Azerbaycan'daki siyasi partiler listesi

Azerbaycan’daki siyasi partiler listesi, Azerbaycan'da etkin olan veya olmuş Siyasi partiler. Azerbaycan’da siyasi partiler ve onların faaliyetleri "Siyasi partiler hakkında Azerbaycan Cumhuriyeti’nin Kanunu" ile düzenlenmektedir. Azerbaycan’da siyasi partilerin resmî devlet kaydına alınması Adalet Bakanlığınca gerçekleştirilmektedir. Resmî kayıtlı siyasi partiler cumhurbaşkanlığı, genel ve yerel seçimlere katılabilir. == Tarihçe == Azerbaycan’da siyasi partilerin tarihi 1900’lu yıllardan başlamaktadır.O yıllarda Rusya İmparatorluğu Devlet Duması kuruldu ve bu parlamentoya seçimler düzenlendi. Tüm bunlar siyasi partilerin yaranmasına zemin oluşturdu. Çar Rusyasının çöküşü ve Azerbaycan Demokratik Cumhuriyetinin kuruluşu ile Azerbaycan’ın parlamentosu kuruldu ve bu siyasi partilerin kurulmasına sebep oldu. 28 Nisan 1920 tarhinde ADR 11. Kızıl Ordu tarafından işgal edildi ve tüm siyasi partiler kapatıldı.SSCB döneminde legal olarak tek etkin parti Azerbaycan Komunist Partisi oldu. 1980‘lu yılların sonlarından itibaren halk Komünist Partisi ve genel olarak hükûmet karşıtı eylemlere başladı.Eylemlerde itiraz göstergesi olarak vatandaşlar Azerbaycan Komünist Partisi’nin üyelik biletlerini yırttılar. Parti Etkin olduğu yıllar Himmet: Azərbaycan tarixi, 7 cilddə, c.5., B., 2001; Azərbaycan Cümhuriyyəti (1918-1920), B., 1998; Əfəndiyev S.M., Azərbaycan proletariatının inqilabi hərəkatı tarixindən,B.,1957; Багирова И.С., Политические партии и организации Азербайджана в начале XX века , Б., 1997; 1904-1920 İttifaki-Müslimin 1905–1907 İctimaiyyun-AmiyyunAslani S.ġ., Ġran "Ġctimaiyyun-amiyyun" (Mücahid) Partiyasına aid yeni sənədlər, ADU-nun Elmi əsərləri (tarix və fəlsəfə elmləri seriyası), 1973, 1905-1917 Geyrat PartisiSeyidzadə D., Azərbaycan XX əsrin əvvəllərində: müstəqillyə aparan yollar, B., 1998; Багирова И.С., Политические партии и организации Азербаиджана в начале XX века, Б., 1997; Ахмедов А., Азербаиджанские тюрки в революции 1905 г., Б., 2001. 1905-1917 Karabağ Birlik Meclisi 1906-1908 Difai; Багирова И.С., Политические партии и организации Азербайджана в начале XX века , Б., 1997; 1906-15 Ekim 1917 İttifak Partisi 1907–1917 MüdafaaSeyidzadə D.B., Azərbaycan XX əsrin əvvəllərində: müstəqilliyə aparan yollar, B., 2004; Süleymanova S., Azərbaycanda ictimai- siyasi hərəkat, B.. 1999; Вагирова И.С., Политические партии и организации Азербаиджана в начале XX века ,Б., 1997; Ахмедов А., Азербаиджанские тюркивреволюций1905года,Б.,2002. 1907-1909 Rusyada Müslümanlık Fırkası ?–1917 Müsavat PartisiMüsavat Partiyasının Proqram və nizamnamə sənədləri, Gəncə, 1993; Azərbaycantarixi,7cilddə,c.5, B.,2001;"GəncAzər"(Ġstintaqmateriallarıüzrə),B.,1993; 1911–28 Nisan 1920 Adalet Partisi: Azərbaycan tarixi, 7 cilddə, c.5., B., 2001; Azərbaycan Cümhuriyyəti (1918–1920), B., 1998; Əfəndiyev S.M., Azərbaycan proletariatının inqilabi hərəkatı tarixindən,B.,1957; Багирова И.С., Политические партии и организации Азербайджана в начале XX века , Б., 1997; 1916-1920 Türk Ademi- Merkeziyyet Fırkası 1917-17 Haziran 1917 Kafkasya İttihat ve Terakki FırkasıPaşayev A., Haqqverilməz,alınar,"'Respublika" qəzeti,1990,22dekabr. 1918-1918 İttihatAzərbaycan tarixi, 7 cilddə, c.5, B., 2001; Mustafayev Q., XX əsrin əvvəllərində Azərbaycanda Ġslam ideologiyası və onun tənqidi, B., 1973; GöyüĢov A., Azərbaycanda Ġttihadçılıq, B., 1997; Süleymanova S., Azərbaycanda ictimai-siyasi hərəkat (XIX yüzilliyin sonu - XX yüzilliyin əvvəlləri), B., 1999; Агамлиева Н., Худиев Р., Азербаиджанская Республика. Страницы политической истории. 1918-1920, Б., 1994. 1917-28 Nisan 1920 Halkçı Partisi 1917–28 aprel 1920 Çiftçi Partisi 1917–28 aprel 1920 Ahrar PartisiAzerbaycan tarihi, 7 kitapta, k.5, B., 2001. Güz 1918-28 Nisan 1920 Azerbaycan Komünist PartisiAzərbaycan Kommunist Partiyasının tarixi, B., 1958; Azərbaycan tarixi, 3 cilddə. c.3, B., 1973; 1920-1991 == Etkin Partiler== Bağımsızlığın kazanılmasından sonra Azerbaycan Millî İstiklâl Partisi ilk siyasi parti olarak resmî devlet kaydına alındı. Şu anda ise devlet kayıtlarında 31 siyasi parti var. En son kayda alınan siyasi parti Azat Vatan Partisidir. Adliye Bakanlığınca resmî devlet kaydına alınan siyasi partiler Logo Parti Kıslatma Genel Başkan Kayıt Tarihi alt= Azerbaycan Millî İstiklâl Partisi AMİP Arzuhan Alizade 17.07.1992 Ana Vatan Partisi AVP Fezail Ağamalı 11.08.1992 alt= Vatandaş Dayanışması Partisi VHP Sabir Rüstemhanlı 03.11.1992 alt= Müsavat Partisi MÜSAVAT Arif Hacılı 08.12.1992 Yeni Azerbaycan Partisi YAP İlham Aliyev 18.12.1992 Ak Partisi AğP Tural Abbaslı 13.01.1993 alt= Azerbaycan Ümit Partisi ÜMİT İkbal Ağazade 05.05.1993 56x56pik Azerbaycan Komünist Partisi AzKP Rauf Kurbanov 02.03.1994 Azerbaycan Millî Devletçilik Partisi AMDP Nimet Penahlı 12.10.1994 alt= Azerbaycan Demokratik Maarifçilik Partisi ADMP Elşen Musayev 04.08.1995 alt= Azerbaycan Halk Cephesi Partisi AHCP Ali Kerimli 01.09.1995 Vahdet Partisi VAHDET Tahir Kerimli 11.12.1998 alt= Azerbaycan Halk Partisi AHP Penah Hüseyn 09.07.1999 Azerbaycan Demokrat Partisi ADP Serdar Celaloğlu 03.02.2000 Azerbaycan Mübarizleri Partisi AMP Ağadur Müslümov 27.05.2000 alt= Adalet Partisi ADALET İlyas İsmailov 18.05.2002 alt= Muasır Müsavat Partisi MMP Hafız Hacıyev 08.05.2002 alt= Büyük Kuruluş Partisi BKP Fazıl Mustafa 12.08.2005 Azatlık Partisi AZATLIK Ahmet Oruç alt= Demokratik Islahatlar Partisi DİSP Asım Mollazade alt= Bütün Azerbaycan Halk Cephesi Partisi BAHCP Kudret Hasanguliyev Büyük Azerbaycan Partisi BAP Elşad Musayev alt= Klasik Halk Cephesi Partisi KHCP Mirmahmut Miralioğlu 31.01.2007 Millî Diriliş Hareketi Partisi MDHP Ferec Guliyev 31.05.2011 Yeni Zaman Partisi YZP Musa Ağayev 16.04.2020 Azat Demokratlar Partisi AzDP Sülhettin Ekber 56x56pik Millî Cephe Partisi MCP Razi Nurullayev 31.08.2020 alt= Cumhuriyetçi Alternatif Partisi REAL İlgar Mammadov alt= Gelecek Azerbaycan Partisi GAP Ağasif Şakiroğlu 15.12.2020 alt= Hak Adalet Partisi HAP Ali İnsanov 15.10.2021 Azat Vatan Partisi Azat Vatan Akif Nağı 05.09.2022 == Resmî kayıtsız partiyalar== Bazı siyasi partiler resmî olarak devlet kaydına alınmasa da etkin olarak siyasi faaliyetler göstermektedir. Logo Parti Kısaltma Genel Başkan Azerbaycan Demokrasi ve Refah Partisi ADRP Kubat İbadoğlu Azerbaycan İslam Partisi AİP İlham Aliyev (geçici) Azerbaycan Sosyalist Partisi ASP Elşen Hasanov == Millî Meclis’te bulunan siyasi partiler == 9 Şubat 2020 Azerbaycan genel seçimlerinde parlamentoda temsil hakkını 9 (11) siyasi parti kazanmışdır. 56x56px6\. dönem Millî Meclis’te bulunan siyasi partiler Siyasi parti Genel Başkanı Milletvekilleri Belediye üyesi YAP Yeni Azerbaycan Partisi İlham Aliyev VHP Vatandaş Dayanışması Partisi Sabir Rüstemhanlı AVP Ana Vatan Partisi Fezail Ağamalı ADMP Azerbaycan Demokratik Maarifçilik Partisi Elşen Musayev BKP Büyük Kuruluş Partisi Fazıl Mustafa BAHCP Bütün Azerbaycan Halk Cephesi Partisi Kudret Hasanguliyev DİP Demokratik Islahatlar Partisi Asım Mollazade REAL Cumhuriyetçi Alternatif Partisi İlgar Mammadov MCP Millî Cephe Partisi Razi Nurullayev VAHDET Vahdet Partisi Tahir Kerimli == Kapatılan partiler == Yüksek Mahkeme tarafından resmî kaydı iptal edilen partiler 56x56px|sağ Parti Kapatılması Azerbaycan Halklarının Beraberlik Partisi (Talış Halk Partisi) Bölücülük sebebiyle 1993’te Yüksek Mahkeme tarafından kapatıldı. Bozkurt Partisi İsminin kanunlara uygun olmadığı sebebiyle Yüksek Mahkeme tarafından 1995’te kapatıldı. Azerbaycan İslam Partisi Casusluk sebebiyle 1995’te kapatıldı. Azerbaycan Vahit Komünist Partisi SSCB’nin onarılmasını desteklediği sebebiyle 1 Eylül 1995’te Yüksek Mahkeme tarafından kapatıldı. Lakin 1 ay sonra Yüksek Mahkemenin kararı feshedildi. == Kapanan partiler == Kapanan Partiler Partiyanın Adı Tarih 1900-1990’lı yıllar İttifaki-Müslimin 1906 Müdafaa Partisi 1909 Kafkasya İttihat ve Terakki Fırkası 28 Mayıs 1918 İttihat Partisi 28 Nisan 1920 Ahrar Partisi Halkçı Partisi Azerbaycan Komünist Partisi 1 Eylül 1991 Bağımsızlık Dönemi Azerbaycan Namına İttifak Partisi 2 Mart 2023 Azerbaycan Tekâmül Partisi 9 Mart 2023 Birlik Partisi 9 Mart 2023 Millî Vahdet Partisi 13 Mart 2023 Azerbaycan Azat Cumhuriyetçiler Partisi 14 Mart 2023 Azerbaycan Sosyal Refah Partisi 23 Mart 2023 Azerbaycan Liberal Demokrat Partisi 1 Nisan 2023 Azerbaycan Sosyal Demokrat Partisi 4 Nisan 2023 Azerbaycan Vahit Komünist Partisi 6 Nisan 2023 Bağımsız Azerbaycan Partisi 7 Nisan 2023 Azerbaycan Cumhuriyetçiler Partisi 8 Nisan 2023 Yeni Yol Partisi 12 Nisan 2023 Azerbaycan Millî Demokrat Partisi 14 Nisan 2023 Aydınlar Partisi 17 Nisan 2023 Bağımsız Halk Partisi 18 Nisan 2023 Vahit Azerbaycan Millî Birlik Partisi 26 Nisan 2023 Azerbaycan Terakki Partisi 29 Nisan 2023 Azerbaycan Komünist Partisi 4 Mayıs 2023 Korkut Partisi 8 Mayıs 2023 Millî Kongre Partisi 11 Mayıs 2023 Azerbaycan Vatanseverler Partisi 12 Mayıs 2023 Vatandaş Birliği Partisi 22 Mayıs 2023 Millî-Demokrat İdrâk Partisi 5 Haziran 2023 Millî Dayanışma Partisi 9 Haziran 2023 Cumhuriyet Halk Partisi 22 Haziran 2023 Sosyal Adalet Partisi 22 Haziran 2023 Azerbaycan Yükseliş Partisi 23 Haziran 2023 Azerbaycan Liberal Partisi 24 Haziran 2023 Vatandaş ve İnkişaf Partisi 25 Haziran 2023 İsim değişen partiler Partinin eski adı Partinin yeni adı Deyişme tarihi 1900-1990’lı yıllar Geyrat Partisi (1905) Türk Ademi Merkeziyyet Fırkası 1917 Bağımsızlık dönemi Azerbaycan Komünist Partisi (1993) Azerbaycan Vahit Komünist Partisi 1993 Azerbaycan Vahit Komünist Partisi Azerbaycan Komünist Partisi (1993) 1995 Bozkurt Partisi Azerbaycan Millî Demokrat Partisi 1999 Açık Cemiyet Partisi Azat Demokratlar Partisi 22 Aralık 2013 Vahit Azerbaycan Partisi Ak Partisi 26 Haziran 2016 Demokratik Azerbaycan Dünyası Partisi Millî Dayanışma Partisi 22 Ağustos 2020 Azerbaycan Diriliş ve Terâkki Partisi Yeni Yol Partisi 2022 Başka parti ile birleşip yeni isim alan partiler Kapanan partiler Birleşilen Parti Birleşme Tarihi 1900-1990’lu yıllar Türk Ademi Merkeziyyet Fırkası Müsavat Partisi Türk Ademi Merkeziyyet Fırkası "Müsavat" 3 Haziran 1917 Rusyada Müslümanlık Partisi "İttihadi-İslam" Cemiyeti Rusyada Müslamanlık "İttihat" Ocak 1918 Adalet Partisi Rusya Sosyal Demokrat İşçi Partisi (bolşevikler) Bakü Komitesi Azerbaycan Komünist Partisi (1920) 11-12 Şubat 1920 Çiftçi Partisi Himmet Başka partiyle birleşerek yeni isim alan partiler Kapanan Parti Birleştiği Parti Birleştiyi Tarih 1900–1990 Difai Partisi Müsavat Partisi 1917 Bağımsızlık devri Azerbaycan Ana Toprak Partisi (Rövşen Gambar) Müsavat Partisi 1995 Doğru Yol Partisi (Tamerlan Karayev) Adalet Partisi Azerbaycan Demokrat Partisi 1996 Demokratik Azerbaycan Partisi (Aydın Guliyev) 1998 Demokratik Yol Partisi (Yakub Abbasov) 2000 Azerbaycan Demokratik Girişimciler Partisi Yeni Azerbaycan Partisi 2021 Azerbaycan Halk Demokratik Partisi Azerbaycan Millî Hareket Partisi Azerbaycan Köylü Partisi Azerbaycan Yurttaş Partisi Millî Kurtuluş Partisi == Notlar == ==Kaynakça== # Kategori:Azerbaycan siyaset listeleri Kategori:Siyasi parti listeleri