Şark Ekspresinde Cinayet (film, 1974)

Şark Ekspresinde Cinayet, 1974 Birleşik Krallık yapımı dedektif filmidir. Özgün adı Murder on the Orient Express olan film Ocak 1977'de Türkiye'de sinemalarda gösterime girmişti. Film sonraki yıllarda Türkiye'deki bazı televizyon kanallarında Doğu Ekspresinde Cinayet adı ile de gösterilmiştir. Agatha Christie'nin aynı adlı romanından senaryosunu Paul Dehn'in yazdığı filmi Sidney Lumet yönetmiştir. Müziklerini Richard Rodney Bennett'in yaptığı filmin görüntü yönetmeni Geoffrey Unsworth'tur. Filmde çok geniş bir oyuncu kadrosu rol almıştır. Filmin bazı bölümleri Türkiye'de çekilmiştir. Film, ticari ve kritik bir başarıydı. 47. Akademi Ödülleri'nde altı dalda aday gösterildi: En İyi Erkek Oyuncu (Finney), En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu (Bergman), En İyi Uyarlama Senaryo, En İyi Orijinal Müzik, En İyi Sinematografi ve En İyi Kostüm Tasarımı. Bu adaylar arasında Bergman tek kazanan oldu. ==Özet== 1930'lu yıllarda İstanbul-Paris arasında sefer yapan ünlü Şark Ekspresi'nde bir cinayet işlenir.Amerikalı bir milyoner trende ölü bulunur.Trenin çok sayıdaki yolcusu arasında Belçikalı dedektif Hercule Poirot (Albert Finney) da vardır.Trenin kara saplanıp durması, Poirot'ya yerel yetkililer duruma el koymadan önce cinayeti çözmesi için birkaç saat zaman verecektir. == Oyuncu kadrosu == küçükresim|sağ|300px|Dedektif Hercule Poirot (Albert Finney) bütün şüphelileri aynı vagonda toplamış, trende işlenen cinayeti aydıtlatmak üzere. Aktör/Aktris Rolü Albert Finney Hercule Poirot Lauren Bacall Mrs. Harriet Belinda Hubbard Martin Balsam Signor Bianchi Ingrid Bergman Greta Ohlsson Jacqueline Bisset Kontes Andrenyi Jean-Pierre Cassel Pierre Paul Michel Sean Connery Albay Arbuthnot John Gielgud Mr. Beddoes Wendy Hiller Prenses Dragomiroff Anthony Perkins Hector Willard MacQueen Vanessa Redgrave Mary Debenham Rachel Roberts Hildegarde Schmidt Richard Widmark Mr. Ratchett Michael York Kont Andrenyi Colin Blakely Mr. Cyrus Hardman George Coulouris Dr. Constantine Denis Quilley Antonio Foscarelli Nubar Terziyan Figürasyon ==Film hakkında notlar== *Agatha Christie'nin (1891-1976) zekaya dayalı bol konuşmalı,bol karakterli romanlarının sinema uyarlamalarının yapılması her zaman çok zor olmuştur. Altından kalkılması zor sahne uyarlamaları ve çetrefilli polisiye filmlerinin ustası Sidney Lumet bu girift Agatha Christie romanına sinemasal bir boyut katmayı başarıyor ve bu zorluğu yeniyor. Bu film uyarlaması eleştirmenlerce en iyi Agatha Christie uyarlaması olarak kabul edilir. Bu uyarlama aynı zamanda Agatha Christie'nin kitaplarını sinemalaştırmak isteyen ama cesaret bulamayanlar için de bir teşvik olmuştur. Nitekim bu filmden sonra birçok Christie uyarlaması gelmiştir. *Agatha Christie filmle aynı adı taşıyan polisiye romanını 1934'te yazmıştı. *Birçok romanında olduğu gibi, Agatha Christie'nin bu romanı da gerçekten olmuş bazı olaylara dayanmaktadır. Bu romandaki olaylar Amerikalı öncü havacı Charles Lindbergh'in çocuğunun kaçırılması olayı ile benzeşmektedir. Lindbergh 1927'de New York'tan Paris'e uçarak Atlantik Okyanusu'nu tek başına mola vermeden geçen ilk havacı olmuştu. *Filmin başlangıcı Türkiye'de geçiyor. İlk sahneler, İstanbul Anadolu yakasındaki Salacak iskelesinde çekilmiş, Türk sinemasından bazı oyuncular da figüran olarak yer almışlardır. Söz konusu sahnede Nubar Terziyan, Vanessa Redgrave'e tespih satmaya çalışan satıcı olarak çok kısa bir süre gözüküyor. Bu sahne aynı zamanda Salacak İskelesi'nin ve semtin bir bölümünün 1970'lerdeki halini gösteren bir belge niteliği de taşıyor. *Filmdeki Greta Ohlsson rolü için En iyi Yardımcı kadın oyuncu ödülü Ingrid Bergman'a verildiğinde,üçüncü Oscar'ını almak üzere sahneye gelen Bergman ödülü aldığı için özür dilemiş,ödülün aslında Day for Night's filmindeki performansı için Valentina Cortese'in hakkı olduğunu söylemiştir. ==Yapım== ===Çekimler=== Unsworth filmi Panavision kameralarla çekti. İç mekanlar Elstree Stüdyolarında çekildi. Dış çekimler daha çok 1973 yılında Fransa'da yapıldı ve Paris yakınlarındaki bir demiryolu atölyesi İstanbul istasyonunda duruyordu. Orta Avrupa'dan geçen trenin sahneleri, o zamanlar Pontarlier'den Gilley'e kadar yakın zamanda kapatılan demiryolu hattında Jura Dağları'nda, Montbenoît yakınlarındaki bir kesimde karda kalmış trenin sahneleri çekildi.Trains Oubliés Vol.2: Le PLM by José Banaudo, p. 54 (French). Editions du Cabri, Menton, France Karla kaplı trenin planlanan çekiminden önceki haftalarda kar eksikliğine dair endişeler vardı ve büyük miktarda kar, kamyona önemli masraflar karşılığında planlar yapıldı. Ancak, çekimden önceki gece yoğun kar yağışı fazladan karı gereksiz hale getirdi (tıpkı kar yüklü yedek kamyonların kendilerinin karda sıkışması gibi).DVD documentary "Making Murder on the Orient Express: The Ride" Sahnelerin çekildiği lüks yemek vagonu günümüzde Yunanistan'ın Selanik kentindeki OSE müzesindedir. Yerel makamlar, treni yakın gelecekte Balkanlar'da turistlerin kullanımına açacak şekilde yeniden düzenlemeyi planlıyor. ==Filmin ödülleri== ===Oscar ödülleri=== Ödül Kişi En iyi Yardımcı kadın oyuncu Ingrid Bergman Aday gösterilme: En iyi erkek oyuncu Albert Finney En iyi Görüntü yönetmeni Geoffrey Unsworth En iyi kostüm tasarımı Tony Walton En iyi orijinal müzik Richard Rodney Bennett En iyi Senaryo uyarlaması Paul Dehn ==Kaynakça== ==Dış bağlantılar== * *Allmovie.com'da "Murder on the Orient Express" Kategori:1970'lerde gerilim filmleri Kategori:Film ödülü sahipleri Kategori:Britanyalı romanlarından uyarlanan filmler Kategori:Dedektif filmleri Kategori:İstanbul'da çekilmiş filmler Kategori:Yugoslavya'da çekilmiş filmler Kategori:Konusu Yugoslavya'da geçen filmler Kategori:Konusu İstanbul'da geçen filmler Kategori:Paramount Pictures filmleri Kategori:Paul Dehn'in senaryosunu yazdığı filmler Kategori:Geoffrey Unsworth'un görüntülediği filmler Kategori:Sidney Lumet'in yönettiği filmler Kategori:Tarihî filmler Kategori:Türkiye'de çekilmiş filmler Kategori:Şark Ekspresi Kategori:Konusu trende geçen filmler Kategori:Birleşik Krallık polisiye dram filmleri Kategori:Birleşik Krallık gizem filmleri Kategori:Birleşik Krallık bağımsız filmleri Kategori:1970'lerde bağımsız filmler Kategori:1970'lerde İngilizce filmler Kategori:1974 çıkışlı dramatik filmler