Bedahşan (il)

Bedehşan Vilayeti ([Farsça/Özbekçe ]]: ولایت بدخشان, Vilāyat-e Badakhshān) Afganistan'ın 34 vilayetinden (Farsça/Özbekçe: ولایت, vilayet) birisidir. ==Tarihi== Afgan Türkistanı olarak bilinen bölgenin adı Pehlevice 'bedahş' (müfettiş, yüksek yönetici) isminden türemiştir. Çinliler tarafından Tu-ho-lo, Müslümanlar tarafından Tohoristan olarak anılan bölge doğudan gelen ipek yolu üzerinde önemli bir merkezdi. == Coğrafya == Ülkenin kuzeydoğu ucunda bulunan vilayetin yönetim merkezi Feyzabad şehridir. 44.059 km² yüz ölçümündeki vilayetin nüfusu 715.000'dir. 29 ilçeye ayrılan vilayet Hindukuş Dağları ve Ceyhun Nehri arasındadır. Badahşan öncelikle Tacikistan sınırının kuzey ve doğu sınırlarında Hindukuş Dağları ve Pamir Dağları sırasındadır. Badahşan eski İpek Yolu'nda mola verilmek için kullanılan ticari bölgeydi ve Taliban burayı kuşatmıştır, yollar ve altyapı tesisleri yeniden inşa edilmiştir. Muhtemelen mineral zenginliğinden dolayı ilgi görmüştür. == Tarihi == Badahşan'ın adı Sasaniler tarafından verilmiş ve badaxš adından türemiştir. Badahşan Taliban tarafından işgal edilmiştir. Burhaneddin Rabbani Badahşanlı'dır. Taliban eyaletin tesislerini operasyonda kullanmıştır. Bugünkü eyalet valisi Munshi Abdul Majid'dir. Önceden ise Sayed Amin Tareq'tı. == Ekonomi == Ağırlıklı olarak mineral yataklarına dayanır. Badahşan dünyanın fakir bölgelerindendir, Afyon haşhaş yetiştirilmesi eyaletin gerçek gelir kaynağıdır ve anne ölüm oranlarının dünyada en fazla olduğu yerdir, sağlık altyapısında eksiklikler vardır, ulaşılamaz yerlerdendir ve eyalette kışlar çok sert geçer. Eski zamanlardan beri, dünyanın tek Lapis lazuli kaynağının olduğu yerdir. Buradaki madenciliğin odak noktası Lapis lazuli'dir. Northern Alliance topluluğuna, öncesinde de anti-Sovyet Mücahitlerine gelir getirmiştir. Yeni jeolojik araştırmalar, bazı yerlerde yakut ve zümrüt olduğunu göstermektedir. Bu mineraller bölgenin zenginliklerindendir. Ayrıca Badahşan, yıllık ortalama 2 milyar USD değerindeki haşhaş üretimiyle ülkedeki kaçak haşhaş üretiminin başını çekmektedir. == İşgal ve işgal sonrası == Badahşan Vilayeti, ülkenin diğer vilayetleriyle birlikte 2001 yılında ABD tarafından işgal edildi. ABD, 2006 yılında bölgenin güvenlik işlerini NATO'ya devretmiştir. * 2007, Vilayette yüzlerce kişinin gömülü olduğu toplu bir mezar bulundu. * 7 Ağustos 2010, Vilayette görev yapan 10 Hristiyan yardım görevlisi, misyoner oldukları iddiasıyla Taliban tarafından öldürüldü. == Vilayetin ilçeleri == 400x400px Badahşan Vilayeti'nin İlçeleri İlçe Haritada # Merkez Nüfus Alan Açıklama Ergenc Heva 6 12.000 2005 yılında Feyzabad ilçesi'den ayrıldı Argo 6 45.000 2005 yılında Feyzabad ilçesi'den ayrıldı Baharak 7 Baharak 14.000 2005'te alt bölge Curm 10 Curm 3.000 2005'te alt bölge Darayim 6 65.000 2005 yılında Feyzabad ilçesi'den ayrıldı Darvaz 1 Nusay 21.000 2005'te alt bölge Darvazi Bala 1 11.000 2005 yılında Darvaz ilçesi'den ayrıldı Feyzabad 6 Feyzabad 46.000 2005'te alt bölge İşkaşim 8 İşkaşim 11.000 Haş 10 48.000 2005 yılında Jurm ilçesi'den ayrıldı Havahan 2 Havahan 14.000 2005'te alt bölge Kişim 9 63.000 2005'te alt bölge Kuhistan 7 12.000 2005 yılında Baharak ilçesi'den ayrıldı Kuf Ab 2 16.000 2005 yılında Khvahan ilçesi'den ayrıldı Kuran ve Muncan 11 Kuran ve Muncan 8.000 Rag 4 Yavan 37.000 2005'te alt bölge Şehr-i Buzurg 5 Şehr-i Buzurg 42.000 Şiganan 3 24.000 Şiki 6 26.000 2005 yılında Feyzabad ilçesi'den ayrıldı Şüheda 7 31.000 2005 yılında Baharak ilçesi'den ayrıldı Tagab 6 22.000 2005 yılında Feyzabad ilçesi'den ayrıldı Tişkan 9 23.000 2005 yılında Kişim ilçesi'den ayrıldı Vahan 13 13.000 Varduc 7 17.000 2005 yılında Baharak ilçesi'den ayrıldı Yaftali Sufla 6 39.000 2005 yılında Feyzabad ilçesi'den ayrıldı Yamgan 7 20.000 2005 yılında Baharak ilçesi'den ayrıldı Yavan 4 27.000 2005 yılında Rag ilçesi'den ayrıldı Zebak 12 Zebak 7.000 == Ayrıca == * Dağlık Badahşan == Kaynakça ==