Hüsn-i hat

Hüsn-i hat, Arap harfleri çevresinde oluşmuş güzel yazı sanatıdır. "İnce, uzun, doğru yol, birçok noktannın birbirine bitişerek sıralanmasından meydana gelen çizgi, çizgiye benzeyen şeyler ve yazı" anlamlarına gelen hat; İslam kültüründe "yazı" ve "güzel yazı" (hüsn-i hat, hüsnü'l hat, el-hattu'l hasen) manalarında kullanılmıştır. Hat sanatkarına verilen isim olan "hattat" tahminen 4. - 5. yüzyıldan sonra kullanılmaya başlanmıştır. İlk hattat Hz. Ali, hat sanatını kullanarak Kur'an-ı Kerim'in güzel biçimde yazılmasını sağlamıştır. == Hat türleri == Hat sanatının doğduğu dönemde ortaya çıkan başlıca yazı çeşitlerin Makîlı ve Kûfi'dir. Bu yazıların köşelenmesi ve yuvarlanıp yumuşatılması ortaya çıkmış diğer yazı çeşitleri Muhakkak, Nesih, Rika, Reyhânî, Sülüs ve Tevkî gibi çeşitlerdir. Bunların geneline Aklam-ı Sitte denir. bunlar dışında Tâlik, Tomar, Divâni, Sümbüli, İcaze ve Gubarî gibi hat çeşitleri de vardır. Bölgelere göre hatlar Mağribî (Kayrevânî, Endülüsî, Fâsî, Mağribî, Sudanî), Tâlik (Tâlik, Nestâlik, Divanî, Şîkeste, Divanî Celî), ve Uzakdoğu (Sinî, Cavî) olarak da adlandırılabilecek çeşitleri vardır. ==Galeri== Dosya:Ijazah3.jpg|Hat sanatının bir icazet veya yeterlilik diploması örneği. Metni Raif Ali Efendi tarafından 1791 yılında yazılmıştır. Dosya:Tugra Mahmuds II.gif|Bir hat sanatı örneği olarak Sultan II. Mahmud'un tuğrası. Dosya:Mirror writing2.jpg|8. yüzyıldan kalma Osmanlı dönemi hat yazısı: "Allah, Ali veli". Dosya:Hamdanid gold dinar, Nasir al-Dawla and Sayf al-Dawla.jpg|10. yüzyılın Şam'ından altın dinar. Dosya:Qur'an folio 11th century kufic.jpg|Kufi tarzı 11. yüzyıl Kur'an'ı. Dosya:Cup votive inscriptions MET 40-170-15.jpg|11. yüzyılın Nişapur'undan Sırlanmış Terakota çanak. Dosya:Maghribi script sura 5.jpg|Mağribi Kufi tarzı 13. yüzyıl Kur'an'ı. Dosya:An example of Kufic Calligraphy.jpg|Çota İmambara, Hindistan'da Kufi tarzı hat. Dosya:The Islamic calligraphy.jpg|Çota İmambara'da güvercin şeklinde Besmele. Dosya:Qur'an manuscript Surat al-Nisa'. (1).tif|13. yüzyıla ait Muhakkak tarzı Kur'an. Dosya:Qur'anic Manuscript - Mid to Late 15th Century, Turkey.jpg|15. yüzyıl Osmanlısı'ndan Muhakkak tarzı Kur'an. Dosya:Muhammad ibn Pir Ahmad al-shahir bi-Ibn Arghun al-Shirazi - Text Page with Dedication to the Ottoman Sultan Selim I - Walters W5912A - Full Page.jpg|16. yüzyılda Sultan I. Selim'e takdim edilmiş Nesih tarzı yazı. Dosya:Mausolée de Touman Aka (Shah-i-Zinda, Samarcande) (6009410911).jpg|Sülüs tarzı döşeme, Semerkand, Özbekistan. Dosya:Kalligráfia Hagia Sophia.jpg|Ayasofya'yı süsleyen bir hat: "Ali, radiyallahu anh". Dosya:Ta'liq Script.jpg|Osmanlı Türkçesi bir yazıda Talik tarzı. Dosya:Allah.JPG|Allah yazısı. Dosya:Bismillah nastaliq.jpg|Nestalik yazısının orantıları ve hesapları. Dosya:Qur'anic Manuscript - Sini script.jpg|11. yüzyıla ait Kur'an'da Sıni yazısı. Dosya:Chinese quran.jpg|Çince tercümesi ile Sıni tarzıyla yazılmış bir Kur'an. ===Çağdaş örnekler=== Dosya:Bismillah.JPG|Armut şeklinde Besmele. Dosya:Bismillah gold.svg|Halka içinde Besmele. Dosya:Caligrafia arabe pajaro.jpg|Bir kuş biçiminde kaligram. Dosya:Menulis khat.jpg|Malezyalı bir hattat tarafından uygulanan kaba taslak. == Kaynakça == * Ali Alparslan, Osmanlı Hat Sanatı Tarihi, 2nd ed. (İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2004) *Wolfgang Kosack: Islamische Schriftkunst des Kufischen. Geometrisches Kufi in 593 Schriftbeispielen. Deutsch – Kufi – Arabisch. Christoph Brunner, Basel 2014, ISBN 978-3-906206-10-3 * Mühittin Serin, Hat Sanatı ve Meşhur Hattatlar, 2nd ed. (İstanbul: Kubbealtı Neşriyatı, 2003) == Dış bağlantılar == * Kültür Bakanlığı * İslam Hat Sanatı Örnekleri * Library of Congress'deki Hat Koleksyonu * Ottoman Calligraphers and Their Works