Çelyabinsk

Çelyabinsk (Rusça: Челябинск, Çelâbinsk, Tatarca: Çiləbe, Başkurtça: Siləbe, Kazakça: Çelâbi, Çuvaşça: Čelepi) - Rusya'nın büyük bir şehri, Çelyabinsk Oblastı'nın yönetim merkezi olan şehrin 2019 sayımına göre nüfusu 1 200 720'tir. Büyük transport kavşağı (demir yolları ve asfalt yolları; Trans Sibirya Demiryolu). Şehirde Çelyabinsk Balandino ve Çelyabinsk Şagol isimli iki havaalanı bulunmaktadır. Büyük sanayileşmiş merkez Metalurji, Makine mühendisliği, metal işi, cihaz işi, hafif sanayi, gıda kaynaklı sanayi. 1795 yılında 2700 civarı olan nüfusu 1897 yılından beri hızla artmıştır. 2020 itibarıyla nüfusuna göre Rusya'nın en büyük yedinci şehridir. ==Etimoloji== Yevgeniy Pospelov tarafından düzenlenen “Dünyanın Coğrafi İsimleri” adlı toponymik sözlüğe göre, köyün adı Çelebi'nin kişisel adı olan “Çelebi'nin (“eğitimli”) yer aldığı Çelebi bölgesinde kuruldu. Bazı bilginlere göre (U. K. Safiulin, G. F. Satarov, Yu. G. Podkorytov), köy efsanevi Türk kahramanı Selambey tarafından kurulduSelambey. G. A. Turbin, "Çelebi" fahri unvanına sahip Başkurt Türklerinden Tarkhan Taymas Shaimov köyü olduğuna inandı. Moğol İmparatorluğu ve Altın Orda zamanında, Celebi'nin fahri adı ve unvanı dağıtıldı. İslam dünyasındaki ünlü antroponi, güçlü, etkili bir kişi anlamına gelen epitetlere atıfta bulunur. Tarihte, bu antroponinin varlığına dair birçok kanıt bulunabilir. Mesela efsaneye göre, Altın Orda Devleti'nin yanından keşiş Peresvet ile bir önceki savaşta Kulikovo sahasında Celebey kahramanı katıldı. == Tarihi == Şehri 1736 yılında Tatar Türklerinden bey Tevkelev kurmuştur. Şehir nüfusunda azımsanmayacak oranda Tatar, Kazak, Başkort gibi Türk kökenliler vardır. 15 Şubat 2013'te şehrin üzerinde iki dakika kadar gözlendikten sonra patlamalarla dağılan bir meteor, 200'ü çocuk 950 kadar kişinin yaralanmasına sebep oldu. Yaralanmalar, düşen cam parçaları gibi cisimlerden kaynaklanıyor. == Coğrafya == Ural Dağları'nın hemen doğusunda, Miass Nehri üzerindeki. Şehir Ural Dağlarına yakın olup, Moskovanın 1919 km doğusunda yer alır. == Nüfus == Kilometrekareye 2287,90 insan denk gelmektedir. Nüfus dağılımı, yıllara göre 1795 1856 1882 1897 1905 1913 1916 1923 1926 1931 2700 ↗4300 ↗7700 ↗20 000 ↗35 500 ↗65 100 ↗67 300 ↘54 300 ↗59 000 ↗116 889 1933 1939 1956 1959 1962 1967 1970 1973 1975 1976 ↗210 000 ↗273 116 ↗612 000 ↗689 049 ↗751 000 ↗836 000 ↗875 210 ↗928 000 ↗989 000 →989 000 1979 1982 1985 1986 1987 1989 1990 1991 1992 1993 ↗1 029 522 ↗1 066 000 ↗1 105 000 →1 105 000 ↗1 119 000 ↗1 141 777 ↘1 113 000 ↗1 148 000 ↘1 143 000 ↘1 135 000 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 ↘1 125 000 ↘1 086 000 ↘1 083 000 ↗1 084 000 →1 084 000 ↗1 086 300 ↘1 083 200 ↘1 081 100 ↘1 077 174 ↘1 076 000 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 ↘1 071 000 ↗1 095 100 ↘1 093 000 ↘1 091 500 ↗1 092 500 ↗1 093 699 ↗1 130 132 ↗1 131 108 ↗1 143 458 ↗1 156 201 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 ↗1 169 432 ↗1 183 387 ↗1 191 994 ↗1 198 858 ↗1 202 371 ↘1 200 719 ↘1 196 680 Etnik yapı (2010): Ruslar - %85,1, Tatar Türkleri - %5,2, Başkurt Türkleri - %2,8, Ukraynalılar - %2,1, Almanlar - %1,0 == Din == Eskiden tamamı Müslüman olan bir bölge olan Çelyabinsk'te günümüzde dahi çok sayıda cami vardır. Camiler: * 129 № Ak Camii (Elkin cd., 16) * 90 № camii (Bransk cd., 17) * 901 № İsmaili camii (Zafer cd., 398а) * 812 № Metallurji bölge camii (Baykal cd., 29а) == Kardeş şehirler == === Yerli === : Ufa, Rusya - 1999 Уфа (Башкортостан) . : Kazan, Rusya - 2002 Казань (Республика Татарстан) . : Omsk, Rusya - 2002 Омск (Россия) . === Yabancı === : Columbia, ABD - 1995 Коламбия (США, штат Южная Каролина) . : Nottinghamshire, Birleşik Krallık - 2000 Графство Ноттингемшир (Англия) . : Ramla, Israil - 2000 Рамла (Израиль) . : Urumçi, Çin - 2004 Урумчи (Китай) . == Dış bağlantılar == * * MultiMap.com'dan Çelyabinsk haritası * Çelyabinsk'in uydu resimleri. Kuzeydeki (çelik fabrikasının oluşturduğu) ve güneydeki (traktör fabrikasının ve elektrik santralinin sebep olduğu) kirlilik alanlarına dikkat edin. * Çelyabin yerleşimine düşen meteora dair == Kaynakça ==