İzlanda alfabesi

İzlandacayı yazmakta kullanılan İzlanda alfabesi aşağıdaki 32 harfi içermektedir: Büyük harfler A Á B D Ð E É F G H I Í J K L M N O Ó P R S T U Ú V X Y Ý Þ Æ Ö Küçük harfler a á b d ð e é f g h i í j k l m n o ó p r s t u ú v x y ý þ æ ö küçükresim|sağ|Eth küçükresim|sağ|Thorn 300px|küçükresim|İzlandaca'da yazılan bir metin; ð ve þ harfleri bu metinde görünebiliyorlar. 300px|küçükresim|İzlandaca'da yazılan bir metin; ð ve þ harfleri bu metinde görünebiliyorlar. Temeli Latin alfabesidir, ama bazı diyakritik işaretler eklenmiş harfler de kullanılır. Ayrıca "thorn" (Þ-þ) ve "eth" (Ð-ð) adlı Runik harflerine sahip olmaktadır. Yazılırken, semboller çoğunlukla basitleştirilirler, örneğin ð, yatay bir çizgi ile bir d harfi olarak yazılabilir ve æ da sadece "ae" olarak da yazılabilir. == Tarih == Çağdaş İzlanda alfabesi, 19. yüzyılda kullanılan bir standarttan, Rasmus Rask adlı Danimarkalı dilbilimci tarafından geliştirilmiştir. Temeli esasen, 12. yüzyılda yazarı bilinmeyen, "İlk Dilbilgisel İnceleme" adlı bir dosya tarafından oluşturulan ortografik bir standarttı. Bu standardın amacı, İskandinavya'nın ortak dili (Eski Nors dili) için kullanılması idi. Fakat o zamanlarda fazla etkisi yoktu. Alfabenin en çok tanımlayan özellikleri bu incelemede tespit edildi: *Tiz aksan'ın kullanışı (özgün olarak ünlü harflerinin uzunluklarını simgeleştirmek için). *þ harfinin kullanışı; ayrıca Eski İngilizce alfabesinde "thorn" harfı kullanıldı. Sonraki Rasmus Rask standardı esasen eski incelemenin tekrarlamasıydı, ama koşutzamanlı Cermenik gelenekleri ile uyuşması için bazı değişiklikler uygulandı. Örneğin c harfi yerine sadece k harfi kullanıldı. ð harfi sonraki yüzyıllarda çok kullanılmadı ve bu yüzden Rask'ın standardı geleneklerde çok önemli bir değişikliği teşkil etti. 20\. yüzyılında uygulanan değişikliklerin en önemlisi é harfinin uygulanmasıdır; bu eskiden "je" olarak yazılırdı. Diğer önemli bir değişiklik ise 974'te Z harfinin kullanışının durdurulmasıdır. == Harfler ve isimleri == Harf İsmi UFA ile telaffuzu Ses değerleri Telaffuz tanımları için kullanılan site Aa a (Türkçe eşdeğerine benzemektedir) Áá á İngilizcenin "cow" sözünün "ow" kısmı Bb bé (Türkçe eşdeğerine benzemektedir) Dd dé (Türkçe eşdeğerine benzemektedir) Ðð eth İngilizcenin "the" kelimesinin "th" kısmı Ee e (Türkçe eşdeğerine benzemektedir) Éé é "ye" Ff eff (Türkçe eşdeğerine benzemektedir; ayrıca aşağıdaki notalar bakınız) Gg gé (Türkçe eşdeğerine benzemektedir; ayrıca aşağıdaki notalar bakınız) Hh há (Türkçe eşdeğerine benzemektedir) Ii i İi Íí í Türkçe "Îî" harfine benzemektedir Jj joð Türkçe "y" harfine benzemektedir; ayrıca aşağıdaki notalara bakınız Kk ká (Türkçe eşdeğerine benzemektedir) Ll ell (Türkçe eşdeğerine benzemektedir) Mm emm (Türkçe eşdeğerine benzemektedir) Nn enn (Türkçe eşdeğerine benzemektedir) Ôô ô (Türkçe eşdeğerine benzemektedir) Oo o açik "o" harfi Pp pé (Türkçe eşdeğerine benzemektedir) Rr err (Türkçe eşdeğerine benzemektedir) Ss ess (Türkçe eşdeğerine benzemektedir) Tt té (Türkçe eşdeğerine benzemektedir) Uu u (Türkçe eşdeğerine benzemektedir) Úú ú açık "u" harfi Vv vaff (Türkçe eşdeğerine benzemektedir) Xx ex Almanca "ch" sesi veya Azerice "x" harfi Yy ufsilon 1 "ı" harfine aynıdır Ýý ufsilon 2 açık "Î" Zz zeta Türkçe "s" harfi, hiç Türkçe "z" harfine benzemez Þþ thorn İngilizce "thing" kelimesinin "th" kısmı Ææ æ "ay" Œœ œ (Türkçe eşdeğerine benzemektedir) === Ayrıntılar === Aa, Áá, Ee, Éé, Ii, Íí, Oo, Óó, Uu, Úú, Yy, Ýý, Ææ ve Öö harfleri, ünlü harfler olarak tanımlanmaktadır, ve diğer harfler ünsüzdür. C (sé), Q (kú) ve W (tvœfalt vaff) harfleri, İzlandaca'da sadece yabancı kökenli sözler ve özel isimlerde kullanılmaktadır. Z harfi (seta) 1974 yılına kadar kullanılıyordu; bu yılda Z harfinin kullanılması durduruldu çünkü sadece etomolojik bir detay olarak kullanılıyordu. Hâlbuki <>, İzlanda'nın en önemli gazetelerinden biri, bazen kullanıyor (fakat kullanışı çok nadiren) ve <> adlı bir ortaokulun adında Z harfi kullanılmaktadır. Sözlerinin başlangıçlarında ve ünlü harflerin arasında, F harfinin kullanışı Türkçe eşdeğerine aynıdır. Ancak L veya N'den önce B'ye değişiyor. İzlandaca G harfi, sözlerinin başlangıçlarında sert Türkçe G harfine benzemektedir. Sözlerinin sonunda, boğazın arkasında yumuşak g gibi söyleniyor (yumuşak Azerice "x" harfine benzemektedir). Diyakritiksiz ünlü harflerin arasında da böyle söyleniyor, ama diyakritikli ünlü harflerin arasında sessizdir (Türkçe Ğ harfi gibi). Bir ünlü harften sonra ve bir J harfinden önce İzlandaca J harfi ("Yy") gibi söyleniyor. Bir ünlü harften sonra ve bir T veya S harfinden önce sert Azerice "x" harfi gibi söyleniyor. küçükresim|sol|450px|İzlandaca klavye düzeni. == Harf kullanışın sıklığı == İzlandaca'da en sıkça kullanılan harfler n ve a harfleridir. www.cryptogram.org/cdb/words/frequency.html - Harf kullanışın sıklığı Harf Kullanış sıklığı n 9.395% a 9.395% i 8.563% r 8.543% e 6.369% s 5.434% ð 5.013% t 4.872% u 4.766% g 4.299% l 3.891% m 3.365% k 3.115% f 2.582% h 2.266% v 2.223% o 2.019% þ 1.592% á 1.549% b 1.365% í 1.338% == Ayrıca bakınız == == Kaynakça == == Dış bağlantılar == *„Íslenska, í senn forn og ný“. Kategori:Alfabeler Kategori:İzlandaca