Avusturya-Macaristan Donanması

sağ|küçükresim|250px|Avusturya-Macaristan Donanma sancağı[http://www.kuk- kriegsmarine.at/flaggen.htm Sancak veritabanı] 4 Ağustos 2021 tarihinde erişilmiştir Avusturya-Macaristan Donanması (Almanca: Kaiserliche und Königliche Kriegsmarine, Macarca: Császári és Királyi Haditengerészet) Avusturya-Macaristan İmparatorluğunun donanmasıydı. Bu donanmaya bağlı gemiler Seiner Majestät Schiff tanımlamasına istinaden SMS kısaltmasını kullanırdı. 1867-1918 yılları arasında faaliyet gösteren donanma I. Dünya Savaşı'nın ardından imparatorluğun mağlup olup dağılmasıyla sona ermiştir. Donanma 1867 Avusturya-Macaristan Antlaşması öncesinde Avusturya Kraliyet Donanması adıyla bilinir. ==Tarihçe== Avusturya Donanması Fransız Devrim Savaşları, Napolyon Savaşları, Birinci ve İkinci İtalyan Bağımsızlık Savaşı ve Prusya-Avusturya Savaşında savaşmıştır. Prusya karşısında alınan yenilginin ardından imparatorluk idari yapısında değişikliği gitmiş, Avusturya İmparatoru ülkenin batı ve kuzey bölgelerini denetim altına alırken, Macaristan kralı da Macaristan bölgesinde hüküm sürecektir. 1867 Avusturya-Macaristan Antlaşması uyarınca Avusturya Donanması, Avusturya-Macaristan Donanması haline getirilmiştir. İlk dönemlerde gözardı edilen donanma sonraki dönemlerde Adriyatik ve Akdeniz'deki önemli donanmalar arasında yer almıştır. 1914 yılı itibarıyla barış zamanı personel sayısı 20 bin seviyesindeydi. ==Liman ve üsler== sağ|küçükresim|250px|Pula Üssünde demirli savaş gemileri (1890-1900) Avusturya-Macaristan Donanmasının esas üssü bugün Hırvatistan sınırları içinde olan Pula kentiydi. Venedik'in elden çıkmasının ardından Pula'nın önemi artmıştı. Donanmanın bunun dışındaki önde gelen üsleri Trieste ve Kotor'du. Hem Trieste hem de Pula'da büyük tersaneler mevcuttu, ayrıca Pula'daki kuru havuz Akdeniz'deki en büyük tesis sayılmaktaydı. ==Deniz harekâtı== 1914 yılına gelindiğinde Avusturya-Macaristan Donanması orta büyüklükte bir donanma olarak öne çıkmaktaydı. İmparatorluğun Akdeniz'de hakim olduğu kıyı şeridi Trieste'den Kotor'a kadar uzanmaktaydı. Donanmadaki çok sayıdaki yeni geminin yanı sıra ilk başlarda Avusturya-Macaristan Donanmasına dahil olan Alman denizaltıları da mevcuttu. Avusturya savaş boyunca ana savaş gemilerini öne çıkan üsleri olan Pola ve Kotor'da tutmuştur. Özellikle Adriyatik Denizinin hakimiyeti için İtalya ile mücadele edilmiştir. Yaklaşık olarak benzer büyüklükte olan İtalyan Regia Marina donanması da büyük savaş gemilerini Brindisi ve Taranto'da tutmayı tercih etmiştir. Ayrıca İtalyan ve Avusturyalı sabotörler birbirlerinin gemilerini limanda demirliyken etkisiz hale getirmeye çalışmış ve kısmen başarılı olmuşlardır. İtalya'nın Londra Paktı sonrasında İtilaf Devletlerine katılması ve 23 Mayıs 1915 tarihinde Avusturya-Macaristan İmparatorluğuna savaş ilan etmesi Adriyatik Denizinin önemini artırır. 1915 yılında İtalya Krallığı'nın İtilaf Devletleri saflarında savaşa katılmasıyla beraber strateji, Avusturya-Macaristan Donanmasının Adriyatik Denizi dışına çıkmasının engellenmesi ve bunun için Otranto Boğazı üzerine yapılacak olan abluka üzerine kuruldu. Avusturya-Macaristan Donanması İtalyanlara karşı kimi başarılar kazansa da abluka son tahlilde başarılı olmuştur. Buna rağmen Avusturya-Macaristan ve Alman Donanmasına bağlı denizaltılar Akdeniz'e çıkmayı başarmış ve İtilaf deniz trafiğine zarar verdirmeyi başarmıştır. Denizaltı tehlikesi gözardı edildiğinde yüzey gemisi olarak İtilaf Devletlerinin Akdeniz genelinde mutlak üstünlüğü kara savaşının kazanılmasında lojistik anlamda ve asker sevkiyatı kapsamında belirleyici olmuştur. == Savaş gemileriTüm donanma gemilerinin resminin bulunduğu veri tabanı 4 Ağustos 2021 tarihinde erişilmiştir == sağ|küçükresim|250px|SMS Tegetthoff sağ|küçükresim|250px|SMS Erzherzog Karl sağ|küçükresim|250px|SMS Radetzky sağ|küçükresim|250px|SMS Sankt Georg sağ|küçükresim|250px|SMS Zara sağ|küçükresim|250px|SMS Streiter sağ|küçükresim|250px|SMS Aspern === Drednotlar === * Tegetthoff-sınıfı ** SMS Viribus Unitis ** SMS Tegetthoff ** SMS Prinz Eugen ** SMS Szent István * Ersatz Monarch-sınıfı (tasarım aşamasında) === Pre-drednotlar === * Habsburg- sınıfı ** SMS Habsburg ** SMS Árpád ** SMS Babenberg * Erzherzog Karl sınıfı ** SMS Erzherzog Karl ** SMS Erzherzog Friedrich ** SMS Erzherzog Ferdinand Max (1905) * Radetzky sınıfı ** SMS Erzherzog Franz Ferdinand ** SMS Radetzky ** SMS Zrínyi * Monarch-sınıfı ** SMS Budapest ** SMS Monarch ** SMS Wien * Kronprinz-sınıfı ** SMS Kronprinz Erzherzog Rudolf ** SMS Kronprinzessin Erzherzogin Stephanie === Kruvazörler === * Panther-sınıfı ** SMS Panther ** SMS Leopard ** SMS Tiger daha sonra "Lacroma" adlı bir yata çevrildi * I. Ferenc József-sınıfı ** SMS Kaiser Franz Joseph I ** SMS Kaiserin Elisabeth * Zenta-sınıfı ** SMS Zenta ** SMS Aspern ** SMS Szigetvár * Admiral Spaun- sınıfı ** SMS Admiral Spaun * Helgoland-sınıfı ** SMS Helgoland ** SMS Novara ** SMS Saida * Mária Terézia-sınıfı ** SMS Kaiserin und Königin Maria Theresia * VI. Károly-sınıfı ** SMS Kaiser Karl VI ** SMS St. Georg === Diğer kategorideki gemiler === ==== Küçük firkateynler ==== * SMS Venus * SMS Bellona * SMS Novara * SMS Schwarzenberg ==== Küçük şalopalar ==== * SMS Minerva * SMS Diana * SMS Carolina ==== Küçük brigg ==== * SMS Pylades * SMS Pola * SMS Montecuccoli * SMS Hussar ==== Uskunalar ==== * SMS Arthemisia * SMS Arethusa * SMS Saida * SMS Dromedar * SMS Bravo * SMS Fido * SMS Camaeleon ==== Buharlı yandan çarklı gemiler ==== * SMS Roma * SMS Jupiter * SMS Gorzkowski * SMS Messagiere * SMS Achilles * SMS Taurus * SMS Vulkan * SMS Custoza * SMS Curtatone * SMS Santa Lucia * SMS Volta * SMS Prinz Eugen * SMS Kaiserin Elisabeth ==== Pervaneli Firkateynler ==== * SMS Radetzky (1854) * SMS Adria (1856) * SMS Donau (1856) * SMS Novara (1850) * SMS Schwarzenberg * SMS Radetzky (1872) - 1908 yılında adı Adria olarak değiştirildi * SMS Laudon - 1900 yılında adı Schwarzenberg olarak değiştirildi ==== Pervaneli Korvetler ==== * SMS Erzherzog Friedrich (1857) * SMS Dandolo (1858) * SMS Zrinyi (1871) * SMS Aurora * SMS Frundsberg * SMS Donau (1874) * SMS Saida (1878) – 1912 yılında adı Minerva olarak değiştirildi * SMS Donau (1893) ==== Pervaneli Şalopalar ==== * SMS Helgoland (1867) * SMS Fasana – 1902 yılında adı Gamma olarak değiştirildi ==== Torpido botlar ==== * SMS Zara * SMS Spalato * SMS Sebenico * SMS Lussin * SMS Meteor (1887) * SMS Blitz (1888) * SMS Komet (1888) * SMS Planet (1889) * SMS Trabant (1890) * SMS Satellit (1892) * SMS Magnet (1896) ==== Destroyerler==== * Tátra-sınıfı I. ** SMS Balaton ** SMS Csepel ** SMS Lika 1 ** SMS Triglav 1 ** SMS Orjen ** SMS Tátra * Tátra-sınıfı II. ** SMS Triglav II ** SMS Lika II ** SMS Dukla ** SMS Uzsok * Huszár-sınıfı I. ** SMS Huszár I ** SMS Ulan ** SMS Streiter ** SMS Wildfang ** SMS Scharfschütze ** SMS Uskoke ** SMS Huszár II * Huszár-sınıfı II. ** SMS Turul ** SMS Pandúr ** SMS Csikós ** SMS Réka ** SMS Dinara ** SMS Velebit ==== Torpido botlar ==== * Cobra-sınıfı * Schichau-sınıfı * Sperber-csoport * Elster-csoport * Kaiman-sınıfı * T csoport * F csoport * M csoport ==== Monitörler==== * SMS Maros (1871) * SMS Leitha (1871) * SMS Körös (1892) * SMS Szamos (1892) * SMS Temes (1904) * SMS Bodrog (1904) * SMS Enns (1913) * SMS Inn (1915) * SMS Sava (1915) * SMS Bosna (1915) ==Komuta heyeti== küçükresim|sağ|150px|Wilhelm von Tegetthoff İsim Rütbe Görev başlangıç Görev bitiş İmparatorluk ve Donanma Komutanları (Marinekommandant) Georges Simpson 1786. yaz 1797. Ekim James Ernest Williams 1797. Kasım 1798. Şubat Andrea Querini (Kont) 1798. Şubat 1802.Ocak Joseph L’Espine (Kont) 1802. Ocak 1805. Ağustos Silvestro Dandolo (Kont) 1805. Ağustos 1805. Aralık Joseph L’Espine (Kont) 1806. Ocak 1814. Temmuz August de Conninck 1814. Temmuz 1824. Mart Amilcaro Paulucci (Baron) Tuğgeneral 1824. Mart 1844. Ağustos Frigyes (Arşıdük) 1844. Ağustos 1847. Ekim Silvestro Dandolo (Kont) 1847. Ekim 1847. Kasım Anton von Martini 1847. Kasım 1848. Mart Gyulai Ferenc (Kont) 1848. Mart 1848. Eylül Anton von Martini 1848. Eylül 1849. Ocak Gyulai Ferenc (Kont) 1849. Şubat 1849. Mart Hans Birch von Dahlerup 1849. Mart 1851. Ağustos Franz von Wimpffwen (Kont) 1851. Ağustos 1854. Eylül Ferdinánd Miksa (Arşıdük) 1854. Eylül 1864. Ocak boş 1864. Ocak 1868. Mart Wilhelm von Tegetthoff (Baron) Tuğgeneral 1868. Mart 1871. Nisan Friedrich von Pöck Amiral 1871. Nisan 1883. Kasım Maximilian Daulebsky von Sterneck (Baron) Amiral 1883. Kasım 1897. Aralık Hermann von Spaun (Baron) Amiral 1897. Aralık 1904. Ekim Rudolf von Montecuccoli (Baron) Amiral 1904. Ekim 1913. Şubat Anton Haus Amiral 1913. Şubat 1917. Şubat boş 1917. Şubat 1917. Nisan Maximilian Njegovan Amiral 1917. Nisan 1918. Şubat boş 1918. Şubat 1918. Kasım Donanma Komutanları (Flottenkommandant) Anton Haus Amiral 1914. Temmuz 1917. Şubat Maximilian Njegovan Amiral 1917. Şubat 1918. Şubat Miklós Horthy Amiral/Tuğgeneral 1918. Şubat 1918. Kasım İmparatorluk Savaş Bakanlığı Denizcilik Dairesi (1868–1911), ve İmparatorluk Savaş Bakanlığı (1911–) (Chef der Marinesektion) Ludwig von Fautz Tuğgeneral 1865. Temmuz 1868. Mart Wilhelm von Tegetthoff (Baron) Tuğgeneral 1868. Mart 1871. Nisan boş 1871. Nisan 1872. Ekim Friedrich von Pöck (Baron) Amiral 1872. Ekim 1883. Kasım Maximilian Daulebsky von Sterneck zu Ehrenstein Amiral 1883. Kasım 1897. Aralık Hermann von Spaun (Baron) Amiral 1897. Aralık 1904. Ekim Rudolf von Montecuccoli (Kont) Amiral 1904. Ekim 1913. Şubat Anton Haus Amiral 1913. Şubat 1917. Şubat Karl Kailer von Kaltenfels Tuğgeneral 1917. Şubat 1917. Nisan Maximilian Njegovan Amiral 1917. Nisan 1918. Şubat Franz von Hulob Tuğgeneral 1918. Şubat 1918. Kasım ==Notlar== == Kaynakça == ==Ayrıca bakınız== *I. Dünya Savaşı sırasında Akdeniz'deki deniz muharebeleri Kategori:1867'de Avusturya-Macaristan'da kurulan oluşumlar‎ Kategori:Avusturya-Macaristan Donanması Kategori:I. Dünya Savaşı'nda Avusturya-Macaristan Kategori:1918'de feshedilmiş kuruluşlar