Oğuz dil grubu

Oğuz grubu Türkî diller dil ailesinden Şaz Türkçesinin güneybatı koludur. Bu gruba ait dillerin toplam konuşan sayısı 120 milyon civarında olup Azerice, Türkçe ve Türkmence, bu gruptaki dillerin yaklaşık %95'ini oluştururlar. Gagauzca, Balkan Gagauz Türkçesi'nden farklı bir dildir. Oğuzcanın bir yazı dili olarak varlığını ortaya koyması oldukça geçtir. Başlangıcı, Oğuzlar'ın Anadolu'da kurdukları Anadolu Selçuklu Devleti'nin sonlarına denk gelir. Büyük Selçuklu İmparatorluğu'nun resmî dili Farsça olduğu için 13. yüzyılın ikinci yarısında yazılmış olan eserler de nitelik bakımından daha çok halka seslenen basit içerikli dinî eserlerdir. Selçukluların devamı niteliğindeki Anadolu Beylikleri döneminde ise, Oğuz Türkçesi artık çok yönlü yüzlerce telif ve tercüme eserlerle olgunluğa erişmiş bir yazı dili durumuna gelmiştir. Eski Anadolu Türkçesi veya Eski Türkiye Türkçesi diye adlandırılan bu dönem 13. ve 15. yüzyıllar arasını kaplamıştır.Zeynep,KORKMAZ,"OĞUZ TÜRKÇESİNİN TARİHÎ GELİŞME SÜREÇLERİ VE DİVANU LÛGAT-İT-TÜRK",Türkoloji Makaleleri Azerice de yazı dili geleneğine sahip olma bakımından Türkiye Türkçesiyle hemen hemen paraleldir. Türkmen Türkçesi ve Gagavuzca'ya nispeten daha geç yazı dili olmuştur. == Sınıflandırma == Günümüzde konuşulan Oğuz dilleri bulundukları coğrafya ve sahip oldukları ortak özelliklerden yola çıkarak Doğu, Batı ve Güney kollarına ayrılmaktadır. Ön Türkçe Şaz Türkçesi Oğuz Salarca Batı * Türkçe * Azerice'Azerice, Glottolog gibi bazı kaynaklarda Salçukça ile beraber Batı grubu yerine "Orta Oğuz dilleri" adlı farklı bir kola yerleştirilir.Glottologda Modern Azeric girdisi. * Gagavuzca * Balkan Gagavuzcası * Ahıska Türkçesi Doğu * Türkmence * Horasan Türkçesi Güney * Kaşkayca Kırım Tatarcası ve Urumca Kıpçak grubuna ait diller olmakla birlikte Oğuz dillerinden büyük oranda etkilenmişlerdir. Günümüzde ölü bir dil olan Peçenekçe'nin de çok büyük ihtimalle bir Oğuz dili olduğu düşünülmektedir ancak yeterli kanıt bulunamamıştır.Баскаков, Н. А. Тюркские языки, Москва 1960, с. 126-131. == Özellikler == Oğuz dilleri belirli dilsel ortak özellikler gösterdiklerinden ötürü aynı dil grubu altında sınıflandırılırlar. Bu özelliklerin bazıları diğer Türki diller ile paylaşılmakla beraber kimileri de bu dil grubuna mahsustur. === Paylaşılan özellikler === *Başta bulunan *h sesinin düşmesi (Halaçça dışındaki tüm Türk dillerinde bulunur) *Eski Türkçede bulunan -n vasıta ekinin düşmesi (Yakutça ve Halaçça dışındaki tüm Türk dillerinde bulunur) === Özgün özellikler === *İnce ünlülerden önce duraksamaların titreşimlileşmesi (Örnek: gör- < kör) *'dan sonra gelen 'nin düşmesi (Örnek: quru < quruq, "kuru", sarɯ < sarɯɣ, "sarı") *Ortaç formlarının -gandan -ana değişmesi == Konuşanların dağılımı == Dil Konuşan sayısı Konuşulan ülkeler ve konuşan sayısı Türkçe 88 milyon , 77 milyon Balkanlar, 1.9 milyon , 566.408 , 265.000 , 800.000, , 4,5 milyon (Batı ve orta) 4.000.000 , 2.500.000 , 800.000~1.800.000 Gagavuzca 140.000 , 114.000 , 20.000 , 10.000 Azerice (Azerbaycan Türkçesi) 23 milyonAzerbaijani, Ethnologue (21. baskı, 2018) North Azerbaijani, Ethnologue (21. baskı, 2018) South Azerbaijani, Ethnologue (21. baskı, 2018) Salchuq, Ethnologue (21. baskı, 2018) Qashqai, Ethnologue (21. baskı, 2018) , 10,9 milyonEthnologue'da Güney Azerbaycanca maddesi , 9 milyon , 500.000 , 2 milyon , 500.000Azerbaijani at Ethnologue (21st ed., 2018) North Azerbaijani at Ethnologue (21st ed., 2018) South Azerbaijani at Ethnologue (21st ed., 2018) Salchuq at Ethnologue (21st ed., 2018) Qashqai at Ethnologue (21st ed., 2018) Türkmence 11.2 milyon , 6,1 milyon , 2 milyon , 3 milyon , 250.000Turkmen at Ethnologue (21st ed., 2018) Horasanca 886.000 (Horasan) Kaşgayca 1.500.000 website=Ethnologue}} Aynallu 7.000 (Merkezi, Erdebil ve Zencan) Afşarca 30.000 (Kabil, Herat), Kuzeydoğu-İran Salarca 70.000 , (Qinghai ve Gansu)Ethnologue.com :report for language code:slr Toplam ~121.000.000 == Notlar == == Ayrıca bakınız == * Türk dilleri * Türk halkları * Türkler * Azeriler * Gagauzlar == Kaynakça == * Heinz F. Wendt: Fischer Lexikon Sprachen, 1961 (ISBN 3-596-24561-3)