Çubuk, Ankara

Çubuk, Ankara'nın bir ilçesidir. Ankara il merkezine 35 km uzaklıktadır. Osmanlı Devleti'nde Fetret Devri'ni başlatan Ankara Savaşı, Çubuk Ovası'nda gerçekleşmiştir. Türkiye'nin ikinci en büyük uluslararası havaalanı olan Esenboğa Uluslararası Havalimanı ilçe sınırları içerisinde yer alır. == Köken bilimi == küçükresim Çubuk ve civarı Anadolu'nun Türkler tarafından fethi sırasında ilk ele geçen yerlerdendir. Bu bölgeyi, Selçuklu komutanlarından Çubuk Bey ele geçirmiştir. Çubuk adının buradan gelmiş olabileceği konusunda görüşler bulunmaktadır. Çubuk'un ilk adının Çubukabad (Çubuk'un abat ettiği yer) olması da bu görüşü desteklemektedir. Çubuk ilçesine bağlı olan Kışlacık, eski adı Ahurlar olan Yeşilkent, Yaylak, Okçular ve Çatköy köyleri de 1402 Ankara Savaşı sırasında Yıldırım Bayezid tarafından kullanılan yerler olup, kullanılış şekline göre adlandırılmıştır: Kışlacık; karargâh olarak, Yaylak; hayvan otlakları, Ahurlar; ahırların bulunduğu yer, Okçular ve Çatköy köyleri de vadiden gelecek olan düşmana karşı Osmanlı ordusu okçularının yerleştirildiği yerlerdir. İlçenin tamamı Oğuz Boyu'nun Yazır, Kızık, Karkın, Peçenek, Çavuldur, Eymür, Büğdüz ya da Yıva kollarından gelme Türkmen'lerdir. Buna örnek olarak köy adları örnek olarak gösterilebilir. Köy adlarının büyük bir kısmı 24 Oğuz Boyu'nun adlarından biri veya varyasyonlarıdır: Kızık, Çavundur, Büğdüz, Kargın gibi. == Tarihçe == Çubuk, ovaya ve içinden geçen çaya adını veren bir yerleşim merkezidir. Türklerin Anadolu'ya hâkim oldukları dönemde kurulan yerleşim yeri, Ankara'nın kuzeydoğusunda Karadeniz Bölgesi'nin geçiş kuşağında yer alır. Adını kurulduğu yerin yeşil olmasından almıştır. Çubuk, Ankara Savaşı ile birlikte tarihî önem kazanmıştır. İlçeyi oluşturan köylerin büyük bir kısmı Timur ile Osmanlı Devleti arasında yapılan Ankara Savaşı'nda yenilen veya yenen ordulardan geri kalanlar tarafından kurulmuştur. İlk ve Orta Çağ'dan itibaren Kral ve İpek yolu güzergâhında bulunan ilçe toprakları, tarihî gelişim sürecinde, ister yerleşme, ister ekonomik faaliyetleri ile bazen hızlanan, bazen yavaşlayan dönemleri yaşayarak günümüze gelmiştir. Orta Anadolu bölgesinin geçiş kuşağında bulunan ilçe, Çubuk Ovası ve Çubuk Çayı'nın suladığı topraklar, dünden bugüne yerleşmenin yoğunlaştığı tarım alanlarıdır. Ankara’nın fethedilmesinden sonra kurulduğu tahmin edilen ilçe yerleşim alanı, tarih içinde Hattiler, Hititler, Frigyalılar, Romalılar, Bizanslılar, Selçuklu Hanedanı ve Osmanlı hâkimiyetinde kalmıştır. Bıraktıkları tarihî kalıntı ve izler; bu uygarlıkların kültür ve uygarlığını günümüze ulaştırmıştır. Çubuk ve çevresinde ilk yerleşen Türk boyları genellikle harabe ve yüksek yerleri seçerek yeni iskân merkezleri kurmuşlardır. Bu nedenle bölgede Roma ve Bizans dönemi izlerine rastlanır. Çubuk'ta Balıkhisar mahallesindeki kalıntılar, Camili ve Çatköy'deki kale ve kalıntıları, Güldarpı mahallesinde yapılan kazılarda bulunan mermer aslan heykeli ve Yakup Derviş mahallesindeki mezar kalıntıları Roma ve Bizans dönemine ait kalıntılardır. Ayrıca Siyemi Sultan Türbesi, Kutuören Köyü Camii, Melikşah Köyü Taş Hamamı, Mahmutoğlan Köyü Camii ve Çubuk Karşıyaka Camii tarihî eserlerdendir. Türklerin bölgeye yerleşmelerinin, Ankara'nın fethinden sonra gerçekleştiği kabul edilmektedir. Bölgeye gelen Türkler askerlerinin yanında ailelerini, gelenek, göreneklerini, inançlarını ve yol boyunca kazandıkları maddi, manevi kültür değerlerini de yanında getirmişlerdir. küçükresim|220px|Mahmutoğlan Köyü Camii yapılışı 15.yüzyıl İlçede bulunan Sele Mahalleninde türbesi olan Şah Kalender Veli, bir derviş olup, Horasan'dan gelen yörüklerdendir. İlçenin Cumhuriyet Mahallesi'nde (Çubuk Lisesi yanında) daha önce bulunan ve şimdi yerinde iskân edilen binaların bulunduğu Gül Baba türbesi (Zaviye) de döneme ait izler arasında yer alır. Horasan'dan gelen erenler, Ankara ve çevresinin Türkleşmesinde öncü olmuşlardır. İlçe ve Ankara çevresi 1354 yılında Osmanlı Devleti hâkimiyetine katılmıştır. Osmanlı kaynaklarında Çubuk Bazarı, Çubukabad aslında yerleşim yeri olarak geçer. Abad: mamur, şen ve bayındır anlamına gelir. Evliya Çelebi 17. yüzyılda doğudan batıya doğru yaptığı seferi anlatırken; Çubuk Ovası'nı 10 gün boyunca gezdiğini ve burasının 150 akçelik kaza, 7 nahiye ve 70 mahalleden oluştuğunu belirtmektedir. Evliya Çelebi seyahatnamesinden anlaşılacağı üzere ilçenin 1648 yılında bir yerleşim yeri olduğu açıktır. 1873-1882-1883-1891-1893-1900-1902 ve 1907 yılları Ankara Vilayet Salnamelerine göre; Çubuk 1873-1903 yılları arasında Ankara Vilayeti'nin Ankara Sancağına bağlı bir kazadır. 1903 yılı itibarı ile Çubukabad 88 mahallesi ile Ankara Vilayeti'ne bağlı nahiyeye dönüştürülmüştür. 1907-1910 tarihleri arası Ankara merkez kazasına bağlı bir nahiyedir. 21 Ekim 1920’de TBMM başkanı Mustafa Kemal Paşa ve bakanlar kurulu imzasıyla tekrar kazaya dönüştürülen Çubuk’ta bulunan Ravlı (Akyurt) ve Sirkeli köyleri nahiye yapılmıştır. 1990 yılında Akyurt Çubuk'tan ayrılarak ilçeye dönüştürülmüş, 2005 yılında alınan kararla da Ankara Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde yer almaya başlamıştır. Mustafa Kemal Atatürk 1933 yılında; Melikşah Köyü'nde yer alan açık havuz şeklindeki Melikşah hamamını, 16.06.1935 tarihinde başbakan İsmet İnönü, Ali Çetinkaya, Cumhurbaşkanlığı Muhafız Alayı Komutanı binbaşı İsmail Hakkı Tekçe ile yaptığı gezide ziyaret ederek ilçeyi onurlandırmış ve halkın sıcak sevgisi ile karşılanmıştır. Çarşı merkezinde üzeri kapalı tutulan su kuyusu yanında hatıra fotoğrafı çektiren Atatürk ve maiyetindeki heyet ile birlikte şimdiki belediye binasının bulunduğu çay bahçesinde istirahat etmiş, halk ile sohbet ederek daha sonra Kışlacık Köyü ve Karagöl’ü ziyaret etmişlerdir. Aydos dağı yaylasında küçükbaş hayvancılığı geliştirmek amacıyla Mustafa Kemal Atatürk’ün emri ile yaylaya mandıra yapılmıştır. Mustafa Kemal Atatürk “Tarih, bir milletin kanını, hakkını ve varlığını hiçbir zaman inkâr edemez” diyerek tarihin önemini vurgulamıştır. == Ekonomi == İlçe ekonomisinin temeli tarım ve hayvancılığa dayalıdır. 'Esenboğa hava limanına koku salıyor' gerekçesi ile hayvancılıkta duraklama olmuştur. OSB adı altında 10 yıldır sürdürülen Organize Hayvancılık Tesislerinde çalışmalar yavaş da olsa devam etmektedir. Son yirmi yıldır Turşuculuk sektör haline gelmiştir. Dünyaca ünlü çubuk turşularının üretim merkezi konumundadır. Her yıl eylül ayının ilk haftasında çubuk uluslararası turşu ve kültür festivali düzenlenmektedir. Nüfusun büyük kısmı artık tarım yerine çevre fabrikalarda özellikle Akyurt'ta çalışanlar, Ankara'nın değişik ilçelerinde memuriyet ve işçi olarak çalışmaktadır. Emekliler için ucuz ve sakin bir yerleşim yeridir. == Eğitim == 1896 yılında Çubuk Rüştiye Mektebi'nin açılışı yapılmıştır. 1900 yılında Çubukabad İbtidai Mektebi inşa edilmiştir. Ankara vilayet salnamelerine göre Çubuk Kasabasında 7 mektep vardır. Yıldırım Beyazıt Üniversitesi ilçe sınırları içerisinde yer almaktadır. == Kültür == İlçede her yıl geleneksel olarak Çubuk Turşu ve Kültür Festivali, Aşure ve Birlik Günü, Akkuzulu Domates Şenliği festivalleri düzenlenir. Çubukta Çubuk Halk Kütüphanesi, Çubuk Şehir Müzesi, Çubuk Devlet Hastanesi, Halil Şıvgın Çubuk Devlet Hastanesi, Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Türk Dünyası ve Komşuları Müzesi vardır. Yeşil Çubuk Parkı, Doktorlar Parkı, Adnan Menderes Parkı çubuğun büyük parklarıdır. Çubuğun mesire yerleri Akbayır Köyü Ormanı, Alveren mahallesi yaylası, Hacılar mahallesi şelalesi, Yıldırım evci yaylası, Meşeli yaylası, Yıldırımelören yaylası, Aydos yaylası, Ay kayasıdır. Ayrıca Karagöl, Kayapınarı göleti, Kızılca göleti ve Kavşakkaya Barajı piknik ve dinlenme yerleri bulunmaktadır. == Nüfus == Çubuk ilçesi Ankara'nın nüfus bakımından 25 ilçesi arasında büyüklük olarak 11. sıradadır. İlçe 7 merkez mahalle olmak üzere, toplam 84 mahalleden oluşmaktadır. Merkez mahalleler hariç diğer 77 mahallenin tamamı Türkmen'dir. Sirkeli beldesi Pursaklar'ın ilçe olmasından dolayı Pursaklar ilçesine bağlanmıştır. Çubuk ilçesi doğuda Kalecik İlçesi ve Çankırı, batıda Pursaklar ve Kahramankazan güneyde Akyurt İlçesi ve kuzeyde Kızılcıhamam ilçesi ile komşudur. == Mahalleler == Çubuk'un 84 mahallesinin 8'i merkezde bulunmaktadır. Merkez mahallelerinde 73.008 kişi (% 80,5) yaşamaktadır. En uzak mahallesi ise 39,4 km uzaklıktaki Yıldırımaydoğan'dır. İlçede nüfusu en fazla olan, 19.785 kişi ile Yıldırım Beyazıt mahallesidir. Çubuk'un nüfusu 2017 yılında % 2,81 artmıştır. Çubuk ilçesinin mahallelerinin ilçeye uzaklığı, rakımı ve nüfusu Sıra Mahalle Km* Rakım Nüfus 2016TÜİK 31 Ocak 2017 verileri 2017TÜİK 1 Şubat 2018 verileri 2018 2019 1 Aşağıçavundur Mah. 3,9 1.696 1.641 2 Atatürk Mah. 3,7 9.968 9.737 3 Barbaros Mah. 1,5 7.243 7.138 4 Cumhuriyet Mah. 2,1 16.393 17.064 5 Fatih Mah. 5,1 633 576 6 Muhsin Yazıcıoğlu Mah. 5,9 1.441 1.413 7 Yavuzselim Mah. 2,6 15.012 15.734 8 Yıldırım Beyazıt Mah. 1,7 18.082 19.785 Çubuk (Merkez) 1.002 70.468 73.088 9 Ağılcık Mah. 4,9 1.068 412 408 10 Akbayır Mah. 15,3 1.021 106 97 11 Akkuzulu Mah. 10,0 1.094 2.821 2.844 12 Aşağıemirler Mah. 24,4 1.054 132 126 13 Aşağıobruk Mah. 11,7 1.298 48 48 14 Avcıova Mah. 29,3 1.543 40 28 15 Camili Mah. 19,8 1.044 127 131 16 Çatokcular Mah. 27,5 1.306 133 127 17 Çitköy Mah. 16,1 1.166 67 62 18 Dağkalafat Mah. 20,3 1.282 89 87 19 Dalyasan Mah. 25,1 1.172 39 42 20 Dedeler Mah. 16,6 1.186 40 48 21 Demirci Mah. 29,8 968 111 114 22 Dumlupınar Mah. 18,6 958 1.154 1.140 23 Durhasan Mah. 17,7 1.181 140 142 24 Eğriekin Mah. 7,5 1.213 76 80 25 Esenboğa Merkez Mah. 13,0 945 1.292 1.266 26 Eskiçöte Mah. 19,6 1.165 133 125 27 Gökçedere Mah. 4,3 1.094 238 265 28 Güldarpı Mah. 9,8 953 730 682 29 Gümüşyayla Mah. 15,7 1.335 119 111 30 Hacılar Mah. 21,7 1.275 78 80 31 İkipınar Mah. 21,8 1.039 190 193 32 İmamhüseyin Mah. 16,0 1.303 78 75 33 Kapaklı Mah. 13,3 1.204 185 172 34 Karaağaç Mah. 5,6 1.094 50 43 35 Karaçam Mah. 33,0 1.490 29 50 36 Karadana Mah. 14,2 1.039 137 136 37 Karaman Mah. 9,7 1.250 31 28 38 Karataş Mah. 22,8 1.096 66 72 39 Kargın Mah. 4,3 1.125 192 180 40 Kavaklı Mah. 18,0 1.106 88 84 41 Kışlacık Mah. 23,2 1.274 218 215 42 Kızılca Mah. 21,2 990 415 403 43 Kızılören Mah. 31,1 1.484 46 45 44 Kızılöz Mah. 7,3 1.171 49 58 45 Kösrelik Mah. 32,1 1.184 123 133 46 Kuruçay Mah. 20,0 1.231 318 314 47 Kutuören Mah. 12,3 1.115 188 171 48 Kuyumcu Mah. 17,2 1.309 56 62 49 Küçükali Mah. 18,5 1.225 86 82 50 Mahmutoğlan Mah. 15,8 1.371 128 125 51 Melikşah Mah. 18,2 1.027 615 676 52 Meşeli Mah. 30,8 924 110 112 53 Mutlu Mah. 9,2 1.097 99 95 54 Nusratlar Mah. 29,7 1.383 85 82 55 Okçular Mah. 20,2 1.230 53 54 56 Ovacık Mah. 11,0 1.328 144 141 57 Oyumiğde Mah. 25,3 918 104 120 58 Ömercik Mah. 6,4 1.041 84 79 59 Özlüce Mah. 18,9 1.216 78 77 60 Saraycık Mah. 14,2 1.331 42 38 61 Sarıkoz Mah. 13,2 1.226 62 63 62 Sarısu Mah. 30,6 1.011 120 116 63 Sele Mah. 16,4 1.150 21 18 64 Sığırlıhacı Mah. 8,6 1.135 146 135 65 Susuz Mah. 15,3 1.324 120 167 66 Sünlü Mah. 7,6 970 631 581 67 Tahtayazı Mah. 8,5 1.218 392 404 68 Taşpınar Mah. 9,5 1.009 517 465 69 Tuğla Mah. 12,7 1.362 45 53 70 Uluağaç Mah. 36,6 1.588 63 62 71 Yakuphasan Mah. 22,9 960 114 108 72 Yaylak Mah. 24,8 1.378 38 40 73 Yazır Mah. 11,6 1.003 293 271 74 Yazlıca Mah. 15,4 1.227 17 19 75 Yenice Mah. 15,8 942 1.101 1.059 76 Yeşilkent Mah. 27,2 1.258 99 96 77 Yıldırımaydoğan Mah. 39,4 1.509 67 66 78 Yıldırımelören Mah. 35,6 1.498 180 170 79 Yıldırımevci Mah. 31,7 1.410 66 61 80 Yılmazköy Mah. 18,2 1.017 109 106 81 Yiğitli Mah. 14,3 1.027 96 93 82 Yukarı Çavundur Mah. 19,0 1.236 503 517 83 Yukarıemirler Mah. 11,2 1.179 94 106 84 Yukarıobruk Mah. 9,2 1.296 29 31 Çubuk (Kırsal) 17.135 16.975 Çubuk (ilçe) 87.603 90.063 * Km, kaymakamlığa olan uzaklıktır. == Yönetim == 1902 yılında ilçe olan Çubuk, 1907 yılında bucak yapılmıştır. 21 Ekim 1920 tarihinde yeniden ilçe olmuştur. 27 Temmuz 2004 tarih ve 5216 sayılı yasa ile Ankara'nın metropol ilçesi olmuştur. === Belediye başkanları === ==== Partiler ==== Yıl Ad Parti 1984 Veli Neşeli ANAP 1989 Ali Yurt DYP 1994 Süleyman Haksever RP 1999 Mustafa Gökmen MHP 2004 Adem Tuğluca AK Parti 2009 Lokman Özden 2014 Tuncay Acehan 2019 Baki Demirbaş ==== 1902-1984 arası belediye başkanları ==== Çubuk Belediye Başkanları Bütün Yönleriyle YEŞİL ÇUBUK - Belediye, s.140, Ankara-1987 Çubuk Belediye Başkanları Bütün Yönleriyle YEŞİL ÇUBUK - Belediye, s.140, Ankara-1987 Çubuk Belediye Başkanları Bütün Yönleriyle YEŞİL ÇUBUK - Belediye, s.140, Ankara-1987 Çubuk Belediye Başkanları Bütün Yönleriyle YEŞİL ÇUBUK - Belediye, s.140, Ankara-1987 Çubuk Belediye Başkanları Bütün Yönleriyle YEŞİL ÇUBUK - Belediye, s.140, Ankara-1987 Çubuk Belediye Başkanları Bütün Yönleriyle YEŞİL ÇUBUK - Belediye, s.140, Ankara-1987 Çubuk Belediye Başkanları Bütün Yönleriyle YEŞİL ÇUBUK - Belediye, s.140, Ankara-1987 Çubuk Belediye Başkanları Bütün Yönleriyle YEŞİL ÇUBUK - Belediye, s.140, Ankara-1987 Çubuk Belediye Başkanları Bütün Yönleriyle YEŞİL ÇUBUK - Belediye, s.140, Ankara-1987 Belediye Başkanı Göreve Başlama Görevden Ayrılma İzzet Efendi 1902 1906 Abdullah Efendi 1907 1910 Kocabaş Sadık Bal 1921 1924 Paşanın Mehmet Öker 1925 1926 Hamdi Gedikoğlu 1926 1930 Paşanın Hüseyin Öker 1931 1932 Hamdi Gedikoğlu 1933 1936 Mehmet Kocabaş 1936 1937 Osman Yılmaz 1938 1939 Hamdi Gedikoğlu 1939 1944 Zekeriye Tüzün 1944 1946 Ahmet Yılmaz 1946 1948 Muharrem Utlu 1948 1950 Ömer Öker 1950 1951 Faik Saygıdeğer 1951 1952 İzzet Korman 1952 1956 Mustafa Gedikoğlu 1956 1960 Nami Günal 1960 1960 Muzaffer Heper 1960 1960 Azmi Berker 1960 1961 Vahit R. Heper 1961 1963 Osman Balcıoğlu 1963 1973 Yaşar Demir 1973 1973 Rıfat Gedikoğlu 1973 1977 Ali Yurt 1977 1980 Ferit Ünal 1980 1981 Selehattin Ozan 1981 1982 İbrahim Turanlı 1982 1983 Veli Ercan 1983 1984 == Mahalleleri == == Kardeş Şehirler == Çubuk Sabinov (Slovakya) ve Maglaj (Bosna-Hersek) ile kardeş şehirdir. == Spor == 1959 yılında kurulan Çubukspor 1959 ve daha yeni kurulan Çubukspor ilçeyi futbol liglerinde temsil etmektedir. == Ulaşım == Çubuk ilçe merkezi Ankara il merkezine 39 km Pursaklar ilçe merkezine 27 km Akyurt ilçe merkezine 15 km. Şabanözü ilçe merkezine 46 km. mesafededir. Ankara-Esenboğa Havalimanı Kavşağı arası 4 gidiş 4 geliş, (20 km) Havalimanı Kavşağı ile ilçe merkezi arası 3 gidiş 3 geliş (19 km) bölünmüş yoldur. Hava ulaşımı (Esenboğa Uluslararası Havalimanı) mevcut olan ilçede demiryolu ve deniz ulaşımı yoktur. Ankara - Çubuk arası EGO seferleri yanı sıra Özel Halk otobüsü seferleri mevcuttur. Ayrıca şehir içi dolmuş seferleri vardır. 1892 yılında Çubuk kazasından Ankara'ya 3000 metre şose yolu yapılmıştır. Yol üzerinde 3 köprü inşa edilmiştir. == Kaynakça == == Kaynakça == * * == Dış bağlantılar == * Çubuk Belediyesi * Çubuk Kaymakamlığı