19 Mayıs

== Olaylar == * 639 - Chieh-she-shuai ve yandaşları, Tang İmparatoru Tai Tsung'un yazlık sarayı olan Chiucheng Sarayı'nı bastılar. * 1515 - Kemah Kuşatması * 1884 - Ringling Kardeşler, ABD Baraboo'da ilk sirklerini açtılar. 1919'da Ringling Bros. and Barnum & Bailey Sirki ile birleştiler. * 1897 - Oscar Wilde, 1895'ten beri "ahlak dışı yaşam" suçlamasıyla kürek cezası çekmekte olduğu Reading Zindanı'ndan çıktı. * 1910 - Halley kuyruklu yıldızı, Dünya'ya yaklaştı. * 1919 - Mustafa Kemal Paşa'nın 9. Ordu Müfettişi olarak Anadolu'ya Samsun'dan ayak basması ve Millî Mücadele'yi başlatması. * 1924 - Musul sorunuyla ilgili Türk-İngiliz heyetleri arasında, "Haliç Konferansı" diye adlandırılan görüşmeler başladı. 9 Haziran'a kadar sürecek görüşmelerden sonuç alınamayınca, konu Milletler Cemiyeti'ne götürüldü. * 1934 - Bulgaristan'da faşistler darbeyle iktidarı ele geçirdi. * 1935 - Frankfurt - Darmstadt arasında ilk Autobahn açıldı. * 1938 - Atatürk, son defa Gençlik ve Spor Bayramı gösterilerini izledi ve Hatay sorunu ile ilgili olarak -rahatsızlığına rağmen- Güney gezisine çıktı. * 1939 - Hatay sınırına dair Antakya Protokolü imzalandı. * 1939 - Kırşehir'deki elektrik santrali törenle açıldı. * 1939 - Atılay Denizaltısı İstanbul'da kızaktan indirildi. * 1940 - İstanbul’da Dolmabahçe Stadı’nın temeli atıldı. * 1943 - Ankara'da Gençlik Parkı törenle açıldı. * 1968 - Türkiye İşçi Partisi'nin Kayseri'deki toplantısına saldırıldı; konuşmacılar yaralandı, bayrak ve flamalar yırtıldı. * 1975 - ABD Senatosu, Türkiye'ye silah ambargosunun kaldırılmasını kararlaştırdı. * 1979 - 1 Mayıs günü sokağa çıktıkları için tutuklanan Türkiye İşçi Partisi Genel Başkanı Behice Boran ve 330 partili serbest bırakıldı. * 1981 - Türkiye'de Atatürk Yılı kutlamaları kapsamında "Gençlik ve Spor Bayramı"nın adı Kenan Evren tarafından "19 Mayıs Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı" olarak değiştirildi ve ülkenin her yerinde törenler yapıldı. * 1981 - Atatürk'ün Selanik'te doğduğu ev yeniden düzenlenerek Devlet Bakanı İlhan Öztrak tarafından hizmete açıldı. Atatürk Orman Çiftliği'nde, Atatürk'ün evinin benzerinin temeli, Başbakan Bülend Ulusu tarafından atıldı. * 1981 - Devlet Başkanı Orgeneral Kenan Evren, Samsun'da gençlere seslendi: "Gerici, bölücü, yıkıcı ve aşırı değil; yapıcı, yaratıcı, dengeli ve yurdunu, ulusunu her şeyden çok seven, Atatürk gibi seven gerçek Atatürkçüler olunuz." * 1982 - Türkiye, Fransa'dan Yılmaz Güney'in iadesini istedi. * 1989 - Kadın Kurultayı toplandı. İlk kez kapalı bir salonda yapılan kadın toplantısına yaklaşık 2 bin 500 kadın katıldı. * 1989 - Atatürkçü Düşünce Derneği kuruldu. * 1990 - Polis, Kadıköy'de bir eve baskın düzenledi. Çıkan çatışmada, Hatice Dilek Aslan ve İsmail Oral öldü. * 1991 - Hırvatistan'da referandum yapıldı. Halkın %94’ü bağımsızlık için oy kullandı. Referanduma katılım oranı %86 oldu. * 2000 - Fiji’de, silahlı bir grup parlamento binasını basıp, Başbakan Mahendra Chaudhry ile 7 bakanı rehin alarak darbe yaptı. * 2004 - ABD işgal güçleri, Irak’ın batısındaki Ramadi kentinde bir eve düzenlediği bombalı saldırıda 45 kişiyi öldürdü. * 2006 - Türkiye Gençlik Birliği kuruldu. * 2011 - Kütahya Simav'da 5.9 şiddetinde bir deprem oldu. 3 kişi hayatını kaybetti, 120 kişi yaralandı. == Doğumlar == * 1584 - Miyamoto Musaşi, Japon kılıç üstadı (ö. 1645) * 1701 - Alvise Giovanni Mocenigo, Venedik Dükü (ö. 1778) * 1744 - Charlotte (Mecklenburg-Strelitz), Büyük Britanya ve İrlanda kraliçesi (ö. 1818) * 1762 - Johann Gottlieb Fichte, Alman filozof (ö. 1814) * 1773 - Arthur Aikin, İngiliz kimyager (ö. 1854) * 1881 - Mustafa Kemal Atatürk, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu (ö. 1938) (19 Mayıs, onun Samsun'a çıktığı güne atfedilmiş sembolik doğum günüdür.) * 1890 - Ho Şi Mingh, Vietnam bağımsızlık hareketinin lideri (ö. 1969) * 1891 - Oswald Bölcke, Alman asker (ö. 1916) * 1898 - Julius Evola, İtalyan filozof (ö. 1974) * 1909 - Nicholas Winton, İngiliz hayırsever (ö. 2015) * 1910 - Burhan Arpad, Türk gazeteci ve yazar (ö. 1994) * 1911 - Ahmet Orhan Arda, Türk yüksek mimar ve Anıtkabir mimarlarından (ö. 2003) * 1914 - Max Perutz, Avusturyalı-İngiliz moleküler biyolog (ö. 2002) * 1918 - Abraham Pais, Hollandalı-Amerikalı fizikçi ve bilim tarihçisi (ö. 2000) * 1919 - Georgie Auld, Amerikalı Tenor Saksofon ve Klarnet müzisyeni, grup lideri (ö. 1990) * 1921 - Daniel Gélin, Fransız sinema oyuncusu (ö. 2002) * 1923 - Peter Lo Sui Yin, Malezyalı siyasetçi (ö. 2020) * 1924 Sandy Wilson, İngiliz besteci ve söz yazarı (ö. 2014) * 1925 - Malcolm X, Amerikalı siyahi lider (ö. 1965) * 1925 - Pol Pot, Kamboçyalı komünist lider (ö. 1998) * 1928 - Colin Chapman, İngiliz otomobil tasarımcısı,Lotus arabalarının kurucusu (ö. 1982) * 1928 - Dolph Schayes, Amerikalı basketbolcu (ö. 2015) * 1932 - Alma Cogan, İngiliz şarkıcı (ö. 1966) * 1934 - Jim Lehrer, Amerikalı gazeteci ve yazar (ö. 2020) * 1939 - James Fox, İngiliz oyuncu * 1941 - Nora Ephron, Amerikalı senarist ve yönetmen (ö. 2012) * 1944 - Peter Mayhew, İngiliz- Amerikalı oyuncu (ö. 2019) * 1946 - André the Giant, Fransız profesyonel güreşçi ve aktör (ö. 1993) * 1946 - Antonio Gasset, İspanyol gazeteci, televizyon sunucusu ve sinema eleştirmeni * 1946 - Michele Placido, İtalyan aktör ve film yönetmeni * 1947 - David Helfgott, Avustralyalı piyanist * 1948 - Grace Jones, Jamaikalı şarkıcı, oyuncu ve model * 1950 - Anne Brasseur, Lüksemburglu siyasetçi * 1950 - Tadeusz Ślusarski , Polonyalı sırıkla atlayıcı (ö. 1998) * 1951 - Dick Slater, Amerikalı profesyonel güreşçi (ö. 2018) * 1952 - Bert van Marwijk, Hollandalı futbolcu ve teknik direktör * 1953 - Victoria Wood, İngiliz oyuncu ve komedyen (ö. 2016) * 1954 - Hōchū Ōtsuka, Japon seslendirme sanatçısı * 1954 - Phil Rudd, Avustralyalı davulcu * 1954 - Gürbüz Çapan, Türk siyasetçi ve Esenyurt Kurucu Belediye Başkanı * 1954 - Nükhet Duru, Türk pop şarkıcısı * 1955 - James Gosling, Kanadalı bilgisayar bilimci * 1962 - Serpil Çakmaklı, Türk sinema oyuncusu * 1963 - Filippo Galli, İtalyan futbolcu ve teknik direktör * 1966 - Polly Walker, İngiliz oyuncu * 1967 - Alexia, İtalyan şarkıcı * 1972 - Jenny Berggren, İsveçli şarkıcı * 1972 - Claudia Karvan, Avustralyalı oyuncu ve film yapımcısı * 1972 - Özcan Deniz, Türk şarkıcı, besteci, oyuncu ve yönetmen * 1973 - Bülent İnal, Türk oyuncu * 1973 - Servet Kocakaya, Türk müzisyen * 1974 - Emma Shapplin, Fransız soprano * 1974 - Zhang Jin, Çinli dövüş sanatçısı * 1975 - Eva Polna, Rus şarkıcı, söz yazarı ve besteci * 1975 - Jonas Renkse, İsveçli şarkıcı * 1975 - Kentaro Sakai, Japon futbolcu * 1975 - Ozan Güven, Türk oyuncu * 1976 - Åsa Westlund, İsveçli politikacı * 1976 - Kevin Garnett, Amerikalı basketbolcu * 1976 - Todor Yançev, Bulgar futbolcu * 1977 - Manuel Almunia, İspanyol futbolcu * 1977 - Natalia Oreiro, Arjantinli şarkıcı ve oyuncu * 1977 - Muharem Bazdulj, Sırp ve Boşnak yazar ve gazeteci * 1978 - Marcus Bent, İngiliz futbolcu * 1979 - Andrea Pirlo, İtalyan futbolcu * 1979 - Bérénice Marlohe, Fransız oyuncu ve manken * 1979 - Diego Forlán, Uruguaylı futbolcu * 1979 - Koray Avcı, Türk futbolcu * 1979 - Aysu Baçeoğlu, Türk Pop Müziği sanatçısı ve manken * 1980 - Daniel Ngom Kome, Kamerunlu futbolcu * 1980 - Moeneeb Josephs, Güney Afrikalı futbolcu * 1981 - Doğukan Manço, Türk şarkıcı ve DJ * 1981 - Isabella Ragonese, İtalyan oyuncu * 1981 - Luciano Figueroa, Arjantinli futbolcu * 1981 - Yo Gotti, Amerikalı rapçi * 1983 - Eve Angel, Macar pornografik film oyuncusu * 1983 - Facundo Erpen, Arjantinli futbolcu * 1983 - Yağmur Atacan, Türk oyuncu * 1984 - Jesús Dátolo, Arjantinli millî futbolcu * 1984 - Julius Wobay, Sierra Leoneli millî futbolcu * 1985 - Jon Kortajarena, Bask model ve aktör * 1985 - Malakai Black, Hollandalı profesyonel güreşçi * 1985 - Yavuz Özkan, Türk futbolcu * 1986 - Alessandro De Marchi, İtalyan profesyonel yol ve pist bisiklet yarışçısı * 1986 - Dame Traoré, Katarlı futbolcu * 1986 - Mario Chalmers, Amerikalı profesyonel basketbolcu * 1987 - Waldemar Sobota, Polonyalı futbolcu * 1988 - Antonija Sandrić, Hırvat basketbolcu * 1988 - Can Bozok, Türk rapçi ve söz yazarı * 1989 - Alex Cisak, Polonya asıllı Avustralyalı futbolcu * 1989 - Dulcita Lieggi, Dominikli manken ve oyuncu * 1990 - Víctor Ibarbo, Kolombiyalı futbolcu * 1991 - Álvaro Giménez, İspanyol futbolcu * 1991 - Moses Sumney, Amerikalı şarkıcı ve söz yazarı * 1992 - Eleanor Tomlinson, İngiliz aktris * 1992 - Marshmello, Amerikalı elektronik müzik yapımcısı ve DJ * 1992 - Mehdi Zeffane, Fransız futbolcu * 1992 - Ola John, Hollandalı oyuncu * 1992 - Sam Smith, İngiliz şarkıcı ve söz yazarı * 1993 - João Schmidt, Brezilyalı futbolcu * 1993 - Josef Martínez, Venezuelalı futbolcu * 1994 - Alberto Munarriz, İspanyol su topu oyuncusu * 1994 - Carlos Guzmán, Meksikalı futbolcu * 1994 - Cristian Benavente, Perulu futbolcu * 1994 - Gabriela Guimarães, Brezilyalı voleybol oyuncusu * 1994 - Shogo Nakahara, Japon futbolcu * 1995 - Yahya Hassan, Filistin kökenli Danimarkalı şair ve aktivist (ö. 2020) * 1996 - Brenna Harding, Avustralyalı aktris * 1996 - Joao Rodríguez, Kolombiyalı futbolcu * 1996 - Sarah Grey, Kanadalı oyuncu * 2002 - Başar Oktar, Türk artistik buz patenci == Ölümler == * 639 - Chieh-she-shuai, (Kürşad) Göktürk Hükümdarı Çuluk Kağan'ın küçük oğlu (d.?) * 1102 - Stephen, Blois kontu (d. 1045) * 1125 - II. Vladimir Monomak, Rus Knezi (d. 1053) * 1218 - IV. Otto, Kutsal Roma İmparatoru (d. 1175) * 1296 - V. Celestinus, 5 Temmuz 1294-13 Aralık 1294 arasında görev yapan papadır (d. 1209) * 1389 - Dmitri Donskoy, 1359'dan itibaren Moskova Büyük Prensi ve 1363'ten itibaren Vladimir Büyük Prensi olarak ölümüne kadar hükmetmiştir (d. 1350) * 1526 - Go- Kashiwabara, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 104. İmparatoru (d. 1462) * 1536 - Anne Boleyn, İngiltere Kraliçesi (VIII. Henry'nin 2. karısı ve I. Elizabeth'in annesi) (d. 1501) * 1647 - Sebastiaen Vrancx, Flaman ressam (ö. 1573) * 1762 - Francesco Loredan, Venedik Cumhuriyeti'nin 106. Dükası (d. 1685) * 1795 - Josiah Bartlett, Amerikan doktor ve devlet adamı (d. 1729) * 1795 - James Boswell, İskoç avukat ve biyografi yazarı (Dr. Samuel Johnson'ın ("Sözlük Johnson") biyografi yazarı) (d. 1740) * 1825 - Henri de Saint Simon, Fransız filozof ve iktisatçı (d. 1760) * 1831 - Johann Friedrich von Eschscholtz, Baltık Alman doktor ve doğa bilimci (d. 1793) * 1859 - Heinrich Zollinger, İsviçreli botanikçi (d. 1818) * 1864 - Nathaniel Hawthorne, Amerikalı yazar (d. 1804) * 1895 - Jose Julian Marti, Kübalı şair ve yazar (Küba bağımsızlık mücadelesinin öncüsü) (d. 1853) * 1898 - William Ewart Gladstone, İngiliz politikacı ve Birleşik Krallık Başbakanı (d. 1809) * 1904 - Camsetci Tata, Hint sanayici (d. 1839) * 1912 - Bolesław Prus, Polonyalı Yazar (d. 1847) * 1918 - Ferdinand Hodler, İsviçreli ressam (d. 1853) * 1927 - Ahmet Hikmet Müftüoğlu, Türk yazar, diplomat ve Millî Edebiyat Akımı'nın öncülerinden (d. 1870) * 1932 - Charles Wallace Richmond, Amerikalı ornitolog (d. 1868) * 1935 - T. E. Lawrence (Arabistanlı Lawrence), İngiliz arkeolog, asker, casus ve yazar (d. 1888) * 1936 - Muhammad Marmaduke Pickthall, Batılı İslam yazarı (d. 1875) * 1939 - Ahmet Ağaoğlu, Türk siyaset adamı, hukukçu, yazar ve gazeteci (d. 1869) * 1945 - Philipp Bouhler, Alman (Nazi) asker (d. 1889) * 1946 - Booth Tarkington, Amerikalı oyun ve roman yazarı (d. 1869) * 1950 - Daniel Ciugureanu, Rumen siyasetçi (d. 1885) * 1954 - Charles Ives, Amerikalı besteci (d. 1874) * 1958 - Ronald Colman, İngiliz aktör (d. 1891) * 1969 - Coleman Hawkins, Amerikalı saksafoncu (d. 1904) * 1973 - Osman Fuad Efendi, Osmanlı Hanedanı'ndan şehzade (d. 1895) * 1986 - Behçet Uz, Türk doktor (d. 1893) * 1987 - James Tiptree Jr., Amerikalı bilim kurgu yazarı (d. 1915) * 1994 - Jacques Ellul, Fransız filozof, sosyolog ve amatör ilahiyatçı (d. 1912) * 1994 - Luis Ocaña, İspanyol bir yarış bisikletçisiydi (d. 1945) * 1994 - Jacqueline Kennedy Onassis, 35. Amerika Birleşik Devletleri başkanı John F. Kennedy'nin dul eşi (d. 1929) * 1998 - Sōsuke Uno, Japon siyasetçidir (d. 1922) * 2001 - Aleksey Petroviç Maresyev, Sovyet as pilot, Sovyetler Birliği Kahramanı (d. 1916) * 2002 - Leyla Yeniay Köseoğlu, Türk siyasetçi ve Anavatan Partisi kurucu üyesi (d. 1926) * 2009 - Andrey Yevgenyeviç İvanov, Sovyet-Rus millî futbolcu (d. 1967) * 2009 - Herbert York, Amerikalı nükleer fizikçi (d. 1921) * 2009 - Robert F. Furchgott, Amerikalı biyokimyacı ve Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü sahibi (d. 1916) * 2011 - Garret FitzGerald, İrlandalı siyasetçi (d. 1926) * 2011 - Kathy Kirby, İngiliz şarkıcı (d. 1938) * 2011 - Paul Henze, Amerikalı strateji uzmanı, tarih ve jeopolitik doktoru (d. 1924) * 2013 - Murat Öztürk, Türk akrobasi pilotu ve haber muhabiri (d. 1953) * 2014 - Jack Brabham, Avustralyalı Formula 1 pilotu (d. 1926) * 2015 - Burhan Muhammed, Endonezyalı diplomat ve bürokrat (d. 1957) * 2015 - Happy Rockefeller, Amerikalı hayırsever ve Rockefeller ailesi mensubu (d. 1926) * 2016 - Alexandre Astruc, Fransız yönetmen (d. 1923) * 2017 - Kid Vinil, Brezilyalı şarkıcı, radyo yayıncısı, besteci ve gazeteci (d. 1955) * 2017 - Noşirvan Mustafa, Iraklı Kürt entelektüel politikacı ve yazar (d. 1944) * 2017 - Rich Buckler, Amerikalı çizgi roman sanatçısı ve çizer (d. 1949) * 2017 - Stanislav Petrov, Sovyet asker (d. 1939) * 2018 - Bernard Lewis, İngiliz asıllı Amerikalı tarihçi (d. 1916) * 2018 - Harvey Hall, Amerikalı iş insanı ve siyasetçi (d. 1941) * 2018 - Houmane Jarir, Faslı millî futbolcu (d. 1944) * 2018 - Maya Jribi, Tunuslu siyasetçi (d. 1960) * 2018 - Reggie Lucas, Amerikalı müzisyen, söz yazarı ve müzik yapımcısı (d. 1953) * 2019 - Carlos Altamirano, Şilili siyasetçi, eski atlet, hukukçu ve yazar (d. 1922) * 2019 - Amédée Grab, İsviçreli Roma Katolik piskopos (d. 1930) * 2019 - Nickey Iyambo, Namibyalı siyasetçi ve fizikçi (d. 1936) * 2020 - Annie Glenn, Amerikalı aktivist ve hayırsever (d. 1920) * 2020 - Ken Nightingall, İngiliz ses mühendisi (d. 1928) * 2020 - Gil Vianna, Brezilyalı siyasetçi ve bürokrat (d. 1965) * 2020 - Ravi Zacharias, Hindistan doğumlu Kanadalı-Amerikalı Hristiyan apolojesti (d. 1946) * 2021 - Alix Dobkin, Amerikalı folk müzik şarkıcısı (d. 1940) * 2021 - Piet van Eijsden, Hollandalı tenisçi (d. 1936) * 2021 - Lee Evans, Amerikalı kısa mesafe koşucusu ve aktivist (d. 1947) * 2021 - Jagannath Pahadia, Hint siyasetçi (d. 1932) * 2021 - Tatyana Protsenko, Sovyet-Rus oyuncudur (d. 1968) * 2021 - Ebubekir Şekau, Nijeryalı Boko Haram'ın lideri (d. 1965) * 2021 - Oğuz Yılmaz, Türk şarkıcı ve şarkı sözü yazarı (d. 1968) * 2022 - Şehrazad Alam, Pakistanlı kadın seramik sanatçısı (d. 1948) == Tatiller ve özel günler == * 19 Mayıs Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı * 19 Mayıs Cebel Günü (Bulgaristan) * Rum Kırımı Anma Günü (Yunanistan) * Hồ Chí Minh'in Doğum Günü (Vietnam) * Malcolm X Günü (Amerika Birleşik Devletleri) * Ulusal Asya ve Pasifik Adalı HIV/AIDS Farkındalık Günü (Amerika Birleşik Devletleri) * Hepatit Test Günü (Amerika Birleşik Devletleri) * Anneler Günü (Kırgızistan) * Fırtına: Kokulya Fırtınası (2 Gün) == Ayrıca bakınız == * 19 Mayıs, Samsun *0519 19