Kovalent yarıçapı

Atomun büyüklüğünün bir ölçüsü olan kovalent yarıçap, iki atomun dalga fonksiyonlarının üst üste binerek kovalent bağ oluşturdukları uzunluk olarak ifade edilir. Atomun çeşidi ve elektronegatifliğine göre değişen kovalent yarıçapın uzunluğu pikometre (pm) veya ångström (Å) cinsinden ölçülür, 1 Å = 100 pm. Genel bir ifadeyle, iki atom arasındaki kovalent bağın uzunluğu, kovalent yarıçapların toplamı olarak verilir, R(AB) = r(A) + r(B). Kovalent yarıçaplar ve kovalent bağ arasındaki bu ilişki kesin olmayıp, atomun büyüklüğü oluşturduğu kimyasal bağlara göre değişiklik gösterdiği için, farklılıklar gösterebilir. Linus Pauling, bir homonükleer A-A bağı için r(A) kovalent yarıçap uzunluğunu, bağ uzunluğunun yarısı olarak hesaplamıştır. Bununla beraber, atomun yaptığı bağ sayısına bağlı olarak farklı kovalent yarıçap uzunlukları hesaplanabilir. r1 ,r2 ve r3 olarak verilen bu yarıçaplar sırasıyla tekli, ikili ve üçlü bağlar oluşturan atomun kovalent yarıçap uzunluklarıdır. Bu yarıçaplar arasındaki ilişki, örneğin Karbon gibi çoklu bağlar oluşturan elementler için r1 > r2 > r3 şeklindedir. Ancak, sadece zayıf çoklu bağ oluşturan elementler bu kuralı takip etmeyebilir. Özellikle geçiş metallerinde (d ve f), r(A) kovalent yarıçap uzunluğu, koordinasyon sayısına, yani atoma komşu en yakın atomların sayısına bağlıdır. Aynı şekilde, tetrahedral kovalent yarıçapın ayarlanması için iç uyumlu alanlar teorisi kullanıldıP. Pyykkö Phys. Rev.B., 85 (2) ,2012 024115, 7 p . == Kovalent yarıçap tablosu == Grup → 1A 2A 3B 4B 5B 6B 7B 8B 8B 8B 1B 2B 3A 4A 5A 6A 7A 8A ↓ Periyot 1 1 H 32 \- \- Atom numarası (Z) Kimyasal element r1(pm)P. Pyykkö, M. Atsumi,Chem. Eur. J., 15, 2009,186-197 . r2(pm) P. Pyykkö, M. Atsumi,Chem. Eur. J., 15, 2009,12770–12779, . r3(pm)P. Pyykkö, S. Riedel, M. Patzschke,Chem. Eur. J., 11, 2005,3511–3520 . 2 He 46 - \- 2 3 Li 133 124 \- 4 Be 102 90 85 5 B 85 78 73 6 C 75 67 60 7 N 71 60 54 8 O 63 57 53 9 F 64 59 53 10 Ne 67 96 \- 3 11 Na 155 160 \- 12 Mg 139 132 127 13 Al 126 113 111 14 Si 116 107 102 15 P 111 102 94 16 S 103 94 95 17 Cl 99 95 93 18 Ar 96 107 96 4 19 K 196 193 \- 20 Ca 171 147 133 21 Sc 148 116 114 22 Ti 136 117 108 23 V 134 112 106 24 Cr 122 111 103 25 Mn 119 105 103 26 Fe 116 109 102 27 Co 111 103 96 28 Ni 110 101 101 29 Cu 112 115 120 30 Zn 118 120 \- 31 Ga 124 117 121 32 Ge 124 117 121 33 As 121 114 106 34 Se 116 107 107 35 Br 114 109 110 36 Kr 117 121 108 5 37 Rb 210 202 \- 38 Sr 185 157 139 39 Y 163 130 124 40 Zr 154 127 121 41 Nb 147 125 116 42 Mo 138 121 113 43 Tc 128 120 110 44 Ru 125 114 103 45 Rh 125 110 106 46 Pd 120 117 112 47 Ag 128 139 137 48 Cd 136 144 \- 49 In 142 136 146 50 Sn 140 130 132 51 Sb 140 133 127 52 Te 136 128 121 53 I 133 129 125 54 Xe 131 135 122 6 55 Cs 232 209 \- 56 Ba 196 161 149 * 72 Hf 152 128 121 73 Ta 146 126 119 74 W 137 120 115 75 Re 131 119 110 76 Os 129 116 109 77 Ir 122 115 107 78 Pt 123 112 110 79 Au 124 121 123 80 Hg 133 142 \- 81 Tl 144 142 150 82 Pb 144 135 137 83 Bi 151 141 135 84 Po 145 135 129 85 At 147 138 138 86 Rn 142 145 133 7 87 Fr 223 218 \- 88 Ra 201 173 159 ** 104 Rf 157 140 131 105 Db 149 136 126 106 Sg 143 128 121 107 Bh 141 128 119 108 Hs 134 125 118 109 Mt 129 125 113 110 Ds 128 116 112 111 Rg 121 116 118 112 Uub 122 137 130 113 Uut 136 - \- 114 Uuq 143 - \- 115 Uup 162 - \- 116 Uuh 175 - \- 117 Uus 165 - \- 118 Uuo 157 - \- * Lantanitler 57 La 180 139 139 58 Ce 163 137 131 59 Pr 176 138 128 60 Nd 174 137 61 Pm 173 135 62 Sm 172 134 63 Eu 168 134 64 Gd 169 135 132 65 Tb 168 135 66 Dy 167 133 67 Ho 166 133 68 Er 165 133 69 Tm 164 131 70 Yb 170 129 71 Lu 162 131 131 ** Aktinitler 89 Ac 186 153 140 90 Th 175 143 136 91 Pa 169 138 129 92 U 170 134 118 93 Np 171 136 116 94 Pu 172 135 95 Am 166 135 96 Cm 166 136 97 Bk 166 139 98 Cf 168 140 99 Es 165 140 100 Fm 167 101 Md 173 139 102 No 176 159 103 Lr 161 141 ==Kaynakça== Kategori:Kimyasal bağlar