OpenDocument

OpenDocument Format (ODF) kısaca OpenDocument ya da tam adıyla OASIS OpenDocument XML biçimi; sayısal ortamda metin, hesap tablosu, çizim ve sunu gibi belgelerinizi saklamaya yarayan, ZIP sıkıştırmalıDosya hiyerarşisini görmek için bir ODT dosyasını Linux ortamında unzip komutuyla açabilirsiniz XML tabanlı bir açık ve özgür belge standardıdır. OpenOffice.org 2.0'dan itibaren tüm OpenOffice.org bileşenleri (Writer, Calc, Impress, vb) standart OASIS OpenDocument XML biçimini kullanmaya başladı. Bu sayede üreticiden bağımsız bir şekilde hazırlanan belgeler, herhangi bir editör yardımıyla açılıp incelenebilmektedir. Bu belge biçimi LibreOffice, Apache OpenOffice, açık kaynak kodlu Calligra, Google Dokümanlar arayüzü ile Microsoft 365 ürün ailesi tarafından da kullanılmaktadır. 13 Aralık 2007 tarihinde Wikimedia Vakfı tarafından yapılan açıklamayla, Wiki yazılımlarında da OpenDocument standardının destekleneceğini duyurdu. WikiEducator isimli bir projenin bir parçası olarak düşünülen bu özellikle ansiklopedik Wiki maddelerinin eğitim kurumları ve öğrenciler tarafından kolay indirilebilir ve okunabilir bir biçimde sunulması hedefleniyor. 21 Mayıs 2008 günü Microsoft firması yaptığı basın duyurusu ile 2009'un ilk çeyreğinde yayınlanan SP2 (Service Pack 2) ile birlikte, OpenDocument standardı Office 2007 ve sonrasındaki tüm Microsoft Office ürün aileleri tarafından desteklenmeye başlandı. == Standartlaşma süreci == İlk sürümü 3 Mayıs 2006 tarihinde kabul edilen OpenDocument biçimi, açık bir standart olma iddiasını doğrular bir şekilde, çok sayıda kelime işlemci ve ofis yazılımı tarafından desteklenmektedir. 1.2 sürümü 29 Eylül 2011 tarihinde yayınlanan, 17 Temmuz 2015 tarihinde ISO/IEC 26300:2015 adıyla ISO tarafından bir uluslararası standart olarak kabul edilen OpenDocument biçimi, günümüzde pek çok ülke tarafından kamuda temel belge saklama biçimi olarak kabul edilmektedir. === Yeni geliştirmeler === OpenDocument standardının geleceğine yön verecek olan 1.3 sürümünün inceleme taslağı, Açık Belge Vakfı tarafından başlatılan kitle fonlaması projesinin desteğiyle 2019 yılının Ekim ayında tamamlandı. 25 Aralık 2019 tarihinde, OASIS Standartlar Komitesi OpenDocument standardının 1.3 sürümünü onayladı. ISO tarafından da onaylanmasıyla, 1.3 sürümünün standartlaşma sürecinin tamamlanması bekleniyor. == Dosya biçimleri == En yaygın OpenDocument dosya biçimleri şu şekilde sıralanabilir: * `.odt` ve `.fodt` kelime işlem için (Open Document Text bir başka deyişle Açık Belge Metni) * `.ods` ve `.fods` hesap tabloları için (Open Document Spreadsheet bir başka deyişle Açık Belge Hesap Tablosu) * `.odp` ve `.fodp` sunular için (Open Document Presentation bir başka deyişle Açık Belge Sunusu) * `.odg` ve `.fodg` grafikler ve çizimler için (Open Document Graphic bir başka deyişle Açık Belge Çizimi) * `.odf` matematik formülleri için (Open Document Formula bir başka deyişle Açık Belge Formülü) * `.odb` veritabanı için (Open Document Base) == Sıkıştırma == Aslında birer XML belgeleri olan OpenDocument dosyaları, kayıpsız ZIP sıkıştırma algoritmasını desteklemektedir. Bu nedenle OpenDocument dosyaları Microsoft Office belgelerine (.doc) kıyasla yüzde 40 ila 70 oranında daha az disk alanı kaplamaktadır. == Kullanım == === OpenDocument biçimini kullanan yazılımlar === Bir ISO standardı olan OpenDocument dosya biçimi, her geçen gün artan sayıda yazılım tarafından desteklenmektedir. Bu yazılımların en önemlilerini, hangi sürümlerinden itibaren OpenDocument biçimlerini destekledikleri (desteğin geldiği sürüm numarası ve "artı" işareti) bilgisiyle birlikte aşağıdaki listeden görebilirsiniz: * AbiWord 2.4+ * Adobe Buzzword * Alfresco * Apache OpenOffice * Bean * BigBlueButton * Calibre * Calligra (Eski adıyla KOffice) 1.5+ * Collabora Office * Collabora Online * Corel WordPerfect Office X3+ * Dropbox * Evince * Gnumeric 1.8.0+ * gretl * Google Docs * IBM Lotus Notes 2.0+ * Inkscape 0.44+ (.odg grafikleri) * LibreOffice * Lokalize * LyX * NeoOffice 2.0+ * Nisus Writer Pro 1.2+ * Okular * OnlyOffice * OpenKM * Scribus 1.2.2+ (.odt ve .odg) * SoftMaker FreeOffice * StarOffice 8.0+ * TextEdit * Microsoft Office 2003 ve Office XP (OpenXML/ODF Dönüştürücü eklentisi kurulunca destekler) * Microsoft Office 2007 (Service Pack 2 ve 3 sürümleri) ODF 1.1'i destekler (Sadece Windows) * Microsoft Office 2010 ODF 1.1'i destekler (Sadece Windows) * Microsoft Office 2013 ODF 1.2'yi destekler (Sadece Windows) * Microsoft Office 2016 ve Microsoft Office 2019 ODF 1.2'yi destekler (Windows: okuma/yazma; OS X: çevrimiçi dönüştürme sonrasında okuma desteği) * Microsoft Office 2021 ODF 1.3'ü destekler (Sadece Windows) * Microsoft OneDrive / Office Online * WPS Office * Zimbra * Zoho Office Suite (web tabanlı) === OpenDocument biçimini tercih eden ülkeler === küçükresim|400px|sağ|OpenDocument standardını kullanan ülkeler 31 ülkenin üye olduğu Kuzey Atlantik Paktı (NATO), Kurallar ve Standartlar Uyumluluğu listesine açık endüstri standardı olan OpenDocument'i eklemiş durumdadır. NATO üyesi tüm ülkeler, ordularında OpenDocument dosya biçimlerini kullanmak zorunda. Yeni OASIS OpenDocument XML standardı, Avrupa Komisyonu tarafından da tüm AB üyesi ülkelere öneriliyor. OpenDocument standardı, günümüzde aralarında Türkiye'nin de bulunduğu çok sayıda ülke ve özerk yönetim birimi tarafından kamusal bilgi ve hizmetlerde tercih edilmektedir. Kamusal bilgi ve hizmetlerde OpenDocument biçimini tercih eden ülkelerin listesi aşağıdadır: Uluslararası * NATO, * Avrupa Birliği Ulusal Afrika * Güney Afrika Asya * Güney Kore * Hindistan * Japonya * Malezya * Rusya * Tayvan Avrupa * Almanya * Belçika * Danimarka * Finlandiya * Fransa * Hırvatistan * Hollanda * İsveç * İsviçre * İtalya * Kuzey Makedonya * Macaristan * Polonya * Portekiz * Slovakya * Birleşik Krallık (UK) * Norveç * Rusya * Sırbistan * Türkiye Güney Amerika * Arjantin * Brezilya * Uruguay * Venezuela Eyalet vb. * Endülüs (İspanya) * Assam (Hindistan) * Extremadura (İspanya) * Hong Kong (Çin) * Kerala (Hindistan) * Massachusetts (ABD) * Misiones (Arjantin) * Münih, Bavyera (Almanya) * Paraná (Brezilya) == Dış bağlantılar == * OpenDocument 1.3 Standart duyurusu ve belirtimleri * OpenDocument 1.2 Standart belirtimleri * OpenDocument ile Hibrit PDF işbirliği * ODF'yi korumak için OOXML'e karşı bir bildiri == Kaynakça == Kategori:OpenDocument Kategori:Açık biçimler Kategori:XML tabanlı standartlar