Bilimsel bir alanın babası veya annesi olduğu düşünülen kişilerin listesi

Aşağıdakiler, bir bilimsel alan'ın "babası" veya "annesi" (veya "kurucu babası" veya "kurucu annesi") olarak kabul edilen kişilerin listesidir. Bu tür kişilerin genellikle o alanda ilk önemli katkıları yapmış oldukları ve/veya o alanın tanımlanması sağladıkları kabul edilir; aynı zamanda sahanın "babası" ya da "annesi" yerine "annelerinden/babalarından biri" olarak da görülebilirler. Unvanı kimin hak ettiği konusundaki tartışmalar kalıcı olabilir. == Bir bütün olarak bilim == Alan Kişi/Kişiler Gerekçe Bilim (modern) Galileo Galilei (1564–1642) Finocchiaro, Maurice A. (Fall 2007), "Book Review—The Person of the Millennium: The Unique Impact of Galileo on World History", The Historian 69 (3): 601–602Weidhorn, Manfred (2005). The Person of the Millennium: The Unique Impact of Galileo on World History. Universe, p. 155. Bilim alanındaki deneylerin sistematik kullanımı ve bilimsel yöntem, fizik ve gözlemsel astronomiye olan katkıları için Bilim (antik dönem) Miletli Thales ( – ) Mitoloji'ye başvurmadan doğal olayları açıklamaya çalıştı == Doğa bilimleri == === Biyoloji === Alan Kişi/Kişiler Gerekçe Bakteriyoloji Robert Koch (1843–1910) Ferdinand Cohn (1828–1898)Drews G. (1999). "Ferdinand Cohn, a Founder of Modern Microbiology". ASM News 65 (8). Louis Pasteur (1822–1895) Bakteri için kesin ve doğru tanımları veren ilk kişi. Antonie van Leeuwenhoek (1632–1723) Biyocoğrafya Alfred Russel Wallace (1823–1913) "... Genellikle Biyocoğrafyanın babası olarak tanımlanan Wallace, insan faaliyetlerinin doğal dünya üzerindeki etkisini gösterir." Biyoenformatik Margaret Oakley Dayhoff (1925–1983) ... Ulusal Biyoteknoloji Bilgi Merkezi eski müdürü David J. Lipman'a göre "biyoinformatiğin annesi ve babası". Biyoloji Aristotle (MÖ 384–322) Botanik Theophrastus ( – ) Briyoloji Johann Hedwig (1730–1799) Cheloniology Archie Carr (1909–1987) Ekoloji Carl Linnaeus (1707–1778) Ernst Haeckel (1834–1919) Eugenius Warming (1841–1924) Linnaeus, Doğa Ekonomisi (1772) adını verdiği erken bir ekoloji dalı kurdu, Haeckel ekoloji terimini (Almanca: Oekologie, Ökologie) uydurdu (1866), Warming bitki ekolojisi üzerine ilk kitabı olan Plantesamfund (1895) adlı eserini yazdı. Modern elk yönetimi Olaus Murie (1889–1963) Entomoloji Jan Swammerdam (1637–1680) Johan Christian Fabricius (1745–1808) Fabricius, 10.000'den fazla böcek hakkında bilgi verdi ve Linnaeus'un sınıflandırma sistemini geliştirdi. William Kirby (1759–1850) Etoloji Nikolaas Tinbergen (1907–1988) Karl von Frisch (1886–1982) Konrad Lorenz (1903–1989) Modern etoloji disiplininin genellikle 1930'larda Nikolaas Tinbergen, Konrad Lorenz ve Karl von Frisch'in 1973'te ortak olarak Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü aldıkları çalışmalarıyla başladığı kabul edilir. Charles Darwin (1809–1882)Darwin, Charles (1842, published 1909), "Pencil Sketch of 1842", in Darwin, Francis, The foundations of The origin of species: Two essays written in 1842 and 1844. , Cambridge University Press, Retrieved on 2006-12-15van Wyhe, John (2006), Charles Darwin: gentleman naturalist: A biographical sketch , Retrieved on 2006-12-15 On the Origin of Species (1859). Genetik Gregor Mendel (1822–1884) Mendel kalıtımı için temel oluşturan bezelye bitkilerindeki özelliklerin kalıtımı üzerine yaptığı çalışmalar için (1865–1866^da yayımlandı). William Bateson (1861–1926) Mendelizmin savunucusu. Gerontoloji Élie Metchnikoff (1845–1916) "Gerontoloji" terimini icat etti (1903). Belirli gıdaların ömrü ve sağlıklı yaşam süresi üzerindeki etkileri üzerine sistematik araştırmalar yapan ilk kişiydi, uzun sağlıklı yaşamı teşvik eden probiyotik diyet kavramını geliştirdi. Herpetoloji John Edwards Holbrook (1796–1871) "John Edwards Holbrook... birçok kişi tarafından Herpetolojinin babası olarak kabul edildi."Worthington, R. D.; Worthington, P. H. (1976). "John Edwards Holbrook, father of American herpetology". pp. xiii–xxvii. In: Holbrook J. E. North American Herpetology ... [second edition, 1842], reprint edition. Society for the Study of Amphibians and Reptiles, Facsimile Reprints in Herpetology series. İhtiyoloji Peter Artedi (1705–1735) ... haklı olarak İhtiyolojinin babası olarak adlandırılan Petrus (Peter) Artedi (1705-1735) idi.", online at Google Books , p. 390. İmmünoloji Edward Jenner (1749–1823) (1796'da) Dünyanın ilk aşısı olan çiçek hastalığı aşısının oluşturulması da dahil olmak üzere aşı kavramına öncülük etti. Doğuştan (doğal) bağışıklık Élie Metchnikoff (1845–1916) Kritik bir konak-savunma mekanizması olarak makrofajlar ve mikrofajlar tarafından fagositoz araştırması. Hümoral bağışıklık Paul Ehrlich (1854–1915) Antikor oluşumunun yan zincir teorisini ve antikorların toksinleri nasıl nötralize ettiğinin ve kompleman yardımıyla bakteri hücre çözülmesini nasıl indüklediğinin mekanizmalarını tanımladı. Likenoloji Erik Acharius (1757–1819) "Erik Acharius, likenolojinin babası..."Department of Cryptogamic Botany at the Swedish Museum of Natural History (1999-12-17). Mikrobiyoloji Antonie van Leeuwenhoek (1632–1723) / Louis Pasteur (1822–1895)Madigan M., Martinko J. (editors) (2006). Brock Biology of Microorganisms, 11th ed., Prentice Hall. Mikroskobik olarak suda mikroorganizmaları ilk gözlemleyen ve bakteriyi ilk gören kişi. Moleküler biyoloji Linus Pauling (1901–1994) Moleküler biyofizik Gopalasamudram Narayana Iyer Ramachandran (1922–2001) [Dünyanın ilk?] moleküler biyofizik birimini kurdu (1970). Paleontoloji Leonardo da Vinci (1452–1519) Georges Cuvier (1769–1832) Parazitoloji Francesco Redi (1626–1697) Deneysel biyolojinin kurucusu ve kurtçukların sinek yumurtalarından geldiğini göstererek kendiliğinden oluşum teorisine meydan okuyan ilk kişi. Protozooloji Antonie van Leeuwenhoek (1632–1723)p. 18, Foundations in microbiology: basic principles, Kathleen Park Talaro, 6th ed., international ed., McGraw-Hill, 2007, . Protozoa'nın kesin ve doğru tanımlarını veren ilk kişi. Taksonomi Carl Linnaeus (1707–1778)Hovey, Edmund Otis, "The Bicentenary of the Birth of Carolus Linnaeus", New York: New York Academy of Sciences, 1908. Bilim dünyasında evrensel olarak kabul edilen canlı organizmaları adlandırma sistemini tasarladı. Viroloji Martinus Beijerinck (1851-1931)Chung, King-Thom and Ferris, Deam Hunter (1996). Martinus Willem Beijerinck (1851–1931): pioneer of general microbiology. AMS News 62, 539–543. Temel keşifler sağlayan tarımsal mikrobiyoloji ve endüstriyel mikrobiyoloji çalışmaları. Zooloji Aristotle (MÖ 384–322) Alana katkıları, hayvanların çeşitliliği, yapısı ve davranışları hakkında çok miktarda bilgi içerir. ===Kimya=== Alan Kişi/Kişiler Gerekçe Atom teorisi (erken dönem) Demokritos ( – ) Kozmolojide atomizm'in kurucusu. Atom teorisi (modern) Father Roger Boscovich (1711–1787)Woods, Thomas. How the Catholic Church Built Western Civilization, pp. 4, 107. (Washington, DC: Regenery, 2005); . Atom teorisinin ilk tutarlı açıklaması. John Dalton (1766–1844) Daha karmaşık yapılar için bir yapı taşı olarak atomun ilk bilimsel tanımı. Kimyasal termodinamik (modern) Gilbert Lewis (1875–1946) Willard Gibbs (1839–1903) Merle Randall (1888–1950) Edward Guggenheim (1901–1970) Termodinamiğin kimyada kullanımına büyük katkı sağlayan Termodinamik ve Kimyasal Maddelerin Serbest Enerjisi (Thermodynamics and the Free Energy of Chemical Substances) (1923) ve Willard Gibbs'in Yöntemleriyle Modern Termodinamik (Modern Thermodynamics by the Methods of Willard Gibbs) (1933) adlı eserler. Kimya (modern) Antoine Lavoisier (1743–1794) Elements of Chemistry (1787) Robert Boyle (1627–1691) The Sceptical Chymist (1661) Jöns Berzelius (1779–1848)Berzelius, Jöns (1779–1848) - Eric Weisstein's World of Scientific BiographyJons Jacob - Encyclopædia Britannica Online, 2007-08-02 Kimyasal terminolojinin gelişimi (1800'ler) John Dalton (1766–1844) Atom teorisinin yeniden canlanması (1803) Yeşil kimya Paul Anastas (d. 1962) Tehlikeli olmayan ve çevreye zarar vermeyen kimyasalların tasarımı ve üretimi. Nükleer kimya Otto Hahn (1879–1968)O. Hahn and F. Strassmann Über den Nachweis und das Verhalten der bei der Bestrahlung des Urans mittels Neutronen entstehenden Erdalkalimetalle (On the detection and characteristics of the alkaline earth metals formed by irradiation of uranium with neutrons), Naturwissenschaften Volume 27, Number 1, 11–15 (1939). The authors were identified as being at the Kaiser-Wilhelm-Institut für Chemie, Berlin-Dahlem. Received 1938-12-22. Periyodik tablo Dmitri Mendeleev (1834–1907)Chemistry Contexts. by Irwin, D; Farrelly, R; Garnett, P. Longman Sciences, (2001) O sırada bilinen altmış altı elementi atom ağırlığı sırasına göre periyodik aralıklarla düzenledi. (1869) Fiziksel kimya Mikhail Lomonosov (1711–1765) Fizikokimya derslerini ilk okuyan ve terimi ilk kullanan kişi (1752). Jacobus van 't Hoff (1852–1911) Jacobus van 't Hoff, fiziksel kimya disiplininin kurucularından biri olarak kabul edilir. Çalışmaları, disiplinin bugünkü mevcut halini almasına yardımcı oldu. Svante Arrhenius (1859–1927) Fiziksel kimya için teorik temelin çoğunu tasarladı. On the Equilibrium of Heterogeneous Substances (1876), Thermodynamik chemischer Vorgange (1882). Wilhelm Ostwald (1853–1932) "Wilhelm Ostwald, fiziksel kimya disiplininin kurucularından biri olarak kabul edilir..." Hermann von Helmholtz (1821–1894) ===Yer bilimleri=== Alan Kişi/Kişiler Gerekçe Jeokimya (modern) Victor Goldschmidt (1888–1947) Elementlerin Goldschmidt sınıflandırması'nı geliştirdiği için. Erken dönem jeodezi (matematiksel coğrafya) Eratosthenes ( – ) Coğrafya kelimesini ilk yazan Eratosthenes oldu (Geo- yani "Dünya" ve -grafi yani "yazmak", kelimelerinden tam manasıyla "Dünya hakkında yazmak") Jeodezi (modern) Al-Biruni (973 – )Ahmed, Akbar S. (1984). "Al-Beruni: The First Anthropologist". RAIN. 60 (60): 9–10. Jeoloji (modern) Jeoteknik mühendisliği (Zemin mekaniği) Karl von Terzaghi (1883–1963)B. M. Das, Principles of Geotechnical Engineering, Cengage Learning, 2010, p. 7 Limnoloji (modern) G. Evelyn Hutchinson (1903–1991) Mineroloji Georgius Agricola (1494–1555) Matthew Fontaine Maury (1806–1873) Levha tektoniği Alfred Wegener (1880–1930) Akustik oşinografi Leonid Brekhovskikh (1917–2005) Stratigrafi Nicolas Steno (1638–1686) Speleoloji Édouard-Alfred Martel (1859–1938) Mağara sistemlerinin ilk sistematik keşfini başlattı ve mağaracılığı jeolojiden ayrı bir alan olarak destekledi. ===Tıp ve fizyoloji=== Alan Kişi/Kişiler Gerekçe Anatomi (modern) Marcello Malpighi (1628–1694) Biyofizik Henri Dutrochet (1776–1847) Osmozu keşfetti. Hermann von Helmholtz (1821–1894) İşitme ve görmeyi açıkladı. Biyomekanik Christian Wilhelm Braune (1831–1892) İnsan demarş (yürüyüş) metodolojisini ilk tanımlayan kişi. Biyoelektromanyetizma Luigi Galvani (1737–1798) 1780'de bir dizi deney yoluyla hayvan elektriğini keşfeden ilk kişi. Kardiyovasküler fizyoloji Ibn al-Nafis (1213–1288) Dolaşım ve kardiyovasküler fizyolojinin babası. Bilişsel terapi Aaron T. Beck (1921-2021) Cryonics Robert Ettinger (1918–2011) 1962'de yayımlanan The Prospect of Immortality Diş hekimliği Pierre Fauchard (1679–1761) Le Chirurgien Dentiste, diş hekimliğinin ilk eksiksiz bilimsel tanımını yazmasıyla tanınır. Elektrofizyoloji Emil du Bois-Reymond (1818–1896) Sinir aksiyon potansiyelinin keşfi. Acil tıp Epidemiyoloji (modern) John Snow (1813–1858) 1854 Broad Street kolera salgınının nedeninin, halkla yapılan görüşmeler ve haritalamaların bir kombinasyonu ile belirlenmesi. Gastrointestinal fizyoloji William Beaumont (1785–1853) Jinekoloji J. Marion Sims (1813–1883) Histoloji Marcello Malpighi (1628–1694) İnsan anatomisi (modern) Vesalius (1514–1564)Vallejo-Manzur F. et al. (2003) "The resuscitation greats. Andreas Vesalius, the concept of an artificial airway." Resuscitation" 56:3–7 De humani corporis fabrica (1543) Medikal genetik Victor McKusick (1921–2008) Mendelian Inheritance in Man (1966 yılında yayın hayatına başladı) Tıp (erken dönem) Tıp (modern) Nöroşirurji Harvey Cushing (1869–1939) 20. yüzyılın başlarında beyin cerrahisi ile ilgili riskleri önemli ölçüde azaltan teknikler geliştirdi. Beslenme (modern) Organ nakli Thomas Starzl (1926–2017) İlk insan karaciğer naklini gerçekleştirdi ve siklosporin dahil olmak üzere reddedilme önleyici ilaçların klinik kullanımını belirledi. Organların korunması, temini ve transplantasyonunda büyük ilerlemeler kaydedildi. Ortopedik cerrahi (modern) Hugh Owen Thomas (1834–1891) Tedavide dinlenmenin önemini vurguladı ve ortopedik cerrahide dönüm noktası olabilecek birçok katkıdan sorumluydu. Özellikle atel tasarımı ve kullanımıyla ünlüydü; ünlü Thomas diz ateli, II. Dünya Savaşı'nın sonunda hala yaygın olarak kullanılıyordu. Psikoloji (deneysel) Wilhelm Wundt(1832–1920) Psikolojik araştırmalar için ilk laboratuvarı kurdu. Pediatri Muhammad ibn Zakarīya Rāzi ("Rhazes") () Pediatriyi bağımsız bir alan olarak ele alan ilk kitap olan Çocuk Hastalıkları (The Diseases of Children) adlı eseri yazdı. Fizyoloji François Magendie (1783–1855) Précis élementaire de Physiologie (1816) Fiziksel kültür Bernarr Macfadden (1868–1955) "Ona erkeklerin rehabilitasyonunda ne kadar atletik aktivite ve sağlam sportmenlik olduğunu söylediğimizde, fiziksel kültürün babası olan eski dostumuz Bernarr Macfadden'in kalbi mutlulukla doldu." Plastik cerrahi Sushruta Samhita adlı antik eseri yazdı. Psikanaliz Sigmund Freud (1856–1939) Psikofizik Elements of Psychophysics (1860) Uzay tıbbı Hubertus Strughold (1898–1986) "Wernher von Braun'dan sonra, Amerikan hükümeti tarafından istihdam edilen en iyi Nazi bilim adamıydı ve daha sonra NASA tarafından 'uzay tıbbının babası' olarak selamlandı". See also Harry Armstrong. Cerrahi (erken dönem) Sushruta (sixth century?) Sushruta Samhita adlı eseri yazdı (MÖ 878?) Cerrahi (modern) Toksikoloji Paracelsus (1493/1494 – 1541) Paracelsus: Herald of Modern Toxicology - Borzelleca 53 (1): 2 - Toxicological Sciences ===Fizik ve astronomi=== Alan Kişi/Kişiler Gerekçe Akustik Ernst ChladniChladniite: A New Mineral Honoring the Father of Meteoritics, McCoy, T. J.; Steele, I. M.; Keil, K.; Leonard, B. F.; Endress, M., Meteoritics, vol. 28, no. 3, volume 28, page 394, Temmuz 1993 Titreşimli plakalardaki önemli araştırmaları için Atom bombası Enrico Fermi J. Robert Oppenheimer Leslie Groves Edward Teller Manhattan Projesi'ndeki rolleri için Aerodinamik Nikolai Zhukovsky George Cayley"Cayley, Sir George." Encyclopædia Britannica. 2007. Encyclopædia Britannica Online. 2007-08-25 . Zhukovsky, hava akışı çalışmasını ilk üstlenen ve aerodinamiğin kaldırma kökenini matematiksel olarak açıklayan ilk mühendis bilim insanıydı. Cayley, uçuşun teorik yönlerini araştırdı ve ilk uçak yapılmadan bir asır önce uçuşla ilgili deneyler yaptı. İnşaat mühendisliği John SmeatonMark Denny (2007). "Ingenium: Five Machines That Changed the World". p. 34. JHU Press. Klasik mekanik Isaac Newton (kurucu)Christianson, Gale (1984). In the Presence of the Creator: Isaac Newton & his times. New York: Free Press. Hareket yasalarını ve yerçekimi yasasını, Philosophiae Naturalis Principia Mathematica (1687) adlı eserinde açıklanmıştır. Elektrik mühendisliği Michael Faraday Jeneratörü, ilk DC elektrik motorunu, transformatörü icat etti ve ayrıca Faraday İndüksiyon Yasası'nı keşfetti (1831) Maxwell-öncesi Elektrodinamik André-Marie AmpèreAndré-Marie Ampère - Encyclopædia Britannica Kitap: Memoir on the Mathematical Theory of Electrodynamic Phenomena, Uniquely Deduced from Experience (1827) Enerji bilimi Willard Gibbs Yayın: On the Equilibrium of Heterogeneous Substances (1876) Deneysel fizik (kurucu) Ibn al-Haytham (Alhazen) Optik Kitabı ("Book of Optics") (1021) ile deneysel yöntemi fizik'e tanıttığı için Meteor bilimi Ernst Chladni İlk kez (1794'te) modern Batı düşüncesinde, meteorların uzaydan gelen kayalar olduğu şeklindeki cüretkar fikri yayınladı. Modern astronomi Nicolaus CopernicusDanielson, Dennis, "The First Copernican: Georg Joachim Rheticus and the Rise of the Copernican Revolution", Walker & Company, 2006 İlk net güneş merkezli modeli De devrimibus orbium coelestium (1543) adlı eserinde geliştirdi. Nükleer fizik Ernest Rutherford Rutherford atom modelini geliştirdi (1909) Nükleer bilim Marie Curie Pierre Curie Optik Ibn al-Haytham (Alhazen)R. L. Verma (1969). Al-Hazen: father of modern optics. Görmeyi doğru bir şekilde açıkladı ve Optik Kitabı'nda ("Book of Optics")(1021) ışık ile optik üzerine ilk deneyleri gerçekleştirdi. Fizik (erken dönem) Ibn al-Haytham (Alhazen)Jim Al-Khalili, The 'first true scientist' , BBC.co.uk, 2009-01-04. Francis BaconMLA style: "Bacon, Francis, Viscount Saint Alban, Baron of Verulam." Encyclopædia Britannica. 2007. Encyclopædia Britannica Online. 2007-12-28. APA style: Bacon, Francis, Viscount Saint Alban, Baron of Verulam. (2007). İbn-i Heysem, teorik hipotezleri doğrulamak ve tümevarımsal varsayımları doğrulamak için kontrollü bilimsel testlerin kesin ve titiz deneysel yöntemlerini geliştirdi. Novum Organum (1620) adlı eserinde Bacon yöntemi'ni geliştirdi. Fiziksel kozmoloji Georges Lemaître (kurucu) Albert Einstein Henrietta Leavitt (anne) Edwin Hubble (baba) Monsenyör Lemaître, "Big Bang'in babası" olarak kabul edilir ve şu anda "Hubble kanunu" olarak bilinen şeyi türeten ilk kişidir. Leavitt, Hubble'ın daha sonra galaktik mesafeleri belirlediği "Standart Mum" olan Cepheid değişkenleri'ni keşfetti. Einstein'ın genel görelilik kuramı genellikle modern kozmolojinin teorik temeli olarak kabul edilir. Fizik (modern) Galileo GalileiWeidhorn, Manfred (2005). The Person of the Millennium: The Unique Impact of Galileo on World History. iUniverse, p. 155. . Deneysel fiziği geliştirmesi ve kapsamlı kullanımı, örn. teleskop Plazma fiziği Irving Langmuir Hannes AlfvénR. Fitzpatrick (2011). A brief history of plasma physics. Langmuir ilk olarak iyonize gazı plazma olarak tanımladı ve temel plazma titreşimlerini, Langmuir dalgalarını gözlemledi. Alfvén, manyetohidrodinamiği geliştirerek plazmanın teorik tanımına öncülük etti. Kuantum mekaniği Max PlanckHeilbron, J. L. The Dilemmas of an Upright Man: Max Planck and the Fortunes of German Science (Harvard, 2000) Elektromanyetik enerjinin yalnızca kuantize biçiminde yayınlanabileceğini belirtti. İzafiyet Albert Einstein (kurucu). Özel görelilik (1905) ve genel görelilik (1915) teorilerinde öncü. Uzay yolculuğu (Roket bilimi) Robert Hutchings Goddard Konstantin Tsiolkovsky Hermann Oberth Goddard ilk sıvı yakıtlı roketi fırlattı. Tsiolkovsky, Tsiolkovsky roket denklemi'ni yarattı. Termodinamik Sadi Carnot (kurucu) Yayın: On the Motive Power of Fire and Machines Fitted to Develop that Power (1824) == Formel bilimler == ===Matematik=== Alan Kişi/Kişiler Gerekçe Cebir Muhammad Al-Khwarizmi (Algorismi)Solomon Gandz (1936), The sources of al- Khwarizmi's algebra, Osiris I, p. 263–277: "In a sense, Khwarizmi is more entitled to be called the father of algebra than Diophantus, because Khwarizmi is the first to teach algebra in an elementary form and for its own sake, Diophantus is primarily concerned with the theory of numbers." Diophantus Al-Jabr adlı eserinde ikinci dereceden denklemleri çözmenin tam açıklamasını yaptı ve cebiri bağımsız bir disiplin olarak kabul etti. Arithmetica adlı kitabında sembolizmin (senkopasyon) ilk kullanımı. Cebirsel topoloji Henri Poincaré 1895'te şimdi cebirsel topolojinin bir parçası olarak kabul edilen homotopi ve homoloji kavramlarını tanıtan Analysis Situs adlı makalesini yayımladı.Poincaré, Henri, "Analysis situs", Journal de l'École Polytechnique ser 2, 1 (1895) pp. 1–123 Analiz Augustin-Louis Cauchy Karl Weierstrass Analitik geometri René Descartes Pierre de FermatGullberg, Jan (1997). Mathematics From The Birth Of Numbers. W. W. Norton (kurucular) Birbirlerinden bağımsız olarak Kartezyen koordinat sistemini buldukları için Kalkülüs Isaac NewtonBell, E.T. [1937] (1986). Men of Mathematics, Touchstone edition, New York: Simon & Schuster, pp. 91–92. Gottfried Leibniz Bkz. Leibniz-Newton kalkülüs tartışması. Klasik analiz Madhava of SangamagramaGeorge Gheverghese Joseph (2000). The Crest of the Peacock. Princeton University Press. Trigonometrik fonksiyonların Taylor serisi açılımlarını geliştirdi. Bilgisayar bilimi Charles Babbage Alan Turing Bilgisayar bilimi tarihinde Babbage, genellikle bilgisayarın ilk öncülerinden biri olarak kabul edilir ve Turing, modern bilgisayar ilkesini ve neredeyse tüm modern bilgisayarların kullandığı depolanmış program kavramını icat etti. Bilgisayar Programlama Ada Lovelace Charles Babbage'ın önerdiği mekanik genel amaçlı bilgisayar olan Analitik Motor üzerinde çalıştı Kriptanaliz Al-Kindi Frekans analizi'ne dayalı ilk kod kırma algoritmasını geliştirdi. İstatistik hakkında ayrıntılı tartışmalar içeren Kriptografik Mesajların Deşifre Edilmesi Üzerine El Yazması (Manuscript on Deciphering Cryptographic Messages) başlıklı bir kitap yazdı. Tasarı geometri Gaspard Monge"Monge, Gaspard, comte de Peluse." Encyclopædia Britannica. 2007. Encyclopædia Britannica Online. 2007-08-24 . (kurucu) İki boyutlu bir düzlemde üç boyutlu sanal uzay oluşturan bir grafiksel protokol geliştirdi. Fraktal geometri Benoit Mandelbrot Geometri EuclidArtmann, Benno (1999). Euclid: The Creation of Mathematics. New York: Springer. Öklid'in Elementleri, bir dizi aksiyomdan Öklid geometrisinin ilkelerini çıkardı. Çizge teorisi Leonhard EulerBiggs, N. Lloyd, E. and Wilson, R. (1986). Çizge Teorisi, 1736–1936 . London: Oxford University Press Bkz. Königsberg'in Yedi Köprüsü İtalyan cebirsel geometri okulu Corrado SegreH.F. Baker (1926), "Corrado Segre", Journal of the London Mathematical Society 1.269 Cebirsel geometriyi geliştiren yayınlar ve öğrenciler Modern cebir Emmy Noether Emil Artin Bir değişmeli halka'nın ilk genel tanımını verdi ve topolojinin cebirsel olarak incelenmesini önerdi. Birleşmeli cebirlerin yapı teorisini ve grupların temsil teorisini, artan zincir koşullarını karşılayan halkalardaki modüllerin ve ideallerin tek bir aritmetik teorisinde birleştirdi.. Öklid dışı geometri János Bolyai, Nikolai LobachevskyMarvin Jay Greenberg, Euclidean and Non-Euclidean geometries: Development and history New York: W. H. Freeman, 1993.(kurucular) Öklid'in beşinci önermesinin doğru olmadığı hiperbolik geometrinin birbirinden bağımsız olarak geliştirilmesi Sayılar teorisi Pythagoras Olasılık Gerolamo Cardano Pierre de Fermat Blaise Pascal Christiaan HuygensStigler, Stephen M. (1990). The History of Statistics: The Measurement of Uncertainty before 1900. Belknap Press/Harvard University Press. (kurucular) Fermat ve Pascal, Huygens'in hakkında ilk kitabı yazdığı olasılık teorisini kurdular. İzdüşümsel geometri Girard Desargues(kurucu) Ufuk noktalarının kullanımını, bunların sonsuz derecede uzakta olduğu durumları içerecek şekilde genelleştirerek Küme teorisi Georg Cantor Tensör hesabı Gregorio Ricci-Curbastro (kurucu) Kitap: The Absolute Differential Calculus Trigonometri HipparchusBoyer's opinion may constructively be compared to Øystein Ore's opinion, that the Babylonians constructed trigonometric tables ca. 1600 BCE () İlk trigonometrik tabloyu yaptı. Vektör cebri, vektör hesabı Willard GibbsWheeler, Lynde, Phelps (1951). Josiah Willard Gibbs - the History of a Great Mind. Ox Bow Press. Oliver HeavisideMichael J. Crowe (1994). A History of Vector Analysis : The Evolution of the Idea of a Vectorial System. Dover Publications; Reprint edition. (kurucular) Cebir ve kalkülüs içindeki vektörlerin geliştirilmesi ve kullanılması dolayısıyla ===Sistem teorisi=== Alan Kişi/Kişiler Gerekçe Kaos teorisi Henri Poincaré Mary CartwrightFreeman J. Dyson, Mary Lucy Cartwright (1900–1998): Chaos theory , pp. 169–177, in Out of the Shadows: Contributions of Twentieth- Century Women to Physics, edited by Nina Byers and Gary Williams, 498 p. (Cambridge University Press, 2006); Edward Lorenz Poincaré'nin üç cisim problemi üzerindeki çalışması, kaotik bir dinamik sistemin ilk keşfedilen örneğiydi. Cartwright, dinamik sistemlerin ilk matematiksel analizini kaos ile yaptı. Lorenz garip çekici notasyonunu tanıttı. Sibernetik Norbert WienerConway, F., and Siegelman, J., 2005. Dark Hero of the Information Age: in search of Norbert Wiener, the father of cybernetics. Basic Books, New York. 423 pp. Kitap: Cybernetics: Or the Control and Communication in the Animal and the Machine. 1948. Dinamik programlama Richard E. Bellman Bulanık mantık Lotfi Asker Zadeh Enformasyon teorisi Claude Shannon Makale: A Mathematical Theory of Communication (1948) Optimal kontrol Arthur E. Bryson Kitap: Applied Optimal Control Dayanıklı kontrol George Zames Küçük kazanç teoremi ve H-sonsuz kontrolü. Kararlılık teorisi Alexander Lyapunov Lyapunov fonksiyonu Sistem dinamiği Jay Wright Forrester Kitap: Industrial dynamics (1961) == Sosyal bilimler == Alan Kişi/Kişiler Gerekçe Antropoloji Herodotus Abū Rayhān al-BīrūnīZafarul-Islam Khan, At The Threshold [sic] Of A New Millennium – II , The Milli Gazette. Bibliyometri Paul Otlet Bibliométrie terimi ilk kez 1934 yılında Paul Otlet tarafından kullanılmıştır. ve "kitapların ve belgelerin yayınlanması ve okunmasıyla ilgili tüm yönlerin ölçümü" olarak tanımlanmıştır. Demografi Ibn KhaldunH. Mowlana (2001). "Information in the Arab World", Cooperation South Journal 1. Muqaddimah (Prolegomena) (1377) Mısırbilim Father Athanasius KircherWoods, Thomas. How the Catholic Church Built Western Civilization, pp. 4, 109. (Washington, DC: Regenery, 2005); . Jean-François Champollion Hiyeroglifin fonetik önemini ilk tespit eden ve Rosetta Taşı'nın keşfinden önce Kıpti'yi erken Mısır'ın bir kalıntısı olarak gösteren kişi. Rosetta Taşının bazı kısımlarını tercüme etti. Tarihyazımı Thucydides Thucydides, kitabının girişinde belirtildiği gibi, tanrıların müdahalesine atıfta bulunmaksızın katı tarafsızlık standartları ve kanıt toplama ve neden- sonuç analizi uyguladığı iddialarını kabul edenler tarafından "bilimsel tarihin" babası olarak adlandırılmıştır. Tarih Herodotus (terimi de icat eden kişi) Hindoloji Al-Biruni Indica adlı eseri yazdı. Uluslararası hukuk Alberico Gentili Francisco de Vitoria Hugo Grotius Dilbilim (erken dönem) Pāṇini İlk betimleyici (Sanskritçe) dilbilgisini yazdı. Dilbilim (modern) Ferdinand de Saussure Noam Chomsky Uluslararası hukuk, savaş ve insan hakları teorisine etkili katkılar Siyaset bilimi Aristotle Niccolò Machiavelli* Thomas Hobbes** Aristoteles, büyük ölçüde Politika (Politics) adlı eseri nedeniyle siyaset biliminin babası olarak anılır. Sekiz kitaba ayrılan bu risale, yurttaşlık, demokrasi, oligarşi ve ideal devlet gibi konuları işliyor. *Machiavelli, 'siyaset biliminin modern babası' olarak kabul edilir. **Hobbes, Leviathan adlı eserindeki "Doğa Durumu" önermesinden dolayı Modern Siyaset felsefesi'nin babası olarak kabul edilir. Sosyoloji Ibn Khaldun Adam Ferguson Auguste Comte (aynı zamanda terimi de icat eden kişi)Auguste Comte , Britannica Student Encyclopedia. Accessed 2006-10-05. Marquis de Condorcet (kurucu) (print), (online). Muqaddimah (Prolegomena) adlı ilk sosyoloji kitabını yazdı. "modern sosyolojinin babası" Sosyolojiye bilimsel yöntemi soktu. ===Ekonomi bilimi=== Alan Kişi/Kişiler Gerekçe Muhasebe ve kayıt tutma Luca Pacioli (–1517) Muhasebenin kurucusu ve defter/kayıt tutma üzerine bir eser yayımlayan ilk kişidir. Ekonomi (erken dönem) Ibn Khaldun (1332–1406)I. M. Oweiss (1988), "Ibn Khaldun, the Father of Economics", Arab Civilization: Challenges and Responses, New York University Press, . Chanakya / Kautilya (MÖ 375 – MÖ 283)L. K. Jha, K. N. Jha (1998). "Chanakya: the pioneer economist of the world", International Journal of Social Economics 25 (2–4), pp. 267–282 Yayın: Muqaddimah (1370) Yayın: Arthashastra (MÖ 400 – MÖ 200) Ekonomi (modern) Nicholas Georgescu- Roegen (1906–1994) The Entropy Law and the Economic Process (1971) Makroekonomi John Maynard Keynes (1883–1946) İstihdam, Faiz ve Paranın Genel Teorisi ("The General Theory of Employment, Interest and Money") kitabının yazarı ve çığır açan bir ekonomist Keynes, ekonomik düşüncede bir devrime öncülük etti. Keynes'ten önce, ekonomistler arasındaki genel fikir birliği, ekonominin kendi kendini düzelttiği yönündeydi. Büyük Buhran sırasında, insanlar ekonominin kendi kendini düzeltmeyeceğini anlamaya başladığında, Keynes hükümetin aşırı patlama ve çöküş ile mücadele etmek için müdahale etmesi gerektiğini öne sürdü. Bu fikir, ABD Başkanı Franklin D. Roosevelt'in New Deal (Yeni Anlaşma) üzerindeki en büyük etkiydi. Matematiksel ekonomi Daniel Bernoulli (1700–1782) Tableau économique'nin selefi.Rothbard, p. 379. Parasal ekonomi Mikro kredi Muhammad Yunus (born 1940) Grameen Bank öncülük etmiştir. İnsan kaynakları ekonomisi Edward Lazear (1948–2020) Alanında ilk makaleyi yayımladı. Aile ve tüketici bilimi Ellen Swallow Richards (1842–1911) Şu anda Amerikan Aile ve Tüketici Bilimleri Derneği olan Amerikan Ev Ekonomisi Derneği'ni kurdu. "Bilimi eve getiren Richards, uygarlığın temel birimi olduğuna inandığı aile için "en iyi fiziksel, zihinsel ve ahlaki gelişimi elde etmeyi" umuyordu. ====Düşünce okulu==== Alan Kişi/Kişiler Gerekçe Avusturya Okulu Carl Menger (1840–1921)Rothbard, p. 167 Salamanca Okulu Francisco de Vitoria (–1546)Rothbard, p. 102 Ticari ahlak konusunda son derece etkili öğretmen ve öğretim görevlisi ====Teoriler==== Alan Kişi/Kişiler Gerekçe Beklenti teorisi Thomas Cardinal Cajetan (1469–1534)Rothbard, pp. 100–101 Piyasa beklentilerinin para değeri üzerindeki etkisini fark etti. Modern portfolyo teorisi Harry Markowitz (d. 1927) Sosyal seçim teorisi Kenneth Arrow (1921–2017) 1951 yılında yayımlanan Social Choice and Individual Values adlı kitabıyla alanı yarattı. Oyun teorisi == Ayrıca bakınız == * İstatistiğin kurucuları == Notlar == == Kaynakça == Kategori:Bilim insanı listeleri