Zeki Rıza Sporel

Mehmed Zeki Sporel (28 Şubat 1898, İstanbul - 3 Kasım 1969, İstanbul), Türk millî futbolcu, asker, veteriner hekim, siyasetçi ve 1955-58 yılları arasındaki Fenerbahçe Spor Kulübü başkanı. Zeki Rıza Sporel, Türk milli futbol takımının ilk golünü atmış, Fenerbahçe’de oynadığı 18 yılda 352 maçta 473 gol atarak, maç başına 1.34’lük gol oranı sağlamış ve Türk futbolunda en fazla gol atan oyunculardan birisi olarak Türk futbolunda tarihe geçmiştir. Soyadı kanunu sonrası kendisine bizatihi Atatürk tarafından Sporel soyismi verilmiştir. == Futbolculuk kariyeri == 28 Şubat 1898 tarihinde İstanbul'da doğdu. Babası, Mızıka-yı Hümayun Kolağası Ali Rıza Bey'di. Eğitimine Selimiye Kışlası’nda bulunan Mülkiye Baytar Mekteb-i Alisi‘nde başladı ancak daha sonrasında ise Bursa Askeri İdadisi’ne nakil oldu ve askeri baytar olarak okulu bitirdi. küçükresim|276x276pik|1910'lu Yıllarda Fenerbahçe Çim Hokeyi Takımı ve orta sırada ayakta Zeki Rıza Sporel. 1912-13 sezonunda; ağabeyi, Fenerbahçeli futbolcu Hasan Kâmil Bey’in de etkisinde kalarak Fenerbahçe‘nin genç takımına 14 yaşında katılmıştır. Burada 1916’ya kadar yetişip, A takıma 17 yaşında yükseldi. Birinci takımdaki ilk maçını 17 Kasım 1916’da, Üsküdar Anadolu‘ya karşı oynamış ve Fenerbahçe’nin 7-0 galip geldiği bu maçta henüz çocuk yaştaki Zeki Rıza Sporel, 4 gol atmıştır. Fenerbahçe birinci takımında 18 yıl boyunca forma giymiş, 352 maçta 473 gol atarak, maç başına 1.34’lük gol oranı sağlamış ve Türk futbolunda en fazla gol atan futbolcular arasında tarihe geçmiştir. Türkiye millî futbol takımı formasını 16 kez giydi. 10 kez kaptanlık yaptı. 26 Ekim 1923'te Romanya ile oynanan ve 2-2 berabere sonuçlanan Türkiye millî takımının ilk maçında 2 gol atarak millî takımın ilk golcüsü olarak tarihe geçti. Millî takıma toplam 15 gol kazandırdı. Millî takımın Finlandiya'yı 4-2 yendiği maçta Türkiye'nin 4 golünü de atarak bu konudaki rekoru uzun zaman elinde tuttu. Futbolu 1934'te bıraktı. Soyadı kanunu çıktıktan sonra, soyadı bizzat Mustafa Kemal Atatürk tarafından verilmiştir. Tenis dalında Türkiye'yi temsil etti. Yöneticilik yaptı. Türkiye Su Sporları Federasyonu ve Fenerbahçe Spor Kulübü başkanlıklarında (1955-1958) bulundu. küçükresim|347x347pik|3 Eylül 1932 tarihli Vakit gazetesinde Zeki Rıza Sporel küçükresim|278x278pik|1930'lu yılların gazetelerinde Zeki Rıza Sporel'in mağazasının reklamı. Ayrıca Fenerbahçe ile Galatasaray arasındaki ezeli rekabette Galatasaray ağlarına tam 33 gol atarak kırılması çok güç bir rekora imza atmıştır. Kardeşleri ünlü futbolcular Hasan Kâmil Sporel ve Arif Sporel. 1921 yılında Galatasaray'ın yurt dışı turunda Galatasaray forması ile mücadele etmiş, Werder Bremen, FC Köln, FC Saarbrücken ve FC Lausanne Sport maçlarında goller atmıştır.Atabeyoğlu, Cem. 1453-1991 Türk Spor Tarihi Ansiklopedisi. page(80, 81).(1991) An Grafik Basın Sanayi ve Ticaret AŞ 1933'te Türkiye Futbol Şampiyonası'na İstanbul şampiyonu olarak katılan Fenerbahçe'nin finalde karşılaştığı İzmirspor'a karşı 2 gol atıp takımının tarihindeki ilk Türkiye şampiyonluğunda doğrudan katkıda bulunmuştur. == Kariyer istatistikleri == === Millî takım golleri === # Tarih Stadyum Rakip Skor Sonuç Turnuva 1\. 26 Ekim 1923 Taksim Stadyumu, İstanbul, Türkiye 2–2 Beraberlik Hazırlık maçı 2\. 26 Ekim 1923 Taksim Stadyumu, İstanbul, Türkiye 2–2 Beraberlik Hazırlık maçı 3\. 17 Haziran 1924 Töölön Pallokenttä, Helsinki, Finlandiya 2–4 Galibiyet Hazırlık maçı 4\. 17 Haziran 1924 Töölön Pallokenttä, Helsinki, Finlandiya 2–4 Galibiyet Hazırlık maçı 5\. 17 Haziran 1924 Töölön Pallokenttä, Helsinki, Finlandiya 2–4 Galibiyet Hazırlık maçı 6\. 17 Haziran 1924 Töölön Pallokenttä, Helsinki, Finlandiya 2–4 Galibiyet Hazırlık maçı 7\. 19 Haziran 1924 Reval Stadyumu (Kalevi aed), Tallinn, Estonya 1–4 Galibiyet Hazırlık maçı 8\. 19 Haziran 1924 Reval Stadyumu (Kalevi aed), Tallinn, Estonya 1–4 Galibiyet Hazırlık maçı 9\. 22 Haziran 1924 LSB Stadions, Riga, Letonya 1–3 Galibiyet Hazırlık maçı 10\. 22 Haziran 1924 LSB Stadions, Riga, Letonya 1–3 Galibiyet Hazırlık maçı 11\. 22 Haziran 1924 LSB Stadions, Riga, Letonya 1–3 Galibiyet Hazırlık maçı 12\. 1 Mayıs 1925 Stadionul Romcomit, Bükreş, Romanya 1–2 Galibiyet Hazırlık maçı 13\. 2 Ekim 1925 Taksim Stadyumu, İstanbul, Türkiye 1–2 Mağlubiyet Hazırlık maçı 14\. 14 Ekim 1927 Taksim Stadyumu, İstanbul, Türkiye 3–1 Galibiyet Hazırlık maçı 15\. 14 Ekim 1927 Taksim Stadyumu, İstanbul, Türkiye 3–1 Galibiyet Hazırlık maçı 10 Şubat 2010 itibarıyla == Futbol sonrası == VIII. Dönem (Milletvekilliği reddedilmiştir: 6 Aralık 1946) ve X. Dönem İstanbul, IX. Dönem Rize Milletvekili seçilmiştir. == Hakkındaki iddialar == Sporel'in Millî Mücadele döneminde, muvazzaf baytar olduğu hâlde ve kendisine orduya katılması emri verilmesine karşın Millî Mücadele karşıtı Kuvâ-yi İnzibâtiye hareketine katılması sonucu Harp Divanı tarafından ordudan atıldığı iddia edilmiştir. Zeki Rıza ise yaptığı savunmada o dönem eşi hasta olduğu ve eşine bakacak bir kimse bulunmadığı ve savaşın sonucu beklediği için çağrıya yanıt vermediğini söylemiştir. Bunun üzerine verilen kararda Sporel'in milletvekilliği düşürülmüştür. == Başarıları == * General Harington Kupası: 1923 * Türkiye Futbol Şampiyonası (1): 1933 * İstanbul Ligi (4): 1920–21, 1922–23, 1929–30, 1932–33 * Cuma Ligi (2): 1920–21, 1922–23 == Kaynakça == == Dış bağlantılar == * Kategori:1898 doğumlular Kategori:1969 yılında ölenler Kategori:Türk futbolcular Kategori:Fenerbahçe SK futbolcuları Kategori:İstanbul doğumlu futbolcular Kategori:Türk spor yöneticileri Kategori:Fenerbahçe SK başkanları Kategori:Türkiye millî futbol takımı futbolcuları Kategori:1928 Yaz Olimpiyatları futbolcuları Kategori:1924 Yaz Olimpiyatları futbolcuları Kategori:1968 yılında ölenler Kategori:TBMM Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonu Kategori:TBMM 8. dönem İstanbul milletvekilleri Kategori:TBMM 9. dönem Rize milletvekilleri Kategori:TBMM 10. dönem İstanbul milletvekilleri Kategori:Türk Olimpiyat futbolcuları Kategori:Karacaahmet Mezarlığı'na defnedilenler Kategori:Demokrat Parti (1946) mensubu siyasetçiler Kategori:20. yüzyıl Türk siyasetçileri Kategori:Forvet futbolcular Kategori:Türk veteriner hekimler