Türk dilleri listesi

Türk dilleri, Doğu Avrupa, Orta Doğu, Orta Asya ve Sibirya'da konuşulan bir diller grubudur. Türk dilleri yaklaşık 170 milyon kişi tarafından anadil olarak konuşulmaktadır. == Alt aileye göre Türk dilleri == İstatistiklerden veya tahminlerden (2019) türetilen konuşmacı sayısı: küçükresim|Türk dillerini konuşanların göreceli sayıları (2007) Numara Grup Diller Durum Yerli Konuşmacılar Çoğunluk Ana Yazı Sistemi 1 Oğuz dilleri 8 Normal 108.000.000 Latince 2 Karluk dilleri 4 Normal 38.000.000 Latince 3 Kıpçak dilleri 12 Normal 31.300.000 Latince 4 Sibirya Türk dilleri 9 Savunmasız 800.000 Kiril 5 Arghu Türk dili 1 Savunmasız 20.000 Farsça-Arapça 6 Oğur dilleri 1 Savunmasız 1.200.000 Kiril Toplam Türk dilleri 35 Normal 179.000.000 Latince == Anadili olarak konuşanlara göre Türk dilleri == Türk dilleri , Türk halkları tarafından konuşulan en az 35 Dybo A.V., Chronology of Türkic languages and linguistic contacts of early Türks, Moscow, 2007, p. 766, (In Russian) belgelenmiş dilden oluşan bir dil ailesidir . İstatistiklerden veya tahminlerden (2019) türetilen konuşmacı sayısı: Sıralama İsim Grubu Durum Yerli konuşan Ülke Alfabe 1 Türkçe Oğuz dil grubu Normal 76,000,000 Latin 2 Özbekçe Karluk grubu Normal 27,000,000 Latin 3 Azerice Oğuz Grubu Normal 23,000,000 Latin 4 Kazakça Kıpçak grubu Normal 14,000,000 Latin 5 Uygurca Karluk grubu Normal 11,000,000 Farsça- Arapça 6 Türkmence Oğuz Grubu Normal 7,000,000 Latin 7 Tatarca Kıpçak grubu Normal 5,500,000 kiril 8 Kırgızca Kıpçak grubu Normal 5,000,000 Kiril 9 Başkurtça Kıpçak grubu Savunmasız 1,500,000 Kiril 10 Çuvaşça Ogur öbeği Savunmasız 1,200,000 Kiril 11 Kaşkayca Oğuz dil grubu Normal 1,000,000 Fars-Arap 12 Horasan Türkçesi Oğuz dil grubu Savunmasız 1,000,000 Fars-Arap 13 Karakalpakça Kıpçak grubu Normal 650,000 Latin 14 Kırım Tatarcası Kıpçak grubu Ciddi tehlike altında 600,000 Latin 15 Kumukça Kıpçak grubu Savunmasız 450,000 Kiril 16 Karaçay-Balkarca Kıpçak grubu Savunmasız 400,000 Kiril 17 Yakutça Sibirya grubu Savunmasız 400,000 Kiril 18 Tuvaca Sibirya grubu Savunmasız 300,000 Kiril 19 Urumca Oğuz dil grubu Kesinlikle tehlike altında 200,000 Kiril 20 Gagavuzca Oğuz dil grubu Kesinlikle tehlike altında 150,000 Latin 21 Sibirce Kıpçak grubu Kesinlikle tehlike altında 100,000 Kiril 22 Nogayca Kıpçak grubu Kesinlikle tehlike altında 100,000 kiril 23 Salarca Oğuz dil grubu Savunmasız 70,000 Latin 24 Altayca Sibirya grubu Ciddi tehlike altında 60,000 kiril 25 Hakasça Sibirya grubu Kesinlikle tehlike altında 50,000 kiril 26 Halaçça Halaçça Savunmasız 20,000 Fars-Arap 27 Eynuca Karluk grubu Soyu tükenme tehlikesi 6,000 Fars-Arap 28 Sarı Uygurca Sibirya grubu Ciddi tehlike altında 5,000 Latin 29 Şorca Sibirya grubu Ciddi tehlike altında 3,000 Kiril 30 Dolganca Sibirya grubu Kesinlikle tehlike altında 1,000 kiril 31 Kırımçakça Kıpçak grubu Soyu tükenme tehlikesi 200 İbrani alfabesi 32 İli Türkçesi Karluk grubu Ciddi tehlike altında 100 Kiril 33 Tofaca Sibirya grubu Soyu tükenme tehlikesi 100 kiril 34 Karaimce Kıpçak grubu Soyu tükenme tehlikesi 100 kiril 35 Çulımca Sibirya grubu Soyu tükenme tehlikesi 50 kiril Total Türk dilleri Şaz Türkçesi Normal 179,000,000 Latin == Nesli tükenmekte olan Türk dilleri == Dünyada nesli tükenmekte olan 25 Türk dili bulunmaktadır. İstatistiklerden veya tahminlerden türetilen 2019 yılındaki konuşan sayısı: Sıralama İsim Durum Konuşan Ülke 1 Başkurtça Savunmasız 1,500,000 2 Çuvaşça Savunmasız 1,200,000 3 Horasan Türkçesi Savunmasız 1,000,000 4 Kırım Tatarcası Ciddi tehlike altında 600,000 5 Kumukça Savunmasız 450,000 6 Yakut language Savunmasız 400,000 7 Karaçay- Balkarca Savunmasız 400,000 8 Tuvan language Savunmasız 300,000 9 Urumca Kesinlikle Tehlike altında 200,000 10 Gagauzca Soyu tükenme tehlikesi 150,000 11 Sibirce Kesinlikle tehlike altında 100,000 12 Nogayca Kesinlikle tehlike altında 100,000 13 Salarca Savunmasız 70,000 14 Altayla Ciddi tehlike altında 60,000 15 Hakasça Kesinlikle tehlike altında 50,000 16 Halaçça Savunmasız 20,000 17 Eynuca Soyu tükenme tehlikesi 6,000 18 Sarı Uygurca Ciddi tehlike altında 5,000 19 Şorca Ciddi tehlike altında 3,000 20 Dolganca Ciddi tehlike altında 1,000 21 Kırımçakça Soyu tükenme tehlikesi 200 22 Tofaca Soyu tükenme tehlikesi 100 23 Karayca Soyu tükenme tehlikesi 100 24 İli Türkçesi Ciddi tehlike altında 100 25 Çulımca Soyu tükenme tehlikesi 5 == Soyu tükenmiş Türk dilleri == Numara İsim Soyisim Tükenme Zamanı \- Ana Türkçe Yeniden yapılandırılmış dil 1 Eski Türkçe 8. yüzyıl 2 Eski Anadolu Türkçesi 11. yüzyıl 3 Peçenek 12. yüzyıl 4 Orhun Türkçesi 13. yüzyıl 5 Hazar 13. yüzyıl 6 Eski Uygur 14. yüzyıl 7 Harezm Türkçesi 14. yüzyıl 8 İdil Bulgarcası 14. yüzyıl 9 Orta Türkçe 15. yüzyıl 10 Kıpçak 17. yüzyıl 11 Kuman 1770 12 Eski Tatar 19. yüzyıl 13 Fergana Kıpçak 1920'ler 14 Çağatay 1921 15 Osmanlı Türkçesi 1928 16 Fuyu Girgis 20. yüzyıl 17 Dukhan 21'inci yüzyıl 18 Salçukça 2013 == Ünlü Türk Lehçeleri == Numara Lehçe Ana dil 1 Rumeli lehçesi Anadolu Türkçesi 2 Kıbrıs lehçesi Anadolu Türkçesi 3 Afşar lehçesi Azerbaycan dili 4 Sonqori lehçesi Azerbaycan dili 5 Lop lehçesi Uygur dili 6 Baraba lehçesi Sibirya Tatar dili == Varsayımsal atalar == Diğer dil aileleriyle ve onların proto-dilleriyle varsayımsal ilişki. * Proto-İnsan (?) ** Birkaç bilinmeyen dil ailesi ve bağlantılar (?) *** Borean / Boreal (?) **** Nostratik (?) ***** Avrasyatik (?) ****** Uralo-Sibirya - Altay ******* Altay (?) ******** Ön-Proto-Türkçe (?) == Atalara ait == küçükresim|400x400pik| Türk dillerinin coğrafi dağılımı. Koyu Mavi: Kuzeydoğu Ortak Türkçesi (Sibirya Türk dilleri); Yeşil: Güneydoğu Ortak Türkçesi (Karluk dilleri); Turuncu: Kuzeybatı Ortak Türkçesi (Kıpçak dilleri); Kırmızı: Güneybatı Ortak Türkçesi (Oğuz dilleri); Mor: Oğur dilleri * Proto-Türk == Ortak Türkçe (Şaz Türkçesi / Z Türkçesi) == küçükresim|350x350pik| Karluk dilleri. Yeşil: Doğu Karluk; Kırmızı: Batı Karluk küçükresim|350x350pik| Turuncu: Güney Kıpçak (Aralo-Hazar); Kırmızı: Kuzey Kıpçak (Uralo-Hazar); Yeşil: Batı Kıpçak (Ponto-Hazar) küçükresim|350x350pik| Turuncu: Doğu Oğuz; Yeşil; Azerice; Kırmızı: Türk; Mor: Gagauz; Açık Mavi: Qashqai; Yeşi == Olası Türk dilleri (tümü tükenmiş) == Türkçe veya diğer dil ailelerinin üyeleri olabilecek sınıflandırılmamış diller * Hun/Hiung-nu ** Hun / Hun dili - Hunların dili veya dilleri (dilleri hakkında birkaç hipotez vardır) ** Hiung-nu - dili veya dilleri Hiung-nu dili (Hun dili ile aynı olabilir veya hiçbir bağlantısı olmayabilir) (kendi dillerinde hakkında çeşitli hipotezler vardır) * Keraite - dili veya dilleri Keraitler (bugünkü Orta Moğolistan'da) (dilleri hakkında birkaç hipotez var) * Eski Naiman - eski Naimans'ın dili veya dilleri (bugünkü Batı ve Güneybatı Moğolistan'da) (Temüjin'den sonra Moğollaştırıldı, 13. yüzyılda Cengiz Han olarak anıldı) (Naiman, sekiz rakamı için Moğol adıdır) (orada dilleriyle ilgili birkaç hipotezdir) * Panoniyen Avar - dil veya diller Avarlar (kendi dillerinde hakkında çeşitli hipotezler vardır) == Muhtemel Karışık Türk-İran dili == * Äynu / Aini (Äynú) (karma bir dil olabilir) (Türk cryptolect bir çoğunlukla birlikte İran kelime ve Türki konuştuğu gramer, Äynu insanlar, farklı bir kişi Uygur) == Ayrıca bakınız == * Türk dilleri == Kaynakça == * Akhatov G. Kh. 1960. "Modern Tatar edebi dilinin stresiyle bağlantılı olarak Sibirya Tatarlarının dilindeki stres hakkında". - Sat * "Türkçenin Sorunları ve Rus Doğu Çalışmaları Tarihi." Kazan. * Akhatov G.Kh. 1963. "Lehçeli Batı Sibirya Tatarları" (monografi). Ufa. * Baskakov, NA 1962, 1969. Türk dillerinin incelenmesine giriş . Moskova. * Boeschoten, Hendrik ve Lars Johanson. 2006. Temas halinde Türk dilleri . Turcologica, Bd. 61. Wiesbaden: Harrassowitz. ISBN 3-447-05212-0 * Clausen, Gerard. 1972. 13. yüzyıl öncesi Türkçenin etimolojik bir sözlüğü . Oxford: Oxford University Press. * Deny, Jean vd. 1959–1964. Philologiae Turcicae Fundamenta . Wiesbaden: Harrassowitz. * Dolatkhah, Sohrab. 2016. Parlonlar qashqay. İçinde: " parlons " koleksiyonu. Paris: L'Harmattan . * Dolatkhah, Sohrab. 2016. Le qashqay: langue turcique d'Iran. CreateSpace Bağımsız Yayıncılık Platformu (çevrimiçi). * Dolatkhah, Sohrab. 2015. Qashqay Folktales. CreateSpace Bağımsız Yayıncılık Platformu (çevrimiçi). * Johanson, Lars ve Éva Agnes Csató (ed.). 1998. Türk dilleri . Londra: Routledge. ISBN 0-415-08200-5 . * Johanson, Lars. 1998. "Türk Tarihi." İçinde: Johanson & Csató, s. 81–125. * Johanson, Lars. 1998. "Türk dilleri." In: Encyclopædia Britannica . CD 98. Encyclopædia Britannica Online, 5 Eylül. 2007. * Menges, KH 1968. Türk dilleri ve halkları: Türk çalışmalarına giriş . Wiesbaden: Harrassowitz. * Öztopçu, Kurtuluş. 1996. Türk dilleri sözlüğü: İngilizce, Azerice, Kazakça, Kırgızca, Tatarca, Türkçe, Türkmence, Uygurca, Özbekçe. Londra: Routledge. ISBN 0-415-14198-2 * Samoilovich, AN 1922. Türk dillerinin sınıflandırılmasına bazı eklemeler . Petrograd. * Schönig, Claus. 1997–1998. "Türk dillerini I-III sınıflandırmak için yeni bir girişim." Türk Dilleri 1: 1.117–133, 1: 2.262–277, 2: 1.130–151. * Starostin, Sergei A., Anna V. Dybo ve Oleg A. Mudrak. 2003. Altay Dillerinin Etimolojik Sözlüğü. Leiden: Brill. ISBN 90-04-13153-1 * Voegelin, CF ve FM Voegelin. 1977. Dünya dillerinin sınıflandırılması ve dizini . New York: Elsevier. == Dış bağlantılar == * İnteraktif Türk Dilleri Haritası * Tehlike Altındaki Türk Dilleri Haritası * Türk Dilleri Fiil Karşılaştırması * Orhun Vadisi Türk Yazıtları, Moğolistan * Türk Dilleri: Kaynaklar - Michigan Üniversitesi * Türk dilleri haritası * Türk Dillerinin Sınıflandırılması * Çevrimiçi Uygur- İngilizce Sözlük * * Türk dili kelime karşılaştırma aracı / sözlük * Karşılaştırmalı Türk Dilleri Sözlüğü Açık Projesi * Özetle Türk Dilleri . * Türkçe temel kelime kelimelerinin Swadesh listeleri (Vikisözlük'ün Swadesh listesi ekinden ) * Türk dillerinin işlenmesine ilişkin konferanslar: Astana, Kazakistan, 2013, İstanbul, Türkiye, 2014 , Kazan, Tataristan, 2015 Kategori:Dil listeleri Kategori:Türk dilleri