KDE

KDE (K Desktop Environment - K Masaüstü Ortamı) Unix ve Unix benzeri işletim sistemleri için geliştirilmiş bir masaüstü ortamıdır. Trolltech' in QT kütüphanesi ve kendine ait KDE kütüphaneleri (kdelibs olarak adlandırılır) kullanılarak geliştirilen KDE, GNU/Linux, Solaris, BSD' ler (FreeBSD, NetBSD, OpenBSD vb. Unix ve Unix benzeri işletim sistemleri üzerinde çalışmasının yanı sıra (Mac OS X dahil) Cygwin aracılığıyla da Microsoft Windows üzerinde de çalışabilmektedir. KDE 4.0.0 sürümü, kullandığı QT 4 kütüphanelerinin Windows'ta doğrudan çalışabilmesi sayesinde Windows üzerinde cygwin katmanı olmadan çalışabilmektedir. K harfinin, başlarda Kool sözcüğünün kısaltması olması düşünülmesine rağmen, kısa süre içinde herhangi bir anlam ifade etmemesine karar verildi. Tasarının maskotu, Konqi isminde yeşil bir ejderhadır. KDE masaüstü ortamının Qt5 üzerinde geliştirilmeye başlanmasıyla üç temel bileşene ayrılmıştır; * KDE Plasma—Masaüstü ortamı bileşenlerini oluşturur.Sürüm döngüsü üçer aylık dönemlerden oluşur. * KDE Frameworks—Yazılım kütüphaneleri ve geliştirme bileşenlerini oluşturur. Sürüm döngüsü aylık dönemlerden oluşur. * KDE Applications—KDE uygulamalarını bulundurur. Sürüm isimlerini yayın tarihinden alır. Qt 5 üzerinde geliştirilen KDE masaüstü ortamının Sürüm döngüsü KDE 4 Sonrası (Qt 5 -tabanlı yazılım) Tarih Sürüm Tarih Sürüm Tarih Sürüm KDE Frameworks 5 KDE Plasma 5 KDE Applications 7 Temmuz 2014 KDE Frameworks 5.0 yayınlandı 15 Temmuz 2014 KDE Plasma 5.0 yayınlandı 17 Aralık 2014 KDE Applications 14.12 yayınlandı 7 Ağustos 2014 KDE Frameworks 5.1 yayınlandı 15 Ekim 2014 KDE Plasma 5.1 yayınlandı 12 Eylül 2014 KDE Frameworks 5.2 yayınlandı 7 Ekim 2014 KDE Frameworks 5.3 yayınlandı 6 Kasım 2014 KDE Frameworks 5.4 yayınlandı 11 Aralık 2014 KDE Frameworks 5.5 yayınlandı == Geçmiş == KDE 1996 yılında Matthias Ettrich tarafından; Tübingen Üniversitesi'nde okurken geliştirilmiştir. O dönemde UNIX ile sorunlar yaşayan Ettrich, bir newsgroup'a attığı iletiyle aradığı yazılımları ve nasıl hissettiğini yazmıştır. Kullanımı kolay olan bir masaüstü ortamını, o dönemde kız arkadaşı kullanmakta zorluk çekiyor diye başlatmıştır. Bu oldukça ilgi çekmiş ve KDE projesi doğmuştur. En başta; Qt toolkit kullanan KDE, birçok KDE/Qt yazılımı çıkarmıştır. 1997 itibarıyla de çok daha gelişmiş yazılımlar çıkmıştır. Qt'deki lisans sorunları yüzünden, iki yeni proje başlamıştır. Bunlardan ilki Harmony, ikincisi de GNOME projeleridir. 1998'in kasım ayında Qt toolkit'in açık kaynakla Q Public License (QPL) 'ı çıkarmasıyla KDE Free Qt foundation kurulmuş ve Qt özgür olma garantisi altına alınmıştır. GPL ile uyum sorunları çözüldükten sonra, Qt 4.0 ile artık Unix, Mac ve Windows platformlarında da çalışır hale gelmiş bu da KDE'yi bu platformlara da taşımıştır. KDE ve GNOME Freedesktop.org üyesidir ve Unix masasüstü ortamını geliştirmek için her ne kadar aralarında dostça bir rekabet olsa da birlikte uğraşırlar. Dosya:KDE_1.0.jpg|KDE 1.0 Dosya:KDE_2.0.jpg|KDE 2.0 Dosya:KDE_3.0.jpg|KDE 3.0 Dosya:KDE_3.5.png|KDE 3.5 Dosya:KDE_4.png|KDE 4.0 Dosya:KDE Plasma 5.16.png|KDE Plasma 5 == KDE Tasarısının düzenlenmesi == Vikipedi gibi birçok açık kaynak tasarısı katılımcıların gönüllü ve özverili katkılarıyla gerçekleşmektedir. Ancak Novell (SuSE), Trolltech ve Mandriva gibi şirketler de birçok geliştiricisini tasarının içinde çalıştırmaktadır. Bu katılımcılarla birlikte KDE'ye birçok kod, tercüme ve sanatsal destekte bulunulmaktadır. Birçok sorun e-posta listelerinde tartışılmakta ve çözülmektedir. Bunun yanı sıra; IBM ve Dell de başta olmak üzere; Ubuntu tasarısının sahibi Mark Shuttleworth yaptığı yüksek bağış ile (15 Ekim 2006) KDE'nin en büyük sponsoru olmuştur. Nokia da yeni sponsorlardan biridir ve yeni cep telefonlarında KDE'nin kullanılabilirliğini araştırmaktadır. KDE geliştiricilerinin yanı sıra; özellikle önemli ve resmî değişiklikler kde-core-devel listesi tarafından yapılmaktadır. Kendileri kaynak geliştiriciler olarak tanımlanırlar. Uzun süredir KDE'ye katılım gösterirler ve oylama yerine e-posta listelerinde tartışmaların çözülmesiyle sonuca giderler. Geliştiricilerin Dünya'nın dört bir yanından katılım göstermesinin yanı sıra, tasarının en fazla katılımcısı Almanya'dan olmaktadır. Sunucuları Kaiserslautern ve Tübingen Üniversitelerinde bulunmaktadır. KDE toplantıları da Almanya'da yapılmaktadır. == Başlıca KDE yazılımları == * Amarok - Ses oynatıcı * DigiKam - Fotoğraf yöneticisi * Dolphin - Dosya yöneticisi * Dragon Player - Vido oynatıcı * Gwenview - Resim görüntüleyici * K3b - CD ve DVD kayıt yazılımı * Kaffeine - Ses ve görüntü oynatıcısı * Kate - Basit metin düzenleyici * KDevelop - Tümleşik geliştirme ortamı (C, C++, Python, PHP) * KGet - Dosya indirme * KMail - E-posta yazılımı * Kontact - Kişisel bilgi yönetimi * KMess - MSN istemcisi * KMPlayer - Mplayer'in KDE önyüzlü hali * KMyMoney - Finans yöneticisi * KolourPaint - Resim düzenleme ve boyama yazılımı * KNotes - Hızlı not alma * Konversation - IRC yazılımı * Kopete - Anında mesajlaşma yazılımı (ICQ, MSN, Jabber vb.) * KPresenter - Sunum hazırlama yazılımı (MS Powerpoint gibi) * KRec - Ses kayıt yazılımı * KRename - Çoklu dosya yeniden adlandırma yazılımı * Krita - Grafik tasarım yazılımı * KSnapshot - Ekran görüntüsü alma aracı * KSpread - Hesap tablosu yazılımı * KTorrent - Torrent yükleme yazılımı * KWord - Yazı yazılımı * KXDocker - Dock yazılımı * Juk - Müzikçalar * Okular - Belge görüntüleyici (PDF vb.) * KDE Partition Manager - Disk bölümleme yazılımı Bunların yanı sıra; kdeedu'de KDE'ye özgü eğitim yazılımları, kdegamesde KDE'ye özgü oyunlar, ve kdetoysda da masaüstü oyuncakları ve eğlenceleri bulunmaktadır. Daha fazla bilgi için; KDE uygulamaları listesi Dosya:Amarok 2.4.png|Amarok müzik çalar uygulaması Dosya:K3b On Ubuntu.png|K3b CD/DVD yazdırma aracı Dosya:KolourPaint 4.13 (tr).png|KolourPaint boyama programı == Sürüm dönemleri ve sürüm numaraları == Ana sürümlerin geçmişi Tarih Sürüm KDE 1 14 Ekim 1996 Proje Matthias Ettrich tarafından duyurulduMatthias Ettrich original posting 12 Temmuz 1998 KDE 1.0 çıktıKDE press release for version 1.0 6 Şubat 1999 KDE 1.1 çıktıKDE News Archive for February 1999 referring to the release of version 1.1 KDE 2 23 Ekim 2000 KDE 2.0 çıktıKDE press release for version 2.0 26 Şubat 2001 KDE 2.1 çıktıKDE press release for version 2.1 15 Ağustos 2001 KDE 2.2 çıktıKDE press release for version 2.2 KDE 3 3 Nisan 2002 KDE 3.0 çıktıKDE press release for version 3.0 28 Ocak 2003 KDE 3.1 çıktıKDE press release for version 3.1 3 Şubat 2004 KDE 3.2 çıktıKDE press release for version 3.2 19 Ağustos 2004 KDE 3.3 çıktıKDE press release for version 3.3 16 Mart 2005 KDE 3.4 çıktıKDE press release for version 3.4 29 Kasım 2005 KDE 3.5 çıktıKDE press release for version 3.5 KDE 4 11 Ocak 2008 KDE 4.0 çıktıKDE press release for version 4.0 29 Temmuz 2008 KDE 4.1 çıktıKDE press release for version 4.1 27 Ocak 2009 KDE 4.2 çıktıKDE press release for version 4.2 4 Ağustos 2009 KDE 4.3 çıktıKDE press release for version 4.3 9 Şubat 2010 KDE 4.4 çıktıKDE press release for version 4.4 10 Ağustos 2010 KDE 4.5 çıktıKDE press release for version 4.5 9 Ocak 2011 KDE 4.6 çıktıKDE press release for version 4.6 27 Temmuz 2011 KDE 4.7 çıktıKDE press release for version 4.7 25 Ocak 2012 KDE 4.8 çıktıKDE press release for version 4.8 1 Ağustos 2012 KDE 4.9 çıktıKDE press release for version 4.9 6 Şubat 2013 KDE 4.10 çıktıKDE press release for version 4.10 14 Ağustos 2013 KDE 4.11 çıktıKDE 4.11 Yayınlandı http://www.kde.org/announcements/4.11/ Tasarının tarihine göre, KDE oldukça sık bir şekilde yeni sürümlerle çıkmaktadır. Öngörülen tarihten bir iki hafta geciktiği olmuştur, tarihinde en uzun geçiken sürüm, kodlardaki güvenlik açıkları nedeniyle bir aydan uzun süre ertelene KDE 3.1 sürümü olmuştur. === Ana sürümler === Şu ana kadar 22 adet ana sürüm gerçekleşmiştir. 1.0, 1.1, 2.0, 2.1, 2.2, 3.0, 3.1, 3.2, 3.3, 3.4, 3.5, 4.0, 4.1, 4.2, 4.3, 4.4, 4.5, 4.6, 4.7, 4.8, 4.9, 4.10, 5, ve yakında çıkacak olan sürüm olan 6 KDE 2'de hazırlanmış yazılımlar, KDE 3'e uyumsuzdur. KDE 1 ve 2'deki de API değişiklikleri yüzünden uyum sorunları yaşanmıştır. Her büyük sürüm duyurusu yapıldığında, bir sonraki ana sürüm için çalışmalar başlar. KDE 4'te Qt 4.x baz olarak kullanılacak ve birçok değişiklikler olacaktır. Ana sürüm numaraları büyük değişiklikleri gösterir. KDE4 tamamen tekrar yazılmıştır, KDE3'ten tamamen farklıdır. === Ara sürümler === Ara sürümlerde 3 adet sürüm numarası vardır, örn. KDE 1.1.1 ve genelde hataları çözmek için veyahut da küçük değişiklikler ve kullanılış kolaylığını arttırmak için kullanılır. Ara sürümleri daha kısa sürelerde gerçekleşir. Ara sürümlerde büyük değişiklikler olmaz. Sadece küçük güncellemeler bulunur. == Adlandırmalar == Birçok KDE yazılımı isminin başında ya da sonunda K harfini içerir. Genelde bu harf büyük yazılır ama bazı istisnalar da mevcuttur. (Amarok ve kynaptic gibi) Bazen de eğer ki özgün kelime Q ya da C ile başlıyorsa, bu harfin yerini K alır (Konsole ve Kuickshow gibi). == Mimari == KDE mimarisinde başlıca şu mimaride işler : * aRts - ses sistemi * DCOP - işlemler arasındaki sistem komünikasyonu * KHTML - HTML işlemcisi * KIO - KDE yazılımlarında network açıklığı ile ulaşımı * Kiosk - KDE'nin daha fazla kontrol edilen bir ortam olmasının engellenmesi * Kwin - Pencere yöneticisi * KConfigXT - XML dosyalarının işleyişi * Qt - Platformlar arası grafiksel bir toolkit * XMLGUI - UI elementlerinin menu ve araç çubuklarında XML dosyalarını açabilmesi === Paketleme === KDE'nin büyüklüğüne karşın KDE birkaç küçük pakete bölünmüştür. Nedeni ise kurulumu kolaylaştırmaktır.Mobil sürümler ve özelleştirilebilir sürümler için KDE 4.7 sürümü ve sonrası bazı paketlerin içerisindeki programlar ayrı birer paket haline getirilmiştir. === Yerelleştirme === KDE projesinde yer alan programlar kendi bünyesinde bulunan çeviri sistemi üzerinden gönüllüler tarafından yapılmaktadır. Yerelleştirme ekibi iletişimleri posta listesi üzerinde koordine etmektedir.Çeviri ekibine katılmak için sadece posta listesine üye olmak yeterlidir. Türkçe yerelleştirme ekibi posta listesi: https://mail.kde.org/mailman/listinfo/kde-l10n-tr Paket İçeriği Paket İçeriği Paket İçeriği analitza --- ark --- blinken --- cantor --- filelight --- gwenview --- jovie --- kaccessible --- kactivities --- kalgebra --- kalzium --- kamera --- kanagram Kelimelerin şifreli olarak kullanıldığı bulmaca benzeri bir oyun kate --- kbruch --- kcalc --- kcharselect --- kcolorchooser --- kde-base-artwork --- kde-baseapps --- Kde-i10n KDE'yi uluslararasılaştırma kde-runtime --- kde-wallpapers --- kde-workspace --- kdeadmin --- kdeartwork Daha fazla sanatsal işler (ekran koruyucu, duvar kağıdı, simge vs.) kdegames Oyunlar kdegraphics-mobipocket --- kdegraphics-strigi-analyzer --- kdegraphics-thumbnailers --- Kdelibs Özel kütüphaneler Kdemultimedia Çokluortam yazılımları Kdenetwork Ağ araçları ve yazılımları Kdepim Kişisel bilgi yönetimi ve e-posta (elmek) yazılımı kdepim-runtime --- kdepimlibs --- kdeplasma-addons --- kdesdk Geliştirici araçları kdetoys Masaüstü oyuncakları ve eğlendiricileri kdewebdev Ağ sayfası geliştirme kdf --- kfloppy --- kgamma --- kgeography --- kgpg --- khangman --- kig Etkileşimli geometri uygulamasıdır kimono --- kiten --- klettres --- kmag --- kmousetool --- kmouth --- kmplot --- kolourpaint --- konsole --- korundum --- kremotecontrol --- kross-interpreters --- kruler --- ksaneplugin --- ksecrets --- ksnapshot --- kstars --- ktimer --- ktouch --- kturtle --- kwallet --- kwordquiz --- libkdcraw --- libkdeedu --- libkexiv2 --- libkipi --- libksane --- marble --- okular --- oxygen-icons --- parley --- perlkde --- perlqt --- printer-applet --- pykde4 --- qtruby --- qyoto --- rocs Graf (çizge) algoritmalarını tasarlamaya ve analiz etmeye yardımcı bir uygulamadır smokegen --- smokekde --- smokeqt --- step İnteraktif fiziksel simulatör uygulaması superkaramba --- svgpart --- sweeper --- --- == Ayrıca bakınız == * KDE Plasma 5 * KDE uygulamaları listesi * GNOME * Xfce == Dış bağlantılar == * KDE resmi web sitesi* * KDE Türkçe belgelendirme çalışması (debian.org.tr) * "KDE on Windows" proje sayfası == Kaynakça == Kategori:KDE Kategori:Özgür ve açık kaynak yazılım kuruluşları Kategori:Özgür masaüstü ortamları Kategori:Linux Kategori:Kullanılabilinir grafik arabirim kütüphaneleri