Colorado Platosu

küçükresim|sağ|Colorado ile birlikte Utah, Arizona, New Mexico eyaletlerinde bulunan Kolorado Platosu Kolorado Platosu (İngilizce : Colorado Plateau), ABD'nin güney-doğusunda coğrafik ve jeolojik niteliklere göre belirlenmiş çok büyük bir bölgedir. Tüm yüzölçümü 337.000 km² olup Utah, Arizona, New Mexico ve Kolorado eyaletlerine yayılmıştır. Kolorado Platosu ABD'de en çok sayıda federal devlet koruması altında bulunan bölgedir. Bu platoda 9 tane "Ulusal Park", 17 tane "Ulusal Anıt" ve birçok "Vahşi Doğa Bölgesi" statülü korumalı araziler bulunmaktadır. == Nitelendirme ve belirtme == Kolorado Platosu'nun arazisini çoğu bazı ormanlar da bulunmakla beraber, yüksek rakımlı çöl arazisidir. Kolorado Platosu'nun güneybatı köşesinde Kolorado Nehri'nin geçtiği Büyük Kanyon bulunur. Platoda bulunan arazilerin çoğunluğu, hem görüntü itibarıyla hem de jeolojik tarih itibarıyla, bu kanyon arazisi ile gayet ilişkilidir. Bu arazilere verilen "Kırmızı Kaya Arazisi" lakabı bu plato arazilerini çok parlak renkli ve iklim kuruluğu ve erozyon dolayısıyla yeryüzünde açığa çıkmış kayaçları olarak iyi tasvir etmektedir. Bu platoda kayaların aldığı acayip şekillere verilen "kubbeler", "peribacaları", "balık yüzgeçleri", "cinler", "ırmak daralmaları", "doğal köprü veya kemerler" gibi niteleyici sözcükler de bu platoda bulunan özel arazi-kaya şekillerine gayet uygun olmaktadır. Kolorado Platosu'nu nitelendirilmesi için başlıca özellik bu platonun Kolorado Nehri ve altkollarının su toplama havzası olmasıdır. Kolorado Platosu'nda bulunan Kolorado Nehri'nin en önemli altkolları Green Irmağı, San Juan Irmağı ve Little Kolorado Irmağı'dır. Bu ırmakların güzergahlarında çok kavisler yapıp akmaları ve bu akarsuların geçtiği platodaki kayalık araziler içinde çok derin kanyonlar içinden geçmeleri de özel niteliklerden kabul edilmiştir.Kıver, Eugene P. ve David V. Harris, (1999) Geology of U.S. Parklands, Wiley, 5th ed., s.395, ISBN 0-471-33218-6 Bu kanyonların en iyi bilineni Arizona'da bulunan Büyük Kanyon'dur. Kolorado Platosu'nun nitelendirilip belirtilmesi Amerikalı coğrafya bilim insanı olan Nevin Fenneman'ın ilk defa 1917'de ortaya attığı ABD arazilerini "Fiziyografik Bölge"ye ayırmasıdır. Bu ayırıma göre ABD'de 8 "bölge (region)", 25 "vilayet (province)" ve 85 "kısım (section)" bulunmaktadır. Bunlardan "İntermontane Plato Bölgesi" adını verdiği VII. "Bölge"de bulunan 3 "vilayet" içinde "Kolorado Platosu" bulunmaktadır. Bu ayırıma göre Kolarado Platosu "vilayet"i içerisinde 7 "kısım" bulunmaktadır. Bunlar: # "Utah Yüksek Platoları", # "Uinta Havzası", # "Kanyon Arazileri", # "Navajo Kısmı", # "Büyük Canyon Kısmı", # "Datıl-Mogollon Kısmı", # "Acoma-Zuni Kısmı" olarak adlandırılmıştır.İlk bildiri: 1931 tarihli kitap:1938 tarihli kitap: Kolorado Platosu "vilayet"inin sınırları Colorado'da Rocky Dağları ve kuzey ve merkezi Utah'da Rocky Dağlarının kısımları olan "Uinta Dağları", "Wasatch Dağları" olarak belirlenmiştir. Diğer sınırlar Rio Grande Çatlağı (Rift), "Mogollan Rim" (Kenar) ve "Havza ve Sıradağ Vilayeti"dir. Güney Rocky Sıradağları ve Kolorada'da bulunan "San Juan Sıra Dağları" ve Utah'da "La Sal Dağları" diğer sıradağlardan ayrık olmakla beraber Kolorado Platosu'nun merkezi ve güney kısmı sınırlarını oluştururlar. == Korumalı araziler == Kolarado Platosu'nda Federal devletin Ulusal Park Hizmeti büro-dairesi tarafından idare edilen 9 tane ulusal park; 17 tane "Ulusal anıt" ve 30 tane federal "vahşi doga arazisi" bulunmaktadır. Bunlar şöyle sıralanabilir: ===Ulusal Parklar (guneyden kuzeye doğru)=== *Petrified Forest Ulusal Parkı *Büyük Kanyon Ulusal Parkı *Zion Ulusal Parkı *Bryce Kanyonu Ulusal Parkı *Capitol Reef Ulusal Parkı *Canyonlands Ulusal Parkı *Arches Ulusal Parkı *Gunnison'un Black Kanyonu Ulusal Parkı *Mesa Verde Ulusal Parkı ===Ulusal Anıtlar (alfabetik sıra)=== *Aztec Ruins Ulusal Anıtı *Canyon De Chelly Ulusal Anıtı *Canyons of the Ancients Ulusal Anıtı *Cedar Breaks Ulusal Anıtı *Colorado Ulusal Anıtı *Grand Canyon-Parashant Ulusal Anıtı *Grand Staircase-Escalante Ulusal Anıtı *El Malpais Ulusal Anıtı *El Morro Ulusal Anıtı *Hovenweep Ulusal Anıtı *Navajo Ulusal Anıtı *Natural Bridges Ulusal Anıtı *Rainbow Bridge Ulusal Anıtı *Sunset Crater Ulusal Anıtı *Vermilion Cliffs Ulusal Anıtı *Walnut Canyon Ulusal Anıtı *Wupatki Ulusal Anıtı ==="Vahşi Doğa Bölgesi" (:en:Wilderness area)=== *Kachina Peaks Vahşi Doğa Bölgesi *Strawberry Crater Vahşi Doğa Bölgesi *Kendrick Mountain Vahşi Doğa Bölgesi *Beaver Dam Mountains Vahşi Doğa Bölgesi *Paiute Vahşi Doğa Bölgesi *Grand Wash Cliffs Vahşi Doğa Bölgesi *Mount Logan Vahşi Doğa Bölgesi *Mount Trumbull Vahşi Doğa Bölgesi *Kanab Creek Vahşi Doğa Bölgesi *Cottonwood Point Vahşi Doğa Bölgesi *Paria Canyon-Vermilion Cliffs Vahşi Doğa Bölgesi *Saddle Mountain Vahşi Doğa Bölgesi *Mount Baldy Vahşi Doğa Bölgesi *Escudilla Vahşi Doğa Bölgesi *Black Ridge Canyons Vahşi Doğa Bölgesi *Flat Tops Vahşi Doğa Bölgesi *Uncompahgre Vahşi Doğa Bölgesi *Mount Sneffels Vahşi Doğa Bölgesi *Lizard Head Vahşi Doğa Bölgesi *Weminuche Vahşi Doğa Bölgesi *South San Juan Vahşi Doğa Bölgesi *Cebolla Vahşi Doğa Bölgesi *Ojito Vahşi Doğa Bölgesi *West Malpais Vahşi Doğa Bölgesi *Bisti/De-Na-Zin Vahşi Doğa Bölgesi *Pine Valley Mountain Vahşi Doğa Bölgesi *Ashdown Gorge Vahşi Doğa Bölgesi *Box-Death Hollow Vahşi Doğa Bölgesi *Dark Canyon Vahşi Doğa Bölgesi *High Uintas Vahşi Doğa Bölgesi == Resimler == Dosya:Green River, eastern Utah.jpg|Green River Dosya:Four Corners Monument (1).jpg|Four Corners Anıtı Dosya:Blue Mesa Painted Desert.jpg|Blue Mesa masa dağı, Painted Desert (Boyalı Çöl)'de == Ayrıca bakınız == *Büyük Kanyon *Arches Ulusal Parkı *Zion Ulusal Parkı *Bryce Kanyonu Ulusal Parkı == Kaynakça == == Dış bağlantılar == * U.S. Geological Survey:Colorado Platosu