Laddu

Laddu veya laddoo Hint yarımadasından şeker şurubu veya jaggery (şeker kamışı ve hurma veya palmiye özünden yapılan konsantre ürün) ve çeşitli malzemelerden yapılan derin yağda kızartılan küre şeklinde bir tatlıdır. Hint tatlıları arasında belki de en evrenseli ve en eskisidir. Laddu özellikle Hindu tanrısı Ganeşa ile ilişkilendirilen kutlamalar ve dini bayramlarda servis edilir. == Tarihçe == Arkeolojik kazılar, MÖ 2600 dolaylarında arpa, buğday, nohut ve maş fasulyesi gibi baklagiller ve tahıllardan yapılan "yiyecek toplarının" İndus Vadisi Uygarlığı'nda tüketildiğini ortaya çıkarmıştır. 3.-4. yüzyıla ait Sanskritçe tıbbi metin Sushruta Samhita‘da ladduka‘dan jaggery, yer fıstığı ve susamın bal ile kaplanmış küçük topları olarak bahsedilir. Bu toplar antiseptik olarak ve ağızdan alınan ilaç olarak kullanıldı. Ancak, laddunun tatlı olarak ilk belgeli bahsi 11. yüzyılda Batı Hindistan’ın yemek kitabı Lokopakara ‘da geçer. Kitap, top haline getirilen ve yağda kızartılan shavige (pirinç şehriyesi), ghee yağı ve şeker şurubu ile laddu tarifleri verir. 15. yüzyıl Hint yemek kitabı Nimetname-i-Nasiruddin-Shahi, beyaz un, kurutulmuş meyveler, gül suyu, kafur ve misk ile yapılan laddu tarifleri verir. == Çeşitleri == === Besan laddusu === küçükresim|200x200pik|Besan (nohut unu) ladduları Besan laddu en yaygın çeşittir. Hazırlamak için besan (nohut unu) sıcak ghee (arı tereyağı) içinde kızartılır. Daha sonra şeker ve kakule tozu karıştırılır. Karışım top haline getirilir, soğuyup katılaşmaya bırakılır. === Motichoor laddu === küçükresim|200x200pik|Motichoor laddular Motichoor (Hintçe'de "ezilmiş inciler" demektir) laddu, şeker şurubuna batırılmış küçük kızarmış nohut hamuru topları olan boondiden yapılır. === Thaggu ke laddu === Thaggu ke ("Cheat's") laddu, khoa (yoğunlaştırılmış süt), irmik ve beyaz şeker'den yapılır. Thaggu ke laddu Hindistan, Kanpur'un bir spesiyalitesidir. Mahatma Gandi'nin bir takipçisi olan Mattha Pandey tarafından icat edilmiştir. Pandey, Hindistan'da İngilizler tarafından popülerleştirilen beyaz şeker için Gandhi'nin "beyaz zehir" dediğini ve hastalığa neden olduğunu duydu. Laddusu beyaz şekerden yapıldığından ladduya bu adı vermiştir. === Shahi laddu === Shahi (kraliyet) laddusu, peda ve barfi tatlılarının öğütülerek hamur haline getirilmesi ve kakule, kuru meyveler ve fındık ile karıştırılıp top haline getirilmesiyle yapılır. Vark (yenilebilir folyo) ile süslenir. === Hindistan cevizi laddusu === küçükresim|Hindistan cevizli laddular Birden fazla hindistan cevizli laddu tarifi vardır. En eski olan Narayl Nakru, Çola Hanedanı zamanına kadar uzanır. O zamanlar, gezginler ve savaşçılar için keşif gezilerinde şans sembolü olarak paketlenen bir şekerlemeydi. === Yenilebilir sakızlı laddu === Hindistan'da yenilebilir sakızlı ladu geleneksel olarak emziren annelerin süt üretimine yardımcı olduğu için verilir.Kajale, Neha, et al. "Effect of traditional food supplements on nutritional status of lactating mothers and growth of their infants." Nutrition 30.11 (2014): 1360-1365. Bu laddulara Marathice'de dinkache ladoo ve Hintçe'de gond ka laddu denir. Ana malzemesi babhul ağacından toplanan arap zamkı'dır. Hindistan cevizi, badem, kaju fıstığı, hurma, Hint cevizi ve kakule gibi baharatlar, haşhaş tohumu, ghee yağı ve şeker diğer malzemeleridir. Alternatif tahıllı tariflerde ise sakızın bir kısmı nohut unu, Vigna mungo, ragi (Marathice'de nachani denir) ve buğday gibi tahıl ve baklagil unu ile yer değiştirir.Naidu, Bhargavi G., Kirti J. Shirke, and Anuradha Shekhar. "Research Paper Open Access." (2012). === Tapınak ladduları === Bazı Hindu tapınakları’nın kendi laddu çeşitleri vardır. Bunlar tanrılara sunulur ve daha sonra prasada (kutsallaştırılmış yiyecek) olarak adanmışlara sunulur. Hindistan, Tirupati'deki Venkateswara tapınağında hizmet edilen besan laddu, "en ünlü tapınak laddusu olarak anılır. Hindistan, Ghatgaon'daki Maa Tarini tapınağı, hindistan cevizi ve khoa'dan yapılan ladduları servis eder. Hindistan, Tiruchendur'daki Subramaniya Swamy tapınağındaki özel laddu tilki kuyruğu darısından yapılır. === Diğerleri === küçükresim|Buğday unu ladduları küçükresim|Til (susamlı) laddular küçükresim|Prinç unu ladduları Racastan'da laddular buğday unundan, Maharaştra'da susamdan, Kerala'da pirinç unu'ndan ve Andhra Pradeş'te pirinç gevreğinden yapılır. Rendelenmiş hindistan cevizi, kavrulmuş nohut, fındık ve kuru üzüm isteğe bağlıdır. == Dünya rekoru == küçükresim|200x200pik| Bu zamana kadar yapılan en büyük ladu 29,465 kg ağırlığındadır. En büyük laddu ağırlığında ve PVVS Mallikharjuna Rao tarafından 6 Eylül 2016'da Tapeswaram, Andhra Pradeş’te ölçülmüştür. Laddu, geleneksel Boondi tarifine göre yapılmıştı. Yapımında ghee, rafine yağ, kaju fıstığı, şeker, badem, kakule ve su kullanıldı. == Popüler kültürde == Susam Sokağı‘nın "Rakhi Yolu" bölümünde laddu tercih edilen bir Hint tatlısıdır. Elmo, Hint Rakhi festivali kutlamalarında laddu yaparken ve keyifle yerken gösterilir. Eylül 2012'de Hindistan'ın Andhra Pradeş kentindeki Ganeşa festivali için 6.300 kg ağırlığında laddu yapılmıştır. Bunun bilinen en büyük laddu olduğu iddia edilmiştir. English Vinglish filminin başkahraman Shashi Godbole (Sridevi) hayatını kazanmak için laddoo yapıp satan bir ev hanımıdır. Netflix ‘in Mighty Little Bheem dizisinin birkaç bölümünde de laddu vardır. == Kaynakça == Kategori:Nohut yemekleri Kategori:Nepal mutfağı Kategori:Pakistan mutfağındaki tatlılar Kategori:Singapur mutfağı