Hicrî takvim

150px|küçükresim|Hicrî takvim. Hicrî takvim (; at-taqwīm al-hijrī), İslami, Müslüman ya da Arap takvimi, 1 yılı 354 ya da 355 gün olan ve 12 kameri aydan oluşan, İslam peygamberi Muhammed'in Mekke'den Medine'ye hicretini başlangıç yılı (1. yıl) kabul eden ve Ay'ın Dünya çevresinde dolanımını esas alan bir takvim sistemidir. Hicretin, Muharrem ayı yani takvimin başlangıç günü ya da ayıyla bir ilgisi yoktur. ==Tarihçe== Hicrî takvim, Ömer'in halifeliği zamanında Hicretten 17 sene sonra, Miladi 639'da, toplanan bir meclis tarafından Ali'nin önerisiyle, Hicretin gerçekleştiği yıl 1 kabul edilerek oluşturulmuştur. Bundan önce yıllar rakamla değil o yıl gerçekleşen önemli olayların isimleriyle anılmakta idi. Örneğin: Fil senesi, Fil senesinden iki sonraki sene, Kabe'nin tamirinin yapıldığı tamir senesi, sel senesi gibi. Hicri takvim, Hicrî Şemsî takvim ve Hicri Kameri takvim olmak üzere ikiye ayrılır. "Haram ayları" yani hürmet ayları, İslam öncesi Arap toplumunda kullanılan ay adlarına göre savaşmanın yasak kabul edildiği Zilkâde, Zilhicce, Muharrem, Receb aylarıdır. Müslümanlar ayların isimleri için İslam öncesi dönemde kullanılan isimleri kullanmaya devam etmişlerdir. Bunlardan ilk 3'ü ardışık, Recep ise ayrı bir ay idi. İslam öncesi dönemde Araplar arasında iç savaşlar eksik olmazdı. Yalnız haram aylarda savaş yapılmazdı. Bu aylarda panayırlar kurulur, uzak yakın bölgelerden hacılar büyük bir güvenlik içerisinde bu panayırlara gelir ve tüccar malını hacılara satar, şiir yarışmaları yapılırdı. Eğer bu barış aylarında savaş olursa, yasak çiğnendiği için "Ficâr savaşları" denirdi. İslam öncesi Arap toplumunda Kameri takvime 3 yılda bir 1 ay eklenerek ayların yerleri sabitlenir, aylar hicrî takvimde olduğu gibi yılın mevsimleri arasında dolaşmaz, en fazla 1 aylık oynamalar olurdu. Bu duruma nesi ismi verilirdi.Nesi uygulaması İslam Ansiklopedisi'ne göre nesi uygulaması genel gözlemde olduğu gibi sabit bir takvim oluşturmak amacıyla değil, hac ve hac ile bağlantılı panayırların yılın belirli ve uygun bir mevsiminde icra edilmesi amacını taşımaktaydı.w:The Encyclopedia of Islam, 2nd edition, Index, p. 441 İslam'da da haram aylar korunmuş ve Hac haram aylardan olan Zilhicce ayında yapılmıştır. Kuran'a göre nesi uygulaması haram ayı helal sayıp savaşa ve yağmaya devam edebilmek için yapılan bir hile idi. Ömer zamanında hicri takvime geçilmesi ve nesi uygulamasına da son verilmesi ile İslam'da kutsal aylar (recep, şaban, ramazan, muharrem gibi) her yıl 11 gün önce gelerek yılın her mevsimine uğramaktadır. Kuran'da haram aylardan bahsedilir: == Aylar == Hicri takvimde 12 ay bulunmaktadır. Hicri takvimi ayın döngüsüne göre hesaplandığı için, güneş döngüsüne bağlı Miladi takvimden yaklaşık 10 gün kısadır. Bu da yıllar geçtikçe Hicri takvimin farklı mevsimlere rast gelmesine neden olmaktadır. El-Biruni ve El-Mesûdî İslam öncesi Arapların ve Müslümanların aynı ay isimlerini kullandıklarını ifade etmişlerdir.F.C. De Blois, TAʾRĪKH: I.1.iv. "Pre-Islamic and agricultural calendars of the Arabian peninsula", The Encyclopaedia of Islam, 2nd edition, X:260 Sıra Latin Harfleriyle Yazılışı Özgün Arapça Adı Sözcük Anlamı Kısa Açıklama 1 Muharrem محرم Haram (mübarek) kılınmış Günah işlemenin yasaklanmış olduğu mübarek ayların ilkidir 2 Safer صفر Boş manasında Gıda veya savaş için yola çıkılan ve evlerin boş bırakıldığı ay idi 3 Rebiülevvel ربيع الأول İlk bahar İsmi baharda verildiği için 4 Rebiülahir ربيع الآخر Son bahar İsim ilkden sonra geliyor 5 Cemaziyelevvel جمادى الأولى İlk çorak toprak ya da ilk don Yazın ismi verildiği için veya kışın su donduğu için 6 Cemaziyelahir جمادى الآخرة Son çorak toprak ya da son don İsim ilkden sonra geliyor 7 Recep رجب Saygı, onur Mübarek ayların ikincisidir 8 Şaban شعبان Dağılmış, yayılmış Su bulmak için dağılınan aydır 9 Ramazan رمضان Yanma, sıcak olma Oruç ayı, en saygın ve değerli kabul edilen aydır 10 Şevval شوّال Yükselmiş Gebe dişi develer kuyruklarını kaldırır 11 Zilkade ذو القعدة Barışa sahiplik eden Üçüncü mübarek aydır 12 Zilhicce ذو الحجّة Hacca sahiplik eden Hac ayıdır, son mübarek aydır == Günler == Arapça Türkçe İngilizce Hintçe Bengalce İbranice Endonezce Malayca Urduca Farsça 1 Yevmu’l-Eḥad يوم الأحد Pazar Sunday Ravivaar रविवार রবিবার Yom Rishon יום ראשון Minggu veya Ahad Ahad Itwaar اتوار Yek-Şenbe یکشنبه 2 Yevmu’l-İs̠neyn يوم الاثنين Pazartesi Monday Somvaar सोमवार সোমবার Yom Sheni יום שני Senin Isnin Pîr پير Du-Şenbe دوشنبه 3 Yevmu’s̠-S̠ülās̠ā’ يوم الثلاثاء Salı Tuesday Mangalvaar मंगलवार মঙ্গলবার Yom Shlishi יום שלישי Selasa Selasa Mangl منگل Se-Şenbe سه شنبه 4 Yevmu’l-Erbi‘ā’ يوم الأربعاء Çarşamba Wednesday Budhvaar बुधवार বুধবার Yom Revi'i יום רבעי Rabu Rabu Budh بده Çehar-Şenbe چهارشنبه 5 Yevmu’l-Hamīs يوم الخميس Perşembe Thursday Guruvaar गुरुवार বৃহস্পতিবার Yom Khamishi יום חמישי Kamis Khamis Jumaeraat جمعرات Penç-Şenbe پنجشنبه 6 Yevmu’l-Cumu'a يوم الجمعة Cuma Friday Shukravaar शुक्रवार শুক্রবার/জুমমাবার Yom Shishi יום ששי Jumat Jumaat Jumah جمعہ Com‘e veya Adineh جمعه veya آدينه 7 Yevmu’s-Sebt يوم السبت Cumartesi Saturday Shanivaar शनिवार শনিবার Yom Shabbat יום שבת Sabtu Sabtu Hafta ہفتہ Şenbe شنبه == Hicri Şemsi takvim == Hicrî Şemsî takvim, miladı 20 Eylül 622 olan ve Dünya'nın Güneş etrafındaki dolanımını esas alan takvimdir. Osmanlı Devleti'nde bu takvime Rumi takvim adı veriliyordu. Aralarındaki fark milatlarının farklı olmasıdır. == Hicri Kameri takvim == Hicri Kameri takvim, miladı 16 Temmuz 622 olan ve Ay'ın Dünya etrafındaki dolanımını esas alan takvimdir. "Hicri takvim" tabiriyle daha çok bu takvim kastedilir. Bu takvim çeşidinde Miladi takvimle arasındaki fark sabit değildir. Bu fark yaklaşık olarak 35 yılda 1 yıl etmektedir. Bu hesapla Hicri takvim, Miladi takvimini 20874 yılının 5. ayında geçecek. == Ayrıca bakınız == * Celali takvimi * Ay'ın evreleri == Kaynakça == Kategori:İslam kültürü Kategori:Takvimler Kategori:İslam