Şor alfabeleri

Şor alfabeleri — Şor Türkçesinde yazı için kullanılan damgalar sistemleri. XX. yüzyıldan beri kullanılan Şor alfabesini 3 etapta ayırabiliriz * 1929 yılına kadar — Kiril alfabesi * 1929—1938 — Latin alfabesi * 1938 sonrası — Kiril alfabesi == Şorca'nın alfabeleri == == I. Türk Alfabesi: Orhun Alfabesi == Şor Türklerinin bilinen ilk alfabesi Orhun yazıtları'nda da kullanılan ve yaygın adıyla Göktürk Alfabesi olarak bilinen abecedir (Köktürk işaretleri, Runik alfabe vb.). Bu alfabe doğu ve batıdaki Hun Kağanlığı’nın devrinden, 1. yüzyıldan beri Göktürkler devrine ve kullanım sıklığı düşse de, Uygur devleti devrine dek (MS. 10. yüzyıl) kullanılmıştır. Örnek: Dosya:Tunga tigin.svg ==II. Türk Alfabesi: Uygur Alfabesi == Türkçenin bütün yazı çeşitleri içinde en çok kullanılmış olanıdır. Soğut yazısının yakın akrabası olan ve Uygur Türkleri tarafından Türkçeye uyarlanıp yüzyıllarca kullanılan bir alfabedir. Divanü Lügati’t-Türk’te Kaşgarlı Mahmud, Uygur alfabesini, “Türk alfabesi” adıyla anmaktadır.Besim Atalay, Divanü Lügati't-Türk. Türk Tarih Kurumu, Ankara, 2006: ISBN 975-16-0405-2 == Kiril asıllı Şor alfabesi == === Misyoner alfabesi === Şor dilinde birinci kitap 1885 yılında bastırıldı. Bu kitapta Rus alfabesi harfleri (Ё ё, Ф ф, Щ щ, Ѣ ѣ harflerinden başka) şu Ј ј, Ҥ ҥ, Ӧ ӧ, Ӱ ӱ ekleme harfleri de kullanılmıştır. 1927 yılında yeni alfabe kabul edildi. Bu yeni alfabede Rus harfleri (Ё ё, ъharflerinden başka) ve ekleme şu Ө ө, Ҥ ҥ, Ӱ ӱ harfleri de kullanılmaya başlandı. == Latin alfabesi == Bütün Türk Dünyasında olduğu gibi 1928—1938 yıllarında Şor dili için Latin alfabesinin kullanımına geçildiН. П. Дыренкова. Грамматика шорского языка. — М.-Л.: Изд-во АН СССР, 1941. — С. 3-6. — 307 с. — 500 экз. http://nauka1941-1945.ru/files/pdf/EB_1941_AKS_00000138.pdf Н. П. Дыренкова. Шорский фольклор. — М.-Л.: Изд-во АН СССР, 1940. — С. VI-IX. — 800 экз. http://www.kunstkamera.ru:8081/siberia/Texts/Dyrenkova-ShorFolk.pdf . A a B в C c D d Ə ə F f G g Ƣ ƣ I i J j K k Q q M m N n Ꞑ ꞑ O o Ө ө P p R r S s T t U u V v Ş ş Z z Ƶ ƶ L l Ь ь Y y Į į == Şimdiki alfabe == Günümüzde Şor dili yazı sistemi için Kiril alfabesi kullanılmaktadırН. Н. Курпешко-Таннагашева, Ф. Я. Апонькин. Шорско-русский и русско-шорский словарь = Шор-қазақ пазок қазақ-шор ӱргедиг сӧстӱк. — Кемерово: Кемеровское кн. изд-во, 1993. — С. 5. — 149 с. — 5000 экз. — ISBN 5-7550-0385-8.. Bu alfabe bütün Rus alfabesi harflerini içine almaktaН. Н. Широбокова, Н. Н. Курпешко Шорская письменность и образование // Тувинская письменность и вопросы исследования письменностей и письменных памятников России и Центрально-Азиатского региона. — Кызыл - Абакан, 2010. — Т. I. — С. 39-45. — ISBN 978-5-7091-0441-9. ayrıca ekleme olarak Ӧ ӧ, Ӱ ӱ Нъ нъ harfleri de bulunmaktadırЭ. Ф. Чиспияков. Учебник шорского языка. — Кемерово: Кемеровское кн. изд-во, 1992. — С. 7. — 318 с. — 1000 экз. — ISBN 5-7550-0338-6.Г. И. Донидзе Шорский алфавит // Вопросы совершенствования алфавитов тюркских языков СССР. — М.: «Наука», 1972. — С. 202-207.. alfabe : А а Б б В в Г г Ғ ғ Д д Е е Ё ё Ж ж З з И и Й й К к Қ қ Л л М м Н н Ң ң О о П п Р р С с Т т У у Ф ф Х х Ц ц Ч ч Ш ш Щ щ Ъ ъ Ы ы Ь ь Э э Ю ю Я я == XX. ve XXI. yüzyılda Şorların kullandığı alfabelerin karşılaştırmalı tablosu == Алфавиттәр таблицаһы Алфавиттәр таблицаһы Алфавиттәр таблицаһы Алфавиттәр таблицаһы Алфавиттәр таблицаһы Kiril Kiril Latin Kiril Şimdiki alfabe 1885 1927-1930 1930—1938 1938-1980- 1980-den beri А а A a A a А а А а Б б Б б B в Б б Б б В в В в V v В в В в Г г Г г G g Г г Г г Г г Г г Ƣ ƣ Г г Ғ ғ Д д Д д D d Д д Д д Е е Е е Е е Е е Ё ё Ж ж Ж ж Ƶ ƶ Ж ж Ж ж З з З з Z z З з З з И и, I i, Ѵ ѵ И и I i, Į į И и И и Й й Й й J j Й й Й й К к К к K k К к К к К к К к Q q К к Қ қ Л л Л л L l Л л Л л М м М м M m М м М м Н н Н н N n Н н Н н Ҥ ҥ Ҥ ҥ Ꞑ ꞑ Нъ нъ Ң ң О о О о О о О о О о Ӧ ӧ Ө ө Ө ө Ӧ ӧ Ӧ ӧ П п П п P p П п П п Р р Р р R r Р р Р р С с С с S s C c C c Т т Т т T t Т т Т т У у У у U u У у У у Ӱ ӱ Ӱ ӱ Y y Ӱ ӱ Ӱ ӱ Ѳ ѳ Ф ф F f Ф ф Ф ф Х х Х х Х х Х х Ц ц Ц ц Ц ц Ц ц Ч ч, J j Ч ч C c Ч ч Ч ч Ш ш Ш ш Ş ş Ш ш Ш ш Щ щ Щ щ Щ щ ъ ъ ъ Ы ы Ы ы Ь ь Ы ы Ы ы ь ь ь ь Э э Э э Ə ə, Е е Э э Э э Ю ю Ю ю Ю ю Ю ю Я я Я я Я я Я я == Faydalı edebiyat == * Шорскій Букварь. Шор кіжілері балаларын мічіке ӱгретче. Для инородцевъ восточной половины Кузнецкаго округа. Kazan, 1885 == Ayrıca bakınız == * Şorlar * Şorca * Türk dilleri * Tıva Türkçesi * Orhun yazıtları * Türk dil alfabesi == Kaynakça == == Dış bağlantılar == * Türk Dil Kurumu * Türk Dil Kurumu - Büyük Türkçe Sözlük * Türk Dil Kurumu - Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü * Türk Dil Kurumu - Kişi Adları Sözlüğü * Türk Dil Kurumu - Türk Lehçeleri Sözlüğü * Türk Dil Kurumu - Türkçede Batı Kökenli Sözcükler Sözlüğü Kategori:Şorca