Besim Atalay

Ahmet Besim Atalay (1882, Uşak - 7 Kasım 1965), Türk dilbilimci, yazar ve siyasetçi. Dârü’l-Muallimîn mezunudur. Ankara, Konya Öğretmen Okulu Müdürlükleri, Maraş, İçel, Niğde Maârif Müdürlükleri, Silifke Müdafaa-yı Hukuk Cemiyeti Kuruculuğu, Türk Dil Kurumu Merkez Heyeti Üyeliği ve Saymanlığı, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi ve Polis Enstitüsü Öğretmenliği, Yazarlık, TBMM I. Dönem Kütahya, II. III. ve IV. Dönem Aksaray, V., VI. ve VII. Dönem Kütahya Milletvekilliği ile I. Dönem Maârif ve İrşâd Encümenleri Reisliği, III. Dönem Kütüphane Encümeni Reisliği yapmıştır. == Yaşamı == küçükresim|sağ|220px|Besim Atalay (1939) Özellikle dilbilimi alanındaki çalışmaları ile tanınmış olan Besim Atalay, Uşak Rüştiyesi’ni bitirdikten sonra Uşak’ta medrese eğitimi gördü. 1905'te İstanbul’a giderek Şehzadebaşı Camii'nin ünlü hocası Hacı Ahmet Efendi'nin derslerini izledi, 1909'da medrese diploması aldı. 1912'de Yüksek Öğretmen Okulu'nu bitirdi. Konya Öğretmen Okulu’nda öğretmenlik; Trabzon, Ankara Öğretmen okullarında müdürlük; İstanbul Darüşşafaka Lisesi’nde öğretmenlik yaptıktan sonra Konya Öğretmen Okulu Müdürü oldu. Maraş, İçel ve Niğde’de millî eğitim müdürlüğü yaptı. Kurtuluş Savaşı sırasında siyasete atıldı. Silifke’de Müdafaa-yı Hukuk Cemiyeti’ni kuranlar arasındaydı; Kurtuluş Savaşı’nı destekleme çalışmalarını Uşak’ta sürdürdü. 1920'de Kütahya bağımsız milletvekili olarak TBMM’ne girdi ve sonra Aksaray ve Kütahya milletvekillikleri ile toplam yedi dönem bu görevi sürdürdü. Millî Eğitim Bakanlığı’nda Kültür Müdürlüğü görevi yaptı ve bu görev sırasında halk ağzından söz derleme çalışmaları yürüttü. Türk Dil Kurumu’nda 19 yıl yönetici olarak çalıştı (1932-1951). Aynı zamanda Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nde ve Polis Enstitüsü’nde Farsça dersleri verdi (1937-1942). == Eserleri == === Türk dilbilgisi === Türkçenin biçim bilgisiyle (morfoloji) ilgili incelemeler. * Türk dili kuralları (1931), * Türkçemizde –men, -man (1940), * Türk dilinde ekler ve kökler üzerine bir deneme (1942), * Türk dilinde kelime yapma yolları (1946), * Türk büyükleri veya Türk adları. === Çeviriler === Türk dilinin tarihsel dönemleriyle ilgili bazı dil yapıtlarını günümüz Türkçesine çevirerek bilimsel yayınlarını yaptı: * Dîvânü Lugati't-Türk (5 cilt, 1939-1943), * Et-Tuhfet üz-zekiyye fi’l lügat it- Türkiyye (1946), * Müyessiret ül-ulum (1946), * Eş-Şükür-üz-Zehebiyye vel- Kitai'l-Ahmediyye fil-Lügat-it-Türkiyye (1949). === Destan ve öyküler === * Tan Destanı (1925), * Sakarya Destanı, * Öğüt, * Cönk, birinci defter (Manzum küçük hikâyeler), * Onuncu Yıl Destanı (1933), * Suna ile Çoban (1938). Ayrıca * Baş belâları adlı 3 perdelik bir tiyatro oyunu vardır. === Diğerleri === * Türk Zaferine Armağan - Hilâfet, Saltanat ve Cumhuriyet hakkında, * Maraş Tarih ve Coğrafyası * Tarikat (Bektaşilik ve edebiyatı, 1921) ve * Din (Müslümanlara öğütler, 1923), konuları üzerinde de durmuş, bir de Kuran tefsiri yapmıştır (Tanrı kitabı, 1962). ==Kaynakça== Kategori:1882 doğumlular Kategori:Uşak doğumlu siyasetçiler Kategori:1965 yılında ölenler Kategori:Türk dilbilimciler Kategori:20. yüzyıl Türk yazarları Kategori:Türk müfessirler Kategori:TBMM 1. dönem Kütahya milletvekilleri Kategori:TBMM 2. dönem Aksaray milletvekilleri Kategori:TBMM 3. dönem Aksaray milletvekilleri Kategori:TBMM 4. dönem Aksaray milletvekilleri Kategori:TBMM 5. dönem Kütahya milletvekilleri Kategori:TBMM 6. dönem Kütahya milletvekilleri Kategori:TBMM 7. dönem Kütahya milletvekilleri Kategori:TBMM Millî Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu Başkanları Kategori:Cumhuriyet Halk Partisi mensubu siyasetçiler Kategori:Türk öğretmenler Kategori:Uşak doğumlular