Birleşik Krallık ekonomisi

Birleşik Krallık ekonomisi, oldukça gelişmiş bir sosyal pazar ve piyasa odaklı bir ekonomidir. Nominal olarak dünyanın beşinci büyük ve SAGP bakımından dokuzuncu büyük ekonomisi ve IMF'ye göre kişi başına GSYİH'ye göre yirmi birinci en büyük ekonomi olup dünya GSYİH'sinin %3.3'ünü oluşturur. Birleşik Krallık, en küreselleşmiş ekonomilerden biridir ve İngiltere, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda'yı kapsar. 2019 yılında İngiltere, dünyanın beşinci en büyük ihracatçısı ve beşinci en büyük ithalatçısı oldu. Aynı zamanda üçüncü en büyük iç doğrudan yabancı yatırıma ve beşinci en büyük dış doğrudan yabancı yatırıma sahipti. 2020 yılında, İngiltere'nin 27 Avrupa Birliği üye ülkesiyle olan ticareti, ülkenin ihracatının %49'unu ve ithalatının %52'sini oluşturuyordu. Ekonominin geneline hizmetler işkolu hakimdir ve GSYİH'nın yaklaşık %80'ine katkıda bulunur; finansal hizmetler endüstrisi özellikle önemlidir ve Londra dünyanın en büyük ikinci finans merkezidir. Edinburgh, 2020 yılında finansal hizmetler endüstrisinde dünyada 17. ve Avrupa'da 6. sırada yer almaktaydı. İngiltere'nin havacılık ve uzay endüstrisi, dünyada en büyük ikinci ulusal havacılık ve uzay endüstrisidir. Dünyanın en büyük onuncu ilaç endüstrisi ekonomide önemli bir rol oynamaktadır. Dünyanın en büyük 500 şirketinden 26'sının merkezi İngiltere'de bulunmaktadır. Britanya ve İngiltere/Hollanda için "ülke" kutusundan alınan şirket sayısı verileri. Ekonomi, Kuzey Denizi petrol ve gaz üretimi ile desteklenmektedir; 2005'ten bu yana net bir petrol ithalatçısı olmasına rağmen, rezervlerinin 2016 yılında 2.8 milyar varil olduğu tahmin edilmiştir. Güney Doğu İngiltere ve Kuzey Doğu İskoçya kişi başına düşen en zengin alanlar olmak üzere refahta önemli bölgesel farklılıklar vardır. Londra ekonomisinin büyüklüğü, onu Avrupa'da kişi başına GSYİH açısından en büyük kent haline getirmektedir. 18\. yüzyılda İngiltere sanayileşen ilk ülkeydi, 19\. yüzyılda küresel ekonomide baskın bir role sahipti ve 1870'te dünya GSYİH'sının %9.1'ini oluşturuyordu. İkinci Sanayi Devrimi, Amerika Birleşik Devletleri ve Alman İmparatorluğu'nda da hızla gerçekleşiyordu; bu, Birleşik Krallık için artan bir ekonomik zorluk doğurdu. Birinci Dünya Savaşı ve İkinci Dünya Savaşı ile boğuşmanın maliyeti, İngiltere'nin göreceli konumunu daha da zayıflattı. Artık bir süper güç olarak görülmeyen Birleşik Krallık, dünya çapında nominal güç ve etki yaratma yeteneğini korumaktadır.CIA World Factbook (2011 tahm.): https://www.cia.gov/library/publications/the-world- factbook/fields/2012.html#uk , Eurostat tarafından verilen rakamlara kabaca karşılık gelen (2010 tahm.): (ör. "Enerji dahil endüstri" ve "yapı" bileşimi) Hükûmet katılımı öncelikle Hazine Şansölyesi (Maliye Bakanı) ve İşletme, Enerji ve Endüstriyel Strateji Dairesi başkanlığındaki Kraliyet Hazinesi tarafından yürütülür. 1979'dan beri ekonominin yönetimi geniş bir bırakınız yapsınlar yaklaşımı izlemiştir. İngiltere Bankası, İngiltere'nin merkez bankasıdır ve 1997'den beri Para Politikası Komitesi, faiz oranlarını, niceliksel genişlemeyi ve ileriye dönük rehberliği belirlemekten sorumludur. Birleşik Krallık'ın para birimi, Amerikan doları, Euro ve Japon yeni'nden sonra dünyanın dördüncü en büyük rezerv para birimi olan ve aynı zamanda dünyanın en değerli 10 para biriminden biri olan İngiliz sterlini'dir. İngiltere, Commonwealth, G7, G20, Uluslararası Para Fonu, AGİT, NATO, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Dünya Bankası, DTÖ, Asya Altyapı Yatırım Bankası ve BM'nin bir üyesidir. == Geçmiş == === 1945'ten 1979'a === İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra, yeni bir çalışma hükümeti İngiltere Merkez Bankası'nı, sivil havacılığı, telefon şebekelerini, demiryollarını, gazı, elektriği ve kömür, demir çelik endüstrilerini tamamen kamulaştırarak 2.3 milyon işçiyi etkiledi. Savaş sonrası, Birleşik Krallık büyük bir durgunluk olmadan uzun bir dönem geçirdi; 1950'lerde ve 1960'larda refahta hızlı bir büyüme vardı, işsizlik düşük kalıyordu ve 1970'lerin başına kadar %3.5'i geçmiyordu. 1960 ve 1973 arasındaki yıllık büyüme oranı ortalama %2.9 idi, ancak bu rakam Fransa, Batı Almanya ve İtalya gibi diğer Avrupa ülkelerinin çok gerisinde kalıyordu. Sanayisizleşme, madencilik, ağır sanayi ve imalat alanındaki operasyonların kapatılması anlamına geliyordu ve bu da yüksek ücretli işçi sınıfı işlerinin kaybıyla sonuçlanıyordu. İngiltere'nin imalat çıktısı payı, Sanayi Devrimi sırasında 1830'da %9.5'ten 1870'lerde %22.9'a yükseldi. 1913 yılına kadar %13.6, 1938 yılına kadar %10.7 ve 1973 yılına kadar %4.9'a düştü. Denizaşırı rekabet, yenilikçilik eksikliği, sendikacılık, refah devleti, Britanya İmparatorluğu'nun kaybı ve kültürel tutumlar açıklama olarak öne sürülmüştür. 1970'lerde dünya çapında bir enerji krizi, yüksek enflasyon ve Asya'dan düşük maliyetli mamul malların dramatik bir akını karşısında kriz noktasına ulaştı. küçükresim|Büyük Britanya'da 1841-1911 arasında ve İngiltere ve Galler'de 1921-2011 arasında işgücü dağılımı 1973 Petrol Krizi, 1973-1974 borsa çöküşü ve 1973-1975 ikincil bankacılık krizi sırasında, İngiliz ekonomisi 1973-75 arası durgunluğa düşmüş ve Edward Heath hükümeti, daha önce 1964'ten 1970'e kadar yönetilen Harold Wilson'ın altındaki İşçi Partisi tarafından devrilmiştir. Wilson, Mart 1974'te, 28 Şubat'taki genel seçimlerin askıda kalan bir parlamentoda sona ermesinin ardından bir azınlık hükûmeti kurdu. Wilson, aynı yılın Ekim ayında yapılan ikinci seçimlerde üç sandalyeli bir genel çoğunluk elde etti. Birleşik Krallık, 1970'lerde diğer birçok Avrupa ülkesinden daha zayıf bir büyüme kaydetti; durgunluktan sonra bile, ekonomi, 1973'ten sonra %20'yi birden fazla kez aşan ve nadiren %10'un altına düşen, artan işsizlik ve çift haneli enflasyonla çalkalandı. 1976'da Birleşik Krallık, Uluslararası Para Fonu'ndan 2.3 milyar sterlinlik bir kredi başvurusunda bulunmak zorunda kaldı. Daha sonra Hazine Şansölyesi olan Denis Healey, krediyi güvence altına almak için kamu harcamalarını ve diğer ekonomik reformları azaltmak zorunda kaldı ve bir süre için İngiliz ekonomisi 1979'un başlarında %4.3'lük bir büyüme ile iyileşti. Bununla birlikte, Hoşnutsuzluk Kışının ardından, çok sayıda kamu kesimi grevine maruz kaldığında, James Callaghan hükûmeti Mart 1979'da Birleşik Krallık'ta güven oyunu kaybetti. Bu, 3 Mayıs 1979'da Margaret Thatcher'ın Muhafazakâr Partisinin yeni bir hükûmet kurmasıyla sonuçlanan genel seçimleri tetikledi. === 1979'dan 1997'ye === Bu seçimle birlikte yeni bir neo-liberal ekonomi dönemi başladı. 1980'lerde, devlete ait birçok sanayi ve kamu hizmeti özelleştirilmiş, vergiler indirilmiş, sendika reformları kabul edilmiş ve piyasalar kuralsızlaştırılmıştı. GSYİH başlangıçta %5.9 düştü, ancak büyüme daha sonra geri döndü ve 1988'de zirvede yıllık %5'e kadar yükseldi, bu da Avrupa'daki herhangi bir ülkenin en yüksek oranlarından biri oldu.Yerel Yönetim Derneği tarafından çoğaltılan ONS [Office for National Statistics] rakamları: küçükresim|Birleşik Krallık'ta 1881'den 2017'ye kadar işsizlik oranları. 1980'lerde, işsizlik 1930'ların Büyük Buhranından bu yana İngiltere'de görülmeyen seviyelere ulaştı. Thatcher'ın ekonominin modernizasyonu sorunsuz olmaktan uzaktı; 1980'de %21.9'a yükselen enflasyonla olan savaşı, işsizlikte önemli bir artışa neden oldu; 1979'da %5.3'ten 1982'nin başına kadar %10.4'ün üzerine çıktı ve 1984'te yaklaşık %11.9'a ulaştı - Büyük Buhran'dan bu yana İngiltere'de görülmeyen bir seviye. İşsizlikteki artış, 1980'lerin başlarındaki küresel durgunluğa denk geldi ve bundan sonra İngiltere GSYİH'sı 1983'e kadar durgunluk öncesi değerine ulaşmadı. Buna rağmen, Thatcher Haziran 1983'te heyelan çoğunluk ile yeniden seçildi. Enflasyon %3.7'ye düşerken, faiz oranları %9.56 ile görece yüksekti. İşsizliğin artması büyük ölçüde hükûmetin eski fabrikaların ve kömür ocaklarının kapanmasına neden olan ekonomi politikasından kaynaklanıyordu. İngiltere ve Galler'de üretim 1961'de işlerin yaklaşık %38'inden 1981'de yaklaşık %22'ye geriledi. Bu eğilim, daha yeni endüstriler ve hizmet işkolunun önemli ölçüde büyümesiyle 1980'lerin çoğunda devam etti. Üretim daha verimli hale geldikçe ve sektörde daha az kişinin çalışması gerektiğinden birçok iş de kaybedildi. Thatcher'ın Haziran 1987'de art arda üçüncü seçim zaferine gelindiğinde işsizlik 3 milyonun altına düşmüştü; ve işsizlik 1989'un sonunda 1.6 milyona geriledi. Britanya ekonomisi 1990 yılının sonlarında başka bir küresel durgunluğa girdi; zirveden düşüşe kadar toplam %6 azalmış ve işsizlik 1990 baharında yaklaşık %6.9'dan 1993 yılı sonuna kadar yaklaşık %10.7'ye yükselmişti. Bununla birlikte, enflasyon 1990'daki %10.9'dan üç yıl sonra %1.3'e düştü. Sonraki ekonomik toparlanma son derece güçlüydü ve 1980'lerin başlarındaki durgunluğun aksine, muhafazakâr hükûmetin popülerliği ekonomik yükselişle birlikte iyileşemese de, 1997 yılına kadar %7.2'ye düşen işsizlikte hızlı ve önemli bir düşüş yaşadı. Hükûmet, Kasım 1990'da Thatcher'ın yerine geçen John Major yönetiminde 1992'de art arda dördüncü bir seçim kazandı, ancak kısa bir süre sonra, Muhafazakâr hükûmetin ekonomik yeterlilik konusundaki itibarını zedeleyen Kara Çarşamba gerçekleşti ve bu aşamadan itibaren, özellikle Tony Blair'in Temmuz 1994'te selefi John Smith'in ani ölümünden sonra parti lideri seçilmesinin hemen ardından, İşçi Partisi kamuoyu yoklamalarında yükseldi. İki resesyona rağmen, ücretler 1980'den 1997'ye kadar reel olarak yılda yaklaşık %2 arttı ve ve 2008'e kadar artmaya devam etti. === 1997'den 2008'e === Mayıs 1997'de Tony Blair liderliğindeki İngiliz İşçi Partisi, 18 yıllık muhafazakâr hükûmetin ardından genel seçimleri kazandı. İşçi partisi hükûmeti, düşük enflasyon, düşen işsizlikBirleşik Krallık Ulusal İstatistik Ofisi işsizlik oranı bülteni ve cari hesap fazlası ile güçlü bir ekonomi devraldı. Blair, büyük ölçüde neoliberal ekonomik politikaların devam etmesiyle karakterize edilen, aynı zamanda güçlü bir refah devletini destekleyen yeni bir emek platformu üzerinde ilerledi. Bu durum Britanya'da büyük ölçüde sosyalist ve kapitalist politikaların bir kombinasyonu olarak görülüyordu ve 'Üçüncü yol' olarak adlandırılıyordu. Seçimden dört gün sonra, yeni Hazine Şansölyesi Gordon Brown, İngiltere Merkez Bankası'na o zamana kadar hükûmet tarafından yönlendirilen para politikasını kontrol etme özgürlüğü verdi. Blair'in görevdeki 10 yılı boyunca, 2008'in ikinci çeyreğine kadar süren ardışık 40 çeyrek ekonomik büyüme yaşandı. 1990'ların başında yılda %4'e ulaşan ve daha sonra yavaşça düşen GSYİH büyümesi, 1970'lerin başında yılda %6.5'lik bir zirve gibi önceki on yıllara kıyasla nispeten anemikti (solgun, cansız), ancak büyüme daha yumuşak ve daha tutarlıydı. Yıllık büyüme oranları, 1992 ve 2007 yılları arasında ortalama %2.68 iken, finans kesimi öncekinden daha büyük bir bölümünü oluşturuyordu. Dönem, herhangi bir gelişmiş ekonominin en yüksek GSYİH büyüme oranlarından birini ve herhangi bir Avrupa ülkesinin en güçlüsünü gördü. Aynı zamanda, hanehalkı borcu 1994'te 420 milyar sterlinden 2004'te 1 trilyon sterline ve 2008'de 1.46 trilyon sterline yükseldi –İngiltere'nin tüm GSYİH'sından daha fazla. küçükresim|Grafik Birleşik Krallık'ta 1949'dan 2020'ye kadar yıllık GSYİH büyüme oranlarını (mevsimsellikten arındırılmış) ve çarpıcı bir şekilde meydana gelen beş büyük durgunluğu göstermektedir Bu uzun büyüme dönemi, Birleşik Krallık'ın küresel finansal krizin neden olduğu bir durgunluğa girdiği 2008 yılının 2. çeyreğinde sona erdi. İngiltere krize karşı özellikle savunmasızdı, çünkü finans işkolu herhangi bir büyük ekonominin en yüksek kaldıraçıydı. Şubat 2008'de kamu mülkiyetine alınan Northern Rock'ın çöküşünden başlayarak, diğer bankaların kısmen kamulaştırılması gerekti. Piyasa değeri ile dünyanın en büyük beşinci Bankası olan Royal Bank of Scotland, Ekim 2008'de etkin bir şekilde kamulaştırıldı. 2009 yılının ortalarına gelindiğinde, İngiliz Kraliyet Hazinesi, RBS'de (Royal Bank of Scotland) %70.33'lük bir kontrol hissesine ve Lloyds Banking Group'ta UK Financial Investments Limited aracılığıyla %43'lük bir hisseye sahipti. Büyük durgunlukta, bilindiği gibi, işsizlik Ocak 2008'de 1.6 milyondan Ekim 2009'a kadar yaklaşık 2.5 milyona yükseldi. Ağustos 2008'de IMF, ülkenin görünümünün ikiz bir şok nedeniyle kötüleştiği konusunda uyardı: finansal kargaşa ve yükselen emtia fiyatları. Her iki gelişme de İngiltere'ye en gelişmiş ülkelerden daha fazla zarar verdi, çünkü gıda da dâhil olmak üzere mal ve emtia açıklarını yönetirken finansal hizmetlerin ihracatından gelir elde etti. 2007 yılında İngiltere, esas olarak üretilen mallardaki büyük bir açık nedeniyle dünyanın en büyük üçüncü cari açığına sahipti. Mayıs 2008'de IMF, İngiltere hükûmetine dış dengeyi desteklemesi için maliye politikasının kapsamını genişletmesini tavsiye etti. İngiltere'nin çalışılan saat başına çıktısı, "eski" AB-15 ülkelerinin ortalamasına eşitti. === 2009'dan 2020'ye === küçükresim|Kişi başına düşen GSYİH'nın 2008-2009 durgunluğundan toparlanması 30 çeyrek (7.5 yıl) sürdü. Mart 2009'da, İngiltere Bankası (BoE) faiz oranlarını o zamanki en düşük seviyesi olan %0.5'e düşürdü ve kredilendirmeyi arttırmak ve ekonomiyi güçlendirmek için niceliksel genişlemeyi (QE, Quantitative easing) hızlandırdı. Birleşik Krallık, 2009 yılının 4. çeyreğinde büyük durgunluğun başlangıcından bu yana en uzun durgunluk ve II. Dünya Savaşı'ndan bu yana en derin durgunluk haline gelen zirveden dibe %6.03 oranında azalan ardışık altı çeyrek negatif büyüme yaşamıştı. Durgunluk sırasında İşçi Partisine destek keskin bir şekilde düştü ve 2010 genel seçimleri Muhafazakârlar ve Liberal Demokratlar tarafından bir koalisyon hükümeti kurulmasıyla sonuçlandı. 2011 yılında Birleşik Krallık'ta hanehalkı, finansal ve ticari borçlar GSYİH'nın %420'si seviyesindeydi. Dünyanın en borçlu ülkesi olarak, durgunluğun ardından harcama ve yatırımlar geri çekildi ve bu ekonomik rahatsızlık yarattı. Bununla birlikte, GSYİH'nın %52'sinden %76'sına yükselen devlet borçlanmasının 1930'ların tarzı bir depresyondan kaçınmaya yardımcı olduğu kabul edildi. Genel seçimlerden sonraki üç yıl içinde, bütçe açığını azaltmayı amaçlayan hükûmet kesintileri, kamu kesimindeki iş kayıplarının altı rakamlarına kadar çıkmasına neden oldu, ancak özel sektör güçlü bir iş büyümesi yaşadı. küçükresim|Birleşik Krallık'ta 1971'den 2018'e üretkenlik (verimlilik) Büyük Durgunluk'u takip eden 10 yıl aşırı uçlarla karakterize edildi. 2015 yılında, rekorların başlamasından bu yana istihdam en yüksek seviyedeydi ve GSYİH büyümesi Yediler Grubu (G7) içinde ve Avrupa'da en hızlısı haline geldi, ancak işgücü verimliliği 1820'lerden bu yana en kötüsüydü ve herhangi bir büyüme, çalışma saatlerinde bir düşüşe atfedildi. Çalışılan saat başına çıktı, G7'nin geri kalanı için ortalamanın %18 altındaydı. Reel ücret artışı 1860'lardan bu yana en kötü artıştı ve İngiltere Merkez Bankası Başkanı bunu kayıp bir on yıl olarak nitelendirdi. Ücretler 2016 yılına kadar sekiz yıl içinde reel olarak %10 azalırken, OECD genelinde ortalama %6.7 arttı. Bir bütün olarak 2015 için cari işlemler açığı, gelişmiş dünyanın en yüksek GSYİH'sının %5.2'si (96.2 milyar sterlin) ile rekor bir seviyeye yükseldi. 2015'in 4. çeyreğinde, rekorlar 1772'de başladığından beri barış zamanında tanık olunmayan bir seviye olan %7'yi aştı. İngiltere, ödemeler dengesindeki açığı kapatmak için yabancı yatırımcılara güveniyordu. İngiltere Merkez Bankası'nın kendi çözümlemesine göre, evler daha az uygun fiyatlı hale gelmişti ve bu da konut fiyatlarını krizden sonra %22 daha yüksek tutan niceliksel genişleme (QE) ile daha da kötüleşti. 2016'daki ekonomik toparlanmanın sürdürülebilirliğiyle ilgili sorulara teminatsız hanehalkı borcundaki artış da eklendi. Merkez Bankası, iki yıl önce toparlanmanın "ne dengeli ne de sürdürülebilir" olduğunu söylemesine rağmen, alarm durumu için bir neden olmadığı konusunda ısrar etti. İngiltere'nin 2016 yılında Avrupa Birliği'nden ayrılma kararının ardından İngiltere Merkez Bankası (BoE), faiz oranlarını bir yıldan biraz daha uzun bir süre için %0.25'lik yeni bir tarihi düşük seviyeye indirdi. Ayrıca, Büyük Durgunluğun başlangıcından bu yana niceliksel genişleme (parasal genişleme) miktarını 435 milyar sterline yükseltti. 2018'in 4. çeyreğine kadar İngiltere'deki net borçlanma, GSYİH'nın %5'i ile OECD'deki en yüksek seviyedeydi. Hane halkları, arka arkaya dokuz çeyrek boyunca benzeri görülmemiş bir açık vermişti. Büyük durgunluğun başlamasından bu yana, ülke artık yabancıların yatırımlarından kâr elde etmiyordu. === 2020'den günümüze === Mart 2020'de, koronavirüs pandemisine yanıt olarak, Birleşik Krallık'ta zorunlu olmayan iş ve seyahatler için geçici bir yasak getirildi. İngiltere Merkez Bankası faiz oranını %0.1'e düşürdü. Krizden önce ekonomik büyüme zayıftı ve 2019 yılının 4. çeyreğinde %0 idi. Mayıs ayının başında, İngiliz işgücünün %23'ü işten çıkarıldı (geçici olarak işten çıkarıldı). Gelirleri salgından etkilenen işçilere yardım etmek için hükûmet planları başlatıldı. 2020'nin ilk yarısında GSYİH, İngiltere tarihinin en derin durgunluğu ile ve diğer G7 veya Avrupa ülkelerinden daha kötü bir değerde, %22.6 oranında küçüldü. Kısıtlamalar hafifletildi ve ekonomik büyüme yaz aylarında toparlanmaya başladı. 2020 yılında İngiltere Merkez Bankası, Büyük Durgunluğun başlangıcından bu yana niceliksel genişleme miktarını 895 milyar sterline çıkararak 450 milyar sterlin devlet tahvili satın aldı. 2020 yılında toplam GSYİH %9.9 oranında azalmıştı. Bu, Büyük Don'un 1709'da ekonomiyi felç etmesinden bu yana görülen en kötü daralmaydı. == Veri == Bu tablo, 1980-2019 dönemindeki temel ekonomik verileri göstermektedir. Kullanılan enflasyon oranı Tüketici fiyat endeksidir. Geçmiş faiz oranları için hükümet harcamaları ve ekonomik yönetim bölümüne bakınız. Yıl GSYİH (milyar ABD doları, SAGP) Kişi başına GSYİH (ABD doları olarak, SAGP) GSYİH büyümesi (reel) Enflasyon oranı (% olarak) İşsizlik (% olarak) Devlet borcu (GSYİH'nın %'si olarak) 1980 500.1 8,879 %−2.0 %16.8 %7.1 %42.5 1981 542.6 9,628 %−0.8 %12.2 %9.7 %44.8 1982 587.9 10,444 %2.0 %8.5 %10.7 %43.1 1983 636.9 11,309 %4.2 %5.2 %11.5 %41.8 1984 674.5 11,958 %2.3 %4.4 %11.8 %42.3 1985 725.3 12,825 %4.2 %5.2 %11.4 %41.2 1986 763.0 13,461 %3.1 %3.6 %11.3 %41.2 1987 824.0 14,506 %5.3 %4.1 %10.4 %39.3 1988 901.9 15,846 %5.7 %4.6 %8.6 %37.0 1989 961.0 16,838 %2.6 %5.2 %7.2 %32.5 1990 1,003.8 17,539 %0.7 %7.0 %7.1 %28.6 1991 1,026.0 17,863 %−1.1 %7.5 %8.9 %28.5 1992 1,053.3 18,292 %0.4 %4.3 %10.0 %33.3 1993 1,105.7 19,158 %2.5 %2.5 %10.4 %38.1 1994 1,173.0 20,272 %3.9 %1.9 %9.5 %41.0 1995 1,227.0 21,147 %2.5 %2.7 %8.6 %43.9 1996 1,281.1 22,026 %2.5 %2.5 %8.1 %44.1 1997 1,355.7 23,249 %4.0 %1.8 %7.0 %43.4 1998 1,413.4 24,171 %3.1 %1.6 %6.3 %41.3 1999 1,481.2 25,241 %3.2 %1.3 %6.0 %39.9 2000 1,570.4 26,669 %3.7 %0.8 %5.5 %37.0 2001 1,647.1 27,863 %2.5 %1.2 %5.1 %34.4 2002 1,713.5 28,863 %2.5 %1.3 %5.2 %34.5 2003 1,805.8 30,279 %3.3 %1.4 %5.0 %35.7 2004 1,899.3 31,681 %2.4 %1.3 %4.8 %38.7 2005 2,021.1 33,455 %3.1 %2.1 %4.8 %39.9 2006 2,134.4 35,089 %2.5 %2.3 %5.4 %40.8 2007 2,242.8 36,576 %2.5 %2.3 %5.4 %41.9 2008 2,276.0 36,814 %−0.3 %3.6 %5.7 %49.9 2009 2,197.2 35,291 %−4.2 %2.2 %7.6 %64.1 2010 2,261.8 36,038 %1.7 %3.3 %7.9 %75.6 2011 2,342.0 37,007 %1.6 %4.5 %8.1 %81.3 2012 2,420.5 37,995 %1.4 %2.8 %8.0 %84.5 2013 2,510.0 39,154 %2.0 %2.6 %7.6 %85.6 2014 2,633.1 40,762 %2.9 %1.5 %6.2 %87.0 2015 2,724.1 41,839 %2.3 %0.0 %5.4 %87.9 2016 2,820.2 42,959 %1.8 %0.7 %4.9 %87.9 2017 2,925.7 44,301 %1.8 %2.7 %4.4 %87.1 2018 3,038.8 45,741 %1.4 %2.5 %4.1 %86.8 2019 3,133.7 47,169 %1.4 %1.7 %3.9 %85.4 == Hükümet harcamaları ve ekonomik yönetim == küçükresim|1800'den 2020'ye kadar İngiltere faiz oranı Hükûmetin ekonomiye katılımı, esas olarak Hazine Şansölyesi başkanlığındaki İngiliz Kraliyet Hazinesi tarafından icra edilmektedir. Son yıllarda, Birleşik Krallık ekonomisi piyasa serbestleştirmesi ve düşük vergilendirme ve düzenleme ilkelerine uygun olarak yönetilmektedir. 1997'den bu yana, İngiltere Merkez Bankası Başkanı yönetimindeki İngiltere Merkez Bankası Para Politikası Komitesi, her yıl Şansölye tarafından belirlenen ekonomide genel enflasyon hedefine ulaşmak için gerekli seviyedeki faiz oranlarını belirlemekten sorumludur. İskoç Parlamentosu'nun onayına tabi olan İskoç Hükûmeti, İskoçya'da ödenecek temel gelir vergisi oranını bu yetki henüz kullanılmamış olsa da pound başına artı veya eksi 3 peni olarak değiştirme hakkına sahiptir. 1986/87 ile 2006/07 arasındaki 20 yıllık dönemde Birleşik Krallık'taki hükûmet harcamaları GSYİH'nın ortalama %40'ını oluşturuyordu. Temmuz 2007'de Birleşik Krallık GSYİH'sının %35.5'i kadar bir devlet borcuna sahipti. 2007-2010 mali krizi ve 2000'li yılların sonlarındaki küresel durgunluğun etkisiyle, hükûmet harcamaları, kısmen bir dizi banka kurtarma maliyetinin bir sonucu olarak, 2009-10'da GSYİH'nın %48'i gibi tarihsel olarak yüksek bir seviyeye yükseldi. GSYİH'nın yüzdesi olarak net devlet borcu açısından, Haziran 2014 sonunda, finansal sektör müdahaleleri hariç kamu kesiminin net borcu, GSYİH'nın %77.3'üne eşdeğer 1304.6 milyar sterlin olarak gerçekleşmiştir. 2013-2014 mali yılı için kamu işkolu net borçlanması 93.7 milyar sterlin idi. Bu, 2012-2013 mali yılına göre 13.0 milyar sterlin daha yüksekti. Birleşik Krallık'ta vergilendirme, en az iki farklı hükûmet düzeyine yapılan ödemeleri içerebilir: yerel yönetim ve merkezi yönetim (Kraliyet Gelir ve Gümrük Dairesi). Yerel yönetim, merkezi hükûmet fonlarından, iş oranlarından, belediye vergisinden ve giderek artan bir şekilde, sokaktaki park yerlerinden alınan ücretler ve masraflardan sağlanan hibelerle finanse edilmektedir. Merkezi yönetim gelirleri esas olarak başta gelir vergisi, ulusal sigorta primleri, katma değer vergisi, kurumlar vergisi ve akaryakıt vergisinden oluşur. == İşkolları == === Tarım === Birleşik Krallık'ta tarım, Avrupa standartlarına göre yoğun, son derece makineleşmiş ve verimlidir, işgücünün %1.5'inden daha azını (476.000 işçi) barındırırken, gıda ihtiyacının %60'ından daha azını (1993'teki yaklaşık %65'e kıyasla) üretmektedir. İngiliz ulusal katma değerinin yaklaşık %0.6'sına katkıda bulunur. Üretimin yaklaşık üçte ikisi hayvancılığa, üçte biri ekilebilir bitkilere ayrılmıştır. Tarım, Avrupa Birliği Ortak Tarım Politikası tarafından desteklenmektedir. 2013 Mavi Kitabı, "Tarım"ın 2011 yılında Birleşik Krallık ekonomisine brüt 9.438 milyon £ değer kattığını bildirmiştir. Birleşik Krallık balıkçılık endüstrisi 2019'da brüt katma değer (GVA, Gross value added) açısından ekonomiye 446 milyon £ katkı sağladı: bu, Birleşik Krallık'ın toplam BKD'sinin %0.02'sini temsil etmektedir. Başlıca balıkçı kasabaları arasında Kingston upon Hull, Grimsby, Fleetwood, Newlyn, Great Yarmouth, Peterhead, Fraserburgh ve Lowestoft bulunur. === İnşaat === Birleşik Krallık yapı sektörü, 2011 yılında ülke ekonomisine 86 milyar sterlin brüt değer kattı. 2009 yılının dördüncü çeyreğinde yapı işkolu yaklaşık 2.2 milyon kişiyi istihdam etti. 2009 yılında Birleşik Krallık'ta yaklaşık 194.000 inşaat şirketi vardı, bunların yaklaşık 75.400'ü sadece bir kişiyi ve 62'si de 1.200'den fazla kişiyi istihdam ediyordu. 2009 yılında Birleşik Krallık'ta yapı işkolu, özel sektörden yaklaşık 18.7 milyar sterlin ve kamu sektöründen 15.1 milyar sterlin iş aldı. Birleşik Krallık'taki en büyük yapı projesi Crossrail'dir. 2020/2021'de açılması nedeniyle, Londra'dan doğudan batıya ve Heathrow Havaalanı'na bir durağı ile çevredeki kırsal alana giden yeni bir demiryolu hattı olacaktır. Projenin ana özelliği, Londra'nın merkezindeki istasyonları birbirine bağlayan 42 km'lik (26 mil) yeni tünellerin yapımıdır. Aynı zamanda 15 milyar sterlin öngörülen maliyetiyle Avrupa'nın en büyük inşaat projesidir. Tartışmalı yapı projeleri arasında High Speed 2 hattı ve Londra ile West Midlands arasındaki Crossrail 2 yer almaktadır. === Üretim endüstrileri === ==== Elektrik, gaz ve su temini ==== Mavi Kitap 2013, bu işkolunun 2011 yılında Birleşik Krallık ekonomisine 33.289 milyon sterlin brüt değer kattığını bildirdi. Birleşik Krallık'ın, mevcut üreteçlerin yerini alacak ve İngiltere'nin enerji rezervlerini artıracak yeni nükleer reaktörler inşa etmesi beklenmektedir."Britain moves a step closer to building new nuclear reactors", [İngiltere, yeni nükleer reaktörler inşa etmeye bir adım daha yaklaştı], Financial Times, 9 Ocak 2008. ==== İmalat ==== 1970'lerde, imalat ekonominin yüzde 25'ini oluşturuyordu. Toplam üretim istihdamı 1979'da 7.1 milyondan 1992'de 4.5 milyona ve 2016'da sadece 2.7 milyona düştü ve ekonominin %10'unu oluşturdu. Üretim, son 50 yılın geçen 36'sında arttı ve 1958'de olana göre 2007'de iki katına çıktı, üreticiler arasında Autodesk de var. 2011 yılında, Birleşik Krallık imalat işkolu yaklaşık 140.539 milyon sterlin brüt katma değer üretti ve yaklaşık 2.6 milyon kişiyi istihdam etti. 2008'de Birleşik Krallık'taki işletmeler tarafından Ar-Ge'ye yatırılan yaklaşık 16 milyar sterlinlik yatırımın yaklaşık 12 milyar sterlinini üretim şirketleri oluşturdu. 2008 yılında Birleşik Krallık, çıktı değeri ile ölçümlendiğinde dünyanın altıncı en büyük üreticisiydi. 2008 yılında Birleşik Krallık'ta yaklaşık 180.000 kişi doğrudan Birleşik Krallık otomotiv üretim işkolunda istihdam edildi. İşkolu o yıl 52.5 milyar sterlin ciroya sahip olmuş, 26.6 milyar sterlin ihracat gerçekleştirmiş ve yaklaşık 1.45 milyon binek araç ve 203,000 ticari araç üretmiştir. Birleşik Krallık, motor üretimi konusunda önemli bir merkez konumundadır; şöyle ki, 2008 yılında ülkede yaklaşık 3.16 milyon motor üretilmiştir. Birleşik Krallık'ın havacılık endüstrisi, ölçüm yöntemine bağlı olarak dünyanın en büyük ikinci veya üçüncü havacılık endüstrisidir. Endüstri doğrudan 113.000 kişiyi ve dolaylı olarak 276.000 civarında kişiyi istihdam ediyor ve yıllık cirosu yaklaşık 20 milyar sterlindir. İşkolunda önemli bir varlığı olan İngiliz şirketleri arasında BAE Systems ve Rolls-Royce (dünyanın en büyük ikinci uçak motoru üreticisi) bulunmaktadır. Birleşik Krallık'ta etkinlik gösteren Avrupalı havacılık şirketleri arasında ticari uçaklar, uzay sistemi, helikopter ve savunma bölümleri ile Birleşik Krallık'taki 25'ten fazla tesiste 13.500'den fazla kişiyi istihdam eden Airbus yer alıyor. İlaç endüstrisi Birleşik Krallık'ta yaklaşık 67.000 kişiyi istihdam etmekte ve 2007 yılında İngiltere'nin GSYİH'sine 8.4 milyar sterlin katkıda bulunmuş ve araştırma ve geliştirmeye toplam 3.9 milyar sterlin yatırım yapmıştır. 2007 yılında Birleşik Krallık'tan ilaç ürünleri ihracatı 14.6 milyar sterline ulaşarak eczacılık ürünlerinde 4.3 milyar sterlin ticaret fazlası yarattı. İngiltere, sırasıyla dünyanın üçüncü ve yedinci en büyük ilaç şirketleri olan GlaxoSmithKline ve AstraZeneca'ya ev sahipliği yapmaktadır. ==== Madencilik, taşocakçılığı ve hidrokarbonlar ==== küçükresim|1890'dan 2015'e kadar ham petrol ve rafine petroldeki İngiltere ticaret dengesi. 25 yıllık net ihracatçı konumunun ardından İngiltere, 2005 yılında net petrol ithalatçısı haline geldi. Mavi Kitap 2013, bu işkolunun 2011 yılında Birleşik Krallık ekonomisine 31.380 milyon sterlin brüt değer kattığını bildirdi. 2007 yılında Birleşik Krallık'ta toplam enerji üretimi 9.5 katrilyon Btu (10 exajoule) idi; bunların bileşimi %38 petrol, %36 doğal gaz, %13 kömür, %11 nükleer ve %2 diğer yenilenebilir enerji kaynakları şeklindeydi. 2009 yılında, Birleşik Krallık günde 1.5 milyon varil (varil/gün biriminde değerle) petrol üretmiş ve günde 1.7 milyon varil petrol tüketmiştir. Üretim şu anda düşüştedir ve Birleşik Krallık 2005'ten bu yana net bir petrol ithalatçısı haline gelmiştir. 2010 yılı itibarıyla, Birleşik Krallık, herhangi bir AB üyesi devletin en büyüğü sayılan yaklaşık 3.1 milyar varil kanıtlanmış ham petrol rezervine sahiptir. 2009 yılında Birleşik Krallık, dünyanın en büyük 13. ve AB'nin en büyük doğal gaz üreticisiydi. Üretim şu anda düşüştedir ve Birleşik Krallık 2004'ten bu yana net bir doğal gaz ithalatçısı olmuştur. 2009 yılında Birleşik Krallık 19.7 milyon ton kömür üretmiş ve buna karşılık 60.2 milyon ton tüketmiştir. 2005 yılında 171 milyon ton geri kazanılabilir kömür rezervine sahipti. Belirlenen kıyı alanlarının, yeraltı kömür gazlaştırma işlemi (UCG, Underground coal gasification) yoluyla 7 milyar ton ile 16 milyar ton arasında kömür üretme yeterliğine sahip olduğu tahmin edilmektedir. Birleşik Krallık'taki halihazırda kömür tüketimine dayanarak, bu hacimler Birleşik Krallık'ta 200 ila 400 yıl dayanabilecek rezervleri temsil etmektedir. Birleşik Krallık, -altı petrol ve gaz süper büyüklerinden ikisi olan BP ve Royal Dutch Shell de dâhil- bir dizi büyük enerji şirketine ev sahipliği yapmaktadır. Birleşik Krallık ayrıca kömür, kalay, kireçtaşı, demir cevheri, tuz, kil, tebeşir, alçı taşı, kurşun ve silika gibi bir dizi doğal kaynak bakımından zengindir. === Hizmet endüstrisi === Hizmet işkolu, Birleşik Krallık ekonomisinin baskın sektörüdür ve 2016 yılı itibarıyla GSYİH'nın yaklaşık %80.2'sine katkıda bulunmaktadır. === Dış satım === İngiltere 160 ülkeye ihracat yapmaktadır. 2019'da İngiliz şirketleri dünya genelinde 689 milyar sterlin değerinde mal ve hizmet ihracı gerçekleştirdi. ==== Yaratıcı endüstriler ==== Yaratıcı endüstriler 2005 yılında brüt katma değerin (GVA, Gross value added) %7'sini oluşturmuş ve 1997 ile 2005 yılları arasında yıllık ortalama %6 oranında büyümüştür. Kilit alanlar arasında, Avrupa'nın en büyük iki yaratıcı endüstri kümelenmesi olan Londra ve Kuzey Batı İngiltere yer almaktadır. İngiliz Moda Konseyi'ne (British Fashion Council; BFC) göre, moda endüstrisinin Birleşik Krallık ekonomisine katkısı, 2009'daki 21 milyar sterlin değerine göre artarak 2014'te 26 milyar sterlin olarak gerçekleşti. Birleşik Krallık, dünyanın en büyük reklam şirketi olan WPP'ye ev sahipliği yapmaktadır. ==== Eğitim, sağlık ve sosyal hizmet ==== Mavi Kitap 2013'e göre, eğitim işkolu 2011 yılında ekonomide 84.556 milyon sterlin brüt katma değer yaratırken, halk sağlığı ve sosyal hizmet etkinlikleri yine 2011 yılında ekonomiye 104.026 milyon sterlin katma değer ekledi. Birleşik Krallık'ta sağlık işkolunun çoğunluğu, Birleşik Krallık'taki tüm sağlık harcamalarının %80'inden fazlasını oluşturan ve yaklaşık 1.7 milyon iş gücüne sahip olan, devlet tarafından finanse edilen ve işletilen Ulusal Sağlık Hizmeti'nden (NHS) oluşur ve bu da onu Avrupa'da ve dünyanın en büyük işverenleri arasında konumlandırarak en büyük işveren yapar. NHS, Birleşik Krallık'ın dört kurucu ülkesinin her birinde bağımsız olarak çalışır. İngiltere'deki NHS, dört bölümün en büyüğüdür ve 2008'de 92.5 milyar sterlin ciroya sahipti. 2007-2008'de Birleşik Krallık'taki yüksek öğretim kurumlarının toplam geliri 23 milyar sterlin'di ve toplam 169,995 personel istihdam ediyordu. 2007-2008 yılında İngiltere'de 2.306.000 yüksek öğrenim öğrencisi vardı (İngiltere'de 1.922.180, İskoçya'da 210.180, Galler'de 125.540 ve Kuzey İrlanda'da 48.200). ==== Finans ve iş hizmetleri ==== Birleşik Krallık finansal hizmetler endüstrisi, 2011 yılında ülke ekonomisine 116.363 milyon sterlin brüt değer kattı. Birleşik Krallık'ın finansal ve ticari hizmetler ihracatı, ülkenin ödemeler dengesine önemli bir olumlu katkı sağlamaktadır. Londra, uluslararası iş ve ticaret için önemli bir merkezdir ve küresel ekonominin üç "komuta merkezinden" biridir (New York ve Tokyo ile birlikte). Londra'da ofisleri olan 500'den fazla banka vardır ve Londra, bankacılık, sigorta, Eurobond, döviz ticareti ve enerji vadeli işlemlerinin önde gelen uluslararası merkezidir. Londra'nın finansal hizmetler endüstrisi öncelikle Londrave Canary Wharf merkezlidir. Kent, Londra Menkul Değerler Borsası, Londra Uluslararası Finansal Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası, Londra Metal Borsası, Lloyd's of London ve İngiltere Merkez Bankası'na ev sahipliği yapmaktadır. Canary Wharf, 1980'lerde gelişmeye başladı ve şu anda Barclays Bank, Citigroup ve HSBC gibi büyük finans kuruluşlarının yanı sıra Birleşik Krallık Finansal Hizmetler Kurumu'na (FSA) da ev sahipliği yapar. Londra aynı zamanda diğer iş ve profesyonel hizmetler için önemli bir merkezdir ve dünyanın en büyük altı hukuk bürosundan dördü burada bulunmaktadır. Diğer bazı büyük Birleşik Krallık kentleri de büyük finans işkollarına ve ilgili hizmetlere sahiptir. Edinburgh, Avrupa'nın en büyük finans merkezlerinden birine sahiptir ve Lloyds Banking Group, NatWest Group ve Standard Life'ın genel merkezine ev sahipliği yapmaktadır. Leeds kenti, Birleşik Krallık'ın Londra dışındaki en büyük iş ve finans hizmetleri merkezi ve Londra'dan sonra Birleşik Krallık'taki en büyük hukuk hizmetleri merkezidir. 2010'ların ortalarında yayınlanan bir dizi araştırma makalesi ve rapora göre, Britanya'nın finans şirketleri, dünyadaki yolsuzluk gelirlerinden elde edilen paranın yanı sıra dünyanın uyuşturucu ticaretinden elde edilen paralar da dâhil olmak üzere her yıl milyarlarca pound aklamak için gelişmiş yöntemler sağlıyor ve böylece kenti yasadışı finans için küresel bir merkez haline getiriyor. Mart 2015'te yayınlanan bir Deutsche Bank araştırmasına göre, İngiltere, resmî istatistiklerle kaydedilmeyen ayda yaklaşık bir milyar sterlin sermaye girişi çekiyordu, muhtemelen yüzde 40'a kadar kaynağı Rusya'dan geliyor, bu da finansal kurumlar tarafından yanlış raporlanma, sofistike vergi kaçakçılığı ve İngiltere'nin "güvenli liman" itibarı anlamına geliyordu. ==== Oteller ve restoranlar ==== Mavi Kitap 2013, bu endüstrinin 2011 yılında Birleşik Krallık ekonomisine 36.554 milyon sterlin brüt değer kattığını bildirdi. Merkezi Denham, Buckinghamshire'da bulunan InterContinental Hotels Group (IHG), şu anda InterContinental, Holiday Inn ve Crowne Plaza gibi otel markalarına sahip ve işleten olarak dünyanın en büyük otelcisidir. Dünyanın en büyük beşinci otel işletmecisi olan Hilton Hotels'in uluslararası kolu, Ladbrokes Plc'ye aitti ve 1987'den 2005'e kadar Watford, Hertfordshire'da bulunuyordu; Aralık 2005'te Amerikalı Hilton Hotels Group'a satıldı. ==== Kayıtdışılık ==== 2014 yılında yapılan bir araştırma, fuhuş ve ilgili hizmetlerin her yıl ekonomiye 5 milyar sterlinin üzerinde katkıda bulunduğunu ortaya koydu. ==== Kamu yönetimi ve savunma ==== Mavi Kitap 2013, kamu yönetimi ve savunma işkolunun 2011 yılında Birleşik Krallık ekonomisine 70.400 milyon sterlin brüt değer kattığını bildirdi. ==== Gayrimenkul ve kiralama etkinlikleri ==== Gayrimenkul ve kiralama etkinlikleri işkolu, konutların kiralanması ve diğer ilgili iş destek faaliyetlerini içerir. Mavi Kitap 2013, emlak işkolunun 2011'de Birleşik Krallık ekonomisine 143.641 milyon sterlin brüt değer kattığını bildirdi. Birleşik Krallık'taki önemli emlak şirketleri arasında British Land, Land Securities ve The Peel Group bulunmaktadır. Birleşik Krallık emlak piyasası 2008'e kadar yedi yıl boyunca patlama yaşamış ve bazı bölgelerde bu dönemde mülkiyet üç katına çıkmıştır. Emlak fiyatlarındaki artışın bir takım nedenleri vardı: düşük faiz oranları, kredi büyümesi, ekonomik büyüme, gayrimenkul yatırımlarında hızlı büyüme, Londra'da yabancı gayrimenkul yatırımları ve yeni konut temini ile ilgili planlama kısıtlamaları. 1997 ve 2016 yılları arasında İngiltere ve Galler'de ortalama konut fiyatları %259 artarken, kazançlar %68 arttı. 1997'de ortalama bir ev, 2016'daki 7.6'ya kıyasla, yıllık kazancın 3.6 katına mal olmaktaydı. Kiralama işkolu, 1985'ten bu yana GSYİH'nın payı olarak neredeyse iki katına çıktı ve şu anda imalat sektöründen daha büyüktür. 2014 yılında, kira ve dolaylı kira -ev sahipleri evlerini kiralarlarsa tahmini ne kadar ödeyecekleri bedel- GSYİH'nın %12.3'ünü oluşturuyordu. ==== Gezim ==== Turizm İngiliz ekonomisi için çok önemlidir. 2014 yılında ülkeye gelen 32.6 milyondan fazla gezgin ile Birleşik Krallık, dünyanın sekizinci büyük turizm merkezi olarak yer edinmiştir. Londra, 2014 yılında ilk sırada yer alan Hong Kong'un (27.8 milyon ziyaretçi) arkasından, 17.4 milyon ziyaretçi ile dünyanın en çok ziyaret edilen ikinci kentidir. ==== Taşıma, depolama ve iletişim ==== küçükresim|280px|1952'den 2016'ya kadar olan ulaşım şekilsel paylaşımı, 1994'te zirveye ulaşan ve demiryolu kullanımı arttıkça hafifçe azalan karayolu aracı kullanımındaki ilk artışı gösteriyor. Ulaştırma ve depolama endüstrisi, 2011 yılında Birleşik Krallık ekonomisine 59.179 milyon sterlin brüt değer kattı ve telekomünikasyon endüstrisi aynı yıl ekonomiye 25.098 milyon sterlin brüt değer ekledi. Birleşik Krallık, 3.701 km (2.300 mil) otoyol da dâhil, 50.533 km (31.400 mil) ana karayolu ile 397.025 km (246.700 mil) toplam karayolu ağına sahiptir. Büyük Britanya'daki demiryolu altyapısı, 15.878 km'si (9.866 mil) trafiğe açık olan 31.046 km'lik (19.291 mil) demiryolu hattına sahip olan Network Rail'e aittir. Kuzey İrlanda'da, Kuzey İrlanda Demiryolları'nın sahibi olduğu ve işlettiği 332.3 km (206.5 mil) uzunluğunda bir yol ağı daha bulunmaktadır. British Rail'in özelleştirilmesinden bu yana, Britanya'da yolcu trenleri tren işleten şirketler tarafından işletilmektedir. 2019 itibarıyla 32 tren işleten şirket bulunmaktadır. Hükûmet, Londra'dan Birmingham'a ilk etapta 27 milyar sterline mal olan yeni bir yüksek hızlı demiryolu hattı olan HS2'ye 56 milyar sterlin harcayacaktır. Merkez bölümünün 2022'nin ilk yarısında Londra'da açılması planlanan ve 41 istasyondan oluşacak (yaklaşık olarak 117 km (73 mil)) Crossrail hattı, Ağustos 2020'de öngörülen 18.7 milyar sterlin maliyetle Avrupa'nın en büyük altyapı projesi olmaktadır. Highways England, özel sektöre ait ve işletilen M6 Toll (Midland Expressway) dışında İngiltere'deki ana yol ve otoyollardan sorumlu devlete ait bir şirkettir. Birleşik Krallık Ulaştırma Bakanlığı, trafik sıkışıklığının en ciddi ulaşım sorunlarından biri olduğunu ve kontrol edilmezse 2025 yılına kadar İngiltere'ye 22 milyar sterline mal olabileceğini belirtmektedir. Hükûmet destekli 2006 Eddington raporuna göre, trafik sıkışıklığı, yol fiyatlandırması ve ulaşım ağının genişletilmesi ile ele alınmadığı sürece ekonomiye zarar verme tehlikesiyle karşı karşıyadır. Şubat 2017'den Ocak 2018'e kadar, Birleşik Krallık havaalanları toplam 284.8 milyon yolcuya hizmet vermiştir. Bu dönemde en büyük üç havaalanı, Londra Heathrow Havalimanı (78.0 milyon yolcu), Gatwick Havalimanı (45.6 milyon yolcu) ve Manchester Havalimanı (27.8 milyon yolcu) idi. Başkentin 23.3 km () batısında bulunan Heathrow, dünyadaki havalimanılarına göre en yüksek uluslararası yolcu trafiğine sahiptir. Birleşik Krallık'ın resmî bayrak taşıyıcı havayolu şirketi British Airways'tir ve bir diğer önemli havayolu taşıyısı da Virgin Atlantic'tir. Londra'nın altı ticari havalimanı, 2017'de 171 milyon yolcu ile yolcu trafiğine göre ölçümlendiğinde, dünyanın en büyük kent havalimanı sistemini oluşturuyordu. ==== Toptan ve perakende ticaret ==== Toptan ve perakende ticaret sektörü, motor ticareti, oto tamir, kişisel ve ev eşyaları endüstrilerini içermektedir. Mavi Kitap 2013, bu işkolunun 2011 yılında Birleşik Krallık ekonomisine 151.785 milyon sterlin brüt değer kattığını bildirdi. 2016 yılı itibarıyla, cadde üzeri (AVM dışı) perakende harcamaları tüketici harcamalarının yaklaşık %33'ünü ve GSYİH'nın %20'sini oluşturuyordu. Birleşik Krallık'ta satın alınan malların %75'i denizaşırı üretildiğinden, işkolu sadece İngiliz ekonomisine eklenen brüt değerin %5.7'sini oluşturmaktadır. E-ticaret satışları (çevrimiçi satışlar), İngiltere'deki perakende harcamalarının %22'sini oluşturmaktadır; bu değer Çin ve Güney Kore'den sonra dünyanın en yüksek üçüncüsü ve Amerika Birleşik Devletleri'nin iki katıdır. İngiltere perakende market pazarına dört şirket hakimdir: Tesco (%27 pazar payı), Sainsbury's (%15.4), Asda (%14.9) ve Morrisons (%10); bu süpermarketler "Dört Büyük" olarak bilinir. Bununla birlikte, ALDI gibi indirim marketi zincirlerinin tutulması artmıştır. Londra büyük bir perakende merkezidir ve 2010 yılında dünyadaki herhangi bir kentin en yüksek gıda dışı perakende satışlarına sahipti ve toplam harcama yaklaşık 64.2 milyar sterlin idi. Londra dışında, Manchester ve Birmingham da önemli perakende varış noktalarıdır, İngiltere aynı zamanda kasaba ve şehir merkezlerindeki ana caddelerden uzakta, Meadowhall gibi birçok büyük şehir dışı alışveriş merkezine ev sahipliği yapmaktadır. Çoğu kasaba ve kentte büyük uluslararası isimler hakim olsa da, çoğu zaman ilginç bağımsız işletmelerin bulunduğu caddeler veya bölgeler de vardır. İngiltere merkezli Tesco, ciro ile ölçümlendiğinde Avrupa'nın dördüncü en büyük perakendecisidir (2019'da Swartz, Aldi ve Carrefour'dan sonra). == Para birimi == Londra, döviz ticaretinin dünya başkentidir ve 2019 yılında günlük 6.6 trilyon dolarlık küresel cironun %43.1'lik küresel pazar payına sahipti. Trilyonlarca dolar olarak ölçülen en yüksek günlük hacme, New York ticarete girdiğinde ulaşılmaktadır. Birleşik Krallık'ın para birimi sterlindir ve '£' sembolü ile gösterilir. İngiltere Merkez Bankası, ülkede para basmaktan sorumlu yetkili otoritedir. İskoçya ve Kuzey İrlanda'daki bankalar, ihracı karşılamak için yeterli miktarda İngiltere Merkez Bankası banknotu bulundurmak koşuluyla, kendi banknotlarını basma hakkını saklı tutar. Sterlin, diğer hükûmetler ve kurumlar tarafından rezerv para birimi olarak da kullanılır ve ABD Doları ve Euro'dan sonra üçüncü en yaygın rezerv para birimidir. Birleşik Krallık, Euro para biriminin tedavüle girme sürecinde Euro'ya katılmamayı seçti. Eski Başbakan Tony Blair'in hükûmeti, "beş ekonomik testin" yerine getirilmesi durumunda üyelik konusunda karar vermek için halkoylaması düzenleme sözü vermişti. Nispeten yakın zamana kadar, Birleşik Krallık'ın para birimini kaldırıp euro'ya geçmesi gerekip gerekmediği konusunda tartışmalar süregitmekteydi. 2007'de Başbakan Gordon Brown, Maliye Bakanı olarak belirlediği bazı testlere dayanarak bir halkoylaması düzenleme sözü verdi. Testleri değerlendirirken Brown, kararın yakın olmasına rağmen Birleşik Krallık'ın henüz euro'ya katılmaması gerektiği sonucuna vardı. Üye olmama kararının Birleşik Krallık ve Avrupa Birliği için doğru olduğunu söyleyerek, yakın gelecekte ortak para birimi üyeliğini reddetmişti. Özellikle, ev fiyatlarındaki dalgalanmaları hemen girişin önünde bir engel olarak göstermişti. Kamuoyu yoklamaları, Britanyalıların çoğunluğunun önemli bir süredir ortak para birimine katılmaya karşı olduğunu ve bu konumun son birkaç yılda daha da sertleştiğini göstermekteydi. 2005 yılında, Birleşik Krallık'ın yarısından fazlası (%55'i) para birimini benimsemeye karşı çıkarken, ancak %30'u lehte idi. Euro'ya katılma olasılığı, 2016'da Avrupa Birliği üyeliği referandumu ve ardından 2020'de geri çekilme konusundaki referandum kararından (Brexit çekilme anlaşması ile beliren) bu yana sorun olmaktan çıkmıştır. === Döviz kurları === GBP başına USD ve EUR cinsinden her yıl için ortalama; ve tersine: USD ve EUR başına GBP (1999'dan önce ECU). Bu ortalamalar, geniş yıl içi yayılmaları gizler. Varyasyon katsayısı bunun bir göstergesidir. Ayrıca, Pound'un Euro veya Dolar'ı ne ölçüde izlediğini de gösterir. 1992 ve 1993 ortalamalarını karşılaştırarak 1992'nin sonlarındaki Kara Çarşamba'nın etkisine dikkat ediniz(!). Yıl £/USD USD/£ C.var £/XEU XEU/£ C.var 1990 £0.5633 $1.775 £0.7161 ₠1.397 1991 £0.5675 $1.762 £0.7022 ₠1.424 1992 £0.5699 $1.755 £0.7365 ₠1.358 1993 £0.6663 $1.501 £0.7795 ₠1.283 1994 £0.6536 $1.53 £0.7742 ₠1.292 1995 £0.6338 $1.578 £0.82 ₠1.22 1996 £0.6411 $1.56 £0.8029 ₠1.245 1997 £0.6106 $1.638 £0.6909 ₠1.447 1998 £0.6037 $1.656 £0.6779 ₠1.475 1999 £0.6185 $1.617 £0.6595 €1.516 2000 £0.6609 $1.513 £0.6099 €1.64 2001 £0.6943 $1.44 £0.6223 €1.607 2002 £0.6664 $1.501 £0.6289 €1.59 2003 £0.6123 $1.633 £0.6924 €1.444 2004 £0.5461 $1.832 %2.26 £0.6787 €1.474 %1.92 Yıl £/USD USD/£ C.var £/EUR EUR/£ C.var 2005 £0.55 $1.82 %3.47 £0.6842 €1.462 %1.27 2006 £0.5435 $1.842 %3.79 £0.6821 €1.466 %1.11 2007 £0.4999 $2.001 %1.97 £0.6848 €1.461 %2.4 2008 £0.5499 $1.835 £0.7964 €1.226 2009 £0.641 $1.566 £0.8914 €1.123 2010 £0.6474 $1.546 %1.27 £0.8586 €1.166 %3.83 2011 £0.6231 $1.605 %3.81 £0.8684 €1.151 %1.286 2012 £0.6310 $1.585 %2.74 £0.8112 €1.233 %0.712 2013 £0.6650 $1.503 %5.17 £0.8496 €1.177 %4.54 2014 £0.6320 $1.582 %5.25 £0.8060 €1.240 %5.35 2015 £0.6810 $1.468 %7.20 £0.7262 €1.377 %11.04 2016 £0.770 $1.299 £0.8193 €1.2242 2017 £0.808 $1.238 £0.8766 €1.1414 2018 £0.750 $1.333 £0.885 €1.1301 2019 £0.748 $1.337 £0.8773 €1.1405 : Tutarlılık ve karşılaştırma amacıyla, forex oranlarını pound başına dolar ve euro başına pound olarak göstermek geleneksel olsa da, varyasyon katsayısı her ikisi için de "pound başına" oranlarında ölçülür. == Bölgelere göre ekonomi == Birleşik Krallık ekonomisinin gücü kentten kente ve bölgeden bölgeye değişmektedir. Kuzey Denizi petrol ve gazının (resmî istatistiklerde bölge dışı olarak sınıflandırılan) etkileri hariç tutulduğunda, İngiltere en yüksek brüt katma değere (GVA, Gross value added) sahiptir ve Galler, Birleşik Krallık'ı oluşturan ülkeler arasında en düşük olanıdır. Sıra Ülke Kişi başına GVA, 2018 1 İngiltere £32,857 ($43,834) 2 İskoçya £29,660 ($39,569) 3 Kuzey İrlanda £25,981 ($34,661) 4 Galler £23,866 ($31,839) İngiltere içinde, kişi başına düşen BKD (GVA, Gross value added) bakımından, Londra en yüksektir. Aşağıdaki tablo, İngiltere'nin dokuz istatistiksel bölgesinin kişi başına düşen BKD'sini göstermektedir. Sıra Bölge Kişi başına GVA, 2018 1 Londra £54,686 ($72,955) 2 Güney Doğu İngiltere £34,083 ($45,469) 3 Doğu İngiltere £30,069 ($40,114) 4 Kuzey Batı İngiltere £28,449 ($37,953) 5 Güney Batı İngiltere £28,231 ($37,662) 6 Batı Midlands £27,087 ($36,136) 7 Doğu Midlands £25,946 ($34,614) 8 Yorkshire ve Humber £25,859 ($34,498) 9 Kuzey Doğu İngiltere £23,569 ($31,443) == Ticaret == sağ|küçükresim|Birleşik Krallık ihracatının sabit fiyatlarla değeri, 1995-2016 Ticaret açığı (mal ve hizmetler) Kasım 2018'e kadar olan üç ayda 0.2 milyar sterlin daralarak 7.9 milyar sterline geriledi, çünkü hem mal hem de hizmet ihracatının her biri kendi ithalatından 0.1 milyar sterlin daha fazla artmıştı. Düzensiz emtialar (çoğunlukla uçaklar) hariç olmak üzere, toplam ticaret açığı Kasım 2018'e kadar üç ay içinde 1.2 milyar sterlin artarak 9.5 milyar sterline yükseldi. Petrol ve uçak ihracat fiyatlarındaki büyük artışlar toplam ticaret açığının daralmasına neden oldu; enflasyonun etkisini ortadan kaldıran toplam ticaret açığı, Kasım 2018'e kadarki üç ayda 0.3 milyar sterlin artarak 6.5 milyar sterline yükseldi. Mal ticareti açığı, esas olarak AB ülkelerinden yapılan ithalat ve AB dışı ülkelere yapılan ihracatın artması nedeniyle, AB ülkeleriyle Kasım 2018'e kadar olan üç ayda 0.8 milyar sterlin genişlerken, AB dışı ülkelerle 0.9 milyar sterlin daraldı. Toplam ticaret açığı, esas olarak hizmet ticaretinde 4.4 milyar sterlinlik daralma nedeniyle Kasım 2018'e kadar olan 12 ayda 4.1 milyar sterlin artış kaydetti. Birleşik Krallık'ın Avrupa Birliği'nden ayrılmasından sonra, Birleşik Krallık ile Avrupa Birliği arasında 27 üye ülkesi de dahil olmak üzere bir ticaret anlaşmasının müzakeresi, Birleşik Krallık ile ithalat ve ihracatla ilgili istatistikler için üçüncü ülkelerden aynı statüye sahip olabilir: * OEC World 2017 verilerine göre, Birleşik Krallık'tan yapılan ihracatın ABD'den ($200 milyar ve Çin'den $45 milyar) yakın olan $21 milyar seviyesine ulaşmasıyla EU-27-2020, İngiltere'nin önemli ortaklarından biri haline gelebilir/biri olarak kalabilir. * OEC World 2017 verilerine göre, Birleşik Krallık'a yapılan ithalatın ABD'den ($46 milyar ve Çin'den $58 milyar) yaklaşık 330 milyar dolara ulaşmasıyla, AB-27-2020, İngiltere'nin önemli ortaklarından biri haline gelebilir/biri olarak kalabilir. Ticaret anlaşmaları müzakere edilenler * Birleşik Krallık - ABD Serbest Ticaret Antlaşması * Birleşik Krallık - AB Serbest Ticaret Antlaşması * Birleşik Krallık - Japonya Serbest Ticaret Antlaşması Diğer ticaret anlaşmaları * Birleşik Krallık Serbest Ticaret Anlaşmaları == Yatırım == 2013 yılında Birleşik Krallık, 26,51 milyar dolarla Avrupa'nın önde gelen doğrudan yabancı yatırım (DYY) ülkesiydi. Bu ona Avrupa'da %19.31 pazar payı vermiştir. Buna karşılık, Birleşik Krallık, Avrupa pazarının %17.24'ünü oluşturan 42.59 milyar ABD doları ile dış doğrudan yabancı yatırımda Avrupa'da ikinci sırada yer aldı. Ekim 2017'de Birleşik Krallık Ulusal İstatistik Ofisi, İngiltere'nin ödemeler dengesini revize ederek net uluslararası yatırım pozisyonunu 469 milyar sterlinlik bir fazlalıktan 22 milyar sterlinlik bir açıklığa dönüştürdü. Dış yatırımın daha derin bir analizi, İngiliz şirketlerinin sahip olduğu dış borçlanma senetleri olarak kabul edilenlerin çoğunun aslında İngiliz vatandaşlarına verilen krediler olduğunu ortaya koydu. İç yatırımlar da 2016 yılının ilk yarısında 120 milyar sterlin fazlalıktan 2017 yılının aynı döneminde 25 milyar sterlin açığa dönüştü. Birleşik Krallık, uzun vadeli cari hesap açığını telafi etmek için bir iç yatırım fazlasına güveniyordu. == Birleşme ve devralmalar == 1985'ten bu yana İngiltere'nin katılımı olan 103.430 anlaşma açıklandı. Artan Birleşme ve devralma etkinliklerinin üç ana dalgası olagelmiştir (2000, 2007 ve 2017 için; "Birleşik Krallık'ta Birleşme ve Devralmalar" grafiğine bakınız). Ancak 1999, anlaşmaların kümülatif değerinin en yüksek olduğu yıl oldu (2017'nin şu anki zirvesinden yaklaşık %50 daha fazla olan 490 milyar sterlin). Finans endüstrisi ve Enerji & Güç, 2000'den 2018'e kadar değerin çoğunu oluşturdu (ikisi de yaklaşık %15). Birleşik Krallık şirketlerini de içeren en iyi 10 anlaşmanın bir listesi. Vodafone - Mannesmann antlaşması halen küresel tarihin en büyük antlaşmasıdır. Sıra Tarih Devralıcı Devralıcı ulus Hedef Hedef ulus Değer (£ milyar) 1 14 Kasım 1999 Vodafone AirTouch PLC Birleşik Krallık Mannesmann AG Almanya 126.95 2 16 Eylül 2015 Anheuser-Busch Inbev SA/NV Belçika SABMiller PLC Birleşik Krallık 77.24 3 4 Ağustos 2015 Royal Dutch Shell PLC Hollanda BG Group PLC Birleşik Krallık 46.70 4 17 Ocak 2000 Glaxo Wellcome PLC Birleşik Krallık SmithKline Beecham PLC Birleşik Krallık 46.48 5 28 Ekim 2004 Royal Dutch Petroleum Co Hollanda Shell Transport & Trading Co Birleşik Krallık 40.75 6 21 Ekim 2016 British American Tobacco PLC Birleşik Krallık Reynolds American Inc United States 40.10 7 15 Ocak 1999 Vodafone Group PLC Birleşik Krallık AirTouch Communications Inc Amerika Birleşik Devletleri 36.35 8 30 Mayıs 2000 France Telecom SA Fransa Orange PLC Birleşik Krallık 31.14 9 8 Kasım 1998 British Petroleum Co PLC Birleşik Krallık Amoco Corp Amerika Birleşik Devletleri 29.51 10 31 Ekim 2016 GE Oil & Gas Birleşik Krallık Baker Hughes Inc Amerika Birleşik Devletleri 26.63 11 26 Şubat 2009 Birleşik Krallık Hazinesi Birleşik Krallık Royal Bank of Scotland Group Birleşik Krallık 25.50 * Çoğu durumda, hem satın alan hem de hedef şirket, yalnızca belirtilen ülkelere değil, tüm dünyaya yayılmış hissedarlara sahiptir. == Avrupa Birliği üyeliği == Ülkenin Avrupa Birliği'ne yaptığı ihracatın oranı son on yılda yüzde 54'ten yüzde 47'ye düştü. Bununla birlikte, ihracatın toplam değeri aynı dönemde 130 milyar sterlinden (€160 milyar) 240 milyar sterline (€275 milyar) yükselmiştir. Haziran 2016'da Birleşik Krallık, AB üyeliğine ilişkin ulusal bir referandumda AB'den ayrılma yönünde oy kullandı. Lizbon Antlaşması'nın 50. maddesinin yürürlüğe girmesinin ardından Birleşik Krallık, 29 Mart 2019 Cuma günü ayrılmaya karar verdi. Bununla birlikte, izin tarihi 12 Nisan 2019 Cuma gününe kadar bir defa uzatılmış ve daha sonra 31 Ekim 2019 Perşembe gününe kadar tekrar uzatılmış ve son olarak 31 Ocak 2020 Cuma gününe kadar üçüncü defa uzatılmıştı. Birleşik Krallık ve AB arasındaki gelecekteki ilişki Ekim 2019'un sonuna kadar müzakere altındaydı. Birleşik Krallık'ın ekonomik büyümesi 2019'da yavaşladı, bu konuda Brexit konusundaki belirsizlik ve dünya ekonomik yavaşlaması suçlu görüldü. Birleşik Krallık Ocak 2020'de Avrupa Birliği'nden ayrıldı. 16 Temmuz 2020'de Birleşik Krallık hükûmeti, geçiş dönemi sona erdikten sonra Birleşik Krallık'taki işletmelerin iç ticaretten yararlanmaya devam edeceğini ve işlerin belirsiz ortama karşı korunmaya devam edeceğini doğruladı. 1 Ocak 2021'den itibaren, daha önce en az 70 politika alanında AB düzeyinde uygulanan yetkiler, ilk kez Edinburgh, Cardiff ve Belfast'taki devredilmiş yönetimlere doğrudan aktarılacaktı. == Yoksulluk == Birleşik Krallık, sosyal refah altyapısına sahip gelişmiş bir ülkedir, bu nedenle yoksulluğu çevreleyen tartışmalar, gelişmekte olan ülkelere kıyasla nispeten yüksek bir asgari gelir kullanma eğilimindedir. OECD'ye göre, Birleşik Krallık yoksulluk oranları açısından gelişmiş ülke sıralamasının alt yarısında yer alıyor ve İtalya ve ABD'den daha iyi durumda ancak Fransa, Avusturya, Macaristan, Slovakya ve İskandinav ülkelerinden daha az iyi durumda bulunmaktadır. Eurostat rakamları, yoksulluk riski altındaki İngilizlerin sayısının 2014 yılında %15.9'a düştüğünü, 2010'daki %17.1'den ve 2005'teki %19'dan (sosyal transferler dikkate alındıktan sonra) aşağı yönlü olduğunu göstermektedir. Birleşik Krallık'ta yoksulluk, refah devleti ile giderilmeye çalışılmaktadır. Evrensel kredinin getirilmesiyle ilgili son refah değişiklikleri konusunda protestolar yapıldı. Hükûmetin amacı refah devletini basitleştirmekti. İnsanlar, insanların evrensel kredi üzerindeki yaptırımlarını ve değişiklikleri protesto eden engellileri de protesto ettiler. Birleşik Krallık'ta yoksulluk sınırı, genel olarak medyan hane gelirinin %60'ı olarak tanımlanmaktadır. 2007-2008'de bu, bağımlı çocuğu olmayan bekâr yetişkinler için haftada 115 £; bağımlı çocuğu olmayan çiftler için haftada 199 £; 14 yaşından küçük iki bağımlı çocuğu olan bekâr yetişkinler için haftada 195 £ ve 14 yaşından küçük iki bağımlı çocuğu olan çiftler için haftada 279 £ olarak hesaplandı. 2007-2008'de 13.5 milyon kişi veya nüfusun %22'si bu sınırın altında yaşıyordu. Bu, dört AB üyesi dışında hepsinden daha yüksek bir göreceli yoksulluk seviyesidir. Aynı yıl, toplamın %31'i olan 4.0 milyon çocuk, barınma maliyetleri dikkate alındıktan sonra yoksulluk sınırının altındaki hanelerde yaşıyordu. Bu, 1998-1999'dan bu yana 400.000 çocuğun azalmasıdır. == Notlar == == Kaynakça == == Dış bağlantılar == * Birleşik Krallık Ulusal İstatistik Ofisi'nde Ekonomi * Financial Times'da, Bir bakışta Birleşik Krallık ekonomisi * CIA World Factbook'da Birleşik Krallık profili * Dünya Bankası'nda Birleşik Krallık profili Kategori:OECD üyelerinin ekonomileri Kategori:Dünya Ticaret Örgütü üyelerin ekonomileri