Alaska Eskimoları

Alaska Eskimoları (), Amerika Birleşik Devletlerine bağlı Alaska eyaletinin kıyı bölgelerinde yaşayan Yupik kolundan Alaska Yupikleri, Sibirya Yupikleri ve Supikler ile İnuit kolundan İnyupiklerinn oluşturduğu Eskimo halklarının ortak adı. Arktik kültür grubunun üç alt grubunu oluştururlar. Alaska yerlileri içinde en büyük nüfusa sahip birinci (25.000 nüfuslu Yupikler) ve ikinci (15.700 nüfuslu İnyupikler) halklardır. 45.600 etnik nüfustan ancak 13.344 kadarı anadillerini konuşabiliyor. Geçmişte Rus Alaskası döneminde Rusların Aleutlarla bir tutup aynı adla andıkları Supikler (ya da Aleut adından bozma adıyla Alutiiq) Eskimo kültüründen ziyade Aleut kültürü etkisinde asimile olmuştur. == Halklar == :I. Yupik halkları ::1. Sibirya Yupikleri ::2. Alaska Yupikleri :::Yupikler :::Çupikler (Chevak) :::Nunivak Çupikleri ::3. Supikler :II. İnuit halkları ::4. İnyupikler == Nüfus == Alaska Yerli Dil Merkezine göre Eskimo-Aleut halklarının nüfusu ve anadillerini konuşabilen kişi sayısı: Halk Etnik nüfus Anadilini konuşabilen kişi sayısı Supikler 3.500 200 Alaska Yupikleri 25.000 10.400 Sibirya Yupikleri 1.400 1.000 İnyupikler 15.700 2.144 == Kültür == Alaska yerlilerinin ayrıldığı beş ana kültür grubundan ilk üçü Alaska Eskimolarına aittir: :::1. Aleutlar (Unangan) ve Supikler (Alutiiq) :::2. Alaska Yupikleri :::3. Sibirya Yupikleri ve İnyupikler == Din == === Şamanizm === Şamanizm bütün Eskimo halklarının Hristiyanlık öncesi geleneksel dinidir ve etkileri günümüzde az da olsa görülmektedir. Eskimo şamanizm terimleri {| class="toccolours" style="width: 100%; border-top: none;" |- style="background:#ffffff; text-align:center" Dil Yaradan Kuzgun Şaman Supikçe Llam sua qalnga'aq kalla'alek Alaska Yupikçesi Ellam yua tulukaruk angalkuq Nunivak Çupikçesi Ellam cua tulukarug angalku Sibirya Yupikçesi ? meteghl[l]uk ? İnyupikçe Siḷam iñua tulugaq aŋatkuq === Hristiyanlık === Alaska Yupikleri : Ortodoks hegemonyası 1885 yılında Kuskokwim Irmağı kıyısındaki Bethel'de Moravian misyonunun kurulması ile başlar.Ann Fienup-Riordan (2000), Hunting Tradition in a Changing World: Yup'ik Lives in Alaska Today Sibirya Yupikleri: St. Lawrence Adasındaki ilk Hristiyan misyonerler 1887 yılında Anglikan Reformed Episcopal Church adına faaliyet gösterdiler. Bunların ilk misyonerlik binası da 1890 larda iki direkli gemiyle getirilen malzemeyle yapılmıştır.Early Work on St. Lawrence Island ) İnyupikler: Rus Alaskası döneminde Rusların bile yerleşemediği Arktik bölgede Kuzey Alaska İnyupikleri, Batılıların kültürüyle, diliyle ve diniyle en geç tanışan Eskimolardır. 1890 yılında Kuzey Alaska'ya Batılılar geldiğinde İnyupikler arasında tek bir Hristiyan yoktu. Yirmi yıl gibi kısa bir süre içerisinde dramatik gelişme yaşandı ve misyonerlik faaliyetleriyle eski dinleri şamanizm büyük ölçüde yıkıldı. 1910 yılına gelindiğinde ise Hristiyanlık İnyupikler için de evrensel olmuştu. Wales'de Protestan olan Congregational misyonu ve okulu 1890 yılında açıldı. Point Hope'de Anglikan olan Episcopal misyonu 1890 yılında açıldı. Barrow'da Protestan olan Presbyterian misyonu 1890 yılında açıldı. Kotzebue'de Anglikan olan Friends misyonu 1897 - 1902 yıllarında faaliyet gösterdi. Nunivak Çupikleri: Hristiyanlıkla tanışmaları 1936 yılında Mekoryuk (Mikuryarmiut) kasabasında Evangelical Covenant Church Kilisesinin kurulmasıyla olmuştur. Mekoryuk'un ilk ordained minister i olan Jacob Kenizk'in adaya gelmesiyle Eskimo usulü dans etme ve şarkı söyleme ve maske yapımı ile birlikte bütün şamanistik törenler yasaklanmıştır. == Ayrıca bakınız == * Alaska Yerli Dil Merkezi * Marie Meade * Ann Fienup-Riordan * Alaska Yerli Talepleri Çözümleme Yasası * Alaska Yerli Bölge Şirketleri == Kaynakça == Eskimo Kategori:Eskimolar