Millî Küme

Millî Küme (daha sonra kullanılan adlarıyla Maarif Mükâfâtı ve Millî Eğitim Kupası), Türkiye Futbol Federasyonu tarafından düzenlenen, İstanbul, Ankara ile İzmir liglerinden katılan takımların mücadele ettiği ulusal futbol ligidir. 1937-1950 yılları arasında 11 kez, deplasmanlı lig formatında düzenlenmiştir. O dönemde Ankara ve İzmir liglerinin dolay şehirlerden takımlar barındırdığından dolayı Millî Küme'de 3 büyük şehirden fazla şehir temsil edilmiştir. Türkiye millî takımının 1948 Yaz Olimpiyatları ile 1949 Akdeniz Kupası'na katılması nedeniyle 1948 ve 1949 sezonlarında, olumsuz hava koşulları nedeniyle ise 1942 sezonunda düzenlenememiştir. İstanbul'daki karşılaşmalar Taksim Stadyumu'nda, Ankara'dakiler 19 Mayıs Stadyumu'nda, İzmir'deki karşılaşmalar ise Alsancak Stadyumu'nda oynanmıştır. Millî Küme 1950'de son kez oynanıp sonlandırılmıştır. Ligde en çok şampiyonluğu 6 kez ile Fenerbahçe elde etmiştir. İcra edildiği devirde en çok ilgi gören futbol ligi olmuştur. == Tarihçe == Millî Küme'nin kurulmasından önce ülkede Türkiye Futbol Şampiyonası ilk ulusal şampiyona olarak vardı. Turnuva bölge ve şehir liglerinde şampiyon olan takımları eliminasyon usulüne göre karşılaştırıp Türkiye şampiyonunu belirliyordu. 1920'lerin sonuna doğru kamuoyundaki "ulusal lig" isteği, Avrupa'daki örneklerin de verildiği zamanın gazete ve dergilerinde belirmeye başlamıştı. 1937 yılında Türkiye Futbol Federasyonu'nun Millî Küme'yi kurup Mayıs ayında başlatmasıyla bu istek yerine getirilmişti. Millî Küme'ye İstanbul Ligi'nin ilk dört, Ankara Ligi ile İzmir Ligi'nin ilk iki sıradaki takımları katılabiliyordu. O dönemde Ankara ve İzmir liglerinin dolay şehirlerden takımlar barındırdığından dolayı Millî Küme'de 3 büyük şehirden fazla şehir temsil edilmiştir. 1941'de bu liglerde yer almayan Eskişehir Demirspor da lige TFF tarafından dahil edilmiştir. Eskişehir temsilcisi maçlarını Ankara'da oynamak zorunda kalmıştır. Spor tarihçisi Mehmet Yüce'ye göre Millî Küme icra edildiği devirde en çok ilgi gören futbol ligi olmuştur. 1942 yılında olumsuz hava koşulları ve kimi uluslararası organizasyonlar nedeniyle İstanbul Ligi geç bitmiş ve bundan dolayı Millî Küme tertip edilmemiştir. Lig 1948 ve 1949 yıllarında ise Türkiye millî takımının 1948 Yaz Olimpiyatları ile 1949 Akdeniz Kupası'na katılması nedeniyle düzenlenememiştir. 1944 yılında dönemin başbakanı olan Şükrü Saracoğlu'nun önerisiyle Türk futbol tarihindeki ilk Başbakanlık Kupası maçı düzenlenmiştir. Türkiye Futbol Şampiyonası'nı kazanan takım, bu kupada Millî Küme birincisi ile karşı karşıya gelmiştir. İki şampiyon takımın karşılaştığı bu kupa Avrupa'daki ilk süper kupalardan biridir. Türkiye Futbol Şampiyonası 1924 yılından 1935'e dek ülkenin ilk ulusal şampiyonası olup 1937 yılında yerini Millî Küme'ye bırakmıştır. Bu şampiyona TFF tarafından 1940 yılında yeniden hayata geçirilmiş, ancak o zamandan itibaren Millî Küme'nin gölgesinde kalmıştır. Başbakanlık Kupası'nın bu formatı, Millî Küme'nin de son kez oynandığı 1950 yılına dek devam etmiştir. == Format == Millî Küme sekiz takımdan oluşuyordu. Yerel sezonların sonunda İstanbul Ligi'nin ilk dört, Ankara Ligi ile İzmir Ligi'nin ilk iki sıradaki takımları katılabiliyordu. Lig yerel sezonların bitiminden sonra bir sezon üzerinden değil, bir yıl içinde oynanıyordu. Millî Küme iki devreli deplasmanlı lig formatında düzenleniyordu. Galibiyet alan takıma 3 puan, beraberliğe 2 puan, yenilgiye de 1 puan veriliyordu. Hükmen yenilgilere ya da geri çekilmelere ise puan verilmiyordu. Ligdeki sıralama önce toplanan puana, ardından gol averajına (atılan gol sayısı, yenilen gol sayısı ile bölünüyor) göre belirleniyordu. Düşme ve yükselme sistemi o dönemde Millî Küme'nin tek ulusal lig olduğundan dolayı yoktu. == Şampiyonlar == === Sezonlara göre === Sezon Şampiyon İkinci 1937 Fenerbahçe (1) Galatasaray 1938 Güneş (1) Beşiktaş 1939 Galatasaray (1) Ankara Demirspor 1940 Fenerbahçe (2) Galatasaray 1941 Beşiktaş (1) Galatasaray 1942 Düzenlenmedi Düzenlenmedi 1943 Fenerbahçe (3) Galatasaray 1944 Beşiktaş (2) Fenerbahçe 1945 Fenerbahçe (4) Beşiktaş 1946 Fenerbahçe (5) Beşiktaş 1947 Beşiktaş (3) Fenerbahçe 1948 1948 Yaz Olimpiyatları nedeniyle düzenlenmedi 1948 Yaz Olimpiyatları nedeniyle düzenlenmedi 1949 1949 Akdeniz Kupası nedeniyle düzenlenmedi 1949 Akdeniz Kupası nedeniyle düzenlenmedi 1950 Fenerbahçe (6) Galatasaray === Takımlara göre === Takım Şampiyonluk İkincilik Şampiyonluk yılları Fenerbahçe 6 2 1937, 1940, 1943, 1945, 1946, 1950 Beşiktaş 3 3 1941, 1944, 1947 Galatasaray 1 5 1939 Güneş 1 \- 1938 Ankara Demirspor \- 1 == Rekorlar == === En çok gol atanlar === Sıra Oyuncu Gol Maç Takım(lar) 1 Hakkı Yeten 95 118 Beşiktaş 2 Melih Kotanca 83 86 Güneş, Fenerbahçe 3 Şeref Görkey 75 107 Beşiktaş 4 Naci Bastoncu 56 117 Fenerbahçe 5 Sait Altınordu 46 67 Altınordu 5 Selahattin Almay 46 61 Güneş, Galatasaray 7 Gündüz Kılıç 35 62 Galatasaray, Ankara Demirspor 8 Kemal Gülçelik 34 38 Beşiktaş 9 Şükrü Gülesin 33 64 Ankaragücü, Beşiktaş 10 Süleyman Tekil 32 47 Galatasaray, İstanbulspor === En çok oynayanlar === Sıra Oyuncu Maç Takım(lar) 1 Cihat Arman 122 Fenerbahçe 2 Hakkı Yeten 118 Beşiktaş 3 Naci Bastoncu 117 Fenerbahçe 4 Hüseyin Saygun 110 Beşiktaş, Vefa 5 Şeref Görkey 107 Beşiktaş 6 Mehmet Ali Tanman 97 Beşiktaş 7 Faruk Barlas 96 Güneş, Galatasaray 8 Ömer Boncuk 90 Güneş, Fenerbahçe 9 Melih Kotanca 86 Güneş, Fenerbahçe 10 Ahmet Erol 78 Muhafızgücü, Gençlerbirliği, Fenerbahçe == Ayrıca bakınız == * Türkiye futbol şampiyonları listesi * Türkiye Futbol Şampiyonası * Federasyon Kupası * Başbakanlık Kupası == Dış bağlantılar == * RSSSF == Kaynakça == Kitaplar * * Kategori:Avrupa'daki eski birinci seviye ulusal futbol ligleri Kategori:Türkiye'deki feshedilen futbol müsabakaları Kategori:1937'de Türkiye'de kurulan oluşumlar Kategori:1937'de kurulan yinelenen spor etkinlikleri Kategori:1950'de feshedilmiş oluşumlar