2019 Türkiye yerel seçimleri

2019 Türkiye yerel seçimleri, Türkiye'deki yerel yönetimlerin belirlenmesi için 31 Mart 2019 tarihinde yapılmış ve seçim sonucunda belediye başkanı, büyükşehir belediye başkanı, belediye meclisi üyeleri, il genel meclisi üyeleri, muhtarlar ve ihtiyar heyetleri belirlenmiştir. Seçim sonuçlarına göre CHP ve İYİ Parti'den oluşan Millet İttifakı ülkenin başkenti Ankara ve en büyük şehri İstanbul dahil olmak üzere metropol bölgelerinde güçlü bir performans sergileyerek bu şehirlerde iktidar partilerinin gerilemesine yol açtı ve yönetimi ele aldı. Millet İttifakı ülkenin en büyük üçüncü şehri İzmir'i elinde tutmaya devam ederken Adana, Antalya ve Mersin gibi diğer büyükşehirleri de kazandı, bunun sonucunda ülkenin en fazla nüfusa sahip 6 şehrinin 5'inde başa geçti, kalan il olan Bursa'da ise AK Parti iktidarını korudu. Buna karşın Cumhur İttifakı ise kırsal kesimlerde ve daha küçük şehirlerde gücünü korudu ve bir önceki yerel seçimlere kıyasla buralarda sahip olduğu ilçe belediyesi sayısını artırdı. Tunceli'de galip gelen Türkiye Komünist Partisi ilk kez bir il belediyesi kazanmış oldu. AK Parti ve MHP'nin her ikisinin de ayrı partiler olarak aday çıkardığı pek çok yerde MHP adayları AK Parti adaylarını önemli ölçüde oy kaybına uğrattı. Buna rağmen Cumhur İttifakı oyların %51,67'sini alarak zafer kazandı. Seçim gecesinde devlete ait Anadolu Ajansı'nın İstanbul Büyükşehir Belediyesi için 10 saatten fazla bir süre boyunca sandıklardan gelen sonuçları açıklamayı durdurması sebebiyle oy sayımlarındaki değişimlerden uzun bir süre haberdar olunamadı. Muhalefet, kendi adayının İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nı kazanmak üzereyken veri akışının birden kesildiğini belirterek ajansı eleştirdi. Bu zamanlama özellikle İstanbul'da manipülasyon endişelerini gündeme getirdi ve seçim hileleriyle ilgili birtakım komplo teorilerine yol açtı. Seçimlerde adaylık dağılımda cinsiyet eşitliği gözetilmedi, kadın aday oranı sadece %7,89 olarak gerçekleşti. AK Parti ve MHP'nin İstanbul seçimlerindeki itirazlarını değerlendiren Yüksek Seçim Kurulu, "kamu görevlisi olmayan sandık kurulu başkan ve üyelerinin seçimde görevlendirilmesi" gerekçesiyle 4'e karşı 7 oyla İstanbul seçimlerini iptal etti. İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçiminin 23 Haziran 2019'da yapılmasına karar verildi. == Seçim Takvimi == Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanunu'nun 8. maddesindeki "Her seçim döneminin beşinci yılındaki 1 Ocak günü seçimin başlangıç tarihidir, Aynı yılın Mart ayının son Pazar günü oy verme günüdür" şartı nedeniyle seçim 2019 yılının Mart ayının son Pazar günü olan 31 Mart 2019'da düzenlendi. Yüksek Seçim Kurulu (YSK) 13 Aralık 2018'de, seçim takvimini yayınladı. Buna göre seçim süreci, 1 Ocak 2019 itibarıyla başladı. YSK 2 Ocak 2019 tarihinde seçimlere katılabilecek partileri açıkladı, bu kapsamda 13 partinin seçimlere katılma yeterliliğine sahip olduğu belirlendi. Seçimlere katılma yeterliliği olan partilerden Hür Dava Partisi (HÜDA PAR), 12 Ocak'ta yerel seçimlere katılmama kararını açıkladı. Böylece seçimlere 12 parti katıldı. Seçmen listeleri 4 ile 17 Ocak arasında askıda kaldı. Kesin aday listeleri 3 Mart'ta ilan edildi. === Oy Kullanma === 30 Büyükşehir Belediyesi'ndeki seçmenler, "büyükşehir belediye başkanı", "belediye başkanı", "belediye meclis üyeliği" ile "muhtarlık ve ihtiyar heyeti" için oy kullandı. Büyükşehir olmayan illerde ise belediye sınırları içindeki yerlerde "il genel meclisi üyeliği", "belediye başkanı", "belediye meclis üyeliği" ve "muhtarlık ve ihtiyar heyeti" için, köylerde ise "il genel meclisi üyeliği" ile "muhtarlık ve ihtiyar meclisi" için oy atıldı. Büyükşehir belediye başkanlığına ilişkin oy pusulası "beyaz", il genel meclisi üyeliklerine ilişkin pusula "turuncu", belediye başkanlığına ilişkin oy pusulası "mavi", belediye meclisi üyeliğine ilişkin oy pusulası ise "sarı" renkli oldu. Oy pusulaları tek zarfa konuldu. YSK kararına göre Adıyaman, Ağrı, Artvin, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Gaziantep, Giresun, Gümüşhane, Hakkâri, Kars, Malatya, Kahramanmaraş, Mardin, Muş, Ordu, Rize, Siirt, Sivas, Trabzon, Tunceli, Şanlıurfa, Van, Bayburt, Batman, Şırnak, Ardahan, Iğdır ve Kilis ile bu illerde bulunan ceza infaz kurumlarında oy vermenin başlangıç ve bitiş saatleri 07.00-16.00 olarak uygulandı. Bu illerin dışında kalan diğer illerde oy verme saatleri 08.00-17.00 oldu. === Seçim yapılan pozisyonlar === 2019 yerel seçimleri, birkaç belediyeyi birleştiren, seçilen belediye başkanı ve belediye başkanlarının sayısını önemli ölçüde azaltan 2013 yerel yönetim yeniden yapılandırılmasının ardından yapılan ikinci seçimlerdir. 31 Mart 2019 mahalli idareler seçimlerinde 30 büyükşehir belediyesi, 51 il belediyesi (merkez ilçe), 922 ilçe belediyesi ve 386 belde belediyesi için seçim yapıldı. Belediye başkanları ve meclis üyeleri ayrı ayrı seçildi. Seçim yapılan pozisyonlar aşağıda gösterilmiştir. {| class="wikitable" Belediyeler Tür Seçilen Büyükşehir Belediyesi 30 İl Belediyesi 51 İlçe Belediyesi 922 Belde Belediyesi 386 Bu parti mevkilerine ek olarak, muhtar ve ihtiyar heyetleri gibi çok sayıda yerel partisiz makam seçildi. 2018 rakamlarına göre, seçilecek olan muhtar sayısı 50.229'dur. == 2014'ten seçimlere kadar yaşanan değişimler == === Belediye başkanlarının görevden alınması === 2017'de cumhurbaşkanının açıklamasıyla istifa etmesi istenen İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir Topbaş, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Melih Gökçek, Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Recep Altepe, Balıkesir Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Edip Uğur, Düzce Belediye Başkanı Mehmet Keleş ve Niğde Belediye Başkanı Faruk Akdoğan'ın istifası ile sonuçlanan süreç " Metal Yorgunluğu " olarak adlandırılmıştır. === Partiler arası geçiş === İYİ Parti'nin kurulmasının ardından MHP'li Mersin Büyükşehir Belediye Başkanı Burhanettin Kocamaz, MHP'den İYİ Parti'ye geçmiştir. CHP'li Kırklareli Belediye Başkanı Mehmet Siyam Kesimoğlu aday gösterilmeyince partisinden istifa etti, bağımsız olarak aday olduğu seçimi kazandı. AK Parti'li Yozgat Belediye Başkanı Kazım Arslan da aday gösterilmeyince partisinden istifa etti ve bağımsız olarak seçime katıldı fakat AK Parti adayı Celal Köse karşısında seçimi kaybetti. == İttifaklar == === Cumhur İttifakı === MHP Konya Milletvekili Esin Kara, 19 Eylül'de yaptığı açıklamada 30'a yakın ilde olası bir CHP-HDP ittifakının AK Parti ve MHP açısından kaybetme riski doğurduğunu, bu nedenle seçim ittifakına olumlu bakıldığını söyledi. MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, 20 Eylül'de yaptığı açıklamayla İstanbul'da bir aday çıkartmayacaklarını duyurdu. Ancak 23 Ekim'de bir açıklama yaparak AK Parti ile bir seçim ittifakı yapılmayacağını duyurdu. AK Parti Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan, "tabanların beklentisi" olduğunu söyleyerek Devlet Bahçeli ile seçimler üzerine ilk kez 21 Kasım 2018'de görüşme gerçekleştirdi, ama görüşmenin ayrıntıları kamuoyu ile paylaşılmadı. Daha sonra Aralık'ta ittifakın yerel seçimlerde devam edeceği duyuruldu. === Millet İttifakı === Millet İttifakı, ilk olarak 5 Mayıs 2018 tarihinde Türkiye'de 2018 genel seçimlerine katılmak için oluşturulmuş ve dört muhalif parti olan Cumhuriyet Halk Partisi (CHP), İYİ Parti, Saadet Partisi (SAADET) ve Demokrat Parti'yi (DP) içine almış bir seçim ittifakıydı. İttifak genel seçimlerden sonra dağılmış olmasına rağmen, 12 Aralık 2018 tarihinde CHP ve İYİ Parti, 2019 yerel seçimlerinde işbirliği yapmak amacıyla yaptıkları görüşmeler sonucunda 21 büyükşehir ile bazı il ve ilçelerde işbirliği yapma kararı aldı. === Kürt Partileri İttifakı === Yerel seçimler öncesi yedi siyasi parti ve oluşum ortak deklarasyon yayınlayarak "Kürdistani İttifak" adında bir seçim ittifakı kurduklarını açıkladı. İttifaka katılan Kürdistan İslami Hareketi, Demokratik Bölgeler Partisi, Devrimci Demokratik Kürt Derneği, İnsan ve Özgürlük Partisi, Kürdistan Demokratik Platformu, Kürdistan Komünist Partisi ve Türkiye Kürdistan Demokrat Partisi seçime Halkların Demokratik Partisi çatısı altında girdiklerini açıkladı. HDP Eş Genel Başkanı Pervin Buldan, "İttifakla Kürt halkının ulusal birliğine hizmet edecek tarihsel bir adım atmış olacağız." açıklamasında bulundu. === Tunceli'deki İttifaklar === Tunceli özelinde özel ittifak görüşmeleri gerçekleşti. Aralarında Türkiye Komünist Hareketi, Sosyalist Emekçiler Partisi ve Avrupa Demokratik Dersim Birlikleri Federasyonu'nun da bulunduğu pek çok sosyalist kuruluş Sosyalist Meclisler Federasyonu (SMF) altında "Demokratik Halk Dayanışması" adıyla ittifak yaptı ve Tunceli'de Fatih Mehmet Maçoğlu'nu ortak adayları olarak gösterdi. Maçoğlu Türkiye Komünist Partisi'nden aday gösterildi. Halkların Demokratik Partisi bu ilanın ardından SMF ile görüşmeler gerçekleştirdi Görüşmelerden ortak bir ittifak sağlanamadı, "demokratik yarış" fikri ön plana çıktı ve partilerin ayrı adaylar çıkararak seçime girme tutumu benimsendi. Ardından HDP, Emek Partisi, Ezilenlerin Sosyalist Partisi Partizan ile "Dersim Devrimci Güç Birliği" adıyla bir ittifak kuruldu. == Kampanya == Kampanyalarda belediye başkanlarından ziyade parti genel başkanlarının miting düzenlemesi, seçimlere yerel seçimden çok genel seçim havasını verdi. === Cumhur İttifakı Kampanyası === Kampanya sırasında AK Parti Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, MHP ile kurduğu kendi ittifakı olan Cumhur İttifakı'nın karşısında rakip duran ve CHP ve İYİ Parti'den oluşan Millet İttifakı'nı "terör örgütleriyle ilişkili veya terör örgütlerinin güdümünde" olmakla suçladı. MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, 2018 Türkiye cumhurbaşkanlığı seçimi öncesinde kurulan Millet İttifakı'nı, ilk defa 19 Haziran 2018'de ‘zillet ittifakı’ olarak andı ve bu ittifakın öne çıkması durumunda FETÖ'nün Türkiye'yi yeniden işgal edeceğini iddia etti. Daha sonraki dönemlerde de Millet İttifakı'na sık sık zillet olarak seslenen Bahçeli, bu ittifakı ‘çamur ve çürüme’, ‘rezaletin çukurunda’ gibi ifadelerle nitelendirmiş, ittifakta bulunmayan HDP ile ÖDP'nin ve ayrıca PKK ve FETÖ'nün de bu ittifakta yer aldığını ve bu ittifakın milli güvenlik sorunu hâline dönüştüğünü iddia etmiştir. Yine MHP Genel Başkan Yardımcıları Sadir Durmaz ve Yaşar Yıldırım da Millet İttifakı'nı zillet olarak nitelendirmiştir. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da bir konuşmasında Millet İttifakı yerine "zillet ittifakı" ifadesini kullanmış, diğer bir konuşmasında ise Millet İttifakı'nın ülkeyi bölmeye çalıştığını iddia etmiştir. İçişleri Bakanı Süleyman Soylu da Millet İttifakı'nı zillet olarak anmış ve PKK'yla ilişki içinde olmakla suçlamıştır. Sabah, Yeni Asır, A Haber ve Takvim gibi iktidar destekçisi gazetelerin haberlerinde de Millet İttifakı sık sık "zillet ittifakı" şeklinde adlandırılmıştır. === Millet İttifakı Kampanyası === Kampanya sırasında CHP , Derman belediyeciliği ve Martın Sonu Bahar sloganlarını kullandı. == Tartışma ve olaylar == === Af teklifi tartışması === MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, 30 Eylül'de ise af konusunda alınan tutumlar ile ittifak konusunun birbirinden ayrı konular olduğunu, Cumhur İttifakı'nın yaşayacağını ve İstanbul'da aday çıkartmayacaklarını söyleyerek yerel seçim ittifakı yapılacağı yönünde tekrar sinyal verdi. === Medya Sansürü === Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi'nde 2018 yılını 157. sırada tamamlayan Türkiye'de basının büyük çoğunluğu iktidardaki AK Parti taraftarıdır. Sözcünün araştırmasına göre medya sektörünün %30'una sahip olan Doğan Holding'in Mart 2018'de medya sektöründen çıkışıyla birlikte 26 gazeteden 18'i dahil yazılı ve görsel ulusal basının %90'ı AK Parti'ye yakın medya gruplarının yönetimine geçti. Erdoğan ile zaman zaman anlaşmazlıklar yaşayan medya patronu Aydın Doğan'ın elinde tuttuğu dergi, gazete ve televizyon kanallarının hükûmete yakın Demirören Holding'e satılması Financial Timesa göre "medya gruplarının hükûmet yanlısı agresif bir çizgi" izlediği bir dönemde gerçekleşti. Ayrıca ekonomik krizle birlikte artan maliyetler pek çok düşük gelirli muhalif medya kuruluşunun kapanmasına ve böylelikle sektörde iktidar yanlısı medya gruplarının tekelinin daha da artmasına yol açtı. Seçim döneminde Akşam, Hürriyet, Sabah, Star ve Yeni Şafak dahil olmak üzere iktidar taraftarı aileler tarafından yönetilen pek çok basın kuruluşu taraflı yayınlarla gündeme geldi. Zaman zaman sahte haber ürettikleri de ortaya çıkan ve ana akım medyayı oluşturan bu kuruluşların seçim döneminde de AK Parti lehine taraflı yayınlar yapması, medyanın bağımsızlığı ve adaletsiz seçim yarışı hakkında tartışmalara yol açtı. Televizyon kanallarında AK Parti adaylarına muhalefet adaylarından daha fazla söz hakkı tanındı. HDP'nin yerel seçimler için hazırladığı reklamlar televizyon kanallarında yayınlanmadı. Türkiye Gazeteciler Sendikası Başkanı Gökhan Durmuş, seçimlerde ana akım medyanın adil bir yaklaşım sergilemediğini "Televizyonlarda iktidar partisinin adaylarını izliyoruz. Muhalefet partisi adayları geçiştiriliyor. Muhalefetteki İYİ Parti, Saadet Partisi ve HDP adaylarını, onların projelerini dinleyemiyoruz." sözleriyle anlattı. Mart 2019'da CHP'nin İstanbul Büyükşehir Başkan Adayı Ekrem İmamoğlu, önceki yıl Demirören Holding'in eline geçen Hürriyet ve CNN Türk'e yalan haber yaptıkları gerekçesiyle tepki gösterdi. CHP bunun üzerine tarafsızlık ilkesinin ihlali sebebiyle CNN Türk'ü CNN International'a şikayet etti ve CNN International konu hakkında soruşturma başlattı. Devlete ait Anadolu Ajansı, İmamoğlu'nun İstanbul seçimlerinde AK Parti adayı Binali Yıldırım'ın önüne geçtiğini açıklamasıyla birlikte sandıklara ait bilgi akışını kesti ve İmamoğlu'nun yarışta öne geçtiği bilgisi ne Anadolu Ajansı ne de AK Parti taraftarı kanallarda kendine yer bulamadı. Devletin resmî oluşumu olan Anadolu Ajansı'nın AK Parti taraftarı yayın çizgisi seçim gecesinden itibaren tartışma konusu oldu ve manipülasyon iddialarını gündeme getirdi. Aynı sıralarda İmamoğlu'nun İstanbul'da öne geçtiğini duyuran Demirören Haber Ajansı ise ilgili haberi bir saat içinde sildi. İmamoğlu'nun tartışmalı geçen İstanbul Büyükşehir seçimlerine dair seçim gecesi yaptığı basın toplantıları televizyon kanallarının birçoğu tarafından verilmedi. === Sahte Seçmenler === === Mersin'de İYİ Parti Aday Sorunu === 19 Şubat tarihinde İYİ Parti, Mersin Büyükşehir Belediye Başkan Adayı Burhanettin Kocamaz’ın adaylık başvurusunun İl Seçim Kurulu tarafından kabul edilmediği duyuruldu. Partiden yapılan açıklamada, evrak teslimatının saat 17:00'den sonra yapıldığı gerekçesiyle başvurunun kabul edilmediği belirtildi. İYİ Parti Burhanettin Kocamaz’ın adaylığı reddedildikten sonra Demokrat Parti adayı Ayfer Yılmaz’ı destekleme kararı aldı. Ayfer Yılmaz, Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçimlerini üçüncü sırada bitirmiştir. === Şiddet === Malatya'nın Pütürge ilçesinde Saadet Partili bir seçim gözlemcisi ve bir görevli, bir AK Parti üyesi tarafından ateş edilerek öldürüldü. AK Parti destekçisi cinayet nedeni olarak gözlemci ve görevlinin açık oy verilmesine engel olduğunu ve oyların gizli verilmesini sağlamaya çalıştıklarını ve buna engel olmak için ateş ettiğini söyledi. Diğer bölgelerde de seçim günü ve takip eden hafta boyunca AK Parti ve muhalefet destekçileri arasında şiddet olayları meydana geldi. Polis ve HDP gözlemcileri arasında da özellikle Güneydoğu bölgelerinde şiddet gözlemlendi. HDP'nin Diyarbakır, Batman, Siirt ve diğer pek çok Kürt çoğunluğa sahip bölgede yaptığı kazanmasına ilişkin kutlamalara polis tarafından engel olundu ve HDP merkezleri ve çevresinin zorla tahliyesi yapıldı. Avrupa Konseyi'ne bağlı Avrupa Yerel ve Bölgesel Yönetimler Kongresi'nin yerel seçimleri gözlemlemesi için gönderdiği heyetin başkanı, Türkiye'yi oy kullanma özgürlüğüne saygı duymamakla suçladı. === İstanbul Büyükşehir Belediyesi seçimleri === Türkiye'nin en kalabalık ve ekonomik açıdan en büyük şehri olan İstanbul'da büyükşehir belediyesi, kazanan parti ve bu partiye yakın duran kurumlar için büyük bir rant kaynağıdır ve sembolik bir önem taşır. Şehirde 1994'te Recep Tayyip Erdoğan'ın Refah Partisi'nden belediye seçimlerini kazanıp İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı olmasının ardından her yerel seçimi Erdoğan'ın mensubu olduğu partiler kazandı. Ancak 2019 yerel seçimlerinde bu durum sona erdi ve belediye ana muhalefetteki CHP'nin eline geçti. İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin başkanlık seçimlerinde yarış, daha önceden başbakanlık görevi de yapmış olan AK Parti adayı Binali Yıldırım ve Beylikdüzü Belediye Başkanı olarak görev yapan CHP adayı Ekrem İmamoğlu arasında geçti. İki adayın oy oranlarının birbirine yakınlığı iktidar partisinin seçimleri tartışmaya açmasına sebep oldu. AK Parti temsilcileri seçim öncesinde güvenlik zaafiyeti tartışmalarına "Türkiye'nin seçim güvenliğini en iyi gerçekleştiren ülke" cevabını verse de aynı temsilciler Ekrem İmamoğlu'nun daha fazla oy alması üzerine seçimi "demokrasi tarihinin en büyük şaibesi" olarak nitelendirdi. 6 Mayıs 2019 günü Yüksek Seçim Kurulu, "kamu görevlisi olmayan sandık kurulu başkan ve üyelerinin seçimde görevlendirilmesi" gerekçesiyle 7'ye karşı 4 oyla İstanbul seçimlerini iptal etti. === YSK kararları === YSK, kanun hükmünde kararname ile ihraç edilmiş olan seçilen adaylara mazbata verilmemesini kararlaştırdı. YSK, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı dışında, Artvin'in Yusufeli, Denizli'nin Honaz ve Kırıkkale'nin Keskin ilçeleri ile Adıyaman'ın Besni İlçesine bağlı Kesmetepe beldesindeki seçimleri iptal etti. Buradaki seçimler 2 Haziran tarihinde yenilendi. == Anketler == == Seçim sonuçları == === Türkiye Geneli === Aşağıdaki tabloda Türkiye geneli seçim sonuçlarına en yakın sonuç olarak kabul edilebilecek büyükşehir belediyeleri olan 30 il için ilçe belediye meclis üyeliği seçimleri ile diğer 51 ildeki il genel meclisleri oylarının toplamı esas alınmıştır; Toplam Sandık 194.678 Toplam Seçmen 57.087.743 Toplam Kullanılan Oy 48.271.511 Toplam Geçerli Oy 46.263.775 Toplam Geçersiz Oy 2.007.736 Katılım Oranı (%) 84,56 Parti Genel başkanı Aldığı oy sayısı Aldığı oy oranı +/– Adalet ve Kalkınma Partisi Recep Tayyip Erdoğan 19.766.640 42,7 0,2 Cumhuriyet Halk Partisi Kemal Kılıçdaroğlu 13.218.754 28,6 2,3 Milliyetçi Hareket Partisi Devlet Bahçeli 3.756.245 8,1 9,7 İYİ Parti Meral Akşener 3.376.292 7,3 Halkların Demokratik Partisi Sezai Temelli, Pervin Buldan 2.703.595 5,8 3,8 Saadet Partisi Temel Karamollaoğlu 1.312.780 2,8 0,2 Büyük Birlik Partisi Mustafa Destici 868.393 1,9 0,6 Demokrat Parti Gültekin Uysal 411.190 0,9 0,2 Demokratik Sol Parti Önder Aksakal 378.706 0,8 0,5 Bağımsızlar 139.989 0,3 0,1 Bağımsız Türkiye Partisi Haydar Baş 126.836 0,3 0,1 Türkiye Komünist Partisi Aydemir Güler 111.775 0,2 0,1 Vatan Partisi Doğu Perinçek 92.580 0,2 Hür Dava Partisi İshak Sağlam - - 0,2 Toplam 46.263.775 % 100,00 === Büyükşehir Belediye Başkanlığı Seçimleri === 2019 Türkiye yerel seçimleri Büyükşehir Belediye Başkanlığı sonuçları:31 Mart 2019 Mahalli İdareler Genel Seçimi Büyükşehir Belediye Başkanlığı Seçimleri Sonuçları 23 Haziran 2019'da yapılan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı yenileme seçimleri dahil edilmiştir. Kayıtlı Seçmen Sayısı 44.212.704 Sandık Sayısı 143.008 Oy Kullanan Seçmen Sayısı 37.423.512 Katılım Oranı (%) 84,64 Geçerli Oy Sayısı 36.126.842 Geçersiz Oy Sayısı 1.296.670 Belediye Başkanlığı Sayısı 30 Parti Oy sayısı Oy oranı (%) +/– Büyükşehir Belediye Başkanlığı sayısı +/– Adalet ve Kalkınma Partisi 16.000.992 44,29 1,25 15 3 Cumhuriyet Halk Partisi 12.721.822 35,21 4,17 11 5 İYİ Parti 2.607.640 7,22 — 0 — Milliyetçi Hareket Partisi 1.418.091 3,93 9,72 1 2 Halkların Demokratik Partisi 1.137.552 3,15 0,81 3 3 Saadet Partisi 942.939 2,61 0,95 0 Demokratik Sol Parti 401.165 1,11 0,97 0 Bağımsızlar 397.205 1,10 0,51 0 1 Demokrat Parti 243.250 0,67 0,46 0 Bağımsız Türkiye Partisi 112.685 0,31 0,13 0 Vatan Partisi 89.348 0,25 — 0 — Türkiye Komünist Partisi 54.153 0,15 0,12 0 Büyük Birlik Partisi - - 0,71 - Hür Dava Partisi - - 0,15 - Toplam geçerli oy 36.126.842 100 30 {|class="wikitable" border="1" cellpadding="2" Şehir Kazanan Parti Adana Zeydan Karalar Cumhuriyet Halk Partisi Antalya Muhittin Böcek Aydın Özlem Çerçioğlu Balıkesir Yücel Yılmaz Adalet ve Kalkınma Partisi Bursa Alinur Aktaş Denizli Osman Zolan Diyarbakır Adnan Selçuk Mızraklı Halkların Demokratik Partisi Erzurum Mehmet Sekmen Adalet ve Kalkınma Partisi Eskişehir Yılmaz Büyükerşen Cumhuriyet Halk Partisi Gaziantep Fatma Şahin Adalet ve Kalkınma Partisi Hatay Lütfü Savaş Cumhuriyet Halk Partisi Kahramanmaraş Hayrettin Güngör Adalet ve Kalkınma Partisi Kayseri Memduh Büyükkılıç Kocaeli Tahir Büyükakın Konya Uğur İbrahim Altay === Belediye Başkanlığı Seçimleri === küçükresim|sağ|küçükresim|434x434pik|Belediye başkanlığını illerde tutabilen ve yeni kazananlar. 2019 Türkiye yerel seçimleri Belediye Başkanlığı sonuçları;31 Mart 2019 Mahalli İdareler Genel Seçimi Belediye Başkanlığı Seçimleri Sonuçları (Büyükşehir Belediye Başkanlığı Seçimleri hariç, YSK tarafından iptal edilen Artvin'in Yusufeli, Denizli'nin Honaz ve Kırıkkale'nin Keskin ilçeleri ile Adıyaman'ın Besni İlçesine bağlı Kesmetepe beldesindeki seçimler dahil edilmemiştir. Buradaki seçimler 2 Haziran tarihinde yenilendi. Kayıtlı Seçmen Sayısı 53.169.212 Sandık Sayısı 172.314 Oy Kullanan Seçmen Sayısı 44.860.777 Katılım Oranı (%) 84.37 Geçerli Oy Sayısı 43.164.371 Geçersiz Oy Sayısı 1.696.406 Belediye Başkanlığı Sayısı 1.355 Parti Oy sayısı Oy oranı (%) Belediye Başkanlığı sayısı Adalet ve Kalkınma Partisi 18.368.421 42,55 742 Cumhuriyet Halk Partisi 12.868.053 29,81 240 İYİ Parti 3.351.438 7,76 24 Milliyetçi Hareket Partisi 3.211.038 7,44 233 Halkların Demokratik Partisi 1.951.185 4,52 57 Saadet Partisi 1.256.235 2,91 21 Büyük Birlik Partisi 685.793 1,59 10 Demokratik Sol Parti 418.055 0,97 6 Demokrat Parti 415.213 0,96 8 Bağımsızlar 383.282 0,89 13 Bağımsız Türkiye Partisi 137.887 0,32 0 Vatan Partisi 69.156 0,16 0 Türkiye Komünist Partisi 48.615 0,11 1 Hür Dava Partisi - - - Toplam geçerli oy 43.164.371 100 1.355 ==== İlçelere göre dağılım ==== === Belediye Meclisi Üyelikleri === 31 Mart 2019 Yerel Seçimleri kesinleşmiş resmi belediye meclisi üyelikleri seçim sonuçları; Toplam Sandık 172.445 Toplam Seçmen 53.203.842 Toplam Kullanılan Oy 44.881.860 Toplam Geçerli Oy 42.998.754 Katılım Oranı (%) 84,06 Belediye meclisi üye sayısı 20.745 Parti Genel başkanı Aldığı oy sayısı Aldığı oy oranı Belediye meclisi üyesi sayısı Adalet ve Kalkınma Partisi Recep Tayyip Erdoğan 18.299.576 42,56 10.173 Cumhuriyet Halk Partisi Kemal Kılıçdaroğlu 12.625.346 29,36 4.613 Milliyetçi Hareket Partisi Devlet Bahçeli 3.209.416 7,46 2.819 İYİ Parti Meral Akşener 3.142.757 7,31 1.092 Halkların Demokratik Partisi Sezai Temelli Pervin Buldan 2.409.485 5,60 1.230 Saadet Partisi Temel Karamollaoğlu 1.291.757 3,00 295 Büyük Birlik Partisi Mustafa Destici 818.872 1,90 269 Demokratik Sol Parti Önder Aksakal 379.689 0,88 98 Demokrat Parti Gültekin Uysal 378.093 0,88 135 Türkiye Komünist Partisi Aydemir Güler 125.109 0,29 11 Bağımsızlar 120.097 0,28 8 Bağımsız Türkiye Partisi Haydar Baş 115.466 0,27 0 Vatan Partisi Doğu Perinçek 83.091 0,19 2 Hür Dava Partisi İshak Sağlam - - - Toplam 42.998.754 % 100,00 20.745 küçükresim|420x420pik|İl genel meclisi seçimleri sonucu === İl Genel Meclisi Üyelikleri === 31 Mart 2019 Yerel Seçimleri kesinleşmiş resmi il genel meclisi üyelikleri seçim sonuçları;31 Mart 2019 Mahalli İdareler Genel Seçimi İl Genel Üyeliği Seçimleri Sonuçları Toplam Sandık 51.670 Toplam Seçmen 12.837.077 Toplam Kullanılan Oy 10.975.294 Toplam Geçerli Oy 10.505.314 Toplam Geçersiz Oy 469.980 Katılım Oranı (%) 85,50 Belediye meclisi üye sayısı 1.272 Parti Genel başkanı Aldığı oy sayısı Aldığı oy oranı Belediye meclisi üyesi sayısı Adalet ve Kalkınma Partisi Recep Tayyip Erdoğan 4.371.692 % 41,61 757 Milliyetçi Hareket Partisi Devlet Bahçeli 1.976.694 % 18,82 188 Cumhuriyet Halk Partisi Kemal Kılıçdaroğlu 1.834.598 % 17,46 184 İYİ Parti Meral Akşener 852.582 % 8,12 23 Halkların Demokratik Partisi Sezai Temelli - Pervin Buldan 833.237 % 7,93 101 Saadet Partisi Temel Karamollaoğlu 259.091 % 2,47 3 Büyük Birlik Partisi Mustafa Destici 191.087 % 1,82 6 Demokrat Parti Gültekin Uysal 67.892 % 0,65 1 Bağımsızlar 46.021 % 0,44 6 Bağımsız Türkiye Partisi Haydar Baş 26.950 % 0,26 0 Demokratik Sol Parti Önder Aksakal 20.693 % 0,20 0 Vatan Partisi Doğu Perinçek 14.930 % 0,14 0 Türkiye Komünist Partisi Aydemir Güler 9.847 % 0,09 3 Hür Dava Partisi İshak Sağlam - - - Toplam 10.505.314 % 100,00 1.272 === Genel Görünüm === Parti Adalet ve Kalkınma Partisi AK Parti Cumhuriyet Halk Partisi CHP İYİ Parti İYİ Parti Milliyetçi Hareket Partisi MHP Halkların Demokratik Partisi HDP Saadet Partisi SAADET Demokratik Sol Parti DSP Demokrat Parti DP Türkiye Komünist Partisi TKP Parti Başkan Recep Tayyip Erdoğan Kemal Kılıçdaroğlu Meral Akşener Devlet Bahçeli Sezai Temelli Pervin Buldan Temel Karamollaoğlu Önder Aksakal Gültekin Uysal Aydemir Güler Başkan 136x136px|alt= 136x136px|alt= 136x136px|alt= 136x136px|alt= 136x136px|alt= alt=|136x136px alt=|136x136px 136x136px|alt= Büyükşehir Belediyeleri 15 (50.00%) 11 (36.67%) 0 (0.00%) 1 (3.33%) 3 (10.00%) 0 (0.00%) 0 (0.00%) 0 (0.00%) 0 (0.00%) Büyükşehir Belediyeleri İlçe/Belde Belediyeleri 742 (54.76%) 240 (17.71%) 24 (1.77%) 233 (17.20%) 57 (4.21%) 21 (1.55%) 6 (0.44%) 8 (0.59%) 1 (0.07%) İlçe/Belde Belediyeleri Belediye Meclisleri 10,173 (49.04%) 4,613 (22.24%) 1,092 (5.26%) 2,819 (13.59%) 1,230 (5.93%) 295 (1.42%) 98 (0.47%) 135 (0.65%) 11 (0.05%) Belediye Meclisleri İl Genel Meclisleri 757 (59.51%) 184 (14.47%) 23 (1.81%) 188 (14.78%) 101 (7.94%) 3 (0.24%) 0 (0.0%) (0.08%) 3 (0.24%) İl Genel Meclisleri === İllerdeki parti değişimleri === ==== Özet ==== {| class="wikitable" \- Parti / İttifak: Önceki: Seçilen: Değişim: ==== Tam liste ==== Tam liste şu şekildedir; {| class="wikitable" İl Önceki Parti Kazanan Parti Adana Adıyaman AK Parti AK Parti Afyon AK Parti AK Parti Ağrı AK Parti Amasya AK Parti Ankara AK Parti Antalya AK Parti Artvin AK Parti Aydın Balıkesir AK Parti AK Parti Bilecik AK Parti Bingöl AK Parti AK Parti Bitlis AK Parti Bolu AK Parti Burdur Bursa AK Parti AK Parti Çanakkale === Haritalar === Dosya:2019 Turkish local elections AKP.png|AK Parti'nin illere göre oy dağılımı. Dosya:2019 Turkish local elections CHP.png|CHP'nin illere göre oy dağılımı. Dosya:2019 Turkish local elections BDP & HDP.png|HDP'nin illere göre oy dağılımı. Dosya:2019 Turkish local elections IYI.png|İYİ Parti'nin illere göre oy dağılımı. Dosya:2019 Turkish local elections MHP.png|MHP'nin illere göre oy dağılımı. Dosya:Saadet Partisi'nin illere göre oy dağılımı 2019.png|SAADET'nin illere göre oy dağılımı. Dosya:BBP'nin illere göre oy dağılımı 2019.png|BBP'nin illere göre oy dağılımı. Dosya:DP'nin illere göre oy dağılımı 2019.png|DP'nin illere göre oy dağılımı. Dosya:DSP'nin illere göre oy dağılımı 2019.png|DSP'nin illere göre oy dağılımı. == Notlar == == Kaynakça == Kategori:Türkiye'de yerel seçimler