30 Ağustos

== Olaylar == * 1071 - Malazgirt zaferi'nin ardından Alparslan'ın komutasındaki Türkler, Anadolu'ya girmeye başladı. * 1908 - Hicaz Demiryolu açıldı. * 1914 - Alman İmparatorluğu Sahil Topçu Müfrezesi, Çanakkale Boğazı’nın her iki yakasındaki istihkâmlarda göreve başladı. Bu istihkâmların komutasına Alman Amiral Von Usedom atandı. * 1918 - Lenin'in vurulması: Bolşevik lider Vladimir Lenin'e suikast girişimi gerçekleşti. Lenin, ağır yaralanmasına rağmen suikastten sağ kurtulmayı başardı. * 1922 - Türk Kurtuluş Savaşı: Başkomutan Mareşal Gazi Mustafa Kemal Paşa'nın bizzat yönettiği Dumlupınar Meydan Muharebesi, Türk Ordusu'nun kesin zaferiyle sonuçlandı. Yunan Ordusu Başkomutanı Nikolaos Trikupis ve kurmayları esir edildi. * 1924 - Gazi Mustafa Kemal Paşa, Dumlupınar Meydan Muharebesi'nin ikinci yıl dönümünde, Dumlupınar'da "Meçhul Asker Anıtı"nın temelini attı. * 1924 - Türkiye İş Bankası, ilk işlemini yaparak faaliyetlerine başladı. Bankanın kuruluş sermayesi 1 milyon liraydı. * 1925 - Mustafa Kemal Paşa, "Efendiler ve ey millet, iyi biliniz ki, Türkiye Cumhuriyeti şeyhler, dervişler, müritler, mensuplar memleketi olamaz. En doğru ve en hakiki tarikat, tarikat-ı medeniyyedir" dedi. * 1930 - Ankara-Sivas demiryolu hattı ve Sivas İstasyonu, Başbakan İsmet Paşa'nın konuşmasıyla hizmete açıldı. * 1937 - Atatürk'ün manevi kızı Sabiha Gökçen'e, 1935'te girdiği Eskişehir Hava Mektebi'nde, "Tayyareci Diploması" verildi. * 1937 - Van Gölü'nde ilk vapur seferi yapıldı. * 1941 - Alman Ordusu, Neva Nehri'ne ulaştı ve Leningrad'ın son demiryolu bağlantısını keserek, Leningrad Kuşatması'nın ilk aşamasını gerçekleştirdi. 8 Eylül 1941 tarihinde ise, kentin son kara bağlantısının kesilmesiyle 872 gün sürecek olan kuşatma başladı. * 1952 - Erzurum'da Aziziye Anıtı açıldı. * 1955 - Londra Konferansı'nda, "Kıbrıs Sorunu" ele alındı. İngiltere Kıbrıs'ta üçlü bir yönetim önerdi. Yunanistan ise ada halkının geleceğini kendinin belirlemesini istedi. Toplantıya Türkiye'den Dışişleri Bakan Vekili Fatin Rüştü Zorlu katıldı. * 1963 - Küba füze krizinin ardından, Sovyetler Birliği (Kremlin) ile ABD (Beyaz Saray) arasında doğrudan görüşmeyi sağlayacak "Kırmızı telefon" hattı devreye girdi. * 1971 - İstanbul Televizyonu deneme yayınlarına başladı. * 1974 - BM Güvenlik Konseyi, Kıbrıs'taki çarpışmalar yüzünden evlerini terk edenlerin güven içinde geri dönmelerine izin verilmesini öngören Fransa, İngiltere, Avusturya ortak karar tasarısını oy birliğiyle kabul etti. * 1977 - Orgeneral Kenan Evren, Kara Kuvvetleri Komutanlığı'na atandı. * 1981 - İran Devlet Başkanı Muhammed Ali Recai ve Başbakan Muhammed Cevad Bahomar bombalı saldırı sonucu öldürüldü. * 1985 - Uluslararası Af Örgütü, BM İnsan Hakları Komisyonu'na bir rapor gönderdi. Raporda, Bulgaristan'da Türk azınlığa karşı girişilen Bulgarlaştırma kampanyasına son verilmesi istendi. * 1988 - Irak Ordusu'ndan kaçan binlerce Kürt Türkiye sınırına yığılmıştı. Hükûmet, sınırları açmaya karar verdi ve Kürtler Hakkâri'nin Çukurca ve Uludere ilçelerine sığındı. * 1992 - Güvenlik güçleri ile İran'dan Türkiye'ye giren 300 kadar PKK militanı çatıştı; 100 militan ve 10 güvenlik görevlisi öldü. * 1995 - NATO, Bosnalı Sırplara karşı hava harekatı başlattı. Kararlı Güç Harekatı, II. Dünya Savaşı'ndan beri Avrupa'daki en yoğun bombardımanlardan biri oldu. * 2021 - ABD başkanı Joe Biden'nın orduyu Afganistan'dan çekmesi üzerine, 20 yıl sürmüş olan Afganistan Savaşı sona erdi. == Doğumlar == * 1748 - Jacques-Louis David, Fransız ressam (ö. 1825) * 1758 - Cristóbal Bencomo y Rodríguez, İspanyol katolik rahip (VII. Fernando'ın itirafçısı) (ö. 1825) * 1797 - Mary Shelley, İngiliz yazar (ö. 1851) * 1804 - Alexander Chodzko, Polonyalı şair, araştırmacı, diplomat (ö. 1891) * 1811 - Theophile Gautier, Fransız şair ve romancı (ö. 1872) * 1852 - Jacobus Henricus van 't Hoff, Hollandalı kimyacı ve Nobel Kimya Ödülü sahibi (ö. 1911) * 1852 - Evelyn De Morgan, İngiliz ressam (ö. 1919) * 1852 - J. Alden Weir, Amerikalı izlenimci ressam (ö. 1919) * 1871 - Ernest Rutherford, İngiliz fizikçi ve Nobel Kimya Ödülü sahibi (ö. 1937) * 1879 - Rıza Nur, Türk siyasetçi, yazar ve hekim (ö. 1942) * 1883 - Theo van Doesburg, Hollandalı sanatçı (ö. 1931) * 1884 - Theodor Svedberg, İsveçli kimyager (ö. 1971) * 1896 - Raymond Massey, Kanada asıllı Amerikalı tiyatro ve sinema oyuncusu (ö. 1983) * 1898 - Shirley Booth, Amerikalı tiyatro, sinema, radyo ve televizyon oyuncusu (ö. 1992) * 1906 - Joan Blondell, Amerikalı oyuncu (ö. 1979) * 1912 - Edward Purcell, Amerikalı fizikçi (ö. 1997) * 1912 - Nancy Wake, II. Dünya Savaşı'nda, Fransız direnişinin ve Normandiya Çıkarması'nın önemli isimlerinden Avustralyalı casus (ö. 2011) * 1913 - Richard Stone, İngiliz ekonomist (ö. 1991) * 1917 - Denis Healey, İngiltere'nin eski bakanlarından, İşçi Partili siyasetçi (ö. 2015) * 1919 - Kitty Wells, Amerikalı country müzik şarkıcısı (ö. 2012) * 1921 - Angelo Dundee, Amerikalı boks antrenörü (ö. 2012) * 1925 - Sami Hazinses, Ermeni asıllı Türk sinema oyuncusu (ö. 2002) * 1927 - Bill Daily, Amerikalı oyuncu (ö. 2018) * 1927 - Piet Kee, Hollandalı besteci ve orgcu (ö. 2018) * 1928 - Altan Karındaş, Türk sinema, tiyatro oyuncusu ve seslendirme sanatçısı (ö. 2021) * 1930 - Ahmet Muvaffak Falay, Türk caz trompetçisi * 1930 - Warren Buffett, Amerikalı girişimci * 1935 - John Phillips, Amerikalı şarkıcı ve müzisyen (ö. 2001) * 1937 - Bruce McLaren, Yeni Zelandalı araba yarışçısı ve McLaren takımının kurucusu (ö. 1970) * 1940 - Suna Keskin, Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu * 1941 - Zafer Kantarcıoğlu, Türk hukukçu * 1942 - Zafer Ergin, Türk tiyatro oyuncusu * 1943 - Maria Baxa, İtalyan-Sırp sinema oyuncusu * 1944 - Tug McGraw, Amerikalı beyzbol oyuncusu (ö. 2004) * 1946 - Anne-Marie, 1964'ten 1973'e kadar hüküm süren Eski Yunanistan Kralı II. Konstantin'in eşi * 1946 - Peggy Lipton, Amerikalı oyuncu (ö. 2019) * 1948 - Fred Hampton, Siyahi aktivist, Marksist- Leninist ve devrimci sosyalist (ö. 1969) * 1950 - Antony Gormley, İngiliz heykeltıraş * 1951 - Gediminas Kirkilas, Litvan siyasetçi * 1951 - Dana Rosemary Scallon, İrlandalı şarkıcı * 1951 - Ahmet Üzümcü, Türk diplomat * 1952 - Łukasz Kubot, Polonyalı profesyonel tenis oyuncusu * 1953 - Robert Parish, Amerikalı basketbolcu * 1954 - Alexander Lukashenko, Belarus Devlet Başkanı * 1955 - Zafer Atay, Türk voleybolcu ve antrenör * 1958 - Anna Politkovskaya, Rus gazeteci (ö. 2006) * 1959 - Muhammed bin Nayif, Suudi Arabistan veliahtı ve İçişleri Bakanı * 1959 - Marek Sikora, Polonyalı sinema oyuncusu ve tiyatro yönetmeni (ö. 1996) * 1961 - Yusuf Erbay, Türk bürokrat * 1961 - Zafer Algöz, Türk sinema ve dizi oyuncusu * 1962 - Alexander Litvinenko, Rus KGB üyesi (ö. 2006) * 1962 - Zafer Tüzün, Türk futbolcu ve teknik direktör * 1963 - Michael Chiklis, Amerikalı oyuncu * 1963 - Paul Oakenfold, İngiliz DJ * 1963 - Sabine Oberhauser, Avusturyalı doktor ve siyasetçi (ö. 2017) * 1966 - Zafer Şanlı, Türk bas gitarist, söz yazarı, besteci ve aranjör * 1966 - Ali al-Muqri, Yemenli roman yazarı * 1969 - Vladimir Jugović, Yugoslav millî futbolcu * 1970 - Mehmet Özgür, Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu * 1970 - Paulo Sousa, Portekizli teknik direktör ve eski millî futbolcu * 1972 - Cameron Diaz, Amerikalı oyuncu ve model * 1972 - Pavel Nedvěd, Çek futbolcu * 1974 - Javier Otxoa Palacios, İspanyol erkek bisiklet yarışçısı (ö. 2018) * 1974 - Kemal Tunçeri, Türk basketbolcu * 1975 - Marina Anissina, Rus asıllı Fransız buz patenci * 1975 - Radi Ca'aydi, Tunuslu eski millî futbolcu * 1977 - Kamil Kosowski, Polonyalı millî futbolcu * 1977 - Félix Sánchez, Amerikalı-Dominikli atlet * 1978 - Tuna Yılmaz, Türk sinema eleştirmeni ve yazar * 1982 - Andy Roddick, Amerikalı tenisçi * 1983 - Jonne Aaron, Fin müzisyen * 1983 - Emmanuel Culio, Arjantinli eski futbolcu * 1983 - Simone Pepe, İtalyan millî futbolcu * 1985 - Éva Risztov, Macar Olimpiyat altın madalyalı kadın yüzücü * 1985 - Eamon Sullivan, Avustralyalı yüzücü * 1986 - Theo Hutchcraft, İngiltereli şarkıcı ve söz yazarı * 1986 - Zafer Yelen, Türk futbolcu * 1989 - Bebe Rexha, Arnavut asıllı Amerikalı müzisyen ve söz yazarı * 1994 - Pablo Yan Fereira, Brezilyalı futbolcu * 1994 - Kwon So- hyun, Güney Koreli şarkıcı ve oyuncu * 1996 - Gabriel Barbosa, Brezilyalı futbolcu * 1997 - Alfa Semedo, Gine-Bissaulu millî futbolcu == Ölümler == * 526 - Teoderik, 493 - 526 döneminde İtalya'da Ostrogotlar Krallığı kralı (d. 454) * 1181 - III. Alexander, 7 Eylül 1159'dan ölümüne kadar papa * 1428 - Shōkō, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 101. imparatoru (d. 1401) * 1483 - XI. Louis, Fransa Kralı (d. 1423) * 1622 - Bahâüddîn Âmilî, müderris, mutasavvıf, mimar, matematikçi, şair ve astronom (d. 1031) * 1928 - Wilhelm Wien, Alman fizikçi ve Nobel Fizik Ödülü sahibi (d. 1864) * 1935 - Henri Barbusse, Fransız romancı ve gazeteci (d. 1873) * 1935 - Namık İsmail, Türk ressam (d. 1890) * 1938 - Max Factor, Sr., Yahudi asıllı Polonyalı kozmetik üreticisi (d. 1872) * 1938 - James Scott, Afroamerikan besteci (d. 1885) * 1940 - J.J. Thomson, İngiliz fizikçi ve Nobel Fizik Ödülü sahibi (d. 1856) * 1944 - Carl-Heinrich von Stülpnagel, Alman subay (d. 1886) * 1961 - Charles Coburn, Amerikalı sinema ve tiyatro oyuncusu (d. 1877) * 1970 - Abraham Zapruder, Ukrayna doğumlu Amerikalı giyim üreticisi (d. 1905) * 1971 - Ali Hadi Bara, Türk heykeltıraş (d. 1906) * 1979 - Jean Seberg, Amerikalı oyuncu (d. 1938) * 1981 - Muhammed Ali Recai, İran'ın eski cumhurbaşkanı ve başbakanı (d. 1933) * 1988 - Eren Eyüboğlu, Türk ressam (d. 1907) * 1991 - Jean Tinguely, İsviçreli ressam, deneysel sanatçı ve heykeltıraş (d. 1925) * 1993 - Taner Şener, Türk ses sanatçısı (d. 1923) * 1994 - Lindsay Anderson, İngiliz film yapımcısı (d. 1923) * 1995 - Fischer Black, Amerikalı ekonomist (d. 1938) * 1996 - Christine Pascal, Fransız oyuncu (d. 1953) * 1997 - Ernst Wilimowski, Polonyalı-Alman futbolcu (d. 1916) * 2000 - Gürdal Tosun, Türk tiyatro sanatçısı (d. 1967) * 2003 - Charles Bronson Amerikalı aktör (d. 1921) * 2003 - Donald Davidson, Amerikalı filozof (d. 1917) * 2005 - Nihat Akçan, Türk tiyatro, sinema oyuncusu ve yönetmen (d. 1926) * 2006 - Glenn Ford, Amerikalı aktör (d. 1916) * 2006 - Necip Mahfuz, Mısırlı yazar ve Nobel Edebiyat Ödülü sahibi (d. 1911) * 2008 - Gilberto Rincón Gallardo, Meksikalı politikacı (d. 1939) * 2010 - Alain Corneau, Fransız film yönetmeni ve yazar (d. 1943) * 2010 - Francisco Varallo, Arjantinli eski millî futbolcu (d. 1910) * 2013 - Seamus Heaney, İrlandalı şair, yazar ve çevirmen (d. 1939) * 2015 - Wes Craven, Amerikalı film yönetmeni, yapımcı ve senarist (d. 1939) * 2015 - Oliver Sacks, İngiliz nörolog ve yazar (d. 1933) * 2015 - Natalia Strelchenko, Rus asıllı Norveçli piyanist (d. 1976) * 2016 - Eleanor Barooshian, Amerikalı şarkıcı (d. 1950) * 2016 - Věra Čáslavská, Çek jimnastikçi (d. 1942) * 2016 - Naşide Göktürk, Türk besteci, söz yazarı ve yorumcu (d. 1965) * 2017 - Marjorie Boulton, Britanyalı şair ve yazar (d. 1924) * 2017 - Louise Hay, Amerikalı yazar (d. 1926) * 2017 - Károly Makk, Macar senarist ve film yapımcısı (d. 1925) * 2018 - İosif Kobzon, Rus şarkıcı (d. 1937) * 2018 - Vanessa Marquez, Meksika asıllı Amerikalı oyuncu (d. 1968) * 2019 - Franco Columbu, İtalyan vücut geliştirme sporcusu, yazar, oyuncu ve halterci (d. 1941) * 2019 - Valerie Harper, Amerikalı sinema ve dizi oyuncusu, komedyen, dansçı ve yazar (d. 1939) * 2019 - Hans Rausing, İsveçli-İngiliz hayırsever iş insanı (d. 1926) * 2019 - Udo Schaefer, Alman hukukçu ve Bahai inancında yazar (d. 1926) * 2020 - Rodolfo Abularach, Guatemalalı ressam ve matbaacı (d. 1933) * 2020 - Jacques Galipeau, Kanadalı aktör (d. 1923) * 2020 - Cecilia Romo, Meksikalı kadın tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (d. 1945) * 2022 - Mihail Gorbaçov, Sovyet politikacı, Devlet Başkanı ve Nobel Barış Ödülü sahibi (d. 1931) == Tatiller ve özel günler == * Türkiye Zafer Bayramı * Denizli'nin Çivril ilçesinin Yunan işgalinden kurtuluşu (1922) * Kütahya'nın Yunan işgalinden kurtuluşu (1922) * Kütahya'nın Dumlupınar ilçesinin Yunan işgalinden kurtuluşu (1922) * Manisa'nın Demirci ilçesinin Yunan işgalinden kurtuluşu (1922) *0830 30