Evangelistarium

Evangelistarium (Latince çoğulu Evangelistaria) ya da Evangeliarium, Katolik ve Doğu Ortodoks Kiliselerinde kullanılan bir litürjik kitap. Evangelistariumlar içerisinde kilise yılına uygun olarak önemli günlerde okunmak üzere incillerden alınmış perikop adı verilen kupleleri barındırmaktadırlar. Hristiyan ibadeti olan litürji önceleri lectio continua adı verilen Kitâb-ı Mukaddes metninin tamamının okunmasından ibaretti. Zamanla Kutsal Kitap içerisinde hangi bölümlerin okunması gerektiğine dair listeler (capitula evangeliorum) oluşturulmaya başladı. İlk olarak bu bölümlerin numaraları listelenirken, zamanla bu bölümler de ayrı şekilde yazılmaya başladı. Bu sayede MS 5. yüzyılda tüm Kutsal Kitap'ı okuma geleneği yerini perikop adı verilen bu kuplelerin okunmasına bıraktı. Bu gelenek yerleşince, bilhassa 7. yüzyıldan itibaren perikopların yazıldığı evangelistariumlar değerli materyaller üzerine yazılmaya ve renkli figürler ile süslenmeye başlandı. == Evangelistarium listesi == Resim Adı Tarihi Üretim yeri Notlar İçinde bulunduğu kurum 183x183pik Godescalc Evangelistariumu ila 783 arası Aachen (?) altın ve gümüş rengi mürekkep ile mor renginde değerli bir parşömen üzerine yazılmıştır. Paris, Bibliothèque nationale, Ms. nouv. acq. lat. 1203 165x165pik Bir evangelistarium fragmanı Reims Düsseldorf, Universitäts- und Landesbibliothek, B. 113 164x164pik Reichenauer Evangelistariumu 970 Reichenauer Malschule Leipzig, Stadtbibliothek, Ms. CXC 159x159pik Poussay Evangelistariumu –990 Reichenau Paris, Bibliothèque nationale de France, Ms. lat. 10514 158x158pik Gero-Codex Reichenau Darmstadt, Hessische Universitäts- und Landesbibliothek, Hs 1948 154x154pik Codex Egberti 980–993 Trier ya da Reichenau Başpiskopos Trierli Egbert tarafından yaptırılmıştır Trier, Stadtbibliothek, Cod. 24 150x150pik Seeoner Evangelistarium 1002/1014 Seeon Manastırı Bamberg, Staatsbibliothek, Msc. Bibl. 95 152x152pik Uta-Codex 11. yüzyılın başları Regensburg Münih, Bavyera Devlet Kütüphanesi, Clm 13601 168x168pik Codex Assemanianus 11. yüzyılın başları Makedonya, Ohri Okulu Kilise Slavcası dilinde yazılmıştır. Roma, Vatikan Kütüphanesi, Cod. Slav. 3 165x165pik II. Heinrich Evangelistariumu 1007/1012 Reichenau II. Heinrich tarafından Bamberg Katedrali için yaptırılmıştır. Münih, Bayerische Staatsbibliothek, Clm 4452 120x120pik III. Heinrich Evangelistariumu 1039 - 1043 Echternach III. Heinrich tarafından yaptırılmıştır. Staats- und Universitätsbibliothek Bremen, Ms. b 21 179x179pik Codex Aureus Pultoviensis 11. yüzyılın ikinci yarısı Prag Krakow, Czartoryski-Museum, Ms. 1207 168x168pik Codex aureus Gnesnensis 11. yüzyılın ikinci yarısı Prag Gniezno, Başpiskoposluk Arşivi 176x176pik Codex Vyssegradensis 1085 öncesi Prag II. Vratislav'ın taç giyme töreni vesilesiyle yaptırılmıştır. Prag, National- und Universitätsbibliothek, Cod. XIV, A 13 155x155pik Archangelsk Evangelistariumu 1092 Nowgorod? Kilise Slavcası dilinde yazılmıştır. Moskova, Rusya Milli Kütüphanesi Wraza Evangelistariumu 13. yy Nowgorod? Sofya, Kiril und Metod Ulusal Kütüphanesi 177x177pik Lauryschawa Evangelistariumu 1329 Lauryschawa Manastırı, Litvanya Kilise Slavcası dilinde yazılmıştır. Kraków, Czartoryski Müzesi Kategori:El yazmaları Kategori:Hristiyan terminolojisi