Halis Öztürk

Halis Öztürk, Kürtçe: Xalis Begê Sipkî, (Sıpkanlı Halis Bey), 1889 - 24 Eylül, 1977), Kürt asıllı Türk siyasetçi. == Hayatı== Ağrı'nın Tutak ilçesinde Sipkan (Sipki) aşiret reislerinden ve Hamidiye Alayları'nın komutanlarından Abdülmecid Bey'in oğlu olarak dünyaya geldi. Çiftçilikle uğraştı. === Ağrı ayaklanması === Babası Abdulmecid Bey'in Erzurum Kongresi'ne Sipkan aşiretine bağlı süvarileri ile gidip Milli Mücadele'de verilen sözlerin tutulması yönünde uyarıda bulunan Abdulmecid Bey görüşmelerin olumsuz geçmesi ile birlikte oğlu Halis Bey'i Ağrı'ya göndererek isyanı komuta etmesini istemiştir. Ardından başlayan isyanda Öztürk, Ağrı ayaklanmaları sırasında etkin rolü oynadı, isyanın en önemli komutanlarından biri oldu. Mehmet Ali Kışlalı'nın aktardığına göre, Halis Bey Ağrı ayaklanmalarını başlatanlardan biri olup bir ara tutuklanıp Erzurum'dan Trabzon'a götürüldüğü sırada kaçtığını belirten kaynaklar vardır.Mehmet Ali Kışlalı, Güneydoğu: Düşük yoğunluklu çatışma, Ümit Yayıncılık, 1996, ISBN 9789757115083, s. 128. Türkiye hükûmeti ile yapılan barış görüşmesine Ağrı Cumhuriyeti'nin delegesi olarak katıldı. Ağrı İsyanı'nın bastırılmasından sonra İran'a geçti. Adına birçok dengbej türküler yazdı. === Milletvekilliği === Aftan yararanarak Türkiye'ye dönen Öztürk, 9., 10. ve 11. olmak üzere üç dönemde Demokrat Parti'den Ağrı milletvekili seçildi.Kâzım Öztürk, Türk Parlamento Tarihi: TBMM-IX. dönem, 1950-1954: 7. cilt, Türk Parlamento Tarihi Araştırma Grubu, 1999, ISBN 9789757291190, === Darbe === Öztürk, 27 Mayıs Darbesi'nden sonra tutuklanarak Yassıada'ya sürüldü ve yargılandı. Türkçesi çok az olduğu için duruşmalarda Kürtçe/Türkçe karışımı ifade verdi. Anayasa'yı tağyir ve ihlâl ettikleri ve ayaklar altına aldıklarına dair suçlamalarına karşın ""Kurtuluş savaşında malımız, canımızla, savaştık, atların dışkısından buğday ve arpa tanelerini arayacak duruma düştük. Birkaç Rus topunu ele geçirdiğimiz için belgelerle onurlandırıldık. Vatan kurtulduktan sonra köyümüze gittik. Kürt olduğumuz için bize mürteci ve mütegallibe dediniz, öldürmek istediniz, canımızı kurtarmak için mecburen dağa çıktık. Bu defa asi ve eşkıya dediniz, ardımıza kolordular sevk ettiniz, köylerimizi yaktınız, insanlarımızı öldürdünüz. 1950 yılında yalandan bir demokrasi oyunu icat ettiniz. Halkımız bizi Meclise yolladı güya Mebus olduk. 1960 yılında kutsal anayasayı çiğnedin diye askerler darbe yaptı. Bu defa mahpus olduk. Ben dört kutsal kitap bilirim, Tevrat, Zebur, İncil ve Kur´an. 1924 Anayasanızı hiç uygulamadınız ki ben onu çiğneyeyim veya kutsal olduğunu söylemediniz ki çiğnemeyeyim. Öyle anlaşılıyor ki; Halis´in yeri mebusluk değil mahpusluktur. Üstelik soyadımızı Öztürk yapmamıza rağmen bizi hep Özkürt olarak ezdiniz.” diye yanıtladı. Yassıada Yüksek Adalet Divanı'nca Anayasayı çiğnediği gerekçesiyle 10 yıl ağır hapis cezasına çarptırıldı. Cezaevinde Celal Bayar ile iki anekdotu muhteşemdir. Bir gün Bayar’a: ‘’Dört sene seninle hapishanede yattım; bir dört sene de İsmet İnönü ile yatsaydım gözüm arkada kalmazdı. Hiç olmazsa bizi ezenlerin bir kısmı bizimle bu zulümleri beraber yaşasalar belki akılları başlarına gelir, zulüm etmenin ne kadar kötü olduğunu ifade anlarlar’’der.http://www.rupelanu.org/service/amp/osman-aydin-halis-ozturku- yazdi-zeka-cesaret-ve-mucadelenin-sembolu-bir-kurt-9907h.htm Yassıada ve Kayseri hapishanesinde kaldığı dönemin koğuş arkadaşı Abdülmelik Fırat, Fırat Mahzun Akar adlı anılarında Halis Öztürk'ün çok zeki ve espirili bir kişiliğe sahip olduğu yazmaktadır.Abdülmelik Fırat, Fırat Mahzun Akar, Avesta, 1996, ISBN 9789757112099, s. 38-39. Yassıada'nın canlı tanıklarından Samet Ağaoğlu, Marmara'da Bir Ada adlı eserinde Halis Öztürk'ün başkanın küçültücü bütün sorularını şivesi kadar tatlı espirileri ile karşıladığını yazmaktadır.Samet Ağaolğlu, Marmara'da Bir Ada, Baha Matbaası, 1972, s. 76. 24 Eylül 1977'de öldü. === Ailesi === Üç eşi, 13 kızı ve 7 oğlu vardır. == Kaynakça == Kategori:1889 doğumlular Kategori:1977 yılında ölenler Kategori:Ağrı doğumlu siyasetçiler Kategori:Kürt asıllı Türk siyasetçiler Kategori:TBMM 9. dönem Ağrı milletvekilleri Kategori:TBMM 10. dönem Ağrı milletvekilleri Kategori:TBMM 11. dönem Ağrı milletvekilleri Kategori:Demokrat Parti (1946) mensubu siyasetçiler Kategori:20. yüzyıl Türk siyasetçileri Kategori:Kürt tutuklular ve hükümlüler Kategori:Türk tutuklular ve hükümlüler Kategori:Türkiye tarafından tutuklanan kişiler