Liçi

Liçi (Litchi chinensis) (Çince: 荔枝 liçi), başlıca olarak Çin'in güneyinde yetişen bir meyve. Geçmişte kral meyvesi olarak anılmış olan bu meyve Çin'de vergi olarak da halktan toplanmıştır. == Morfolojik özellikleri == Liçi ağacı, yaklaşık 15-20 m boyuna ulaşan, dört mevsim yeşil kalan bir ağaçtır. Meyvesi 3–4 cm uzunluğunda, yaklaşık 3 cm çapındadır. Kabuğu pembemsi kırmızı renkli ve serttir. Acımsı olan ve yenilmeyen kabuğu, oldukça incedir ve kolayca soyulur. Meyvesi yarı saydam-beyaz, üzüme benzer yumuşak kıvamda ve tatlıdır. Çekirdeği yaklaşık 2 cm uzunluğunda, 1–15 cm çapında, sert ve parlak kahverengidir. Çekirdeği hafifçe zehirlidir ve yenilmez. == Yetişme dönemi == Liçi meyvesi, çiçek açmasından yaklaşık 100 gün sonra, Temmuz - Ekim ayları arasında olgunlaşır. Liçi, C vitamini açısından oldukça zengindir. == Yetiştiği coğrafya == Liçi meyvesi Çin dışında, Hindistan, Vietnam, Filipinler, İsrail, ABD'nin Teksas, Florida, Hawaii eyaletleri ve Kaliforniya eyaletinin kıyı kesimleri ve Endonezya'da da yetişir. Türkiye'de ise şu anda yalnızca Mersin ve ilçelerinde yetiştirilmektedir. Liçi kışın serin ancak dondan korunaklı yağışlı bir iklim yazın ise sıcak ve nem ister. Yetişkin bir liçi ağacı en fazla -4 dereceye kadar olan soğukları tolere edebilir. ==Besin değeri== küçükresim|Kabuklu ve kabuğu soyulmuş halde meyveler Liçinin toplam ağırlığının %60'ı yenilebilir. Liçinin doymuş yağ oranı düşüktür ve sodyum ile kolestrol bulunmamaktadır. Polifenol oranı bazı meyvelere nazaran daha yüksektir, bununla birlikte bir kap liçi meyvesi günlük kalori ihtiyacı 2000 kilokalori olan bir insanın çinko ihtiyacının %14'ünü, fosfor ihtiyacının %9'unu, potasyum ihtiyacının %6'sını karşılar. Ortalama 9 liçi meyvesi bir yetişkinin günlük C vitamini ihtiyacını karşılar. ==Liçi ve longanın besin değerleri açısından karşılaştırması== Çeşit Besin Liçi (100 g) Longan (100 g) Proximates Su 81.76 g 82.75 g Enerji 66 kcal 60 kcal Protein 0.83 g 1.31 g Toplam lipidler (yağlar) 0.44 g 0.1 g Kül 0.44 g 0.7 g Karbonhidrat (Farklılıklarına göre) 16.53 g 15.14 g Lif (toplam diet lifleri) 1.3 g 1.1 g Şeker 15.23 g Mineral Kalsium (Ca) 5 mg 1 mg Demir (Fe) 0.31 mg 0.13 mg Magnezyum (Mg) 10 mg 10 mg Fosfor (P) 31 mg 21 mg Potasyum (K) 171 mg 266 mg Sodyum (Na) 1 mg Çinko (Zn) 0.07 mg 0.05 mg Bakır (Cu) 0.148 mg 0.169 mg Manganez (Mn) 0.055 mg 0.052 mg Selenyum (Se) 0.6 mcg Vitaminler C Vitamini (toplam askorbik acid) 71.5 mg 84 mg Tiamin 0.011 mg 0.031 mg Riboflavin 0.065 mg 0.14 mg Niasin 0.603 mg 0.3 mg B-6 Vitamini 0.1 mg Folate 14 mcg Kolin 7.1 mg E Vitamini (alpha-tocopherol) 0.07 mg K Vitamini (phylloquinone) 0.4 mcg Lipidler Yağ Asitleri (toplam Doymuş) 0.099 g 14:00 0.002 g 16:00 0.07 g 18:00 0.024 g Yağ Asitleri (toplam tekli doymamış) 0.12 g 16:1 farklılaşmamış 0.001 g 18:1 farklılaşmamış 0.119 g Yağ Asitleri (toplam çoklu doymamış) 0.132 g 18:2 farklılaşmamış 0.067 g 18:3 farklılaşmamış 0.065 g Amino Asitler Triptofan 0.007 g Lizin 0.041 g 0.046 g Methionine 0.009 g 0.013 g Threonine 0.034 g Isoleucine 0.026 g Leucine 0.054 g Fenilalanin 0.03 g Tirozin 0.025 g Valin 0.058 g Arginine 0.035 g Histidin 0.012 g Alanin 0.157 g Aspartik asit 0.126 g Glutamik asit 0.209 g Glisin 0.042 g Prolin 0.042 g Serin 0.048 g Kaynak: USDA Nutrient Database == Alt türleri == "Litchi chinensis"in iki alt türü vardır: * Çin ve Hindiçin'de yetişen Litchi chinensis chinensis ile * Endonezya ve Filipinler'de yetişen Litchi chinensis philippinensis. == Resim galerisi == Resim:Lychee 600.jpg|Liçinin kesitleri Resim:Litchi root.jpg|Filizlenmekte olan bir liçi çekirdeği (3 aylık) Resim:Litchi chinensis (tree).jpg|Liçi ağacı Resim:Letchi-Réunion-1.JPG|Yeşermiş liçi salkımları Resim:Litchi sinensis.jpg|Genç bir liçi bitkisi == Kaynakça == * İngilizce Vikipedi === Dipnotlar === Kategori:Yenilebilir Sapindaceae Kategori:Çin florası Kategori:Tropikal meyveler Kategori:1782'de tanımlanan bitkiler