Yüzellilikler

Yüzellilikler, Türk Kurtuluş Savaşı sonrası düşman iş birlikçisi olarak görülen ve Türkiye'den sürgün edilen, hepsi üst düzey makamlarda yer alan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarına verilen isimdir. Meclis'e göre hainler on binleri buluyordu. Ancak Lozan Antlaşması'nın bir maddesinde sürgün edilecek insanların sayısının 150'yi geçmeyecek şeklinde öngörmesi üzerine ilk önce Türkiye Cumhuriyeti İçişleri Bakanlığı tarafından oluşturulan listede başlangıçta 600 kişiden oluşmakta iken alevli tartışmalar sonucu önce 300, ardından da 149 kişiye indirilmiştir. 150’likler adı verilen ve 23 Nisan 1924 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu ve Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin oturumunda saptanan bu listeye 1 Haziran 1924 tarihindeki kararla Köylü gazetesi sahibi Refet Bey de eklenerek nihai şekliyle 150 kişi olarak kabul edilmiştir ve bu kişiler 28 Mayıs 1927'de kabul edilen 1064 sayılı yasa ile yurttaşlıktan çıkarılmışlardır. 29 Haziran 1938 tarihli 3527 sayılı yasa ile, Yüzellilikler'in yurda girmelerini engelleyen 1064 sayılı kanun kaldırılsa da, başta Çerkez Ethem olmak üzere pek çok muhalif ve saltanat taraftarı geri dönmemiştir. Bu listenin 600 kişilik ilk hali açıklanmamıştır. == Yüzellilikler listesi == === Padişah VI. Mehmed (Vahdettin)'in Tayfası === 1\. Kiraz Hamdi - Yaver-i Has 2\. Zeki - Hademe-i Hassa Kumandanı 3\. Kayserili Şaban Ağa - Hazine-i Hassa Müfettişi 4\. Şükrü Tütüncübaşı 5\. Şerkarin Yaver 6\. Miralay Tahir - Yaverandan Erkan-ı Harp 7\. Seryaver Avni === Meclis Üyeleri === 9\. Mustafa Sabri Efendi - eski Şeyhülislam 10\. Ali Rüşdi - eski Adliye Nazırı 11\. Cemal Bey - eski Ziraat ve Ticaret Nazırı 12\. Cakacı Hamdi Paşa - eski Bahriye Nazırı 13\. Rumbeyoğlu Fahreddin Bey - eski Maarif Nazırı 14\. Kızılhançerci Remzi - eski Ziraat ve Ticaret Nazırı === Sevr Antlaşması'nı İmzalayanlar === 15\. Bağdatlı Mehmed Hâdî Paşa - eski Maarif Nazırı 16\. Rıza Tevfik Bölükbaşı - Şura-yı Devlet eski Reisi 17\. Reşat Halis - Bern eski elçisi === Kuva-yi İnzibâtiye'ye Dahil Meclis Üyeleri === 18\. Süleyman Şefik Paşa - Kuva-yi İnzibâtiye Başkumandanı 19\. Bulgar Tahsin - Şefik Paşa'nın yaveri, süvari yüzbaşı 20\. Miralay Ahmet Refik - Kuva-yi İnzibâtiye Erkân-ı Harbiye Reisi 21\. Tarık Mümtaz - Kuva-yi İnzibâtiye Mitralyöz kumandanı ve Damat Ferit Paşa’nın yaveri 22\. Ali Nadir Paşa - Kuva-yi İnzibâtiye Kumandanlarından İzmir Kolordusu Kumandanı 23\. Kaymakam Fettah- Kuva-yi İnzibatiye mensuplarından ve Nemrut Mustafa Divan-ı Harp üyesi 24\. Çopur Hakkı - Kuva-yi İnzibatiye üyelerinden === Mülkiye ve Askeriyeden === 25\. Gümülcineli İsmail Bey - eski Bursa Valisi 26\. Konyalı Zeynelabidin - âyândan 27\. Fanizade Mesut - eski Cebelibereket (Osmaniye) Mutasarrıfı 28\. Miralay Sadık Bey - Hürriyet ve İtilâf Fırkası lideri 29\. Bedirhani Halil Rahmi - eski Malatya Mutasarrıfı 30\. Giritli Hüsnü - eski Manisa Mutasarrıfı 31\. Nemrut Mustafa - eski Divan-ı Harp Reisi 32\. Hulusi - Uşak Belediye Reisi 33\. Hain Mustafa - eski Adapazarı Kaymakamı 34\. Hafız Ahmet - eski Tekirdağ Müftüsü 35\. Sabit - eski Afyonkarahisar Mutasarrıfı 36\. Celal Kadri - eski Gaziantep Mutasarrıfı ve Halep Doğru Yol Gazetesi gazetecisi (Sahibi, Hasan Sadık'ın, kayınbiraderi) 37\. Adanalı Zeynelabidin - Hürriyet ve İtilâf Kâtibi Umumisi 38\. Vasfi Efendi - Mülga Eski Evkaf Nazırı 39\. Ali Galip - eski Harput Vali Vekili 40 Aziz Nuri - Bursa Vali Vekil-i Esbakı 41\. Ömer Fevzi - eski Bursa Müftüsü 42\. Ahmet Asım - eski İzmir Kadı Müşaviri 43\. Natık - eski İstanbul Muhafızı 44\. Adil - eski Dahiliye Nazırı 45\. Mehmet Ali Bey - eski Dahiliye Nazırı 46\. Salim Mirimiran - eski Edirne Valisi ve Şehremini (Belediye Başkanı) Vekili 47\. Hoca Rasihzade İbrahim - Kütahya’da Yunanlara Mutasarrıflık etmiştir 48\. Abdurrahman - Adana’da Fransız işgalinde Vekillik etmiştir 49\. Ömer Fevzi - eski Şarkikarahisar mebusu 50\. Adil Kınacı- Mülazım, işkenceci namıyla maruf - Hendek Mal Müdürlüğü yapmış 51\. Refik - Mülazım, işkenceci namıyla maruf 52\. Şerif - eski Kırkağaç Kaymakamı 53\. Mahmut Mahir - eski Çanakkale Mutasarrıfı 54\. Emin - eski İstanbul Merkez Kumandanı 55\. Sadullah Sami - eski Kilis Kaymakamı 56\. Osman Nuri - Bolu Mutasarrıfı ve Dahiliye Nezareti eski Dava Vekili === Çerkes Ethem ve Çetesi === 57\. Çerkes Ethem 58\. Çerkes Reşit Bey - Çerkes Ethem'in kardeşi 59\. Çerkes Tevfik Bey - Çerkes Ethem'in kardeşi 60\. Eşref Kuşçubaşı 61\. Hacı Sami - Eşref Kuşçubaşı'nın kardeşi 62\. İzmirli Küçük Ethem - yüzbaşı, eski Akhisar kaymakamı 63\. Düzceli Mehmetoğlu Sami 64\. Burhaniyeli Halil İbrahim 65\. Susurluk'tan Demirkapılı Hacı Ahmet === Çerkes Kongresi'ne Delege Olarak Katılanlar === 66\. Hendek kazasının Sümbüllü Köyü'nden Bağ Osman 67\. İbrahim Hakkı - eski İzmir Mutasarrıfı 68\. Sait Beraev 69\. Tahir Berzek 70\. Adapazarı'nın Harmantepe Köyü'nden Maan Şirin 71\. Söke Ereğlisi'nin Teke Köyü'nden Kocaömeroğlu Hüseyin 72\. Adapazarı'nın Talustanbey Köyü'nden Bağ Kamil 73\. Hamte Ahmet 74\. Maan Ali 75\. Kirmasti'nin (Mustafakemalpaşa) Karaorman Köyü'nden Harun Reşit 76\. Eskişehirli Sefer Hoca 77\. Bigalı Nuri Bey oğlu İsa 78\. Adapazarı'nın Şahinbey Köyü'nden Kazım 79\. Gönen'in Tuzakçı Köyü'nden Lampat Yakup 80\. Kompat Hafız Said Gönen'in Bayramiçi karyesinden 81\. Mütekaid Binbaşı Ahmet Gönen'in Keçeler Karyesinden 82\. Bizedurg Said İzmir'de Dava Vekaleti etmiştir 83\. Ahmet Nuri Şamlı === Polisler === 84\. Tahsin - İstanbul Polis eski Müdürü 85\. Kemal - İstanbul Polis eski Müdür Muavini 86\. Ispartalı Kemal - Emniyet-i Umumiye Müdür Muavini 87\. Şeref İstanbul Polis Müdüriyeti eski Birinci Şube Müdürü 88\. Hafız Said İstanbul Polis eski Birinci Kısım Başmemuru 89\. Hacı Kemal - Arnavutköy Merkez eski Memuru 90\. Namık Polis Baş Memurlarından 91\. Nedim - Şişli Komiseri 92\. Fuat - İzmit Merkez Memuru, Edirne Polis Müdürü ve Yalova Kaymakamı 93\. Yolgeçenli Yusuf - Adana’da Polis Memuru 94\. Sakallı Cemil - Unkapanı Merkez eski Memuru 95\. Mazlum - Büyükdere Merkez eski Memuru 96\. Fuat - Beyoğlu eski İkinci Komiseri === Gazeteciler === 97\. Mevlânzâde Rifat - Serbesti Gazetesi sahibi, Hürriyet ve İtilaf üyesi 98\. Sait Molla - Türkçe İstanbul Gazetesi sahibi 99\. İzmirli Hafız İsmail - İzmir Müsavat Gazetesi sahibi ve eski muharriri, Darülhikmet üyesi 100\. Refik Halit Karay - Aydede Gazetesi sahibi ve Posta Telgraf eski Müdür-ü Umumisi 101\. Bahriyeli Ali Kemal - Bandırma Adalet Gazetesi sahibi 102\. Neyir Mustafa - Edirne’de Teemin ve Elyevm, Selanik Hakikat Gazetesi sahibi 103\. Ferit - Köylü Gazetesi eski muharriri 104\. Refii Cevat Ulunay - Alemdar Gazetesi sahibi 105\. Pehlivan Kadri - Alemdar Gazetesinden 106\. Fanizade Ali İlmi - Adana Ferda Gazetesi sahibi 107\. Trabzonlu Ömer Fevzi - Balıkesir İrşad Gazetesi sahiplerinden 108\. Hasan Sadık - Halep Doğru Yol Gazetesi sahibi 109\. İzmirli Refet - Köylü Gazetesi sahibi ve müdürü === Diğer kişiler === 110\. Tarsuslu Kamilpaşazade Selami 111\. Tarsuslu Kamilpaşazade Kemal 112\. Süleymaniyeli Kürt Hakkı 113\. İbrahim Sabri - Şeyhülislam Mustafa Sabri'nin oğlu 114\. Bursalı Cemil - Fabrikatör 115\. Çerkes Ragıp - İngiliz casusu 116\. Haçinli Kazak Hasan - Fransız işgalinde zabit 117\. Çerkes Süngülü Davut - Eşkiya çete reisi 118\. Binbaşı Çerkes Bekir 119\. Necip - Fabrikatör Bursalı Cemil’in kayınbiraderi 120\. Ahmet Hulusi - İzmir eski Umur-u İslamiye Müfettişi 121\. Uşaklı Madanoğlu Mustafa, Korgeneral Cemal Madanoğlu'nun babası 122\. Gönen’in Tuzakçı köyünden Yusuf oğlu Remzi 123\. Gönen’in Bayramiç köyünden Hacı Kasım Oğlu Zühtü 124\. Gönen’in Balcı köyünden Kocagözün Osman oğlu Şakir 125\. Gönen’in Muratlar köyünden Koç Mehmet oğlu Koç Ali 126\. Gönen'in Ayvacık köyünden Mehmet oğlu Aziz 127\. Gönen’in Keçeler köyünden Balcılı Ahmet oğlu Osman 128\. Susurluk Yıldız köyünden Molla Süleyman oğlu İzzet 129\. Gönen’in Muratlar köyünden Hüseyin oğlu Kara Kazım 130\. Gönen’in Balcı köyünden Bekir oğlu Arap Mahmut 131\. Gönen’in Rüstem köyünden Gardiyan Yusuf 132\. Gönen’in Balcı köyünden Ömer oğlu Eyüp 133\. Gönen’in Keçeler köyünden Talustan oğlu İbrahim Çavuş 134\. Gönen’in Balcı köyünden Topallı Şerif oğlu İbrahim 135\. Gönen’in Keçeler köyünden Topal Ömer oğlu İdris 136\. Manyas’ın Bolcaağaç köyünden Kurhoğlu İsmail 137\. Gönen’in Keçeler köyünden Muhtar Hacıbey oğlu Canbulat 138\. Marmara'nın Kayapınar köyünden Yusuf oğlu İshak 139\. Manyas’ın Kızlık köyünden Ali Bey oğlu Sabit 140\. Gönen’in Balcı köyünden Deli Hasan oğlu Selim 141\. Gönen’in Çerkes Mahallesi’nden Makinacı Mehmet oğlu Osman 142\. Manyas'ın Değirmenboğazı köyünden Kadir oğlu Kamil 143\. Gönen’in Keçidere köyünden Hüseyin oğlu Galip 144\. Manyas'ın Hacıyakup köyünden Çerkes Sait oğlu Salih 145\. Manyas’ın Hacıyakup köyünden Maktul Şevket’in biraderi İsmail 146\. Gönen’in Keçeler köyünden Abdullah oğlu Deli Kasım 147\. Gönen’in Çerkes Mahallesi’nden Hasan Onbaşı oğlu Kemal 148\. Manyas’ın Değirmenboğazı köyünden Kadir oğlu Kamil’in biraderi Kazım Efe 149\. Gönen’in Kızlık köyünden Yallaçoğlu Kemal 150\. Gönen’in Keçeler köyünden Tuğoğlu Mehmet Ağa == Dış bağlantılar == * https://web.archive.org/web/20160304192958/http://arsiv.ntv.com.tr/news/390334.asp * https://web.archive.org/web/20150618113826/http://www.zaman.com.tr/pazar_cumhuriyetin- hain-ilan-ettigi-yuzelliliklerin-hikayesi_2118565.html * Sedat Bingöl, Yüzellilikler Bir İhanetin Anatomisi, İstanbul 2010. * Tarih ve Toplum Dergisi, Cilt 12, Sayı 70, Ekim 1989 == Kaynakça ==