Sevilla

Sevilla (okunuşu, Sevi:yya) (Arapça: İşbiliye) (İbranice: Şfela), İspanya'nın güneybatı kesiminde Endülüs (Andalucía) özerk bölgesinin merkezi ve en büyük şehridir. Toplam nüfusu şehir merkezi ve kasabalar ile beraber 1.758.720'dir. Atlas Okyanusundan 87 km kadar içeride, Guadalquivir Nehrinin doğu yakasında yer alır. Başkent Madrid'in yaklaşık 550 km güneybatısına düşer. Bir iç liman olarak Endülüs'ün en önemli ve İspanya'nın dördüncü büyük kentidir. Geçmişte de bir kültür merkezi, Müslüman İspanya'nın başkenti ve Yeni Dünya'ya düzenlenen keşif seferlerinin başlangıç noktası olarak önem taşır. Endülüs özerk bölgesinin sanat, kültür ve ekonomi merkezidir. Sevilla'da Avrupa'nın üçüncü büyük katedrali mevcuttur. Ayrıca Sevilla, İspanya'nın flamenko merkezi olarak kabul edilen Cadiz şehrine, özellikle de bu şehrin Jerez de la Frontera kesimine ek olarak, önemli bir flamenko merkezi olarak kabul edilmektedir. Ayrıca bölgeye özel Sevillanas adı verilen bir dansı vardır. == Tarihçe == Bir İber kasabası olarak kurulan Sevilla, Roma yönetimi altında Milattan Önce 2. yüzyılda gelişmeye başladı. Hispalis adıyla anıldığı bu dönemde Baetica eyaletinin bir yönetim merkeziydi. Milattan Sonra 5. yüzyıl başlarında Singil Vandallarının kurduğu krallığın başkenti oldu. Daha sonra 461'de Vizigot yönetimine girdi. Müslüman ordularının eline geçtiği 711'den sonra İşbiliye adını aldı. Abbadi Hanedanının ve onu izleyen Murabıt ve Muvahhid konfederasyonlarının yönetimi altında büyük bir gelişme göstererek önde gelen bir kültür ve ticaret merkezi durumuna yükseldi. Muvahhidlerin başkenti olduğu 12. yüzyılda yüksek bir refah düzeyine ulaştı ve geniş çaplı bayındırlık çalışmalarıyla daha da büyüdü. 711'den beri Müslümanlarca yönetilen İşbiliye, 23 Kasım 1248'de Kastilya ve León Kralı III. Fernando tarafından ele geçirildi. İspanya'da Müslüman yönetiminde yalnızca Ben-i Ahmer (Gırnata) Emirliği kaldı.Altındiş, Ceyla - NTV Tarih - Sayı 34 - Kasım 2011 - İstanbul 1308-7878 III. Fernando'nun komutasındaki Hristiyan kuvvetlerinin 1248'de Müslüman yönetimine son vermesinden sonra, çok sayıda Magripli ve Yahudi kentten sürüldü. Bu durum yörenin ekonomisine geçici de olsa zarar verdi. Yeni Dünya'nın keşfi kentin yeniden zenginleşmesini sağladı. İspanya ile Yeni Dünya arasındaki ticareti düzenlemek üzere 1503'te Ticaret Odası'nın kurulduğu kente bu alanda tekel ayrıcalığı tanındı. Yeni Dünya kaynaklarının aktığı bir merkez durumuna gelen Sevilla, iki yüzyıl boyunca İspanya'nın denizaşırı ticaretinde egemen bir konumda oldu. Yeni Dünya'dan gelen altın ve gümüşü kullanarak para basan başlıca darphane kentte yer alıyordu. Yeni Dünya'ya giden birçok İspanyol göçmen kentin rıhtımlarındaki gemilerle denize açılıyordu. Sevilla, 1588'de 150 bine varan nüfusuyla İspanya'nın en kalabalık ve en varlıklı kentine dönüştü. Ama bu parlak dönem fazla uzun sürmedi. Kentin zenginliği yerel sanayi ve ticaretten çok, sömürgelerden sağlanan kazançlara dayanıyordu. Bu nedenle İspanya'nın sömürge imparatorluğunun sarsılmaya başladığı 17. yüzyılda denizaşırı ticaret gerileme sürecine girdi. Buna karşılık kültürel yaşam büyük bir canlanma gösterdi. İspanyol halkının övünç kaynağı olan ressam Diego Velázquez, Francisco de Zurbaran ve Bartolome Esteban Murillo, heykelci Juan Martínez Montañés ile şair Fernando Herrera gibi büyük sanatçılar Sevilla kentinde yetişti. Miguel de Cervantes'in ünlü Don Kişot romanını Sevilla'nın hapishanesinde kaldığı sırada tasarladı. İspanya'nın başındaki Bourbon hükümdarları 18. yüzyılda kentte sınırlı bir ekonomik toparlanma yaratmayı başardılar. Ama 19. yüzyıldaki Fransız istilası, devrimler ve iç savaş bu gelişmeyi durdurdu. Her yıl Paskalya'dan sonra düzenlenen geleneksel Nisan Panayırı 1847'de başladı. Daha sonra 1929'daki İber-Amerikan Sergisi kentte yeni bir canlanma yarattı. Liman genişletildi, sanayi ve ticaretin gelişmesini sağlayan yatırımlar yapıldı. Kentte düzenlenen 1992 Dünya Fuarı'yla ilgili çalışmalar altyapının yenilenmesine ve birçok tarihsel yapının restore edilmesine yol açtı. == İklim == == Nüfus == Sevilla belediye sınırları içinde nüfus (2010 INA tahmini itibarıyla) 704.198 kişi olup nüfus yoğunluğu 5002,93 kişi/km² olur. Böylelikle Sevilla, nüfus itibarıyla İspanya'da şehir sıralamasında 4. sırayı alır. Fakat şehrin etrafında belediye sınırları dışında şehir varoşları bulunur ve bunlarla bir büyük metropolitan Sevilla oluşur. Metropoliten Sevilla'nın nüfusu (2010 INA tahmini ile) 1.508.605 kişidir. 1.000 Kişi Colors= id:a value:gray(0.9) id:b value:gray(0.7) id:c value:rgb(1,1,1) id:d value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:500 height:373 PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:720 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:b increment:90 start:0 ScaleMinor = gridcolor:a increment:18 start:0 BackgroundColors = canvas:c BarData= bar:1842 text:1842 bar:1857 text:1857 bar:1860 text:1860 bar:1877 text:1877 bar:1887 text:1887 bar:1897 text:1897 bar:1900 text:1900 bar:1910 text:1910 bar:1920 text:1920 bar:1930 text:1930 bar:1940 text:1940 bar:1950 text:1950 bar:1960 text:1960 bar:1970 text:1970 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 bar:2010 text:2010 PlotData= color:d width:15 align:left bar:1842 from:0 till: 100 bar:1857 from:0 till: 113 bar:1860 from:0 till: 118 bar:1877 from:0 till: 134 bar:1887 from:0 till: 143 bar:1897 from:0 till: 146 bar:1900 from:0 till: 148 bar:1910 from:0 till: 158 bar:1920 from:0 till: 206 bar:1930 from:0 till: 229 bar:1940 from:0 till: 312 bar:1950 from:0 till: 377 bar:1960 from:0 till: 442 bar:1970 from:0 till: 548 bar:1981 from:0 till: 654 bar:1991 from:0 till: 705 bar:2001 from:0 till: 685 bar:2010 from:0 till: 704 PlotData= bar:1842 at: 100 fontsize:s text: 100 shift:(-10,5) bar:1857 at: 113 fontsize:s text: 113 shift:(-10,5) bar:1860 at: 118 fontsize:s text: 118 shift:(-10,5) bar:1877 at: 134 fontsize:s text: 134 shift:(-10,5) bar:1887 at: 143 fontsize:s text: 143 shift:(-10,5) bar:1897 at: 146 fontsize:s text: 146 shift:(-10,5) bar:1900 at: 148 fontsize:s text: 148 shift:(-10,5) bar:1910 at: 158 fontsize:s text: 158 shift:(-10,5) bar:1920 at: 206 fontsize:s text: 206 shift:(-10,5) bar:1930 at: 229 fontsize:S text: 229 shift:(-10,5) bar:1940 at: 312 fontsize:S text: 312 shift:(-10,5) bar:1950 at: 377 fontsize:S text: 377 shift:(-10,5) bar:1960 at: 442 fontsize:S text: 442 shift:(-10,5) bar:1970 at: 548 fontsize:S text: 548 shift:(-10,5) bar:1981 at: 654 fontsize:S text: 654 shift:(-10,5) bar:1991 at: 705 fontsize:S text: 705 shift:(-10,5) bar:2001 at: 685 fontsize:S text: 685 shift:(-10,5) bar:2010 at: 704 fontsize:S text: 704 shift:(-10,5) :Kaynak: INE - Instituto Nacional de Estadística, İspanya :(stad) Kaynak:Hollandaca Wikipedia "Sevilla (stad)" maddesi == Görülecek yerler == küçükresim|sol|Santa Maria Katedrali Sevilla'nın İspanya İç Savaşı (1936-39) boyunca Milliyetçilerin elinde kalması ve hiçbir çarpışmaya sahne olmaması nedeniyle kentteki birçok mimarlık anıtı ayakta kalmıştır. Düzensiz bir planı bulunan eski kent alanı Guadalquivir'in doğu yakasında yer alır. Bu kesimde dar ve dolambaçlı sokaklar, kapalı küçük meydanlar ve Magrip üslubunda inşa edilmiş süslü evler bulunur. Ama Santa Maria Katedrali ve Alcázar Sarayı'nın yakınındaki eski kent merkezinin daha açık ve geniş bir yerleşim düzeni vardır. Santa Maria Katedrali kapladığı alan bakımından bütün gotik kiliseler arasında ilk sıralarda yer alır. Büyük bölümü, Muvahhidlerin 1172-90 arasında yaptırmış olduğu caminin bulunduğu yerde, 1401-1506 arasında inşa edilmiştir. Caminin Giralda adıyla bilinen minaresi de katedralin çan kulesine dönüştürülmüştür. Dikdörtgen planlı minare Magrip motifleriyle süslü sarı tuğlalar ve taş plaklarla kaplıdır. Santa Maria Katedrali'nin ana bölümü Fransız geç gotik üslubunda inşa edilmiştir. Magrip, gotik, plateresk ve barok gibi farklı dönemlerin mimarlık üsluplarını yansıtan bölümleri de vardır. İç mekanını Murillo, Zurbarán ve daha başka ressamların tabloları süsler. küçükresim|sağ|Altın Kule (Torre del Oro) Magrip döneminden kalma en güzel yapı, katedralin yakınındaki Alcázar Sarayı'dır. Yapımına Muvahhidler döneminde, 1181'de başlanmış, ama Hristiyan yönetimi altında 1364'te tamamlanmıştır. Bu nedenle o da katedral gibi hem Magrip üslubunun, hem de gotik üslubun özelliklerini taşır. Bu zamanlar Alcázar'ın dış surlarının bir parçası olan, tuğladan 12 köşeli Altın Kule (Torre del Oro) günümüzde de nehir kıyısında çarpıcı bir görüntü oluşturur. Magrip mimarlığının öteki örnekleri San Marcos Kilisesi'nin çan kulesine dönüştürülmüş olan eski bir cami minaresi ile bu kilisenin önünde yer alan Portakal Ağaçları Avlusu'nun (Patio de Naranjos) iki duvardır. Sevilla'da gotik, Rönesans, barok ve rokoko üsluplarında inşa edilmiş başka birçok kilise daha vardır. Katedralin bitişiğindeki, yapımı 1599'da tamamlanan Lonca Evi'nde (Casa Lonja) günümüzde Batı Hint Adaları Genel Arşivi yer almaktadır. Bu arşiv Yeni Dünya'daki İspanyol sömürge imparatorluğunun tarihi ve yönetimiyle ilgili çok sayıda kitap, plan ve yazma ile milyonlarca belge içeren zengin bir koleksiyondur. Kuruluşu 1502'ye değin inen Sevilla Üniversitesi günümüzde, yapımı 1757'de tamamlanan eski Tütün Fabrikası'nın barok ve rokoko üsluplarındaki görkemli binalarını kullanmaktadır. Kentin müzesinde Sevilla okulu ressamlarının tablolarından oluşan güzel bir koleksiyon bulunmaktadır. Bu koleksiyonda Velázquez, Zurbarán, Murillo ve Juan de Valdés Leal'in yapıtları da yer almaktadır. Sevilla uzun yıllardan beri bir Katolik piskoposluk merkezidir. Eski kent merkezini çevreleyen duvarların dışında daha düzenli bir planlamaya dayanan konut ve sanayi alanları uzanır. Kentin güney kesimindeki Maria Luisa Parkı son derece güzel bir yeşil alandır. Roma imparatoru Traianus'la Hadrianus'un doğum yeri olan Italica adlı büyük Roma kentinin yıkıntıları Sevilla'nın 8 km kadar kuzeybatısına düşer. Kentin amfitiyatrosunun kalıntıları çok etkileyicidir. Expo 92 ile hayat bulan Cartuja Adası'nda, içinde omnimax sinema, eğlence parkı, roller coaster olan “Isla Magica”, alışveriş alanı, müzeler gibi seçenekler bulunur.Sevilla & Endülüs == Seçimler == Alcaldes de Sevilla belediye seçimleri 1979 Zaman Periyodu BElediye başkanları PArti Koalisyonları 1979-1983 Luis Uruñuela Fernández (PSA) PA- PSOE-PCE 1983-1991 Manuel del Valle Arévalo (PSOE) PSOE 1991-1995 Alejandro Rojas Marcos de la Viesca (PA) PA-PP 1995-1999 Soledad Becerril Bustamante (PP) PP-PA 1999-2003 Alfredo Sánchez Monteseirín (PSOE) PSOE-PA 2003-2007 Alfredo Sánchez Monteseirín (PSOE) PSOE-IU 2007-2011 Alfredo Sánchez Monteseirín (PSOE) PSOE-IU 2011-2015 Juan Ignacio Zoido Álvarez (PP)Juan Ignacio Zoido gana las elecciones municipales en Sevilla, el 22 de mayo de 2011. PP == Ekonomi == Sevilla Limanı, İspanya'nın en önemli iç limanıdır. Limandan ihraç edilen başlıca ürünler şarap, zeytin, mantar, meyve ve minerallerdir. Kentin sanayisindeki tütün, askeri gereçler, porselen ve tarım makineleri üretimi en önemli yeri tutar. II. Dünya Savaşı'ndan sonra gemi yapımcılığı ve yöredeki tarım alanlarının sağladığı pamuğa dayanan dokumacılık yeni sanayi dalları olarak öne çıkmıştır. Turizm de kent halkının önemli bir geçim kaynağıdır. == Ulaşım == === Otobüsler === === Metro === Sevilla metrosu 2009'da açılmıştır. === Tramlar === === Trenler === === Bisikletler === === Sevilla Havalimanı === Sevilla Havalimanı orta ölçekli bir uluslararası havalimanıdır. ===Liman=== ===Karayollar=== thumb * Autopista del Sur (35px|E-545px|AP-4): Dos Hermanas-Jerez de la Frontera-Puerto Real * Autovía Ruta de la Plata (55px|E-80350px|A-66): Gijón-Salamanca-Mérida- Sevilla. * A-92 (44px): Sevilla - Granada - Almería * Autovía del Sur (36px|E-536px|A-4): Madrid - Córdoba - Dos Hermanas * Autopista del Quinto Centenario (36px|E-150px|A-49): Sevilla-Huelva-Ayamonte-frontera portuguesa * Autovía de Utrera (55px|A-376): Sevilla-Utrera * Vial Metropolitano de Acceso Norte (A-8009): Sevilla - La Rinconada - San José de La Rinconada * Ronda Súper Norte (SE-020) SE-30 - A-4 * Autovía SE-30 (55px|SE-30): Autovía de circunvalación de Sevilla * A-8028 (A-8028): SE-30-A-92 * A-8032 (A-8032): Sevilla-Dos Hermanas * N-IV Dos Hermanas-Jerez de la Frontera * A-8058 Sevilla - Coria del Río - La Puebla del Río Şehir Mesafe(km) Rotası Mesafe (km) Rotası Mesafe (km) Rotası Mesafe (km) Huelva 91,2 Osuna 92,1 Utrera 31,8 Aznalcóllar 39,3 Cádiz 123 Cazalla de la Sierra 84,4 Écija 89,6 Camas 5,1 Málaga 209 Sanlúcar la Mayor 23,2 Alcalá de Guadaira 18,2 Pilas 32 Córdoba 143 Carmona 32 Dos Hermanas 13,9 La Rinconada 5,8 Jaén 254 Lora del Río 60,9 Marchena 64 Villaverde del Río 30 Granada 259 Morón de la Frontera 65,8 Coria del Río 14,4 Gelves 6 Almería 409 Lebrija 64,2 Estepa 112 Bormujos 9,1 == Spor == Sevilla iki rakip futbol takımına ev sahipliği yapmaktadır; Sevilla FC ve Real Betis. Sevilla 2004 ve 2008 Yaz Olimpiyatlarını düzenlemek için aday olmuş, ancak her iki girişimi de olumsuz sonuçlandı. Sevilla FC'nin maçlarını oynadığı Ramón Sánchez Pizjuán Stadyumu 1982 FIFA Dünya Kupası maçlarına da ev sahipliği yaptı. == Kardeş şehirler == Sevilla'nın şu kardeş şehirleri bulunmaktadır: * * * * * * * == Resimler == sol|20pxSevilla Dosya:Archivo de Indias 002.jpg|Batı Hint Adaları Genel Arşivi Dosya:Patio de las doncellas 001.jpg|Alcázar Sarayı Dosya:La Giralda, Seville, Spain - Sep 2009.jpg|Giralda Kulesi Dosya:Ayuntamiento de Sevilla 001.jpg|Sevilla Belediyesi. Dosya:Metropol parasol 02042011 001.jpg|Metropol parasol. Dosya:Palacio Arzobispal de Sevilla.JPG|Başpiskoposluk Sarayı Dosya:Spain Andalusia Seville BW 2015-10-23 15-40-35.jpg|Plaza de España. Dosya:Spain Andalusia Seville BW 2015-10-23 15-35-15.jpg|Plaza de España. Dosya:Sevilla Guadalquivir TorreOro.JPG|Guadalquivir Nehri Dosya:Palacio de San Telmo (1681-1796).jpg|San Telmo Sarayı Dosya:Cathedralcourtyard.jpg|Santa Maria Katedrali avlusu Dosya:Cathedralroof.jpg Dosya:Tumba de Colon- Sevilla.jpg|Sevilla Katedrali'nin içinde Kristof Kolomb'un mezarı. == Ayrıca bakınız == * Abdadiler * Sevilla FC * Sevilla metrosu * Sevilla Arkeoloji Müzesi == Kaynakça == == Dış bağlantılar == * * İspanya Resmi Turizm rehberi websitesinde Sevilla * Sevilla fotoğrafları * 111 Gigapiksel Sevilla fotosu * Sevilla 360º * Sevilla fotolari