Bolivya nehir yunusu

Bolivya nehir yunusu (Inia geoffrensis boliviensis), Amazon nehir yunusu'nun alt türü olan, Bolivya'da ve Brezilya'nın güneybatı bölgesinde yaşayan nehir yunusu. 2008 yılında moleküler düzeydeki çalışmaların ardından ayrı bir tür olarak teyit edilmiştir. Bu yunusun Inia geoffrensis türünden farklı olduğunu savunan araştırmacılar ve bilimsel kuruluşlar da mevcuttur. Eylül 2012'de, Bolivya cumhurbaşkanı Evo Morales bu yunusu ulusal zenginlik kapsamına katarak korunmasına yönelik kanunlar çıkarmıştır. ==Keşif== Fransız doğa bilimci ve paleontolojist Alcide Dessalines d'Orbigny, bu yunusu 1826-1833 yılları arasında Güney Amerika'da keşfetmiştir.M. Ruiz-García, S. Caballero, M. Martinez-Agüero, J.M. Shostell JM: Molecular differentiation among Inia geoffrensis and Inia boliviensis (Iniidae, Cetacea) by means of nuclear intron sequences. In: V.T. Koven (Herausgeber): Population Genetics Research Progress. Boca Raton, Nova Publishers 2008; S. 177–203. Fransa'ya 1834 yılında döndüğünde kendi keşfettiği bilimsel keşiflerine Inia boliviensis türünü de eklemiştir. 1847 yılında d'Orbigny ve Paul Gervais bu yeni türü "Delphinius geoffrensis" yani Amazon nehir yunusu) ile karşılaştırmışlar ve bu iki yunus türünün çok yakın olduğuna karar vermişlerdir.Inia geoffrensis (Blainville, 1817) , Erişim tarihi: 18 Ekim 2016. 1973 yılında Bolivya'daki akarsularda bu yunusa ait dişler bulunmuştur. Bu tarihten itibaren "Bolivya nehir yunusu" adını alan Inia geoffrensis boliviensis bu isimle literatüre girmiştir. Buna karşın bu nehir yunusunun taksomonisinde bir fikir birliği bulunmamaktadır. ==Hakkında== Hayvanın boyunun 208 ile 216 cm arasında değiştiği ve üst çenede 31-35 diş bulunduğu rapor edilmiştir.V.M.F. da Silva, A.R. Martin: Family Iniidae (Amazon River Dolphins); Bolivian Boto Inia boliviensis In: Don E. Wilson, Russell A. Mittermeier: Handbook of the Mammals of the World. 4. Sea Mammals. Lynx Edicions, Barcelona 2014; S. 378. ISBN 978-84-96553-93-4. Uzun bir burna sahip olan bu canlı türünde, erkek ve dişiler arasında vücut boyutu ve şekli, renk veya desen bakımından farklılıklar görülür (Seksüel dimorfizm). Fiziksel özellikleri bakımından Amazon nehir yunusu ile benzerlikler taşır. Bununla birlikte bu canlılarla ilgili ayrıntılı çalışmalar mevcut olmayıp standart verilerek ulaşmak mümkün değildir. Bolivya nehir yunusları genellikle Bolivya'daki göl ve nehirlerde yaşamakta ve buradaki besinlerle yaşamlarını devam ettirmektedir. Cinsin diğer üyeleri gibi bu canlıların da temel besin kaynağı balıktır.Tomas Hrbek, Vera Maria Ferreira Da Silva, Nicole Dutra, Waleska Gravena, Anthony R. Martin, Izeni Pires Farias: A New Species of River Dolphin from Brazil or: How Little Do We Know Our Biodiversity. In Samuel T. Turvey, PLoS ONE 9, 2014: e83623. doi:10.1371/journal.pone.0083623. ==Koruma== Bölgedeki baraj inşaatları bu canlıların yaşamlarına tehdit oluşturmaktadır. Bu barajlar nedeniyle canlıların doğal besin kaynakları yok olmaya yüz tutmuştur. Bu tehditlere karşı Bolivya hükûmeti bu yunus türü için çeşitli önlemler almıştır. Buna yönelik olarak Temmuz 1999'da çıkartılan 25458 nolu Kararname ile bölgedeki avcılık ve balıkçılık risk olarak kabul edilmiş ve ulusal zenginliğe karşı suç olarak tanımlanarak yasaklanmıştır. Bu kararı takiben 2008 yılında çıkan kararda da bu yunus cinsi Bolivya'nın ulusal mirası kapsamı altına alınmıştır. Tüm bunlara karşın Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği bu cinsi, bilimsel verilerin eksik olması sebebiyle henüz bağımsız bir tür olarak kabul etmemiştir. Bölgede yaşayan 1400 ila 4000 arasında Bolivya nehir yunusu olduğu tahmin edilmektedir. ==Galeri== Dosya:Inia geoffrensis boliviensis skull 1847.jpg|d'Orbigny'nin çizdiği 1847 yılına ait Bolivya nehir yunusu çizimleri Dosya:Dauphinrose bolivie.jpg|Nehirde yüzen bir Bolivya nehir yunusu ==Ayrıca bakınız== * Araguaia nehir yunusu * Balina ve yunuslar listesi ==Kaynakça== ==Dış bağlantılar== * Kategori:Nehir yunusları Kategori:Bolivya'daki memeliler Kategori:Brezilya'daki memeliler Kategori:Ekvador'daki memeliler Kategori:Kolombiya'daki memeliler Kategori:Peru'daki memeliler Kategori:Venezuela'daki memeliler Kategori:1834'te tanımlanan omurgalılar