Milano metrosu

Milano metrosu (İtalyanca: Metropolitana di Milano), İtalya'nın Milano kentinde hizmet veren, Azienda Trasporti Milanesi tarafından işletilen metro sistemidir. Toplamda 101 kilometre hat uzunluğuna sahip olan metro, farklı numaralar ve renklerle tanımlanan 4 ayrı hattan ve çoğunluğu yer altında olmak üzere 113 istasyondan oluşmaktadır. Hat, günlük ortalama 1,5 milyon yolcu taşımaktadır. Milano metrosunun ilk hattı olan kırmızı hat 1964'te açıldı, 5 yıl sonra 1969'da yeşil hat, 1990'da sarı hat ve 2013'te de mor hat kullanıma açıldı. Mavi renkteki beşinci hat ise şu anda yapım aşamasındadır. Milano metrosu şu anda uzunluğu, istasyon sayısı ve günlük yolcu taşıma kapasitesi açısından İtalya'nın en büyük metro ağıdır. Franco Albini, Franca Helg ve Bob Noorda'nın mimarlık projesi, 1964'te İtalya'da Tasarım için en prestijli ödül olan Compasso d'oro ile ödüllendirildi. ==Tarihi== küçükresim|sol|1952'de planlanan ağın ilk projesi. Milano'da bir metro hattına ilişkin ilk proje, Londra ve Paris gibi diğer Avrupa şehirlerindeki yer altı taşımacılık ağlarının örneklerinin ortaya çıkmasını takiben, 1914 ve 1925 yılları arasında hazırlandı. İlk planlamaya göre 1938'de 7 hat ayrı hattın inşasına başlandı, ancak bu inşaat II. Dünya Savaşı'nın başlaması ve buna bağlı fon eksikliğinden dolayı durduruldu. 3 Temmuz 1952'de şehir yönetimi, metro hattının yapımı için bir karar aldı ve 6 Ekim 1955'te yeni altyapıyı inşa etmek için Metropolitana Milanese adlı bir şirket kuruldu. Projeye, belediye tarafından 500 milyon İtalyan lirası bütçe ayrıldı. Geri kalan bütçe ise bir kredi ile finanse edildi. İlk hattın inşaat çalışmasına, 4 Mayıs 1957'de viale Monte Rosa'da başlandı. Bu hattaki istasyonlar, mimar Franco Albini ve Franca Helg tarafından tasarlanırken, Bob Noorda da tabelasını tasarladı. Bu proje ile Albini, Helg ve Noorda, Compasso D'Oro ödülünü kazandı. Lotto'dan başlayan ve Sesto Marelli'ye ulaşan bu ilk bölüm 21 istasyondan oluşmaktaydı. 12.5 km uzunluğunda ve istasyonlar arasındaki ortalama mesafe 590 metre olan hat 7 yıllık inşaat çalışmalarının ardından 1 Kasım 1964'te hizmete açıldı. Aynı yıl Nisan ayında ikinci hattın çalışmaları başladı. İlk hattın açılması ile metro ağı 1965'te 37.092.315 yolcu taşırken, 1969'da 61.937.192'ye ulaşarak hızlı bir gelişme gösterdi. İlk hattın hizmete açılmasından beş yıl sonra Caiazzo'dan, Cascina Gobba'ya ulaşan yeşil hat 7 istasyonu ile birlikte hizmete girdi. 1960'lı ve 1970'li yıllarda bu 2 hatlı metro ağı tamamlandı. 1978'de hatlar toplamda 40,6 km uzunluğuna ve 50 istasyona sahipti. Üçüncü hattın (sarı), 5 istasyondan oluşan ilk bölümü yaklaşık 9 yıllık inşaat çalışmalarının ardından 3 Mayıs 1990'da Dünya Kupası'ndan hemen önce hizmete açıldı. Hat 3'teki şehrin güneydoğusna uzanan diğer 9 istasyon 1991'de, kuzeybatıdaki Maciachini istasyonu ise 2004'te hizmete açıldı. Mart 2005'te Hat 2 üzerinde Abbiategrasso istasyonu ve Hat 1 üzerinde de Rho Fiera istasyonu açıldı. Pero ara istasyonu Aralık 2005'te hizmete girerken, Hat 3'ün bulunduğu Comasina'yada 4 istasyon ve hat 2'nin bulunduğu Assago hattına da 2 istasyondan oluşan, güneye giden yeni bir güney inşa edilerek 2011 yılının başında hizmete girdi. 4.1 kilometre uzunluğundaki Bignami'den başlayıp Zara'ya uzanan 5. Hattın ilk etabı 10 Şubat 2013'te açıldı. Hat 5'in ikinci etabı olan ve Zara'dan Garibaldi FS'ye uzanan 1.9 kilometrelik yol ise 1 Mart 2014'te açıldı. Bu hattın 3. etabındaki 7 kilometrelik alanın inşası sırasında bazı ara istasyonlar hizmet dışı kalsa da, Kasım 2015'ten itibaren tüm istasyonlar kullanıma açıldı. ===Hatların açılış tarihleri=== küçükresim|500px|Ağ gelişimi Tarih İstasyon Hat 1 Kasım 1964 Lotto - Sesto Marelli link=Milano Metrosu Hat 1 2 Nisan 1966 Pagano - Gambara link=Milano Metrosu Hat 1 27 Eylül 1969 Caiazzo - Cascina Gobba link=Milano Metrosu Hat 2 27 Nisan 1970 Caiazzo - Centrale link=Milano Metrosu Hat 2 12 Temmuz 1971 Centrale - Porta Garibaldi link=Milano Metrosu Hat 2 4 Aralık 1972 Cascina Gobba - Gorgonzola link=Milano Metrosu Hat 2 18 Nisan 1975 Gambara - Inganni link=Milano Metrosu Hat 1 8 Kasım 1975 Lotto - QT8 link=Milano Metrosu Hat 1 3 Mart 1978 Porta Garibaldi - Cadorna link=Milano Metrosu Hat 2 12 Nisan 1980 QT8 - San Leonardo link=Milano Metrosu Hat 1 7 Haziran 1981 Cascina Gobba - Cologno Nord link=Milano Metrosu Hat 2 30 Ekim 1983 Cadorna - Porta Genova link=Milano Metrosu Hat 2 13 Nisan 1985 Gorgonzola - Gessate Porta Genova - Romolo link=Milano Metrosu Hat 2 28 Eylül 1986 San Leonardo - Molino Dorino Sesto Marelli - Sesto 1° Maggio FS link=Milano Metrosu Hat 1 3 Mayıs 1990 Centrale - Duomo link=Milano Metrosu Hat 3 16 Aralık 1990 Duomo - Porta Romana link=Milano Metrosu Hat 3 12 Mayıs 1991 Centrale - Sondrio Porta Romana - San Donato link=Milano Metrosu Hat 3 21 Mart 1992 Inganni - Bisceglie link=Milano Metrosu Hat 1 1 Kasım 1994 Romolo - Famagosta link=Milano Metrosu Hat 2 16 Aralık 1995 Sondrio - Zara link=Milano Metrosu Hat 3 8 Aralık 2003 Zara - Maciachini link=Milano Metrosu Hat 3 17 Mart 2005 Famagosta - Abbiategrasso link=Milano Metrosu Hat 2 19 Aralık 2005 Molino Dorino - Rho Fiera link=Milano Metrosu Hat 1 20 Şubat 2011 Famagosta - Milanofiori Forum link=Milano Metrosu Hat 2 26 Mart 2011 Maciachini - Comasina link=Milano Metrosu Hat 3 10 Şubat 2013 Zara - Bignami link=Milano Metrosu Hat 5 1 Mart 2014 Zara - Porta Garibaldi link=Milano Metrosu Hat 5 29 Nisan 2015 Porta Garibaldi - San Siro Stadio link=Milano Metrosu Hat 5 6 Haziran 2015 Portello link=Milano Metrosu Hat 5 20 Haziran 2015 Cenisio link=Milano Metrosu Hat 5 26 Eylül 2015 Gerusalemme link=Milano Metrosu Hat 5 11 Ekim 2015 Monumentale link=Milano Metrosu Hat 5 14 Kasım 2015 Tre Torri link=Milano Metrosu Hat 5 ==Altyapı== ===Hatlar=== Hat Arasında Arasında Açılış tarihi Hat uzatma Uzunluk İstasyonlar Ort. İstasyon mesafesi Ort. İstasyon mesafesi Hat Arasında Arasında Açılış tarihi Hat uzatma Uzunluk İstasyonlar km 30px|link=Milano Metrosu Hat 1 Rho Fiera / Bisceglie Sesto 1º Maggio 1964 2005 26.9 km 38 0.727 km 30px|link=Milano Metrosu Hat 2 Assago Milanofiori Forum / Abbiategrasso Cologno Nord / Gessate 1969 2011 9.4 km 35 1.159 km 30px|link=Milano Metrosu Hat 3 Comasina San Donato 1990 2011 16.7 km 21 0.835 km 30px|link=Milano Metrosu Hat 5 San Siro Stadio Bignami 2013 2015 12.9 km 19 0.763 km Hat 2'nin kuzeyi ve Assago istasyonu dışında tüm hatlar, yer altında hizmet vermektedir. Hatlardaki 93 istasyonun geliri Milano Belediyesi'ne aktarılırken geriye kalan istasyonların geliri Assago, Bussero, Cassina de' Pecchi, Cernusco sul Naviglio, Cologno Monzese, Gessate, Gorgonzola, Pero, Rho, San Donato Milanese, Sesto San Giovanni, Vimodrone şehirleri arasında paylaştırılmaktadır. Milano Metrosu şehrin %20'lik bir alanına ulaşım imkânı sağlamaktadır. ===Trenler=== küçükresim|Bekleme süresini İtalyanca olarak duyuran LCD ekran. küçükresim|M2 hattı üzerindeki Cascina Burrona istasyonu Hat 3 üzerindeki tren, yaklaşık 105 m uzunluğunda ve 6 vagonludur. Hat 5 üzerindeki trenler ise yaklaşık 50 m uzunluğunda ve 4 vagonludur. Hat 5 üzerinde bulunan trenler otomatik, sürücüsüz trenlerdir. ===Yolcu bilgilendirme=== İstasyona gelen trenlerin varış yerleri ve bekleme sürelerini gösteren LED ekranlar bulunur. Her istasyonda, kaydedilmiş bir ses ile yaklaşmakta olan trenin ve peronunun adı duyurulur. Hat 5'teki yeni eklenen Meneghino ve Leonardo trenleri ile sürücüsüz trenler, ekranlar ile İtalyanca ve İngilizce olarak anons edilen duyurularla donatılmıştır. ==Cep telefonu kapsama alanı== Aralık 2009'dan beri Milano metro istasyonlarında ve trenlerin tamamında UMTS ve HSDPA bağlantısı bulunmaktadır. Mobil operatörler TIM ve Vodafone ise tüm hatlarda LTE bağlantısı sağlamaktadır. ==Hizmet== küçükresim|M3 hattında bir tren ===Biletler=== küçükresim|Trenord'dan satın alınmış Milano şehir bileti (solda) ve ATM'den alınmış aynı bilet (sol alt). Itinero akıllı kartı (Sağda) Bir şehir içi yolculuk bileti 1,58 € olup, otobüs, tramvay ve Milano Belediyesinin tüm metro hatları için geçerlidir. Şehirler arası biletlerin ücreti yolculuğa bağlıdır ve 1.90 € ile 4.10 € arasında değişir. Milano metro hattı için kısa süreli (1/7 gün) "Io Viaggio" isimli akıllı kartı kullanılırken daha uzun süreli, diğer şehirlerle entegre bilet olan "Lombardia'daki Io viaggio ovunque" da kullanılır. ===Açılış saatleri=== Milano metrosu sabah saat 06:00'da çalışmaya başlar ve gece 0:30'a kadar devam eder. Pazar günleri ve tatil günleri özel durumlara göre hizmet verir. Bu metro istasyonları üzerinde bulunan ve metronun kapanmasından sonra seferlerine başlayan bir otobüs hattı bulunmaktadır. Bu hat metro güzergahını takip ederek, sadece metro istasyonlarında durur. Yoğun saatlerde hat 1'de sefer süreleri 2 dakikada bir yapılırken, hat 3'te ise 3 dakikada bir sefer yapılmaktadır. ==Gelecekteki ağlar== ===Genişletmeler=== Hat 1'in Sesto 1º Maggio'dan Monza Bettola istikametine olan genişletmesi şu an yapım aşamasındadır. Sesto Restellone'deki ara istasyon ile birlikte 2 kilometre uzunluğunda olacak bu bölüm 2017 yılında hizmete girmesi planlanıyor. Günümüzde, Bisceglie'den, Baggio mahallesine 1. Hattın uzatılması planlanmaktadır. Bu genişletme Valsesia'daki ara istasyon ile birlikte 3 kilometre olarak planlanmaktadır. Bunun dışında, Cologno Nord'dan hat 2'nin Vimercate'e uzantısı planlanmaktadır. Bu genişletme, 6 istasyonlu (Brugherio, Carugate, Agrate Colleoni, Concorezzo, Vimercate Torri Bianche, Vimercate) 10,8 kilometre uzunluğunda, çoğunlukla yer altında hizmet verecek şekilde planlanmaktadır. Hat 3'ün ise San Donato Milanese'den, Paullo'ya doğru uzatılması planlanmaktadır. Bu genişletme, San Donato, Peschiera Borromeo, Mediglia, Caleppio Cerca, Paullo ve Doğu Paullo arasında, ilk 3 istasyon yer altında olacak şekilde 14.8 km uzunluğunda yapılması düşünülmektedir. ===Yeni hatlar=== küçükresim|2016 yılında hizmete girmesi planlanan 4. Hattın Forlanini FS istasyonu Milano, Expo 2015 başvurusunu kazanması ile birlikte, "Hat 4" (mavi) ve "Hat 5" (mor) olmak üzere 2 yeni hat inşa etmek için özel fon elde etmiş oldu. Hat 5, kademeli olarak 2013 ve 2015 yılları arasında açılırken, Hat 4'ün 2023/2024 yılında açılması bekleniyor. Hat Terminaller Terminaller Açılış Tarihi Uzunluk İstasyonlar 32px|link=Milano Metrosu Hat 4 Lorenteggio Linate Havalimanı 2021 15.2 km 21 Yeni yapılan Hat 4, Lorenteggio'nun batı banliyösünden kentin doğusuna Linate Havalimanı'na kadar uzanmaktadır. Hat, Mart 2006'da İtalyan Hükümeti tarafından onaylandı ve Kasım 2009'da finanse edildi. Ön incelemelere 2010'un ortalarında başlandı, ancak çalışmalar Nisan 2011'de sonbahara kadar askıya alındı. Hattın inşaatı, 2011 yılı sonunda tekrar başladı. ==Galeri== Dosya:Milano Centrale rampa MM.jpg Dosya:QT8 stazione MM1.jpg Dosya:Metro 2 Milano.jpg Dosya:Cologno Nord staz metro panoramica.JPG Dosya:Moscova MM.jpg Dosya:Metropolitana Zara banchina M3.jpg Dosya:Milano DeAngeli.JPG ==Kaynakça== ==Dış bağlantılar== * Resmi site (Milano Metro İşletmesi) * Google Earth'te Milano Metro Haritası * Milano Metrosu fotoğrafları Metro Kategori:İtalya'daki metro ağları Kategori:1964'te ulaşım