Ferhatlı, Ardanuç

Ferhatlı, Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı bir köydür. ==Tarihçe== Tarihsel Klarceti bölgesinde yer alan Ferhatlı'nın bilinen en eski adı Ahiza'dır. Gürcüce eski kaynaklarda rastlanan bu ad, Gürcücesinden (ახიზა: Ahiza) olduğu gibi Türkçeye geçmiştir. Nitekim Osmanlıca kaynaklarda köyün adı Ahiza (آخيذه) biçiminde yazılmıştır.Defter-i Caba-i Eyalet-i Çıldır 1694-1732 (Gürcüce ve Osmanlıca), (Yayıma hazırlayan) Tsisana Abuladze, Tiflis 1979, s. 323.Muvahhid Zeki, Artvin Vilayeti Hakkında Malumatı Umumiye (Osmanlıca), 1927, s. 115. 93 Harbi’nde bölgeyi ele geçiren Ruslar da 1886 tarihli kayıtlarda Ahiza’nın adını aynı biçimde Ahiza (Ахиза) olarak kaydetmişlerdir. Ancak Ahiza adı "yabancı kökenli olduğu" gerekçesiyle 1925 yılında Ferhatlı olarak değiştirilmiştir.Taner Artvinli, Artvin Yer Adları Sözlüğü, 2013, s. 54, ISBN 9786055708856. Nitekim 1928 tarihli Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları adlı Osmanlıca yayında köyün adı Ferhadli (فرهادلي) olarak geçer.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 78. Bununla birlikte Dahiliye Vekaleti'nin 1933 yılında yayımladığı Köylerimiz adlı kitapta köyün adı Ahiza olarak yazılmıştır.Köylerimiz, (Yayımlayan) Dahiliye Vekaleti, İstanbul, 1933, s. 20. Ahiza, tarihsel Tao- Klarceti bölgesinin en eski yerleşim yerlerinden biridir. Köyün iki kilometre kadar kuzeyinde yer alan Ahiza Kalesi'nin 5. yüzyılda Gürcü kralı Vahtang Gorgasali tarafından yenilenmiş olması da yerleşimin eski olduğunu göstermektedir.Özhan Öztürk, Karadeniz - Ansiklopedik Sözlük, 2005, 2 cilt, s. 36, ISBN 9789756121009. Ahiza, birleşik Gürcü Krallığı sınırları içindeyken 1080’de bütün bölge gibi Büyük Selçuklular tarafından istila edildi. Daha sonra Gürcü atabegler tarafından yönetilen Samtshe Prensliği sınırları içindeyken, 16. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı İmparatorluğu tarafından fethedildi. Aynı dönemde, yaklaşık olarak Samtshe Prensliği topraklarında Çıldır Eyaleti kuruldu ve Ahiza bu eyaletin içinde yer aldı. 16-17. yüzyıllarda Ahiza bu eyaletin Ardanuç sancağının merkez nahiyesine bağlı bir köydü.Defter-i Caba-i Eyalet-i Çıldır 1694-1732 (Gürcüce ve Osmanlıca), (Yayıma hazırlayan) Tsisana Abuladze, Tiflis 1979, s. 106. Uzun süre Osmanlı egemenliğinde kalan köy, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nda Rusya'nın eline geçti. 1886 tarihli Rus kayıtlarına göre Ahiza'da 197 kişi yaşıyordu; bu nüfusun 8'i Gürcü, 179'u Türktü. 1908’de ise, Artvin sancağı (okrug) Ardanuç kazasına (uçastok) bağlı bir köyün nüfusu 157 kişiden oluşuyordu ve nüfusun tamamı Müslüman Gürcü olarak kaydedilmiştir.Roland Topçişvili- İnga Ğutidze, XIX. Yüzyıl ve XX. Yüzyıl Başlarındaki Rus Belgelerinde Şavşeti ve Klarceti Yer Adları (Gürcüce-Türkçe-İngilizce), 2019, Tiflis, s. 32, ISBN 9789941485244. I. Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru Rus ordusunun çekilmesinin ardından Ahiza, 1918-1921 arasında bağımsız Gürcistan sınırları içinde kaldı. 1921'de, Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında askeri bir harekâtla yeniden Türkiye'ye katıldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Ahiza'nın da içinde yer aldığı Artvin ve Ardahan bölgeleri Türkiye'ye bırakıldı.Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk, İstanbul, 1934, 2. cilt, s. 41. 1922 tarihli nüfus cetveline göre Ahiza köyünde 23 hanede 73 kişi yaşıyordu. 1926 nüfus tahririne göre ise köyün nüfusu, 53'ü kadın ve 48'i erkek olmak üzere 101 kişiden oluşuyordu.Muvahhid Zeki, Artvin Vilayeti Hakkında Malumatı Umumiye, 2010, s. 142, ISBN 9789944197526. Ahiza’da üç kilise ile bir kalenin bulunduğu bilinmektedir. Bugün geriye hiçbir şey kalmamış olan kiliselerden biri Piskoposluk kilisesiydi. Bunun dışında iki tane de köy kilisesi vardır. Köyün merkezinin 250 m batısında bulunan kilise tek nefli bir yapıydı ve bu kiliseden günümüze yıkıntılar kalmıştır. Diğer köy kilisesi de tek neflidir ve günümüze kalmış yıkıntıları köyün merkezinin 300 m doğusunda yer alır. Ortaçağda Klarceti’de iki büyük kalesinden biri olan Ahiza Kalesi, Ahiza köyünün iki kilometre kadar kuzeyinde, Cehennem Deresi’nin sağ kıyısında yer alır. Bir kısmı günümüze ulaşan kale 5. yüzyılda Gürcü kralı Vahtang Gorgasali tarafından yenilenmiştir.Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, 2018, Tiflis, s. 130-131, ISBN 9789941478178. ==Coğrafya== Ferhatlı köyü, Artvin il merkezine 37 km, Ardanuç ilçe merkezine 5 km uzaklıktadır. == Nüfus == Yıllara göre köy nüfus verileri Yıllara göre köy nüfus verileri 2021 78 2020 74 2019 78 2018 79 2017 57 2016 54 2015 51 2014 60 2013 49 2012 59 2011 61 2010 59 2009 72 2008 87 2007 73 2000 141 1990 173 1985 197 == Kaynakça == == Dış bağlantılar == * Kategori:Ardanuç belde ve köyleri Kategori:Artvin tarihi Kategori:Tao-Klarceti