Ammuna

Ammuna, Eski Krallık döneminde yaklaşık MÖ 1545-1530 Bu tarihler takribidir ve "orta" kronolojiye dayanmaktadır: Bryce, s. xv. Hitit krallarının 'uzun', 'orta' ve 'kısa' kronolojiye göre karşılaştırmalı bir listesi için: Alpaslan, M. (2009) Hititolojiye Giriş, s. 155. yılları arasında hüküm sürmüş Hitit kralıdır. Tahtta kaldığı süre boyunca krallık toprakları kötü bir şekilde zarar görmüş, ülke önemli miktarda bölgeyi yitirmiştir. == Hükümdarlığı == I. Hantili'nin torunu ve Kral I. Zidanta’nın oğludur. Hakkında bilinenlerin çoğu Telepinu Fermanı'nde anlatılanlara dayanır. Ammuna'nın babası da tahta bir cinayetle çıkmıştır. Telipinu, Ammuna'nın kral olmak için babasını öldürdüğünü söyler: > "Ama tanrılar Piseni'nin öcünü aldılar. Tanrılar oğlu Ammuna'yı ona düşman > yaptılar ve (Ammuna) babası Zidanta'yı öldürdü. Böylece Ammuna kral oldu." > Telipinu Fermanı §19-20, bakınız: Telipinu Proclamation Telipinu, cinayet işleyerek tanrılara karşı geldiği için Ammuna'nın döneminin problemlerle geçtiğini anlatır. Toprağın bereketi kaçmış, hayvanlar ölmüştür. Bütün çevre illerde isyanlar başlar. Bu bölgeler Matila, Galmiya, Adaniya, Arzaviya, Sallapa, Parduvata ve Ahhulla Adaniya bugünkü Adana bölgesinde, Sallapa Akşehir yakınlarındadır. Arzaviya ise sonraları Arzava olarak geçen Batı Anadolu bölgesini belirtir. Matila Gaziantep civarında, Parduvata ise Ulukışla'da olabilir; Klengel s. 74; ayrıca bakınız: Repertoire geographique des textes cuneiformes, vol. 6 ve 6.2. olarak listelenmiştir. Ammuna buralara yaptığı çeşitli seferlerde başarılı olamaz. Ammuna dönemine ait olduğu düşünülen başka bir belgede içeriği tam anlaşılamamakla birlikte kuzeydeki Kaşka bölgesinde ve güneydoğuda olduğu bilinen başka şehirlerin de ismi geçmektedir.Bryce s. 102; Klengel s. 75 Bu dokümanların ışığında Hitit devletinin bu dönemde önemli bir toprak kaybına uğradığı düşünülmektedir. Adak listelerinde Ammuna'nın kraliçesinin ismi Tavananna olarak geçer.Tavananna Ammuna'nın eşinin gerçek ismi olabileceği gibi, sadece unvanı da olabilir. Ammuna'nın tahtta tam olarak ne kadar kaldığı belli değildir ancak eceliyle öldüğü anlaşılmaktadır. Ölümüyle birlikte Hitit sarayı gene kanlı olaylara sahne olmuştur: > Ammuna tanrı olduğu zaman ‘Tanrı olmak’ Hititçe'de ‘ölmek’ manasına gelen > ancak sadece krallar için kullanılan bir deyimdir. kraliyet muhafızlarının > komutanı Zuru hemen aynı günlerde gizlice oğlu Tam tercümesi “kendisinden > olan oğlu” şeklindedir. Çogu tarihçi burada Zuru'nun oğlunun kastedildiğini > düşünmektedir ancak Ammuna'nın bir odalıktan olan çocuğunun kastedildiği de > ileri sürülmüştür: Goedegebuure, P. (2003) "Proclamation of Telipinu," in > The Ancient Near East: Historical Sources in Translation, ed. M. Chavalas, > Blackwell, s. 231 ve 251 not 92. Altın Mızraklı Adam Altın Mızraklı Adamlar > Hitit sarayında görevli ama kraliyet muhafızlarından farklı diğer bir > muhafız birliğiydi: Beal, R. (1992) Hittite Military, Heidelberg: Carl > Winter, s. 224-7. Tahurvaili'yi gönderdi, ve (Tahurvaili) Titti'nin ailesini > ve oğullarını öldürdü. Ayrıca ulak Taruhsu'yu da gönderdi ve (Taruhsu) > Hantili ve oğullarını öldürdü. (Sonra) Huzziya kral oldu.Telipinu Fermanı > §21-22 Bahsi geçen Titti ve Hantili büyük ihtimalle Ammuna'nın oğullarıdır. Sonra tahta çıkan Huzziya da Ammuna'nın oğlu olabilir.Klengel, s. 76 Telipinu Fermanı'nda Huzziya'nın beş erkek kardeşinden daha bahsedilir ki bu durumda Ammuna'nın çok sayıda oğlu olduğu ortaya çıkar. Ancak başka bir görüş de Huzziya'nın Ammuna'nın gelininin erkek kardeşi olduğu ve Ammuna'nın oğullarının ölümünden faydalanarak tahta çıktığı yönündedir.Bryce, s. 103; Telipinu kendisinden bahsederken "babamın tahtına oturdum" der. Telipinu'nun eşi Istapariya'nın Huzziya'nın kızkardeşi olduğu bilindiğine göre, eğer Telipinu Ammuna'nın oğlu ise Huzziya'nın kraliyet ailesine bağı ancak evlilik yoluyla olabilir. Ammuna dönemine ait bir diğer buluntu, üzerinde “Tabarna Ammuna, Büyük Kral. (Bu) sözün doğruluğunu değiştiren ölür” yazılı bronz bir balta başıdır. Salvini, M. (1993) “Un documento del re Ittita Ammuna,” SMEA 32, s. 85-90. Baltanın sahte olabileceği de öne sürülmüştür (Klengel s. 173 not 188). == Kaynakça == * Brandau, B. & Schickert, H. (2003) Hititler, Ankara: Arkadaş Yayınları. * Bryce, T. (2005) Kingdom of the Hittites, 2nd Edition, Oxford; Oxford University Press. * Klengel, H. (1999) Geschichte des hethitischen Reichs, Leiden: Brill. == Notlar == == Ayrıca bakınız == * Hitit kralları listesi * Hitit İmparatorluğu == Dış bağlantılar == * Ammuna'nın hükümdarlığı Kategori:Hitit kralları Kategori:MÖ 15. yüzyıl liderleri