Türkiye'de koalisyon hükûmetleri

Türkiye'de koalisyon hükûmetleri, Türkiye'de birden fazla siyasi partinin iktidarda yer aldığı hükûmetlerdir. Türkiye'de milletvekilliklerinin partilerin oy oranıyla çakışacak biçimde paylaşılmasını sağlayan milli bakiye ilkesine dayalı bir nispi temsil sisteminin kabulünden sonra 1965'e değin kurulan koalisyon hükümetleri güçlü ve istikrarlı bir yürütme organının oluşabilmesini zorlaştırmıştır. Cumhuriyet tarihinin ilk koalisyon hükûmeti 1961 Türkiye genel seçimleri sonrası İsmet İnönü başkanlığında Cumhuriyet Halk Partisi ile Adalet Partisi arasında kuruldu. 1961-1965 arasında koalisyon hükûmetleriyle geçen bir dönemden sonra nispi temsilde milli bakiye uygulamasının kaldırılıp d'Hondt sisteminin getirilmesinden sonra 1965-71 arasında tek parti çoğunluğuna dayalı hükûmetler kurulabildi. Ama 12 Mart 1971 askeri müdahalesiyle başlayan ve 1973'e değin süren ara rejim döneminde, tarafsız başbakanların kurduğu ve parlamentoda geniş bir çoğunluğa dayanan partiler üstü koalisyon hükûmetleri işbaşına getirildi. 1973 ve 1977 seçimlerinde parlamentoda hiçbir partinin tek başına çoğunluğu sağlayamaması yüzünden başvurulan koalisyon modelleri, 12 Eylül 1980 Darbesi'nin gerekçelerinden birini oluşturan siyasal istikrarsızlığın başlıca nedenlerinden biri olarak sunuldu. Askeri yönetim döneminden hazırlanan seçim yasasının öngördüğü barajlı d'Hondt sistemi 1983 ve 1987'de tek parti hükûmetlerinin kurulabilmesine olanak verdi; bu arada seçim sistemi büyük partileri daha da güçlendirecek biçimde birkaç kez daha yeniden düzenlenmişti. Ama aynı seçim sistemiyle 1991'de kurulan Doğru Yol Partisi-Sosyaldemokrat Halkçı Parti hükûmeti, sağın ve solun iki büyük partisini olağan rejim koşullarında ilk kez bir araya getirmesi bakımından Türkiye için yeni bir deneyim oldu. Bununla beraber özellikle 1991-1999 yılları arasındaki 28 Şubat süreci olarak bilinen ara rejimin de dahil olduğu dönemde Türkiye 8.5 yılda 8 farklı koalisyon veya azınlık hükûmeti tarafından yönetildi. 1999 genel seçimlerinden sonra Demokratik Sol Parti, Milliyetçi Hareket Partisi ve Anavatan Partisi tarafından kurulan 57. Hükümet, Türkiye tarihinin en geniş tabanlı koalisyon hükûmetlerinden biri olmasına karşın hükûmete üye partiler arasındaki anlaşmazlıklar karar verme sürecini yavaşlattı. 2002 genel seçimleri Adalet ve Kalkınma Partisi'nin tek başına iktidara gelmesinde istikrarsız koalisyon hükûmetlerinin önemli etkisi oldu. == Liste == Sayı Tarih Başbakan Başbakan'ın partisi Koalisyon ortağı parti/partiler Not 26\. 20 Kasım 1961 – 25 Haziran 1962 İsmet İnönü CHP AP VIII. İnönü hükümeti olarak bilinir. 27\. 25 Haziran 1962 – 25 Aralık 1963 İsmet İnönü CHP YTP - CKMP IX. İnönü hükümeti olarak bilinir. 28\. 25 Aralık 1963 – 20 Şubat 1965 İsmet İnönü CHP Bağımsızlar İlk Azınlık hükümeti ve X. İnönü hükümeti olarak bilinir. 29\. 20 Şubat 1965 – 27 Ekim 1965 Suat Hayri Ürgüplü Teknokratik AP - YTP - CKMP - MP Ürgüplü hükümeti olarak bilinir. 33\. 26 Mart 1971 – 11 Aralık 1971 Nihat Erim Teknokratik AP - CHP - CGP - Bağımsızlar I. Erim hükümeti olarak bilinir. 34\. 11 Aralık 1971 – 22 Mayıs 1972 Nihat Erim Teknokratik AP - CHP - CGP - Bağımsızlar II. Erim hükümeti olarak bilinir. 35\. 22 Mayıs 1972 – 15 Nisan 1973 Ferit Melen CGP AP - CHP - Bağımsızlar Melen hükümeti olarak bilinir. 36\. 15 Nisan 1973 – 26 Ocak 1974 Naim Talu Teknokratik AP - CGP - Bağımsızlar Talu hükümeti olarak bilinir. 37\. 26 Ocak 1974 – 17 Kasım 1974 Bülent Ecevit CHP MSP I. Ecevit hükümeti olarak bilinir. 39\. 31 Mart 1975 – 21 Haziran 1977 Süleyman Demirel AP MSP - MHP - CGP IV. Demirel ve I. Milliyetçi Cephe hükümeti olarak bilinir. 41\. 21 Temmuz 1977 – 5 Ocak 1978 Süleyman Demirel AP MSP - MHP V. Demirel ve II. Milliyetçi Cephe hükümeti olarak bilinir. 42\. 5 Ocak 1978 – 12 Kasım 1979 Bülent Ecevit CHP CGP - DP - Bağımsızlar III. Ecevit ve Motel Hükümeti olarak bilinir. 49\. 20 Kasım 1991 - 16 Mayıs 1993 Süleyman Demirel DYP SHP VII. Demirel hükümeti olarak bilinir. 50\. 25 Haziran 1993 – 5 Ekim 1995 Tansu Çiller DYP SHP (1993-1995) CHP (1995) I. Çiller hükümeti olarak bilinir. 52\. 30 Ekim 1995 – 6 Mart 1996 Tansu Çiller DYP CHP III. Çiller hükümeti olarak bilinir. 53\. 6 Mart 1996 – 28 Haziran 1996 Mesut Yılmaz ANAP DYP II. Yılmaz Hükûmeti veya ANAYOL Hükûmeti olarak bilinir. 54\. 28 Haziran 1996 – 30 Haziran 1997 Necmettin Erbakan RP DYP Erbakan Hükûmeti veya REFAHYOL Hükûmeti olarak bilinir. 55\. 30 Haziran 1997 – 11 Ocak 1999 Mesut Yılmaz ANAP DSP - DTP III. Yılmaz Hükûmeti veya ANASOL-D Hükûmeti olarak bilinir. 57\. 28 Mayıs 1999 – 18 Kasım 2002 Bülent Ecevit DSP MHP - ANAP V. Ecevit Hükûmeti veya ANASOL-M Hükûmeti olarak bilinir. 63\. 28 Ağustos 2015 – 24 Kasım 2015 Ahmet Davutoğlu AK Parti HDP - Bağımsızlar İlk seçim hükümeti olarak bilinir. Kategori:Türkiye'de koalisyon hükûmetleri Kategori:37. Hükûmet - 1. Ecevit, CHP-MSP Hükûmeti Kategori:39. Hükûmet - 4. Demirel, 1. MC Hükûmeti Kategori:49. Hükûmet - 7. Demirel Hükûmeti Kategori:50. Hükûmet - 1. Çiller Hükûmeti Kategori:52. Hükûmet - 3. Çiller Hükûmeti Kategori:53. Hükûmet - 2. Yılmaz Hükûmeti Kategori:54. Hükûmet - Erbakan, Refahyol Hükûmeti Kategori:55. Hükûmet - 3. Yılmaz, Anasol Hükûmeti Kategori:57. Hükûmet - 5. Ecevit Hükûmeti == İlgili bağlantılar == * Türkiye hükûmetleri listesi * Azınlık hükûmeti * Koalisyon hükûmeti * Millî bakiye sistemi * Milliyetçi Cephe hükûmetleri * Güneş Motel Olayı * D'Hondt sistemi