Akkad krallarının listesi

Akad İmparatorluğu, Mezopotamya'da "Akad Kralı" olarak bilinen bir kral tarafından yönetilen eski bir uygarlıktı. Akadlı Sargon'un hükümdarlığından Şar-Kali-Şarri'ye kadar Akad İmparatorluğu Mezopotamya'daki baskın güç ve bilinen ilk büyük imparatorluktu. Ancak imparatorluk, ilk beş kralının yönetiminden sonra iç istikrarsızlık ve yabancı istilalar nedeniyle çökmüş ve Mezopotamya'nın bağımsız şehir devletlerine bölünmesine yol açmıştır. Buna rağmen Akkad'ın mirası ve prestiji, Yeni Sümer İmparatorluğu'nu kuran ve Mezopotamya'nın büyük bölümünü yeniden birleştiren Urlu Ur-Nammu gibi daha sonraki hükümdarlar tarafından sahiplenilmeye devam etmiştir. "Sümer ve Akad Kralı" unvanı Ahameniş İmparatorluğu zamanına kadar kullanılmıştır. == Tarih == Akkadlı Sargon genellikle Akkad İmparatorluğu'nun kurucusu olarak kabul edilir, ancak kanıtlar Akkad şehrinin onun yönetiminden önce de var olduğunu göstermektedir. Aslında, Sargon öncesi döneme ait bir yazıtta kentin adı geçmektedir ve "Akkad" adı aslında Sargon ve halefleri tarafından konuşulan Akkad diline ait değildir. Ancak Sargon'un hükümdarlığı, Akkad'ın bir şehir devletinden bilinen ilk büyük imparatorluğa dönüşmesine ve Sargon'un tüm Mezopotamya'ya hükmetmesine işaret etmiştir. Sümer kralı Lugal-zage-si'yi yenerek ve imparatorluğunu fethederek askeri seferler yoluyla iktidara yükseldi. Sargon'un imparatorluğu Akdeniz'in batısına ve Asur'un kuzeyine kadar uzanıyordu. Sargon'un halefleri onun topraklarını pekiştirdiler ve Akad İmparatorluğu'nun sınırlarını genişletmeye devam ettiler. Sargon'un torunu Naram-Sin, Akkad'ın dördüncü kralı oldu ve imparatorluğu en geniş sınırlarına ulaştırdı. Hatta büyük gücünü göstermek için tüm dünyayı ifade eden "Dört Çeyreğin Kralı" unvanını aldı. Naram-Sin aynı zamanda yaşamı boyunca tanrılaştırılan ilk Mezopotamya kralıydı ve "Akad'ın tanrısı" olarak anılıyordu. Ancak Akad İmparatorluğu Naram-Sin'in hükümdarlığından kısa bir süre sonra çökmüş ve Yeni Sümer İmparatorluğu'nun yükselişine kadar Mezopotamya'da tek bir kralın yönetiminde tek bir merkezi otorite yeniden tesis edilememiştir. İki imparatorluk arasındaki ara dönemde bölgenin şehir devletlerinin kralları altında yerel yönetime döndüğüne inanılmaktadır. Bu çöküş büyük olasılıkla, Yeni Sümer İmparatorluğu'nun kurucusu Ur-Nammu tarafından yenilgiye uğratılan ve sürülen Gutilerin Mezopotamya'yı istila etmesinden kaynaklanmıştır.Stiebing Jr, H.William. Ancient Near Eastern History and Culture. (Pearson Longman; University of New Orleans, 2009), p.74 Piotr Michalowski, "The Mortal Kings of Ur: A Short Century of Divine Rule in Ancient Mesopotamia", Oriental Institute Seminars 4, pp. 33–45, The Oriental Institute, 2008, Zettler (2003), pp. 24–25. "Moreover, the Dynasty of Akkade's fall did not lead to social collapse, but the re-emergence of the normative political organization. The southern cities reasserted their independence, and if we know little about the period between the death of Sharkalisharri and the accession of Urnamma, it may be due more to accidents of discovery than because of widespread 'collapse.' The extensive French excavations at Tello produced relevant remains dating right through the period." == Akad Kralları == === Sargon hanedanı (yaklaşık MÖ 2334 - 2193) === # tasvir Kral Saltanat (Orta Kronoloji ) Halefiyet notlar 1 çerçevesiz|142x142pik Sargon 𒈗𒁺 Sarru-ukin c. MÖ 2334–2279 (55 yıl) Akad İmparatorluğu'nun kurucusu Mezopotamya'nın ilk büyük hükümdarlarından biri olarak kabul edilen Akad İmparatorluğu'nu tüm Sümer'i fethederek kurdu. Evrenin Kralı unvanını tanıttı. Bereketli Hilal'in tamamına boyun eğdirmek için seferler düzenledi. 2 çerçevesiz|141x141pik Rimuş 𒌷𒈬𒍑 Ri-mu-uš c. MÖ 2279–2270 (9 yıl) Akadlı Sargon'un oğlu Yaygın isyanlarla karşılaştı ve Ur, Umma, Adab, Lagaş, Der ve Kazallu şehirlerini isyancı ensilerden geri almak zorunda kaldı. Elam ve Barakhshe'ye karşı muzaffer seferler düzenledi. Muhtemelen saray mensupları tarafından öldürüldü. 3 çerçevesiz|148x148pik Maniştuşu 𒈠𒀭𒅖𒌅𒋢 Ma-an-ish-tu-su c. MÖ 2270–2255 (15 yıl) Akkadlı Sargon'un oğlu Rimuş'un kardeşi Neredeyse hiç isyanla karşılaşmadı ve bu nedenle Akkad'dan uzak topraklara seferler düzenleyebildi. Öncelikle güneye seferler düzenleyerek Dicle boyunca ve Basra Körfezi'nde zaferler kazandı. 4 çerçevesiz|147x147pik Naram-Sin 𒀭𒈾𒊏𒄠𒀭𒂗𒍪 Na-ra-am Sîn c. MÖ 2254–2218 (36 yıl) Manishtushu'nun oğlu Naram-Sin döneminde Akad İmparatorluğu en yüksek gücüne ulaştı. Kendisini "Akkad Tanrısı" olarak adlandırarak ilahlık iddiasında bulunan ilk Mezopotamya hükümdarı. Dünyanın Dört Köşesinin Kralı unvanını tanıttı. 5 çerçevesiz|100x100pik Shar-Kali-Sharri 𒊬𒂵𒉌 𒈗𒌷 şar-ka-li-şar-ri c. MÖ 2217–2193 (24 yıl) Naram-Sin'in oğlu Shar-Kali-Sharri'nin hükümdarlığı sırasında Akad İmparatorluğu Guti istilası ve yaygın kuraklık nedeniyle çökmüştür. Muhtemelen Akkad şehrinin kendisinden daha fazlasını kontrol eden son Akkad kralıdır. === Akad fetret dönemi (yaklaşık MÖ 2193 - 2189) === # Kral Saltanat (Orta Kronoloji ) Halefiyet notlar 6 İgigi 𒄿𒄀𒄀 ben-gi-gi c. MÖ 2193–2192 (1 yıl) Belirsiz ardıllık, Guti istilasının ardından anarşi * Shar-Kali- Sharri'nin ölümünü takip eden anarşi ortamında iktidarı ele geçirmiş ve yaklaşık bir yıl hüküm sürmüştür. Sadece üç yıl içinde dört kral hüküm sürecekti ki bu dönem Sümer Kral Listesi'nde "O zaman kim kraldı? Kim kral değildi?" diye sorar. 7 imi 𒄿𒈪 ben-mi c. MÖ 2192–2191 (1 yıl) Belirsiz ardıllık, Guti istilasının ardından anarşi 8 Nanum 𒈾𒉡𒌝 Na-nu-um c. MÖ 2191–2190 (1 yıl) Belirsiz ardıllık, Guti istilasının ardından anarşi 9 illulu 𒅋𒇽 Ilu-lu c. MÖ 2190–2189 (1 yıl) Belirsiz ardıllık, Guti istilasının ardından anarşi * Shar-Kali- Sharri'nin ölümünün ardından taht için yarışan kısa ömürlü dört rakibin sonuncusu. Muhtemelen kendisi de bir Guti hükümdarı. === Akkad'ın son kralları (yaklaşık MÖ 2189 - 2154) === Akkad, Dudu ve Shu-turul'u yöneten son kralların, asıl yönetici hanedanla akraba oldukları varsayılır ve bu nedenle genellikle Sargon hanedanının üyeleri olarak kabul edilirler. # Kral Saltanat (Orta Kronoloji ) Halefiyet notlar 10 Dudu 𒁺𒁺 Du-du c. MÖ 2189–2168 (21 yıl) Belirsiz ardıllık, Guti istilasının ardından anarşi, muhtemelen Shar- Kali-Sharri'nin oğlu * Girsu, Umma ve Elam gibi güneydeki eski Akad tebaasına karşı seferler düzenledi. 11 Shu-turul 𒋗𒉣𒇬𒍌 Šu-ṭur-ul c. MÖ 2168–2154 (15 yıl) Dudu'nun oğlu * Akkad'ın son kralı, Akad'ın kendisi, Kiş, Tutub ve Eşnunna'yı içeren büyük ölçüde küçültülmüş bir bölgeye hükmetti. == Sümer ve Akkad Kralı == Akad'ın ve imparatorluğunun yıkılmasından sonra Mezopotamya'daki sonraki hükümdarlar onun prestijini ve mirasını sahiplenmeye çalıştılar. Mezopotamya'daki Guti egemenliğinin ardından Yeni Sümer İmparatorluğu'nu kuran Ur-Nammu, "Sümer ve Akkad Kralı" unvanını benimsemiştir. Bu unvan hem güney hem de kuzey Mezopotamya'daki egemenliğini meşrulaştırmayı amaçlıyordu, ama aynı zamanda Sümer ve Akad'ın birleşmesini desteklememiş olsalar bile onu önceki Akad krallarına bağlıyordu. "Sümer ve Akad Kralı" unvanı Eski Babil İmparatorluğu'nun kurucusu Hammurabi ve MÖ 8. yüzyıla kadar Babil kralları tarafından kullanılmıştır. Ayrıca Orta ve Yeni Asur İmparatorlukları ile Yeni Babil İmparatorluğu tarafından da kullanılmıştır. Asur kralları için bu unvan, Babil'i (güneyde ya da Sümer'de bulunan) kontrol ettiklerini ifade ediyordu ve sadece yazıtlarında Babil'i gerçekten kontrol edenler tarafından kullanılıyordu. "Sümer ve Akad Kralı" unvanını kullanan son kral, MÖ 559'dan 530'a kadar hüküm süren Ahameniş İmparatorluğu'nun Büyük Kiros'udur. Kiros'un Babil'i fethinden sonra Akad çivi yazısıyla yazılan Kiros Silindiri'nde, birçok geleneksel Mezopotamya kraliyet unvanını üstlenmiş, ancak bunlar halefleri tarafından kullanılmamıştır. == Kaynakça == === Web siteleri === * Kategori:Akad kralları Kategori:Akad İmparatorluğu Kategori:Hükümdar listeleri Kategori:İncelenmemiş çeviri içeren sayfalar