HMG-KoA redüktaz yolağı

Mevalonat yolu veya HMG-KoA redüktaz yolu hemen tüm canlı hücrelerinde görülen bir metabolik yolaktır. Bu reaksiyonlar zinciri sonunda oluşan hidrofobik moleküllerin hücre zarı bakımı, hormon üretimi, proteinlerin zarlara tutturulması, ve N-glikasyon gibi çeşitli görevleri vardır. == Düzenlenme == Bu yol üzerinde yer alan birkaç anahtar enzimin DNA transkripsiyon seviyesinde üretimleri, SREBP'nin (Sterol Regulatory Element-Binding Protein-1 ve -2) etkinleştirilmesi aracılığıyla arttırılır. Hücre içi bir sterol algılayıcı olan bu protein düşük kolesterol seviyelerine duyarlıdır ve hem HMG-KoA redüktaz yolundan kolesterol üretimini canlandırır, hem de LDL reseptörü üretimini yükselterek hücre içine lipoprotein alımını arttırır. Bu yolun denetimi ayrıca HMG-KoA redüktaz mRNA translasyonu, yıkımı ve onun fosforlanması aracılığıyla da gerçekleşir. == Farmakoloji == HMG-KoA redüktaz yoluna etki eden çeşitli ilaçlar mevcuttur. * Statinler, kanda kolesterol düzeyini düşürmek için kullanılırlar. * Bifosfonatlar, osteoporoz tedavisinde kullanılırlar. == Alternatif yol == Bitkiler isoprenoitleri üretmek için hem bu yolu, hem de plastitlerde metileritritol fosfat yolağını kullanırlar. == Reaksiyonlar == * Tiolaz enzimi Asetil KoA'yı asetoasetil KoA'ya dönüştürür. * HMG-KoA sentaz enzimi, Asetil-KoA'yı asetoasetil KoA ile yoğunlaştırarak 3-hidroksi-3-metilglutaril KoA (HMG-KoA) oluşturur: Dosya:Cholesterol- Synthesis-Reaction1.png * HMG-KoA redüktaz enzimi, HMG-KoA'yı NADPH tarafından mevalonat'a indirgetir. Bu reaksiyon sitozolda gerçekleşir. Bu reaksiyonla kolesterol sentezi yoluna girilmiş olur, bu yüzden bu reaksiyonu katalizleyen HMG-KoA redüktaz, kolesterol düşürücü ilaçların hedefi olarak seçilmiştir: Dosya:Cholesterol-Synthesis-Reaction2.png * Mevalonat kinaz enzimi mevalonat'ı to 5-fosfomevalonat'a dönüştürür: Dosya:Cholesterol-Synthesis-Reaction3.png * Fosfomevalonat kinaz enzimi, 5-fosfomevalonat'ı 5-pirofosfomevalonat'a dönüştürür: Dosya:Cholesterol-Synthesis-Reaction4.png * Mevalonat-5-pirofosphate dekarboksilaz enzimi, mevalonat-5-pirofosfat'ı 3-isopentenil pirofosfat (IPP) dönüştürür: Dosya:Cholesterol-Synthesis- Reaction5.png Dosya:Cholesterol-Synthesis-Reaction6.png * İsopentenil pirofosfat izomeraz enzimi, 3-isopentenil pirofosfat'ı dimetiylallil pirofosfat'a izomerleştirir : Dosya:Cholesterol-Synthesis-Reaction7.png * Prenil transferaz enzimi (farnesil pirofosfat sentaz olarak da bilinir) ardışık yoğunlaşma reaksiyonlarını katalizler: * Dimetilallil pirofosfat, 3-isopentenil pirofosfat ile tepkiyip geranil pirofosfat oluşturur: Dosya:Cholesterol-Synthesis-Reaction8.png * Geranil pirofosfat, 3-isopentenil pirofosfat ile tepkiyip farnesil pirofosfat oluşturur: Dosya:Cholesterol- Synthesis-Reaction9.png Bisfosfonatlar prenil transferazı (ve farnesiltransferazı) ketlerler. * Skualen sentaz enzimi iki molekül farnesil pirofosfatı, NADPH tarafından indirgeterek birleştirir ve skualen oluşturur: Dosya:Cholesterol-Synthesis-Reaction10.png * Skualen monooksijenaz, skualeni NADPH tarafından indirgetip 2,3-oksidoskualen (skualen epoksit) - oluşturur: Dosya:Cholesterol-Synthesis-Reaction11.png * Lanosterol sentaz enzimi 2,3-oksidoskualen'i önce bir protosterol katyonuna ve nihayet lanosterol'e dönüştürür: Dosya:Cholesterol-Synthesis-Reaction12.png Dosya:Cholesterol- Synthesis-Reaction13.png Bunları izleyen 19 reaksiyon lanosterolu kolesterole dönüştürür. Dosya:Cholesterol-Synthesis-Reaction14.png == Kaynakça == # Berg, J.M., J.L. Tymoczko, and L. Stryer, Biochemistry. 5th ed. 2002, New York: W.H. Freeman. Kategori:Metabolik yolaklar