Pavia

Pavia, kuzeybatı İtalya'daki Lombardiya bölgesinin ve Pavia ili'nin merkezi olan şehir ve yerel idare bakımından bir komün. Antik Romalılar döneminde "Ticinum" adı ile bilinen şehri 568-774 döneminde "Lombard Krallığı" başkentliği yapmıştır. Tarihsel gelişmeler Pavia'da çok önemli artistik ve sosyal miraslar bırakmışlardır. Pavia bir şeref unvanı olarak İtalyan yerleşimlerine verilen "Şehir (Citta)" unvanını Avusturya İmparatorluğu tarafından 1836'da "Città Regie della Lombardia nel Regno Lombardo-Veneto (Lombardo Veneto Krallığı'nın Lombardiya Krallık Şehri)" olarak almıştır. == Tarihçe == Pavia yerleşimi antik Romalılardan önceye kadar gider. Yaşlı Pliny'ye göre "Laevi" ve "Marici" adlı Ligüryen kabileler tarafından kurulmuştur. Batlamyusa göre ise şehri kuranlar "Insubres" kabilesidir. Antik Roma döneminde şehrin ismi Ticinum olarak bilinmekteydi ve bir "municipium" olarak önemliydi. Roma İmparatorluğu çağlarında önemli bir askeri merkez "castrum" idi. Antik Roma için "Ticinum"'un stratejik önemi "Arminum (Rimini)" den Po Nehriin takip edip "Augusta Taurinorum (Torino)" 'ya giden, "Via Aemilia" eyolu üzerinde önemli bir menzil olmasıydı. 476'da Odoacer rakibi olan "Falvius Orestes"'i Pavia'ya kuşattı ve şehri ele geçirdi. Bundan sonra Odoacer şehri yağmalayıp tümüyle yıktı. Orestes Piacenza'ya kaçtı. Odoaer onu takip etti ve öldürdü ve Orontes'in Batı Roma İmparatoru olan Romulus Augustus'da imparatorluk tahtından indirdi. Bu olay tarihçilerce Batı Roma İmparatorluğu'nun sonu olarak kabul edilir. Sonradan şehrin Latince ismi (olasılıkla Papa'ya atıfla) Papia oldu. Bazen her iki antik ad kullanılarak 'Ticinum Papia olarak anılmıştır. Yıllar geçtikçe "Papia" şehrin şimdiki adı olan Paviaya değişmiştir. Gotlar idaresi altındayken Pavia onların en önemli müstahkem kalesi idi. I. Justinianus'un İtalya'yı tekrar eline geçirmek için İtalya'ya gönderdiği Belisarius karşısında Gotların son direnme noktası Pavia kalesi oldu. Lombardlar İtalya'ya girip İtalyan topraklarını ellerine geçirmeye başlayınca kurdukları "Lombard Krallığı" için 568-774 dönemine başkentleri Pavia olmuştur. Bu krallık zayıflayıp Dükler tarafından idare edilmeye başlanınca Pavia "Zaban" adlı Lombard dükün merkezi oldu ama aynı zamanda çok zayıf Lombard Krallığı'nın idari başkenti olarak görev yaptı. "Desiderius" adlı zayıf Lombard Kralı hükümdarlığı sırasında yıllarca tamir görmeyen Pavia kalesinin savunma gücü çok azalmıştı. Haziran 774'te Frankların Kralı Şarlman Pavia kalesini kısa süren bir kuşatmadan sonra eline geçirdi ve kendini Lombardlar Kralı ilan etti. Pavia İtalyan Krallığı başkenti ve İtalya Krallarını taç giyme törenlerinin yapıldığı şehir olarak görevine 12. yüzyıla kadar devam etti. 1004'te II. Heinrich (Kutsal Roma İmparatoru'na karşı onun İtalya Krallığı olarak taç giymesine Pavia halkı itiraz edip isyan etti ve imparator bu isyanı pek kanlı olarak bastırdı. 12\. yüzyılda İtalya Krallığı otoritesi hemen zayıflayıp hiçe inmişti. Pavia 12. yüzyılda kendi kendini bir belediye meclis ile bağımsız olarak idare etme imtiyazı alıp bir bağımsız şehir konumuna girdi. İtalyan Orta Çağ tarihinin önemli Guelfolar ve Ghibellinolar arasındaki politik ayrılıklar ve savaşlar sırasında Pavia genellikle Ghibellinolar İmparatorluk taraftarı idi. Buna başlıca neden, Pavia'nın Milano şehri ile olan rakipliği idi. İmparator aleyhine kurulan Lombard Ligi ittifakına Pavia katılmadı. Papaya karşı İtalya'da imparatorluğun egemenliğini korumak için Friedrich Barbarossa 1158-1177 döneminde 5 adet İtalya seferi yaptı; Pavia tarafından desteklendi ama bu seferler bir sonuç ortaya çıkarmadı. Bundan sonraki yüzyıllarda Pavia önemli ve İtalya tarihi için aktif bir şehir olma niteliğini sürdürdü. 1329'da IV. Ludwig (Kutsal Roma İmparatoru) İtalya'da bulunmaktayken Kardeşi Rudolf'un oğulları II. Rudolf ve I.Ruprecht ve mirasçılarına "Ren Palatın Kontuluğu"nu bağışladı. Pavia Milano'nun üstünlüğüne karşı yüzyıllarca direnmişti. Fakat 1359'da Milano'da hüküm süren Visconti Hanedanı'ndan II. Galeazzo Visconti şehri eline geçirdi. Kardeşi Matteo Visconti ile Visconti idaresindeki toprakları bölüşüp batı Lombardiya'yı idareye başladı. 1262'de sarayını Pavia'ya nakledip 1378'de orada ölene kadar hükümdarlık yaptı. Visconti idaresi altında Pavia bir artistik ve entelektüel merkez oldu. 1361'de eski bir hukuk okulu yerine Pavia Üniversitesi kuruldu ve çok geçmeden bu üniversite çok büyük isim yaparak Avrupa'nın her ülkesinden öğrenci çekmeye başladı. Valois hanedanı ile Habsburg hanedanı arasındaki 1494-1559 dönemindeki İtalya Savaşları sırasında Pavia imparator taraftarı idi. 1525'te Fransa Kralı I. François ile kutsal Roma Germen İmparatoru ve İspanya Kralı olan V. Karl orduları arasında yapılan Pavia Savaşı'nda Fransa Kralı yenilip esir düştü. Bu savaş Pavia şehri için bir dönüm noktası oldu. Bu savaştan sonra Pavia devamlı İspanyol-imparatorluk idaresi altında kaldı. Bu dönemde şehirde eskisi gibi imparator ve papalık taraftarları arasındaki siyasi çatışmalar Fransa taraftarları ve imparator taraftarları arasındaki siyasi çatışmalara dönüştü. Pavia'nın İspanyollar tarafından idaresi 1713'e kadar sürdü. 1713'te İspanya Veraset Savaşı (1700-1715) sırasında Pavia Avusturya tarafından işgal edildi. Pavia'nın Avusturya tarafından idaresi 1796'ya kadar devam etti. Avusturya idaresi altına iken İmparatoriçe Maria Theresia tarafından Pavia Üniversitesinin desteklenmesi ile şehrin entelektüel hayatı yeniden canlandırıldı ve dönemin hümanistleri ve bilim adamları çalışmak için Pavia'yı seçmeye başladılar. 1796'da Napolyon Bonapart emrinde bulunan Fransız ordusu İtalya'ya hücuma ve istilaya geçti. Pavia Fransız idaresi altına, Fransız uydusu olan "Tranpadana Cumhuriyeti" (796-1797), sonra "Ticino" departmanı olarak "Cisalpine Cumhuriyeti" (1792-1802) ve "Olona departmanı"nın bir komünü olarak "İtalyan Cumhuriyeti" (1802-1805) tarafından idare edildi ve sonunda Fransız İmparatorluğu'nun bir parçası oldu. 1814 Viyana Kongresi tarafından kuzey İtalya şehirleri ve Pavia Regno "Lombardo–Veneto Krallığı" olarak Avusturya idaresi altına verildi. Pavia iki bölgeden oluşan bu krallığın Lombarde bölgesinde "Pavia ili" olarak idare edildi. 1859'da İkinci İtalyan Bağımsızlık Savaşı'ndan sonra ve ertesi yıl ülke birleştirilip İtalya Krallığı ilan edilince Pavia İtalya Krallığının bir parçası oldu. Pavia 1872'ye kadar bir askeri bir kale olarak etrafı surlar ve tabyalarla çevrili idi. O yıl tabyalar ve surların altları halka açıldı; bulvarlar ve parklar yapıldı; ama duvarlar 1901 kadar yıkılmadı. 1901'de duvarlar yıkılarak yerine şehre bir çevre yolu yapıldı. == Coğrafi konum == Pavia şehri kuzey İtalya'da Lombardiya'nın güneydoğusunda "Ticino Nehri" üzerinde bu nehrin Po Nehri'ne katılma mevkiinin 12 km yukarısında konumlanmıştır. Milano Pavia'nın 35 km kuzeyinde; Cenova 90 km güneyinde ve Torino 110 km batısında bulunurlar. == İklim == Pavia Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haz. Tem. Ağus. Eylül Ekim Kasım Aralık En yüksek ısı (°C) 3,9 7,7 13,4 18,4 23,3 27,2 29,8 28,6 24,6 17,6 10,0 4,9 En düşük ısı (°C) -2,0 -0,4 3,4 7,1 11,4 15,0 17,1 16,5 13,5 8,7 3,6 -0,3 Toplam aylık yağış ortalaması (mm) 57 56 69 74 74 60 48 52 59 88 81 64 == Demografi == Pavia'nın nüfusu (30.6.2010 tahminleri itibarıyla) 71.345 kişi olup nüfus yoğunluğu 1.144 kişi/km² olur. 19. ve 20. yy/da şehir nüfusunun gelişimi şu gösterimde incelenebilir:Kaynak İtalyanca Wikipedia ve İspanyolca Wikipedia Pavia maddeleri Kişi Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:373 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:90000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from:0 till: 33965 bar:1871 from:0 till: 38079 bar:1881 from:0 till: 37721 bar:1901 from:0 till: 37611 bar:1911 from:0 till: 43222 bar:1921 from:0 till: 44861 bar:1931 from:0 till: 53453 bar:1936 from:0 till: 56122 bar:1951 from:0 till: 63683 bar:1961 from:0 till: 74962 bar:1971 from:0 till: 86839 bar:1981 from:0 till: 85029 bar:1991 from:0 till: 76962 bar:2001 from:0 till: 71214 PlotData= bar:1861 at: 33965 fontsize:S text: 33.965 shift:(-8,5) bar:1871 at: 38079 fontsize:S text: 38.079 shift:(-10,5) bar:1881 at: 37721 fontsize:S text: 37.721 shift:(-10,5) bar:1901 at: 37611 fontsize:S text: 37.611 shift:(-10,5) bar:1911 at: 43222 fontsize:S text: 43.222 shift:(-10,5) bar:1921 at: 44861 fontsize:S text: 44.861 shift:(-10,5) bar:1931 at: 53453 fontsize:S text: 53.453 shift:(-10,5) bar:1936 at: 56122 fontsize:S text: 56.122 shift:(-10,5) bar:1951 at: 63683 fontsize:S text: 63.683 shift:(-10,5) bar:1961 at: 74962 fontsize:S text: 74.962 shift:(-10,5) bar:1971 at: 86839 fontsize:S text: 86.839 shift:(-10,5) bar:1981 at: 85029 fontsize:S text: 85.029 shift:(-10,5) bar:1991 at: 76962 fontsize:S text: 76.962 shift:(-10,5) bar:2001 at: 71214 fontsize:S text: 71.214 shift:(-10,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Kaynak - ISTAT == Ekonomi == Pavia ve etrafındaki araziler İtalya için çok önemli tarım alanları olup buralarda bağcılık, pirinç üretimi ve tahıl üretimi çok önemlidir. Hizmet sektörü şehirde çok önemlidir ve bu sektörde bulunan bazı kurumlar tüm İtalya'da tanınmaktadır. Bunların en başında en eski Avrupa üniversiteleri içinde bulunan tarihsel "Pavia Üniversitesi" ve "IRCSS Policlinico San Matteo" adli hastanesi gelmektedir. == Komşu komünler == Pavia komününün şu komünlerle ortak sınırları bulunur: Borgarello, Carbonara al Ticino, Certosa di Pavia, Cura Carpignano, Marcignago, San Genesio ed Uniti, San Martino Siccomario, Sant'Alessio con Vialone, Torre d'Isola, Travacò Siccomario, Valle Salimbene, Bereguardo == Kardeş şehirler == Pavia'nin şu kentlerle kardeş şehir bağlantıları bulunur: * * * ==Görülecek yerler == == Yüksek eğitim == == Resimler == sol|20pxPavia Dosya:Cupola Arnaboldi.jpg|La Cupola Arnaboldi (1882) Dosya:San michele maggiore.JPG|Pavia - "San michele maggiore Katedrali" Dosya:Italy - Pavia - Borgo Basso.jpg|Pavia - eski şehir surları dışında tarihsel gelişmiş olan Ticino adli semt Dosya:Italy Pavia Ponte vecchio.JPG|Pavia - "Ponte Coperto" Koprusu Dosya:Italy - Pavia - Ruins of the old bridge.jpg|Pavia - eski bir kopru yikintisi Dosya:Old_Bridge_in_pavia_by_night.jpg|Pavia - geceleyin Ponte Coperto Dosya:Pavia türme1.jpg|Pavia - Piazza Leonardo da Vincideki ortacaglaradan kalma kuleler Dosya:Ponte dell'impero.JPG|Pavia - "Ponte della Libertà Koprusu" Dosya:Aula magna-University-Pavia-Italy.jpg|Pavia Üniversitesi "Aula Magna" Dosya:Collegio Borromeo (Pavia).jpg|Pavia - Borromeo Koleji Dosya:Certosa di Pavia (facciata).jpg|Pavia - Kartuziyan Manastiri == Ayrıca bakınız == *Lombardiya *Pavia ili == Kaynakça == * Italyanca Wikipedia "Pavia" maddesi == Dış bağlantılar == * Pavia Belediyesi resmi websitesi