Volapük

Volapük, 1879 yılında Alman din adamı Johann Martin Schleyer tarafından oluşturulmuş bir yapay dildir. Datuval (Büyük Kaşif) olarak da bilinen Schleyer, Volapük hareketinde uzun yıllar Cifal (Lider) olarak görev almıştır. Volapük, dil bilgisi kurallarının oldukça karmaşık olmasına rağmen yüz binlerce kişi tarafından öğrenilmiş, bu dilde kurultaylar toplanmış, dil bilgisi kitapları ve dergiler yayımlanmıştır. Volapük yerini zamanla önce Idiom Neutral, sonra İnterlingua ve Esperanto gibi yapay dillere bırakmıştır.The Loom of Language F. Bodmer and L. Hogben (eds.) Ch. XI Pioneers of Language Planning; Allen & Unwin Ltd, London (1944) == Dil bilgisi == Bitişimli bir yapı içeren bu yardımcı dilin sözcükleri ve söz kökleri büyük ölçüde İngilizceye ve Rumenceye dayanmaktadır. === Alfabe === Volapük alfabesinde 27 harf vardır. Aa Ää Bb Cc Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Oo Öö Pp Rr Ss Tt Uu Üü Vv Xx Yy Zz === İsmin Hâlleri === Yalın Hâl = vol (dünya) vols (dünyalar) -in Hâli = vola (dünyanın) volas (dünyaların) -e Hâli = vole (dünyaya) voles (dünyalara) -i Hâli = voli (dünyayı) volis (dünyaları) Dil ismi = -in Hâli = vola (dünyanın), pük (dil) = Volapük (Dünyanın dili) === Örnek metin === Valik menas labons leig e lib in dinits e dets. Givons lisäls e konsiens e mutons dunön okes in flenüg tikäl. Bütün insanlar hür, haysiyet ve haklar bakımından eşit doğarlar. Akıl ve vicdana sahiptirler ve birbirlerine karşı kardeşlik zihniyeti ile hareket etmelidirler. == Volepük Hareketi Tarihi == küçükresim|Schleyer anıtı Schleyer, 1878 yılında altı tane dilden (Almanca, İngilizce, İspanyolca, Fransızca, İtalyanca ve Rusça) bir tane dünya dili oluşturmak için araştırmalara başladı, 1879-1880 yıllarında çalışmaları sonuç verdi ve Volapük adlı yeni bir dil ortaya çıktı. Sonraki on yıl içinde dil hızlıca popülerleşti ve üç tane uluslararası konferans yapıldı (1884, 1887, 1889). Münih'teki ikinci konferansta Kadäm Bevünetik Volapüka (Uluslararası Valapük Akademisi) kuruldu ve Schleyer ilk Cifal (Lider), Auguste Kerckhoffs Dilekei (Müdür) oldu.Schmidt, Johann. 1996. Historio de la universala lingvo Volapuko. Tradukinto: Philippe Combot. Courgenard: La Blanchetière. ISBN 2-906134-30-9 1889 yılında, Paris'te üçüncü konferansın yapıldığı senede, neredeyse 1 milyon kişi tarafından konuşulan Volapük diliyle ilgili yüzlerce kulüp ve kitap, ayrıca 25 dergi vardı. Volapük Paris konferansı, yapma bir dilde düzenlenmiş ilk uluslararası konferanstı. Paris konferansında umulduğunun aksine Schleyer ve Kerckhoffs arasındaki fikir ayrılıkları iyice keskinleşti. Schleyer, veto yetkisinin uygulatılmaması üzerine akademiyi lağvetmeye çalıştı ve yeni bir kadäm (akademi) kurdu, ama bu akademi birkaç sene içinde kapandı, hareket Cifal'ler önderliğinde günümüze değin geldi. Öte yandan, 1892 yılında Kerckhoffs'un yerine Waldemar Rosenberger akademide yeni Dilekei oldu. Rosenberger yönetimindeki akademide, dil gitgide Avrupa dillerine yaklaştı ve bir zaman sonra, 1898 yılında, orijinal Valapük'ten ayrı bir haline geldi. Bu yeni dile Idiom Neutral denildi. Aynı yıl akademinin de adı değişti ve Akademi Internasional de Lingu Universal (Uluslararası Evrensel Dil Akademisi) oldu. Bu akademi, Idiom Neutral'i bir on sene geliştirdikten sonra ünlü matematikçi Peano'nun geliştirdiği Latino sine flexione dilinin lehine terk etti. Peano, akademinin yeni müdürü oldu. 1912 yılında, Rosenberger Reform-Neutral dilini geliştirdi. Aynı yıl, Schleyer öldü ve yerine Albert Sleumer geçti. Sleumer 1934 yılında Cifal'lerin görevlerini tanımladı, 36 yıl Cifal olarak görev yaptıktan sonra 1948 yılında istifa etti. === Liderlik === ==== Cifal listesi ==== 2016 yılına kadar Volapük hareketinin 7 tane Cifal'i olmuştur. # Johann Martin Schleyer 1879 – 1912 (33 yıl) # Albert Sleumer 1912 – 1948 (36 yıl) # Jakob Sprenger 1948 – 1950 (2 yıl) # Johann Schmidt 1950 – 1977 (27 yıl) # Filippus Johann Krüger 1977 – 1983 (6 yıl) # Brian Reynold Bishop 1984 – 2014 (20 yıl) # Hermann Philipps 2014 – günümüz ==== Kadäm Bevünetik Volapüka Dilekei'leri ==== # Auguste Kerckhoffs 1887 – 1892 # Waldemar Rosenberger 1892 - 1898 == Ayrıca bakınız == * Idiom Neutral ==Kaynakça== ==Dış bağlantılar == * Volapük.com * Kategori:Ölmek üzere olan diller