2016 Birleşik Krallık'ın Avrupa Birliği üyeliği referandumu

2016 Birleşik Krallık'ın Avrupa Birliği üyeliği referandumu, Birleşik Krallık'ta bilinen adlarıyla AB referandumu ve Brexit referandumu, 23 Haziran 2016 Perşembe günü ülkenin Avrupa Birliği'ne üyeliği konusundaki desteği ölçmek amacıyla Büyük Britanya ve Cebelitarık'ta gerçekleştirilen, bağlayıcı olmayan referandumdur. Referandum sonucunda %51.9 ile AB'den ayrılmaya yönelik oylar birinci çıkmıştır. İngiltere ve Galler'in büyük bölümü ayrılma yönünde oy kullanırken İskoçya, Kuzey İrlanda ve Cebelitarık AB'de kalınması yönünde oy kullanmıştır. Birkaç yıl süreceği tahmin edilen AB'den ayrılma süreci için İngiliz Hükûmeti'nin Avrupa Birliği Antlaşması'nın 50. maddesine göre karar alması gerekmektedir ancak henüz böyle bir karar mevcut değildir. Bu referandum ülke tarihindeki üçüncü, Avrupa Birliği üyeliği konusunda ise ikinci referandum olmuştur. Birleşik Krallık'ın Avrupa Birliği üyeliği, ülkenin 1973'te o zamanki adıyla Avrupa Ekonomik Topluluğu'na katıldığından beri tartışma konusu olmuştur. Bu konudaki ilk referandum 1975'te yapıldı, seçmenlerin %67'si üyeliğin devam etmesi yönünde oy kullandı; ancak o zamandan günümüze Avrupa Birliği'nin yapısı büyük ölçüde değişti.Adrian Williamson, The Case for Brexit: Lessons from the 1960s and 1970s , History and Policy (2015). Birleşik Krallık'ın Avrupa Birliği üyeliği referandumunun diğer yaygın kullanımı ise "Brexit" sözcüğüdür. Brexit, "Britain" (Britanya) ve "exit" (çıkış) sözcüklerinin birleşmesinden oluşmakta ve İngiltere'nin Avrupa Birliği'nden ayrılmasını ifade etmektedir. İngiltere'nin Avrupa Birliğinden ayrılma talepleri arasında İngiltere'ye gelen göçmenler dikkat çekmektedir. David Cameron, ülkelerine gelen göçmenlerin devlet yardımlarından yararlanmasına karşı olduğunu dile getirdi ve bu konunun müzakere edilmesi için AB'ye başvurdu. Fakat AB ülkeleri Cameron'un bu önerisine karşı olduklarını dile getirdi. Sunday Times gazetesinin 3-4 Eylül tarihlerinde bin 4 kişiyle yaptırdığı bir anket sonucunda, ankete katılanların yüzde 43'ü ülkenin AB'den ayrılması gerektiğini ifade etti.5 soruda Brexit , DW Türkçe, Erişim tarihi: 30 Mayıs 2016 Referandum öncesi, ülkenin AB'den ayrılmaması yönündeki kampanyalara katılan Birleşik Krallık İşçi Partisi milletvekili Jo Cox, uğradığı silahlı saldırı sonrasında öldü.Jo Cox profile: Labour rising star praised for her commitment to international causes , Mirror, Erişim tarihi: 16 Haziran 2016 == Siyasi partilerin tutumu == Birleşik Krallık bünyesinde siyaset yapan birçok siyasi parti, hangi yönde oy kullanılması gerektiğine dair fikirlerini belirtmiştir. Burada parti genel olarak fikir belirtmiş olsa da, partinin tümünü kapsayan bir karar alınmadığı için bireysel olarak parti içerisinde yer alan parti yetkilileri ve üyeleri açık bir şekilde farklı düşündükleri yönünde açıklama yapmışlardır. Siyasi partilerin resmi görüşleri Parti BölgeBurada söz konusu partilerin Birleşik Krallık seçimlerinde katıldıkları bölgeler ifade edilmiştir. Birleşik Krallık, AB'den ayrılsın mı? Ref. Politik Pozisyon Liberal Demokratlar Büyük Britanya Hayır Merkez İşçi Partisi Büyük Britanya Hayır Merkez sol İngiltere ve Galler Yeşiller Partisi İngiltere ve Galler Hayır Sol İskoçya Yeşiller Partisi İskoçya Hayır Sol Kuzey İrlanda Yeşiller Partisi Kuzey İrlanda Hayır Sol Plaid Cymru Galler Hayır Merkez sol İskoç Ulusal Partisi İskoçya Hayır Merkez sol Sinn Féin Kuzey İrlanda Hayır Sol Sosyal Demokrat İşçi Partisi Kuzey İrlanda Hayır Merkez sol İttifak Partisi Kuzey İrlanda Hayır Merkez Ulster Birlik Partisi Kuzey İrlanda Hayır Merkez sağ Muhafazakâr Parti Birleşik Krallık Nötr Merkez sağ Demokratik Birlik Partisi Kuzey İrlanda Evet Merkez sağ Geleneksel Birlikçi Ses Kuzey İrlanda Evet Sağ Birleşik Krallık Bağımsızlık Partisi Birleşik Krallık Evet Sağ === Notlar === Bunun haricinde daha küçük partiler olan Respect Party, Trade Unionist and Socialist Coalition (TUSC), Independence from Europe, ve British National Party (BNP) Avrupa Birliği'nden çıkma yönünde bir tutum sergileyeceklerini açıklamışlardır. Scottish Socialist Party (SSP) Avrupa Birliği'nde kalınması yönünde açıklama yapmışlardır. == Katılım == Rererandumdan iki gün önce Birleşik Krallık Seçim Komisyonu yaptığı açıklama ile 9 Haziran 2016 tarihine kadar kayıt yaptıran seçmenlerin sayısını açıklamıştır. Buna göre 46.475.420 seçmenin referandumda oy kullanacağı bildirilmiş, bu sayının adada en son iki yıl önce yapılan 2015 Birleşik Krallık genel seçimlerinden iki milyon fazla seçmen anlamına geldiği ifade edilmiştir. Kayıtlı seçmen sayısı Bölge Seçmen İngiltere 38.956.824 İskoçya 3.988.492 Galler 2.270.743 Kuzey İrlanda 1.260.955 Cebelitarık 24.117 Toplam 46.499.537 == Sonuçlar == küçükresim|sağ|220px| X = AB'de kalınması yönünde verilen oy oranı Birleşik Krallık'ta 23 Haziran 2016'da yerel saat 22:00'a kadar devam eden oy verme işlemi sonunda gerçekleştirilen sayımların ilk sonuçları 24 Haziran 2016 yerel saat ile 00:45'te Birleşik Krallık Seçim Komisyonu tarafından açıklanmış, bu sonuçlar doğrultusunda da halkın %51,9'unun AB'den çıkılması yönünde oy kullandığı belirtilmiştir. === Ülkelere göre sonuçlar === Ülke Katılım (%) AB yanlısı Brexit yanlısı Oy % Oy % 20px İngiltere 73,0 13.266.996 46,6 15.188.406 53,4 20px İskoçya 67,2 1.661.191 62,0 1.018.322 38,0 20px Galler 71,7 772.347 47,5 854.372 52,5 20pxKuzey İrlanda 62,7 440.707 55,8 349.442 44,2 20px Cebelitarık 83,5 19.322 95,9 823 4,1 Toplam 72,21 16.141.241 48,11 17.410.742 51,89 === Seçim bölgelerine göre sonuçlar === küçükresim|220px|Büyük Britanya seçim bölgeleri (Cebelitarık hariç) Bölge Katılım AB yanlısı Brexit yanlısı AB yanlısı % Brexit yanlısı % East Midlands 74,2 1.033.036 1.475.479 41,18 58,82 Doğu İngiltere 75,7 1.448.616 1.880.367 43,52 56,48 Londra 69,7 2.263.519 1.513.232 59,93 40,07 Kuzeydoğu İngiltere 69,3 562.595 778.103 41,96 58,04 Kuzeybatı İngiltere 70,0 1.699.020 1.966.925 46,35 53,65 Kuzey İrlanda 62,7 440.707 349.442 55,78 44,22 İskoçya 67,2 1.661.191 1.018.322 62,00 38,00 Güneydoğu İngiltere 76,8 2.391.718 2.567.965 48,22 51,78 Güneybatı İngiltere & Cebelitarık 76,7 1.503.019 1.669.711 47,37 52,63 Galler 71,7 772.347 854.572 47,47 52,53 Batı Midlands 72,0 1.207.175 1.755.687 40,74 59,26 Yorkshire ve Humber 70,7 1.158.298 1.580.937 42,29 57,71 == Etkileri == === Ekonomik === Referandum sonuçlarının açıklamasın ile birlikte AB'den ayrılmak isteyenlerin çoğunlukta olması ile birlikte Sterlin değer kaybı yaşayarak, dolar karşısında 1985 yılından bu yana en düşük seviyesine ulaşmıştır. Sterlin kısa bir sürede dolar karşısında %10, Euro karşısında da %7 değer kaybetmiştir. Tüm dünya borsalarında verilen Brexit kararı sonrasında ciddi düşüşler yaşanmış, altın piyasasında yukarı yönde hızlı hareketlenme gözlemlenmiştir. Referandum sonrası Londra Borsasının vadeli işlemlerindeki düşüşü ise yüzde 8'leri buldu. Yatırımcılar ise ABD borsasına yöneldi. Uluslararası Para Fonu yaptığı açıklamada ülkenin gelişme hızı ile milli gelirin azalabileceğini belirtti.Brexit: Ekonomide 'şok senaryosu' devrede , BBC Türkçe, Erişim tarihi: 30 Haziran 2016 Moody’s referandumdan bir gün sonra ülkenin kredi notu görünümünü “durağandan” “negatife”çevirdi. 30 Haziran'da ise İngiltere'nin önde gelen banka ve konut finansman şirketlerinin de görünüm notu düşürüldü.Moody’s 12 İngiliz finans kuruluşunun görünümünü düşürdü , Anadolu Ajansı, Erişim tarihi: 30 Haziran 2016 Kredi değerlendirme kuruluşlarından Standard and Poor's (S&P;), İngiltere'nin kredi notunu en yüksek düzey olan AAA'dan iki alt seviye olan AA durumuna indirdi indirdi. Diğer bir kuruluş Fitch Ratings ise ülkenin AA+ olan kredi notunu AA'ya düşürdü.İki kuruluş İngiltere'nin kredi notunu düşürdü , BBC Türkçe, Erişim tarihi: 30 Haziran 2016 === Siyasi === Büyük Britanya genelinde AB'den ayrılmak isteyenlerin %51,9 ile referandumu önde bitirmesi sonucunda İngiltere başbakanı David Cameron istifa edeceğini ve Ekim ayında gerçekleştirilecek parti kongresinde aday olmayacağını açıklamıştır. İskoçya Birinci Bakanı Nicola Sturgeon referandum sonuçlarının açıklanmasından sonra, ülkesi İskoçya'nın referandumda büyük oranda AB yanlısı oy kullanmasına rağmen İngiltere'den gelen oylar nedeniyle AB'nin dışında kalacak olmasını kabul edilemez bulduğunu bildirmiştir. Sturgeon yaşanan bu gelişmeler neticesinde 2014 yılında gerçekleştirilen ve o dönem bağımsızlığın reddedildiği referandumunun kendileri için yeniden gündeme geleceğini açıklamıştır. Aynı yönde açıklamalar Kuzey İrlanda'dan da gelmiştir. Kuzey İrlanda'da AB referandumunda çoğunlukla AB yanlısı oy kullanmış, Birleşik Krallık genelinde Brexit yanlısı oyların çoğunlukta olması nedeniyle AB'den ayrılmak istemediklerini ifade etmişlerdir. Bu doğrultuda özellikle Sinn Féin partisi Kuzey İrlanda'da referandum yapılarak adanın kuzeyinin İrlanda Cumhuriyeti ile birleşip birleşmemenin sorulması yönünde adımlar atılması gerektiğini ifade etmiştir. Aynı süreçte İrlanda Posta Merkezinden yapılan açıklamada olağandışı bir düzeyde Kuzey İrlanda vatandaşının İrlanda Cumhuriyeti pasaportuna sahip olabilmek adına başvuruda bulunduğunu bildirmiştir. AB referandumunda Brexit kararının çıkmasında sonra da bir açıklama İspanya hükûmetinden gelmiş, yetkililer yaptıkları açıklamada çıkan sonuçlardan sonra Cebelitarık'ın bir müddet İspanyol-İngiliz denetiminde idare edildikten sonra tamamen İspanya yönetimine bırakılması gerektiği ifade edilmiştir. İspanya Dışişleri Bakanı Jose Manuel Garcia-Margallo yaptığı açıklamada, İspanya bayrağının Cebelitarık dağlarında dalgalanmasının tahmin edilenden daha yakın olduğunu ifade etmiştir. Birleşik Krallık'ta Brexit kararının alınması Fransa, Almanya ve Hollanda gibi ülkelerin aşırı sağ siyasi hareketlerinde olumlu karşılanmış ve bu yönde bir referandumun kendi ülkelerinde de uygulanması gerektiği ifade edilmiştir. Özellikle Fransa'da Marine Le Pen önderliğindeki Ulusal Cephe ile Hollanda'da Geert Wilders önderliğindeki Özgürlük Partisi bu tür bir referandumun en önemli destekleyicileri arasında yer almıştır. == Ayrılmanın usulü == Bağımsız bir ülkenin Avrupa Birliği ya da birliğin önceki topluluklarından ayrılışına ilişkin bir örnek bulunmamaktadır. Ancak AB üye ülkelerinin üç bölgesi, Cezayir (1962 yılında Fransa'dan ayrılıp bağımsız oldu.), Grönland (1985) ve Saint Barthélemy (2012) birlikten ayrılmıştır ve son iki ülke AB'nin Denizaşırı Ülkeleri ve Bölgeleri olmuştur. 1 Aralık 2009'da yürürlüğe giren Lizbon Antlaşması'nın 49A maddesi ile üye ülkelerin kendi istekleri doğrultusunda AB'den ayrılmasının usulü getirilmiştir. Avrupa Birliği Antlaşması'nın 50. maddesinde bu imkân şu şekilde düzenlenmiştir: == Tepkiler == Birleşik Krallık: * David Cameron: "Ülkemizin yeni rotasında, dümende olmamın doğru olmadığını düşünüyorum."İngiltere Başbakanı Cameron Açıklaması , Erişim tarihi: 24 Haziran 2016 * Donald Trump: "İngilizler ülkelerinin, sınırlarının ve ekonomilerinin kontrolünü yeniden geri aldı”Trump: İngilizler ülkelerinin kontrolünü geri aldı , Business HT, Erişim tarihi: 24 Haziran 2016 * Nigel Farage: "Ülkemizi geri kazandık."Brexit için ne dediler? , Sabah, Erişim tarihi: 30 Haziran 2016 * Tim Farron: "Derinden bölünmüş bir ülkeye uyandık." Uluslararası * Binali Yıldırım: "Aldıkları bu karar İngiltere halkı için ümit ederim doğru bir karardır. Bizim söz söylememiz anlam ifade etmez. Bu kararın asıl muhatabı olan AB, bu gelişmeyi çok iyi okumalı ve gelecek vizyonunu gözden geçirmelidir"İngiltere AB'den çıkıyor, Cameron istifa edeceğini açıkladı , BBC Türkçe, Erişim tarihi: 24 Haziran 2016 * Matteo Renzi: "AB'yi daha insani ve daha adil yapmak için çalışmalıyız. Ama Avrupa bizim evimiz ve geleceğimiz" * Bohuslav Sobotka: "Duyduğumuz hayal kırıklığına karşın bunun dünyanın ve kesinlikle de AB'nin sonu olmadığını anlamalıyız" * Angela Merkel: "İngiltere'nin AB'den ayrılma kararını büyük üzüntüyle karşılıyoruz ama metanetli olmalıyız." * Nurettin Canikli: " Avrupa Birliği'nin dağılma süreci başlamıştır. Gemiyi ilk terk eden İngiltere oldu." == Kaynakça == == Dış bağlantılar == * EU Referendum, BBC sitesi (İngilizce) Kategori:Birleşik Krallık siyasi tarihi Kategori:Avrupa Birliği ile ilgili referandumlar Avrupa Birliği üyeliği referandumu Kategori:21. yüzyılda Cebelitarık Kategori:2010'larda Avrupa Birliği Birleşik Krallık'ın Avrupa Birliği üyeliği referandumu