Washington (eyalet)

Washington (), Amerika Birleşik Devletleri'nin kuzeybatısında bulunan eyaletlerinden birisi. Eyalet, Amerika Birleşik Devletleri'nin Büyük Okyanus kıyısındaki eyaletlerinin en kuzeyde olanıdır. Eyalet, Seattle, Spokane gibi ABD'nin sayılı büyük şehirlerini barındırır. Eyaletin kuzey sınırları Kanada'ya komşudur. Bölgedeki dağlık alanlarda iğne yapraklı ormanlar hakimdir. Ancak nehirlerdeki vadilere inildikçe bitki örtüsünde küçük değişiklikler görülür. Seattle şehrinin Büyük Okyanus'ta liman oluşturduğu bölge, dünyanın en güvenilir limanlarından biridir. ==Coğrafya== thumbnail|sol|Rainier Dağı'ndan bir görüntü === İklim ve topografi === Washington eyaletinde yıllık hava sıcaklığı doğudan batıya değişir. Batıdaki dağlık alanlar ve kıyılarda Okyanus iklimi hakimken, eyaletin doğusunda ise karasal iklim görülmektedir. Eyaletin hemen hemen tümü iğne yapraklı ormanlarla kaplıdır. Bölgedeki dağlık alanlarda hava yıl boyunca 10 C derecenin altındadır. Ancak düșük rakımlı düzlüklerde hava ılımanlaşır ve yoğun yağış ve sis görülmeye başlar. Tarım yapmaya uygun alan miktarı diğer komşu eyaletlere göre daha azdır. Eyalette büyük sıra dağlar vardır. Tüm Amerika kıtasının batısında sıralanan dağ sıraları üzerlerinde bu eyalette yer yer yüksek zirveler bulunmaktadır. Eyalette ABD'nin en uzun nehirlerinden Kolumbiya Nehri yer almaktadır. Bu nehir çoğu yerde akaçlanarak ve başka nehirlerden dallar alarak Büyük Okyanus'a dökülmektedir. Nehir boyunca ekonomik faaliyetler ve nüfus belirgin bir rol oymaktadır. == Demografi== === Nüfus=== US Nüfus Sayımlarında Washington eyaleti nüfusu Yıl Nüfus 1850 1.201 1860 11.594 1870 23.955 1880 75116 1890 357.232 1900 518.103 1910 1.141.990 1920 1.356.621 1930 1.563.396 1940 1.736.191 1950 2.378.963 1960 2.853.214 1970 3.409.169 1980 4.132.156 1990 4.866.692 2000 5.894.121 2010 6,724,540 2016 7,288,000 (tahmin) US Census Bürosu 1 Temmuz 2016 nüfus tahminlerine göre Washington eyaletinin nüfusu 7,288,000 kişi olarak tahmin edilmiştir. Bu tahmin nüfus en son 2010 Nüfus Sayımı sonucuna kıyasla eyalet nüfusunun %8.4 arttığına işaret etmektedir. 2015'te bu eyalet ABD'de toplam nüfus sayısına göre 14. sırada; Mississipi Nehri batısında bulunan eyaletler arasında (Kaliforniya ve Teksas'tan sonra) 3. sırada kalabalık nüfusa sahiptir. ABD'nin "Pasifik Kuzeydoğu Bölgesi" eyaletleri arasında nüfus bakımından 1. şiardadır. En son 1 Nisan 2017 için nüfus tahmine göre eyalet nüfusu 7,310,300 kişidir. Washington eyaletinin uzun vadeli nüfus gelişmesi sağ yanda verilen listede gösterilen 10 yıllık nüfus sayımlarının incelenmesinden görülebilmektedir. === Nüfus sınıflamaları=== küçükresim|upright=1.35 |right |Washington eyaleti countylerinin nüfus büyüklüğü, etnik asıl ve ırk sınıflamasına göre 2016 Nüfus Tahmini Washington eyaletinde, 2010 Nüfus Sayımı itibarıyla, nüfusun yaş sınıflaması şöyledir: * 5 yaş veya daha küçük yaşta olanlar: 6,7 * 5 yaştan 18 yaşına kadar olanlar: %25,7 * 65 yaşında ve daha yaşlı olanlar: %11,2 * Geri kalan büyük oranda nüfus 18-65 yaş arasında. Washington eyaletinde, 2010 Nüfus Sayımına göre, yaşayan nüfusun %49.8'i erkek ve %50,2 oranı kadındır. Washington eyaletindeki nüfusun, 2010 Nüfus Sayımı verilerine göre, ırksal sınıflaması şöyledir: * Beyaz ırktan Amerikan : %77,3 ** Hispanık asıllı olmayan beyaz ırktan : %72,5 * Siyahi ırktan Amerikan : %3,6 * Yerli Amero- indiyen veya Alaska yerlisi: %1,5 * Asya asıllı Amerikan : %7.2 ** Hindistan asıllı Asyalı:%0,9 ** Çin asıllı Asyalı: %1,4 ** Filipinler asıllı Asyalı: % 1,4 ** Japonya asıllı Asyalı : %0,5 ** Kore asıllı Asyalı: %0,9 ** Vietnam asıllı Asyalı: %1 ** Diğer Asyalı: %1 * Hawaii Adaları asılı ve diğer Pasifik Adaları asıllı Amerikalılar:%0.6 ** Hawaii Adaları yerlileri asıllılar: %0,1 ** Guam Adası asıllılar: %0,1 ** Samoa Adaları asılllar: %0,2 ** Diğer Pasifik Adalılar: %0,2 * Diğer ırktan olanlar: %5,2 * Karışık iki veya daha çok ırktan olanlar: %4.7 === Din === Washington eyaletindenki nüfusunun (2014 verilerine göre) şu büyük dini eğilimleri vardır: * Hristiyan: %60 ** Sadece İncil otoritesine bağlı protestan mezhepleri: %25 ** Ana Protestanlık:%14 ** Roma Katoliği: %17 ** Mormonluk: %4 * Dine bağlı olmayanlar: %32 * Yahudilik: % 1 * Hinduizm: %1 * İslam: %0.5% * Diğer din ve inançlar:%3 == Ekonomi == Washington, 2019'da 612.996,5 milyon dolarlık toplam gayri safi eyalet hasıla’sı olan güçlü ekonomisiyle ABD’de beşinci sıradadır. Washington, ABD’deki en hızlı oranıyla yılda yüzde 6,5 büyümektedir."Gross Domestic Product by State: Fourth Quarter and Annual 2019" (Press release). Bureau of Economic Analysis. Retrieved March 3, 2021. 1 Ocak 2021 itibarıyla asgari ücret saatte 13,69 dolardı ve bu, saatte 14,00 dolarla Washington D.C.'nin ardından ülkedeki herhangi bir eyalet veya bölge arasında en yüksek ikinci ücretti. Eyaletdeki önemli işler arasında uçak tasarım ve üretimi (Boeing), otomotiv (Paccar), bilgisayar yazılımı geliştirme (Microsoft, Bungie, Amazon, Nintendo of America, Valve, ArenaNet), telekom (T- Mobile US), elektronik, biyoteknoloji, alüminyum üretimi, kereste ve ağaç ürünleri (Weyerhaeuser), madencilik, içecekler (Starbucks, Jones Soda), emlak (John L. Scott, Colliers International, Windermere Real Estate, Kidder Mathews), perakende (Nordstrom, Eddie Bauer, Cartoys, Costco, R.E.I.) ve turizm (Alaska Airlines, Expedia, Inc.) vardır. Microsoft'un ana kampüsü Washington eyaletindedir. Amerika Fortune dergisinin hazırladığı bir ankete göre "ABD'de Çok Beğenilen 20 Şirket" arasında 4 tanesinin (Amazon, Starbucks, Microsoft, Costco) merkezleri Washington eyaletindedir. Washington eyaletinde eyalet içinden geçen nehir ve akarsular kullanılarak büyük miktarda hidroelektrik enerji üretilir. Eyaletin enerji kullanımının %80’i eyalette üretilen hidroelektrik enerjisinden oluşur. Ayrıca, Asya ile yapılan çok miktarda ticaret malı Puget Sound limanlarından geçer. Bu ticaret hacmiyle Puget Sound limanları ABD limanlarında altıncı sıradadır (sıralama, taşınan yirmi-fitlik eşdeğer birimi (TEU) ve altyapı endeksini birleştirir). Girişim 1183'ün kabul edilmesiyle, Washington Eyaleti İçki Kontrol Kurulu (WSLCB), 1 Haziran 2012'de tüm eyaletteki içki dükkanı ve içki dağıtım tekelini sona erdirdi. 2013 federal USDA Millî Tarım İstatistikleri Servisi'nin resmi verilerine göre Washington eyaleti tarımsal hasılanın değeri $10.2 milyar oldu, Washington eyaletinin üretimde birinci olduğu tarım ürünleri: kırmızı frambuaz (ABD üretiminin %97si); şerbetçi otu (%79.2) ; naneyağı (%72.9); bezelye (%60); elma (%57); kiraz (%50.9); armut (%49.5); sofralık Concord üzümü (%36.5); dondurmak veya konserve yapmak için havuç (%36,5). Washington eyaletinde yetiştirilen üzümlerden yapılan şaraplar ve 600 şarap üretim tesisi ile Washington eyaleti ABD'de Kaliforniya eyaletinden sonra şarap üretiminde ikincidir. Tarıma bağlı önemli sanayi kolllarından birisi de ormancılıktır. Seattle ve çevresinde kâğıt, kereste, mobilya, deniz ürünleri, gemi sanayi gibi farklı iş alanları mevcuttur. 2021 ağustos itibarıyla Washington'da ikamet eden milyarderler arasında hem 176,6 milyar dolarlık servetiyle dünyanın ikinci en zengin insanı Amazon'un Jeff Bezos’u hem de 124,3 milyar dolar servetiyle dünyanın dördüncü en zengin insanı ile Microsoft'un Bill Gates‘i vardır. 2014/4 itibarıyla, diğer Washington eyaleti milyarderleri arasında Microsoft'tan Paul Allen, Steve Ballmer ve Charles Simonyi ve McCaw Cellular Communications'dan Craig McCaw Oakley, Inc.‘den James Jannard, ve Starbucks’dan Howard Schultz vardır. 2022 temmuz itibarıyla eyaletin işsizlik oranı yüzde 3,7 idi. == Şehirler== * Eyalette tarım ve hayvancılık, coğrafi yapı nedeniyle oldukça gerilerde olduğundan, bölgedeki köyler ya çok büyüktür ya da çok seyrektir. Eyalette nüfus büyük şehirlere toplanmıştır. Eyaletdeki en büyük 3 şehir Seattle, Spokane ve Tacoma'dır. En çok nüfuslu şehirler şunlardır: Sıra Şehir Nüfus 1 Seattle 602,000 2 Spokane 205,500 3 Tacoma 203,400 4 Vancouver 164,500 5 Bellevue 120,600 6 Everett 103,500 7 Spokane Valley 89,940 8 Federal Way 88,580 9 Kent 88,380 10 Yakima 84,850 11 Renton 83.650 12 Bellingham 76.130 13 Auburn 67.485 14 Kennewick 67.180 15 Lakewood 58.840 == Resimler== Dosya:Rainierreflect1.jpg|Eyaletten bir panorama Dosya:The Dalles Dam USGS.jpg| Kolumbiya Nehri ve Dalles Baraji Dosya:Microsoft_sign_closeup.jpg| Microsoft kampüsü Dosya:Seattle Ferry.jpg|Seattle'dan bir panorama == Kaynakça == == Dış bağlantılar == * Washington Eyaleti resmi web sitesi