3 Eylül

== Olaylar == * 1260 - Memlük Sultanlığı, Filistin'de Ayn Calut Muharebesi'nde İlhanlılar'ı yendi. * 1638 - Osmanlı Ordusu, Bağdat Seferi için Veziriazam Tayyar Mehmed Paşa kumandasında Diyarbakır’dan hareket etti. * 1683 - II. Viyana Kuşatması, başarısızlıkla sonuçlandı. * 1783 - İngiltere, Paris'te imzalanan anlaşmayla ABD'nin bağımsızlığını tanıdı. * 1855 - Nebraska'da 700 ABD askeri Sioux köyüne saldırdı; 100 Kızılderiliyi öldürdü. * 1869 - İstanbul'da, Konstantin Karopana tarafından "Atlı tramvay" çalıştırılmaya başlandı. * 1878 - Thames Nehri'nde, Bywell Castle adlı kömür şilebi ile çarpışan Princess Alice adlı yolcu gemisi battı; 640'tan fazla kişi öldü. * 1895 - İlk profesyonel futbol maçı yapıldı. Latrobe, Jeanette'i 12-0 yendi. * 1908 - Türkiye'deki ilk haftalık mizah dergisi, Kalem yayımlanmaya başlandı. * 1912 - İngiltere'de Deniz Kuvvetleri'ne yiyecek sağlamak için, dünyanın ilk konserve fabrikası açıldı. * 1919 - ABD'li General John Joseph Pershing, Amerikan askeri tarihinde benzersiz bir rütbe olan Orduların Generali yapıldı. * 1922 - Türk Kurtuluş Savaşı: Türk Ordusu, Yunan işgali altındaki Emet, Ödemiş ve Eşme'ye girdi. * 1929 - Dow Jones Industrial Average en yüksek değerine ulaştı (381,17). * 1933 - Kayseri-Ulukışla hattının tamamlanmasıyla, Karadeniz ile Akdeniz'i birbirine bağlayan demiryolu tamamlandı. * 1933 - Yevgeni Abalakov, SSCB'nin en yüksek zirvesine çıktı: (7495 m). * 1935 - Utah'da Malcolm Campbell, bir araba ile erişilebilen en yüksek hıza ulaştı: saatte 301,337 mil. (484,955 km/s). * 1939 - Ankara Radyo Gazetesi'nin ilk sayısı çıktı. * 1939 - II. Dünya Savaşı başladı: Fransa, Birleşik Krallık, Yeni Zelanda ve Avustralya, Almanya'ya savaş ilan etti. * 1943 - II. Dünya Savaşı sırasında Müttefikler'in istilası üzerine İtalya Krallığı, koşulsuz teslim oldu. * 1944 - 2 Eylül'de Belçika'ya giren İngiliz Ordusu, başkent Brüksel'i Almanlardan geri aldı. * 1952 - Türk dağcıları Ağrı Dağı'nın zirvesine ilk kez tırmandılar. * 1962 - İran'da deprem: 12.225 kişi öldü, 2776 kişi de yaralandı. Ayrıca 21.310 ev hasar gördü. * 1971 - Katar, Birleşik Krallık'tan bağımsızlığını ilan etti. * 1976 - Viking 2, Mars'a indi. * 1983 - Nail Çakırhan, Ağa Han Mimarlık Ödülü'nü aldı. * 1986 - Avrupa ülkeleri radyasyon taşıdığı gerekçesiyle Türkiye'den fındık alımını durdurdu. * 1988 - Irak Ordusu'ndan kaçan binlerce Iraklı Kürt, Türkiye sınırlarına yığılmaya devam ediyor. Sığınmacı sayısı 100 bini geçti. * 1995 - eBay kuruldu. * 1997 - Vietnam Havayolları'na ait Tupolev Tu-134 tipi bir yolcu uçağı, Phnom Penh Uluslararası Havalimanı'na yaklaşmakta olduğu sırada düştü ve 64 kişi öldü. * 2000 - Lübnan'da yapılan seçimi muhalefetin adayı eski Başbakan Refik el- Hariri kazandı. 22 yıldır İsrail'in işgali altında yaşayan Güney Lübnan halkı 30 yıldır ilk kez sandık başına gitti. * 2002 - İsrail Yüksek Mahkemesi, Filistinli terör zanlılarının yakınlarının, güvenlik için tehdit olduklarına karar verilmesi durumunda, Batı Şeria ve Gazze Şeridi'nden sürülebileceğine karar verdi. * 2004 - Beslan katliamı, çoğunluğu öğretmen ve öğrencilerden oluşan 385'ten fazla kişinin ölümüyle ve yaklaşık 783 kişinin yaralanmasıyla sonuçlandı. * 2005 - İmralı Adası'nda hapis yatan Abdullah Öcalan'a destek amacıyla Güneydoğu'nun birçok il ve ilçesinden 1500 kişi otobüslerle Bursa Gemlik'e hareket etti. Polis, otobüslerin Gemlik'e girişlerinin engelleneceğini bildirdi. * 2008 - Kıbrıs'ın Kuzey ve Güney ülkelerinin Türk ve Rum liderleri görüşmeleri başlatma kararı aldılar. * 2016 - Türk Silahlı Kuvvetleri zırhlıları, Suriye'nin Çobanbey ilçesine girdi. == Doğumlar == * 1034 - Go-Sanjō, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 71. imparatoru (ö. 1073) * 1643 - Lorenzo Bellini, İtalyan doktor ve anatomist (ö. 1704) * 1695 - Pietro Locatelli, İtalyan besteci (ö. 1764) * 1743 - Joseph Gottfried Mikan, Avusturyalı-Çek botanikçi (ö. 1814) * 1779 - Pierre Amédée Jaubert, Fransız diplomat, akademisyen, şarkiyatçı, çevirmen, politikacı ve gezgin (ö. 1847) * 1781 - Eugène de Beauharnais, Fransız devlet adamı ve askeri lider (ö. 1824) * 1814 - James Joseph Sylvester, İngiliz matematikçiydi (ö. 1897) * 1850 - Friedrich Delitzsch, Alman Asuriyolog (ö. 1922) * 1851 - Olga, Yunanistan Kralı I. Georgios'un eşi ve 1920'de kısa bir süreliğine kraliçe (ö. 1926) * 1856 - Louis Henry Sullivan, Amerika’nın ilk büyük modern mimarı (ö. 1924) * 1858 - Francis Leavenworth, Amerikalı astronom (ö. 1928) * 1859 - Jean Jaures, Fransız sosyalist politikacı (ö. 1914) * 1861 - Elin Danielson-Gambogi, Fin ressam (ö. 1919) * 1863 - Hans Aanrud, Norveçli yazar (ö. 1953) * 1864 - Séraphine Louis, Fransız ressam (ö. 1942) * 1866 - J. M. E. McTaggart, İngiliz idealist düşünürü (ö. 1925) * 1869 - Fritz Pregl, Slovenyalı kimyacı ve Nobel Kimya Ödülü sahibi (ö. 1930) * 1874 - Carl Størmer, Norveçli matematikçi ve astrofizikçi (ö. 1957) * 1875 - Ferdinand Porsche, Avusturyalı otomotiv mühendisi (ö. 1951) * 1889 - Isak Samokovlija, Bosnalı Yahudi yazar (ö. 1955) * 1897 - Sally Benson, Amerikalı bir senaryo yazarı (ö. 1972) * 1899 - Frank Macfarlane Burnet, Avustralyalı virolog (ö. 1985) * 1900 - Urho Kekkonen, Fin politikacı (ö. 1986) * 1905 - Carl David Anderson, Amerikalı fizikçi ve Nobel Fizik Ödülü sahibi (ö. 1991) * 1910 - Kitty Carlisle, Amerikalı oyuncu ve müzisyen (ö. 2007) * 1918 - Helen Wagner, Amerikalı oyuncu (ö. 2010) * 1921 - Harry Landers, Amerikalı oyuncu (ö. 2017) * 1922 - Alexander Kazhdan, Sovyet- Amerikan Bizans uzmanı (ö. 1997) * 1923 **Herbert Binkert, Alman millî futbolcu ve teknik direktör (ö. 2020) **Mort Walker, Amerikalı çizgi roman sanatçısı (ö. 2018) * 1925 - Anne Wallach, Amerikalı oyuncu (ö. 2016) * 1926 **Alison Lurie, Amerikalı romancı ve akademisyen (ö. 2020) **İrini Papas, Yunan sinema ve tiyatro oyuncusu (ö. 2022) * 1931 - Albert DeSalvo, Amerikalı seri katil (ö. 1973) * 1932 - Eileen Brennan, Amerikalı sinema ve tiyatro oyuncusu (ö. 2013) * 1934 - Freddie King, etkili bir Afro-Amerikan blues gitaristi ve şarkıcısı (ö. 1976) * 1936 - Zeynel Abidin Bin Ali, Tunuslu siyasetçi (ö. 2019) * 1938 **Caryl Churchill, İngiliz oyun yazarı **Ryoji Noyori, Japon kimyacı ve Nobel Kimya Ödülü sahibi * 1940 **Pauline Collins, İngiliz oyuncu **Bülent Tanör, Türk akademisyen ve yazar (ö. 2002) **Eduardo Galeano, Uruguaylı gazeteci (ö. 2015) * 1941 - Sergei Dovlatov, Rus yazar (ö. 1990) * 1943 - Valerie Perrine, Amerikalı oyuncu ve model * 1944 - Tim Donnelly, Amerikalı tanınmış aktör * 1945 - Ferdi Akarnur, Türk sinema ve dizi oyuncusu * 1947 **Kjell Magne Bondevik, Norveçli bakan ve politikacı **Mario Draghi, İtalyan bankacı, ekonomist ve siyasetçi **Gérard Houllier, Fransız eski futbolcu, teknik direktör (ö. 2020) * 1948 **Fotis Kouvelis, Yunan avukat ve politikacı ve Meclis'in bağımsız üyesi **Levy Mwanawasa, 2002 ile 2008 yılları arası Zambiya devlet başkanlığı yapmış politikacı (ö. 2008) * 1949 - José Pekerman, Arjantinli futbolcu ve teknik direktör * 1952 **Şehrazat, Türk söz yazarı, besteci ve şarkıcı **Ekkehard Fasser, İsviçreli bobsledçi (ö. 2021) * 1953 - Jean-Pierre Jeunet, Fransız film yönetmeni * 1955 - Edson Gomes, Brezilyalı sanatçı * 1963 - Mübarek Ganim, Birleşik Arap Emirlikli millî futbolcu * 1964 - Cüneyd Cemşid, Pakistanlı müzisyen, şarkıcı ve moda tasarımcısı (ö. 2016) * 1965 **Charlie Sheen, Amerikalı sinema oyuncusu **Nail Kırmızıgül, Türk oyuncu * 1969 - Marianna Komlos, Kanadalı vücut geliştirme sporcusu ve profesyonel güreşçi (ö. 2004) * 1970 - Gareth Southgate, İngiliz futbolcu, teknik direktör ve futbol yorumcusu * 1971 **Kiran Desai, Hint yazar **Paolo Montero, Uruguaylı millî futbolcu ve teknik direktör * 1974 - Clare Kramer, Amerikalı sinema oyuncusu * 1975 **Ali Mahir Başarır, Türk avukat ve siyasetçi **Redfoo, Amerikalı şarkıcı, dansçı, DJ ve rapçi * 1976 **Ashley Jones, Amerikalı oyuncu **Ivan Vicelich, Yeni Zelandalı eski milli futbolcu * 1977 - Olof Mellberg, İsveçli futbolcu * 1978 - Terje Bakken, Norveçli müzisiyen (ö. 2004) * 1979 **Júlio César, Brezilyalı eski kaleci **Başak Şengül, Türk haber sunucusu * 1980 - Palina Smolava, Beyaz Rus şarkıcı * 1982 - Sarah Burke, Kanadalı milli kadın kayakçı (ö. 2012) * 1984 **David Fiegen, Lüksemburglu atlet **Garrett Hedlund, Amerikalı aktör ve şarkıcı **T. J. Perkins, Filipinli Amerikalı profesyonel güreşçi * 1985 - ** Scott Carson, İngiliz millî kaleci ** Tatiana Kotova, Rus manken ve şarkıcı * 1986 ** Shaun White, ABD'li Snowboardcu * 1987 ** İsmail Balaban, Türk pehlivan ** Modibo Maïga, Malili millî futbolcu * 1988 - Jérôme Boateng, Gana asıllı Alman futbolcu * 1990 - Furkan Özçal, Alman-Türk futbolcu * 1991 - Thomas Delaney, Danimarkalı futbolcu * 1993 **Andrea Tovar, Kolombiyalı model **Dominic Thiem, Avusturyalı tenisçi * 1995 - Niklas Süle, Alman futbolcu * 1996 ** Joy, Güney Koreli şarkıcı ve oyuncu ** Yoane Wissa, Demokratik Kongolu millî futbolcu * 1997 **Sulayman Bojang, Gambiyalı millî futbolcu **Christopher Udeh, Nijeryalı futbolcu * 1999 - Erkam Develi, Türk futbolcu * 2000 - Brandon Williams, İngiliz futbolcu == Ölümler == * 264 - Sun Xiu, Çin'de Wu Hanedanı'nın üçüncü imparatorudur (d. 235) * 863 - Ömer bin Abdullah, Abbâsîlere bağlı yarı özgür Malatya emiri * 931 - Uda, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 59. imparatoru (d. 867) * 1402 - Gian Galeazzo Visconti, Milano'nun ilk dükü (d. 1351) * 1634 - Edward Coke, İngiliz hukukçu (d. 1552) * 1658 - Oliver Cromwell, İngiliz asker ve siyaset adamı (d. 1599) * 1703 - Feyzullah Efendi, Osmanlı Devleti şeyhülislamı, kazasker, müderris, şehzade hocası ve padişah danışmanı (d. 1639) * 1729 - Jean Hardouin, Fransız akademisyen (d. 1646) * 1730 - Nikolas Mavrokordatos, Osmanlı Devletinin baş tercümanı, Eflak ve Boğdan voyvodası (d. 1670) * 1849 - Ernst von Feuchtersleben, Avusturyalı hekim, şair ve filozof (d. 1806) * 1860 - Martin Rathke, Alman embriyolog ve anatomici (d. 1793) * 1877 - Adolphe Thiers, Fransız devlet adamı, gazeteci ve tarihçi (d. 1797) * 1880 - Marie-Félicité Brosset, Fransız oryantalist (d. 1802) * 1883 - İvan Sergeyeviç Turgenyev, Rus romancı ve oyun yazarı (d. 1818) * 1889 - Albert Popper, Winterberg belediye başkanı (d. 1808) * 1898 - III. Sofranios, Konstantinopolis Ekümenik Patrikhanesi, 252. patriği (d. 1798) * 1918 - Fanya Kaplan, Lenin’i öldürmeye çalışan suikastçı (d. 1890) * 1942 - Séraphine Louis, Fransız ressam (d. 1864) * 1948 - Edvard Beneš, Çekoslovak bağımsızlık hareketi lideri, Dışişleri Bakanı ve Çekoslovakya ikinci Cumhurbaşkanı (d. 1884) * 1962 - E. E. Cummings, Amerikalı şair (d. 1894) * 1967 - Francis Ouimet, Amerikalı golfçü (d. 1893) * 1974 - Harry Partch, Amerikalı besteci, filozof ve yazar (d. 1912) * 1975 - Arthur Stratton, Amerikalı biyografi ve gezi yazarı, romancı, tiyatro oyunu yazarı ve OSS ajanı (d. 1911) * 1975 - İvan Mayski, Sovyet diplomat, tarihçi ve siyasetçi (d. 1884) * 1980 - Barbara O'Neil, Amerikalı film ve tiyatro oyuncusu (d. 1910) * 1987 - Morton Feldman, Amerikalı besteci (d. 1926) * 1988 - Ferit Melen, Türk siyasetçi (d. 1906) * 1989 - Gaetano Scirea, İtalyan futbolcu (d. 1953) * 1991 - Frank Capra, Amerikalı sinema yönetmeni (d. 1897) * 1994 - Billy Wright, İngiliz eski defans futbolcusu (d. 1924) * 1997 - Alev Sezer, Türk tiyatro ve sinema oyuncusu (d. 1945) * 2001 - Pauline Kael, Amerikalı film eleştirmeni (d. 1919) * 2005 - William Rehnquist, Amerikan Yüksek Mahkemesi'nde Baş Yargıç olarak toplam 33 yıl görev aldı (d. 1924) * 2007 - Jane Tomlinson, İngiliz atlet (d. 1964) * 2011 - Sándor Képíró, II. Dünya Savaşı sırasında Macar bir jandarma yüzbaşısıydı ve suçsuz bulundu (d. 1914) * 2012 - Griselda Blanco, Medellín Karteli'nin üyesi ve Kolombiyalı uyuşturucu kaçakçısı (d. 1943) * 2012 - Michael Clarke Duncan, Amerikalı aktör (d. 1957) * 2012 - Mahmud el- Cevheri, Mısırlı millî futbolcu ve teknik direktör (d. 1938) * 2012 - Sun Myung Moon, Moon tarikatı kurucusu dini lider, iş insanı ve aktivist (d. 1920) * 2013 - Don Meineke, Amerikalı eski profesyonel basketbol oyuncusu (d. 1930) * 2014 - Go Eun-bi Güney Koreli şarkıcı ve dansçı (d. 1992) * 2015 - Judy Carne, İngiliz oyuncu (d. 1939) * 2015 - Jean-Luc Préel, Fransız siyasetçi (d. 1940) * 2016 - Mir Kasım Ali, Cemaat-i İslami üyesi iş insanı (d. 1952) * 2017 - Tom Amundsen, Norveçli kürekçi (d. 1943) * 2017 - John Ashbery, Amerikalı şair, eleştirmen ve Pulitzer Ödülü sahibi (d. 1927) * 2017 - Walter Becker, Amerikalı müzisyen ve albüm yapımcısı (d. 1950) * 2017 - Dave Hlubek, Amerikalı şarkıcı ve müzisyen (d. 1951) * 2017 - Doğan Yurdakul, Türk gazeteci ve yazar (d. 1946) * 2018 - Lydia Clarke, Amerikalı oyuncu ve fotoğraf sanatçısı (d. 1923) * 2018 - Celaluddin Hakkani, Afgan İslami savaş örgütü lideri (d. 1939) * 2018 - Paul Koech, Kenyalı uzun mesafe ve maraton yarışlarında yarışan atlet (d. 1969) * 2018 - Jacqueline Pearce, İngiliz tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (d. 1943) * 2018 - Katyna Ranieri, İtalyan şarkıcı ve oyuncu (d. 1925) * 2019 - LaShawn Daniels, Amerikalı müzisyen, şarkıcı, müzik yapımcısı ve söz yazarı (d. 1977) * 2019 - Carol Lynley, Amerikalı oyuncu ve model (d. 1942) * 2020 - Karel Knesl, Çekoslovak eski millî futbolcu (d. 1942) * 2020 - Jean-François Poron, Fransız aktör ve yönetmen (d. 1936) * 2020 - Bill Pursell, Amerikalı besteci ve piyanist (d. 1926) * 2020 - Ahmed Al-Qadri, Suriyeli ziraat mühendisi ve politikacı (d. 1956) * 2020 - Gianni Serra, İtalyan film yönetmeni ve senarist (d. 1933) * 2020 - Birol Ünel - Türk kökenli Alman oyuncu (d. 1961) * 2021 - Hasan Firuzabadi, İranlı asker ve eski İran İslam Cumhuriyeti Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı (d. 1951) * 2021 - Enrique Molina, Kübalı tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (d. 1943) * 2021 - Henriette Valium, Kanadalı çizgi roman ve resim sanatçısı (d. 1959) * 2022 - Yuri Başkatov, Sovyet serbest stil yüzücü (d. 1968) == Tatiller ve özel günler == * Türkiye Halk Sağlığı Haftası (03-09 Eylül) *0903 03