kullanımı genellikle güvenlidir. Kondroitin klinik deneylerine ilişkin 2015 Cochrane incelemesi, çalışmaların çoğunun düşük kalitede olduğunu ifade ediyor. Bu çalışmalarda ağrıda kısa vadeli iyileşme ve birkaç yan etki olduğuna dair bazı kanıtlar bulunmasına rağmen kondroitinin etkilenen eklemlerin sağlığını iyileştirdiği veya koruduğu görülmemektedir. ==== Diğer tedaviler ==== Avokado-soya fasulyesi sabunlaştırılamayan maddeler (ASU), avokado yağı ve soya fasulyesi yağından yapılan bir ekstrakttır. Diyet takviyesi veya reçeteli ilaç (Fransa) olarak satılmaktadır. 2014 yılında yapılan bir Cochrane incelemesi, ASU'nun osteoartritli bazı kişilerde kısa vadede ağrıyı hafifletmeye yardımcı olabileceğini, ancak etkilenen eklemlerin sağlığını iyileştirmediğini veya korumadığını buldu. Gözden geçirme, ASU'yu osteoartritte belirsiz etkinliği kondroitin ile karşılaştıran ve iki ajan arasında hiçbir fark olmayan yüksek , iki yıllık bir klinik araştırmaya dikkat çekti. İnceleme ayrıca ASU güvenliğine dair yetersiz kanıt olduğunu da buldu. Boswellia serrata ile ilgili birkaç yüksek kaliteli çalışma, ağrı ve işlevde tutarlı ancak küçük iyileşmeler gösteriyor. Zerdeçal, fitodolor, ve s-adenosil metionin (SAMe) ağrıyı iyileştirmede etkili olabilir. 2009 Cochrane incelemesi, etkisini kanıtlamak için yeterli yüksek kaliteli klinik araştırma olmadığı için SAMe'nin rutin kullanımına karşı tavsiyede bulundu. 2021'de yapılan bir inceleme, hidroksiklorokinin (HCQ) el veya diz osteoartritinde ağrıyı azaltmada ve fiziksel işlevi iyileştirmede hiçbir faydası olmadığını ve osteoartriti olan kişiler için HCQ'nun dışlanmasının önerilmesi gerektiğini buldu. El veya diz artrit ağrısını tedavi etmek için kolşisin kullanımına dair bir kanıt yoktur. Hiyalüronan, metilsülfonilmetan, kuşburnu, kapsaisin, veya D vitamini kullanımını destekleyen sınırlı kanıt vardır. ==== Akupunktur ve diğer müdahaleler ==== Akupunktur ağrının giderilmesinde iyileşmelere yol açarken, bu gelişme küçüktür ve önemi sorgulanabilir olabilir. Periferik eklem osteoartriti için bekleme listesi kontrollü deneyler, klinik olarak anlamlı faydalar göstermektedir, ancak bunlar, plasebo etkilerinden kaynaklanıyor olabilir. Akupunktur uzun vadeli faydalar sağlamıyor gibi görünüyor. TENS gibi elektrostimülasyon teknikleri, dizdeki osteoartriti tedavi etmek için yirmi yıldır kullanılmaktadır. Bununla birlikte, ağrı veya sakatlığı azalttığını gösteren kesin bir kanıt yoktur. Düşük seviyeli lazer tedavisine ilişkin bir Cochrane incelemesi, net olmayan bir fayda kanıtı bulurken, başka bir inceleme, osteoartritli dizler için kısa süreli ağrı giderme kaydetti. Osteoartrit için balnoterapinin (mineral banyoları veya kaplıca) kişinin yaşam kalitesi veya işlev görme yeteneğini iyileştirip iyileştirmediğini belirlemek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır. Buz veya soğuk paketlerin kullanılması faydalı olabilir; ancak, daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır. Eklemlere sıcak paketler yerleştirmenin yararına dair bir kanıt yoktur. Terapötik ultrason (fonoferez) diz osteoartriti olan kişilerde yararlı olabileceğine dair düşük kaliteli kanıtlar vardır; ancak, bu potansiyel yararın derecesi ve önemini doğrulamak ve belirlemek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır. Terapötik ultrason ağrıyı hafifletebilir, ancak fonksiyonel iyileşme için ek faydalar sağlamaz. Diz osteoartriti olan hastalarda ağrıyı gidermek ve fiziksel işlevi iyileştirmek için güvenli bir tedavi yöntemidir. Sürekli ve darbeli ultrason modları (özellikle 1 Mhz, 2.5 W/ cm2, 15dk/seans, 3 seans/hafta, 8 haftalık protokol boyunca) hastaların fiziksel fonksiyonlarını ve ağrılarını iyileştirmede etkili olabilir. Elektromanyetik alan tedavisinin orta derecede ağrı kesici etkisini gösteren zayıf kanıtlar vardır; ancak daha fazla araştırma gereklidir ve elektromanyetik alan tedavisinin yaşam kalitesi veya işlevi iyileştirip iyileştiremeyeceği bilinmemektedir. Diz osteoartriti için viskozite desteği, enjeksiyondan 5 ila 13 hafta sonra ağrı ve fonksiyon üzerinde olumlu etkilere sahip olabilir. == Epidemiyoloji == alt=2004 global heat map of osteoarthritis-adjusted life year by country|küçükresim| 100.000'de osteoartrit için sakatlığa göre ayarlanmış yaşam yılı 2004 yılında yaşayanlar Küresel olarak, , yaklaşık 250milyon kişide diz osteoartriti vardı (nüfusun %3,6'sı). Kalça osteoartriti, popülasyonun yaklaşık %0,85'ini etkiler. == Tarih == === etimoloji === Osteoartrit, osteo- arthr- -itis eklemdeki iltihaplanma ile ilişkilidir. Enflamasyon belirgin bir özellik olmadığı için osteoartritin -itis'in yanıltıcı olduğu düşünülebilir. Bazı klinisyenler bu durumu, enflamatuar yanıtın yokluğunu belirtmek için osteoartroz olarak adlandırırlar -osis soneki basitçe patolojinin kendisine atıfta bulunur. == Diğer hayvanlar == Osteoartrit, deniz hayvanları ve hatta bazı fosiller dahil olmak üzere tüm dünyada çeşitli hayvan türlerinde bildirilmiştir; bunlarla sınırlı olmamak üzere: kediler, birçok kemirgen, sığır, geyik, tavşan, koyun, deve, fil, bufalo, sırtlan, aslan, katır, domuz, kaplan, kanguru, yunus, dugong ve atlar. == Araştırma == === Terapiler === Eklem yapısal değişikliğini durdurarak ve semptomları iyileştirerek hastalığın ilerlemesinin doğal seyrini değiştirecek farmasötik ajanlar, hastalığı modifiye edici tedavi (DMOAD) olarak adlandırılır. Araştırılan tedaviler şunları içerir: * Stronsiyum ranelat – osteoartritte dejenerasyonu azaltabilir ve sonuçları iyileştirebilir. * Gen tedavisi - Gen transfer stratejileri, semptomlardan ziyade hastalık sürecini hedeflemeyi amaçlar. Hücre aracılı gen terapisi de incelenmektedir. Bir versiyon Güney Kore'de orta dereceli diz osteoartritinin tedavisi için onaylandı, ancak daha sonra kullanılan bir bileşenin yanlış etiketlenmesi ve yanlış bildirilmesi nedeniyle iptal edildi. İlaç intraartiküler olarak uygulandı. === Neden === Osteoartrit için hastalık modifiye edici ajanlar bulmaya çalışmanın yanı sıra, osteoartritin nedenlerini bulmak için sistem temelli bir yaklaşımın gerekli olduğuna dair ortaya çıkan kanıtlar vardır. === Teşhis biyobelirteçleri === Çözünür biyobelirteçlerin osteoartrit klinik deneylerine dahil edilmesi için gereklilikleri özetleyen kılavuzlar 2015'te yayınlandı, ancak 2021 itibarıyla osteoartriti saptamak için klinik olarak kullanılan doğrulanmış biyobelirteçler yok. Risk değerlendirmeleri için kullanılabilecek molekülleri arayan osteoartrit için biyobelirteçlerin 2015 sistematik bir incelemesi, 25 yayında kemik ve kıkırdak döngüsünün 37 farklı biyokimyasal belirtecini buldu. En güçlü kanıt, diz osteoartrit ilerlemesi için bir prognostik belirteç olarak tip II kolajenin (uCTX-II) idrar C-terminal telopeptidi ve hem diz hem de kalça osteoartriti insidansı için bir prognostik belirteç olarak serum kıkırdak oligomerik matriks proteini (COMP) seviyeleriydi. . Kalça osteoartritindeki biyobelirteçlerin gözden geçirilmesi de uCTX-II ile ilişkiler bulmuştur. Prokollajen tip II C-terminal propeptit (PIICP) seviyeleri, vücuttaki ve eklem sıvısındaki tip II kollajen sentezini yansıtır PIICP seviyeleri, erken osteoartrit için prognostik bir belirteç olarak kullanılabilir. == Kaynakça == == Dış bağlantılar == * Kategori:CS1: long volume value Kategori:İskelet hastalıkları Kategori:Artrit Kategori:İncelenmemiş çeviri içeren sayfalar