Gelecek zaman

küçükresim|250px|Grafikte yatay çizgi zamanı, çarpı işareti gelecekte gerçekleşmiş olay veya durumu sembolize eder. Gelecek zaman, dilbilgisinde şu andan sonraki bir zamanda gerçekleşen bir olayı veya durumu anlatan zaman yapısıdır.Comrie, Bernard, Tense, Cambridge Univ. Press, 1985. == Fiil cümlelerinde == Türkçede gelecek zaman kipi fiil sonuna büyük ünlü uyumuna uyacak şekilde eklenen -ecek ve -acak ekleri ile oluşturulur. Ünsüzden sonra ek doğrudan gelirken, ünlü ile biten eylemlere eklenmeden önce yardımcı ünsüz gelirProf. Dr. Muharrem Ergin, Türk Dil Bilgisi, Bayrak Yayını, İstanbul, 2002. * yaz-acak (ünsüz ile biten fiil) * oku-y-acak (ünlü ile biten fiil) Türkçede farklı şahıslara göre basit gelecek zaman, çeşitli örneklerle aşağıda gösterilmiştir: Kişi git- gel- ara- 1\. tekil kişi (ben) gid-eceğ-im gel-eceğ- im ara-y-acağ-ım 2\. tekil kişi (sen) gid-ecek-sin gel-ecek-sin ara-y-acak-sın 3\. tekil kişi (o) gid-ecek gel-eceğ ara-y-acak 1\. çoğul kişi (biz) gid-eceğ- iz gel-eceğ-iz ara-y-acağ-ız 2\. çoğul kişi (siz) gid-ecek-siniz gel-ecek- siniz ara-y-acak-sınız 3\. çoğul kişi (onlar) gid-ecek-ler gel-ecek-ler ara-y- acak-lar == İsim cümlelerinde == İsim cümlelerinin gelecek zaman hâli yoktur. Farklı zamanlardaki isim cümleleri, "olmak" fiili eklenerek gelecek zamana dönüştürülür. Olmak fiili eklendiğinde cümle fiil cümlesine dönüşür: * Bugün hava çok güzel. (geniş zamanlı isim cümlesi) * Yarın hava çok güzel _olacak_. (gelecek zamanlı fiil cümlesi) == Gelecek zamanda süreklilik == Gelecek zamanda süreklilik, şimdiki zaman kipi (-iyor) ve gelecek zaman kipi eklerinin bir arada kullanılması ile gerçekleştirilir: * Yarın bu saatlerde Ankara'ya doğru uç _uyor_ ol _acağım_. == Diğer dil ve lehçelerde == === Hakaniye lehçesinde === Karahanlı Türkçesine veya Türkçenin Karahanlı dönemine verilen isim olan Hakaniye Lehçesi'nde gelecek zaman çekiminin -ġa; -ge, -ġay; -gey ve -ġu; -gü ekleri ile yapıldığını göre biliriz. ol yag korgay; ol ewge bargay; ol manga kelgeyAtalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt II, sayfa 66.; barġay menAtalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt III, sayfa 236. ve katıġlanġa menKutadgu Bilig - 541 gibi asıl kelimeye yapılan ekler Çiğil, Yağma, Toxsı, Argu, yukarı Çin'e kadar Uygur dillerinde bir kuraldır. Eski Türkçede sıkça kullanılan -daçı; -deçi, -taçı; -teçi ekinin ise Hakaniye Lehçesi'nde çok az kullanılmıştır.Hacıeminoğlu, 1996: sayfa 187.Ercilasun, 1984: sayfa 126, 129.. Hakaniye Lehçesi'nde "yakın gelecek zaman" şeklinde ikinci bir gelecek zaman -ġalır; -gelir, -galur; -gelür gibi eklerden söz edilmektedir.Hacıeminoğlu, 1996: sayfa 188.Ercilasun, 1984: sayfa 133-135. Böyle eklerin örnekleri şöyledir: alġalırKutadgu Bilig - 116-11., atġalırAtalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt II, sayfa 20-23, köngelirKutadgu Bilig - 5976, yetgelürKutadgu Bilig - A, 176-7., barġalır menAtalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt II, sayfa 67-1... gibi. === Azericede === Gələcək zaman Azericede gelecek zaman tablosu (-(y)acaq-, -(y)əcək- Gelecek Zaman Eki + Kişi Ekleri) böyledir: Gelecek Zaman Gelecek Zaman Gelecek Zaman Gelecek Zaman Gelecek Zaman Gelecek Zaman Gelecek Zaman Gelecek Zaman Olumlu Olumlu Olumlu Olumlu Olumsuz Olumsuz Olumsuz Olumsuz gələcəyəm geleceğim oxuyacağam okuyacağım gəlməyəcəyəm gelmeyeceğim oxumayacağam okumayacağım gələcəksən geleceksin oxuyacaqsan okuyacaksın gəlməyəcəksən gelmeyeceksin oxumayacaqsan okumayacaksın gələcək(dir) gelecek(tir) oxuyacaq(dır) okuyacak(tır) gəlməyəcək(dir) gelmeyecek(tir) oxumayacaq(dır) okumayacak(tır) gələcəyik geleceğiz oxuyacağıq okuyacağız gəlməyəcəyik gelmeyeceğiz oxumayacağıq okumayacağız gələcəksiniz geleceksiniz oxuyacaqsınız okuyacaksınız gəlməyəcəksiniz gelmeyeceksiniz oxumayacaqsınız okumayacaksınız gələcəklər gelecekler oxuyacaqlar okuyacaklar gəlməyəcəklər gelmeyecekler oxumayacaqlar okumayacaklar === Türkmencede === Türkmence gelecek zamanda şahıslara göre fiil çekimi yoktur. Gelecek zaman yerine zamirler kullanılır. Gelecek Zaman Gelecek Zaman Gelecek Zaman Gelecek Zaman Gelecek Zaman Gelecek Zaman Gelecek Zaman Gelecek Zaman Olumlu Olumlu Olumlu Olumlu Olumsuz Olumsuz Olumsuz Olumsuz men geljek geleceğim men okajak okuyacağım men geljek däl gelmeyeceğim men okajak däl okumayacağım sen geljek geleceksin sen okajak okuyacaksın sen geljek däl gelmeyeceksin sen okajak däl okumayacaksın ol geljek gelecek ol okajak okuyacak ol geljek däl gelmeyecek ol okajak däl okumayacak biz geljek geleceğiz biz okajak okuyacağız biz geljek däl gelmeyeceğiz biz okajak däl okumayacağız siz geljek geleceksiniz siz okajak okuyacaksınız siz geljek däl gelmeyeceksiniz siz okajak däl okumayacaksınız olar geljek gelecekler olar okajak okuyacaklar olar geljek däl gelmeyecekler olar okajak däl okumayacaklar === Özbekçede === Kelasi Zamon Özbekçe Türkçe Özbekçe Türkçe kelaman geleceğim kelmayman gelmeyeceğim kelasan geleceksin kelmaysan gelmeyeceksin keladi gelecek kelmaydi gelmeyecek kelamiz geleceğiz kelmaymiz gelmeyeceğiz kelasiz geleceksiniz kelmaysiz gelmeyeceksiniz keladilar gelecekler kelmaydilar gelmeyecekler === Ulahçada === Balkanlar'da konuşulan doğu Romen dili olan Ulahçada gelecek zaman, "va" (düslemek) yardımcı değişmeyen cüzü ve dilek kipi kullanarak, aynen eski Rumencedeki gibi oluşturuluyor. Ulahça Rumence (eski) Türkçe va s-cãntu va să cânt şarkı söyleyeceğim va s-cãntsã va să cânţi şarkı söyleyeceksin va s-cãntã va să cânte şarkı söyleyecek va s-cãntãm va să cântăm şarkı söyleyeceğiz va s-cãntats va să cântaţi şarkı söyleyeceksiniz va s-cãntã va să cânte şarkı söyleyecekler === Litvanyacada === Gelecekte gerçekleşecek olayları anlatmaya yarayan zamandır. Göreceli olarak kolay bir yapılışı vardır: * Mastar eki -ti atılır, * Gelecek zaman son eki -s- eklenir, * Son olarak, uygun sonlandırma yapılır. dirbti = çalışmak norėti = istemek skaityti = okumak Ben dirbsiu norėsiu skaitysiu Sen dirbsi norėsi skaitysi O dirbs norės skaitys Biz dirbsime norėsime skaitysime Siz dirbsite norėsite skaitysite Onlar dirbs norės skaitys * dirbsiu = 'Çalışacağım', norėsi = 'İsteyeceksin', skaitysime = 'Okuyacağız' == Kaynakça == == Dış bağlantılar == *4 Future Tenses Explained Kategori:Dilbilgisi