Cilalı Taş Devri

Cilalı Taş Devri veya bilimsel adıyla Neolitik Çağ (Yeni Taş Çağı), tarihöncesi çağlardan biridir. Bu dönemde (MÖ 8000-5500) önceki devirlere göre daha sert ve daha düzgün taş aletler yapılmıştır. Topraktan veya kilden yapılan kaplar ateşte pişirilmiş, bunun sonucunda seramik sanatı başlamıştır. Bu devirdeki insanlar bilgi ve teknikte önceki dönemlere göre oldukça ileri bir düzeye çıkmışlardır. Kemik ve taştan daha kullanışlı aletler yapılmıştır. İnsanların yerleşik düzene geçmesi de bu dönemde meydana gelmiştir. Birbirine yakın aileler topluca bir yerde oturarak köyleri meydana getirmişlerdir. Böylece tarihteki ilk köyler kurulmuştur. Ayrıca insanlar tahıl üretimine de başlamış, hayvanlar evcilleştirilmiş, insanlar tüketicilikten üretici duruma geçmişlerdir. İlk defa ticaret başlamıştır. == Başlangıç noktası ve özellikleri == Gezegende yaşanan son buzul çağının sona ermesi ardından, insan topluluklarının yayılma eğilimi gösterdikleri ılıman iklim kuşaklarında, yepyeni bir evrimsel açılım yaşanmaya başlanmıştır. Buzulların çekilmesiyle ılıman iklim kuşağında gerek fauna gerekse flora, hem çeşitlilik hem de popülasyon olarak belirgin gelişmeler göstermiştir. Bu mevsimsel farklılıkların oldukça belirgin olduğu ve genellikle kurak sayılabilecek yaşam alanlarında ortaya çıkan ve yayılabilen türler, kaçınılmaz olarak dayanıklı, uyum sağlama ve üreme yetenekleri geniş, görece daha küçük cüsseli türlerdi. Bu ortam, insan topluluklarına geniş olanaklar sunmuştur. küçükresim|sağ|Cilalı Taş Devri'nden kalma taşlar. === Beslenme alışkanlıkları === Buğday ve arpa gibi yaygın, kurak iklime uyumlu bitki türlerinin ve koyun, keçi, sığır gibi otçul türlerin ortaya çıkması ve yaygınlaşmasıyla insan topluluklarının yaşam biçimi de değişmeye başlamıştır. Doğaya doğrudan müdahale ederek, besin olarak kullanılabilecek bitki türlerini yetiştirme ve bazı hayvan türlerini evcilleştirerek sürüler oluşturmak, bu dönemin belirgin özelliği olmuştur. İnsan toplulukları bu yeni yaşam tarzında iki ana kolda gelişme göstermişlerdi. Bazı topluluklar evcilleştirdikleri hayvanlardan oluşan sürüleri temel besin kaynağı olarak kullanırken bazı topluluklar ise sınırlı ölçüde de olsa bahçe tarımına başlamışlardır. Her iki ana kol da avcı- toplayıcı topluluklar olmaktan zamanla çıkmış, bir anlamda besin üreten topluluklar haline dönüşmeye başlamışlardır. Kuşkusuz ağırlıklı olarak tarımla uğraşan topluluklar, avcı-toplayıcı toplulukların yaşam tarzını bırakarak yerleşik düzene geçmek zorunda kalmışlardır. Ağırlıklı olarak hayvan sürülerini kullanan topluluklar ise göçebe ya da yarı-göçebe topluluklar haline gelmişlerdir. Özellikle tarım yapmanın öğrenilmesi bu toplumların beslenme ve yaşam tarzlarında kökten değişikliklere yol açmıştır. Büyük ölçüde rastlantılara, ileri derecede uzmanlaşmaya bağlı olan avcı-toplayıcı yaşam tarzı yerini, besin maddelerini saklayabilen ve beslenme açısından daha güvenli toplumlar almıştır. Bu gelişmeler, "Neolitik Devrim" olarak adlandırılan ve insan topluluklarının yaşam biçiminde köklü değişikliklere yol açan bir süreçtir. Gezegenin her yöresinde yaşamakta olan topluluklarda zamandaş olarak ortaya çıkmayan Neolitik Devrim başlangıçta; Orta Doğu, Ön Asya, Uzak doğu gibi geniş ve düzenli akarsuların yaygın olduğu bölgelerde yaşanmaya başlanmıştır. == Dönemler == Neolitik çağ, çanak çömleksiz Neolitik ve çanak çömlekli Neolitik olmak üzere ikiye ayrılır. Bu çağda tarımın keşfi, hayvan evcilleştirme, çanak çömlek yapımı, ekmek yapımı, duvarlara resim çizilmesi gözlemlenmiş, tekerleğin temelleri atılmıştır. === Çanak Çömleksiz Neolitik === Tarımın keşfedildiği ilk yer Orta Doğu'da Bereketli Hilal adı verilen bölgedir. Tarımın keşfedilmiş olması üretici ekonomiye geçişin başlangıcı olduğundan en önemli gelişmedir. Ayrıca bu dönemde hayvanlar evcilleştirilmeye başlanmıştır. Köpek, Mezolotik dönemde evcilleştirilen ilk hayvandır. Etinden, sütünden, yününden vb. faydalanmak amacı ile koyun, keçi, domuz ve sığır gibi hayvanlar daha sonraları evcilleştirilen hayvanlardır. Daha sonraki gelişmelerde, ev yapımı vardır. İlk zamanlar dairesel kulübeler halinde başlayan ev yapımları, daha sonra dikdörtgenler şeklinde gerçek ev görünümünde yapılmıştır. Bunun sonucu olarak köyler ortaya çıkmıştır. Uzun mesafeli ticarete konu olan ilk mal, obsidyendir. (Obsidyen, siyah renkli volkanik taştır) Obsidyen alet yapımında kullanılan hammaddedir. Bu çağda bakır da kullanılmaya başlamıştır. === Çanak Çömlekli Neolitik === Bu çağda, avcılık tamamen bırakılmıştır. Artık besin üretimine dayalı ekonomi tamamen yerleşmiştir. Düzenli evler yapılmıştır. Bu evlerde ayrı ayrı odalar vardır. Ayrıca Jeriko ve Jarma (Filistin) gibi yerleşim yerlerinin etraflarına sur duvarlar yapılmıştır. Sur duvarlar derin hendeklerle çevrilmiştir. Bu duvarların önemi, ortak emek gücünün kullanılması ve ileri düzeyde bir toplumsal örgütlenmenin görülmesidir. Bu dönemin sonuna doğru, ölüler evlerin tabanına gömülmek yerine yerleşim yerlerinin dışında bir yere gömülmeye başlanmıştır. Neolitik insan yerleşimleri şunları içerir: İsim Yer Erken tarih (MÖ) Geç tarih (MÖ) Yorum Tell Qaramel Suriye 9400 10.700 Franchthi Mağarası Yunanistan 10,000 MÖ 7500 ve 6000 yılları arasında yeniden işgal edildi Göbekli Tepe Türkiye 8000 9600 Nanzhuangtou Hebei, Çin 9000 9500 Byblos Lübnan 7000 8800 Eriha (Tell es-Sultan) Batı Şeria 9500 Daha önceki Epipaleolitik dönemden kaynaklanmaktadır. Natufian kültürü Pulli yerleşimi Estonya 5000 8500 Kunda kültürü'nün bilinen en eski yerleşimi Aşıklı Höyük Orta Anadolu, Türkiye, Akeramik Neolitik dönem yerleşimi 7400 8200 Levant'taki E/MPPNB ile korelasyon Nevali Cori Türkiye 8000 Bhirrana Hindistan 7200 7600 Hakra ware kültürü Pengtoushan kültürü Çin 6100 7500 Pirinç kalıntıları karbon-14 ile MÖ 8200-7800 yıllarına tarihlendirildi Çatalhöyük Türkiye 5700 7500 Menteş Tepe ve Kamiltepe Azerbaycan 3000 7000 'Ain Ghazal Ürdün 5000 7250 Chogha Bonut İran 7200 Jhusi Hindistan 7100 Motza İsrail 7000 Ganj Dareh İran 7000 Lahuradewa Hindistan 7000 Pirinç yetiştiriciliği, seramik vb. Jiahu Çin 5800 7000 Knossos Girit 7000 Khirokitia Kıbrıs 4000 7000 Mehrgarh Pakistan 5500 7000 Kerpiç, evler, tarım vb. içeren basit ama özenli bir kültür. Sesklo Yunanistan 6850 660 yıllık bir hata payı ile Horton Plains Sri Lanka 6700 MÖ 11.000 gibi erken bir tarihte yulaf ve arpa ekimi Porodin Kuzey Makedonya 6500Gelişmiş Neolitik dönem, MÖ 5500 . Eliznik.org.uk. Erişim tarihi: 2011-12-03. Padah-Lin Mağaraları Burma 6000 Petnica Sırbistan 6000 Stara Zagora Bulgaristan 5500 Cucuteni-Trypillian kültürü Ukrayna, Moldova ve Romanya 2750 5500 Tell Zeidan Kuzey Suriye 4000 5500 Tabon Mağarası Kompleks Quezon, Palawan, Filipinler 2000 5000 Hemudu kültürü, büyük ölçekli pirinç ekimi Çin 4500 5000 Malta'nın Megalitik Tapınakları Malta 3600 Knap of Howar ve Skara Brae Orkney, İskoçya 3100 3500 Brú na Bóinne İrlanda 3500 Lough Gur İrlanda 3000 Şengavit Yerleşimi Ermenistan 2200 3000 Norte Chico uygarlığı, 30 akeramik Neolitik dönem yerleşimi kuzey kıyı Peru 1700 3000 Tichit Tagant Platosu üzerindeki Neolitik köy orta güney Moritanya 500 2000 Oaxaca, eyalet Güneybatı Meksika 2000 MÖ 2000 lerde bu eyaletin Orta Vadiler bölgesinde Neolitik yerleşik köyler kurulmuştu. Lajia Çin 2000 Mumun çanak çömlek dönemi Kore Yarımadası 1500 1800 Neolitik devrim Japonya 300 500 Dünyanın bilinen en eski mühendislik ürünü karayolu, İngiltere'deki Post Track, MÖ 3838 den kalmadır ve dünyanın en eski bağımsız yapısı Malta, Gozo'daki Ġgantija Neolitik tapınağıdır. == Kaynakça ==