Üsküp 2014

küçükresim|220x220px |Yapımı tamamlanan binaların görüntüsü (2014). küçükresim|220x220px|1963 depreminden önce Ulusal Tiyatro ve Kale küçükresim|220x220px|Taş Köprü'den Makaedonya Meydanı görüntüsü, Temmuz 2011 küçükresim|220x220px |Onarılan Goce Delčev Köprüsünün üstten görünümü küçükresim|220x220px|Arkeoloji Müzesi binası sağ|küçükresim|220x220px |Makedonya Mücadele Müzesi sağ|küçükresim|220x220px|Makedonya Mücadele Müzesi'nin gece görüntüsü küçükresim|220x220px|Ulusal Tiyatro binası küçükresim|Makedonya Meydanı yakınlarında yenilenmiş bina cepheleri küçükresim|Elektronik İletişim Ajansı (sağdaki) küçükresim|220x220px|Mali Polis ve Dışişleri Bakanlığı binaları küçükresim|220x220px|I. Justinianus Anıtı sağ|küçükresim|220x220px|Makedonya Meydanı'ndaki Pavilyon küçükresim|220x220px|Makedonya Zafer Kapısı sağ|küçükresim|220x220px|Çar Samuil Anıtı küçükresim|220x220px|Savaşçı Anıtı Üsküp 2014 (Makedonca: Скопје 2014) Makedonya Cumhuriyeti hükûmeti tarafından finanse edilen ve iktidar partisi olan Makedonya'nın Ulusal Birliği Demokratik Partisi'nin Üsküp'e 2014 yılı itibarıyla daha klasik bir görüntü verme hedefi doğrultusunda gerçekleştirilmiş projedir. Resmi olarak 2010'de duyurulan proje, pek çok yeni müze ve kamu binasının inşa edilmesini; Makedonya Bölgesindeki tarihi kişiliklerinin anıtlarının dikilmesini içerir. Proje kapsamında yaklaşık 20 binanın inşa edilmesi ve kırktan fazla anıt dikilmesi vardır. Proje, milliyetçi-tarihselci kitsch oluşturduğu şeklinde eleştirilere maruz kalmış ve ayrıca 80-500 milyon avro arasında tahmin edilen maliyeti nedeniyle tartışma yaratmıştır. == Arka plan == 1963 Üsküp depremi, merkezdeki neo-klasik binalar da dahil olmak üzere şehrin yaklaşık %80'ini yıkmış.Marking the 44th anniversary of the catastrophic 1963 Skopje earthquake MRT, Thursday, 26 Temmuz 2007 ve yeniden inşa sürecinde Sosyalist mimari anlayışında sade binalar yapılmıştı. Üsküp'e daha anıtsal ve görsel olarak hoş bir görünüm kazandıracak bir projenin gerektiğine dair hükûmetin gösterdiği başlıca gerekçe budur. Projenin bir bölümü depremden yıkılan veya önemli hasar görülen binaların yeniden inşasını içerir. Ulusal Tiyatro, Eski Belediye Binası ve Kalebu yapılardandır. Ocak 2012'de Makedonya Kapısı'nı açılışında yaptığı konuşmada Başbakan Nikola Gruevski Üsküp 2014 projesinin kendi fikri olduğunu ifade etmiştir. === Eleştiriler === Üsküp 2014 projesi ilk duyurulduğu andan itibaren çeşitli gruplar tarafından eleştiriye uğradı. Projenin tahmini masrafı 80 ile 500 milyon avro arasında idi Is Macedonia's capital being turned into a theme park? , CNN, Ekim 10, 2011Macedonian Culture Strategy: Milestone or Wish List? , BalkanInsight, 15 Nov 12 ve pek çokları tarafından işsizlik ve yoksulluğun yüksek olduğu ülke için proje bir israf olarak değerlendirildi. Ayrıca projenin amacının dikkati söz konusu problemlerden uzaklaştırmak olduğu iddia edilmiştir. Ana muhalafet partisi Makedonya Sosyal Demokratlar Birliği, projeye karşı çıkmış ve anıtların hükûmetin ödediğinden 6-10 kat düşük fiyata mal edilebileceğini iddia etmiştir. Ayrıca proje, hükûmetin Büyük İskender ve II. Filip gibi Antik Makedon kişilikleri kendine mal etmeye çalıştığı "antikleştirme" politikasının bir parçası olarak görülmüştür. Projenin zamanlaması -ülkenin Yunanistan ile devam eden isim tartışması nedeniyle NATO'ya davet edilmemesinin ardından başlatılması - bir misilleme veya Yunanistan'a baskı yapma denemesi olduğu şeklinde spekülasyonlara yol açtı.Ghosts of the past endanger Macedonia's future. Bazı şehir sakinleri, planı şehirde tadilat yapmaya odaklanmış muhafazakâr bir hükûmetin milliyetçiliğinin simgesi olduğu kadar ulusun geçmişine müdahale olarak görüp bir mini-Las Vegas olarak adlandırmışlar,The Guardian, Macedonia statue: Alexander the Great or a warrior on a horse? , Sunday 14 Ağustos 2011 bazıları ise geçmişe saygı gösteriliyor olmasını takdir etmişlerdir. NikolaGruevski'nin eski danışmanı Sam Vaknin ise projenin Yunan veya Bulgar karşıtı değil, Arnavut karşıtı olduğunu ifade etmiş ve bir söyleşide şunları söylemiştir: "Antikleştirmenin çifte amacı var; Arnavutları marjinalleştirme ve Arnavutların Makedonlaşmasını engelleyen bir kimlik yaratmak". Ne var ki projeye sonradan Nexhat Agolli, Josif Bageri ve Pjetër Bogdani, gibi Arnavut kökenlilerin tasvirleri ile Sanat Köprsü ve Skanderbeg Meydanı'nın inşası da eklendi. Mimarlar projeyi estetik yönden eleştirmekte ve paranın modern binaların inşasına harcanması gerektiğine inanmaktadır; proje ulusal kitsch olarak da adlandırılır. == Planlar == === Köprüler === ==== Yeni köprü inşaatları ==== ===== Sanat Köprüsü ===== Üsküp 2014 projesi şehir merkezinde Vardar üstüne iki yeni yaya köprüsü inşasını içerir Özgürlük Köprüsü ile Göz Köprüsü arasındaki Sanat Köprüsü bunlardan birisidir. Köprü üzerinde biri ortada, 14'er tanesi iki yanda olmak üzere 29 heykel bulunur. 83 metre uzunluğunda, 9.2 metre genişliğindedir. ===== Göz Köprüsü ===== Proje kapsamında inşa edilen bir diğer köprü Göz Köprüsü'dür.Taşköprü ile Sanat Köprüsü arasında yer alan köprünün inşası 2011'de başladı. Bir yaya köprüsü olan Göz Köprüsü'nde 28 heykel bulunur. ==== Mevcut köprülerin onarımı ==== ===== Özgürlük Köprüsü ===== Projenin kapsamında Üsküp merkezindeki köprülerin onarımı da vardır. Bunlardan birisi Vojvoda Vasil Adžilarski Caddesi'ni Stiv Naumov Caddesi'ne bağlayan Özgürlük Köprüsü'dür. 1936'da inşa edilmiş köprünün onarımı 2011'de başladı. ===== Goce Delčev Köprüsü ===== Ilinden Bulvarı'nı Goce Delčev Bulvarı'na bağlayan Goce Delčev Köprüsü'nün onarımım 11 Nisan 2011'de başladı ve aynı yıl içinde tamamlandı. Onarım sırasında altın renkli çitler ve 26 sokak lambası eklendi. Proje 500bin avroya maloldu Köprünün her iki başına 2010'da dört aslan heykeli yerleştirilmişti. Batı tarafındakiler Floransa'da dökülmüş ve 1,5milyon avorya malolmuştur. ===== Devrim Köprüsü ===== 1963'te inşa edilmiş olan Devrim Köprüsü de Üsküp 2014 projesi kapsamında yenilenmiştir. 9 Aralık 2010'da başlayan çalışma, Mayıs 2011'de tamamlandı. Yenileme, basit onarımların yanı sıra ferforje çitlerin ve 22 sokak lambasının yerleştirilmesini içerir. 450bin avroya mal olmuştur. === Kültür yapıları === ==== Makedonya Filarmoni Orkestrası Salonu ==== Projede görülen neo-klasik tarzın aksine modern mimarisi ile dikkat çeken yapı, Makedonya Filarmoni Orkestrası'na ev sahipliği yapar ve Haziran 2009'da temeli atılarak proje kapsamında yapımı başlayan ilk binalardan biri olmuştur. ==== Arkeoloji Müzesi ==== Yapımı 2009'da başlayan Arkeoloji Müzesi 2014'te açıldı. Bina, müzenin yanı sıra Anayasa Mahkemesi'ne de ev sahipliği yapar. Vardar'ın doğu yakasında, Makedonya Meydanı'nınkarşısındadır. Grek Uyanışı üslubundadır ve projenin en anıtsal yapılarındandır. ==== Makedonya Mücadele Müzesi ==== Makedonya Devleti ve Bağımsızlığı için Mücadele Müzesi - VMRO Müzesi ve Komünist Rejim Kurbanları Müzesi Makedon ulusunun Osmanlı İmparatorluğu'ndan ve daha sonra da Yugoslavya'dan bağısızlığını elde edebilmek için verdiği mücadeleyi sergiler. 16 bölüme ayrılan müzede tarihi kişiliklerin 100'den fazla balmumu heykeli bulunur. Müze Vardar nehrinin doğu kıyısındadır ve Makedonya Meydanı'nın karşısında, Arkeoleoji Mzüesi'nin kuzeydoğusundadır. 2008'de inşaat başlamış ve 10 Eylül 2011'de resmi açılışı gerçekleştmiştir. 2500m2 alana kurulu müze kabaca 10milyon avorya mal olmuştur. ==== Ulusal Tiyatro ==== 1963 depreminde yıkılan eski Ulusal Tiyatro Üsküp 2014 projesi kapsamında tamamen yenilenmiştir. Binanın inşası Üsküp 2014'ün resmi ilanından 3 yıl önce, Aralık 2007'de başladı. İnşaatın 2009'da bitmesi planlanmıştı ancak birkaç yıl gecikmeyle tamamlanabildi Tiyatro Vardar'ın doğu yakasında orijinal yerindedir. Maliyeti yaklaşık 40milyon avrodur. === Bina cephesi yenilemeleri === Üsküp 2014 projesi kapsamında Üsküp merkezindeki binaların ön cephelerinin neo klasik tarzda yenilenmesini de kapsar. Yenileme kapsamına şu binalar vardır. * Dimitrija Čupovski Caddesindeki binalar * Makedonya Caddesindeki binalar * Nikola Vapcarov Caddesindeki binalar * Makedonya Meydanı çevresindeki binalar * Şehir Ticaret Merkezi * Karpoš's Rebellion Meydanı'ndaki Ulaşım ve İletişim Bakalnığı binası. * Makedonya Cumhuriyeti Hükûmet Binası. Bu binanın cephe görüntüsü Makedon halkı tarafından hükûmet web sitesinde yapılan oylama sonucu belirlendi. 5 seçenek vardı ve neoklasik seçenek çoğunluğu kazandı. * Makedonya Meydanı'nın kuzeyindeki MEPSO Binası * Adalet Bakanlığı binası * Makedonya Cumhuriyeti Meclisi binası. Meclisteki yenileme, binanın kubbelerinin yenilenmesini de kapsar === Hükûmet binaları === ==== Elektronik İletişim Ajansı ==== Elektronik İletişim Ajansı yeni binasının temeli 30 Mart 2011'de atıldı. Vardar'ın doğu yakasında her ikisi de Üsküp 2014 binası olan Arkeoloji Müzesi ve Mali Polis Binaları arasına inşa edilmiştir. ==== Ceza Mahkemesi Binası ==== Proje kapsamında yeni bir Ceza Mahkemesi Binası inşaatı vardır. Binanın temli 25 Mayıs 2010'da atıldı. 10 katlı binada 74 yargıç odası, 22 yüksek mahkeme, 2 geniş mahkeme salonu bulunur. İki bodrum katı park yeridir. ==== Mali Polis Binası ==== Makedonya Cumhuriyeti Mali Polisi için yapılan yeni binanın temeli 11 Ekim 2010'da atıldı. Bina, Dışişleri Bakanlığı için yapılan yeni bina ile Elektronik İletişim Ajansı yeni binasının arasındadır. Silindir şeklinde, kubbeli bir yapıdır. ==== Maliye Bakanlığı ==== Mart 2011'de hükûmet merkez Üsküp'teki yarım bir binayı Maliye Bakanlığı'na dönüştürmek için 8.9milyon avro yatırım yaptı. Üsküp 2014 projesindeki diğer binalar gibi neoklasik bir görünümü olan binanın 2012'nin ilk çeyreğinde tamamlanması bekleniyordu ama 2014 Ağustos'unda resmi açılışı yapılabilmiştir ==== Dışişleri Bakanlığı ==== Yeni Dışişleri Bakanlığı binasının inşaatı Ocak 2010'da başadı. Vardar'ın doğu yakasında Mali Polis binası ile Stiv Naumov Caddesi arasında yer almaktadır. İki bodrum katı, 7 yer üstü katı ve bir terası bulunur.. ==== Yeni Belediye Binası ==== Yeni belediye binası Vardar'ın doğu yakasında, Üsküp Kalesi altındadır. Neoklasik tarzdaki yapı 21metre yükseliğindedir, yer üstünde 6 katı bulunur. ==== Eski Belediye Binası ==== Yeni bir belediye binası inşa edilse de 1963 Üsküp depreminde hasar gören eski Belediye Binasının yeniden inşası Üsküp 2014 kapsamında yer alır. Makedonya Meydanı'nın kuzeyinde, orijinal yerindedir. Hemen solunda Mariott Oteli inşa edilmiştir. . ==== Su İdaresi Binası ==== Üsküp Kalesi altına inşa edilen binalardan birisi Su İdaresi binasıdır. Yapımı Aralık 2011'de başlamıştır. === Anıtlar === ==== I. Justinianus ==== Üsküp yakınlarındaki Toresium köyü'nde dünyaya gelmiş olan I. Justinianus'un anıtı modern Üsküp'ün hemen dışındaki Makedonya Meydanı'na 16 Haizran 2011'de dikildi. Aynı meydanda bulunan Çar Samuil anıtı gibi bu heykel de hükümdarı bir kaide üzerine yerleştirilmiş tahtında oturur vaziyette betimler. Yine Çar Samuil anıtına benzer şekilde kaidedeki bronz rölyefler dışında anıt mermerden yapılmıştır. Kaide 3.5metre yüksekliğindedir; Justinianus heykeli ile birlikte anıtın yüksekliği 5metredir. Anıt, Vardar nehri'nin batı yakasında, Taş Köprü'nün hemen kuzeyinde yer alır. Floransa'da yapılmış ve 1 milyon avroya mal olmuştur. ==== Rahibe Teresa ==== Proje kapsamında, Üsküp doğumlu Rahibe Teresa'nın bir heykeline içeren bir çeşme yapılması bulunur. Şehirde bir anı evi ve doğumyerini gösteren bir tabelanın yer aldığı Rahibe Teresa için yeni anıtın Hindistan'dan gelen bir bağışla yapılması söz konusudur. ==== Makedonya Meydanı'ndaki Pavilyon ==== Makedonya Meydanı'ndaki Pavilyon, meydanın kuzeyine yerleştirilmiştir. 2011 başında inşa edilmeye başlamış ve 350,000avroya mal olmuştur. Sütunlarla desteklenmiş bir kubbe altında romantik bir çiftin heykeli bulunur. ==== Makedonya Zafer Kapısı ==== Projenin en önemli sembollerinden birisi olan Makedonya Zafer Kapısı (Porta Macedonia), Makedonya Meydanı yakınındadır. Makedonya'nın bağımsızlık için verdiği uzun mücadeleyi simgeler. 21metre yüksekliğindedir ve 32 rölyefle süslenmiştir. Rölyefler, tarih öncesinden bapımıszlığa kadar önemli tarihi olayları betimler. İçi iki katlıdır; bir hediyelik eşya dükkânı ile bir galeri içerir. Çatısında bir gözlem terası bulunur. Resmi açılışı Noel arifesi olan 6 Ocak 2012'de gerçekleşti. Tahmini maliyeti 4.5milyon avrodur. ==== Çar Samuil ==== Çar Samuil anısına dikilen anıt, Makedonya Meydanı'nın yeni merkez noktasıdır. Makedonya Caddesi'nin Makedonya Meydanı ile buluştuğu noktadaki Pelister binasının önündeki anıtın resmi açılışı 28 Haziran 2011'de yapıldı. Beyaz mermerden yapılmış anıt, Çar Samuil'i tahtında oturur vaziyette gösterir. Toplam 5m. yüksekliğindedir ve 3,5metre yüksekliğinde bir kaidenin üzerinde yer alır. Kaidenin yanlarındaki rölyefler bronzdur. Çar Samuil bir kraliyet asasını tutarken betimlenmiştir. Floransa'da imal edilen anıt, yaklaşık 3.5milyon avroya mal olmuştur.l ==== Savaşçı ==== Taş Köprü'nün Makedonya Meydanı'nın karşısındaki tarafında Türk Çarşısı'nın girişi olan Karpoš's Devrim Meydanı bulunur. Üsküp 2014 projesi kapsamında meydanın yeni merkezi "Savaşçı" heykeli ve çeşmesidir. Meydana 22 Mayıs 2012'de dikilen heykelin II. Filip'i betimlediği düşünülürse de Üsküp'ün Avtkokomanda mahallesindeki II Filip heykeli ile karıştırılmamalıır. Vicenza'da üretilen heykel 15 metre yüksekliğindedir ve 13metrelik bir kaide üzerindedir. Anıtın toplam maliyeti yaklaşık 2milyon avrodur. ==== Atlı Savaşçı ==== Üsküp 2014 projesinin belki de en önemli sembolü, Makedony Meydanı'nın ortasındaki Atlı Savaşçı (Makedonca: Воин на коњ) heykelidir. Her ne kadar öyle adlandırılmasa da heykelin Büyük İskender'i betimlediği düşünülür. Heykeltıraşı Valentina Stefanovska (Валентина Каранфилова Стевановска) adlı sanatçıdır ve Floransa'da yapılmıştır. "İskender" resmi olarak 8 Eylül 2011'de Makedonya Cumhuriyetinin 20. bağımsızlık yılı anısına tamamlandı. Bronz heykel 14,5metre yüksekliğindedir ve 10metre yüksekliğinde silindir bir sütun üstüne yerleştirilmiştir. Sütun her biri ince bir bronz halka ile ayrılmış üç fildişi bölümden oluşur. Her bölümde rölyefler vardır. Sütunun kendisi bir çeşmenin ortasındadır. Sütunun tabanında her biri 3metre uzunluğunda 8 bronz asker vardır. Ayrıca çeşme havuzunun kenarlarında 2.5metre boyunda 8 bronz aslan bulunur. Atlı Savaşçı heykelinin toplam maliyeti yaklaşık 7.5milyon avrodur. ==== Diğer anıtlar ==== Yukarıda belirtilen ana antılar dışında Üstküp 2014 kapsamında başka pek çok anıt dikilmiştir. Bazıları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir: Betimlenen kişi/grup Tahmini maliyet (€) Yer Referans Nexhat Agolli Žena Borec Parkı Todor Aleksandrov 350,000 Češma Park, Kisela Voda Belediyesi Metodija Andonov-Čento 800,000 Makedonya Meydanı, Trend binası önü ASNOM 1.9 million Žena Borec Parkı, Parlamento binası önündeki 11 Ekim Caddes'nin karşısı Josif Bageri Ulusal Tiyatro önü Selanikli Gemiciler 970,000 Makedonya Meydanı, Vardar Rıhtımı Pjetër Bogdani Makedonya Meydanı, Taş Köprü'nün sonuna yakın Vasil Čakalarov 330,000 Metropolitan Theodosius Gologanov Bulvarı ile Kosturski Heroi Caddesi kesişiminde Dimitrija Čupovski 80,000 – 141,000 Makedonya Meydanı Makedonya Savunucuları (2001 Makedonya Çatışması şehitleri) 232,800 – 320,000 Žena Borec Parkı Goce Delčev 850,000 Makedonya Meydanı, Taş Köprü'nün sonuna yakın Dame Gruev 850,000 Macedonia Square, at end of Stone Bridge Pitu Guli 118,192 Parlamento Binası karşısı, Žena Borec Parkı Makedonya'nın Kahraman Şehitleri 2.3 million Žena Borec Parkı İç Makedon Devrimci Örgütü kurucuları 1.2 million Žena Borec Parkı Makedonya Anaları çeşmesi Karpoš Devrimi Meydanı At çeşmesi Karpoš Devrim Meydanı Kuzman Josifovski-Pitu Makedonya Savunucuları Anıtı yakını Nikola Karev 715,000 Parlamento Binası önü Karpoš 540,000 Vardar'ın doğu kıyısında, Arkeoloji Müzesi önünde Krste Misirkov 170,000 – 180,000 Krste Misirkov Parkı, Temyiz Mahkemesi yakını Gjorče Petrov 350,000 Gjorče Petrov Belediyesi II. Filip 330,000 Avtokomanda Dimitar Popgeorgiev 67,000 Makedonya Meydanı, Narodna Banka binası önü Gjorgji Pulevski 142,000 Vardar'ın doğu kıyısında, Makedonya Mücadele Müzesi önünde, Taş Köprü'nün hemen kuzeyinde Ohri azizleri Clement ve Naum 580,000 Vardar'ın doğu kıyısında, Taş Köprü'nün sonunda Kiril ve Metodius 540,000 Vardar'ın doğu kıyısında, Taş Köprü'nün sonunda Jane Sandanski 250,000 Aerodrom Belediyesi Boris Sarafov Dışişleri Bakanlığı yakını Pavel Šatev Ticaret Merkezi ve Makedonya ZAfer Kapısı yakını Hristo Tatarčev Dimitrija Čupovski ve11 Ekim Caddelerinin kesişimind, Makedonya Zafer Kapısı yakınında Hristo Uzunov 120,000 Dimitrija Čupovski Cadesinde Adalet Bakanlığı karşısında ==== Diğer ==== Üsküp 2014'ün diğer bileşenleri arasında şunlar bulunur. * Üsküp merkezinde Vardar kıyısına 3 söğüt ağacının dikilmesi * Vardar Nehrinin her iki yakasında birer geminin lokanta olarak hizmet vermek üzere demirlemesi * Tarihi Türk Çarşısı'ndaki binaların restorasyonu * Makedonya Meydanı'nda Mariott Hotel ve başka otellerin inşası. * Araba garajları. == Galeri == Dosya:Aleksandar_Makedonski_vo_Skopje_011.jpg|Atlı Savaşçı Dosya:Guerrero_a_caballo,_Skopie,_Macedonia,_2014-04-17,_DD_103.JPG|Atlı Savaşçı Anıtının gece görünümü Dosya:Porta Macedonia, Skopie, Macedonia del Norte, 2014-04-16, DD 105.jpg|Zafer Kapısı'nın gece görünümü Dosya:Teatro_Nacional,_Skopie,_Macedonia,_2014-04-17,_DD_93.JPG|Ulusal Tiyatro'nun gece görünümü == Kaynakça == == Dış bağlantılar == * Üsküp ve çevresindeki projelerin haritası * Üsküp 2014 Foto Galeri Kategori:Barok mimari Kategori:Üsküp 2014 Kategori:Kuzey Makedonya'da kültür Kategori:Neoklasik mimari Kategori:Politik sanat Kategori:Kuzey Makedonya'da siyaset Kategori:Tarihsel tartışmalar