Yeşilçam Westernleri

Yeşilçam Westernleri, 1960'ların başından 1970'lerin ortasına kadar Türkiye'de üretilmiş Western filmlerine verilen gayriresmî addır. "Türk kovboy filmleri" olarak da adlandırılabilirler. İstanbul'un Beyoğlu semtinde bulunan Yeşilçam Sokağı bir zamanlar Türk sineması ile özdeşleşmiş olduğu için bu filmlere kısaca "Yeşilçam Westernleri" denmiştir. Bu film alt türü için Yeşilçam'ın Spagetti Western'leri tanımlaması da yapılabilir. == Arka plan == Konusu 19. ve 20. yüzyılda ABD'nin Vahşi Batı'sında geçen Western filmleri, Sessiz film döneminin ilk günlerinden itibaren büyük bir popülerlik kazanmış ve giderek sinemanın çok geniş bir türünü oluşturmuştur. Bu türe olan ilgi sadece bu filmlerin asıl olarak üretildiği ABD ile sınırlı kalmamış, başta Avrupa ülkeleri olmak üzere dünyada bu filmleri ithal eden tüm ülkelerde aynı ilgi ve iştahla kabul görmüştü. Bu ilginin kaçınılmaz sonucu olarak bir süre sonra başta İtalya olmak üzere Avrupa ülkelerinde de benzer filmler çekilmeye başlamıştır. Bu konuda başı çeken İtalyanların ürettikleri kovboy filmlerine "Spagetti Western" adı verilmiştir. 1960 ve 1975 yılları arasında 600 kadar İtalyan Westerni üretildi. Başka ülkelerde de Westernler çekildi. Uzak Doğu'da çekilen "Oryantal Western"ler, Kanada'da çekilmiş "Northern"ler, SSCB'de çekilen "Ostern"ler bunlara birkaç örnektir. Türkiye de bu furyada yerini almakta gecikmemiş ve İtalya'dakine benzer bir durum yine aynı yıllarda bu ülkede de yaşanmış, 1960'lı ve 1970'li yıllar boyunca hatırı sayılır miktarda Western filmi çekilmiştir. Türk sinemasının nicelik olarak en verimli olduğu, henüz televizyonun da devreye girmediği bir döneme denk geldiği için yılda yüzlerce filmin çekildiği bu yıllarda yaklaşık 50 kadar da kovboy filmi çekilmişti. Film yapım şirketlerinin ofislerinin orada konuşlanmış olması nedeniyle İstanbul'un Beyoğlu semtinde bulunan Yeşilçam Sokağı, o dönemde Türk sineması ile özdeşleşmişti. Bu nedenle bu avantür kovboy filmlerine gayriresmî olarak "Yeşilçam Westernleri" denmiştir. Bazen "Türk kovboy filmleri" veya Yeşilçam'ın "Spagetti Western"leri olarak da adlandırılmışlardır. Bu yerli 'kovboy' filmlerinin ilki 1962 tarihli Nuri Akıncı filmi Beş Hikaye'dir. Filmde Parla Şenol, Efgan Efekan, Hulusi Kentmen gibi oyuncular rol almışlardı. 1967'de ise bir furyaya dönüşmüş ve 7 yıl boyunca 50 kadar Türk Western filmi çekilmişti. Tamer Yiğit, Cüneyt Arkın, Ayhan Işık, Yılmaz Güney, Kartal Tibet, Sadri Alışık, Öztürk Serengil, Yılmaz Köksal başta olmak üzere Yeşilçam'ın tüm ünlü oyuncuları bu westernlerde gözükmüşlerdi. Antikahramanları canlandıran bu oyuncuların karşısında gişe kaygılarıyla genelde mutlaka bir 'vamp' kadına rol verilmiştir. Çetin İnanç'ın yönettiği ve Yılmaz Köksal'ın başrolünü oynadığı 1970 yapımı Çeko filmi Anadolu'da gişe rekorları kırmıştı. Çoğu düşük bütçeli olan bu filmler genellikle 2 gün ilâ 2 hafta arasında çekiliyordu. Hatta bazen ikisi veya üçü iç içe aynı zamanda çekilip bitiyordu. 1970'li yıllarda İtalyan sinemacılar Türk İtalyan ortak yapımı bazı Westernlere de imza attılar. Bunlardan bir tanesi de Guido Zurli'nin yönettiği, başrollerinde İlker İnanoğlu, Cüneyt Arkın ve Pascale Petit'nin oynadığı 1973 yapımı Yumurcak Küçük Kovboy adlı filmdi. Dönemindeki diğer Türk filmlerinden çok daha fazla bir bütçeyle üretilen bu film Roma’daki Cinecittà stüdyolarında çekilmişti. == Türk Westernleri listesi == Yıl Film Yönetmen Oyuncular Notlar 1962 Beş Hikaye Nuri Akıncı Önder Somer, Aysel Gürel, Parla Şenol En eski Yeşilçam kovboy filmi. 1963 İntikam Hırsı Ahmet Sert Orhan Yıldız, Ayla Erman 1966 Kovboy Ali Yılmaz Atadeniz Yılmaz Güney, Yıldırım Gencer Kovboylara özenen bir delikanlının öyküsü. Senaryo: Yılmaz Güney 1967 Ringo Kid-Kanunsuz Kahraman Zafer Davutoğlu Cüneyt Arkın, Sevda Ferdağ, Muzaffer Tema Giovanni Scognamillo’ya göre ilk meşru yerli kovboy filmi 1967 Ringo Gestapo'ya Karşı Cevat Okçugil Hülya Koçyiğit, Yılmaz Gündüz 1967 Devlerin İntikamı Feyzi Tuna Fikret Hakan, Tanju Gürsu, Zeynep Aksu Richard Brooks’un "Profesyoneller" filminden esinlenilmiştir. Aslen bir "köy filmi" olan "Devlerin İntikamı" klasik mert delikanlı-kötü toprak ağası çatışmasını Western kalıplarında perdeye yansımıştı 1967 Kader Bağı Türker İnanoğlu Kartal Tibet, Muzaffer Tema, Semiramis Pekkan Senaryo Bülent Oran 1967 Çifte Tabancalı Damat Nuri Ergün Öztürk Serengil, Münir Özkul, Zeynep Aksu 1967 Cango Ölüm Süvarisi/Korkusuz Adam Remzi Jöntürk Tunç Oral, Yılmaz Köksal, Figen Say 1968 Maskeli Beşler Yılmaz Atadeniz Tamer Yiğit, Selma Güneri, Yıldırım Gencer, Erol Taş, Yılmaz Köksal, Suzan Avcı, Süleyman Turan, Yusuf Sezgin, Danyal Topatan 1968 Maskeli Beşlerin Dönüşü Yılmaz Atadeniz İlk filmle aynı kadro 1969 Zorro Kamçılı Süvari Yılmaz Atadeniz Tamer Yiğit, Nebahat Çehre 1969 Zorro’nun İntikamı Yılmaz Atadeniz Tamer Yiğit, Nebahat Çehre 1969 Zorro Dişi Fantomaya Karşı Feridun Kete Nebahat Çehre, Turgut Özatay 1969 Zorro’nun Kara Kamçısı Feridun Kete Nebahat Çehre, Hasan Demirtaş 1969 Ringo Vadiler Aslanı Yılmaz Atadeniz Tamer Yiğit, Nebahat Çehre 1969 Maskeli Süvari Tom Miks’e Karşı Kayahan Arıkan Altan Bozkurt, Lami Ateş 1969 Maskeli Süvari’nin Dönüşü Kayahan Arıkan Altan Bozkurt, Lami Ateş 1970 Çeko Çetin İnanç Yılmaz Köksal, Ahmet Mekin, Erol Taş Konusu 1874 yılında Meksika’da geçen film Anadolu sinemalarında gişe rekorları kırdı. 16 mm renkli filme çekildi. 1970 Çeko Sana Allah Acısın Birsen Kaya Yılmaz Köksal, Ülkü Özen 1970 Kralların Öfkesi Yücel Uçanoğlu Cem Karaca, Figen Han, Murat Soydan 1970 Kanun Kaçakları, Zalo Yılmaz Duru Tamer Yiğit, Figen Say 1970 Red Kit Aram Gülyüz İzzet Günay, Kamuran Akkor, Gülgün Erdem Uyarlandığı çizgi romanın Türkiye'deki adı olan "Red Kit" yerine "Ret Kid" yazılmıştır. Siyah beyaz. 1970 Ölüm Fermanı Kemal Kan Murat Soydan, Cihangir Gaffari, Figen Han 1970 Zagor Mehmet Aslan Cihangir Gaffari, Yılmaz Köksal, Nükhet Egeli 1970 Yedi Belalılar İrfan Atasoy Yılmaz Güney, Atilla Ergün, Bilal İnci Senaryo: Yılmaz Güney 1970 Bir Çuval Para Yücel Uçanoğlu Tamer Yiğit, Cihangir Gaffari, Figen Han 1971 Batıdan Gelen Adam Savaş Eşici Cihangir Gaffari, Gülgün Erdem, Erol Taş 1971 Her Kurşuna Bir Ölü Mehmet Aslan İrfan Atasoy, Feri Cansel, Erol Taş 1971 Zagor Kara Korsanın Hazineleri Nişan Hançer Levent Çakır, Kadir Savun, Muzaffer Tema 1971 Sevimli Haydut Mehmet Aslan Cihangir Gaffari, Aykut Bora, Gülgün Erdem 1971 Şimdi Silahlar Konuşacak/Pekos Bill Kayahan Arıkan Müfit Noyan, Arzu Okay, Yıldırım Önal 1971 Cilalı İbo Teksas Fatihi Mehmet Dinler Feridun Karakaya, Gabriella Merlin 1971 İpini Boynunda Bil Ferdi Merter Cihangir Gaffari, Arzu Okay, Danyal Topatan 1971 Kurşun Memed Melih Gülgen Yılmaz Köksal, Feri Cansel 1971 Ölümünü Kendin Seç Yavuz Figenli Tamer Yiğit, Feri Cansel, Behçet Nacar 1971 Ölümsüzler Savaş Eşici Fikret Hakan, Salih Güney, Melek Görgün 1971 Şafakta Silah Sesleri Semih Evin Yıldırım Gencer, Ülkü Özen 1973'te vizyona girdi 1971 Üçünüze Bir Mezar Bilge Olgaç Ahmet Mekin, Sezer Güvenirgil, Erol Taş 1971 Zapata Melih Gülgen Cihangir Gaffari, Arzu Okay, Hayati Hamzaoğlu 1971 Korkusuz Kaptan Swing Tunç Başaran Salih Güney, Süleyman Turan, Gülgün Erdem 1971 Hey Amigo Beş Mezar Nuri Akıncı Bilal İnci, Melek Görgün 1971 Hey Amigo Sartana Nuri Akıncı Bilal İnci, Melek Görgün 1971 Zagor Kara Bela Nişan Hançer Levent Çakır, Ergun Köknar, Yavuz Selekman 1972 Tom Braks Şeytan Tırnağı Taner Oğuz İstemi Betil, Hüseyin Zan, Deniz Erkanat 1972 Kanun Adamı Nazmi Özer Ayhan Işık, Salih Güney, Seyyal Taner 1972 Vur Tunç Başaran Kadir İnanır, Perihan Savaş, Seyyal Taner 1972 Haydut Avcısı Melih Gülgen Aytekin Akkaya, Seyyal Taner, Danyal Topatan 1972 Çapulcular Melih Gülgen Behçet Nacar, Tijen Doray, Danyal Topatan 1972 Delioğlan Tunç Başaran Yılmaz Köksal, Piraye Uzun 1972 Kan ve Kin Natuk Baytan Yılmaz Köksal, Aynur Aydan, Kazım Kartal 1972 Vahşetin Esirleri Fikret Uçak Yılmaz Köksal, Seyyal Taner, Kazım Kartal 1972 Belalılar Şehri Ahmet Sert Kaya Volkan, Sema Yaprak 1972 Ölmek Var Dönmek Yok Yılmaz Atadeniz İrfan Atasoy, Feri Cansel 1972 Son Düello Nuri Akıncı Bilal İnci, Perihan Doğal 1972 Şehvet Tunç Başaran Tamer Yiğit, Figen Han 1972 Ve Güneşe Kan Sıçradı Ahmet Ündağ Melek Görgün, Samim Meriç 1972 Çılgınlar Ordusu Fikret Uçak Yılmaz Köksal, Arzu Okay, Yavuz Selekman 1973 Yumurcak Küçük Kovboy Guido Zurli İlker İnanoğlu, Cüneyt Arkın Pascale Petit Türk-İtalyan ortak yapımı, Roma’daki Cinecitta platolarında çekildi 1973 Dağ Kurdu Çetin İnanç Yılmaz Köksal, Kudret Karadağ, Nalan Çöl 1974 Atını Seven Kovboy Aram Gülyüz Sadri Alışık, Figen Han, Aydın Babaoğlu Çizgi roman uyarlaması. * Not: Ömer Faruk Sorak'ın 2009'da yönettiği, Cem Yılmaz, Ozan Güven, Demet Evgar, Zafer Algöz ve Özkan Uğur'un başrollerini paylaştıkları "Yahşi Batı" filmi bu listenin dışında tutulmuştur. Bir Western parodisi olan bu film çekildiği dönem ve karakteristikleri göz önüne alındığında "Yeşilçam Westerni" özelliği taşımamaktadır. Yıl Film Yönetmen Oyuncular Notlar 2009 Yahşi Batı Ömer Faruk Sorak Cem Yılmaz, Ozan Güven, Demet Evgar, Zafer Algöz Kategori dışı == Ayrıca bakınız == * Western * Spagetti Western == Kaynakça == Kategori:Türk Western filmleri Kategori:İstismar filmleri