Mahfiruz Hatice Sultan

Hadice Mâhirûze, (Mâh-i Rûze adı, Farsça Mâh=Ay ile Rûz=Gündüz kelimelerinden oluşmuştur.) Hadice Mâhfirûze, Mâh-i Feyrûz (Mâh-ı Fey'rûze adı, Farsça Mâh=Ay ile Fey'rûz=Gündüz vaktinden sonraki gölge kelimelerinden oluşmuş olup Ayın gündüz vaktinden sonraki gölgesi anlamına gelir.) ya da Mahfiruz Hatice Sultan ( - 1620, İstanbul), Osmanlı Padişahı II. Osman, Şehzade MehmedNecdet Sakaoğlu, Bu Mülkün Kadın Sultanları, 4. baskı, Sayfa: 223, Hatice Sultan, Hanzade Sultan, Şehzade Bayezid, Şehzade Hüseyin, Şehzade Süleyman ve Zeynep Sultan'ın annesi ve Sultan I. Ahmed'in ilk hasekisi ve ilk nikahlı eşidir. == Hayatı == === Kökeni === Aslen Çerkes'lerin Kabardey boyuna mensup bir Çerkes prensesidir. Asıl adı Hansuret Bikeç'tir. Babası Prens Alkas Çerkassky, annesi ise Abhaz Lakerba Hanedanı'ndan Feride Hatun'dur. Feride Hatun, I. Mustafa'nın annesi Halime Sultan'ın da kızkardeşidir. Ayrıca Mahfiruz Sultan, I. Süleyman'ın eşi Mahidevran Sultan ile de akrabadır. Mahfiruz Sultan, 1590 senesinde Çerkes topraklarında dünyaya gelmiş ve 11 yaşındayken 1601 yılında Osmanlı'ya gönderilmiştir. === Yükselişi === 1603’de Şehzade Mahmud’un idamıyla veliaht Şehzade Ahmed olmuştur. 1603 sonlarında babasının ölümüyle de tahta çıkmıştır. Bu sıralarda I. Ahmed’in annesi Handan Sultan da bir gelin arayışındaydı. Nitekim kendisini de saraya aldıran ve Mahfiruz Sultan’ın büyükhalası olan saray kethüdası Servazad Hatun’a danıştı. Servazad Hatun ise ona Mahfiruz Sultan’ı tavsiye etti. Handan Sultan, Mahfiruz Sultan’ı beğenince kendisinin tertibatıyla 8 Ocak 1604’de nikah kıyıldı.Aynı yılın sonlarına doğru 3 Kasım 1604’de II. Osman dünyaya geldi ve Mahfiruz, başhaseki sultan oldu. 1605 yılında ise Şehzade Mehmed'i doğurmuştur. 1605’te Handan Sultan’ın vefatıyla haremi yönetmeye başladı, bu yönetim kocası I. Ahmed'’in 22 Kasım 1617’de ölümüne kadar aralıksız sürdü. Bu dönemde şüphesiz haremin en kudretli kadınıydı. Haremin ikinci kudretli kadını ise Kösem Sultan’dı. Mahfiruz ve Kösem arasındaki çekişme dönemin elçi raporlarına da yansımış ve padişahın eşleri arasındaki çekişmeden üzüntü duyduğu belirtilmiştir. Mahfiruz Sultan’ın kuzeni Kimzad Hatun, Şahin Giray’ın eşiydi. Mahfiruz Sultan kuzeninin ricası üzerine III. Mehmed Giray’ın canının bağışlanması için birçok defa I. Ahmed’i ikna etmiştir. Ancak I. Ahmed kadınların siyasete karışmasına karşıydı. Mahfiruz Sultan, padişahın diğer eşlerinin yanı sıra siyasete müdahil olmuştur. Bu yüzden ikisinin arasının zaman zaman gerildiği bilinmektedir. === Valide sultanlık dönemi === 1617’de I. Ahmed’in 27 yaşındayken vefatı üzerine divandakiler tahta I. Mustafa’yı çıkardılar. Şehzadeler kafese kapatılırken I. Ahmed’in eşleri ve kızları Eski Saray’a sürgün edildi. Bu durum üç ay sürdü. Sonrasında Mahfiruz Sultan’ın da uğraşlarıyla teyzesinin oğlu I. Mustafa’nın aklının yerinde olmadığı ortaya çıktı ve tahttan indirildi. Yerine ise Şubat 1618’de II. Osman tahta çıktı ve Mahfiruz Sultan, valide sultan oldu. Oğlunun yaşı küçük olduğu için bu tarihten kendisinin 28 Ekim 1620’de vefatına kadar saltanat naibesi olarak devleti idare etti. Kendisine Devletlu İsmetlu Mâh- Firûze Hadice Valide Sultan Aliyât üs-Şan Hazretleri unvanıyla hitap edilirdi. Henüz 30 yaşındayken solunum rahatsızlığından vefat edince vasiyeti üzerine çok sevdiği Eyüp Sultan’a defnedildi. Kişiliği Dönemin elçi raporlarında mağrur, kibar, malumatlı, otoriter ve zarif bir Çerkes soylusu olduğu söylenmektedir. Fiziki olaraksa kumral saçlı, mavi-yeşil gözlü(firuze taşı renginde) ve beyaz tenli olduğu bilinmektedir. 6 dil bildiği (Çerkesçe ve Türkçe’nin yanı sıra Arapça, Farsça, Rumca ve İtalyanca da bilmekteydi) de dönem kaynaklarında yer almaktadır. Kocasının saltanatında bir bayram merasimi sırasında gösterişli kıyafetiyle etraftakilere ‘Benim attığım her adım Şehzade Osman’ın adımıdır. Bu öyle bir adımdır ki berk-i basar (dehşet saçan)deryasıdır.’ dediği tarihe geçmiştir. Öte yandan valide sultan dairesine yerleşirken yanındaki hizmetlisine ‘Bu makamı asil halam Mahidevran adına alıyorum.’ dediği de bilinmektedir. Bunların yanı sıra Mahfiruz Sultan yenilikçi bir kadındı. Saraydaki kölelik-cariyelik teşkilatına karşıydı. Bu yüzden bir elçi raporuna göre I. Ahmed’e ‘Etrafımda köle istemiyorum. Ben yalnızca kendi milletime güvenirim.’ demiştir. Gerçekten de hizmetinde hiçbir zaman köle bulunmamaktaydı. Valide sultan olduğundaysa saraydaki bütün köleleri ve cariyeleri azat etmiştir. Hiçbir zaman diğer saray kadınları gibi peçe takmadığı, her daim Çerkes kıyafetleri giydiği ve hayatı boyunca Çerkes adetlerine göre yaşadığı dönem kaynaklarında yer almaktadır. Öte yandan yeniçeri ocağının ortadan kaldırılması gerektiğini de düşündüğü kendisinin yazdığı mektuplardan anlaşılmaktadır. Evlatlarını da bu düşüncelerle yetiştirdiğinden II. Osman yenilikçi bir padişah olmuştur. Çocukları *II. Osman (3 Kasım 1604 - 20 Mayıs 1622) - 16. Osmanlı padişahı ve 95. İslam halifesidir. *Şehzade Mehmed (1605 - 12 Nisan 1621) - II. Osman tarafından idam edildi. *Hatice Sultan (1608 - 1610) - Hastalıktan öldü. *Hanzade Sultan (1609 - 23 Eylül 1650) - Hastalıktan öldü. *Şehzade Bayezid (1 Aralık 1612 - 27 Temmuz 1635) - IV. Murad tarafından idam edildi. *Şehzade Hüseyin (1613 - 1617) - Hastalıktan öldü. *Şehzade Süleyman (1615 - 27 Temmuz 1635) - IV. Murad tarafından idam edildi. *Zeynep Sultan (Kasım 1617 - 1619) - Hastalıktan öldü. == Popüler kültürdeki yeri == 2010 yapımı Mahpeyker adlı filmde kendisini Öykü Çelik canlandırmıştır. 2015 yılından yayınlanan Muhteşem Yüzyıl: Kösem adlı Türk dizisinde ise Dilara Aksüyek canlandırmıştır. == Bibliyografya == *Von Anrep, Natalia, Mahidevran, Lychatz Verlag/Leipzig, 2015 *Clot, Andre: Mektuplar, 1980 - 1985 *Öztuna, Yılmaz: Devletler ve Hanedanlar 2.Cilt, 1989. *Peirce, Leslie P., The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire, Oxford University Press, 1993, ISBN 0-19-508677-5. *Uluçay, Çağatay, Padişahların Kadınları ve Kızları, Ankara 1992 == Kaynakça == Kategori:1590 doğumlular Kategori:1620 yılında ölenler Kategori:17. yüzyılda Osmanlılar Kategori:Osmanlı padişah eşleri Kategori:Valide sultanlar Kategori:I. Ahmed Kategori:Osmanlı padişah anneleri