İskoçya hükümdarları listesi

küçükresim|200px|İskoçya Krallığı İskoçya krallık arması İskoçya Krallığı hükümdarları listesi İskoçya Krallığı devletinde hükümdarlık yapan kişilerin listesidir. İskoçya Krallığı 843'ten 1707'ye kadar devam eden Britanya adasının kuzeyinde kurulmuş bir devlettir. Bu İskoçya Krallığı devletinin hükümdarları İskoçya Krallarıdır. == Açıklamalar == === İskoçya Krallığı === Geçmişten gelen geleneklere göre birinci İskoçya Krallığı Kralı 843'te kurmuş olduğu egemen devletin kralı olan Kenneth MacAlpin idi. "İskoçya Krallığı" ile ondan önce aynı yerde devlet olan "Piktler Krallığı" arasındaki kavram farkı olduğu kabul edilmektedir. Fakat bu kavram farkı orta çağlarda ortaya çıkmış olan bir efsaneye ve isimlendirmede yapılan bir anlam karışıklığına bağlanmaktadır. Kral III. Donald döneminde İskoçya resmi silsile listeleri 9. yüzyılın sonunda Latinceden konuşulan dile değiştirildiği zaman, Latince "Rex Pictorum (Piktler Krallığı)" teriminin çevirisi "ri Alban (Alba Krallığı)" olarak yapılmıştır. Daha eskiden İskoç Galce'de "Alba" Britanya'nın tümünü nitelendirmekte iken, çeviri zamanında İskoç Galce anlam değiştirmiş, Alba "Piktler Krallığı" anlamına gelmişti.Broun, Scottish Independence. pp. 71-97. Böylece 843'ten sonraki İskoçca Galce'de "Alba Krallığı" olarak ifade edilen "Piktler Krallığı" İngilizcede "İskoçya Krallığı" oldu. Böylece "İskoçya Krallığı"'nın 843'te kurulmuş olduğu günümüzde hem İngiltere'de hem de İskoçya'da kabul edilip kullanılmaktadır. İskoçya Krallığı 843 -1707 dönemi içinde "İskoçya Kralı" adı verilen hükümdarlar tarafından idare edildi. Fakat 1603'te İngiltere Krallığı ve İskoçya Krallığı tek bir şahıs üzerinde toplandı; 24 Temmuz 1567'den beri İskoçya Kralı olan VI. James, şahsen 24 Mart 1603'dan itibaren İngiltere Kralı I. James oldu. Şahsen krallık tek kişi üstünde olmakla beraber hukuken ve gerçek devlet idaresi bakımından bu iki krallık iki ayrı egemen devletti. Bu iki krallık devleti ve tek şahsın krallığı 1707'de İskoçya Krallığı'nın İngiltere Krallığı ile birleşip tek bir Büyük Britanya Krallığı kuruluncaya kadar hukuken devam etti. === İskoçya Krallığı'nda fetret dönemleri === İskoçya Krallığı üç ayrı devirde tek bir kral tarafından idare edilmemiştir ve bu karışıklık dönemlerine kimin hükümdar olduğu açıkça bilinmesi imkânsız olmaktadır. * 1290-1292 dönemi: Norveçli Margherita, İskoçya Kraliçesi'nin 1290'da Norveç'ten taç giymek üzere gelmekte iken bir deniz kazasında ölümü ile bir kriz başladı. I. William'ın yaşayan çocukları ve birinci oğullardan gelme varisleri bulunmamakta idi. Krallık "İskoçya Muhafızları (Guardians of Scotland)" adı verilen 6 kişiden oluşan bir naipler heyeti idaresine verildi ve bu idare yeni bir hükümdar seçme görevine koyuldu. İskoçya Krallığı için eski krallarla yakın uzak akrabalığı olan 13 namzetin bulunduğu bilinmekteydi. Bunlar arasında en önemlileri I. William'ın küçük kardeşi Huntington'lu David'in büyük torunu olan "John de Balliol" gelmekteydi. Diğer güçlü namzet ise Huntington'lu David'in torunu ve Ananadale Lordu unvanını taşıyan "Robert de Brus" idi. İskoçya'nın önemli soyluları, İngiltere Kralı I. Edward'ı namzetler arasından seçim yapmak için hakem tayin ettiler. I. Edward seçimini yaptı; ama seçtiği kral namzetini İngiltere Kralına tabi bir kral olarak kabul ettiğine dair bir yemin vermeye zorladı. Sonunda I. Edward İskoçya Kralı olarak John de Balliol'u seçti ve ondan istediği yemini aldı. John de Baliol çok yeteneksiz ve zayıf bir İskoçya Kralı olarak hüküm sürmeye başladı. Fakat 1296'da İngiltere Kralı I. Edward onu İskoç Krallığı'ndan feragate zorladı ve İskoçya Krallığı'nı hukuken İngiltere Krallığı'nın bir parçası haline getirmeye çalıştı. * 1296-1306 dönemi: İskoçlar I. Edward'ın politikasını kabul etmediler ve 10 yıl İskoçya'da kral olarak hükümdar bulunmadı. İskoçlar isyan ettiler ve I. Edward'ın İngiltere Krallığı devletinin kendi devletleri olmadığını ilan ettiler. İskoçya Krallığı idaresi yeni bir 6 kişiden oluşan "İskoçya Muhafızları (Guardians of Scotland)" adı verilen bir naipler heyeti altında olduğu ilan edildi. Önce bu naipler heyeti içinde bulunan William Wallace ve sonra da onun yakalanıp idamından sonra 1290'da krallığa namzet olan "Robert de Brus"un torunu olan Robert Bruce İngilizlere isyan edip savaşa giriştiler. Robert Bruce, 1292'de de İskoç Kralığı'na namzet olan ve yeni naipler heyeti içinde bulunan, Bodenach Lordu Comyn'i 1306'da Dumfries'de öldürttü. Aynı yıl 1306'da Robert Bruce İskoçya Krallığı kralı ilan edilip Sconce'da İskoçya Kralı olarak taç giydirildi. İngilizlerle harp değişik safhalarda devam etti. * 1651-1660 dönemi: Şahsen hem İskoçya Kralı ve hem de İngiltere Kralı olan I. Charles aleyhine İngiltere'de Parlamento isyan etti ve 8 yıl süren bir İngiliz İç Savaşı ortaya çıktı. İngiliz Parlamento güçleri Oliver Cromwell idaresinde galip geldiler ve 1649'da I. Charles'i idam ettiler. İngiltere Parlamentosu İngiltere Krallığı'nın sona erdiğini ilan ettiler. Ama İskoçya Parlamentosu bunu kabul etmedi ve idam edilmiş kralın oğlu II. Charles'i İskoçya Krallığı Kralı olarak kabul ettiler; onun geleneksel İskoçya Krallığı taç giydirme töreni 1649'da Sconce'da yapıldı. II. Charles İskoçya Kralı olarak İskoçya'da 1651'e kadar hüküm sürdü. 1651'de İngiliz güçleri Oliver Cromwell komutasında İskoçya'ya girip ülkeyi işgal edip ellerine geçirdiler ve İskoçya Kralı olan II. Charles da Fransa'ya kaçtı. İskoçya özel bir İskoçya Krallığı hükümdarı olmadan 1651-1660 arasında İngiltere işgali altında bulundu. 1660'ta ise İngiltere Krallığı restore edildi ve Fransa'dan sürgünden gelen II. Charles tekrar şahsen hem İngiltere Kralı hem de tekrar İskoçya Kralı olarak hüküm sürmeye başladı. === İskoçya Krallığı'nın son dönemleri === 1603'te İngiltere kraliçesi olan I. Elizabeth'in çocuksuz olarak ölmesinden sonra en yakın akrabası olması dolayısıyla İngiltere Krallığı tahtı kralı İskoçya Krallığı kralı olan IV. James'a geçmiştir. 24 Temmuz 1567'den beri İskoçya Krallığı Kralı olan VI. James, aynı zamanda şahsen 24 Mart 1603'dan itibaren İngiltere Krallığı Kralı oldu ve bu krallık için I. James olarak anılmaya başlandı. Böylece İngiltere Krallığı ve İskoçya Krallığı tek bir şahıs üzerinde toplandı. Fakat şahsen krallık tek kişi üstünde olmakla beraber hukuken ve gerçek devlet idaresi bakımından bu iki krallık iki ayrı egemen devletti. Bu nedenle İskoçya Krallığı kralı olan şu hükümdarlar İngiltere Krallığı için şu değişik isimde tanınmaktadır: İskoçya Krallığı ismi İngiltere Krallığı ismi Saltanat dönemi VI. James I. James 1567-1625: İskoçya Kralı 1603-1625: İngiltere Kralı VII. James II. James 1685-1689 II. William III. William 1689-1702 Bu iki krallık devleti ve tek şahsın krallığı 1707'de İskoçya Krallığı devletinin İngiltere Krallığı devleti ile birleşip tek bir Büyük Britanya Krallığı devleti kuruluncaya kadar hukuken devam etti. Böylece son ayrı olarak İskoçya Krallığı hükümdarı ve İngiltere Krallığı hükümdarı olan Kraliçe Anne şahsen hukuken ayrı olan iki krallık devlet başkanı olarak 1702-1707 döneminde saltanat sürdü ve 1707'den sonra ise hukuken tek devletin hükümdarı olarak Büyük Britanya Krallığı hükümdarı olarak 1707-1714 arasında tahtta bulundu. Son İskoçya Krallığı taç giyme töreni 1605'te Sconce'da II. Charles için yapılmış olmakla beraber son İskoçya Krallığı hükümdarının, taç giyme töreni yapılmayan, Kraliçe Anne olduğu kabul edilmektedir. == İskoçya Kralları listesi == === Alpin Hanedanı (848-1034) === Resim İsim İskoç Galce İsim Hüküm Süresi Notlar 80px I. Kenneth Cináed mac Ailpín 843-858 Geleneksel 1. İskoçya Kralı 80px I. Donald Domnall mac Ailpín 858-862 I. Kenneth'in kardeşi 80px I. Constantine Causantín mac Cináeda 862-877 I. Kenneth'in oğlu 80px Aedh Áed mac Cináeda 877-878 I. Kenneth'in oğlu 80px Eochaid Eochaid mac Cináeda 878-889 Aedh'in yeğeni Giric ile birlikte 80px Giric Giric mac Dúngail 878-889 Aedh kuzeni Eochaid ile birlikte 80px II. Donald Domnall mac Causantín 889-900 I. Constantine'in oğlu 80px II. Constantin Causantín mac Áeda 900-943 Aedh'in oğlu 80px I. Malcolm Máel Coluim mac Domnaill 943-954 II. Donald'ın oğlu 80px, Indulf Ildulb mac Causantín 954-962 I. Constantine'in oğlu 80px Dubh Dub mac Maíl Choluim 962-966 I. Malcolm'un oğlu 80px Cuilén Cuilén mac Ilduilb 966-971 Indulf'un oğlu 80px II. Kenneth Cináed mac Maíl Choluim 971-?973 I. Malcolm'un oğlu 80px Amlaib Amlaíb mac Ilduilb ?973-977 Indulf'un oğlu 80px II. Kenneth Cináed mac Maíl Choluim 977-995 2. hükümdarlık 80px III. Constantine Causantín mac Cuiléin 995-997 Culen'in oğlu 80px III. Kenneth Cináed mac Duib 997-1005 Dubh'un oğlu 80px II. Malcolm Máel Coluim mac Cináeda 1005-1034 II. Kenneth'in oğlu === Dunkeld Hanedanı (1034-1286) === Resim İsim İskoç Galce İsim Hüküm Süresi Notlar 80px I. Duncan Donnchad mac Crínáin 1034-1040 II. Malcolm'un yeğeni 80px--> Macbeth Mac Bethad mac Findláich 1040-1057 II. Malcolm'un yeğeni 80px Lulach Lulach mac Gille Comgaín 1057-1058 III. Kenneth'in yeğeni III. Malcolm Máel Coluim mac Donnchada 1058-1093 I. Duncan'in oğlu III. Donald Domnall mac Donnchada 1093-1094 I. Duncan'in oğlu 80px II. Duncan Donnchad mac Maíl Choluim 1094 III. Malcolm'un oğlu 80px III. Donald Domnall mac Donnchada 1094-1097 80px Edgar Étgar mac Maíl Choluim 1097-1107 III. Malcolm'un oğlu 80px I. Alexander Alaxandair mac Maíl Choluim 1107-1124 III. Malcolm'un oğlu 80px I. David Dabíd mac Maíl Choluim 1124-1153 III. Malcolm'un oğlu 80px IV. Malcolm Máel Coluim mac Eanric 1153-1165 I. David'in yeğeni 80px I. William Uilliam mac Eanric 1165-1214 I. David'in yeğeni 80px II. Alexander Alaxandair mac Uilliam 1214-1249 I. William 'in oğlu 80px III. Alexander Alaxandair mac Alaxandair 1249-1286 III. Alexander'in oğlu === Sverve Hanedanı (1286-1290) === Resim İsim İskoç Galce İsim Hüküm Süresi Notlar 80px Margherita 1286 - 1290 III. Alexander'i kizi Marguerite ile Norveç Kralı II. Eric'in kizi. Tac Giydirme töreni yapılamadan İskoçya'ya deniz seyahati sırasında öldü. === Birinci Fetret Dönemi (1290-1292) === === Balliol Hanedanı (1292-1296) === Resim İsim İskoç Galce İsim Hüküm Süresi Notlar 80px John Balliol John de Balliol 1292 - 1296 I. William'ın kardeşi Huntingdon'lu David'in torunu - === İkinci Fetret Dönemi (1296-1306) === === Bruce Hanedanı (1306-1371) === Resim İsim İskoç Galce İsim Hüküm Süresi Notlar 80px I. Robert Robert de Brus 1306-1329 I. William'ın kardeşi Huntingdon'lu Davidin torunu 80px II. David David de Brus 1329-1371 I. Robert'in oğlu - === Stewart/Stuart Hanedanı (1371-1707) === ==== Stewart (1371-1651) ==== Resim İsim İskoç Galce İsim Hüküm Süresi Notlar 80px II. Robert Roibert II Stiùbhairt 1371-1390 I. Robert'in yeğeni 80px III. Robert Roibert III Stiùbhairt, An Righ Bhacaigh 1390-1406 II. Robert'in oğlu 80px I. James Seumas I Stiùbhairt 1406-1437 III. Robert'in oğlu 80px II. James Seumas II Stiùbhairt 1437-1460 I. James'in oğlu 80px III. James Seumas III Stiùbhairt 1460-1488 II. James'in oğlu 80px IV. James Seumas IV Stiùbhairt 1488-1513 III. James'in oğlu 80px V. James Seumas V Stiùbhairt 1513-1542 IV. James'in oğlu 80px I. Mary Mairi Stiùbhairt 1542-1567 V. James'in kızı 80px VI. James (İskoçya kralı) I. James , İngiltere Kralı Seumas VI Stiùbhairt 1567-1625: İskoçya Kralı 1603-1625: İngiltere Kralı I. Mary İskoçya Kraliçesi'nin oğlu VII. Henry, İngiltere Kralı'nın torunu 80px I. Charles (İskoçya kralı) ve İngiltere Kralı Teàrlach I Stiùbhairt 1625-1649: İskoçya Kralı ve İngiltere Kralı VI. James'in oğlu 30 Ocak 1649'da Londra'da idam edildi. === Üçüncü Fetret Dönemi (1651-1707) === ==== Stuart (1660-1651) Restorasyon ==== Resim İsim İskoç Galce İsim Hüküm Süresi Notlar 80px II. Charles (İskoçya kralı) ve İngiltere Kralı Teàrlach II Stiùbhairt 1649-1651 ve 1660-1685 I. Charles'in oğlu 80px VII. James (İskoçya kralı) II. James , İngiltere Kralı Seumas VII Stiùbhairt 1685-1689 I. Charles'in oğlu 1689'da "Devrim" ile hem İskoçya ve hem de İngiltere Krallık tahtından indirildi 80px II. Mary, İskoçya Kraliçesi ve İngiltere Kraliçesi Mairi II Stiùbhairt 1689-1694: İskoçya Kraliçesi ve İngiltere Kraliçesi Kocası II. William ile birlikte VII. James'in kızı 80px II. William (İskoçya kralı) ve (III. William adı ile) İngiltere Kralı Uilleam Orains, "William of Orange" 1689-1694: İskoçya Kralı ve İngiltere Kralı 1689-1702: Karisi II. Mary ile birlikte 1694-1702: Tek başına II. Mary'nin kocası Anne tarafından I. Charles'ın torunu 80px Anne, İskoçya Kraliçesi ve İngiltere Kraliçesi Anna Stiùbhairt 1702-1707: İskoçya Kraliçesi ve İngiltere Kraliçesi 1707-1714: Büyük Britanya ve İrlanda Krallığı kraliçesi II. Mary ile II. William'ın kızı == İskoçya hükümdarları zaman çizgisi == ImageSize=width:800 height:auto barincrement:12 PlotArea=top:10 bottom:30 right:130 left:20 AlignBars=justify DateFormat=yyyy Period=from:825 till:1707 TimeAxis=orientation:horizontal ScaleMajor=unit:year increment:100 start:900 ScaleMinor=unit:year increment:25 start:825 Colors= id:canvas value:rgb(1,1,1) id:al value:yellow id:du value:green id:fa value:rgb(1,0.5,0.5) id:ba value:red id:br value:rgb(0.5,0.5,1) id:sw value:rgb(0.85,0.35,0) id:su value:orange id:cw value:rgb(0.8,0.8,0.8) id:eon value:Black Backgroundcolors=canvas:canvas BarData= barset:Rulers bar:eon PlotData= align:center textcolor:black fontsize:8 mark:(line,black) width:25 shift:(0,-5) bar:eon color:eon from: 843 till: 1034 color: al text:Alpin from: 1034 till: 1286 color: du text:Dunkeld from: 1286 till: 1290 color: fa text:Fairhair from: 1290 till: 1292 color: cw text:I. William'dan sonra karisiklik from: 1292 till: 1296 color: ba text:Balliol from: 1296 till: 1306 color: cw text:I.Edward Ingiliz isgali from: 1306 till: 1371 color: br text:Bruce from: 1371 till: 1567 color: sw text:Stewart from: 1567 till: 1651 color: su text:Stuart from: 1651 till: 1660 color: cw text: Cromwell isgali from: 1660 till: 1707 color: su text:Stuart (restorasyon) width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till barset:Rulers from: 843 till: 858 color:al text:I. Kenneth from: 858 till: 862 color:al text:I. Donald from: 862 till: 877 color:al text:I. Constantine from: 877 till: 878 color:al text:Áed from: 878 till: 889 color:al text:Giric from: 878 till: 889 color:al text:Eochaid from: 889 till: 900 color:al text:II. Donald from: 900 till: 943 color:al text:II. Constantine from: 943 till: 954 color:al text:I. Malcolm from: 954 till: 962 color:al text:Indulf from: 962 till: 967 color:al text:Dub from: 967 till: 971 color:al text:Cuilén from: 973 till: 977 color:al text:Amlaíb from: 977 till: 995 color:al text:II. Kenneth from: 995 till: 997 color:al text:II. Constantine from: 997 till: 1005 color:al text:II. Kenneth from: 1005 till: 1034 color:al text:II. Malcolm from: 1034 till: 1040 color:du text:I. Duncan from: 1040 till: 1057 color:du text:Macbeth from: 1057 till: 1058 color:du text:Lulach from: 1058 till: 1093 color:du text:II. Malcolm from: 1093 till: 1097 color:du text:III. Donald from: 1094 till: 1094 color:du text:II. Duncan from: 1097 till: 1107 color:du text:Edgar from: 1107 till: 1124 color:du text:I. Alexander from: 1124 till: 1153 color:du text:I. David from: 1153 till: 1165 color:du text:IV. Malcolm from: 1165 till: 1214 color:du text:I. William from: 1214 till: 1249 color:du text:II. Alexander from: 1249 till: 1286 color:du text:III. Alexander from: 1286 till: 1290 color:fa text:Margaret, Norway'in Kizi from: 1292 till: 1296 color:ba text:John de Balliol from: 1306 till: 1329 color:br text:I. Robert from: 1329 till: 1371 color:br text:II. David from: 1371 till: 1390 color:sw text:II. Robert from: 1390 till: 1406 color:sw text:III. Robert from: 1406 till: 1437 color:sw text:I. James from: 1437 till: 1460 color:sw text:II. James from: 1460 till: 1488 color:sw text:II. James from: 1488 till: 1513 color:sw text:IV. James from: 1513 till: 1542 color:sw text:V. James from: 1542 till: 1567 color:sw text:I. Mary I from: 1567 till: 1625 color:su text:VI. James from: 1625 till: 1649 color:su text:I. Charles from: 1649 till: 1651 color:su text:II. Charles from: 1653 till: 1658 color:cw text:Oliver Cromwell from: 1658 till: 1659 color:cw text:Richard Cromwell from: 1660 till: 1685 color:su text:II. Charles (restorasyon) from: 1685 till: 1689 color:su text:VII. James from: 1689 till: 1702 color:su text:II. William from: 1689 till: 1694 color:su text:II. Mary from: 1702 till: 1707 color:su text:Anne barset:skip == Kaynakça == == Ayrıca bakınız == # Kategori:Hükümdar listeleri