Hastings Muharebesi

Hastings Muharebesi 14 Ekim 1066’da Normandiya Dükü William önderliğindeki Norman-Fransız ordusuyla Anglo-Sakson Kral Harold Godwinson önderliğindeki İngiliz ordusu arasında gerçekleşmiş ve İngiltere'nin Normanlar tarafından fethini başlatmış olan muharebedir. Hastings’in yaklaşık kuzeybatısında, günümüzde Doğu Sussex'teki Battle kasabasının yakınında gerçekleşmiş ve Norman zaferi ile sonuçlanmıştır. Savaşın arka planında Kral Edward’ın Ocak 1066’da arkasında bir varis bırakmadan ölümünün ardından tahtta hak iddia edenler arasında bir veraset mücadelesinin başlaması vardır. Edward’ın ölümünden kısa bir süre sonra Harold kral ilan edilmiştir ancak Kral Harold, kardeşi Tostig, I. William ve Norveç Kralı Harald Hardrada’nın (Norveçli III. Harold) istilaları ile karşı karşıya kalmıştır. Hardrada ve Tostig, 20 Eylül 1066’da Fulford Muharebesi’nde aceleyle toplanmış İngiliz ordusunu yendiler ancak beş gün sonra Stamford Köprüsü Muharebesi'nde Harold tarafından bozguna uğratıldılar. Tostig ve Hardrada’nın Stamford Köprüsü’nde ölümüyle Harold’ın karşısında kalan tek ciddi rakip William'dı. Harold ve ordusu henüz toparlanırken, William 28 Eylül 1066’da işgal kuvvetlerini İngiltere’nin güneyindeki Pevensey’de karaya çıkartmış ve kıyı başında mevzilenmiştir. Bu gelişmeyle Harold acilen güneye hareket etmek ve yeni kuvvetleri yol üzerinde toplamak zorunda kalmıştır. Savaşa katılanların sayısı hakkında güncel tahminler bile değişkenlik göstermektedir. Ancak orduları oluşturan kuvvetler daha nettir: İngiliz ordusu az bir miktar okçu haricinde tamamen piyadelerden oluşmaktayken, işgalci kuvvetlerin sadece yarısı piyade olup diğer yarısı eşit sayıda okçu ve süvariden oluşmaktaydı. Harold, sürpriz bir saldırıyla William’ı şaşırtmayı amaçlasa da gözcüler ordusunu önceden tespit etmişlerdir. Harold’ın intikal bilgisini alan William, düşmanını karşılamak için Hastings’ten savaş meydanına hareket etmiştir. Muharebe, sabah 9’dan günbatımına kadar sürmüştür. İşgalcilerin İngiliz hatlarını bozmak için başta yaptığı girişimler etkili olmamış, bunun üzerine Normanlar panikle kaçıyor gibi görünerek İngilizleri üzerlerine çekmeye ve kendilerini takip eden İngilizlere saldırmaya başlamışlardır. Harold’ın muhtemelen muharebenin sonlarında gerçekleşen ölümü, ordusunun geri çekilmesine ve büyük kısmının bozguna uğramasına sebep olmuştur. Bir miktar daha ilerledikten ve birkaç çarpışmadan sonra 1066 yılının Noel'inde William kral ilan edilmiştir. William'ın hükümdarlığına karşı isyanlar ve direnişler devam etti ancak Hastings Muharebesi, William'ın İngiltere'yi fethini fiilen sonuçlandırdı. Zayiatın belirlenmesi zor olsa da bazı tarihçiler 2.000 işgalciye karşılık bu sayının iki katı kadar İngiliz’in savaşta öldüğünü tahmin etmektedir. William, muharebe bölgesine kesin olmamakla beraber ana sunağı Harold'ın öldüğü yere konulmuş bir manastır inşa ettirdi. ==Arka plan== Karolenj Hanedanı'ndan hükümdar Basit Charles, 911 yılında bir grup Vikingin, liderleri Rollo önderliğinde Normandiya’ya yerleşmesine izin verdi.Bates Normandy Before 1066 ss. 8-10 Bu yerleşim kalıcı oldu. Yerleşimciler paganlığı terk edip yerine Hristiyanlığı kabul ederekBates Normandy Before 1066 s. 12 ve yerel halkla evlilik bağları kurarak yerel kültüre hızla adapte oldular.Bates Normandy Before 1066 ss. 20-21 Zamanla dükalığın sınırları batıya doğru genişledi.Hallam and Everard Capetian France s. 53 1002 yılında İngiliz Kral Æthelred, Normandiya Dükü II. Richard’ın kardeşi Emma ile evlendi.Williams Æthelred the Unready s. 54 Çiftin oğlu Edward, Normandiya’da yıllar boyunca sürgünde kaldıktan sonra 1042’de İngiliz tahtına çıktı.Huscroft Ruling England s. 3 Edward, tahta geçtikten sonra kendisine Normandiya’da yardımcı olan Norman saray mensupları, askerler ve din adamlarını (özellikle kilisede) yetkili konumlara getirdi. Bu durum, İngiliz siyaseti üzerinde güçlü bir Norman nüfuzu oluşmasına zemin hazırladı. Çocuğu olmayan Edward, dişli rakibi Wessex Kontu Godwin ve oğullarıyla çatışma içerisindeydi. Bununla birlikte Edward, Normandiya Dükü William’ın İngiliz tahtı üzerindeki iddiasını da cesaretlendirmiş olabilir.Stafford Unification and Conquest ss. 86-99 ===İngiltere’deki veraset krizi=== Kral Edward'ın 5 Ocak 1066’daki ölümüyleFryde, et al. Handbook of British Chronology s. 29 İngiliz tahtı vârissiz kaldı ve birçok rakip taht üzerinde hak iddia etti.Higham Death of Anglo-Saxon England ss. 167-181 Edward'ın ilk halefi, rakibi Godwin'in oğlu olan, İngiliz aristokratlarının en zengin ve güçlüsü Wessex Kontu Earl Harold Godwinson'dı. Harold, Witenagemot tarafından kral seçildi ve York Başpiskoposu Ealdred tarafından taç giydirildi. Buna karşın Normanlar, taç giyme töreninin İncil'e aykırı bir şekilde seçilmiş olan Canterbury Başpiskoposu Stigand tarafından yapıldığını iddia etti.Walker Harold ss. 136-138 İki güçlü komşu hükümdar, aynı anda Harold'a meydan okudular. Dük William, Kral Edward’ın tahtı kendisine bırakmaya söz verdiğini ve Harold’ın bunu kabul edeceğine ant içtiğini iddia etti.Bates William the Conqueror ss. 73-77 Norveç Kralı Harald Hardrada da tahtta hak iddia ediyordu. Hardrada'nın taht üzerindeki hak iddiası, selefi Magnus Olafsson ile İngiltere’nin önceki krallarından Harthacnut arasında yapılmış, ikisinden birinin vârissiz ölmesi halinde diğerinin hem İngiliz hem Norveç tahtının sahibi olacağını kabul ettikleri bir anlaşmaya dayanmaktaydı.Higham Death of Anglo-Saxon England ss. 188-190 William ve Harald Hardrada münferit işgalleri için derhal birliklerini ve gemilerini hazırlamaya koyuldular.Huscroft Ruling England ss. 12-14 ===Tostig ve Hardrada’nın istilası=== 1066 yılının başlarında, Harold'ın sürgündeki kardeşi Tostig Godwinson, Flandre’de topladığı ve sonradan Orkney’den gelen diğer gemilerin katıldığı bir filoyla güneydoğu İngiltere’yi yağmaladı. Harold’ın donanmasının tehdidi altında kalan Tostig, kuzeye yönelip Doğu Anglia ve Lincolnshire’ı da yağmaladı. Sonrasında Mercia Kontu Edwin ile Northumbria Kontu Morcar kardeşler tarafından tekrar denize, gemilerine sürüldü. Takipçilerinin çoğu tarafından terk edilen Tostig, İskoçya’ya çekildi ve yıl ortasını burada yeni askerler toplayarak geçirdi.Walker Harold ss. 144-145 Hardrada, tahminen 300’den fazla gemiden oluşan bir donanmanın başında, muhtemelen 15.000 askerle Eylül ayında kuzey İngiltere’yi istila etti. Hardrada’nın ordusu, kendisinin taht üstündeki hak iddiasını destekleyen Tostig’in güçleriyle takviye edilmişti. York’a doğru ilerleyen Norveçliler, 20 Eylül’de Fulford Muharebesi’nde Edwin ve Morcar’ın önderliğindeki bir kuzey İngiliz ordusunu yenerek bu şehri işgâl etti.Walker Harold ss. 154-158 ==İngiliz ordusu ve Harold’ın hazırlıkları== İngiliz ordusu, earl, piskopos yahut şerif gibi bir yerel yöneticinin hizmetindeki yerli toplama askerlerin veya fyrdin oluşturduğu bölgesel hatlar halinde düzenlenmişti. Fyrd adı verilen askeri yapı, kendi toprağına sahip olan ve kralın askerî emirlerini yerine getirmek için kendi toplulukları tarafından donatılan kişilerden oluşuyordu. Her beş hideMarren 1066 ss. 55-57 (diğer bir deyişle bir hanenin geçimini sağlayabilecek toprak miktarıCoredon Dictionary of Medieval Terms and Phrases s. 154) için bir adamın askerî görevde olması gerekiyordu. Fyrd ordularının temelde yüzlük adı verilen idarî bölümlere dayandığı söylenebilir. Çağrı yapıldığında tüm İngiltere’den fyrd için yaklaşık 14.000 civarında adam toplanabiliyordu. Fyrd acil durumlar haricinde genellikle iki ay hizmet ediyordu. Tüm ülkenin fyrde çağırılması nadir görülen bir durumdu ve bu durum sadece üç kez; 1051, 1052 ve 1065 yıllarında yaşanmıştı. Kralın da ayrıca housecarl olarak bilinen bir grup şahsi askeri vardı ve bunlar kraliyet kuvvetlerinin belkemiğiydi. Bazı kontların da kendilerine ait housecarl birlikleri vardı. Thegn adı verilen yüksek sınıflı yerel toprak sahipleri ya kraliyet housecarllarıyla birlikte savaşıyorlar ya da bir earl veya başka bir yerel yöneticinin birliklerine katılıyorlardı.Nicolle Medieval Warfare Sourcebook ss. 69-71 Fyrd de housecarllar da yaya birliklerdi ve aralarındaki temel fark housecarlların daha üstün zırhlarıydı. İngiliz ordusunda o zamanlarda kayda değer miktarda okçu bulunmadığı söylenebilir.Gravett Hastings ss. 28-34 Harold, 1066 yılının ortasını büyük bir ordu ve filoyla İngiltere'nin güney kıyısında William’ın saldırısını bekleyerek geçirdi. Kuvvetlerinin çoğunluğu hasada katılması gereken milislerden oluşuyordu. Bu yüzden 8 Eylül’de milisleri ve filoyu terhis etti.Walker Harold ss. 144-150 Norveç işgalini haber alınca hızla kuzeye hareket eden Harold, kuvvetlerini yol üzerinde topladı ve hazırlıksız yakaladığı Norveçlileri 25 Eylül’deki Stamford Köprüsü Muharebesi’nde bozguna uğrattı. Harald Hardrada ile Tostig muharebede öldüler. Norveç ordusu öyle çok kayıp verdi ki, 300 gemiyle İngiltere’ye gelen ordudan kalanları geri götürmek için sadece 24 gemi yeterli oldu. İngilizlere de pahalıya mâl olan bu zafer sonucunda Harold’ın ordusu yıpranmış ve zayıf düşmüştü. Bunun yanı sıra İngiliz ordusu, İngiltere'nin güneyinden de uzakta kalmıştı.Walker Harold ss. 158-165 ==William'ın hazırlıkları ve çıkarma== William, işgal için "büyük" bir filo kurdu. Ayrıca Bretonya ve Flandre’den gelen sayıca fazla birlikler de dâhil olmak üzere Normandiya ve Fransa’nın geri kalanından bir ordu topladı. Filosundaki gemileri sıfırdan yapmak zorunda olduğundan hazırlıklar için 9 ay harcadı. Doğruluğu tarihsel bir tartışma konusu olsa da bazı Norman kayıtlarına göre dönemin kayda değer figürlerinden diplomatik destek de sağladı. Bu konuyla ilgili en meşhur iddia, o döneme ait başka anlatılarda geçmeyip sadece Poitiersli William’ın kayıtlarında görülen Papa II. Alexander’ın Dük William'a desteğinin göstergesi olarak kendisine bir papalık flaması göndermesidir.Huscroft Norman Conquest ss. 120-122 Nisan 1066’da Halley kuyruklu yıldızı gökyüzünde görüldü ve Avrupa’da birçok tarihî kayıtta bu kuyruklu yıldıza rastlanmaktadır. Dönemin kayıtlarında kuyruklu yıldızın görülmesi İngiltere’deki veraset krizine bağlanmaktadır.Douglas William the Conqueror s. 181 and footnote 1 12 Ağustos’a gelindiğinde William kuvvetlerini Saint-Valery-sur-Somme’da toplamıştı ve İngiliz Kanalı’nı geçmeye hazırdı.Douglas William the Conqueror s. 192 Ya uygunsuz hava şartları, ya da güçlü İngiliz filosu tarafından engellenme riski nedeniyle Normandiya'dan İngiltere'ye geçiş bir süre ertelendi. Normanlar, Harold’ın Norveçliler karşısında zafer kazanıp donanmasını terhis etmesini takiben 28 Eylül’de Sussex’te bulunan Pevensey’de karaya çıktı. Birkaç gemi rotadan uzaklaşıp Romney’e gitmiş ve burada karaya çıkan Normanlar yerel fyrd ile savaşmıştır. William’ın kuvvetleri karaya çıktıktan sonra Hastings’te ahşap bir kale inşa edip çevredeki bölgeyi buradan yağmalamışlardır.Bates William the Conqueror ss. 79-89 Pevensey’de daha fazla tahkimat inşa edilmiştir.Lawson Battle of Hastings s. 179 ===Hastings’teki Norman kuvvetleri=== William’ın kuvvetlerinin kesin sayısı ve hangi birimlerden oluştuğu belli değildir.Gravett Hastings ss. 20-21 O döneme ait bir belgede William’ın 776 gemisinin olduğu belirtilmektedir ancak bu abartılmış bir sayı olabilir.Bennett Campaigns of the Norman Conquest s. 25 Dönemin yazarları tarafından ordunun büyüklüğü ile ilgili verilen sayılar oldukça abartılı olup 14.000 ile 150.000 arasında değişmektedir.Lawson Hastings ss. 163-164 Modern tarihçiler William’ın kuvvetleri için 1.000-2.000’i süvari olmak üzere 7.000-8.000 adam,Bennett Campaigns of the Norman Conquest s. 26 10.000-12.000 adam, 3.000’i süvari olmak üzere 10.000 adam,Marren 1066 ss. 89-90 ya da 7.500 adam gibi çeşitli tahminlerde bulunmaktadır. Norman ordusunun yaklaşık yarısı piyadelerden, çeyreği süvarilerden ve öbür çeyreği de okçulardan veya arbaletçilerden oluşuyordu. Süvari ve okçuların sayıları eşit, piyadelerin sayıları ise bunların toplamına eşitti.Gravett Hastings s. 27 I. William'ın silah arkadaşlarının sonradan oluşturulmuş listeleri bulunabilmektedir ancak bunlar fazladan isimlerle şişirilmiştir. Bu listelerden ancak 35 ismin William ile Hastings’te bulunduğu güvenilir bir şekilde belirlenebilmiştir.Marren 1066 ss. 108-109 Orduda kullanılan ana zırh genellikle dize kadar uzanan, ata binilebilmesi için yırtmaçları olan ve bazılarının kolu dirseğe kadar gelen zincir zırhlı gömlektir. Bazı zırhların metalden, boynuzdan veya sertleştirilmiş deriden üretilmiş pulların bir gömleğe tutturulmasıyla yapılmış olmaları mümkündür. Miğferler genellikler konik bir metal başlık şeklindeydi ve burnu koruması için aşağı uzanan metal şeritleri bulunuyordu.Gravett Hastings ss. 15-19 Atlıların ve piyadelerin kalkanları vardı. Piyadelerin kalkanları genellikle yuvarlak şeklindeydi ve tahtadan yapılıp metalle güçlendirilmişti. Atlılar uçurtma şekilli kalkan ve silah olarak kargı kullanıyorlardı. Zemin uzun süvari hücumları için elverişsiz olduğudan, görece yeni bir yöntem olan sağ kolun altına koltuklanmış kargılar muhtemelen Hastings’te kullanılmadı. Piyade ve süvariler genellikle düz, uzun ve çift taraflı kılıçlarla savaşmışlardır. Piyadeler yerine göre cirit ve uzun mızrak da kullanabiliyorlardı.Gravett Hastings s. 22 Bazı süvariler kılıç yerine topuz da kullanmış olabilir. Okçuların çoğunun zırhı yoktu ve tek parçalı yay veya arbalet kullanıyorlardı.Gravett Hastings ss. 24-25 ==Harold'ın güneye ilerleyişi== Harold, kardeşi Tostig ile Harald Hardrada’yı kuzeyde mağlup ettikten sonra, Morcar ve Edwin de dahil olmak üzere kuvvetlerinin büyük kısmını kuzeyde bırakıp kalan ordusuyla Norman tehdidiyle ilgilenmek üzere güneye hareket etti.Carpenter Struggle for Mastery s. 72 Harold’ın, William’ın çıkartmasından ne zaman haberdar olduğu kesin olmasa da muhtemelen güneye hareketi sırasında öğrendi. Harold Londra’da durmuş ve Hastings Muharebesi'nden bir hafta önceye kadar burada kalmıştır. Bu nedenle Londra’dan Hastings’e yaklaşık bir haftada gittiği düşünülürse yaklaşık 320 km’likHuscroft Norman Conquest s. 124 bu mesafe için günde ortalama 45 km’lik bir yol kat ettiği anlaşılmaktadır.Marren 1066 s. 93 Harold 13 Ekim gecesi Caldbec Tepesi’nde "gri elma ağacının" yakınında ordugâh kurmuştur. Burası William’ın Hastings’teki kalesinden 13 km uzaktaydı.Marren 1066 ss. 94-95 Döneme ait bazı Fransız kayıtlarında Harold’ın William’a elçi veya elçiler gönderdiğinden bahsedilir ve doğru olması muhtemeldir. Yine de bu çabalardan bir sonuç alınamadı. Harold Normanlar’a sürpriz bir saldırı girişiminde bulunmuş fakat William’ın gözcüleri İngilizlerin gelişini düke haber vermişlerdir. Kaynaklarda muharebenin öncesinde yaşananlarla ilişkin çelişkili ifadeler bulunmaktadır ancak tüm kaynaklar William’ın ordusunu kaleden çıkarıp düşmana doğru ilerlediğinde hemfikirdir.Lawson Battle of Hastings ss. 180-182 Harold, William’ın kalesinden yaklaşık 10 km uzakta, Senlac Tepesi’de savunma mevzii almıştır (günümüzde bu yer Doğu Sussex, Battle'da bulunur).Marren 1066 ss. 99-100 ===Hastings’teki İngiliz kuvvetleri=== Harold’ın ordusundaki asker sayısı kesin olarak bilinmemektedir. Dönemin kayıtlarında verilen sayılar güvenilir değildir; öyle ki bazı Norman kayıtlarında Harold’ın tarafında 400.000 ila 1.200.000 kişinin bulunduğu belirtilmiştir. İngiliz kaynaklarında ise Harold’ın ordusu için genellikle çok düşük sayılar verilmiştir. Bunun nedeni mağlubiyeti daha kabul edilebilir hâle getirmek olabilir.Lawson Battle of Hastings s. 128 ve not 32 Son zamanlarda tarihçiler Harold’ın Hastings’teki ordusunu 5.000 ile 13.000 kişi aralığında tahmin ederkenLawson Battle of Hastings ss. 130-133 modern tarihçilerin çoğu 7.000-8.000 aralığında bir sayı verir.Marren 1066 s. 105 Ordudaki askerlerin fyrd ve housecarllardan oluşan bir karma olması muhtemeldir. İngilizlerden muharebede bulunduğu ismen bilinen birkaç kişi vardır. Kaynaklardan, Harold’ın kardeşleri Gyrth ve Leofwine ile beraber başka iki akrabasının da dahil olduğu 20 civarındaki ismi belli kişinin, Hastings’te Harold’ın tarafında savaştığı anlaşılmaktadır. left|küçükresim|Bayeux İşlemesi’nden atlı Norman askerlerinin bir kalkan duvarı içerisinde savaşan Anglo-Saksonlara saldırısını tasvir eden bir sahne İngiliz ordusunun tamamı piyadeydi. Ordudaki bazı yüksek sınıflı kişilerin muharebeye atla gitmiş olması muhtemeldir fakat muharebe başladığında atlarından inip yaya olarak savaşmışlardır. Ordunun belkemiğini tam zamanlı profesyonel askerler olan housecarllar oluşturuyordu. Zırhları konik bir miğfer, zincir gömlek ve yuvarlak veya uçurtma şekilli olabilen bir kalkandan oluşuyordu.Gravett Hastings ss. 29-31 Housecarllar silah olarak genellikle çift elle tutulan Dan savaş baltası kullanmakla birlikte kılıç kullandıkları da olmuştur.Marren 1066 s. 52 Ordunun geri kalanı profesyonel olmayan ve daha hafif zırhlı fyrd toplama piyadelerinden ibaretti. Piyadelerin çoğu, ön safların kalkanlarını birbirine kenetleyerek oluşturdukları kalkan duvarının bir parçasını oluşturuyordu. Kalkan duvarının arkasında ise baltacılar, ciritçiler ve okçular bulunuyordu.Bennett, et al. Fighting Techniques ss. 21-22 == Muharebe == ===Arka plan ve konum=== küçükresim|Savaş alanının kuzey tarafından görünüşü Savaşa dair birinci el kayıtlarda çoğunlukla çelişkili ifadelere rastlandığından savaşla ilgili tartışmasız bir açıklamaya ulaşmak mümkün değildir.Lawson Battle of Hastings ss. 183-184 Üzerine tartışma olmayan iki bilgiden biri, savaşın 14 Ekim 1066 saat sabah 9’da başladığı, ikincisi ise gün batımına kadar sürdüğüdür.Marren 1066 s. 114 Muharebe gününde gün batımı 16.54’teydi ve 17.54’e kadar muharebe alanının çoğunluğu karanlık içinde kalmıştı. 18.24’te ise hava tamamen kararmıştı. O gece ayın doğuşu 23:12’de olduğu için gün batımından bu saate kadar muharebe alanı hemen hemen zifiri karanlıktı.Lawson Battle of Hastings ss. 212-213 Dük William, Jumiègesli William’ın aktarımına göre önceki gece sürpriz bir saldırıya karşı tüm ordusunu silahlı ve hazır tutmuştu. Muharebe, Hastings’in 11 km kuzeyinde bulunan ve günümüzde Battle adlı kasabanın olduğu bölgede,Gravett Hastings s. 91 kuzeyde Calbec; güneyde Telham tepeleri olmak üzere iki tepenin arasında gerçekleşmiştir. Bölgede sık ağaçlar vardı ve yakında bir bataklık bulunmaktaydı.Marren 1066 s. 101 O dönemde muharebe alanına çok daha yakın birçok yerleşim yeri olmasına rağmen muharebenin geleneksel olarak Hastings şeklinde isimlendirilmesi alışılmadıktır. Hastings Muharebesi, Anglo-Sakson Kroniği’nde "gri elma ağacındaki muharebe" adıyla anılır. Anglo-Norman vak'anüvis Orderic Vitalis, muharebeden sonraki 40 yıllık dönemde muharebeyi "Senlac" olarak adlandırmıştır. "Senlac" kelimesi Eski İngilizce’de "kumlu su" anlamına gelen "Sandlacu" kelimesinin Norman-Fransızcası’na geçmiş hâlidir. Bu ad, muharebe alanından geçen su akıntısının adı olabilir. Muharebe, 1086 tarihli Domesday Kitabı’nda çoktan "Hasting Muharebesi" (Latince "bellum Haestingas" ya da İngilizce "Battle of Hastings") olarak adlandırılmıştı.Marren 1066 s. 157 Muharebe sabahında gün doğumu 6.48’deydi ve gündüz alışılmadık şekilde aydınlıktı.Gravett Hastings s. 59 Hava koşulları ise kayıtlarda geçmemektedir. İngiliz ordusunun güneye giderken izlediği yol da kesin olarak bilinmemektedir. İzlenmiş olması muhtemel birçok yol vardır. Bunlardan biri, Rochester’den Hastings’e giden Roma döneminden kalma bir yoldur. 1876 yılında yakınında bir madeni para zulası keşfedildiği için uzun süre boyunca İngilizlerin bu yolu izlediği düşünüldü. Diğer bir olasılık da Londra-Lewes arası Romalılardan kalma yol ve bu yolun ardından muharebe alanına giden yerel patikalardır. Muharebeye dair bazı kayıtlarda Normanların Hastings’ten muharebe alanın gittikleri belirtilse de Jumiègesli William’ın o döneme ait kayıtlarında Normanların bir gece önceden muharebe alanına gittiği belirtilir.Lawson Battle of Hastings ss. 186-187 Çoğu tarihçi ilk görüşü benimsese de,Huscroft Norman Conquest ss. 125-126Bennett Campaigns of the Norman Conquest s. 40 M. K. Lawson, Jumiègesli William’ın kayıtlarının doğru olduğunu öne sürmüştür. ===Ordu düzenleri ve taktikler=== küçükresim|left|Orduların muharebe düzeni Harold'ın kuvvetleri sıkı bir hat şeklinde dik yamacın tepesinde konuşlandırılmıştı. Hattın kanatları ağaçlar ve önlerindeki gevşek zeminle korunuyordu. Ordu hattı, yakındaki bir su akıntısına sabitlenecek kadar uzatılabilecek durumdaydı.Lawson Battle of Hastings ss. 190-191 Ön saftaki İngilizler, kalkanlarını yakın tutarak ve yer yer üst üste bindirerek saldırılara karşı koruma yaratacak bir kalkan duvarı meydana getirmişlerdi. İngilizlerin savaştaki tam konumu hakkında kaynaklarda farklılıklar görülmektedir. Bazı kaynaklar manastırın bulunduğu konumu işaret ederken,Hare Battle Abbey s. 11English Heritage Research on Battle Abbey and BattlefieldBattlefields Trust Battle of Hastings daha yeni kaynaklardan bazıları ise tam konumun Caldbec Tepesi olduğunu öne sürmektedir. Normanların savaş düzeni hakkında ise daha çok bilgi mevcuttur.Lawson Battle of Hastings s. 192 Dük William kuvvetlerini kabaca geldikleri yerlere göre üç gruba ayırmıştı. Sol kanattaki birimler Anjou, Poitou ve Maine'den gelen Bretonlardı. Bu bölüm, Breton kontunun bir akrabası olan Kızıl Alan tarafından komuta ediliyordu.Gravett Hastings s. 64 Ortadaki bölüm doğrudan dükün ve dükalık zümresinin etrafında gruplanmış olan akrabaları ve soydaşlarının komutasındaki Normanlar tarafından tutuluyordu. Sağdaki bölüm ise Picardie, Boulogne ve Flandre'den gelen bir kısım adamla birlikte Fransızlardan oluşmaktaydı. Sağ kanat William fitzOsbern ile Boulogne Kontu II. Eustace'ın komutası altındaydı. Ön cephede okçular ve hemen arkalarında mızraklı piyadeler vardı. Okçuların arasında muhtemelen az miktarda arbaletçi ve sapancı da mevcuttu. Süvariler yedekte tutulmaktaydı.Bennett Campaigns of the Norman Conquest s. 41 Muharebeye katılması beklenmeyen din adamı ve hizmetkârlardan oluşan küçük bir grup, Telham Tepesi'nin eteğinde konuşlanmıştı. William'ın kuvvetlerinin düzeninden, muharebeyi ön saftaki okçularla açıp düşmanı zayıflattıktan sonra piyade ile yakın savaşa geçmeyi planladığı anlaşılmaktadır. Piyadelerin İngiliz hatlarında açtığı gediklere süvariler ile yüklenerek İngiliz kuvvetlerini bozguna uğratacak ve kaçan askerleri süvarilerle kovalayacaklardı. ===Muharebenin başlangıcı=== Muharebe, Norman okçularının İngiliz kalkan duvarına neredeyse hiç etki etmeyen yokuş yukarı ok atışlarıyla açıldı. Yokuş açısı nedeniyle atılan oklar ya kalkanlara çarptı ya da İngilizlerin üzerinden geçip tepenin arka tarafına düştü. İngiliz ordusunda okçu olmaması, Norman okçularını karşıdan atılan ve yeniden kullanabilecekleri oklar olmadığı için aslında kısıtlamıştır.Gravett Hastings ss. 65-67 William, okçu saldırısından sonra mızraklı askerleri İngilizlere saldırıya gönderdi. İngilizler ise bu askerleri fırlattıkları mızraklar, baltalar ve taşlarla karşıladı. Norman piyadelerinin kalkan duvarında gedik açmayı başaramaması üzerine destek için süvariler ileri sürüldü. Süvarinin de başarısız olmasıyla genel bir geri çekilme başladı ve bundan dolayı sol kanattaki Bretonlar suçlandı.Bennett Campaigns of the Norman Conquest s. 42 Dük William'ın öldüğüne dair bir söylentinin ortaya çıkması da Normanlar arasındaki kargaşanın artmasına sebep oldu. İngilizler kaçmakta olan işgalcileri kovalamaya başladı ancak William atıyla kuvvetleri arasında dolaşarak yüzünü gösterdi ve bağırarak hayatta olduğunu duyurdu.Gravett Hastings s. 68 Daha sonra dük, askerlerini kovalayan İngiliz kuvvetlerine bir karşı saldırı başlattı. İngilizlerin bir kısmı bozguna uğramadan önce bir tümseğin arkasında toplandı. İngilizlerin Normanları kovalamasının Harold tarafından emredilip emredilmediği bilinmemektedir. Wace, Harold'ın adamlarına mevzilerini korumalarını emrettiğini belirtse de başka herhangi bir tarihî kayıtta buna dair bir ayrıntı verilmemiştir. Bayeux İşlemesi'nde, Harold'ın kardeşleri Gyrth ve Leofwine'ın tümsek etrafındaki çarpışmadan hemen önce öldüğü tasvir edilmiştir. Bu durum kovalamaya iki kardeşin öncülük ettiği anlamına gelebilir.Gravett Hastings ss. 72-73 Carmen de Hastingae Proelioda Gyrth'in ölümü hakkında farklı bir anlatı bulunmaktadır; anlatıya göre Harold'ın kardeşi Gyrth, onun tahminen Harold olduğunu sanan Dük William tarafından dövüşte öldürülmüştür. Poitiersli William, Gyrth ve Leofwine'ın bedenlerinin Harold'ın yakınında bulunduğunu ve bu durumdan iki kardeşin muharebenin sonlarına doğru ölmüş olduğunun anlaşıldığını belirtmiştir. İki kardeşin muharebenin başında öldükten sonra bedenlerinin Harold'a götürülmüş olması ve bu yüzden muharebe sonunda Harold'ın yakınında bulunmuş olmaları da mümkündür. Askeri tarihçi Peter Marren, eğer Gyrth ve Leofwine başta ölmüşse bu durumun Harold'ı ayakta kalıp ölümüne savaşmaya itmiş olabileceğini düşünmektedir.Marren 1066 ss. 127-128 ===Sahte geri çekilme=== küçükresim|left|Bayeux İşlemesi'nden Norman süvarilerin İngiliz piyadeleriyle dövüşünün tasvir edildiği bir sahne Tahminen askerlerin dinlenmek ve yemek yemek için bir ara vermeye ihtiyaçları olduğundan muhtemelen öğleden hemen sonra muharebeye ara verildi. William'ın da İngilizlerin askerlerini kovalamasını müteakip, kendi askerlerinin karşı saldırıya geçip İngilizleri bozguna uğratmasından ilham almış olması ve yeni bir strateji kurgulamak için ara vermeye ihtiyaç duymuş olması muhtemeldir. Norman süvarilerinin kalkan duvarına saldırır gibi yapıp geri çekilerek İngilizleri peşlerine takmalarıyla İngiliz hatlarında kırılmalara yol açmaları mümkün olabilirdi.Bennett Campaigns of the Norman Conquest s. 43 Poitiersli William bu taktiğin iki kez kullanıldığını belirtmiştir. Vak'anüvislerin kayıtlarında geri çekilmeleri hoş göstermek için bunun bir taktik olduğunu söyledikleri tartışılsa da, kayıtlarda öğleden önce gerçekleşen ilk geri çekilmenin üstü kapatılmadığı için bu durum olası değildir. O dönemde aynı taktik başka Norman orduları tarafından da kullanılmaktaydı. Bazı tarihçiler sahte geri çekilmenin bilinçli bir taktik olarak kullanılmasının muharebeden sonra uydurulduğunu öne sürmüştür. Ancak çoğu tarihçi Normanların bunu Hastings'te bilinçli olarak yaptığı konusunda hemfikirdir.Marren 1066 s. 130 Sahte geri çekilmeler İngiliz hatlarını tamamıyla bozguna uğratmamış olsa da muhtemelen kalkan duvarındaki housecarl sayısının azalmasına sebep olmuştur. Eksilen housecarlların yeri fyrd savaşçılarıyla doldurularak duvarın bozulmaması sağlanmıştır. Okçuların da dükün önderlik ettiği süvari ve piyadelerin saldırısından önce ve saldırı sırasında tekrar kullanıldıkları görülmektedir. 12. yüzyıla ait kaynaklarda okçulara yüksek bir açıyla kalkan duvarının üzerinden geçecek şekilde atış yapmalarının emredildiği söylense de, muharebe ile aynı döneme ait kaynaklarda bu bilgiye rastlanmamaktadır.Gravett Hastings ss. 76-78 İngiliz hatlarına karşı kaç kez hücuma geçildiği bilinmemektedir, ancak bazı kaynaklarda öğleden sonraki çarpışmalarda hem Normanlar hem İngilizler tarafından gerçekleştirilmiş olan çeşitli hareketlerin olduğu yazmaktadır.Marren 1066 ss. 131-133 Carmen, muharebe sırasında William'ın iki atının kendisi üzerinde iken öldüğünü iddia etmektedir. Poitiersli William'a göre ise üç at ölmüştür.Marren 1066 s. 135 ===Harold'ın ölümü=== Çeşitli kaynaklarda bu konuda çelişkili kayıtlar olsa da, Harold'ın muharabenin sonuna doğru öldüğü anlaşılmaktadır. Poitiersli William, Harold'ın ölümünden bahsederken nasıl gerçekleştiği ile ilgili bir ayrıntı vermemektedir. Bayeux İşlemesi de bu konuda pek yardımcı olmamaktadır zira işlemede Harold'ın ölüm sahnesi, kılıç darbesi ile yıkılmakta olan bir savaşçının yanında gözüne saplanmış oku tutmakta olan bir başka savaşçıyla betimlenmiştir. İki figürün de üzerinde şu ifade yer almaktadır: "Kral Harold burada ölmüştür". Hangi figürün Harold'ı betimlediği ya da ikisinin birden mi Harold'ı betimlediği net değildir.Lawson Battle of Hastings ss. 207-210 Harold'ın, gözüne isabet eden bir okla öldüğünden bahseden en eski yazılı kayıt, Montecassinolu Amatus adlı İtalyan rahip tarafından Norman tarihi üzerine 1080'lerde yazılmış bir eserdir.Marren 1066 s. 138 Malmesburyli William, Harold'ın gözünden girip beynine saplanan bir okla öldüğünü, aynı anda bir şövalye tarafından da yaralandığını belirtmiştir. Wace de göze giren ok senaryosunu tekrarlamaktadır. Carmen ise Harold'ı Dük William'ın öldürdüğünü söylemiştir ancak bu olası değildir çünkü gerçek olsaydı böyle bir durumun başka kayıtlarda da geçiyor olması gerekirdi. Jumiègesli William'ın kayıtları ise daha olanaksızdır çünkü Harold'ın sabah ilk çarpışma sırasında öldüğünü söylemektedir. Battle Manastırı Kroniğinde muharebenin kargaşasında Harold'ı kimin öldürdüğünü kimsenin görmediği belirtilmektedir.Marren 1066 s. 137 Harold'ın modern bir biyografisini yazan Ian Walker, Harold'ın muhtemelen gözüne isabet eden bir okla öldüğünü, ancak bu okla yaralandıktan sonra bir Norman şövalyesi tarafından da canının alınmış olabileceğini söylemiştir.Walker Harold ss. 179-180 Başka bir Harold biyografisi yazarı Peter Rex ise, çeşitli kayıtlar hakkında tartıştıktan sonra Harold'ın nasıl öldüğünün bilinemeyeceği sonucunu çıkarır.Rex Harold II ss. 256-263 Harold'ın ölümüyle lidersiz kalan İngiliz kuvvetleri dağılmaya başladı. Çoğunluğu kaçtı, ancak kraliyet hanesinin mensubu olan askerler Harold'ın bedeninin etrafında toplanıp sonuna kadar savaştılar. Normanlar kaçan birlikleri kovalamaya başladılar ve ismi "Malfosse" olarak geçen bir yerde yaşanan artçı çarpışma haricinde muharebe sona erdi. Malfosse'ta, ya da diğer adıyla "Evil Ditch"te (Türkçe: Uğursuz Hendek), tam olarak neler gerçekleştiği ve nerede gerçekleştiği net değildir. Çarpışma, İngilizlerin Normanlar tarafından mağlup edilmeden önce toplanıp Boulognelu Eustace'ı ağır yaraladığı küçük bir tahkimatta ya da bir grup hendekte gerçekleşmiştir.Gravett Hastings s. 80 ===Sonucun sebepleri=== Harold'ın yenilgisi muhtemelen birçok farklı durumun sonucuydu. Bunlardan biri, neredeyse aynı anda gerçekleşmiş iki işgale karşı savunma yapmak zorunda kalınmasıdır. Harold'ın 8 Eylül'de güney İngiltere'de kuvvetlerini terhis etmesi de yenilginin sebepleri arasındadır. İngiliz kuvvetlerinin William'ın ordusuyla karşılaşmak için yeterli olup olmadığı tartışmalı bir konu olsa da, birçok tarihçi Harold'ın güneye gitmek için acele etmesini ve Hastings'te William'la karşılaşmadan önce daha fazla kuvvet toplamamasını hatalı bulmaktadır. Bitkin İngiliz ordusuna yönelik bu görüşlere karşın, İngilizlerin muharebeyi tüm gün boyunca sürdürebilmiş olmalarından ötürü muharebe öncesindeki uzun yolculuktan düşünüldüğü kadar yorulmadıklarını göstermektedir.Huscroft Norman Conquest s. 130 Harold'ın Hastings'e hızla ilerlemiş olmasında, kuzeyde düşmanları Tostig'i mağlup ettikten sonra Mercialı Earl Edwin ve Northumbrialı Earl Morcar'a güvenmediğinden onları güneye götürmek istememesinin de payı olabilir. Modern tarihçiler, Harold'ın muharebe için acele etmesinin sebeplerinden birinin de William'ın çıkarma yaptığı sahilden çıkıp ilerlemesini ve daha fazla yağma yapmasını engellemek olduğuna dikkat çekmişlerdir.Marren 1066 s. 152 Yenilginin sebeplerinin çoğunluğu muhtemelen muharebe sırasında gerçekleşen olaylardı.Lawson Battle of Hastings ss. 217-218 William daha tecrübeli bir askeri liderdi, ve buna ek olarak İngiliz tarafında süvari olmaması da Harold'ın taktiksel seçeneklerini kısıtladı. Bazı yazarlar Harold'ı savaşın başında William'ın öldüğü söylentisinden faydalanamadığı için eleştirmiştir.Walker Harold ss. 180-181 İngilizler, katı bir şekilde savunmada kalmadıkları için hatalı görünmektedir zira geri çekilmekte olan Normanları kovalarken kanatlarını saldırılara açık bırakmışlardı. Bunun İngiliz komutanların tecrübesizliğinden mi, yoksa askerlerin disiplinsizliğinden mi kaynaklandığı açık değildir.Lawson Battle of Hastings ss. 219-220 Nihayetinde Harold'ın ölümü, İngiliz kuvvetlerinin düzensiz bir şekilde dağılmasına sebep olduğu için belirleyici olmuştur. Tarihçi David Nicolle, muharebeyle ilgili olarak William'ın ordusunun Norman- Fransız süvari-piyade karması taktiklerinin, Anglo-Saksonların Cermen- İskandinav piyade geleneklerine üstünlüğünü zorlanmadan gösterdiğini söylemiştir.Nicolle Normans s. 20 ==Sonrası== küçükresim|left|Battle Manastırı’ndaki keşiş yurdunun kalıntıları Muharebeden sonraki gün Harold’ın cesedi ya zırhından ya da vücudundaki izlerden teşhis edildi. Harold’ın şahsi sancağı önce William’a sunulmuş,Rex Harold II s. 253 sonra papalığa gönderilmiştir. Harold’ın kardeşleri ve housecarllarınınki de dâhil olmak üzere İngilizlerin ölüleri muharebe alanında bırakılmış, bazılarının bedenleri sonradan akrabaları tarafından alınmıştır.Gravett Hastings s. 81 Normanların ölüleri ise yeri tespit edilemeyen büyük bir toplu mezara gömülmüştür. Zayiat sayıları tam olarak bilinmemektedir. Muharebede bulunduğu bilinen İngilizlerden ölenlerin sayısına bakılarak ölüm oranının çarpışanların %50'si civarında olduğu anlaşılmaktadır ancak bu oldukça fazla sayıda bir tahmin olabilir. Normanlardan ise ismen Hastings’te savaştığı bilinen kişilerin yedide birinin öldüğü belirtilir ancak bunların tamamı soyludur ve halk tabakasından olan askerler arasında ölüm oranının daha yüksek olması muhtemeldir. Orderic Vitalis’in belirttiği sayılar oldukça abartılı olsa da, ölüm oranının dörtte biri olduğu tahmini isabetli olabilir. Marren ise Hastings’te 2.000 Norman ve 4.000 İngilizin öldüğünü tahmin etmektedir.Marren 1066 ss. 147-149 Raporlara göre muharebenin yapıldığı yamaçta yıllar sonra bile hâlâ İngiliz cesetleri bulunmaktaydı. Bilim insanlarının uzun zamandır muharebe alanındaki asidik toprak nedeniyle orada kalmış cesetlerin sağlam kalmasının mümkün olmadığını düşünmelerine rağmen son bulgular bu görüşü değiştirmiştir.Livesay "Skeleton 180 Shock Dating Result" Sussex Past and Present s. 6 Bir ortaçağ mezarlığında bulunan ve başta 13. yüzyıldaki Lewes Muharebesi ile ilişkilendirilen bir iskeletin şimdi Hastings’ten kalma olduğu düşünülmektedir.Barber and Sibun "Medieval Hospital of St Nicholas" Sussex Archaeological Collections ss. 79-109 Bir öyküye göre Harold’ın annesi Gytha, oğlunun cesedini teslim etmesi karşılığında muzaffer düke cesedin ağırlığı kadar altın teklif etmiş ancak dük bu teklifi reddetmiştir. William Harold’ın cesedinin denize atılmasını emretmiştir, ancak bunun gerçekleşip gerçekleşmediği net değildir. Başka bir hikâyede ise Harold’ın bir uçurumun tepesine gömüldüğü söylenmektedir.Marren 1066 s. 146 Sonradan, Harold tarafından kurulmuş olan Waltham Manastırı’nca Harold’ın cesedinin gizlice manastıra gömüldüğü beyân edilmiştir.Huscroft Norman Conquest s. 131 Başka efsanelere göre ise Harold Hastings’te ölmemiş, kaçıp Chester’da münzevi bir keşiş olmuştur. William hayatta kalan İngiliz liderlerinin kendisine biat etmelerini beklediyse de, bunun yerine Earl Edwin, Earl Morcar, Canterbury Başpiskoposu Stigand ve York Başpiskoposu Ealdred’in desteğini alan Edgar Ætheling, Witenagemot tarafından kral ilan edilmiştir.Douglas William the Conqueror ss. 204-205 William bunun üzerine Londra’ya ilerlemiş ve ordusunu Kent’in etrafında yürütmüştür. Southwark’ta kendisine saldıran İngiliz kuvvetlerini yenmiş, ancak Londra Köprüsü’nü almayı başaramayınca başkente daha dolambaçlı bir yoldan gitmek zorunda kalmıştır.Douglas William the Conqueror ss. 205-206 William, vadiden yukarı ilerleyerek Thames Nehri’ni geçmek için Wallingford’a gitmiş ve burada Stigand kendisine biat etmiştir. Sonrasında Londra’ya kuzeybatıdan yaklaşmadan önce Chiltern Tepeleri boyunca kuzeydoğuya ilerlemiş ve bu sırada şehrin kuvvetleriyle başka çarpışmalara girmiştir. İngiliz liderler, Hertfordshire’da bulunan Berkhamsted'de William’a teslim olmuşlardır. William, 25 Aralık 1066’da Westminster Manastırı’nda Ealdred tarafından taç giydi ve İngiltere Kralı oldu. İngiliz soylularının biat etmelerine rağmen William’a karşı direniş birkaç yıl daha sürmüştür.Douglas William the Conqueror s. 212 1067 sonlarında Exeter’da isyanlar, 1068 ortalarında Harold’ın oğullarının istilası ve yine 1068’de Northumbria’da bir ayaklanma gerçekleşmiştir.Bennett Campaigns of the Norman Conquest ss. 49-50 1069’da Northumbrialı isyancılar, Danimarka filosunun istilası ve hem güney hem de batı İngiltere’deki isyanlar sebebiyle William daha fazla sorunla karşı karşıya kalmıştır. Meydana gelen isyanları bastırırken gösterdiği acımasızlık, 1069 sonu ve 1070 başında Kuzey İngiltere’yi harap eden Kuzey Seferi’nde doruğa ulaşmıştır.Bennett, Campaigns of the Norman Conquest, ss. 51-53 1070’te çıkan başka bir isyana liderlik eden Uyanık Hereward da kral tarafından Ely’da mağlup edilmiştir.Bennett Campaigns of the Norman Conquest ss. 57-60 Battle Manastırı, William tarafından muharebenin yapıldığı yerde kuruldu. 12. yüzyıla ait kaynaklara göre, William manastırı kurmaya kendi iradesiyle ant içmiş ve manastır kilisesinin ana sunağı, Harold’ın öldüğü yere yerleştirilmişti. Papalık temsilcilerinin, 1070 yılında William'ı bu manastırı kurmaya zorlaması daha olasıdır.Coad Battle Abbey and Battlefield s. 32 Muharebe alanının topoğrafyası, manastırın inşası sırasında değiştirilmiştir, bu yüzden İngilizlerin savunduğu yamacın eğimi şu anda muharebe sırasında olduğundan çok daha düşüktür. Manastırların tasfiyesinden sonra, Battle Manastırı’nın toprakları seküler toprak sahiplerine devredildi ve konak veya kır evi olarak kullanıldı.Coad Battle Abbey and Battlefield ss. 42-46 1976’da manastır arazisi satılığa çıkarıldı ve Amerika Birleşik Devletleri’nin 200. bağımsızlık yıldönümünü şereflendirmek isteyen bazı Amerikan bağışçıların yardımıyla Britanya Hükûmeti tarafından satın alındı.Coad Battle Abbey and Battlefield s. 48 Yönetimi ve mülkiyeti günümüzde English Heritage’a ait olan muharebe alanı ve manastır arazisi halka açık durumdadır.Marren 1066 s. 165 Bayeux İşlemesi, muharebeden sonra muhtemelen Bayeuxlu Odo tarafından Bayeux’daki piskopos sarayına asılmak üzere yaptırılmıştır ve Hastings Muharebesi'ne sebep olan olayları anlatan nakışlı bir anlatıdır.Coad Battle Abbey and Battlefield s. 31 Günümüzde her yıl orijinal savaş meydanına yapılmakta olan Hastings Muharebesi canlandırmalarına binlerce figüran ve seyirci katılmaktadır. Muharebeden sonra bazı İngiliz gaziler İngiltere'den ayrıldı ve Konstantinopolis'teki Vareg Muhafızları'na katıldı. 1081'de Dyrrhachium Muharebesi'nde Normanlar ile tekrar savaştılar ve benzer koşullarda tekrar yenildiler.Norwich, John J. (1995) Byzantium: The Decline and Fall, London: Viking, s. 19 == Ayrıca bakınız == * Ermenfrid Kefareti == Notlar == ==Kaynakça== ÖzelGenel * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * == Dış bağlantılar == * Resmî English Heritage sitesi * Çarpışmanın sebepleri, muharebe ve sonrası , BBC History internet sitesi Kategori:İngiltere'nin muharebeleri Kategori:Normanlar Kategori:1060'larda çatışmalar Kategori:1066 Kategori:İngiltere'nin Normanlar tarafından fethi Kategori:Normanlar'ın muharebeleri Kategori:Hastings Kategori:I. William