Felemenk Atasözleri

Felemenk Atasözleri. Kaynakta tablonun adı Flemenk Atasözleri olarak yazılmıştır. (Felemenkçe Nederlandse Spreekwoorden, diğer adları Mavi Pelerin ya da Alt Üst Dünya), Hollandalı ressam Pieter Brueghel tarafından 1559'da meşe pano üzerine yağlı boya ile çizilmiş olan, dönemin Felemenkçe atasözlerini tasvir eden görüntülerden meydana gelen tablodur. Resim, birçok atasözüne yapılmış olan atıflarla doludur. Bunların büyük bölümü halen kullanılmakta olan ya da o dönemde kullanıldığı bilinen atasözleridir. Bir kısmı ise unutulmuştur. Brueghel'in zamanında atasözleri oldukça popülerdi. Erasmus'un ünlü bir eseri de dahil olmak üzere birçok atasözü derlemesi yayınlanmıştı. Frans Hogenberg 1558'de, 40 atasözünü resimleyen bir gravür üretmişti. Brueghel de aynı yıl farklı panolar üzerine çizdiği On İki Felemenk Atasözü serisini, 1556'da ise Büyük Balık Küçük Balığı Yer isimli tabloyu çizmişti. Ancak Felemenk Atasözleri, bu temayı içeren büyük boyutlu ilk tabloydu. 1564'te ise Rabelais, Gargantua ve Pantagruel isimli romanında bir atasözleri diyarını tasvir etti. Brueghel'in tablolarındaki genel temalar insanlığın absürdlüğü, günahkârlığı ve ahmaklığıdır. Bunlar Felemenk Atasözleri'nde de görülür. Tablonun ilk adı Mavi Pelerin ya da Dünyanın Ahmaklığı'dır. Buna göre ressam, sadece atasözlerini bir araya getirmeyi amaçlamamış, aynı zamanda insanların akılsızlığını da vurgulamıştır. Resimdeki pek çok insan figürü, Brueghel'in tablolarında akılsızlığı ifade etmek için karakteristik şekilde kullandığı bir özellik olan boş yüz ifadesine sahiptir. Ressamın, babasının eserlerinin kopyalarını yapmak konusunda uzmanlaşan oğlu Pieter Brueghel, bu tablonun yirmi kadar kopyasını yaptı. Ancak, babanın ya da oğlunun yaptığı kopyalar birbirlerinin tamamen aynısı değildi. Tablolar arasında bazı atasözleri ve başka bazı ayrıntılar farklıydı. == Ayrıntılar == küçükresim|100px|Tablonun ilk ismi Kocasına mavi pelerin giydirmek deyiminden gelir. Tabloda yaklaşık yüz atasözü tespit edilebilmektedir; ancak Brueghel daha fazlasını dahil etmiş olabilir. Bugün halen kullanılmakta olan "dalgaya karşı yüzmek", "büyük balık küçük balığı yer", "kafasını tuğla duvara vurmak", "dişine kadar silahlanmak" gibi atasözleri bulunur. "Çatısını turtalarla kaplatmak" gibi bazı deyimler ise günlük kullanımdan çıkmıştır. Her şeyde aşırıya kaçmak anlamındaki bu deyimi Brueghel, daha sonra çizdiği Luilekkerland (Tembellik Diyarı) isimli tabloda da kullanmıştır. Tablonun özgün ismi olan Mavi Pelerin, tablonun ortasında karısı tarafından mavi bir pelerin giydirilen adamdan kaynaklanır. Burada, eşini aldatan kadınlar için kullanılan kocasına mavi pelerin giydirmek deyimi betimlenmektedir. Tablodaki diğer atasözleri ve deyimlerde ise insanlığın ahmaklığı gösterilir: Bir adam danasının içine düşüp öldüğü çukuru, iş işten geçtikten sonra doldurmaya çalışır; mavi pelerinli adamın hemen üstündeki bir başkası günlerini sepette taşır (zamanını boşuna harcar). Bazı figürler iki farklı deyimi çağrıştırır. Örneğin tablonun alt sol kısmında yan yana oturan iki adamdan biri koyun, diğeri domuz kırkar. Bu figür, bir kişinin diğerine göre daha avantajlı durumda olduğunu anlatan "biri koyun kırkar, diğeri domuz" deyimini betimlediği gibi, "elindeki imkânları gereğinden fazla zorlama" anlamındaki "hayvanları kırkın ama derilerini yüzmeyin" deyimini de anlatıyor olabilir. === Tablodaki atasözleri ve deyimler === Tabloda tespit edilmiş olan atasözü ve deyimlerin şunlardır:Staatliche Museen zu Berlin tarafından hazırlanan ve Hagen s.36-7'de de yer alan, atasözlerini ve anlamlarını içeren liste Atasözü/Deyim Anlamı Tablodaki yeri Şeytanı bile yastığa bağlayabilmek İnatçılıkla her güçlüğü aşmak 100x100px Direk ısıran Din konusunda ikiyüzlü davranan kimse 100x100px Bir elinde ateş, diğerinde su taşımak İkiyüzlü davranıp huzursuzlukları körüklemek 100x100px Kafasını tuğla duvara vurmak İmkânsızı başarmaya çalışmak 100x100px Bir ayağı yalın diğeri giyinik olmak Denge önemlidir 100x100px Domuz tıpayı çıkarır Umursamazlık felaketle sonuçlanır 100x100px Kediyle çıngırak çalmak Gizli kalması gereken planları açığa vurmak 100x100px Dişine kadar silahlanmak En ağır silahları kuşanmak 100x100px Demir ısıran Kendiyle övünen / boşboğazlık eden kimse 100x100px Biri koyun kırkar, diğer domuz Bir kişinin diğerine göre daha avantajlı durumda olması 100x100px Hayvanları kırkın ama derilerini yüzmeyin Elindeki imkânları gereğinden fazla zorlama 100x100px Burada herringHerring: Hollanda'da çiğ yenen ve ringa balığından yapılan bir tür meze pişmez İşler plana uygun gitmiyor 100x100px Yumurtası için tüm balığı pişirmek Ufak bir kazanç için çok fazla uğraşmak 100x100px Kapağı kafasına geçirmek Sorumluluğu üstlenmek 100x100px Ringa kendi çenesinden asılır Herkes kendi davranışlarından sorumludur 100x100px Burada içi boşaltılmış ringadan fazlası var İlk bakışta görülenden daha fazlası var 100x100px Duman demire ne yapabilir ki? Değiştirilemeyecek bir şeyi değiştirmeye uğraşmak yararsızdır 100x100px Köpeği teknede bulmak Sorunu engellemek için geç kalmak 100x100pxTablodaki kirlenme sebebiyle burada köpeği görmek çok güçleşmiştir. İki sandalye arasında küllere oturmak Kararsız kalmak 100x100px Tavuk yoklamak (Daha yumurtadan çıkmadan tavukları saymak) Henüz elde etmediği şeyleri var saymak 100x100px Makas orada asılı Oradakilerin seni kandırmaya çalışmaları olası 100x100px Hep aynı kemiği kemirmek Hep aynı konudan bahsetmek 50x50px Kartların düşüşüne bağlı Şansa kalmış 100x100px Tersine dünya Her şeyin olması gerektiğinin aksine gerçekleşmesi 100x100px En az bir yumurtayı kümeste bırakmak Her zaman yedekte bir şeyler bulundurmak 100x100px Dünyanın üstüne pislemek Her şeyi hor görmek 100x100px Birbirini burnuyla yönlendirmek İki kişinin birbirini kandırması 100x100px Zarlar atıldı Karar verildi 100x100px En iyi kartlar ahmaklara gelir Şans zekâyı yenebilir 100x100px Birinin parmakları arasından bakmak Hoşgörülü olmak 100x100px Bıçağı asmak Meydan okumak 100x100px Tahta ayakkabılar orada duruyor Birinin boş yere beklemesi 100x100px Süpürgeyi dışarı uzatmak Efendisi uzaktayken eğlenmek 100x100px Süpürge altında evlenmek Evlenmeden birlikte yaşamak 100x100px Çatısını turtalarla kaplatmak Şatafat içinde yaşamak 100x100px Çatısında delik olmak Gösterişsiz olmak 100x100px Eskimiş çatıya pek çok yama gerekir Eski eşyanın tamirata daha fazla ihtiyacı olur 100x100px Çatıda çarklar var Birileri dinliyor olabilir (Yerin kulağı vardır) 100x100px Kulağının arkasında diş ağrısı olmak Hasta rolü yapmak 100x100px Aya karşı işemek Nafile bir çabayla zamanını harcamak 100x100px Çömlek burada asılı Olması gerekenin tam tersi oluyor 100x100px Birinciyi bulmak için ikinci oku fırlatmak Ahmakça bir hareketi tekrarlamak 100x100px Ahmağı sabunsuz tıraş etmek Birini kandırmak 100x100px Aynı çatı altında iki ahmak Ahmaklar birbirini bulur 100x100px Pencereden dışarı doğru büyümek Artık gizlenemeyecek hâle gelen bir olay 100x100px Boyundurukla oynatmak Birinin utanç verici davranışlarına başkalarının dikkatini çekmek 100x100px Kapı nerde açıksa, domuz tarlaya oradan girer Felaketler ihmallerden doğar 100x100px Mısırın azaldığı yerde domuz çoğalır Bir kişinin kazanımı, diğerinin zararıdır 100x100px Arkası yanıyormuş gibi koşuşturmak Büyük endişe içinde olmak 100x100px Ateş yiyen kıvılcım çıkarır Tehlikeli bir işe girişen, ortaya çıkacak sonucu göze almalıdır 100x100px Pelerinini rüzgara göre asmak Kabul gören mevcut fikirlere göre bakış açısını değiştirmek 100x100px Rüzgarda tüy savurmak Sonuç almadan çalışmak 100x100px Leyleği seyretmek Zamanını boşa harcamak 100x100px Bir vuruşta iki sineği öldürmeye çalışmak Verimli olmaya çalışmak (Bir taşla iki kuş vurmak) 100x100px Öküzün üstünden kıç üstü düşmek Zor zamanlara girmek, başı sıkışmak 100x100px Kapının kulbunu öpmek Samimiyetsiz davranmak 100x100px Ardını kapıya silmek Bir konuyu önemsememek 100x100px Omzunda yükle dolaşmak Bir şeyin olduğundan daha kötü durumda olduğunu sanmak 100x100px Ağın gerisinde balık tutmak Bir fırsatı kaçırmak 100x100px Büyük balık küçük balığı yutar Büyük balık küçük balığı yutar 100x100px Suda yansıyan güneş ışığını görememek Başkasının başarısını kıskanmak 100x100px Hendek üstünde tuvalet gibi durmak Apaçık ortada olmak 100x100px Duvarda delik varsa, herkes ardını görür Açık olandan bahsetmenin gereği yoktur 100x100px Aynı delikten pislemek Anlaşma içinde olmak, beraber hareket etmek 100x100px Parasını suya atmak Parasını boşa harcamak 100x100px Çatlak duvar sonunda çöker Kötü yönetilen her şeyin sonu başarısızlıktır 100x100px Ateşte ısınabildiği sürece kimin evinin yandığını umursamamak Başkalarının başına gelebilecekleri umursamadan fırsatları değerlendirmek 100x100px Kütüğü sürüklemek Aşığı tarafından aldatılmak ya da Yararsız bir iş yapmak 100x100px Korku yaşlı kadını koşturur Umulmadık bir olay, kişilerin bilinmeyen özelliklerini ortaya çıkarabilir 100x100px At pisliği incir değildir Görünüşe aldanmamak gerekir 100x100px Kör körün kılavuzu olursa, ikisi birden çukura düşer Kendisi kadar bilgisiz birinin fikrini soran, bir sonuç alamaz 100x100px Kiliseyle çan kulesini görmek, yolculuğun bittiği anlamına gelmez Bir işi tam olarak bitirmeden bırakmamak gerekir 100x100px Bir şey ne kadar iyi örtülmüş olursa olsun, sonunda güneşe çıkar Hiçbir şey sonsuza dek saklanamaz 100x100px Gözü yelkende olmak Uyanık, tedbirli olmak 100x100px Darağacına pislemek Hiçbir ceza karşısında yılmamak 100x100px Leş nerede ise, sinek orada vızıldar Belirtiler o yöndeyse, bir şey muhtemelen doğrudur 100x100px Rüzgar önünde yelken açmak kolaydır Şartlar elverişli ise, amaca ulaşmak kolaylaşır 100x100px Kazlar kim bilir neden yalın ayak dolaşır Açıkça görülemese bile, her şeyin bir sebebi vardır 100x100px Çobanları sen değilsen, bırak kazlar kaz kalsın Seni ilgilendirmeyen konulara burnunu sokma 100x100px Ayıları dans ederken görmekBurada betimlenen deyimin ne olduğu tam olarak bilinmemektedir. Açlıktan ölmek üzere olmak 100x100px Vahşi ayılar birbirini sever Arkadaşlar, yabancılarla olmaktansa birbirleriyle olmayı tercih eder 100x100px Cübbesini çite asmak Daha sonra işe yarayıp yaramayacağını düşünmeden, bir şeyi atmak 100x100px Akıntıya karşı yüzmek zordur Genel kanıların aksini savunmak zordur 100x100px Testi suya, kırılana kadar gidip gelir Her şeyin sınırı vardır 100x100px En iyi kemer başkasının derisinden yapılır Başkasının malından/çabasından faydalanmak kolaydır 100x100px Yılan balığını kuyruğundan tutmak Zor bir işi üstlenmek 100x100px Küfeye düşmek Reddedilmek 100x100px Yerle gök arasında asılı kalmak Uygunsuz bir durumda kalmak 100x100px Tavuğun yumurtasını alıp kazınkini bırakmak Kötü bir tercih yapmak 100x100px Fırına karşı esnemek Başarabileceğinden fazlasını yapmaya kalkışmak 100x100px Bir somundan diğerine zor uzanmak Gelirine uygun yaşamakta zorlanmak 100x100px Sapsız çapa Muhtemelen "değersiz şey"Bu deyimin tam anlamı bilinmemektedir. 100x100px Balta aramak Bir bahane bulmaya çalışmak 100x100px Feneriyle birlikte gelmek Yeteneklerini göstermek için sonunda fırsat bulmak 100x100px Saplı balta Muhtemelen "eksiksiz şey" 100x100px Lapasını yere döken, hepsini toplayamaz Olmuş bir şey geri alınamaz 100x100px Tekerine çomak sokmak Bir engel çıkararak birinin planlarına ket vurmak 100x100px Para kesesinin olduğu yerde aşk bir kenara itilir Aşk para ile satın alınabilir 100x100px İpin uzun ucunu çekmeye çalışmak Avantaj yakalamaya çalışmak 100x100px Kendi ışığında dikilmek Kendiyle gurur duymak 100x100px Kendi fırına girmeyen, kimseyi fırında aramaz Başkasının kötü olduğunu düşünmek, kendi kötülüğünün işaretidir 100x100px Dünyayı parmağının ucunda döndürmek Her türlü avantaja sahip olmak 100x100px İsa'nın yüzüne sahte sakal takmak Bir hileyi dindarlık kisvesiyle saklamak 100x100px Dünyaya girebilmek için eğilmek zorunda kalmak Başarılı olmak için hilekâr olmak gerekebilir 100x100px Domuzun önüne gül atmak Hak etmeyen kişi için çabalamak 100x100px Dana boğulduktan sonra kuyuyu kapatmak Bir felaket gerçekleştikten sonra önlem almak 100x100px Kuzu gibi sabırlı olmak Çok sabırlı olmak 100x100px Kocasına mavi pelerin giydirmek Kocasını aldatmak 100x100px Dikkat et ki araya kara köpek girmesin İki kadının olduğu yerde bela çıkması için bir de köpeğe gerek yoktur 100x100px Birinin eğirdiğini diğeri örekeye sarar İkisi birlikte dedikodu yayar 100x100px Gününü sepette taşımak Zamanını boşa harcamak 100x100px Şeytana mum tutmak Her gördüğünü pohpohlayarak arkadaş edinmek 100x100px Şeytana günah çıkarmak Birinin sırlarını düşmanına söylemek 100x100px Domuz karnından bıçaklandı Yapılanlar geri alınamaz 100x100px Bir kemik peşindeki iki köpek nadir anlaşır Bir konu üzerinde tartışmak 100x100px Kaymak kepçesi olmak Asalak ya da otlakçı olmak 100x100px İçi boş oldukça, güzel bir tabağın faydası ne? Güzellik tek başına işe yaramaz 100x100px Tilkiyle turna birbirini oyalar İki hilebaz, kendi avantajlarını hep akılda tutar Burada Ezop masallarına atıf vardır. 100x100px Kulağına üflemek Dedikodu yaymak 100x100px Tebeşirle yazmak Hatırlamak üzere gerekeni yapmak 100x100px Şişteki et sürekli yağlanmalı Belli işler sürekli dikkat ister 100x100px Şişi onunla çevirmek imkânsız İş birliğine yanaşmıyor 100x100px Sıcak kömüre oturmak Sabırsız olmak 100x100px Ağ olmadan balık tutmak Başkalarının emeğinden kazanç sağlamak 100x100px == Kaynakça == * * * * The Netherlandish Proverbs: An International Symposium on the Pieter Brueg(h)els, ed. by Wolfgang Mieder. University of Vermont. 2004. === Kaynak notları === Kategori:1559 tabloları Kategori:Pieter Brueghel (baba) tabloları Kategori:Tür tabloları