Gadir-i Hum

Gadir-i Hum (Arapça غدیر الخم "Hum Gölcüğü") Şiî i'tikadına göre Muhammed Mustafa'nın Ali bin Ebu Tâlib'i kendisine halef olarak seçtiğini ilân ettiği, günümüz Suudi Arabistan'ının Mekke Vilâyeti ile Medine Vilâyeti'ni birbirinden ayıran "Rabiğ Vadisi" üzerinde "Rabiğ" şehri yakınlarında yer alan bir mıntıkânın adı olup, eskiden Medine'den Mekke'ye giden yolun yaklaşık 5. km'sinde sol tarafa düşen, adı geçen vadide bir nehir sebebiyle oluşmuş bir gölcük ya da bataklıktı. == Gadir-i Hum Bayramı == Ali el-Mûrtezâ'nın İslam peygamberi Muhammed tarafından "Velâyet" makâmına atandığına inanılan bu gün Şiî Müslümanlar tarafından Kurban Bayramı ve Ramazan Bayramı'na ilâveten Hicrî takvime göre Zilhicce Ayı'nın On Sekizinci günü üçüncü bir bayram olarak kutlanmaktadır. Şiîlerin inancına göre İslam peygamberi, Ali bin Ebî Tâlib'i kendisinden sonra gelecek halef tayin etmiştir. Bunun kaynağı olarak Gadir-i Hum'u öne sürerler. Bunu anmak için her sene Hicrî Zilhicce ayının 18inde "Gadir-i Hum Bayramı" kutlanır. Bu gün, Gadir-i Hum Hadisi'nin yıldönümüdür. Ali bin Ebî Tâlib'in birinci sırada halife oluşuna delil olarak getirilen hadisin bir kısmı: > Ben kimin mevlası isem, Ali de onun mevlasıdır. Ey Allah'ım, onu sevenleri > sev, ona düşman olanlara da düşman ol.Ahmed bin Hanbel, Müsned, IV, s. 368. > Sözün Arapça orijinali: "من كنت مولاه فهذا عليّ مولاه أللهم والِ من والاه و > عادِ من عاداه" Şiîliğin İmâmiye-i İsnâ‘aşer’îyye, İsmâil’îyye, Nizâr’îyye, Tâyyîb’îyye, Mustâ‘lîyye, Davûdîlik, Alavî Buhra ile Süleymanî Buhra kollarından olanlar bu bayrama katılırlar. == Sünnîlerin halifelikle ilgili görüşleri == Sünni rivayetlere göre Gadir-i Hum'da Ali hakkında 'Ben kimin mevlası isem, Ali de onun mevlasıdır.' hadisinin söylenmesinin sebebi hilafetle alakalı olmayıp birkaç sebebi vardır: Ali'nin bir savaşta yaptıklarından dolayı gücenenlerin olmasıTirmizî, "Menâkıb", 20 ve Yemen seferi sırasında ganimetlerin taksiminde katı davranmasından ötürü yanındakileri küstürmesi sebebiyle sahabilerin şikayetçi olmalarıİbn Kesir, el-Bidaye, Beyrut 1980, V, 228 ve aynı zamanda savaşlarda müslümanların müşrik akrabalarını öldürmesinden dolayı Ali'ye karşı oluşan antipatiyi gidermek için bu hadis söylenmiştir.TDV İslam Ansiklopedisi, cilt: 13, sayfa: 279-80 Pek çok Sünni kaynakta bu hadis geçmekte ancak nerede söylendiği belirtilmemektedir.Cemal Sofuoğlu, Gadir-i Hum Meselesi, s. 465 İbn Teymiye, hadisin sahih isnadı olmadığını mevzu olduğunu ve Gadir-i Hum olayının Ömer ve Osman halife seçilirken gündeme gelmediğini Rafiziler tarafından uydurulduğunu söylemiştir.İbn Teymiyye, Minhacü's Sünne, VI, 118 Ali'nin torunu Hasan el-Müsenna'ya mevla hadisinin gerçek olup olmadığı sorulması üzerine şöyle demiştir: "Evet söylemiştir. fakat bununla emirliği kastetmemiştir. Eğer maksadı bu olsaydı daha açık bir ifade kullanırdı, çünkü Resülullah müslümanıarın en fasihidir... Yemin ederim ki Allah ve Resulü halifelik için Ali'yi seçip müslümanlara idareci yapsalardı ve Ali de bunu yerine getirmeseydi Allah'ın ve Resulü'nün emirlerini ilk terkeden o olurdu."Ebu Bekir İbnü'l-Arabi, el' Avasım (İstanbûlî), s. 183-186, 196 Mevla veya veli kelimelerinin halifelik ve imamlıkla alakası olmadığı Kuran'da pek çok ayette (Tahrim Suresi, 4. ayet, Yunus Suresi, 62. ayet) geçtiği ve 'efendi', 'dost' manalarına geldiği ifade edilir. Tevbe Suresi'nin 71. ayetinde açıkça "Mümin erkekler ve mümin kadınlar birbirlerinin velileridir..." ifadesi geçer. Gadir-i Hum olayından sonra Maide Suresi'nin 67. "Rabbinden sana indirileni tebliğ et..." ayetinin Ali'nin hilafetini tasdik için değil, müfessir Fahreddin er-Râzî'ye göre siyakı ve sibakına bakıldığında Yahudi ve Hristiyanların şerrinden Muhammed'in korunduğunu ifade etmek için indirildiği beyan edilir.Fahreddin er-Razi, Mefatihu'l-Gayb, XII, 48-49 Çok yönlü alim El Kurtubî'ye göre 67. ayet Mekke döneminde inmiştir.Kurtubî, el-Câmî, VI, 243-44 Veda Haccı veya Mekke'nin Fethi zamanında indiğine dair rivayetler de vardır.Kurtubi, el-Câmî VI, 30 Başka birçok müfessire göre bu olaydan çok önce 67. ayet inmiştir. Muhammed'in hastalığında onu ziyaretinden sonra amcası Abbas bin Abdulmuttalib'in Ali'ye "Vallahi sen üç gün sonra köle olacaksın. Allah'a yemin ederim ki Abdulmuttalib oğullarının yüzünde gördüğüm ölümü Resulullah'ın yüzünde de gördüm. Haydi Reslülullah'a gidelim ve bu işin (hilafet) bize ait olup olmadığmı soralım. Eğer bize ait ise bilelim. Şayet bize ait değilse Hz. Peygamber bizi (yeni halifeye) vasiyet etsin." demesi üzerine Ali "Vallahi ben bunu yapamam, eğer Hz. Peygamber'e gider de bunu bize vermezse kimse onu bize daha sonra vermez." demiştir.Buharî; Sahih, İsti'zan 29 Ehl-i Sünnet i'tikadının mensupları Şiîlerin Ali bin Ebî Tâlib'in bütün ümmetin bilgilisi olduğu ve ilk halife olması gerektiği iddiasını reddeder. Şiîlerle Sünnilerin ayrılığının temeli bu ihtilaftır. Ehl-i Sünnetin görüşünü destekleyen bir rivayet İbn-i Asakir'in kitabı Tarih-i Dimeşkte bir rivayet geçer. Buna göre, Ali bin Ebi Talib'e "Bize kimseyi halife tayin etmeyecek misin?" denildiğinde şöyle cevap verdi: > Allah'ın Elçisi yerine birini halife bırakmadı ki ben de halife > bırakayım.İbn-i Asakir, Tarih-i Dimeşk, c. 42, s. 537,561 Allah insanların > hayrını arzu ediyorsa Peygamber'den sonra onları içlerinde en hayırlı olanın > etrafında topla­dığı gibi yakında bunları da en hayırlılarının etrafında > toplayacaktır.İbn-i Asakir, Tarih-i Dimeşk, c. 42, s.561 Ehl-i Sünnet mensuplarına göre, Ali bin Ebî Tâlib ve başka hiçbir sahabe ilk üç halife döneminde onun halifeliği için ayaklanma ya da itiraz yapmamıştır, bu yüzden de Şiîlerin halifelikle ilgili ihtilaf iddiasını reddetmektedirler. Bununla birlikte Ali'nin, hilafeti zamanında kendi taraftarlarından oluşan büyük bir topluluğa şunları söylediği rivayet edilmektedir: > Hazret-i Ebu Bekir ve Hazret-i Ömer, ümmetin en faziletlisidir. Bana > ulaştığına göre bâzı kimseler, beni o ikisinden üstün kabul etmektedir. O > ikisi üzerine beni üstün kabul edeni bulursam o iftiracıdır, iftiracıya > gereken ona gerekir. == Ayrıca bakınız == * Ömer Fatıma'nın evinde == Dış bağlantılar == * Cemal SOFUOĞLU, Gadir-i Hum Meselesi * TDV İslam Ansiklopedisi, Gadir-i Hum Maddesi ==Kaynakça== Kategori:Şiilik Kategori:Alevilik