31 Ocak

== Olaylar == küçükresim|300px|Apollo 14 ekibinden Alan Shepard ay yüzeyinde. * 1729 - Türkiye'de ilk kitap, Mehmet Bin Mustafa'nın (Vanlı) kaleme aldığı Sıhahı Cevheri (Vankulu) adlı sözlük basıldı. İbrahim Müteferrika, ilk Türk matbaasını İstanbul'da Sultanselim'deki konağında kurmuştu. * 1747 - İlk zührevi hastalıklar kliniği, Londra'da açıldı. * 1790 - Osmanlı-Prusya ittifakı. * 1865 - ABD Temsilciler Meclisi, köleliği yasaklayan yasayı onayladı. * 1876 - ABD'de ülkedeki tüm Kızılderililer, Kızılderili rezervasyonu olarak adlandırılan, kendilerine ayrılmış özel bölgelerde yaşamaya zorlandılar. * 1915 - I. Dünya Savaşı: Almanya, Ruslara karşı zehirli gaz kullandı. * 1927 - Müttefiklerin Almanya üzerindeki denetimi sona erdi; bundan sonra Almanya'nın yeniden silahlanmasını Milletler Cemiyeti denetleyecek. * 1928 - Türk Eğitim Derneği (TED) Ankara'da kuruldu. * 1928 - Sovyetler Birliği'nde 30 muhalefet lideri Almatı'ya sürgüne gönderildi. Sürgüne gidenler arasında Lev Troçki de vardı. * 1930 - Seloteyp, 3M şirketi tarafından pazara sürüldü. * 1931 - Gümrük ve Tekel Bakanlığı kuruldu. * 1931 - Kültür magazin dergisi, Resimli Ay kapandı. * 1931 - Yarın gazetesi Başyazarı Arif Oruç ve Sorumlu Müdürü İzmit'te birer yıldan fazla hapse mahkûm oldular. * 1934 - Nâzım Hikmet, Nail Vahtedi, Tosun Ömer ve Yonga Ömer beş yıl hapis cezasına mahkûm edildi. * 1938 - Atatürk, Gemlik'te sun'i ipek fabrikasını açtı. * 1942 - Öğrencilere sigara içme ve nişan yüzüğü takma yasağı getirildi. * 1943 - Stalingrad Muharebesi'nde Nazi Almanyası'nın 6. Ordu Komutanı Generalfeldmarschall Friedrich Paulus, Sovyet Birlikleri'ne teslim oldu. * 1946 - SSCB'den esinlenen yeni Yugoslavya Anayasasına göre ülke, altı cumhuriyetten oluşuyor: Bosna-Hersek, Hırvatistan, Makedonya, Karadağ, Sırbistan ve Slovenya. * 1950 - Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Harry S. Truman, hidrojen bombası geliştirme programı yürüttüklerini açıkladı. * 1952 - Yunanistan Dış İşleri Bakanı Sofoklis Venizelos'un Türkiye'ye yaptığı resmî gezi sırasında, Türk-Elen Dostluk Derneği'nin kurulması kararlaştırıldı. * 1953 - Kuzey Denizi taşkınlarında sadece Hollanda'da 1800'den fazla kişi öldü. * 1956 - "Nesebi sahih olmayan çocukların tescili" hakkındaki kanun Meclis'te kabul edildi. * 1956 - Guy Mollet, Fransa Başbakanı oldu. * 1958 - İlk başarılı Amerika Birleşik Devletleri uydusu Explorer 1, Dünya çevresindeki yörüngesine oturdu. * 1961 - İsrail Başbakanı David Ben Gurion istifa etti. * 1961 - Ahmet Emin Yalman, Vatan gazetesinden ayrıldı. * 1964 - 15 Ocak günü Kıbrıs sorununu görüşmek üzere toplanan III. Londra Konferansı, 19 günlük çalışmanın ardından bir sonuç alınamadan dağıldı. * 1965 - Sağlık Bakanlığı bir açıklama yaptı; Türkiye'de ortalama insan ömrü 33 yıl. * 1966 - Paşabahçe Şişe ve Cam Fabrikası'nda 2400 işçi greve başladı. * 1968 - Vietkong büyük bir saldırıya geçti; Saygon'daki Amerikalı Elçiliği 6 saat işgal edildi. * 1968 - TRT Ankara Televizyonu, deneme yayınına başladı. * 1971 - İnsanlı ay yolculuklarında bir adım daha; Apollo 14 fırlatıldı. Görevli astronotlar: Alan Shepard, Edgar Mitchell ve Stuart Roosa. * 1973 - Çetin Altan'ın 4,5 yıl hapsi istendi; karikatürist Turhan Selçuk'u döven 3 polis hapse mahkûm edildi. * 1973 - Devlet Güvenlik Mahkemeleri'nin kurulmasına ilişkin kanun kabul edildi. * 1974 - Seyfi Demirsoy'un ölümüyle boşalan Türk-İş Genel Başkanlığına Halil Tunç seçildi. * 1976 - İlerici Kadınlar Derneği (İKD), Ankara'da "Evlat acısına son" mitingi düzenledi. Mitinge 5 bin kişi katıldı. * 1978 - Zonguldak'ta ikramiyesi ödenmeyen 20 bin maden işçisi direnişe geçti. * 1980 - Tariş olayları: Tariş'te direniş bitti, işçiler işbaşı yaptılar. 22 Ocak'ta güvenlik güçleri arama yapma gerekçesiyle Tariş işletmelerine girmek istemiş, 600 işçi gözaltına alınmıştı. * 1985 - Başbakan Turgut Özal, Gökova'da termik santral kurulacağını açıkladı. * 1986 - İşkence konusunda itiraflarda bulunan polis memuru Sedat Caner, Ankara Cumhuriyet Savcılığı'na teslim oldu. * 1986 - Sosyaldemokrat Halkçı Parti (SHP) İçel Milletvekili Fikri Sağlar, Türkiye'de 5 yılda 800'den fazla insanın "kayıp" olduğunu söyledi. * 1990 - Atatürkçü Düşünce Derneği ve Türk Hukuk Kurumu Başkanı Muammer Aksoy, 73 yaşında Ankara'da evinin önünde kurşunlanarak öldürüldü. * 1990 - SSCB satranç şampiyonu Gary Kasparov, vatandaşı Anatoli Karpov'u yenerek dünya satranç şampiyonu oldu. * 1990 - Moskova'da ilk McDonald's açıldı. * 1996 - Patlayıcı yüklü bir kamyon Kolombo'da (Sri Lanka) Merkez Bankasının kapılarına çarparak infilak etti: en az 86 kişi öldü, 1400 kişi yaralandı. * 2000 - Alaska Havayollarına ait bir yolcu uçağı, Büyük Okyanus'a düştü: 88 kişi öldü. * 2004 - TL'den 6 sıfır atılması ve Türkiye Devleti para biriminin Yeni Türk Lirası olmasını öngören yasa, Resmi Gazete'de yayımlandı. * 2005 - Dünyaca ünlü pop yıldızı Michael Jackson hakkında, 13 yaşındaki bir çocuğa tacizde bulunduğu gerekçesiyle dava açıldı. * 2005 - Afganistan'daki Türk birlikleri, Kabil'deki uluslararası hava alanının sorumluluğunu üstlendi. * 2006 - Abdullah Öcalan'ın avukatlarından İrfan Dündar, müvekkilinin yeniden yargılanmaya ilişkin dilekçesini, bu konuda yetkili olan Ankara 11. Ağır Ceza Mahkemesine göndererek başvuruda bulunduğunu bildirdi. * 2008 - İstanbul'un Zeytinburnu ilçesinde ruhsatsız bir binada maytapların yanarak doğalgaz kazanını patlatmasıyla oluşan olayda 23 kişi öldü, 120 kişi yaralandı. * 2019 - Wrapped Bitcoin piyasaya sürüldü. * 2020 - Birleşik Krallık Avrupa Birliği'nden ayrıldı. (bknz: Birleşik Krallık'ın Avrupa Birliği'nden ayrılması) == Doğumlar == * 1543 - Tokugawa İeyasu, Orta Çağ Japonya'sının en önemli shōgunlarından (askeri hükümdar) biri (ö. 1616) * 1620 - Georg Friedrich, Almanya ve Hollanda kökenli mareşal (ö. 1692) * 1624 - Arnold Geulincx, Fransız Descartesçı düşünür (ö. 1669) * 1763 - Jens Esmark, Danimarkalı-Norveçli mineraloji profesörü (ö. 1839) * 1769 - André-Jacques Garnerin, Fransız havacı ve çerçevesiz paraşütün mucidi (ö. 1823) * 1797 - Franz Schubert, Avusturyalı besteci (ö. 1828) * 1799 - Rodolphe Töpffer, İsviçreli yazar, öğretmen, ressam, karikatürist ve çizgi romancı (ö. 1846) * 1858 - André Antoine, Fransız oyuncu, film yönetmeni, yazar, eleştirmen (ö. 1943) * 1865 - Henri Desgrange, Fransız bisiklet yarışçısı ve spor muhabiri (ö. 1940) * 1868 - Theodore Richards, Amerikalı kimyacı (ö. 1928) * 1869 - Henri Carton de Wiart, Belçika'nın 23'üncü Başbakanı (ö. 1951) * 1869 - Wilhelm Heye, Alman asker (ö. 1947) * 1881 - Irving Langmuir, Amerikalı Nobel Kimya ödülüne sahip kimyager (ö. 1957) * 1884 - Mehmed Emin Resulzade, Azerbaycan Demokratik Cumhuriyetinin kurucusu (ö. 1955) * 1884 - Theodor Heuss, Batı Almanya'nın ilk Cumhurbaşkanı (ö. 1963) * 1892 - Eddie Cantor, Amerikalı şarkıcı, komedyen, dansçı ve oyuncu (ö. 1964) * 1893 - Arkadiy Plastov, sosyalist gerçekçilik akımının öncülerinden olan Rus Sovyet ressam (ö. 1972) * 1894 - Kurt Blome, Nazi bilim insanı (ö. 1969) * 1896 - Sofya Yanovskaya, Sovyet matematikçi ve tarihçi (ö. 1966) * 1902 - Tallulah Bankhead, Amerikalı oyuncudur (ö. 1968) * 1902 - Alva Myrdal, İsveçli diplomat ve siyasetçi (ö. 1986) * 1905 - John O'Hara, Amerikalı yazar (ö. 1970) * 1910 - Faruk Kenç, Türk film yönetmeni (ö. 2000) * 1911 - Baba Vanga, Bulgar kadın kâhin (ö. 1996) * 1918 - Kerim Korcan, Türk yazar (ö. 1990) * 1919 - Jackie Robinson, ilk Afrikalı Amerikalı profesyonel bir beyzbol oyuncusuydu (ö. 1972) * 1921 - Carol Channing, Amerikalı stand-up komedyen, oyuncu, şarkıcı, dansçı ve seslendirme sanatçısıdır (ö. 2019) * 1921 - Mario Lanza, Amerikalı tenor ve oyuncu (ö. 1959) * 1923 - Norman Mailer, Amerikan romancı ve Pulitzer Ödülü sahibi (ö. 2007) * 1923 - Adela Forestello, Arjantinli insan hakları aktivisti * 1929 - Rudolf Mössbauer, Alman fizikçi ve Nobel Fizik Ödülü sahibi (ö. 2011) * 1929 - Jean Simmons, İngiliz asıllı Amerikalı aktris ve seslendirme sanatçısı (ö. 2010) * 1931 - Ernie Banks, Amerikalı efsanevi profesyonel beyzbolcudur (ö. 2015) * 1933 - Bernardo Provenzano, İtalyan suç ögrütü lideri (ö. 2016) * 1934 - Muhammed Taki Misbah Yezdi, İranlı siyasetçi (ö. 2021) * 1935 - Kenzaburo Oe, Japon romancı ve Nobel Edebiyat Ödülü sahibi (ö. 2023) * 1936 - Can Bartu, Türk futbolcu (Fenerbahçeli efsanevi futbolcu) (ö. 2019) * 1937 - Philip Glass, Amerikalı besteci * 1937 - Suzanne Pleshette, Amerikalı aktris (ö. 2008) * 1938 - Beatrix, Hollanda Kraliçesi * 1938 - Lynn Carlin, Amerikalı eski bir aktris * 1941 - Jessica Walter, Amerikalı aktris (d. 2021) * 1942 - Daniela Bianchi, İtalyan aktris * 1942 - Derek Jarman, İngiliz sinema yönetmeni (ö. 1994) * 1942 - Zeynep Kerman, Türk edebiyat araştırmacısı ve akademisyen * 1945 - Temel Gürsu, Türk yönetmen, yapımcı, senarist, oyuncu ve seslendirme sanatçısı * 1947 - Jonathan Banks, Amerikalı oyuncudur * 1947 - Bernard Guignedoux, Fransız futbolcu ve teknik direktör (ö. 2021) * 1947 - Glynn Turman, Amerikalı aktör, yazar, yönetmen ve yapımcıdır * 1951 - Selma Güneri, Türk sinema ve ses sanatçısı * 1956 - Guido van Rossum, Hollandalı bir bilgisayar programcısıdır * 1956 - John Lydon, İngiliz müzisyen * 1959 - Anthony LaPaglia, Avustralyalı oyuncu * 1959 - Kelly Lynch, ABD doğumlu oyuncu * 1960 - Ekber Genci, İranlı yazar ve gazeteci * 1960 - Grant Morrison, çizgi roman yazarı * 1960 - Željko Šturanović, Karadağ'lı siyasetçi (ö. 2014) * 1961 - Fatih Kısaparmak, Türk besteci ve yorumcu * 1961 - Filiz Kerestecioğlu, Türk hukukçu ve siyasetçi * 1961 - Latif Demirci, Türk karikatürist * 1963 - Ergün Poyraz, Türk araştırmacı yazar * 1964 - Jeff Hanneman, Amerikalı müzisyen ve Slayer grubunun gitaristi (ö. 2013) * 1964 - Ofra Harnoy, Kanadalı çellist'tir * 1966 - Anne Berge, Norveçli kayakçı * 1968 - John Collins, İskoç millî futbolcu ve tekni direktördür * 1970 - Minnie Driver, İngiliz oyuncu ve şarkıcı * 1971 - Patricia Velásquez, Venezuelalı aktris ve model * 1973 - Amanda Lee Rogers, Avusturyalı eski aktris * 1975 - Preity Zinta, Bollywood'un (Hint Sineması) oyuncularından biriq * 1976 - Traianos Dellas, Yunan millî futbolcu ve teknik direktör * 1977 - Kerry Washington, Amerikalı oyuncudur * 1978 - Fabián Caballero, Arjantinli eski futbolcudur * 1980 - James Adomian, İngiltere doğumlu Amerikalı oyuncudur * 1981 - Justin Timberlake, Amerikalı pop şarkıcısı ve aktör * 1982 - Salvatore Masiello, İtalyan futbolcu * 1982 - Allan James McGregor, İskoç kaleci * 1982 - Elena Paparizou, Yunan şarkıcı * 1983 - Fabio Quagliarella, İtalyan futbolcudur * 1984 - Jeremy Wariner, Amerikalı atlet * 1985 - Adam Federici, Avustralyalı eski millî futbolcudur * 1986 - Walter Dix, Amerikan kısa mesafe koşucusudur * 1986 - Megan Ellison, Amerikalı yapımcı * 1988 - Taijo Teniste, Eston millî futbolcudur == Ölümler == * 1398 - Sukō, Japonya'da Nanboku-chō dönemi sırasında üçüncü Kuzey Talibi (d. 1334) * 1435 - Xuande, Çin'in Ming Hanedanı'nın beşinci imparatoru (d. 1399) * 1606 - Guy Fawkes, İngiliz isyancı asker (d. 1570) * 1644 - Kemankeş Kara Mustafa Paşa, Osmanlı devlet adamı (d. ?) * 1788 - Charles Edward Stuart, İngiltere, İskoçya, Fransa ve İrlanda tahtlarının ikinci jakobit talibi (d. 1720) * 1828 - Aleksandros İpsilantis, Yunan komutan (d. 1792) * 1854 - Silvio Pellico, İtalyan yurtsever, şair ve oyun yazarı (d. 1788) * 1882 - James Spriggs Payne, Liberyalı siyasetçi (d. 1819) * 1888 - Giovanni Bosco, İtalyan eğitimci, yazar ve Katolik rahip (d. 1815) * 1914 - Recaizade Mahmud Ekrem, Türk edebiyatçı (d. 1847) * 1915 - ‎Alan Lomax‎‎, Amerikalı tarihçi, yazar ve akademisyen‎ (d. 2002) * 1945 - Eddie Slovik, Amerikalı er rütbesinde asker (II. Dünya Savaşı sırasında firardan dolayı idam edilen tek ABD askeri) (d. 1920) * 1946 - İsmail Hakkı İzmirli, Türk felsefeci ve İslam felsefesi tarihçisi (d. 1869) * 1954 - Edwin Armstrong, Amerikalı elektrik mühendisi ve mucit (d. 1890) * 1956 - A. A. Milne, İngiliz yazar (d. 1882) * 1969 - Stoyan Zagorçinov, Bulgar yazar (d. 1889) * 1973 - Ragnar Anton Kittil Frisch, Norveçli ekonomist ve Nobel Ekonomi Ödülü sahibi (d. 1895) * 1974 - Samuel Goldwyn, Amerikalı film yapımcısı (d. 1882) * 1974 - Ekrem Cemilpaşa, Kürt siyaset adamı (d. 1891) * 1982 - Melih Vassaf, Türk eleştirmen ve oyun yazarı (d. 1927) * 1984 - Pembe Marmara, Kıbrıs Türk şair (d. 1925) * 1990 - Muammer Aksoy, Türk hukukçu ve siyasetçi (d. 1917) * 2005 - İsmail Hakkı Şen, Türk oyuncu (d. 1927) * 2006 - Moira Shearer, İskoç oyuncu ve balerin (d. 1926) * 2006 - George Koval, Amerikalı casus, bilim insanı ve kandidat (d. 1913) * 2012 - Dorothea Tanning, Amerikalı ressam, matbaacı, heykeltıraş, yazar ve şairdi (d. 1910) * 2013 - Hasan Habibi, İranlı siyasetçi, avukat ve akademisyen (d. 1937) * 2014 - Miklós Jancsó, Macar sinema yönetmenidir (d. 1921) * 2015 - Tomás Bulat, Arjantinli ekonomist, gazeteci ve yazar (d. 1964) * 2016 - Celal Aliyev, Azeri akademisyen, biyolog ve siyasetçi (d. 1928) * 2016 - Ülkü Ülker, Türk oyuncu ve şarkıcı (d. 1950) * 2016 - Terry Wogan, İrlandalı radyo ve televizyon sanatçısı (d. 1938) * 2017 - Thomas Barlow, Amerikalı siyasetçidir (d. 1940) * 2017 - John Wetton, İngiliz şarkıcı, müzisyen, basçı ve gitaristtir (d. 1949) * 2017 - Tokitenkū Yoshiaki, Moğol sumo güreşçisidi (d. 1979) * 2018 - Rasual Butler, Amerikalı basketbolcudur (d. 1979) * 2018 - Erwin de Vries, Surinamlı ressam ve heykeltıraştır (d. 1929) * 2018 - Ann Gillis, Amerikalı oyuncudur (d. 1927) * 2018 - Leonid Kadenyuk, Bağımsız Ukrayna'nın ilk astronotu unvanına sahip test pilotu (d. 1951) * 2018 - Olavi Mäenpää, Fin siyasetçi ve eski parti başkanıdır (d. 1950) * 2019 - Candice Earley, Amerikalı oyuncudur (d. 1950) * 2019 - A. Ernest Fitzgerald, Amerikalı mühendis ve yazar (d. 1926) * 2019 - Kálmán Ihász, Macar eski millî futbolcudur (d. 1941) * 2019 - Ron Joyce, Kanadalı milyarder iş insanı ve hayırseverdir (d. 1930) * 2019 - Johnny Lion, Hollandalı şarkıcı, gazeteci ve oyuncu (d. 1941) * 2019 - Pierre Nanterme, Fransız yönetici ve iş insanı (d. 1959) * 2019 - Georges Sarre, Fransız siyasetçidir (d. 1935) * 2020 - Mary Higgins Clark, Amerikalı hikâye yazarı ve romancı (d. 1927) * 2020 - Halid Bişara, Mısırlı yönetici ve iş insanı (d. 1971) * 2020 - Mirza Hazar, Azeri yazar, siyasi analist, spiker, radyocu, yayıncı (d. 1947) * 2020 - Dalip Kaur Tiwana, Hint romancı, akademisyen ve kısa hikâye yazarı (d. 1935) * 2021 - Zoila Águila Almeida, Kübalı devrimci ve siyasi hükümlüdür (d. 1939) * 2021 - Douglas Bravo, Venezuelalı siyasetçi ve direnişçi örgüt lideridir (d. 1932) * 2021 - Alejandro Gómez, İspanyol uzun mesafe koşucusu (d. 1967) * 2021 - Andrej Hryc, Slovak aktör (d. 1949) * 2021 - Tozama Mantashe, Güney Afrikalı siyasetçi (d. 1960) * 2021 - Michel Murr, Lübnanlı iş insanı ve siyasetçi (d. 1932) * 2021 - Yitzchok Scheiner, Amerika Birleşik Devletleri doğumlu İsrailli haham (d. 1922) * 2021 - Meshulam Dovid Soloveitchik, Belarus doğumlu İsrailli Haredi hahamı ve rosh yeshivası (d. 1921) * 2021 - Abraham J. Twerski, Amerika Birleşik Devletleri doğumlu Hasidik hahamı ve bilim insanı (d. 1930) * 2022 - Ekkehardt Belle, Alman aktör (d. 1954) * 2022 - Pierre Bellon, Fransız milyarder iş insanı (d. 1930) * 2022 - Carleton Carpenter, Amerikalı aktör, sihirbaz, dansçı, söz yazarı ve romancı (d. 1926) * 2022 - Onésimo Cepeda Silva, Meksikalı Roma Katolik piskopos (d. 1937) * 2023 - Cleonice Berardinelli, Brezilyalı akademisyen (d. 1916) * 2023 - Anna Czerwińska, Polonyalı dağcı (d. 1949) * 2023 - Alan Hurst, İngiliz siyasetçi (d. 1945) * 2023 - Jan Kudra, Polonyalı eski bisikletçi (d. 1937) * 2023 - Kadriye Nurmambet, Romanyalı Kırım Tatarı azınlıktan halk müziği sanatçısı ve folklorist (d. 1933) * 2023 - Luigi Pasinetti, Keynes sonrası ekolün İtalyan bir ekonomistidir (d. 1930) == Tatiller ve özel günler == * Fırtına: Balık Fırtınası == Kaynakça == *0131 31