Türkiye'nin illeri

Anadolu yarımadası ile Trakya toprakları üzerine kurulan Türkiye'nin, 81 ili vardır. İller, Türkiye'nin en büyük idari bölümleridir. Bu seksen bir il, dokuz yüz yetmiş üç ilçeye bölünmüştür. Bu ilçeler, en küçük idari birim olan mahalle ve köyleri içinde barındırır. İllerde yönetme ve yürütme görevi, içişleri bakanı tarafından önerilen ve bakanlar kurulunun onayından sonra cumhurbaşkanı tarafından atanan valiler tarafından yerine getirilir. Osmanlı İmparatorluğu'nun yıkılışı ve 29 Ekim 1923'te Türkiye Cumhuriyeti'nin resmen kuruluşundan sonra idari sistemde değişikliklere gidildi. İki yıl sonra Ardahan, Beyoğlu, Çatalca, Dersim, Ergani, Gelibolu, Genç, Kozan, Oltu, Muş, Siverek ve Üsküdar illeri ilçeye dönüştürüldü. 1927'de ise Doğubayazıt ilçeye dönüştürüldü ve Ağrı'ya bağlandı. 1929'da Muş tekrar il oldu, Bitlis ilçe hâline getirildi. Dört yıl sonra Aksaray, Cebelibereket, Hakkâri ve Şebinkarahisar'ın ilçe olması, Mersin ile Silifke'nin birleştirilip İçel adında yeni bir ilin oluşturulmasıyla ve Artvin ile Rize'nin birleştirilip Çoruh adında yeni bir ilin oluşturulmasıyla sayı elli altıya düştü. 1936'da Rize, Tunceli ve Hakkâri tekrar il oldu, yine aynı yıl Dersim'in adı Tunceli olarak değiştirildi; 1939'da Hatay Devleti, Türkiye'ye bağlanarak il oldu. 1953'te, Uşak'ın il, Kırşehir'in ilçe olması kararlaştırıldı, 1954'te Adıyaman, Nevşehir ve Sakarya il statüsü kazandı. 1956'da Çoruh ilinin ismi Artvin olarak değiştirildi, 1957'de Kırşehir'in il statüsü geri verildi. Bu yıldan sonra otuz iki yıl boyunca il sayısında herhangi bir değişiklik olmadı. 1989'da Aksaray, Bayburt, Karaman ve Kırıkkale; 1990'da Batman ve Şırnak; 1991'de Bartın; 1992'de Ardahan ve Iğdır; 1995'te Yalova, Karabük ve Kilis; 1996'da Osmaniye, ve 1999'da Düzce il oldu. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre, Türkiye'nin nüfusu 2019 yılı itibarıyla 83 milyon kişiye ulaştı. Bu rakamın 77 milyonunu il ve ilçe merkezlerinde yaşayanlar oluşturdu. Ülkedeki en fazla nüfusu barındıran il İstanbul, en az nüfusu barındıran il Bayburt'tur. Ayrıca en büyük yüzölçümüne sahip il Konya, en küçük yüzölçümüne sahip il Yalova'dır. Merkezi İzmit olan Kocaeli ili, merkezi Adapazarı olan Sakarya ili, merkezi Mersin olan İçel ili ve merkezi Antakya olan Hatay ili dışında büyükşehir olmayan tüm illerin merkez ilçelerinin adı, il ile aynı adı taşır. == İller == Renkler Başkent ve büyükşehir Büyükşehir {| class="wikitable sortable plainrowheaders" width="100%" Ad Alan (km²) Nüfus (2021) Plaka kodu Telefon kodu Vali Adana 13.844 2.263.373 161,65 01 322 Süleyman Elban Adıyaman 7.337 632.148 85,38 02 416 Aykut Pekmez Afyonkarahisar 14.016 744.179 52,04 03 272 Kübra Güran Yiğitbaşı Ağrı 11.099 524.644 48,31 04 472 Osman Varol Aksaray 7.659 429.069 54,36 68 382 Hamza Aydoğdu Amasya 5.628 335.331 60,02 05 358 Mustafa Masatlı Ankara 25.632 5.747.325 220 06 312 Vasip Şahin Antalya 20.177 2.619.832 124,48 07 242 Ersin Yazıcı Ardahan 4.934 94.932 19,72 75 478 Hüseyin Öner Artvin 7.393 169.543 23,11 08 466 Yılmaz Doruk Aydın 8.116 1.134.031 136,88 09 256 Hüseyin Aksoy Balıkesir 14.583 1.250.610 84,25 10 266 Hasan Şıldak Bartın 2.330 201.711 85,08 74 378 Sinan Güner Batman 4.477 626.319 135,95 72 488 Hulusi Şahin Bayburt 3.746 85.042 22,64 69 458 Cüneyt Epcim Bilecik 4.179 228.335 52,50 11 228 Bilal Şentürk Bingöl 8.004 283.112 34,95 12 426 Kadir Ekinci Bitlis 8.294 352.277 41,97 13 434 Oktay Çağatay Bolu 8.313 320.014 38,02 14 374 Ahmet Ümit Burdur 7.175 273.716 37,74 15 248 Ali Arslantaş Bursa 10.813 3.147.818 282,63 16 224 Yakup Canbolat Çanakkale 9.817 557.276 55,22 17 286 İlhami Aktaş Çankırı 7.542 196.515 25,95 18 376 Abdullah Ayaz Çorum 12.428 526.282 42,71 19 364 Mustafa Çiftçi Denizli 12.134 1.051.056 85,47 20 258 Ali Fuat Atik Diyarbakır 15.168 1.791.373 115,79 21 412 Ali İhsan Su Düzce 2.492 400.976 157,36 81 380 Cevdet Atay Edirne 6.145 412.115 67,35 22 284 Ekrem Canalp Elazığ 9.383 588.088 62,99 23 424 Erkaya Yırık Erzincan 11.815 237.351 19,86 24 446 Mehmet Makas Erzurum 25.006 756.893 30,47 25 442 Okay Memiş Eskişehir 13.960 898.369 63,57 26 222 Erol Ayyıldız Gaziantep 7.101 2.330.432 328,18 27 342 Davut Gül Giresun 7.025 450.154 63,82 28 454 Enver Ünlü Gümüşhane 6.668 150.119 24,67 29 456 Kamuran Taşbilek Hakkâri 7.095 278.218 39,60 30 438 İdris Akbıyık Hatay 5.524 1.670.712 294,87 31 326 Rahmi Doğan Iğdır 3.664 203.159 54,43 76 476 Hüseyin Engin Sarıibrahim Isparta 8.946 445.678 49,73 32 246 Ömer Seymenoğlu İstanbul 5.461 15.840.900 2.841,83 34 212, 216 Davut Gül İzmir 11.891 4.425.789 367,27 35 232 Yavuz Selim Köşger Kahramanmaraş 14.520 1.171.298 79,48 46 344 Ömer Faruk Coşkun Karabük 4.142 249.287 59,98 78 370 Fuat Gürel Karaman 8.678 258.838 29,18 70 338 Mehmet Alpaslan Işık Kars 10.193 281.077 28 36 474 Türker Öksüz Kastamonu 13.064 375.592 29,04 37 366 Avni Çakır Kayseri 16.970 1.434.357 82,93 38 352 Gökmen Çiçek Kırıkkale 4.791 275.968 59,07 71 318 Yunus Sezer Kırklareli 6.459 366.363 56,02 39 288 Birol EKİCİ Kırşehir 6.584 242.944 36,89 40 386 İbrahim Akın Kilis 1.412 145.826 100,91 79 348 Recep Soytürk Kocaeli 3.397 2.033.441 574,92 41 262 Seddar Yavuz Konya 40.838 2.277.017 54,66 42 332 Vahdettin Özkan Kütahya 11.634 578.640 49,79 43 274 Ali Çelik Malatya 12.259 808.692 65,27 44 422 Aydın Baruş Manisa 13.339 1.456.626 107,99 45 236 Yaşar Karadeniz Mardin 8.780 862.757 95,53 47 482 Mahmut Demirtaş Mersin 16.010 1.891.145 114,95 33 324 Ali İhsan Su Muğla 12.654 1.021.141 77,69 48 252 Orhan Tavlı Muş 8.650 405.228 47,26 49 436 İlker Gündüzöz Nevşehir 5.485 308.003 55,24 50 384 İnci Sezer Becel Niğde 7.234 363.725 48,59 51 388 Yılmaz Şimşek Ordu 5.861 760.872 128,68 52 452 Tuncay Sonel Osmaniye 3.320 553.012 162,27 80 328 Erdinç Yılmaz Rize 3.835 345.662 89,49 53 464 Kemal Çeber Sakarya 4.824 1.060.876 213,44 54 264 Çetin Oktay Kaldırım Samsun 9.725 1.371.274 138,66 55 362 Zülkif Dağlı Siirt 5.717 331.980 57,77 56 484 Osman Hacıbektaşoğlu Sinop 5.717 218.408 38,17 57 368 Erol Karaömeroğlu Sivas 28.164 636.121 22,68 58 346 Salih Ayhan Şanlıurfa 19.242 2.143.020 107,76 63 414 Abdullah Erin Şırnak 7.078 546.589 74,82 73 486 Ali Hamza Pehlivan Tekirdağ 6.190 1.113.400 170,50 59 282 Aziz Yıldırım Tokat 10.042 602.567 61,01 60 356 Ozan Balcı Trabzon 4.628 816.684 174,79 61 462 İsmail Ustaoğlu Tunceli 7.582 83.645 11,16 62 428 Mehmet Ali Özkan Uşak 5.555 373.183 66,69 64 276 Funda Kocabıyık Van 20.921 1.141.015 54,33 65 432 Mehmet Emin Bilmez Yalova 798 291.001 339,56 77 226 Muammer Erol Yozgat 13.690 418.500 30,76 66 354 Ziya Polat Zonguldak 3.342 589.684 178,35 67 372 Mustafa Tutulmaz == Türkiye il merkez rakımları == İl Adı Rakım (Google Earth) Adana 25 Adıyaman 701 Afyon 1012 Ağrı 1630 Amasya 400 Ankara 905 Antalya 62 Artvin 530 Aydın 92 Balıkesir 145 Bilecik 513 Bingöl 1159 Bitlis 1637 Bolu 741 Burdur 963 Bursa 238 Çanakkale 11 Çankırı 730 Çorum 822 Denizli 392 Diyarbakır 674 Edirne 50 Elâzığ 1041 Erzincan 1216 Erzurum 1923 Eskişehir 796 Gaziantep 838 Giresun 14 Gümüşhane 1174 Hakkâri 1756 Hatay 89 Isparta 1058 Mersin 18 İstanbul 25 İzmir 9 Kars 1756 Kastamonu 814 Kayseri 1060 Kırklareli 231 Kırşehir 991 Kocaeli 4 Konya 1023 Kütahya 958 Malatya 970 Manisa 79 Kahramanmaraş 562 Mardin 938 Muğla 659 Muş 1334 Nevşehir 1197 Niğde 1239 Ordu 25 Rize 11 Sakarya 41 Samsun 10 Siirt 887 Sinop 27 Sivas 1313 Tekirdağ 28 Tokat 630 Trabzon 36 Tunceli 922 Şanlıurfa 527 Uşak 915 Van 1728 Yozgat 1317 Zonguldak 10 Aksaray 1228 Bayburt 1555 Karaman 1063 Kırıkkale 746 Batman 570 Şırnak 1343 Bartın 12 Ardahan 1799 Iğdır 860 Yalova 8 Karabük 264 Kilis 660 Osmaniye 121 Düzce 149 Rakım (Google Earth) valilik binalarının bulunduğu yerdir. == Eski iller == küçükresim|400px|1927 yılındaki illeri gösteren bir harita * Doğubayazıt ili, Ağrı iline bağlandı. * Çatalca ili, İstanbul iline bağlandı. * Gelibolu ili, Çanakkale iline bağlandı. * Genç ili, Bingöl iline bağlandı. * Kozan ili, Adana iline bağlandı. * Şebinkarahisar ili, Giresun iline bağlandı. * Siverek ili, Şanlıurfa iline bağlandı. * Silifke ili, Mersin iline bağlandı. == Ayrıca bakınız == * Türkiye'de büyükşehir belediyeleri * Türkiye'nin ilçeleri * ISO 3166-2:TR == Notlar == * A İllerin alanlarına, sınırları dahilindeki akarsu ve göller dahildir. * B İçel'in adı, 2002 yılında resmen Mersin olarak değiştirildi. * C İstanbul'da 212, Avrupa Yakası'nın; 216, Anadolu Yakası'nın telefon kodudur. == Kaynakça == *