19 Eylül

== Olaylar == * 1575 - Padişah III. Murat'ın görevlendirdiği Müneccimbaşı Takiyüddin Efendi'nin öncülüğünde kurulan İstanbul Rasathanesi açıldı. Rasathane, devrin Şeyhülislamı tarafından 1580'de yıktırıldı. Araştırmacılar, rasathanenin Galatasaray Lisesi civarında kurulduğunu tahmin ediyorlar. * 1893 - Yeni Zelanda Kolonisi, kadınlara oy hakkı tanıyan ilk ulus oldu. Bu atılımın öncüsü, 1866'da "Kadın Hareketi"ni başlatan Kate Sheppard idi. * 1921 - TBMM, Mustafa Kemal Paşa'ya, "Mareşal" rütbesi ile "Gazi" unvanı verdi. * 1935 - Almanya'da, Yahudilerin kamu sektöründe çalışması yasaklandı. * 1941 - II. Dünya Savaşı'nda Alman Kuvvetleri, Kiev'i işgal etti. * 1944 - Finlandiya ile Sovyetler Birliği ateşkes imzaladı. * 1951 - Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO), Türkiye ve Yunanistan'a örgüte katılma çağrısı yaptı. * 1955 - Arjantin Cumhurbaşkanı Juan Peron, askerî darbeyle devrildi ve Paraguay'a sürüldü. * 1976 - THY'nin İstanbul-Antalya seferi ile 452 sefer sayılı uçuşunu gerçekleştiren "Antalya" adlı uçağı, Isparta yakınlarında "alçalma hatası" nedeniyle Toros Dağları'na çarptı: 8'i personel 154 kişi öldü. * 1979 - TMMOB tarafından, 54 ilde 736 iş yerinde 100 binden fazla mühendis ve mimarın katılımıyla gerçekleştirilen büyük bir iş bırakma eylemi gerçekleştirildi. * 1980 - 14 Eylül 1980'de fraksiyon ayrılığı sebebiyle İGD'li (İlerici Gençler Derneği) Erdoğan Polat'ı öldüren, kaçmaya çalışırken güvenlik güçleriyle çatışan (Yüzbaşı Bülent Angın öldürüldü.) sol görüşlü militan Serdar Soyergin, ölüm cezasına çarptırıldı. * 1982 - İsveç'te seçimleri Sosyal Demokratlar kazandı; Olof Palme Başbakan oldu. * 1985 - Meksika'nın başkenti Meksiko'da meydana gelen 8,1 büyüklüğündeki depremde, 10000 ila 40000 kişi hayatını kaybetti. * 1987 - 10. Akdeniz Oyunları'nda, Türk Serbest Güreş Millî Takımı, 6 altın ve 1 gümüş madalya ile takım halinde şampiyon oldu. * 1994 - Emlak Bankası Genel Müdürü Engin Civan'ın vurulmasıyla ortaya çıkan ve "Civangate" olarak adlandırılan skandal meydana geldi. * 2002 - Tel Aviv'de bir otobüse düzenlenen intihar saldırısında 5 kişi öldü. Saldırının ardından İsrail tankları, yeniden Filistin Devlet Başkanı Yaser Arafat'ın Ramallah'taki Karargah'ına girdi. == Doğumlar == * 86 - Antoninus Pius, Roma İmparatoru (ö. 161) * 866 **Aleksandros, Bizans İmparatoru (ö. 913) **VI. Leon, Bizans İmparatoru (ö. 912) * 1551 - III. Henri, Fransa Kralı (ö. 1589) * 1560 - Thomas Cavendish, İngiliz korsan ve kâşif (ö. 1592) * 1754 - Pavel Dmitriyeviç Tsitsianov, Rus general (ö. 1806) * 1802 - Lajos Kossuth, Macar siyasetçi (ö. 1894) * 1867 - Arthur Rackham, İngiliz kitap ressamı (ö. 1939) * 1898 - Giuseppe Saragat, İtalyan sosyalist politikacı (ö. 1988) * 1907 - Lewis F. Powell Jr., Amerikalı avukat ve hukukçu (ö. 1998) * 1908 **Robert Lecourt, Fransız siyasetçi ve hukukçu (ö. 2004) **Mika Waltari, Finlandiyalı yazar (ö. 1979) * 1909 - Ferry Porsche, Avusturyalı otomobil üreticisi (ö. 1998) * 1911 - William Golding, İngiliz yazar ve Nobel Edebiyat Ödülü sahibi (ö. 1993) * 1913 - Frances Farmer, Amerikalı oyuncu (ö. 1970) * 1921 **Paulo Freire, Brezilyalı eğitimci (ö. 1997) **Conway Berners-Lee, İngiliz matematikçi ve bilgisayar mühendisi (ö. 2019) * 1922 - Emil Zátopek, Çek atlet (ö. 2000) * 1923 - Hanzade Sultan, Osmanlı hanedanı üyesi (Osmanlı Padişahı Sultan Vahdettin ve Halife Abdülmecit Efendi’nin torunu) (ö. 1988) * 1926 **Masatoshi Koshiba, Japon fizikçi ve Nobel Fizik Ödülü sahibi (ö. 2020) **James Lipton, Amerikalı yazar, besteci, aktör ve televizyon sunucusu (ö. 2020) * 1927 **Harold Brown, Amerikalı nükleer fizikçi (ö. 2019) **Rosemary Harris, İngiliz oyuncu * 1928 - Adam West, Amerikalı oyuncu (ö. 2017) * 1930 - Muhal Richard Abrams, Amerikalı klarnetçi, grup lideri, besteci ve caz piyanisti (ö. 2017) * 1932 - Mike Royko, Amerikalı gazeteci (ö. 1997) * 1933 **Behiye Aksoy, Türk ses sanatçısı (ö. 2015) **Gilles Archambault, Kanadalı roman yazarı * 1936 - Al Oerter, Amerikalı disk atıcısı (ö. 2007) * 1937 **Yoo Jae-geon, Güney Koreli siyasetçi (ö. 2022) **José Vida Soria, İspanyol hukukçu ve siyasetçi (ö. 2019) * 1938 **Alpay Koçaklı, Türk futbolcu **Jacob Bruun Larsen, Danimarkalı futbolcu * 1941 **Cass Elliot, Amerikalı şarkıcı (ö. 1974) **Mariangela Melato, İtalyan oyuncu (ö. 2013) * 1944 - İsmet Özel, Türk şair, yazar ve düşünür * 1947 - Tanith Lee, İngiliz çizgi roman, bilimkurgu ve hikâye yazarı (ö. 2015) * 1948 - Jeremy Irons, İngiliz oyuncu ve En İyi Erkek Oyuncu Akademi Ödülü sahibi * 1952 - Nile Rodgers, Amerikalı müzisyen, yapımcı, besteci, aranjör ve gitarcı * 1963 **Jarvis Cocker, İngiliz müzisyen ve sunucu **David Seaman, Eski İngiliz millî kaleci * 1965 - Şükriye Tutkun, Türk halk müziği sanatçısı * 1967 - Aleksandr Karelin, Emekli Rus Grekoromen güreşçi * 1969 - Alkinoos İoannidis, Kıbrıslı Rum şarkı yazarı ve şarkıcı * 1970 - Antoine Hey, Alman futbolcu ve teknik direktör * 1971 - Sanaa Lathan, Amerikalı oyuncu * 1974 - Jimmy Fallon, Amerikalı oyuncu ve müzisyen * 1976 - Alison Sweeney, Amerikalı oyuncu * 1977 - Tommaso Rocchi, İtalyan millî futbolcu * 1978 - Mehmet Perinçek, Türk yazar ve araştırma görevlisi * 1980 - Ayşe Tezel, Türk asıllı Britanyalı oyuncu * 1982 - Eduardo Carvalho, Portekizli futbolcu * 1983 - Jussiê Ferreira Vieira, Brezilyalı eski futbolcu * 1984 **Ali Ersan Duru, Türk oyuncu **Eva Marie, Amerikalı aktris, fitness mankeni ve profesyonel güreşçi **Ángel Reyna, Meksikalı futbolcu * 1985 - Song Joong-ki, Güney Koreli oyuncu * 1986 - Sally Pearson, Avustralyalı atlet * 1988 - Hande Sarıoğlu, Türk sunucu * 1989 - Tyreke Evans, Amerikalı profesyonel basketbolcu * 1990 **Josuha Guilavogui, Fransız futbolcu **Kieran Trippier, İngiliz millî futbolcu * 1991 - Waris Majeed, Ganalı futbolcu * 1992 - Diego Antonio Reyes, Meksikalı millî futbolcu * 1993 - Tatsuki Nara, Japon futbolcu * 1994 **Luka Krajnc, Slovenyalı millî futbolcu **Alfredo Juraidini, Meksikalı futbolcu **Mamadou Diallo, Gineli futbolcu * 1995 - Wato Kuaté, Portekizli futbolcu * 1996 - Umut Bozok, Türk futbolcu * 1997 - Konrad Michalak, Polonyalı milli futbolcu * 1998 **Alpay Koçaklı, Türk futbolcu **Jacob Bruun Larsen, Danimarkalı futbolcu **Trae Young, Amerikalı profesyonel basketbolcu == Ölümler == * 961 - Helena Lekapene, VII. Konstantinos'un eşi, I. Romanos ile Theodora çiftinin kızı (d. 910) * 1123 - Aguda, Çin'in Kin Hanedanı'nın kurucusu ve ilk imparatorudur (d. 1068) * 1147 - II. İgor, 1146'da Kiev'in Büyük Prensi'ydi (d. ?) * 1339 - Go-Daigo, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 96. imparatoru (d. 1288) * 1710 - Ole Rømer, Danimarkalı astronom (d. 1644) * 1761 - Peter Van Musschenbroek, Hollandalı bilim insanı (d. 1692) * 1812 - Mayer Amschel Rothschild, Yahudi girişimci, iş insanı ve Rothschild Hanedanlığı'nın kurucusu (d. 1744) * 1843 - Gaspard- Gustave Coriolis, Fransız matematikçi, mekanik mühendis ve bilim insanı (d. 1792) * 1881 - James A. Garfield, ABD'nin 20. Başkanı (d. 1831) * 1902 - Masaoka Shiki, Japon şair, yazar ve edebiyat eleştirmeni (d. 1867) * 1952 - C. H. Douglas, İngiliz mühendis (d. 1879) * 1960 - Zakar Tarver, Ermeni asıllı Türk siyasetçi ve radyolog hekim (Yassıada'da hapiste) d. 1893) * 1968 - Chester Carlson, Amerikalı fizikçi ve mucit (d. 1906) * 1985 - Italo Calvino, İtalyan yazar (d. 1923) * 1985 - Sabri Altınel, Türk şair (d. 1925) * 1987 - Einar Gerhardsen, Norveçli politikacı (d. 1897) * 2002 - Robert Guéï, Fildişi Sahilli asker ve siyasetçi (d. 1941) * 2003 - Dursun Akçam, Türk öykücü ve romancı (d. 1930) * 2004 - Eddie Adams, Amerikalı fotoğrafçı ve foto muhabiri (d. 1933) * 2011 - George Cadle Price, Belizeli siyasetçi (d. 1919) * 2011 - Taylan Taylancı, Türk basketbolcu (d. 1983) * 2013 - Hiroshi Yamauchi, Japon iş insanı (d. 1927) * 2013 - Saye Zerbo, Yukarı Voltalı (günümüzde Burkina Fasolu) asker ve siyasetçi (d. 1932) * 2015 - Jackie Collins, İngiliz roman yazarı (d. 1937) * 2015 - Marcin Wrona, Polonyalı senarist ve yönetmen (d. 1973) * 2016 - Fehmi Sağınoğlu, Türk millî futbolcu ve teknik direktör (d. 1937) * 2017 - Bernie Casey, Amerikalı oyuncu, şair ve eski Amerikan futbolu oyuncusu (d. 1939) * 2017 - Leonid Kharitonov, Rus Sovyet bass-bariton sese sahip opera ses sanatçısı (d. 1933) * 2017 - Jake LaMotta, Amerikalı emekli profesyonel boksör, komedyen ve oyuncu (d. 1921) * 2017 - José Salcedo, İspanyol film editörü (d. 1949) * 2017 - David Shepherd, İngiliz sanatçı ve ressam (d. 1931) * 2018 - Jon Burge, Amerikalı eski polis şefi (d. 1947) * 2018 - Kondapalli Koteswaramma, Hint komünist devrimci siyasetçi lider, feminist ve yazar (d. 1918) * 2018 - Győző Kulcsár, Macar eskrimci (d. 1940) * 2018 - Marilyn Lloyd, Amerikalı iş insanı ve siyasetçi (d. 1929) * 2018 - Ferdi Merter, Türk tiyatro, sinema oyuncusu, yazar ve yönetmen (d. 1939) * 2018 - Arthur Mitchell, Amerikalı dansçı ve koreograf (d. 1934) * 2018 - Denis Norden, İngiliz mizah yazarı ve televizyon sunucusu (d. 1922) * 2018 - Kamil Ratip, Mısırlı oyuncu (d. 1926) * 2019 - Zeynel Abidin Bin Ali, Tunuslu siyasetçi (d. 1936) * 2019 - Irina Bogacheva, Sovyet-Rus opera sanatçısı ve akademisyen (d. 1939) * 2019 - Charles Gérard, Fransız oyuncu, senarist ve film yönetmeni (d. 1922) * 2019 - Sandie Jones, İrlandalı şarkıcı (d. 1951) * 2020 - David Somerville Cook, İngiltere doğumlu avukat ve politikacı (d. 1944) * 2020 - Lee Kerslake, İngiliz müzisyen ve söz yazarı (d. 1947) * 2020 - John Turner, Kanadalı avukat ve politikacı (d. 1929) * 2021 - John Challis, İngiliz aktör (d. 1942) * 2021 - Stephen Critchlow, İngiliz aktör ve dublaj sanatçısı (d. 1966) * 2021 - Jimmy Greaves, İngiliz eski millî futbolcudur (d. 1940) * 2021 - Mats Paulson, İsveçli şarkıcı, şair, söz yazarı, besteci ve ressam (d. 1938) * 2021 - Marina Tucaković, Sırp söz yazarı (d. 1953) * 2021 - Charles Vardis, Ganalı pofesyonel futbolcu (d. 1985) * 2021 - Petter Vennerød, Norveçli film yönetmeni (d. 1948) * 2021 - Liam Walsh, İngiliz profesyonel ragbi birliği oyuncusu (d. 1998) * 2022 - Vladimir Golubev, Rus asıllı Sovyet millî teknik direktör ve futbolcudur (d. 1950) == Tatiller ve özel günler == * Gaziler Günü *0919 19