Sogn og Fjordane

Sogn og Fjordane (Norveççe: Sogn og Fjordane) Norveç'in batı kıyısında bulunan eyalettir. Kuzeyinde Møre og Romsdal, güneyinde Bergen, doğusunda Oppland ve güneydoğusunda Buskerud ile sınır olan eyalet 18,623 km² yüzölçümü üzerinde yaklaşık yüz dokuz bin nüfusa sahiptir. Eyalette toplam yirmi altı belediye bulunmaktadır. Sınırlarında Florø, Førde ve Måløy olmak üzere üç kent vardır. Yönetim merkezi Hermansverk'tir. Nærøyfjord ve Urnes kiliseleri UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer almıştır. == Tarihçe == Sogn og Fjordane, Orta çağda Gulating egemenliğinde kurulmuş olan, Firdafylke (şimdiki Fjordane bölgesi) ve Sygnafylke (şimdiki Sogn bölgesi) tarihi bölgelerinden oluşmaktadır. Orta çağın sonlarında Hordafylke (şimdiki Hordaland) ve Sunnmørafylke (şimdiki Sunnmøre) ile birleştirilerek Bergenhus len kurulmuştur. Bergenhus len Norveç'in dört leninden (bölgesinden) biriydi. Bergen'de bulunan Bergenhus Kalesi adını buradan almıştır. Første fylkestinget på Tross-erişim 06 Nisan 2012 19 Şubat 1662 tarihinde, kraliyet kararnamesi ile adı Bergenhus amt (valilik) olarak değiştirilmiştir. 1689 yılında Sunnmøre, Romsdal eyaletine bağlanmıştır. Daha sonra 1793'te Bergenhus amt Nordre Bergenhus ve Sondre Bergenhus olmak üzere, güney ve kuzey, iki ayrı eyalete bölünmüştür. 1 Ocak 1919 tarihinde, Nordre Bergenhus amt Sogn og Fjordane Fylke olarak değiştirilmiştir. Büyük Norveç Ansiklopedisi: Sogn og Fjordane- erişim 06 Nisan 2012 Historikk Fylkeskommunen-erişim 06 Nisan 2012 == Adı ve arması == Sogn og Fjordane adı 1919 yılında oluşturulmuştur. Sogn akarsu anlamına gelir ve üç bölgesinden birinin adıdır. Fjordane ise fiyort kelimesinin çoğul halidir ve Nordfjord ile Sunnfjord bölgelerini kastetmektedir. Bu bağlamda eyaletin adı akarsu ve fiyortlar anlamına gelmektedir. Arması, gümüş arka plan üzerinde üç mavi tepeden oluşmaktadır. Arma, arazi üzerindeki üç büyük fiyort ile eyaletin coğrafi durumunu gösterilmektedir. 23 Eylül 1983 tarihinde onaylanmıştır. Üç mavi tepe eyaletin üç önemli fiyordunu aynı zamanda üç bölgesini, Sogn, Sunnfjord ve Nordfjord'u simgelemektedir. Neredeyse tüm köy ve kasabalar bu fiyortların birinin üzerinde bulunmaktadır ve illerin adı fiyortlara dayanmaktadır. Norske KommunevåpenNorwegian Civic Heraldry-erişim 06 Nisan 2012 == Coğrafya == küçükresim|sol|180px|Briksdalsbreen Norveç'in batısında yer alan eyalet, kuzeyde Møre og Romsdal, güneyde Bergen, doğuda Oppland ve güneydoğuda Buskerud ile komşudur. Fiyordları, adaları, şelaleleri ve dağlarıyla zengin bir coğrafyaya sahiptir. Sogn og Fjordane üç ana bölümden oluşmaktadır: “Sognefjord”, “Sunnfjord” ve “Nordfjord”. Bulandet, Bremanger ve Florø çevresinde birçok takımadalar vardır. Batısında yer alan “Hurrungane” sıra dağları bölgenin en yüksek dağlarını oluşturmaktadır. 2,000 metrenin üzerinde 55 zirveleri vardır. “Sunnfjord” Norveç'in en uzun fiyordudur. Nordfjord yaklaşık 100 kilometre uzunluktadır. Ünlü Nærøyfjord eyaletin güneyinde yer alır. Bu UNESCO tarafından listelenmiş fiyort alanıdır. Stryn Gölü kenarındaki Jostedalbreen Doğa Parkı'nda yaklaşık 500 km²’lik bir alan içinde Norveç’in en büyük buzulu olan “Briksdalsbreen” bulunmaktadır. Bu buzul 1900 yılından günümüze kadar bir miktar küçülmüş olsa da, kalınlığı halen 440 metre civarındadır. NORVEÇ FİYORTLARI Büyük Norveç Ansiklopedisi:Sogn og Fjordane – geologi og landformer-erişim 06 Nisan 2012 Ayrıca Jostedalsbreen buzulunun bir kolu olan Nigardsbreen Luster belediyesi sınırları içindedir. Ayrıca eyalette şelaleler bölgesi bulunmaktadır. Jotunheim dağlarında yer alan Ramnefjellsfossen (daha önce Utigardfossen denirdi) Norveç'in en uzun, dünyanın üçüncü en uzun şelalesi ve Vettisfossen 275 metre (902 ft) ile Norveç en yüksek şelalelerinden biridir. == Ekonomi == Sogn og Fjordane ülkenin ana sanayisinde ve istihdamında en büyük paya sahiptir (% 3.5 - % 8.3). ;Tarım: Bölgede hayvancılık (sığır, koyun, keçi), tarım ve özellikle çilek meyveciliği yapılmaktadır. Orta bölgelerde özellikle Sogn ve Nordfjord'da meyvecilik gelişmiştir. Kürk hayvanları, en başta mavi tilki ihraç edilmektedir. ;Balıkçılık: Balıkçılık Sogn og Fjordane kıyılarında önemli bir sektördür. En önemli balık türleri, mavi mezgit balığı, ringa balığı, istavrit ve uskumrudur. Eyalette balık çiftliklerinde üretilen balık miktarı ülke toplamının %11'ini karşılamaktadır. Özellikle somon ve alabalık açısından zengin olan bölge sportif balıkçılık için de tercih edilmektedir. ;Sanayi: Madencilik bölgede yaygın değildir. Gıda, içecek ve ulaşım sanayisi bölgede yoğundur. Vik ve Høyanger, Askvoll'da bıçak, demir ve metal ürünleri endüstrisi, Nordfjord'da tekstil ve hazır giyim ürünleri, Balestrand'da alüminyum ve plastik sanayi, Flora'da ulaşım sanayi gelişmiştir. Büyük Norveç Ansiklopedisi:Sogn og Fjordane – næringsliv-erişim 06 Nisan 2012 == Ulaşım == ;Karayolu: Sogn og Fjordane, modern bir karayolu ağına sahiptir. 2011 Kasım'da yaşadıkları Dagmar fırtınası kara yollarında 120 milyon kronluk zarara sebep olan hasar oluşturmuştur. Dagmar fırtınası İskandinavya’yı vurdu 28/12/11- erişim 06 Nisan 2012 Sabah Gaz, 29.11.2011Fırtınada 2 ölü 2 kayıp- erişim 06 Nisan 2012 Cumhuriyet Gaz, 27.11.2011Norveç'te fırtına: 2 ölü, 2 kayıp- erişim 06 Nisan 2012 Büyük Norveç Ansiklopedisi:Sogn og Fjordane – Veier-erişim 06 Nisan 2012 ;Demiryolu: Eyaletin güneyinden Bergen demiryolu hattı çok yakın bir mesafeden geçmektedir. Myrdal'a giden Flam demiryolu üzerindeki Aurland fiyordu hattı, Norveç'in en dik ve en ünlü turistik yoludur. Ayrıca Oslo'ya giden ekspres yollar da mevcuttur. Büyük Norveç Ansiklopedisi:Sogn og Fjordane – Jernbane-erişim 06 Nisan 2012 www.gonorway.no,Sogn og Fjordane ;Havayolu: * Florø Hava alanı * Førde Hava alanı, Bringeland * Sandane Hava alanı, Anda * Sogndal Hava alanı, Haukåsen Büyük Norveç Ansiklopedisi:Sogn og Fjordane – samferdsel-erişim 06 Nisan 2012 == Nüfus == Eyalet (01.01.2011 108.201 nf.) yoğun nüfuslu yerleşim birimlerinden değildir. Forde ve Flora nüfusu en yoğun yerleşim birimleridir. Savaş sonrası dönem boyunca Sogn og Fjordane bir bütün olarak ülkenin en düşük nüfus artışı olan bölgesi olmuştur. 1950'li yılarda nüfus artışı %3 iken sürekli bir düşüşle, nüfus artış oranı 2000'li yılların başından itibaren %1'in altına gerilemiştir. Coğrafi koşullar nüfus yoğunluğunu etkileyen en önemli etkendir. Büyük Norveç Ansiklopedisi:Sogn og Fjordane – befolkning-erişim 06 Nisan 2012 == Belediyeler == 1837 yılında eyaletler kendi içlerinde ayrı hükûmetlere, yerel idari birimlere ayrılmıştır. Zaman içeresinde eyaletler ve belediye sınırlarında değişimler olmuştur. Şu anda Sogn og Fjordane yirmi altı belediyeden oluşmaktadır. küçükresim|400px|Sogn og Fjordane bölgeleri ve belediyeleri: Nr Harita Arma Ad Merkez Nüfus Yüzölçümü km² Dil Bölge 1401 25px|orta|Flora kommune 25px|Floras kommunevåpen Flora Florø 11654 Norveççe Sunnfjord 1411 25px|orta|Gulen kommune 25px|Gulens kommunevåpen Gulen Eivindvik 2310 Norveççe Ytre Sogn 1412 25px|orta|Solund kommune 25px|Solunds kommunevåpen Solund Hardbakke 851 Norveççe Ytre Sogn 1413 25px|orta|Hyllestad kommune 25px|Hyllestads kommunevåpen Hyllestad Hyllestad 1461 Norveççe Ytre Sogn 1416 25px|orta|Høyanger kommune 25px|Høyangers kommunevåpen Høyanger Høyanger 4216 Norveççe Ytre Sogn 1417 25px|orta|Vik kommune 25px|Viks kommunevåpen Vik Vikøyri 2748 Norveççe Ytre Sogn 1418 25px|orta|Balestrand kommune 25px|Balestrands kommunevåpen Balestrand Balestrand 1338 Norveççe Ytre Sogn 1419 25px|orta|Leikanger kommune 25px|Leikangers kommunevåpen Leikanger Hermansverk 2236 Norveççe Indre Sogn 1420 25px|orta|Sogndal kommune 25px|Sogndals kommunevåpen Sogndal Sogndalsfjøra 7348 Norveççe Indre Sogn 1421 25px|orta|Aurland kommune 25px|Aurlands kommunevåpen Aurland Aurlandsvangen 1712 Norveççe Indre Sogn 1422 25px|orta|Lærdal kommune 25px|Lærdals kommunevåpen Lærdal Lærdalsøyri 2205 Norveççe Indre Sogn 1424 25px|orta|Årdal kommune 25px|Årdals kommunevåpen Årdal Årdalstangen 5572 Norveççe Indre Sogn 1426 25px|orta|Luster kommune 25px|Lusters kommunevåpen Luster Gaupne 5026 Norveççe Indre Sogn 1428 25px|orta|Askvoll kommune 25px|Askvolls kommunevåpen Askvoll Askvoll 3010 Norveççe Sunnfjord 1429 25px|orta|Fjaler kommune 25px|Fjalers kommunevåpen Fjaler Dale 2832 Norveççe Sunnfjord 1430 25px|orta|Gaular kommune 25px|Gaulars kommunevåpen Gaular Sande 2848 Norveççe Sunnfjord 1431 25px|orta|Jølster kommune 25px|Jølsters kommunevåpen Jølster Skei 3052 Norveççe Sunnfjord 1432 25px|orta|Førde kommune 25px|Førdes kommunevåpen Førde Førde 12307 Norveççe Sunnfjord 1433 25px|orta|Naustdal kommune 25px|Naustdals kommunevåpen Naustdal Naustdal 2710 Norveççe Sunnfjord 1438 25px|orta|Bremanger kommune 25px|Bremangers kommunevåpen Bremanger Svelgen 3891 Norveççe Nordfjord 1439 25px|orta|Vågsøy kommune 25px|Vagsøys kommunevåpen Vågsøy Måløy 6129 Norveççe Nordfjord 1441 25px|orta|Selje kommune 25px|Seljes kommunevåpen Selje Selje 2831 Norveççe Nordfjord 1443 25px|orta|Eid kommune 25px|Eids kommunevåpen Eid Nordfjordeid 5950 Norveççe Nordfjord 1444 25px|orta|Hornindal kommune 25px|Hornindals kommunevåpen Hornindal Hornindal 1220 Norveççe Nordfjord 1445 25px|orta|Gloppen kommune 25px|Gloppens kommunevåpen Gloppen Sandane 5679 Norveççe Nordfjord 1449 25px|orta|Stryn kommune 25px|Stryns kommunevåpen Stryn Stryn 7065 Norveççe Nordfjord 14 25px|orta|Sogn og Fjordane 25px|orta|Sogn og Fjordane Sogn og Fjordane Hermansverk 108 201 Norveççe Vestlandet == Gezilecek yerler == küçükresim|Kjøsnesfjorden * Stavkirke, Sogn * Aurlandsfjorden * Veitastrond * Fjærlandsfjorden * Flåmsbanen * Nigardsbreen * Austerdalsbreen * Briksdalsbreen * Nærøyfjorden * Jølstra * Skåla * Jostedalsbreen * Stadt == Dış bağlantılar == * Resmi sitesi * Valilik sayfası * Haberler * Firda - Sogn og Fjordane en büyük gazetesi * Kültürweb == Kaynakça == Dosya:Dalevatnet 2010-07-25 Hyen.jpg|Gjengedal, Hyen Dosya:Briksdalsbreen glacier.jpg|Briksdalsbreen buzulu Dosya:Måløy Nordnorge.jpg|Måløy Dosya:Norway Undredal.jpg|Undredal Dosya:Skjerdalsbotnen.jpg|Skjerdalsbotnen Dosya:Loen med Hotel Alexandra.jpg|Loen Dosya:Aurlandsfjorden frå Snøvegen.jpg|Aurlandsfjorden Dosya:Balestrand 2011.jpg|Balestrand Dosya:Flam, Norway.jpg|Flåm-Fretheim Köprüsü, Aurland Dosya:Urnes stavkirke 2009.JPG|UNESCO Dünya Miras Listesi'nde yer alan Urnes Kilisesi Kategori:Norveç'in illeri