1987 Türkiye genel seçimleri

küçükresim|200px 1987 Türkiye genel seçimleri ile TBMM 18. dönem milletvekilleri seçildi. Seçimler 29 Kasım 1987 tarihinde, 67 ildeki 104 seçim çevresinde düzenlendi. 450 milletvekilliğinin belirlendiği seçimlere 7 siyasi parti ve toplam 3.214 aday katıldı. Seçime katılan 7 parti de 450'şer aday gösterdi, ayrıca 41 seçim çevresinde 64 kişi de seçime bağımsız aday olarak katıldı. 29 Kasım 1987 genel seçimleri, 1946'dan sonra birden fazla partinin katıldığı 10. genel seçim ve aynı zamanda Türkiye'de yapılan üçüncü erken seçimdir. Bu seçimlere, Millî Güvenlik Konseyi’nin (MGK) bir önceki seçimde veto ettiği partiler de katılırken, 12 Eylül Darbesi'nden sonra siyaset yasağı konan eski liderlerin partilerinin başında girdiği ilk seçimler oldu. 1987 seçimleri Türk siyasi hayatında %93,3’lük oranla katılımın en yüksek olduğu seçimlerdir. Seçimlerden galip çıkan Anavatan Partisi, yürürlüğe giren yeni seçim sistemi sayesinde, 1983 seçimlerine göre oy oranı yaklaşık 9 puan gerilemesine rağmen milletvekili sayısını 292’ye çıkartarak yeniden tek başına iktidara geldi. Anavatan Partisi dışında seçim barajını aşan diğer iki partiden Sosyaldemokrat Halkçı Parti (SHP) 99 ve Doğru Yol Partisi (DYP) 59 milletvekilliği kazandı. Demokratik Sol Parti (DSP), MSP’nin devamı olan Refah Partisi (RP), MHP’nin devamı olan Milliyetçi Çalışma Partisi (MÇP) ile Islahatçı Demokrasi Partisi (IDP) seçim barajın altında kalarak TBMM’ye giremedi. == Seçim Sistemi == 17 Mayıs 1987’de Anayasa’da yapılan değişiklikle seçmen yaşı 20’ye indirilip, milletvekili sayısı 400'den 450’ye çıkarıldı ve 12 Eylül 1980 öncesindeki bazı siyasetçilere yasak getiren geçici 4. madde halkoyuna sunularak kaldırıldı (1987 Türkiye anayasa değişikliği referandumu). 2839 Sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu’nda bu yönde değişiklik yapılmıştır.TÜRKİYE'DE MİLLETVEKİLİ SEÇİMLERİ , byegm.gov.tr Seçimlerden önce yapılan bir diğer düzenlemeyle seçmen kütüğüne kayıtlı olmayan ve en az 6 aydır yurt dışında bulunan Türk vatandaşlarının gümrük kapılarında kurulacak sandıklarda genel seçimlerde ve halkoylamalarında oy kullanması mümkün hale getirildi. Seçimlerden önce yürürlüğe giren yeni sisteme göre, milletvekilliklerinin dağılımı "çift barajlı" ve "kontenjanlı" bir sistemle belirlendi. Bu sistem, kontenjan adaylarının seçimi yönünden "çoğunluk", liste adaylarının seçimi yönünden ise "Barajlı D'Hont" sistemlerinin karmasından oluştu ve Türkiye'de ilk kez uygulandı. Sisteme göre, önce yüzde 10 oranındaki Türkiye barajı belirlendi. Bunun için 104 seçim çevresindeki geçerli oylar, gümrük kapılarında kullanılan geçerli oylarla toplandı. Böylece, "Türkiye toplam geçerli oyu" bulundu. Bu rakama göre, yüzde 10 baraj belirlendi. Bu barajı geçemeyen parti milletvekili çıkaramadı. Gümrük kapılarında kullanılan geçerli oylar, seçim çevrelerinin toplam geçerli oylarına göre dağıtıldı. Seçim çevresi barajının hesaplanması ve milletvekilliği dağılımı ise şöyle yapıldı; Bir seçim çevresinde geçerli oyların toplamı (gümrüklerdeki oylardan yansıyanlar dahil), o çevreden çıkan milletvekili sayısına bölündü. 6 milletvekili çıkaracak seçim çevresinde bu bölme işlemi bir eksiği ile yani 5 milletvekili çıkaracakmış gibi yapıldı. Biri kontenjan 5 veya 4 milletvekili çıkaran seçim çevresinde ise bölme işlemi, toplam milletvekili sayısına göre yapıldı. Bölme işlemi sonucu elde edilen rakam, o bölgenin "seçim çevresi barajı"nı oluşturdu. Bir partinin milletvekili çıkarabilmesı için en az bu rakam kadar oy alması gerekti. Bağımsız adaylar için de aynı baraj rakamı geçerli oldu. Hiçbir partinin "seçim çevresi barajı"nı aşamaması hâlinde baraj dikkate alınmadı ve partiler barajı aşmış gibi hesap yapıldı. 104 seçim çevresinde gerçekleşen 1987 seçimlerinde, %20 (267 MV), %25 (72 MV) ve %33,3 (105 MV) düzeyinde oluşan seçim çevresi barajları seçim sistemine hakim oldu. Kontenjan milletvekili çıkarmayan seçim çevrelerinde, milletvekili dağılımı için, o partinin aldığı geçerli oy sayısı önce 1'e, sonra 2'ye, o seçim çevresinden çıkacak milletvekili sayısına kadar bölündü. Daha sonra çıkan rakamlar sıralamaya konuldu. Bu sıralama, o seçim çevresindeki milletvekili sayısı tamamlanıncaya kadar devam etti. Kontenjanlı seçim çevrelerinde en fazla oyu alan partinin kontenjan adayı milletvekili seçildi. Bu gibi seçim çevrelerinde milletvekili dağılımı şu şekilde yapıldı; partilerin aldıkları geçerli oylar, kontenjan dışında çıkacak milletvekili sayısına bölündü. Yani, bölme işlemi kontenjan ile birlikte çıkacak milletvekili sayısının bir eksiği yapıldı. Kontenjan adayı dahil 5 ve 4 milletvekili çıkaracak seçim çevrelerinde de bölme işlemi bir eksiği ile yapıldı. == Sonuçlar == 1987 genel seçimlerinin sonuçları: Toplam Sandık 99.163 Kayıtlı seçmen sayısı 26.376.926 Oy kullanan seçmen sayısı 24.603.541 Katılım Oranı (%) 93,3 Geçerli oy sayısı 23.923.687 Gümrük kapıları geçerli oy sayısı 47.942 Toplam geçerli oy sayısı 23.971.629 Milletvekili Sayısı 450 Parti Parti Genel Başkan Oy % +/– Sandalye +/– Anavatan Partisi Turgut Özal 8.704.335 36,31 8,83 292 81 Sosyaldemokrat Halkçı Parti Erdal İnönü 5.931.000 24,74 Yok 99 Yok Doğru Yol Partisi Süleyman Demirel 4.587.062 19,14 59 %10 seçim barajı %10 seçim barajı %10 seçim barajı %10 seçim barajı %10 seçim barajı %10 seçim barajı %10 seçim barajı %10 seçim barajı Demokratik Sol Parti Bülent Ecevit 2.044.576 8,53 0 Refah Partisi Necmettin Erbakan 1.717.425 7,16 0 Milliyetçi Çalışma Partisi Alparslan Türkeş 701.538 2,93 0 Islahatçı Demokrasi Partisi Aykut Edibali 196.272 0,82 0 Bağımsızlar Bağımsızlar 89.421 0,37 0,76 0 Toplam Toplam Toplam 23.971.629 100 450 === İllere Göre Seçim Sonuçları === İllere göre 29 Kasım 1987 genel seçim sonuçları; İl ANAP % SHP % DYP % DSP % RP % Diğer % Toplam Adana 14 264.776 33,9 210.436 26,9 149.868 19,2 78.049 10,0 43.055 5,5 35.037 4,5 781.221 Adıyaman 4 51.771 32,9 38.317 24,3 36.362 23,1 7.202 4,6 17.965 11,4 5.806 3,7 157.423 Afyon 6 114.818 37,4 49.414 16,1 77.516 25,3 23.768 7,8 20.000 6,5 21.148 6,9 306.664 Ağrı 4 46.803 36,7 19.486 15,3 21.968 17,2 17.369 13,6 17.955 14,1 4.087 3,2 127.668 Amasya 4 58.507 33,2 50.045 28,4 37.129 21,1 12.252 6,9 9.282 5,3 9.000 5,1 176.215 Ankara 26 651.916 39,6 486.432 29,6 237.886 14,5 100.371 6,1 69.578 4,2 98.362 6,0 1.644.545 Antalya 8 151.273 32,5 115.928 24,9 151.180 32,5 19.295 4,2 14.518 3,1 13.288 2,9 465.482 Artvin 3 32.249 28,9 34.396 30,8 31.517 28,3 6.763 6,1 4.171 3,7 2.412 2,2 111.508 Aydın 7 167.246 41,1 102.602 25,3 87.012 21,4 27.674 6,8 12.508 3,1 9.427 2,3 406.469 Balıkesir 8 206.937 37,7 130.903 23,9 125.953 22,9 44.799 8,2 26.301 4,8 13.659 2,5 548.552 Bilecik 2 37.294 40,6 24.733 26,9 18.678 20,3 5.792 6,3 3.218 3,5 2.162 2,4 91.877 Bingöl 3 21.835 28,4 11.625 15,1 22.753 29,6 1.751 2,3 17.020 22,2 1.794 2,3 76.778 Bitlis 3 35.822 43,8 10.795 13,2 12.811 15,7 3.145 3,8 17.285 21,1 1.964 2,4 81.822 Bolu 5 127.895 47,2 39.133 14,5 54.450 20,1 22.426 8,3 20.423 7,5 6.645 2,4 270.972 Burdur 3 56.083 41,3 25.230 18,6 34.373 25,3 9.970 7,3 4.823 3,6 5.239 3,9 135.718 Bursa 11 282.998 36,8 148.504 19,3 200.149 26,1 68.223 8,9 48.396 6,3 20.219 2,6 768.489 Çanakkale 4 101.454 40,5 62.043 24,8 56.348 22,5 19.207 7,7 6.715 2,7 4.598 1,8 250.365 Çankırı 3 51.052 44,0 11.855 10,2 26.943 23,2 9.395 8,1 7.917 6,8 8.855 7,6 116.017 Çorum 6 110.838 39,0 68.538 24,1 42.773 15,1 20.813 7,3 18.284 6,4 22.918 8,1 284.164 Denizli 6 125.017 35,2 95.114 26,7 85.715 24,1 29.497 8,3 10.192 2,9 10.100 2,8 355.635 Diyarbakır 8 68.333 22,9 76.074 25,5 39.597 13,3 27.898 9,4 72.925 24,5 13.169 4,4 297.996 Edirne 4 57.053 26,1 63.429 29,0 43.857 20,1 46.660 21,3 4.662 2,1 2.979 1,4 218.640 Elazığ 5 47.434 23,6 38.026 18,9 62.670 31,2 7.264 3,6 35.427 17,6 10.367 5,2 201.188 Erzincan 3 45.817 39,6 38.882 33,6 11.127 9,6 4.734 4,1 4.664 4,0 10.497 9,1 115.721 Erzurum 7 135.219 40,9 31.384 9,5 86.132 26,1 15.581 4,7 32.367 9,8 29.681 9,0 330.364 Eskişehir 5 141.597 41,4 94.419 27,6 66.588 19,5 20.195 5,9 9.821 2,9 9.102 2,7 341.722 Gaziantep 8 147.244 36,4 125.853 31,1 67.553 16,7 21.442 5,3 26.023 6,5 16.209 4,0 404.324 Giresun 5 89.843 42,2 47.169 22,1 35.679 16,8 15.958 7,5 14.317 6,7 10.065 4,7 213.031 Gümüşhane 3 50.830 48,7 9.949 9,5 20.067 19,2 4.876 4,7 13.773 13,2 4.962 4,8 104.457 Hakkâri 2 20.755 36,0 18.161 31,5 6.369 11,0 10.352 17,9 1.620 2,8 471 0,8 57.728 Hatay 9 131.832 30,8 140.073 32,7 86.113 20,1 28.748 6,7 26.002 6,1 15.813 3,7 428.581 Isparta 4 35.573 19,3 19.572 10,6 110.946 60,2 5.486 3,0 6.345 3,5 6.257 3,4 184.179 İçel 9 179.786 36,0 169.473 33,9 88.042 17,6 21.912 4,4 19.899 4,0 20.906 4,2 500.018 İstanbul 45 1.235.123 39,7 928.459 29,8 368.678 11,9 313.242 10,1 213.544 6,9 52.086 1,7 3.111.132 İzmir 19 472.308 35,8 469.367 35,6 206.556 15,6 121.559 9,2 30.186 2,3 19.436 1,5 1.319.412 Kahramanmaraş 7 91.362 29,5 62.491 20,2 70.072 22,6 10.028 3,2 42.829 13,8 33.329 10,7 310.111 Kars 6 92.294 36,9 85.706 34,2 19.840 7,9 30.327 12,1 10.284 4,1 11.905 4,8 250.356 Kastamonu 4 85.060 37,0 37.319 16,2 56.828 24,7 28.804 12,5 8.500 3,7 13.619 5,9 230.130 Kayseri 8 177.110 44,7 67.421 17,0 58.206 14,7 26.172 6,6 36.781 9,3 30.829 7,8 396.519 Kırklareli 3 56.175 33,4 59.999 35,7 30.746 18,3 15.540 9,2 3.359 2,0 2.320 1,4 168.139 Kırşehir 3 46.589 41,4 32.854 29,2 10.033 8,9 7.902 7,0 6.855 6,1 8.290 7,4 112.523 Kocaeli 7 109.007 27,1 110.892 27,6 80.582 20,1 38.373 9,5 53.159 13,2 10.045 2,5 402.058 Konya 14 307.075 38,4 135.643 17,0 136.721 17,1 53.094 6,6 120.259 15,0 46.820 5,9 799.612 Kütahya 5 104.541 36,2 45.636 15,8 78.033 27,0 19.948 6,9 26.412 9,1 14.600 5,0 289.170 Malatya 6 159.540 58,6 67.700 24,9 12.636 4,7 8.797 3,2 16.315 6,0 7.112 2,6 272.100 Manisa 9 193.557 33,4 136.590 23,6 162.365 28,0 49.679 8,6 24.757 4,3 12.620 2,2 579.568 Mardin 6 59.043 27,8 58.750 27,7 45.120 21,3 11.125 5,2 35.972 17,0 2.047 1,0 212.057 Muğla 5 93.948 33,7 82.273 29,5 71.937 25,8 20.294 7,3 5.242 1,9 5.385 1,9 279.079 Muş 4 35.905 34,1 20.309 19,3 19.270 18,4 4.790 4,6 14.309 13,6 10.577 10,1 105.160 Nevşehir 3 43.118 33,2 27.001 20,8 29.655 22,8 7.035 5,4 13.892 10,7 9.345 7,2 130.046 Niğde 5 86.124 36,8 45.035 19,2 51.039 21,8 20.753 8,8 18.914 8,1 12.303 5,3 234.168 Ordu 7 127.175 39,8 69.318 21,7 53.018 16,6 38.813 12,1 20.366 6,4 10.905 3,4 319.595 Rize 4 51.616 31,0 30.479 18,3 39.996 24,0 15.638 9,4 23.773 14,2 5.181 3,1 166.683 Sakarya 6 111.400 34,6 46.059 14,3 86.136 26,7 32.732 10,1 34.127 10,6 11.733 3,7 322.187 Samsun 9 162.823 30,7 94.825 17,9 163.137 30,8 58.346 11,0 31.959 6,0 18.995 3,6 530.085 Siirt 5 45.132 27,9 28.055 17,3 37.017 22,9 7.768 4,8 38.966 24,1 4.839 3,0 161.777 Sinop 3 39.187 30,1 28.924 22,2 29.479 22,6 22.107 17,0 6.487 5,0 4.174 3,2 130.358 Sivas 7 124.236 39,5 82.174 26,1 23.243 7,4 18.416 5,9 40.076 12,7 26.538 8,4 314.683 Şanlıurfa 7 97.597 36,0 40.509 15,0 50.104 18,5 18.421 6,8 32.237 11,9 31.977 11,8 270.845 Tekirdağ 4 76.716 33,6 71.001 31,1 43.282 19,0 29.490 12,9 4.826 2,1 3.016 1,3 228.331 Tokat 6 104.652 34,1 74.933 24,4 54.785 17,9 23.113 7,5 26.672 8,7 22.851 7,4 307.006 Trabzon 7 123.985 36,8 57.130 17,0 63.271 18,8 37.479 11,1 37.631 11,2 17.187 5,1 336.683 Tunceli 2 10.973 19,1 31.531 54,8 2.346 4,1 10.921 19,0 832 1,4 900 1,6 57.503 Uşak 3 58.027 39,8 42.771 29,3 20.995 14,4 13.923 9,5 5.679 3,9 4.477 3,1 145.872 Van 5 43.927 25,4 24.331 14,0 24.388 14,1 16.872 9,7 30.064 17,4 33.616 19,4 173.198 Yozgat 5 103.001 45,1 41.191 18,1 21.721 9,5 13.660 6,0 18.547 8,1 30.040 13,2 228.160 Zonguldak 9 128.109 24,6 86.331 16,5 129.703 24,9 140.548 26,9 26.163 5,0 10.936 2,1 521.790 Türkiye Toplamı 450 8.704.335 36,3 5.931.000 24,8 4.587.062 19,1 2.044.576 8,5 1.717.425 7,2 987.231 4,1 23.971.629 == Kaynakça == Türkiye, 1987 Kategori:Türkiye'de genel seçimler