Temel çoğalma sayısı

Epidemiyolojide, temel çoğalma sayısı veya temel üreme sayısı (bazen temel üreme oranı olarak da adlandırılır), R_0, tüm bireylerin enfeksiyona duyarlı olduğu bir popülasyonda, bir vaka tarafından doğrudan oluşturulan beklenen vaka sayısı olarak düşünülebilir. Tanım, başka hiçbir bireyin enfekte olmadığı veya aşılanmadığı (doğal olarak veya aşılama yoluyla) durumu açıklar. Avustralya Sağlık Bakanlığı'nınki gibi bazı tanımlar, "hastalığın bulaşmasına kasıtlı herhangi bir müdahalenin" olmadığı durumu da tanıma ekler. Temel çoğalma sayısı, etkili çoğaltma numarası ile karıştırılmamalıdır. R (veya R_e), Etkili çoğaltma numarası, popülasyonun mevcut durumunda oluşan ve enfekte olmamış durumda olması gerekmeyen vakaların sayısıdır. Ayrıca şunu not etmek önemlidir: R_0 boyutsuz bir sayıdır ve zaman birimi, veya zamanın iki katına çıkması gibi birimlere sahip olan bir oran değildir. R_0 çevresel koşullar ve enfekte popülasyonun davranışı gibi diğer faktörlerden de etkilendiği için bir patojen için biyolojik bir sabit değildir. Ayrıca R_0 değerler genellikle matematiksel modellerden tahmin edilir ve tahmin edilen değerler kullanılan modele ve diğer parametrelerin değerlerine bağlıdır. Bu nedenle, literatürde verilen değerler yalnızca verilen bağlamda anlamlıdır ve eski değerlerin kullanılmaması veya farklı modellere göre değerlerin karşılaştırılmaması önerilir. R_0 tek başına bir enfeksiyonun popülasyonda ne kadar hızlı yayıldığına dair bir tahmin vermez. R_0'ın en önemli kullanımları, ortaya çıkan bulaşıcı bir hastalığın bir popülasyona yayılıp yayılamayacağını ve bir hastalığı ortadan kaldırmak için aşılama yoluyla nüfusun ne kadarının aşılanması gerektiğini belirlemede kullanılmasıdır. Yaygın olarak kullanılan enfeksiyon modellerinde, R_0 > 1 olması, enfeksiyonun popülasyonda yayılmaya başlayabileceğine, ancak R_0 < 1 yayılmayacağına işaret eder. Genellikle R_0 değeri ne kadar büyükse salgını kontrol etmek de o kadar zordur. Basit modellerde, enfeksiyonun sürekli yayılmasını önlemek için etkili bir şekilde aşılanması gereken (enfeksiyona duyarlı olmayan) nüfus oranının daha büyük olması gerekir. 1 - 1 / R_0. Tersine, endemik dengede enfeksiyona duyarlı kalan popülasyonun oranı 1 / R_0 olur. == Tarihçe == Temel üreme kavramının kökleri, Ronald Ross, Alfred Lotka ve diğerlerinin çalışmaları aracılığıyla izlenebilir, ancak epidemiyolojideki ilk modern uygulaması, 1952'de George MacDonald tarafından sıtma konusunda yapılmıştır. küçükresim|R_0 başka bir kişiden enfekte olan ortalama kişi sayısıdır. Örneğin, Ebola'da R_0 değeri 2'dir, yani ortalama olarak, Ebola olan 1 kişi bunu diğer 2 kişiye aktaracaktır. ==Bazı Bulaşıcı Hastalıkların R_0 Değerleri== Hastalık Bulaşma Şekli R_0 Değeri Kızamık Aerosol 12–18 Suçiçeği Aerosol 10–12 Kabakulak Solunum damlacıkları 10–12 Australian government Department of Health Mumps Laboratory Case Definition (LCD) Çocuk felci Fekal-oral yol 5–7 Kızamıkçık Solunum damlacıkları 5–7 Boğmaca Solunum damlacıkları 5,5 Çiçek hastalığı Solunum damlacıkları 3,5–6 HIV / AIDS Vücut sıvısı 2–5 SARS Solunum damlacıkları 0,19–1,08 SARS-CoV-2 / COVID-19 Solunum damlacıkları (Aerosol iletimi inceleme altında) 2–6 Nezle, soğuk algınlığı Solunum damlacıkları 2–3 Difteri Tükürük 1,7–4,3 Grip (1918 İspanyol gribi) Solunum damlacıkları 1,4–2,8 Ebola (2014 Ebola salgını ) Vücut sıvısı 1,5–1,9 Grip (2009 domuz gribi salgını) Solunum damlacıkları 1,4–1,6 Grip (mevsimsel suşlar) Solunum damlacıkları 0,9–2,1 MERS Solunum damlacıkları 0,3–0,8 == Kaynakça == == Konuyla ilgili yayınlar == * * * * Kategori:Pandemiler Kategori:Salgınlar Kategori:Epidemiyoloji