Çinghay

Çinghay (, kelime anlamıyla "yeşil/mavi deniz"; Salarca: Göxdeñiz; Tibetçe: མཚོ་སྔོན་, Wylie: mtsho sngong zhing chen), Çin'in kuzeybatısında bir eyalettir. Tibet Platosu'nda yer alır. Kuzeybatıda Kansu, güneydoğuda Siçuan eyaletleri, kuzeybatıda Sincan Uygur Özerk Bölgesi ve güneybatıda da Tibet Özerk Bölgesi'yle çevrilidir. == Tarih == MÖ 3. yüzyılda bazı bölümleri Çin'in denetimi altına girdi. Yüzyıllar boyunca ağırlığını Tibetli ve Moğolların oluşturduğu göçebe çobanların ve Koko Nor Gölü'nün kuzeydoğu köşesine yerleşmiş Çinli çiftçilerin yaşadığı, düşük nüfuslu bir bölge olarak kaldı. Zamanla Çinli nüfus arttı ve Çinghay 1928'de Çin'e bağlı bir yönetim bölgesi oldu. == Coğrafya == Çinghay'ın büyük bölümü dağlardan ve yüksek platolardan oluşur. Sıradağlar arasında geniş vadiler, tepelik alanlar ve masadağlar yar alır. Büyük bir düzlük olan Qaidam Havzası platonun kuzeybatısındadır. Havzanın güneydoğusunda, karla kaplı Tanggula Dağlarından gelen çok sayıda ırmağın oluşturduğu geniş bir bataklık bulunur. Çinghay tipik bir kara iklimine sahiptir. Yağışlar yaz aylarında yoğunlaşır. Kışlar soğuk ve rüzgarlı, yazlar sıcak geçer. Çin'in en büyük gölü olan Koko Nor Gölü Çinghay sınırları içindedir. == Ekonomi == Çinghay, Çin'in en küçük ekonomiye sahip eyaletidir. Demir ve çelik üretimi, ağır sanayi etkinlikleri arasında önemli yer tutar. Qaidam Havzasından çıkarılan petrol ve doğalgaz ihraç edilmektedir. == Demografi == 2020 yılı Çin Ulusal Nüfus Sayımı'na göre, Çinghay Eyaleti'nin toplam nüfusu . Çin'in toprak açısından üçüncü büyük yönetim bölgesi olmasına rağmen nüfus yoğunluğu düşüktür. === Etnik yapı === Çinghay Eyaleti sınırları içerisinde nüfusları 10 bini aşan etnik gruplar şunlardır: Çinghay'daki başlıca etnik gruplar (2010 Nüfus Sayımı) Etnik grup Nüfus Han Tibetli Hui Monguor (Tu) Salar Moğol === Diller === Çinghay Eyaleti çapında Beifanghua'nın (Mandarin) bir dalı olan 'nın farklı lehçeleri konuşulur: eyalet başkenti Xining'de ; , Şunhua Salar Özerk İlçesi, Haidong Şehri- ve ise Hezhou lehçesi konuşulur. Tüm bunların dışında, Ethnologuea göre, Çinghay'da konuşulan diğer diller şunlardır: , , Doğu Yugurca, Kalmuk-Oyratça, , Kazakça, , , Salarca ve . == İdari yapılanma == Çinghay Eyaleti toplam 2 il düzeyi şehir ve 6 özerk ilden oluşmaktadır: Çinghay Eyaletinin İdari Bölümleri Bölüm kodu İsim Çince Pinyin Alan (km2) Nüfus (2020 Nüfus Sayımı) Merkez İlçe düzeyi bölümler Semtler İlçe düzeyi şehirler İlçeler Özerk ilçeler 630000 Çinghay Eyaleti 青海省 Qīnghǎi Shěng 696.646,77 5.923.957 Xining Şehri 7 4 26 7 — İl düzeyi şehirler — 630100 Xining Şehri 西宁市 Xīníng Shì 7.606,78 2.467.965 Chengzhong Semti 5 1 1 630200 Haidong Şehri 海东市 Hǎidōng Shì 12.982,42 1.358.471 Ledu Semti 2 4 — Özerk iller — 632200 Haibei Tibet Özerk İli 海北藏族自治州 Hǎiběi Zàngzú Zìzhìzhōu 34.389,89 265.322 Haiyan İlçesi 3 1 632300 Huangnan Tibet Özerk İli 黄南藏族自治州 Huángnán Zàngzú Zìzhìzhōu 18.226,46 276.215 Tongren Şehri 3 1 632500 Hainan Tibet Özerk İli 海南藏族自治州 Hǎinán Zàngzú Zìzhìzhōu 43.453,23 446.996 Gonghe İlçesi 5 632600 Golog Tibet Özerk İli 果洛藏族自治州 Guǒluò Zàngzú Zìzhìzhōu 74.246,36 215.573 Maqên İlçesi 6 632700 Yushu Tibet Özerk İli 玉树藏族自治州 Yùshù Zàngzú Zìzhìzhōu 204.887,14 425.199 Yushu Şehri 1 5 632800 Haixi Moğol ve Tibet Özerk İli 海西蒙古族藏族自治州 Hǎixī Měnggǔzú Zàngzú Zìzhìzhōu 300.854,49 468.216 Delingha Şehri 3 3 == Ayrıca bakınız == * Hoh Xil == Kaynakça == == Dış bağlantılar == *Resmi Çinghay Eyalet İdaresi websitesi