San Francisco

{{Yerleşim bilgi kutusu | ad = San Francisco, Kaliforniya | yerli_ad = | resmi_ad = City and County of San Francisco San Francisco Şehri ve Kontluğu | diğer_ad = | takma_ad = Körfezde Şehir, S.F., Frisco, Batının Paris'i | yerleşim_türü = Şehir ve County | slogan = "Oro en Paz, Fierro en Guerra" "Barışta Altın; Savaşta Demir" | görüntü = San Francisco California Montage.jpg | görüntü_boyutu = 270px | görüntü_açıklaması= San Francisco görüntüler montajı | harita = California county map (San Francisco County enlarged).svg | harita_boyutu = 200px | harita_açıklaması = San Francisco Kontluğu'nun Kaliforniya içindeki konumu. | raptiye_harita = USA | raptiye_harita_alternatif = Usa edcp location map.svg | raptiye_harita_açıklaması = San Francisco'nun ABD'deki konumu. | bayrak = Flag of San Francisco.svg | bayrak_boyutu = 100px | damga = Seal of San Francisco.svg | damga_boyutu = 75 | arma = | arma_boyutu = | altbölüm_türü = Ülke | altbölüm_adı = ABD | altbölüm_türü2 = Eyalet | altbölüm_adı2 = 23px Kaliforniya | altbölüm_türü3 = Konsolide Sehir ve Kontluk | altbölüm_adı3 = San Francisco Sehri ve County | altbölüm_türü4 = | altbölüm_adı4 = | kuruluş_sıfatı = Assisili Francesco adına | kuruluş_tarihi = Kurulma:29 Haziran 1776 Şehir olma:15 Nisan 1850 San Francisco () (resmi adıyla City and County of San Francisco), Amerika Birleşik Devletleri'nin Kaliforniya eyaletinin kuzeyindeki San Francisco Körfezi Bölgesi'nin en önemli kültürel, ticari ve finansal merkezi. Şehir, San Francisco Yarımadası'nın kuzeyine kurulmuştur. Şehrin batısında Büyük Okyanus, kuzey ve doğusunda ise San Francisco Körfezi bulunur. Kaliforniya'da idari bakımdan San Francisco Konsololide Edilmiş Şehir ve Kontluğu niteliğini taşıyan tek şehirsel yerel idare birimidir. Bu idari bölgenin yüzölçümü resmen 600,6 km2 olup bunun %79,79'u su alanı ve San Francisco Yarımadası'nın kuzeyinde bulunan 121,4 km2'si ise kara alanıdır. 1776 yılında İspanyollar, bugün Golden Gate Köprüsü'nün bulunduğu yere bir kale ve adı Assisili Francesco ile anılan bir Hristiyan misyonerlik binası yaptı. 1848'de başlayan Kaliforniya Altına Hücum döneminde şehir çok hızlı bir şekilde büyüdü ve kısa sürede Batı Kıyısı'nın en büyük şehri konumuna ulaştı. San Francisco 1906 yılında meydana gelen yıkıcı deprem ve yangınlarla adeta yok oldu, fakat kısa sürede tekrar inşa edildi. II. Dünya Savaşı boyunca San Francisco Pasifik Cephesi'ne çok sayıda asker göndermiştir. Savaştan sonra; görevdeki askerlerin dönüşü, büyük göç dalgası, bölgedeki liberalcilik akımı ve diğer faktörlerle şehir hızla büyümüştür. Gelişen hippi akımı, gay hakları hareketi ile San Francisco, Birleşik Devletler içerisinde liberalizmin adeta kalesi durumuna gelmiştir. Günümüzde San Francisco bir uluslararası finans, ulaşım ve kültür merkezidir. Şehir ayrıca yaz sisleri, dik kayaları, ilginç tramvay sistemi, Çin mahalleleri ve içlerinde Golden Gate Köprüsü'nü de bulunduran modern ve Viktorya Mimarisi ile popüler bir turizm merkezidir. San Francisco dünyanın cinsel kölelik merkezlerinden biridir. == Tarih == San Francisco şehrine ait en eski yerleşim ile ilgili arkeolojik kanıtlar, ilk yerleşimin MÖ 3000 yılında yapıldığını gösterir.Archaeological Research Issues For The Point Reyes National Seashore - Golden Gate National Recreation Area Erişim Tarihi: 12 Temmuz 2008, Yazar: Suzanne B. Stewart, Basım: Kasım 2003, Yayıncı: Sonoma Eyalet Üniversitesi Antropoloji Araştırmaları Merkezi Ohlone yerlileri bölgeyi Kuzey Kaliforniya'yı 6. yüzyıl civarı ele geçirmişlerdir.Yazar: Richard Levy, Editör: William C. Sturtevant ve Robert F. Heizer, Ansiklopedi: Kuzey Amerika yerlileri el kitabı, Başlık: Costanoan, Yıl: 1978, Yayımcı: Smithsonian Institution, Yer:Washington D.C. ISBN 0-16-004578-9, Sayfa: 486 Bu kabilelerin bulunduğu bölgelere, 16. yüzyılın başından itibaren İspanya tarafından göz dikildi. Böylece bölge halkı 1769'a kadar Avrupalılarla göreceli olarak ilişkilerde bulundular. 1769'dan itibaren Gaspar de Portola'nın liderliğini üstlendiği bir grup Yukarı Kaliforniya'yı sömürgeleştirmek için bir takım keşiflerde bulundular ve San Francisco Körfez Bölgesi'nin varlığını öğrendiler.Ziyaretçiler: San Francisco Tarihi Erişim tarihi: 10 Haziran 2008, Yayıncı: City and County of San Francisco Yedi yıl sonra, 1776'da, Juan Bautista de Anza tarafından yönetilen bir grup keşifçi, daha sonraları José Joaquin Moraga tarafından kurulacak olan San Francisco Garnizonu için arazi belirlediler. Aynı yıl, Fransisken misyoneri Francisco Palóu, Assisili Francesco Misyonerlik Binası'nı (Mission Dolores) kurdu.The Founding of San Francisco-San Francisco'nun kuruluşu Yazar: Edward F. O'Day, Tarih: Ekim 1926, Erişim Tarihi: 14 Şubat 2009, Yayıncı:Spring Valley Water Authority Ohlone yerlilerinden bir kabile olan ve bölgede çok sayıda yerleşim yeri bulunan Yelamular bölgedeki misyonerlik faaliyetleri ile Katolik mezhebine geçmiştir. Bölge, 1821'de İspanya'dan bağımsızlığını kazanarak Meksika'nın bir parçası haline geldi. Meksika yönetimi altındaki bölgede misyonerlik faaliyetleri kademeli olarak azaltıldı ve bölge özelleştirildi. 1835'te İngiliz William Richardson bölgenin ilk bağımsız çiftliğini Portsmouth Meydanı civarına kurdu.From the 1820s to the Gold Rush Tarih: 16 Temmuz 2004, Erişim tarihi: 13 Haziran 2008, Yayımcı: The Virtual Museum of the City of San Francisco . Richardson, bölgenin belediye başkanı Francisco de Haro ile bölgenin planlamasını yaptı ve bölgeyi Yerba Buena adıyla Amerikan yerleşimcilerine açtı. Komodor John D. Sloat, Meksika-Amerika Savaşı savaşı sırasında, 7 Temmuz 1846'da Kaliforniya'yı Birleşik Devletler'e katmak istedi ve Yüzbaşı John B. Montgomery bu amaca iki gün sonra ulaştı. Yerba Buena adı ertesi yıl San Francisco olarak değiştirildiYerba Buena Tarihi Erişim tarihi: 13 Haziran 2008, Yıl: 2004, Yayımcı: MJM Management Group ve Meksika bölgeyi savaş sonunda resmi olarak Birleşik Devletler'e terk etti. San Francisco tersane ve liman açısından bir cazibe merkezi olmasına rağmen zorlu coğrafyası ile hala küçük bir yerleşim merkeziydi.Yazar: Peter Booth Wiley, Başlık: National trust guide- San Francisco: America’s guide for architecture and history travelers, Yayımcı: John Wiley & Sons, Inc., Yıl: 2000, Sayfa 4-5, ISBN 9780471191209 Kaliforniya Altına Hücumu bir sel gibi altın arayıcılarını bölgeye çekti. Altın arayıcıları San Francisco'dan, şehrin hısım şehri Benicia'ya kadar biriktiler.San Francisco's First Brick Building Yayımcı: The Virtual Museum of the City of San Francisco, Tarih: 16 Temmuz 2004, Erişim tarihi: 13 Haziran 2008 Bölgenin çok sayıda insan çekmesiyle 1848'de 1.000 civarı olan nüfus 1849'da 25.000'e ulaşmıştı.Yazar: Rand Richards, Başlık: Historic San Francisco: A Concise History and Guide, Yıl: 1992, Yayımcı: Heritage House, ISBN 1-879367-00-9 Zenginlik vaadi o kadar büyüktü ki San Francisco limanına ulaşan gemi tayfaları, limana gelir gelmez gemilerini yüzüstü bırakarak hızla limandan uzaklaşıyor; altın aramaya koyuluyorlardı.Crews Unearth Shipwreck on San Francisco Condo Project Yazar: Ron Harris, Yayımcı: Associated Press, Tarih: 14 Kasım 2005, Erişim tarihi: 4 Eylül 2006 Kaliforniya kısa sürede imtiyazlı eyalet oldu ve Birleşik Devletler Ordusu San Francisco Körfezi'nin güvenliğini sağlamak amacıyla Golden Gate bölgesinde Fort Point Kalesini ve Alcatraz Adası'na bir hisar kurdu. Bölgede gümüşün bulunması ile nüfus inanılmaz derecede arttı.Yazar: Peter Booth Wiley, Başlık: National trust guide- San Francisco: America’s guide for architecture and history travelers, Yıl: 2000, Yayımcı: John Wiley & Sons, Inc., Sayfa: 31–33, ISBN 978-0-471-19120-9 Sürekli şehre gelen madenciler ile şehir geniş bir alana yayıldı. Kanunsuzluk yaygın hale geldi ve şehrin Barbary Coast kısmı cinayet, fuhuş ve kumarıyla kötü bir nam saldı.“Madenciler kırk dokuz ile geldiler / Fahişeler elli bir ile / Birlikte olduktan sonra / Yerli ahaliyi meydana getirdiler.” Yazar: Peter Booth Wiley, Başlık: National trust guide- San Francisco: America’s guide for architecture and history travelers, Yıl: 2000, Yayımcı: John Wiley & Sons, Inc., Sayfa: 237–238, ISBN 978-0-471-19120-9 Girişimciler, Altına Hücum'dan kaynaklanan zenginliklerini kullanmak istediler. Bu girişimler içinde ilk kazananlar ilk fark edileni 1852'de kurulan Wells Fargo olmak üzere bankacılık sektörü ve demiryolu sektörüydü. San Francisco Limanı'nın gelişmesi ile şehir bir ticaret merkezi haline geldi. Bölge halkının ihtiyaçlarına cevap vermek adına birçok firma açılmıştı. Bunlardan bazıları Levi Strauss'in kurduğu kumaş mamülleri ticarethanesi ve Domingo Ghirardelli'nin kurduğu çikolata fabrikasıdır. Şehre yeni göç eden işçiler, şehrin çok dilli olmasına neden oldu. Demiryollarında çalışan Çinliler, Çin Mahallesi'ni kurdular. İlk tramvay 1873 yılında Clay Street'te faaliyete geçmiştir. Şehirdeki Viktorya evleri bu dönemde şeklini almaya başlamış ve şehrin sivil liderlerinin bölgeye bir park açılması ile ilgili kampanyaları, Golden Gate Parkı'nın planlanması ile sonuçlamıştır. San Franciscolular nitelikli okullar, kiliseler, tiyatrolar gibi sosyal yaşam binaları inşa etmişlerdir.Under Three Flags Çalışma: Golden Gate National Recreation Area Brochures, Yayımcı: US Department of the Interior, Yıl: Kasım 2004, Erişim tarihi: 13 Haziran 2008 Sonraki yüzyılda; San Francisco, dikkat çekici stili, görkemli otelleri ve Nob Hill'deki gösterişli köşkleri ile bilinir oldu.Yazar: Peter Booth Wiley, Kitap: National trust guide- San Francisco: America’s guide for architecture and history travelers, Yayımcı: John Wiley & Sons, Inc., Yıl: 2000, Sayfa: 44-45, ISBN 978-0-471-19120-9 18 Nisan 1906'da saat 5.12 sularında, büyük bir deprem San Francisco'yu ve Kuzey Kaliforniya'yı vurdu. Birçok binanın sarsıntıdan yıkılmasıyla birlikte, gaz hatlarındaki kopmalar yangına sebep oldu. Yangın şehre yayıldı ve birkaç gün kontrol altına alınamadı. Su şebekesinin servis dışı kalmasıyla beraber; askeri birimler yangını frenlemek adına bir yangın önleme şeridi oluşturmaya karar verdiler ve dinamitle bazı binaları patlattılar.Presidio of San Francisco: Firefighting and Dynamiting Çalışma: Golden Gate National Recreation Area, Yayımcı:US Department of the Interior, Tarih: 24 Kasım 2003, Erişim: 13 Haziran 2008 San Francisco'nun özünü de oluşturan şehir merkezi de dahil olmak üzere kentin dörtte üçü küle döndü.Remembering the 1906 San Francisco Earthquake Yazar: Renée Montagne, Çalışma: People & Places, Yayımcı: National Public Radio, Tarih: 11 Nisan 2006, Erişim: 13 Haziran 2008 Yayımlanan raporda 498 kişinin yaşamını yitirdiğini açıklansa da, günümüz tahminleri bu sayının 3000'den fazla olduğunu gösteriyor.Casualties and Damage after the 1906 earthquake Çalışma: Earthquake Hazards Program - Northern California, Yayımcı: US Geological Survey], Tarih: 25 Ocak 2008, Erişim: 13 Haziran 2008 Şehrin o günkü nüfusu olan 400.000 kişinin yarısından fazlası da evsiz kalmıştır.Presidio of San Francisco:1906 Earthquake and Fire Çalışma: Golden Gate National Recreation Area, Yayımcı: US Department of the Interior, Tarih: 25 Ağustos 2004, Erişim: 13 Haziran 2008 Evsizler geçici olarak Golden Gate Parkı'na, sahile ve birçok yere geçici çadırlar kurmuşlardır. Birçok insan bölgeyi terk ederek Doğu Körfezi'ne göç etmiştir. Yıkılan şehir çok hızlı bir şekilde yeniden inşa edildi. San Franciscolular, şehri en kısa sürede yeniden inşa etmeyi, şehrin tamamını kare şeklinde dizayn etmeye tercih ettiler.Yazar: Peter Booth Wiley, Başlık: National trust guide- San Francisco: America’s guide for architecture and history travelers, Yayımcı: John Wiley & Sons, Inc., Yıl: 2000, Sayfa: 56-62, ISBN 978-0-471-19120-9 Amadeo Giannini'nin daha sonra Amerika Bankası adını alacak olan İtalya Bankası geçim kaynağı yok olmuş insanlara kredi verdi. Nob Hill'de yıkılan köşklerin yerine büyük oteller inşa edildi. Belediye Binası yeniden yerinde yükseldi ve şehir Panama Kanalı'nın açıldığı gün 1915'te yeniden doğumunu kutladı.Yazar: Peter Booth Wiley, Başlık: National trust guide- San Francisco: America’s guide for architecture and history travelers, Yayımcı: John Wiley & Sons, Inc., Yıl: 2000, Sayfa: 9, ISBN 978-0-471-19120-9 Takip eden yıllarda şehir finansal bir merkez olma durumunu sağlamlaştırdı; 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı gerçekleştiğinde hiçbir San Francisco menşeli banka batmadı.San Francisco Gold Rush Banking - 1849 Yayımcı: The Virtual Museum of the City of San Francisco, Tarih:24 Haziran 2004, Erişim tarihi: 13 Haziran 2008 Gerçekten de kriz San Francisco'yu teğet geçmişti. Krizin tepe noktasında dahi San Francisco, iki devasa mühendislik projesini; San Francisco – Oakland Körfez Köprüsü'nü ve Golden Gate Köprüsü'nü sırasıyla 1936 ve 1937 yıllarında bitirmişti. Bu periyotta daha önceleri askeri amaçla kullanılan Alcatraz, yüksek derecede suç işleyen Al Capone gibi mahkûmlara ev sahipliği yapan bir cezaevine dönüştürüldü. San Francisco yeniden kazandığı azametini Dünya Fuarı'nı gerçekleştirerek göstermiştir. II. Dünya Savaşı boyunca San Francisco Tersanesi Pasifik Cephesi'ne yapılan operasyonlar için merkez konumuna geldi.Port of Embarkation Essay--World War II in the San Francisco Bay Area Çalışma: A National Register of Historic Places Travel Itinerary, Yayımcı: US Department of the Interior], Tarih: 28 Ağustos 2007, Erişim: 13 Haziran 2008 Savaş yüzünden birçok insan askere alındı. Savaş sonrasında göreve gidenler geri döndü ve bunların yerine çalışmaya gelenlerin çoğu şehirde kalmayı tercih ettiler. Birleşmiş Milletler kuruluş belgesi olan Birleşmiş Milletler Sözleşmesi 1945 yılında Konferans bu kentte imzalandı. Yine Japonya ile savaşı bitiren antlaşması da 1951 yılında bu kentte imzalanmıştır. 1950'ler ve 60'larda, kentsel dönüşüm projesiyle özellikle şehrin batı tarafında geniş bir yıkım ve yeniden inşa gerçekleşti. Daha önceleri vatandaşlar tarafından karşı çıkılan ve yapımı durdurulan çevre yolu projeleri hayata geçirildi.Urban Renewal Revisited: A Design Critique Yazar: Eric CY Fang, Çalışma: SPUR Newsletter, Yayımcı: San Francisco Planning and Urban Research Association, Yıl: Şubat 1999, Erişim: 13 Haziran 2008 1972 yılında Transamerica Piramidi yapıldıPyramid Facts and Figures Çalışma: Company Profile, Yayımcı: Transamerica Insurance and Investment Group, Erişim: 13 Haziran 2008 ve 1980'lerdeki Manhattanlılaşma ile şehir merkezi bölgelerinde yüksek yapılı gökdelenler yükseldi.Yazar: Peter Booth Wiley, Başlık: National trust guide- San Francisco: America’s guide for architecture and history travelers, Yayımcı: John Wiley & Sons, Inc., Yıl: 2000, Sayfa: 95–96, ISBN 978-0-471-19120-9 Bölgedeki liman aktiviteleri Oakland'a kaydı ve şehir turizme döndü. Turizm şehir ekonomisinin en önemli gelir kalemi oldu. Banliyölerdeki hızlı büyüme ile San Francisco büyük bir demografik değişime uğradı. Şehirdeki en büyük grup olan beyaz nüfus şehri terk etti ve Amerika Birleşik Devletleri'ne Asya ve Latin Amerika'dan yeni göç eden insanlar şehrin en büyük nüfus grubunu oluşturdular.San Francisco Planning Department Census Data Analysis Yazar: James Willis, Yardımcı yazarlar: Habib, Jerry, Brittan, Jeremy, Yayımcı: San Francisco State University, Tarih: 19 Nisan 2004, Erişim:13-06-2004Race Through Time Yazar: Torri Minton, Çalışma: San Francisco Chronicle, Yayımcı: Hearst Communications, Tarih: 20 Eylül 1998, Erişim: 13 Haziran 2008 Bu süreçte San Francisco karşıt kültürlerin kavşağı konumuna geldi. 1950'lerde Beat Kuşağı San Francisco Rönesansı'nı gerçekleştirdiler ve North Beach semtine yerleştiler.Yazar: Peter Booth Wiley, Başlık: National trust guide- San Francisco: America’s guide for architecture and history travelers, Yayımcı: John Wiley & Sons, Inc., Yıl: 2000, Sayfa: 240–242, ISBN 978-0-471-19120-9 1960'lar boyunca Hippiler Haight-Ashbury'de toplandılar ve 1967'de Summer of Love'da doruk noktalarına ulaştılar.American Experience: Summer of Love: Film Description Çalışma: Website for American Experience documentary on the Summer of Love, Yayımcı: PBS, Tarih: 14 Mart 2007, Erişim tarihi: 17 Haziran 2008 1970'lerde şehir gay hakları hareketinin merkezi konumuna geldi. The Castro kent bölgesi, gay belediyesi haline geldi.San Francisco History: The 1970s and 1980s: Gay Rights Çalışma: Destinations: San Francisco, Yayımcı: Frommers.com, Erişim: 17 Haziran 2008 1989 Loma Prieta depremi, Körfez Bölgesi'nde yıkıma ve yaşam kayıplarına neden oldu. Deprem San Francisco'da özellikle Marina ve South of Market bölgelerindeki binalarda hasara neden oldu. Embarcadero Çevre yolu ve Merkezi Çevre yolu çöküntülere uğradı. Bütün bunlar; şehrin tarihi bölgelerini ıslah etmesine neden oldu. 1990'ların sonuna kadar olan süreçte internet teknolojisinin gelişmesi yeni bir iş sahasının oluşmasına ve birçok yeni şirketin açılmasına vesile oldu. Yatırımcıların ve bilgisayar mühendislerinin, daha sonra satış ve pazarlama uzmanlarının şehre göçü ile sosyal manzara değişti. Şehrin fakir bölgeleri hızla zenginleşti. 2001 yılında gelişen olumsuz olaylarla, kurulmuş birçok şirket battı ve bu şirketin elemanları şehri terk etti. Buna karşın yüksek teknoloji ve yatırımcılık, San Francisco ekonomisinin dayanak noktasını oluşturmaya devam etmektedir.City and County of San Francisco: An Overview of San Francisco’s Recent Economic Performance Yazar: Ted Egan, Çalışma: Report prepared for Mayor’s Office of Economic and Workforce Development, Yayımcı: ICF Consulting, Tarih: 3 Nisan 2006, Erişim: 19 Haziran 2008 == Demografi == San Francisco konsolide şehir ve kontluğu sınırları içinde bulunan toplam nüfus (2013 Nüfus Tahmini itibarıyla) 825.111 kişi olup böylece bu sınırlar içindeki nüfus yoğunluğu 6.800 kişi/km2 olmaktadır. Böylece bu sınırlar içinde San Francisco, Kaliforniya eyaleti içinde bulunan (200.000'den daha fazla nüfuslu olarak tanımlanan) büyük şehirlerden en yoğun nüfuslu olanıdır ve New York Şehrinden sonra tüm ABD'de ikinci sırada nüfus yoğunluğu olan büyük şehir olmaktadır. Nüfus sayısına göre ise San Francisco Kaliforniya eyaletinde (Los Angeles, San Diego ve San Jose'den sonra) dördüncü sırada ve tüm ABD şehirleri içinde ise 15. kalabalık şehir sırasında olmaktadır. Şehir ile varoşları ile birlikte oluşan "Şehirleşmiş Büyük San Francisco" nüfusu 3.273.190 kişi ve "ABD Nüfus Sayım Bürosu"'nun metropoliten bölge tanımlamasına göre 9.128 km2 yüzey alanlı "San Francisco Metropoliten Bölgesi"'nin nüfusu yaklaşık 4.335.391 kişi olduğu tahmin edilmiştir. Bunlardan daha büyük "San Francisco Körfezi Bölgesi Birleşik İstatistik Bölgesi" veya "San Jose-San Francisco- Oakland" bölgesinin nüfusunun ise yaklaşık 8.4 milyon kişi olduğu bildirilmektedir. == Semtler == San Francisco Golden Gate Köprüsü'nü haritanızın tepesine aldığınızda karşınıza aslında son derece düzgün yapılanmış bir şehir çıkacaktır. Doğusunda Golden Gate’e gidene dek birçok Pier (rıhtım), köprü girişinin batısında ise Pasifik’in en güzel manzaralarını sunan sahil yolları mevcuttur. Toplu taşımanın kolaylıkla sağlandığı bu şehirde, (yine Kaliforniya eyaletinde bulunan Los Angeles’a nazaran çok küçük olduğu için) bir bölgeden diğerine geçiş kolay ve çabuktur. Coit Tower ve Twin Peaks’den şehrin hemen tümünü kuşbakışı görebilir, Fisherman’s Wharf’tan Alcatraz’a bakarken mahkûmların bu kadar kısa mesafeyi yüzerek neden kaçmadığına hayret edebilirsiniz. Russian Hill, Nobb Hill, China Town ve Golden Gate Park şehri ilk ziyaret edenlerin gözbebeği olmayı hak eder. Kaliforniya şarabının tadına bakmak için doğru bölgedesiniz. Öte yandan komşuluk, aile ve ghetto yaşamın kaynaştığı Mission Street ise Hispanik, Yakındoğu ve Siyah kültürün izlerini taşır. ==Ekonomi== Akademisyen Rob Wilson'a göre San Francisco, şehrin Kaliforniya Altına Hücum'daki popülaritesinden önceki durumuyla da bir küresel şehir'di. Bu tür şehirler, etnik kümelenme, uluslararası bağlantı ağları ve teknolojik yeniliklerin yakınsaması ile nitelendirilir. San Francisco gibi küresel şehirlerin karmaşık olduğu ve yüksek düzeyde yetenek ile düşük ücretli geniş işçi kitleleri gerektirdiği düşünülür. Etnik şehirde genellikle alt sınıf mahalleler ve yeni gelişen binalarıyla pahalı mahalleler arasında bölünme yaratılır. Bu da çoğu göçmen olan ve her ikisi de artan sayıdaki fırsatlardan etkilenen mavi yakalı işçilerin yanı sıra yüksek eğitimli, beyaz yakalı bireylerden oluşan bir nüfus yaratır. Bu fırsatlar için rekabet, dünya merkezlerinde büyümeyi ve uyumu zorlar. San Francisco, finansal hizmetler, turizm ve (giderek artan bir şekilde) yüksek teknoloji dahil olmak üzere çok çeşitli profesyonel hizmetlere yayılmış istihdam ile çeşitlendirilmiş hizmet ekonomisine sahiptir. 2016 yılında, çalışanların yaklaşık %27'si profesyonel iş hizmetlerinde; %14 'ü eğlence ve ağırlamada; %13'ü devlet hizmetlerinde; %12'si eğitim ve sağlık hizmetlerinde; %11'i ticaret, ulaşım ve kamu hizmetlerinde; ve %8'i finansal faaliyetlerde idi. 2019'da beş eyalette San Francisco metropol alanı GSYİH, reel olarak %3,8 artarak 592 milyar dolara ulaştı. Ayrıca, 2019'da 14 ilçenin San Jose–San Francisco–Oakland birleşik istatistik alanının GSYİH'si 1.086 trilyon dolardı, CSA'lar arasında 3. sırada ve 16 ülke'nin hepsinin çok önündeydi. 2019 itibarıyla, San Francisco İlçesi ABD'de (3,142 ilçe arasında) 7. en yüksek gelirli ilçeydi ve kişi başına düşen kişisel gelir 139,405 $ idi. Marin County, doğrudan Golden Gate Köprüsü üzerinden kuzeye ve San Mateo County, Yarımada, sırasıyla 6. ve 9. en yüksek gelirli ilçelerdi. küçükresim|upright|Finans Bölgesi'ndeki Kaliforniya Caddesi Kaliforniya'da altına hucumun mirası San Francisco'yu yirminci yüzyılın başlarında Batı Kıyısı'nın başlıca bankacılık ve finans merkezi yaptı. Finans bölgesi'ndeki Montgomery Caddesi, San Francisco Federal Rezerv Bankası'na, Wells Fargo şirket merkezine ve artık feshedilmiş Pasifik Kıyısı Menkul Kıymetler Borsası 'na ev sahipliği yapan "Wall Street of the West" olarak tanındı. Bankacılık hizmetlerini orta sınıf için erişilebilir hale getirmede öncü olan Bank of America, San Francisco'da kuruldu ve 1960'larda şirket merkezi için 555 California Street adresinde dönüm noktası niteliğindeki modern gökdeleni inşa etti. Birçok büyük finans kurumu, çok uluslu banka ve risk sermayesi şirketi şehirde yerleşmiştir veya bölgesel merkezleri vardır. 30'dan fazla uluslararası finans kurumu, altı Fortune 500 şirketi, ve hukuk, halkla ilişkiler, mimarisi ve tasarım dahil olmak üzere profesyonel hizmetlerden oluşan geniş bir destek altyapısı ile San Francisco, Alfa(-) Dünya Şehri olarak belirlendi. 2017 Küresel Finans Merkezleri Endeksi, San Francisco'yu dünyanın altıncı en rekabetçi finans merkezi olarak sıraladı. 1990'lardan bu yana, San Francisco'nun ekonomisi finans ve turizmden giderek büyüyen yüksek teknoloji, biyoteknoloji ve tıbbi araştırma alanlarına doğru çeşitlendi. Teknoloji meslekleri, 1990'da San Francisco ekonomisinin sadece yüzde 1'ini oluşturuyordu, 2010'da yüzde 4'e ve 2013 sonunda yüzde 8'e yükseldi. San Francisco, 1990'ların dot-com balonu ve ardından 2000'lerin (onyıl) sonlarında sosyal medya patlaması sırasında İnternet'in yeni kurulan şirketler merkezi haline geldi. 2010'dan bu yana San Francisco, yakındaki Silikon Vadisi ile karşılaştırıldığında risk sermayesi yatırımlarından artan bir pay aldı ve 2013'te 4.58 milyar ABD Doları değerinde 423 finansman çekti. 2004 yılında, şehir Mission Bay mahallesinde, Kaliforniya Üniversitesi, San Francisco (UCSF)'nun ikinci kampüsü ve hastanesinin bulunduğu bölgede büyümeyi teşvik etmek için biyoteknoloji şirketleri için bordro vergi muafiyetini onayladı. Mission Bay, UCSF Tıp Merkezi, Kaliforniya Rejeneratif Tıp Enstitüsü, Kaliforniya Kantitatif Biyolojik Bilimler Enstitüsü ve Gladstone Enstitüleri'nin yanı sıra 40'tan fazla özel-sektör yaşam bilimleri şirket kuruluşuna ev sahipliği yapar. Şehirdeki en büyük işveren, şehrin işgücünün %5,6'sını (31,000+ kişi) istihdam eden şehir yönetiminin kendisidir ve onu 25,000'den fazla çalışanı olan UCSF takip eder. En büyük özel sektör işvereni, 2018 itibarıyla 8,500 çalışanıyla Salesforce'dur. 10'dan az çalışanı olan küçük işletmeler ve serbest meslek sahibi firmalar şehir kuruluşlarının %85'ini oluşturur ve 1000'den fazla çalışanı olan firmalar tarafından istihdam edilen San Fransiskanların sayısı 1977'den bu yana yarı yarıya azaldı. Ulusal big box ve formula retail zincirlerinin şehre büyümesi, siyasi ve sivil fikir birliği ile kasıtlı olarak zorlaştırıldı. San Francisco'da küçük özel sektöre ait işletmeleri desteklemek ve şehrin benzersiz perakende kişiliğini korumak amacıyla Küçük İşletme Komisyonu, yerel ekonomide perakende doların daha çok payını korumak için 2004 yılında bir tanıtım kampanyası başlattı, ve Süpervizörler Kurulu, San Francisco seçmenleri tarafından onaylanan bir çabayla formül retail kuruluşlarının dükkân açabileceği mahalleleri sınırlamak için planlama kodunu kullandı. Bununla birlikte, 2016 yılına kadar San Francisco, bir İş Dostu Anketinde küçük işletmeler tarafından düşük puan aldı. Birçok ABD şehri gibi, San Francisco bir zamanlar 1969'da yaklaşık 60,000 işçi çalıştıran önemli bir imalat sektörüne sahipti ancak 1980'lerde neredeyse tüm üretim daha ucuz yerlere gitti. 2014 itibarıyla San Francisco 2011'den bu yana ikiye katlanan 500 şirkette 4,000'den fazla imalat işiyle imalatta küçük bir canlanma gördü. Şehrin en büyük imalat işvereni Anchor Brewing Company ve en büyük gelire göre Timbuk2'dir. ===Teknoloji=== San Francisco, 1990'ların internet patlaması sırasında teknolojik güdümlü ekonomik büyüme için bir merkez haline geldi ve bugün hala dünya şehir ağında önemli bir konuma sahiptir. "yeni ekonomi"ye yönelik yoğun yeniden geliştirme, işletmeyi daha teknolojik hale getirir. 1999 ve 2000 yılları arasında, iş büyüme oranı %4.9 idi ve teknoloji firmaları ve internet içerik üretiminde 50,000'den fazla iş yaratıldı. 2000'lerin ortalarında sosyal medyanın yönlendirdiği ikinci teknolojik patlamada San Francisco, Apple, Google, Facebook ve Twitter gibi şirketlerin teknoloji ofislerini kurmak ve çalışanlarının yaşaması için bir yer haline geldi. O zamandan beri, teknoloji istihdamı artmaya devam etti. 2014 yılında, San Francisco'nun teknoloji istihdamı 2010 ile 2014 arasında yaklaşık %90 oranında büyüyerek Silikon Vadisi'nin aynı dönemdeki %30'luk büyüme oranını geride bıraktı. Teknoloji sektörünün Körfez Bölgesi'ndeki hakimiyeti uluslararası düzeyde tanınmakta ve dünyanın her yerinden yeni işletmeleri ve genç girişimcileri çekmeye devam etmektedir. San Francisco artık yeni teknoloji girişimleri için dünyanın en önemli şehri olarak kabul ediliyor. Bölgeye girişim sermayesi'nde yakın zamanda 7 milyar dolarlık bir yatırım yapıldı. Bu başlangıç şirketleri, şehrin iyi eğitimli bir vatandaşa sahip olmasına yardımcı olan teknoloji endüstrisinde çalışmak isteyen iyi eğitimli bireyleri işe alıyor. San Fransiskenlerin %50'den fazlası dört yıllık üniversite diplomasına sahiptir, bu nedenle şehir, nüfusunun eğitim düzeyi açısından üst sıralarda yer almaktadır. == Kardeş şehirler == San Francisco'nun resmen 19 tane kardeş şehri vardır:Kaynak:Ingilizce Wikipedia "List of sister cities in California" Maddesi List of sister cities in California - Wikipedia, the free encyclopedia * * * * * * * * * * * * * * * * * * * == Panoramalar == == Ayrıca bakınız == * Kaliforniya == Kaynakça == == Dış bağlantılar == * San Francisco resmi websitesi * DMOZ Open Directory Projesi "San Francisco" maddesi * Wiki Voyage websitesi "San_Francisco" maddesi * San Francisco Fotoğraflı Gezi Rehberi * http://madeinatlantis.com/travel/san_francisco.htm * San Francisco Resimleri * "Work and Travel USA" websitesi San Francisco Rehberi Kategori:Kaliforniya'daki şehirler Kategori:1850'de Kaliforniya'da kurulan oluşumlar Kategori:San Francisco Körfez Bölgesi'ndeki şehirler Kategori:Amerika Birleşik Devletleri'ndeki şehir-kontluklar Kategori:San Francisco Körfez Bölgesi'ndeki iller Kategori:Hudson's Bay Company ticaret karakolları Kategori:Kaliforniya'daki kıyı yerleşim birimleri Kategori:1776'da kurulan yerleşim birimleri