Kadınların oy hakkının zaman çizelgesi

küçükresim|300 px|1908 yılında dünya genelinde kadınların oy hakkı. Kadınlara oy hakkı dünyanın farklı ülkelerinde farklı zamanlarda tanınmış olan haktır. Birçok ülkede kadınlara oy hakkı, genel oy hakkından önce tanındığından belirli sınıf veya ırka mensup erkekler ve kadınlar halen oy kullanamamaktadır. Bazı ülkeler her iki cinsiyete de aynı zamanda oy hakkı tanımıştır. Bu listede kadınlara oy hakkının hangi ülkede kaç yılında tanındığı yer almaktadır. Bazı ülkeler yıllar içinde hakkın kapsamını genişletmesi nedeniyle listede birden fazla yer almaktadır. 1907 yılına kadar devlet statüsüne sahip olmasa da Yeni Zelanda, 1893 yılında parlamento seçimlerinde kadınlara oy hakkı tanıyarak bu alanda ilk kendi kendini yöneten koloni olmuştur. 1894 yılında ise Güney Avustralya kolonisi kadınlara parlamento seçimlerinde hem seçme hem de seçilme hakkı tanımıştır.'New Zealand women and the vote', URL: http://www.nzhistory.net.nz/politics/womens-suffrage , (Ministry for Culture and Heritage), updated 17 July 2014. İsveç'te kadınlara oy hakkı bazı sınırlamalara sahip olsa da 1718 ila 1772 yılları arasındaki özgürlük çağında tanınmıştır.Karlsson Sjögren, Åsa, Männen, kvinnorna och rösträtten: medborgarskap och representation 1723-1866 [Men, women and suffrage: citizenship and representation 1723-1866], Carlsson, Stockholm, 2006 (in Swedish) Avrupa'da kadınlara oy hakkını en son tanıyan bölge 1991 yılında İsviçre'nin Appenzell Innerrhoden kantonudur. (Kadınlar federal düzeyde 1971 yılından beri, yerel kantonlar düzeyinde ise 1959 ila 1991 yılları arasında oy kullanabiliyordu.) Suudi Arabistan'da kadınlar ilk kez 2015 yılındaki yerel seçimlerde oy kullanmışlardır. Diğer kadın hakları için kadınların yasal haklarının zaman çizelgesi (oy hakkı dışında) sayfasına bakabilirsiniz. == 18. yüzyıl == ===1700'ler=== ====1718==== * : Şehir loncalarının vergi ödeyen kadın üyeleri yerel şehir seçimlerinde (1758'e kadar) ve ulusal seçimlerde (1772'ye kadar) oy kullanabiliyordu. 1734 yılından itibaren ise hukuki çoğunluktan mülk sahibi olan ve vergi ödeyen kadınlara yerel seçimlerde oy kullanma hakkı getirildi. (Bu hak kaldırılmamıştır.) ===1750'ler=== ====1755==== * : 1769'da Fransız işgali sonrasında kaldırıldı.Lucien Felli, "La renaissance du Paolisme". M. Bartoli, Pasquale Paoli, père de la patrie corse, Albatros, 1974, p. 29. "Il est un point où le caractère précurseur des institutions paolines est particulièrement accusé, c'est celui du suffrage en ce qu'il était entendu de manière très large. Il prévoyait en effet le vote des femmes qui, à l'époque, ne votaient pas en France." ====1756==== * ABD'nin Massachusetts Eyaleti'nin Uxbridge şehrinde Lydia Taft'ın şehir toplantısında oy kullanmasına izin verildi. (1776 yılına kadar İngiltere'ye bağlıydı.) ===1770'ler=== ====1776==== * (Eyalet): 1807 yılında kaldırıldı. == 19. yüzyıl == ===1830'lar=== ====1838==== * ===1850'ler=== * 1853 yılında o dönemki adıyla Yeni Granada Cumhuriyeti'nin (Kolombiya) Velez Bölgesi'nde kadın ve erkeklere genel oy hakkı tanındı. Ancak Yüce Mahkeme bu düzenlemenin kadınlara ilişkin kısmını iptal etti.M C Mirrow, Latin American Constitutionalism: The Constitution of Cadiz and its legacy ====1856==== * ===1860s=== ====1861==== * Güney Avustralya: Toprak sahibi kadınlar yerel seçimlerde oy kullanabiliyordu. Genel oy hakkı 1894 yılında tanındı. ====1862==== * : Kadınlar ödedikleri vergiye göre yerel seçimlerde oy kullanabiliyordu. Genel oy hakkı 1919 yılında tanınmıştır ve 1921 seçimlerinde uygulanmaya başlanmıştır. ====1863==== * Finlandiya Grandüklüğü (): Kırsal bölgede vergi ödeyen kadınlar belediye seçimlerinde oy kullanabiliyordu. 1872 yılında şehirde yaşayan kadınlara bu hak tanınmıştır. ====1864==== * Avustralya'nın Victoria kolonisi: 1863 tarihli Seçim Kanunu ile kadınlara, kanunda yapılan bir hata ile, seçim hakkı tanındı ve kadınlar bir sonraki yıl seçimlerde oy kullandı. 1865 yılında kanun değiştirilerek kadınların oy hakkı kaldırıldı. * : Vergi ödeyen kadınlar ile öğrenilen meslekleri icra eden kadınların oy hakkı bulunmaktaydı. Ancak oylarını vekil aracılığıyla kullanıyorlardı. 1864 yılında yasama meclisi seçimlerinde kadınlar oy kullanmıştır. ====1869==== * Büyük Britanya ve İrlanda Birleşik Krallığı: Emlak vergisi mükellefi bekar kadınlar yerel seçimlerde Belediye Seçimleri Kanunu (Municipal Franchise Act) gereğince oy kullanabiliyordu. (Genel seçimlerde kısmen oy kullanma hakkı 1918'de, genel oy hakkı ise 1928 yılında tanınmıştır.) * Amerika Birleşik Devletleri'nin Wyoming Bölgesi: kadınların genel oy hakkı bulunmaktaydı. ===1870'ler=== ====1870==== * Amerika Birleşik Devletleri'nin Utah Bölgesi: 1887 yılında Edmunds-Tucker Kanunu ile kaldırılmıştır. * New York Şehri, 10 Mayıs 1872: Eşit Haklar Partisi (Equal Rights Party) Victoria C. Woodhull'ı başkanlık seçimlerinde aday göstermiştir. ===1880'ler=== ====1881==== * : Önce kadın mülk sahiplerine, birkaç yıl sonra ise kadın ev sahiplerine oy hakkı tanınmıştır. ====1884==== * Kanada'nın Ontario Bölgesi: Dul ya da hiç evlenmemiş kadınlar yerel seçimlerde oy kullanabiliyordu. Daha sonra ülkenin diğer bölgelerinde de bu hak geçerli olmuştur. ====1888==== * : Dul ya da hiç evlenmemiş kadınlara oy hakkı tanınması için anayasa değişikliği teklif edilmiştir. ====1889==== * Franceville bölgesi: Kadınlara genel oy hakkı tanınmıştır."Wee, Small Republics: A Few Examples of Popular Government," Hawaiian Gazette, Nov 1, 1895, p 1 ===1890'lar=== ====1893==== * : Meclis seçimlerinde kadınların oy hakkı bulunmaktaydı. Seçilme hakkı ise 1919 yılında tanınmıştır.'New Zealand women and the vote', URL: http://www.nzhistory.net.nz/politics/womens-suffrage , (Ministry for Culture and Heritage), updated 17-Jul-2014 * : Kadınların genel oy hakkı bulunmaktaydı.'World suffrage timeline', URL: http://www.nzhistory.net.nz/politics/womens-suffrage/world-suffrage-timeline , (Ministry for Culture and Heritage), updated 5-Aug-2015 * Colorado (ABD): Çoğunluk oyu ile kadınlara seçme hakkı tanıyan ilk eyalettir. ====1894==== * Güney Avustralya kolonisi: Tüm kadınlara genel oy hakkı tanıyan ilk kolonidir. (1861 yılında sadece mülk sahibi olan kadınlar yerel seçimlerde oy kullanabiliyordu.) Kadınlara seçilme hakkı veren ilk yer de Güney Avustralya'dır. (1895 yılında) * Büyük Britanya ve İrlanda Birleşik Krallığı: Yerel Yönetimler Kanunu ile bekar kadınlara yerel seçimlerde oy hakkı getirilmiş ve bazı evli kadınlara da oy hakkı tanınmıştır. ====1896==== * * Utah (ABD): Eyalet statüsünü yeniden kazandıktan sonra kadınlara oy hakkı tanımıştır. * * Idaho (ABD) ====1899==== * Batı Avustralya kolonisi == 20. yüzyıl == ===1900'ler=== ====1901==== * Güney Avustralya (Avustralya eyaleti): Avustralya'nın ilk federal seçiminde kadınlara oy hakkı tanınmıştır. * Batı Avustralya (Avustralya eyaleti): Avustralya'nın ilk federal seçiminde kadınlara oy hakkı tanınmıştır. ====1902==== *: Avustralya Anayasası ile Avustralya Parlamentosu aksi şekilde karar almadığı sürece her vatandaşa eyaletlerdeki alt meclislerin seçiminde oy kullanma hakkı getirildi. Güney ve Batı Avustralya'da yaşayan kadınlar 1901 seçimlerinden beri oy kullanma hakkına sahiplerdi. Birinci Parlamento döneminde, Aborijin olmayan kadınlara ülke çapında genel oy hakkı tanındı. 1902 tarihli Commonwealth Seçim Kanunu, Aborijin kadınların federal seçimlerdeki oy hakkını "Avustralya'nın Aborijin yerlileri, Anayasa'nın 41. maddesinde belirtilmediği sürece seçmen listesinde yer alamazlar." maddesi ile kaldırmıştır. Böylece 1901 seçimlerinde Güney Avustralya'da oy kullanabilen Aborijin kadınların oy hakkı ortadan kaldırılmıştır. * New South Wale (Avustralya eyaleti): Sadece beyaz kadınlar oy kullanabiliyordu. ====1903==== * Tazmanya (Avustralya eyaleti): Sadece beyaz kadınlar oy kullanabiliyordu. *: İkinci federal seçimlerde ülke genelinde kadınlara oy hakkı tanıyan ilk bağımsız ülke olmuştur. ====1905==== * ====1905==== * Queensland (Avustralya eyaleti): Yerli olmayan kadınlar oy kullanabiliyordu. thumbnail|Dünyanın ilk kadın parlamento üyeleri 1907 yılında Finlandiya'da seçilmiştir. ====1906==== * Finlandiya Grandüklüğü ( Rusya İmparatorluğu): Kadınlara oy hakkı tanıyan ilk Avrupa ülkesidir. Bir sonraki yıl yapılan seçimlerde dünyanın ilk kadın parlamento üyeleri seçilmiştir. * New Hebrides: Franceville'de olduğu gibi yerel seçimlerde kadınlara oy hakkı ve yerel konseylerde seçimle görev alma imkânı tanınmıştır. (Yerli kadınlara bu hak tanınmamıştır.)Bourdiol, Julien (1908), Condition internationale des Nouvelles-Hebrides, p 106 sağ|küçükresim|Victoria'da kadınlara oy hakkı tartışmaları 1887 tarihinde Melbourne Punch karikatürü ile hicvedilmiştir. ====1908==== *: Sadece yerel seçimlerde kadınlara oy hakkı tanınmıştır. * Victoria (Avustralya eyaleti): Sadece beyaz kadınlara oy hakkı tanınmıştır. ===1910'lar=== ====1910==== * Washington (ABD) ====1911==== * California (ABD) * : Julieta Lanteri, oy hakkı için dava açmış ve kazanmıştır. ====1912==== * Oregon (ABD) * Kansas (ABD) * Arizona (ABD) ====1913==== * Alaska (ABD) * ====1914==== * Montana (ABD) * Nevada (ABD) ====1915==== thumbnail|upright=1.4|Empire State Kampanyası döneminde Puck dergisinde yayımlanan harita. New York Eyaleti Anayasası'nda değişiklik yapılarak kadınlara oy hakkı tanınmasını öngören kampanya 1915 yılındaki referandumda başarısızlıkla sonuçlanmıştır. * * ====1916==== * Manitoba (Kanada bölgesi) * Saskatchewan (Kanada bölgesi) * Alberta (Kanada bölgesi) ====1917==== * New York (ABD) * Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti * * Belarus Halk Cumhuriyeti * * (bağımsız ülke olarak) * * British Columbia (Kanada bölgesi) * Ontario (Kanada bölgesi) * : Savaş nedeniyle dul kalan, deniz aşırı bölgelerde hizmet veren ve ailesi deniz aşırı ülkelerde olan kadınlara oy hakkı tanınmıştır. * Rusya Cumhuriyeti * Ukrayna Halk Cumhuriyeti * : Anayasasında yer almıştır. * 20px Kırım Halk Cumhuriyeti ====1918==== * Michigan (ABD) * South Dakota (ABD) * Oklahoma (ABD) * * * : 21 yaşından büyük, annesi yabancı olmayan ve bölgelere göre belirlenen kıstasları taşıyan kadınlar oy kullanabiliyordu. * Nova Scotia (Kanada bölgesi) * * Moldova (Sovyetler Birliği) * İkinci Polonya Cumhuriyeti * Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti See article 4 of the 1918 constitution of the R.S.F.S.R.. (Sovyetler Birliği) * Kırgızistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti (Sovyetler Birliği) * Büyük Britanya ve İrlanda Birleşik Krallığı: 30 yaşından büyük ve belirli kriterleri sağlayan kadınlar oy kullanabiliyordu. Erkekler ise Birinci Dünya Savaşı'na katılmış ise 19, diğer hallerde ise 21 yaşında oy kullanabiliyordu. ====1919==== * : Yerel seçimlerde kadınlar oy kullanabiliyordu. * * (1945 yılında genel oy hakkı tanınmıştır.) * * (Seçilme hakkı 1917'de tanınmıştı.) * (Kadınlar parlamento seçimlerinde aday olabiliyorlardı.) * New Brunswick (Kanada bölgesi) (Seçilme hakkı 1934 yılında güvence altına alınmıştır.) * Minnesota (ABD) * Güney Rodezya (İngiliz kolonisi): Kadınlara parlamento seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı tanınmıştır. ===1920'ler=== ====1920==== * * *: Tüm eyaletlerdeki kadınlara oy hakkı tanınmıştır. ====1921==== * * Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti (Sovyetler Birliği) ====1922==== *: Bağımsız olduktan sonra herkese genel oy hakkı tanınmıştır. * (Kanada bölgesi) * Yucatan (Meksika eyaleti): Bölgesel seçimler ile kongre seçimlerinde kadınlara oy hakkı tanınmıştır. ====1924==== *: Matilde Hidalgo de Prócel oy hakkı için dava açmış ve kazanmıştır. *: Bekar ve dul kadınlar yerel seçimlerde oy kullanabiliyordu. *: Bu yıla kadar seçim sistemi mevcut değildi. * * Kazakistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti (Sovyetler Birliği) * Tacikistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti (Sovyetler Birliği) ====1925==== *: Kadınlar sadece yerel seçimlerde oy kullanabiliyordu. * Newfoundland Dominyonu: 25 yaşından büyük kadınlar oy kullanabiliyordu. Erkeklerde ise bu yaş 21'di. ====1927==== * Türkmenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti (Sovyetler Birliği) *: Cerro Chato plebisitinde kadınlar oy kullanmıştır. ====1928==== *: Kadınlar ile erkeklere 1928 tarihli Halkın Temsili Kanunu ile eşit oy hakkı tanınmıştır. ====1929==== *: Bazı sınırlamalar olmakla birlikte kadınlar yerel seçimlerde oy kullanabiliyordu. *: kadınlara oy hakkı tanınmıştır. *: Anayasada kadınların oy hakkı yer almıştır. ===1930'lar=== ====1930==== * (Women's Enfranchisement Act, 1930): Sadece beyaz kadınlara oy kullanma hakkı tanınmıştır. *: Kadınlara yerel seçimlerde oy kullanma hakkı tanınmıştır. ====1931==== * *: Taşınmaz sahibi kadınlara 320 numaralı yasama kararı gereğince yerel seçimlerde oy kullanma hakkı tanındı. *: Eğitim seviyesine göre kadınlara oy kullanma hakkı tanındı. *: Kadınlara genel oy hakkı tanındı. ====1932==== *küçükresim|229x229pik|Brezilya'da ilk seçmenler, Rio Grande do Norte, 1928. * * ====1934==== *. Kadınlara yerel seçimlerde oy kullanma hakkı tanınmıştır. * *: Kadınların oy kullanma hakkı genişletildi. * Tabasco (Meksika eyaleti): Kadınlara yerel seçimlerde ve kongre seçimlerinde oy kullanma hakkı tanınmıştır. *: Kadınlara genel seçimlerde oy kullanma hakkı tanınmıştır. ====1935==== * Britanya Hindistanı *: kadınlara oy kullanma hakkı tanınmıştır. ====1937==== * Hollanda Doğu Hint Adaları: Sadece Avrupalı kadınlara oy kullanma hakkı tanınmıştır. * ====1938==== * *: Sadece çocuk sahibi olan kadınlara oy hakkı tanınmıştır. * Özbekistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti (Sovyetler Birliği) ====1939==== *: Okur yazar olma ve belirli bir yaş sınırı ile kadınlara oy hakkı tanınmıştır. *: Belirli sınırlamalarla birlikte herkese genel oy hakkı tanınmıştır. Sınırlamalar daha çok kadınlara yönelik olmuştur. ===1940'lar=== ====1940==== * Quebec (Kanada bölgesi) ====1941==== * Hollanda Doğu Hint Adaları: Sadece Avrupalı kadınlara oy hakkı tanınmıştır. * : Bazı sınırlamalar ile kadınlara oy hakkı tanınmıştır. ====1942==== * ====1944==== *: Mülk sahibi kadınlara oy hakkı tanınmıştır. * * ====1945==== * * Hollanda Doğu Hint Adaları: * : Sadece okuma yazma bilen kadınlara oy hakkı tanınmıştır. * Extension to the women of the right to vote * * * Fransız Togoland * ====1946==== * * Fransız Somaliland * * *: Sadece Amerikan kökenli kadınlara oy hakkı tanınmıştır. Yerli kadın ve erkeklere 1951 yılında seçme hakkı tanınmıştır. * Birleşik Krallık Filistin Mandası *: Oy hakkı genişletilmiştir. * * * ====1947==== *Gregory Hammond, The Women's Suffrage Movement and Feminism in Argentina From Roca to Peron (U of New Mexico Press; 2011) * (Bazı sınırlamalar ile birlikte Tayvan da dahildir.) * *: Kadınlara sadece yerel seçimlerde oy hakkı tanınmıştır. * * * ====1948==== * Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Evrensel Bildirisi'nin 21. maddesini kabul etti. * * (ülkenin kuruluşu ile birlikte) * * * Dutch Surinam ====1949==== *: Kadınlara tüm seçimlerde oy hakkı tanınmıştır. * * * * ===1950'ler=== ====1950==== * * (Bütün sınırlamalar kaldırıldı.) * * ====1951==== * * * * * * ====1952==== * Birleşmiş Milletler Kadınların Siyasi Haklarına Dair Sözleşme'yi kabul etti. * * * * (Eğitim şartı vardı.) ====1953==== * * *: Genel seçimlerde tüm kadınlara oy hakkı getirildi. ====1954==== * * ====1955==== * * * * * ====1956==== * * * * * * *: Ülke çapında tüm kadınlara oy hakkı getirildi. Daha önce sadece okuma yazma bilen kadınlar oy kullanabiliyordu. * Britanya Somalisi ====1957==== * (Anayasa gereği) * * Güney Rodezya * (Ülke çapında) ====1958==== * * * * * (Güney) ====1959==== * * Vaud (İsviçre kantonu) * Neuchâtel (İsviçre kantonu) * * * * ===1960'lar=== ====1960==== * * * Cenevre (İsviçre kantonu) * ====1961==== * * * * * * ====1962==== * *: Aborijin kadın ve erkeklere oy hakkı tanınmıştır. * (İptal edildi.) (Erkekler dahil) * * * Kuzey Rodezya ====1963==== * * * * (Referandum ile) * * ====1964==== * * * (Papua Bölgesi ve Yeni Gine Bölgesi) * ====1965==== * * * * (Tüm sınırlamalar kaldırıldı.) ====1966==== * Basel- Stadt (İsviçre kantonu) ====1967==== * *: kadınların oy hakkı erkeklerde olduğu gibi temel hak haline getirildi. * * * ====1968==== * Basel-Landschaft (İsviçre kantonu) * (Genel oy) * * (Birkaç hak sadece erkeklere ayrıldı.) ===1970'ler=== ====1970==== * * Kuzey Yemen ====1971==== * (federal düzeyde) ====1972==== * (Kuruluşunda tanındı.) ====1973==== * (2002 yılına dek Bahreyn'de seçim yapılmadı.) ====1974==== * * ====1975==== * * * * * ====1976==== * Doğu Timur Bölgesi * (Karanfil Devrimi ile tüm sınırlamalar kaldırılmıştır.) ====1977==== * ====1978==== * * * (Kuzey) * ===1980'ler=== ====1980==== * ====1984==== * ====1985==== * (ilk defa) ====1986==== * ====1989==== * ===1990'lar=== ====1990==== * * Appenzell Innerrhoden (İsviçre Kantonu): İsviçre Federal Yüksek Mahkemesi kararı ile kadınlara oy hakkı tanınmıştır. ====1996==== * (Taliban tarafından kaldırıldı.) ====1999==== * * (Kaldırıldı.) ==21. yüzyıl == ===2000'ler=== ====2001==== * (Taliban'ın gücünü yitirmesi sonrasında geri getirildi.) ====2003==== * ====2005==== * (yeniden getirildi.) ====2006==== * (UAE) (kadın ve erkekler için sınırlı oy hakkı) ===2010'lar=== ====2015==== *: Yerel seçimlerde seçilme hakkı ile birlikte getirildi. Not: Bazı ülkelerde hem erkekler hem de kadınlar sınırlı oy hakkına sahiptir. Örneğin Brunei sultanlık ile yönetildiğinden genel seçimler yoktur, seçimler sadece yerel konularla ilgili yapılır. Birleşik Arap Emirlikleri'nde 7 emirliğin hükümdarları Federal Ulusal Konsey'de Emirlik vatandaşlarının %12'sini temsil edecek şekilde belirli oranda seçmeni atar. == Kaynakça == ==Ayrıca bakınız== * Süfrajet == Dış bağlantılar == * Google Spreadsheet with map—above timeline data has been tabulated and can be viewed on a world map for any given year. Kategori:Seçimler Kategori:Feminizm