Türk dünyası

küçükresim|400px|sağ|Türklerin yaşadığı coğrafya Türk dünyası, 20. yüzyılın sonları ve 21. yüzyılda tüm Türk halkları için kullanılan coğrafi ve kültürel bir kavramdır.Taha Akyol, ‘Türk dünyası’ ne demek? Milliyet Oldukça geniş bir coğrafya alanını kapsayan Türk dünyası içinde en batıda Kosova, Karadağ, en doğuda Moğolistan yer alır. Bu coğrafyayı Avrasya coğrafyası olarak belirtmek mümkündür. == Türk dünyası kavramı == Türk dünyası, tüm Türk halkları kapsayan bir kavramdır. Bazı araştırmacılar sadece Orta Asya için bu kavramı kullanır. Türkistan kavramı ile eş anlamlı kullanıldığı da olur. Ancak Orta Asya ve Türkistan kavramlarından daha geniş bir kavramı ifade eder. Türk dünyası, Orta Asya'ya ek olarak Türkiye, Avrupa, Kafkasya, Çin ve Rusya içindeki Türk bölgeleri ile Türk diasporasını kapsar. Çünkü kavramın ifade ettiği alan, tüm bağımsız Türk cumhuriyetleri, özerk Türk cumhuriyetleri ve Türk topluluklarıdır. Türk dünyası ile eş anlamlı olan “Türkeli” kavramı ise, 19. yüzyılda ve 20. yüzyılın başlarında tüm Türk halkları için kullanılmış coğrafi ve kültürel bir kavram olarak eskilerde kalmıştır. Çoğunlukla, Türklerin çoğunlukta olduğu bölgeler için kullanılmaktadır. Türk dünyası kavramı Türk halklarının Orta Asya, Anadolu, Kafkasya, Rusya-Sibirya, Orta Doğu, İran ve Balkanlar coğrafyasında genel bir yayılım gösteren Türk halklarını ve Türk devletlerini ifade etmektedir. == Coğrafya == === Bağımsız Türk Devletleri === Bayrak Ülke Kuruluş Nüfus Alan Başkent Resmî Dil(ler) Para Birimi Türk nüfus oranı Türk nüfus (milyon) Azerbaycan 1991 "Az?rbaycanda demoqrafik v?ziyy?t". Az?rbaycan Respublikasının Dövl?t Statistika Komit?si. 15 Nisan 2014. Bakü Azerice Manat % 92.3Demoqrafik göst?ricil?r: ?halinin milli t?rkibi Azerbaycan Respublikası Dövlet Statistika Komitesi Topluluklar: * Azerbaycan Türkleri * Türkiye Türkleri 8,8 Kazakistan 1991 Kazakistan nüfus bilgileri Kazakistan İstatistik Bürosu Astana Kazakça, Rusça Tenge % 73.82009 Nüfus Sayımı Sonuçları Kazakistan Cumhuriyeti İstatistik Ajansı Topluluklar: * Kazak % 67.8 * Özbek % 3.3 * Uygur % 1.5 * Tatar % 1.2 13,1 Kırgızistan 1991 Department of Economic and Social Affairs Population Division (2009) (PDF). World Population Prospects, Table A.1 Bişkek Kırgızca, Rusça Som % 80.6??????????????? ?????????, ???????????? ????? ? ????????????? ????????? ? ????????. Topluluklar: * Kırgız % 64.9 * Özbek % 13.8 * Uygur % 1 * Kazak % 0.9 4,4 KKTC 1983 KKTC'de Nüfus sayımının sonuçları açıklandı Erişim: 7 Mart 2015. Lefkoşa Türkçe Türk lirası % 99İTO KKTC Ülke Raporu , erişim: 26 Ağustos 2015 0,3 Özbekistan 1991 Taşkent Özbekçe, Karakalpakça Som % 87 Topluluklar: * Kırgız % 64.9 * Özbek % 13.8 * Uygur % 1 * Kazak % 0.9 25,7 Türkiye 1923 Türkiye nüfusu Türkiye İstatistik Kurumu Ankara Türkçe Türk lirası % 88 67,5 Türkmenistan 1991 Aşkabat Türkmence Manat % 90The World Factbook - Turkmenistan Topluluklar: * Türkmen % 85 * Özbek % 5 4,9 Alt Toplam 143,9 milyon %88,0 124,7 milyon ;Notlar * KKTC'nin bağımsızlığı sadece Türkiye Cumhuriyeti tarafından tanınmaktadır. * Türk nüfusu, verilen toplam nüfus verisine ve yüzdelere göre hesaplanmıştır. === Diğer Türk toplulukları === Ülke Bölge Bayrak Kuruluş Nüfus Alan (km²) Başkent Resmî Dil(ler) Türk Nüfus Oranı Türk nüfus (milyon) 38.433.600 %13 3.5 \- İran % 36,5 Topluluklar: * Azerbaycan Türkü (%28,7) * Türkmen (% 2,9) * Kaşgay Türkü (%4,2) 29,1 The World Factbook - Afghanistan % 11 Afghanistan “Ethnic Groups” Topluluklar: * Özbek (%9) * Türkmen (% 2) 3,7 Sincan 23px 1955 Urumçi Uygurca ve Mandarin % 53,2 \- Çin \- Çin Topluluklar: 12,2 Gagavuzya 23px 1994 Komrat Gagavuzca, Rumence, Rusça % 82,14 Topluluklar: 0,1 Altay Cumhuriyeti border|23px 1922 Национальный состав населения по регионам России: Республика Алтай Milliyetlere göre Altay Cumhuriyeti nüfusu (2002 sayımı) Gorno-Altaysk Rusça, Altayca % 39.6 Topluluklar: 266 Azerbaycan Türkü, 62,192 Altaylı, 1 Balkar, 62 Başkurt, 3 Gagauz, 12,108 Kazak, 1 Karay, 4 Karaçay, 163 Kırgız, 931 Kumandı, 13 Kumuk, 460 Tatar, 1 Astrahan Tatarı, 2 Kırım Tatarı, 2,368 Telengüt, 32 Teleüt, 1,533 Tuba, 22 Tuvalı, 2 Türkiye Türkü, 20 Türkmen, 149 Özbek, 54 Uygur, 39 Hakas, 103 Çuvaş, 27 Yakut 0,1 Astrahan Oblastı border|23px 1943 Национальный состав населения по регионам России: Астраханская Област Milliyetlere göre Astrahan Oblastı nüfusu (2002 sayımı) Astrahan Rusça % 23.4 Topluluklar: * Kırgız % 64.9 * Özbek % 13.8 * Uygur % 1 * Kazak % 0.9 0,2 Başkurdistan border|23px 1919 Национальный состав населения по регионам России: Республика Башкортостан Milliyetlere göre Başkurdistan nüfusu (2002 sayımı) Ufa Rusça, Başkurtça % 57.25 Topluluklar: 3,1 Tataristan border|23px 1990 [url=http://www.perepis2002.ru/ct/doc/English/4-2.xls National Composition of Population for Regions of the Russian Federation], 2002, Erişim tarihi:26 Ağustos 2015 Kazan Tatarca, Rusça % 58 Topluluklar: * Tatarlar% 52,9 * Çuvaşlar %3,35 * Başkurt Türkleri %0,39 * Diğer %1,35 2,2 Tuva Cumhuriyeti border|23px 1992 Tıva nüfusu (2016 sayımı) Kızıl Tuvaca, Rusça % 90.7 Topluluklar: * Tıvalar % 82 * Hakaslar % 0,3 * Ruslar % 16,3 0,3 |- Rusya toplam 12 Kırım Özerk Cumhuriyeti 23px 1992-2014 Kırım Özerk Cumhuriyeti Nüfus Bilgisi Ukrayna Devlet İstatistik Komitesi (1 Nisan 2010) Simferopol Rusça, Kırım Tatarcası, Ukraynaca % 10,2 Topluluklar: 0,2 Alt Toplam 57,3 milyon === Toplam Türk Nüfusu === 2013 itibarıyla, Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı'nın altı bağımsız üyesi ve sekiz bağımsız olmayan gözlemcisi bulunmaktadır. № Açıklama Nüfus 1 Bağımsız Türk devletleri içindeki 123,3 milyon 2 Diğer 57,3 milyon Alt Toplam 180,6 milyon == Türk dünyasında kişi adları (Antroponim) == == Türk dünyası ekonomisi == Türk dünyası ülkelerinin en sanayileşmiş olanı Türkiye'dir. Türkiye'den sonra Azerbaycan-Kazakistan-Türkmenistan-Özbekistan-Kırgızistan olarak gider. == Türkeli kavramı == 19\. yüzyılın sonlarında ise günümüzde kullanılan Türk dünyası teriminden daha çok "Türkeli" terimi kullanılmıştır. Türkeli ile Türk dünyası sözcükleri eşanlamlı terimlerdir. Türkeli sözcüğü Türk ili anlamına gelmektedir ve Türk halklarının çoğunlukta oldukları coğrafyaya verilen Türkçe isimdir. Türkeli kelimesi özellikle 19'ncu yüzyılın ortalarında meşrutiyet kazanan Türkçülük ile Türkiye'de ve Rusya Türklerince kullanılmaya başlanmıştır. 1930'larda Mustafa Kemal Atatürk Türkeli kavramını şöyle açıklamaktadır: "Türk Milleti Asya'nın garbında ve Avrupa'nın şarkında olmak üzere kara ve deniz sınırlarıyla ayırt edilmiş, dünyaca tanınmış büyük bir yurtta yaşar. Onun adına Türkeli derler. Türk yurdu daha çok büyüktür. Yakın ve uzak zamanlar düşünülürse, Türk'e yurtluk etmemiş kıta yoktur. Bütün dünyada, Asya, Avrupa, Afrika Türk atalarına yurt olmuştur. Bu hakikatler eski ve hususiyle yeni tarih vesikalarıyla malûmdur." == Resimler == [[Dosya:Khotan-melikawat-chicas-d01.jpg|Çinde Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nin Hotan kentinde Uygur kızları Dosya:Azerigirls.JPG|Azerbaycan Türkü kız Dosya:Gagauz-children.jpg|Gagavuzlar Dosya:Uzbeki girl.jpg|Özbek bir kız. Dosya:Khotan-melikawat-chicas-d03.jpg|Uygur bir kız Dosya:Kyrgyz Manaschi, Karakol.jpg|Kırgız Manasçı Shaabai Azizov (Karakol) == Ayrıca bakınız == * Türk devletleri * Türk dilleri * Türk halkları * Türk birliği * Turancılık * Türkçülük * Türk milliyetçiliği == Kaynakça == == Dış bağlantılar == * Türk Dünyası Aydınlar Topluluğu Haber ve Kültürel Birlik Sitesi * Türk Dünyası * Gazete Makalesi * Türk Diasporası