Beklenen yaşam süresi

Beklenen yaşam süresi bir canlının ortalama ne kadar yaşadığını ortaya koyan istatistiki bir ölçüttür. Beklenen yaşam süresi genel olarak farklı cinsiyetler ve coğrafyalar için ayrı ayrı hesaplanır. Bu ölçüt genel olarak doğumda bir insanın ortalama ne kadar yaşayabileceğini belirtmek için kullanılır ve bu değer ölüm anındaki yaşa eşittir. Bununla beraber "beklenen yaşam süresi" teknik olarak her yaş için hesaplanabilir ve insanın kalan yaşam süresini verebilir. Beklenen yaşam süresi, hesaplamak için seçilen gruba göre büyük değişiklik gösterebilir. Örneğin yüksek çocuk ölümlerinin yaşandığı bir ülkede beklenen yaşam süresi yaşamın ilk birkaç senesinde çok hassastır. Bundan dolayı 5 yaşından sonrası için hesaplanan beklenen yaşam süresi kullanılabilir ve bu ölçüt çocuk ölümleri haricindeki etkilerin incelenmesinde kolaylık sağlar. Terim genellikle insan bağlamında ama aynı zamanda bitki veya hayvanlar için de kullanılır. Üretilen nesneler için de kullanılan terim gıdalarda raf ömrü olarak da anılmaktadır. == Ülkelere göre yaşam süreleri == küçükresim|400px|CIA World Factbook 2008'e göre dünya üzerinde yaşam süreleri (yaş). {| width=100% |- | valign=top | | valign=top | |} İnsanlarda ortalama yaşam süresi ülkelere göre farklılıklar gösterebilmektedir. Esvatini'de 39,5 yıl news.bbc.co.uk , BBC Ülke Profil: Svaziland (BM referans veri) olan yaşam süresi Japonya'da 81 yıldır.Ansley J. Coale and Judith Banister. Five Decades of Missing Females in China , Proceedings of the American Philosophical Society 140 (4): 421-450 Andorra ise 83,5 yıl ile dünyanın en uzun ortalama yaşam süresine sahip ülkesidir. Türkiye'de ise 2008 yılı itibarıyla beklenen yaşam süresi TÜİK tarafından 73.6 yıl olarak açıklanmıştır. TÜİK Verileri Bilinen en uzun yaşamış insan ise 128 yıl ile Türk kadın Halim Solmaz'dır. Dünyada yaşam süresi, çoğunlukla halk sağlığı, tıbbi bakım ve diyetlere göre ülkeden ülkeye büyük farklılıklar gösterir. Ölümler yoksul ülkelerde çoğunlukla savaş, açlık ve hastalıklardan (AIDS, Sıtma, vb) kaynaklanmaktadır. == Türkiye'de ortalama yaşam süresi == Akdeniz Üniversitesi Gerontoloji (Yaşlılık Bilimi) Bölümünce sürdürülen araştırmalara göre, il ve ilçelere göre yapılan değerlendirmede Türkiye'de en uzun ömürlülerin Nazilli'de, en kısa ömürlülerin ise Yozgat'ta olduğu ortaya çıkmıştır.http://arsiv.sabah.com.tr/2009/04/20/haber,6D93CEE29AF445AD9786C6371B5EED03.html En uzun yaşam Nazilli'de Türkiye'nin en uzun ömürlü ama en sağlıklı insanlarının büyük çoğunlukta yaşadığı ilin Aydın, ilçenin ise Nazilli olduğu ortaya çıkmıştır. 2009 yılı itibarıyla her 100 kişiden 23'ü 60 yaş üzerinde, 90 yaş üzeri 161 sağlıklı yaşlı bulunmaktadır. Aynı araştırmaya göre, TÜİK verilerine göre Yozgat ve çevresinde 65-75 yaş aralığında ölümlere daha sık rastlandığını, 80-90 ve üzeri yaş gruplarına çok yoğun rastlanmadığı ortaya çıkmıştır. Bölgelerin yaşam sürelerine göre yapılan ölçümlerde en uzun ömürlülerin Karadeniz Bölgesi'nde, en kısa ömürlülerin Güneydoğu ve Doğu Anadolu Bölgesi'nde olduğu görülmüştür. === Türkiye'de ortalama yaşam süresi http://www.tuik.gov.tr/Gosterge.do?id=3712&sayfa;=giris& metot=IlgiliGosterge === Dönemi Ortalama Yaşam Süresi Kadın Ortalama Yaşam Süresi Erkek Ortalama Yaşam Süresi 2020 78.6 81.3 75.9 2012* 75 78 72 2008 73.6 75.8 71.4 ===Zaman içindeki değişim=== Aşağıdaki bilgiler 1961 Encyclopædia Britannica ve diğer kaynaklardan elde edilmiş olup bazıları şüpheli doğruluktadır. Aksi belirtilmediği sürece bir bütün olarak dünya nüfusunun yaşam beklentilerini temsil eder. Çoğu durumda yaşam beklentisi, sınıf ve cinsiyete göre önemli ölçüde değişmiştir. Doğumda beklenen yaşam süresi bebek ölüm oranı hesaba katılır ancak doğum öncesi ölüm oranını dikkate almaz. Çağ Doğumdan itibaren beklenen ömür süresi, (Yıl) Notlar Paleolitik 33 Modern avcı-toplayıcı nüfuslardan elde edilen verilere dayanarak 15 yaşında yaşam beklentisinin ilave 39 yıl (toplam 54 yaş) olduğu ve % 60 olasılıkla 15'e ulaştığı tahmin edilmektedir. Neolitik 20 \- 33 Erken Neolitik verilere göre 15 yaşında toplam yaşam beklentisi 28-33 yıldır. Bronz Çağı ve Demir Çağı 26 Erken ve Orta Tunç Çağı verilerine göre 15'te toplam yaşam beklentisi 28-36 yıldır. Klasik Yunanistan 25Mogens Herman Hansen, The Shotgun Method, p. 55. \- 28 Atina Agora ve Korint verilerine göre 15 yaşında toplam yaşam beklentisi 37-41 yıldır. Klasik Roma 20 - 30 Veriler eksiktir ancak bilgisayar modelleri tahmin vermektedir. Bir insan 20 yaşına kadar hayatta kalırsa yaklaşık 30 yıl daha yaşamayı bekleyebilirdi. Kadınlar için yaşam beklentisi muhtemelen erkeklerden biraz daha uzundu. Ortaçağ İslam dünyası 35+ Akademisyenlerin ortalama ömrü 59-84,3 yıldı. Kolomb-öncesi Güney Birleşik Devletler 25–30 Ortaçağ sonu İngiliz asilleri 30 21 yaşında bir aristokratın yaşam beklentisi 43 yıldı (toplam 64 yaş)."Expectations of Life" by H.O. Lancaster (page 8) Erken modern İngiltere 33–40 18. yüzyılda erkekler için 34 yıl. Pre-Champlain Kanada Denizcileri 60 Samuel de Champlain, Mi'kmaq ve Huron topluluklarına yaptığı ziyaretlerde 100 yaşın üzerinde insanlarla tanıştığını yazdı. Daniel Paul, bölgedeki inanılmaz yaşam süresini düşük strese ve yağsız et, çeşitli sebzeler ve baklagillerden oluşan sağlıklı bir diyete bağlar. 18.-yüzyıl Prusya 24.7 Erkekler için. 18.-yüzyıl Fransa 27.5-30 Erkekler için. 18.-yüzyıl Çin devleti 39.6 Erkekler için. 18th-yüzyıl Edo Japonya 41.1 Erkekler için. 19.-yüzyıl İngiliz Hindistanı 25.4 19.-yüzyıl başı İngiltere 40 1900 dünya ortalaması 31 1950 dünya ortalaması 48 2017 dünya ortalaması 72.2 == Kaynakça == Kategori:Demografi Kategori:Nüfus Kategori:Gerontoloji