Özbekistan demografisi

sağ|küçükresim| Özbekistan Nüfusu (milyon): 1950 – 1 Ocak 2008. Özbekistan'ın demografisi, nüfus artışı, nüfus yoğunluğu, etnik köken, eğitim düzeyi, sağlık, ekonomik durum, dini bağlantılar ve nüfusun diğer yönleri dahil olmak üzere Özbekistan nüfusunun demografik özellikleridir. Verilerin çoğu tahmine dayalı çünkü son nüfus sayımı 1989'da Sovyet döneminde yapılmıştır. == Demografik eğilimler == Özbekistan, Orta Asya'nın en kalabalık ülkesidir. 32.5 milyonluk nüfusu (2018 tahmini) bölgenin toplam nüfusunun yaklaşık yarısını oluşturmaktadır. Özbekistan genç bir nüfusu sahiptir. Toplam nüfusun %34,1'i 14 yaşından küçüklerden oluşmaktadır. Resmi kaynaklara göre Özbekler toplam nüfusun çoğunluğunu (%80) oluşturmaktadır. 1996 tahminlerine göre diğer etnik gruplar arasında Ruslar (nüfusun %5,5'i), Tacikler (%5), Kazaklar (%3), Karakalpaklar (%2,5) ve Tatarlar (%1,5) bulunmaktadır.Uzbekistan in CIA World Factbook Özbekistan, 1937-1938 yıllarında Sovyet Uzak Doğu'dan bölgeye zorla yerleştirilen etnik Koreli nüfusa sahiptir. Ayrıca çoğunlukla Taşkent ve Semerkant'ta yaşayan küçük Ermeni grupları vardır. Ülke %88 Müslüman (çoğunlukla Sünni, %5 Şii azınlık), %9 Doğu Ortodoks ve %3 diğer inançlardan oluşmakta (küçük Koreli Hristiyan toplulukları, diğer Hristiyan mezhepleri, Budistler, Bahailer ve daha fazlası dahil). Buhara Yahudileri binlerce yıldır Orta Asya'da, çoğunlukla Özbekistan'da yaşıyorlar. 1989'da Özbekistan'da 94.900 Yahudi World Jewish Population 2001 , American Jewish Yearbook, vol. 101 (2001), p. 561. (1989 nüfus sayımına göre nüfusun yaklaşık %0.5'i), ancak şimdi, SSCB'nin çöküşünden bu yana, Orta Asya Yahudilerinin çoğu bölgeyi ABD veya İsrail için terk etti. Özbekistan'da 5.000'den az Yahudi kaldı.World Jewish Population 2007 , American Jewish Yearbook, vol. 107 (2007), p. 592. Özbekistan'ın nüfusunun çoğunluğu, ülke Sovyetler Birliği'nin bir parçasıyken büyük ölçekli kollektif çiftliklerde pamuk tarımıyla uğraşmaktaydı. Özbekistan'daki çiftlik yapısı 1990'dan beri büyük ölçüde kolektiflikten bireysele kaymış olsa da, nüfus yoğun bir şekilde kırsal ve geçimini çiftçiliğe bağımlı olmaya devam etmektedir. == Önemli istatistikler == === BM tahminleri === Dönem Yılda doğumlar Yılda ölümler Yılda doğal değişim CBR 1 CDR 1 Kuzey Kıbrıs 1 TFR 1 IMR 1 1990–1995 32.7 7.5 25.2 3,95 1995–2000 25.6 6.9 18.7 3.10 2000–2005 21.3 6.4 14.9 2.51 2005–2010 22.4 6.2 16.2 2.49 2010–2015 22.9 6.2 16.7 2.43 2015–2020 21.8 5.8 16.0 2.43 2020–2025 18.6 5.9 12.7 2.31 2025–2030 16.4 6.3 10.1 2.21 2030–2035 15.7 6.9 8.8 2.12 2035–2040 15.6 7.6 8.0 2.05 Kaynak: Birleşmiş Milletler, Ekonomik ve Sosyal İşler Departmanı > Dünya Nüfus Beklentileri: 2019 revizyonu. Ortalama Nüfus Canlı Doğum Ölüm Doğal Değişim Kaba doğum oranı (1000 kişi) Kaba ölüm oranı (1000 kişi) Natural change (per 1000) TFR 1950 6,314,000 192,188 54,612 137,576 30.4 8.6 21.8 1951 6,511,000 207,302 49,275 158,027 31.8 7.6 24.3 1952 6,704,000 223,452 55,068 168,384 33.3 8.2 25.1 1953 6,909,000 219,832 60,855 158,977 31.8 8.8 23.0 1954 7,085,000 237,470 58,345 179,125 33.5 8.2 25.3 1955 7,256,000 248,545 59,370 189,175 34.3 8.2 26.1 1956 7,466,000 267,187 46,210 220,977 35.8 6.2 29.6 1957 7,720,000 276,668 47,568 229,100 35.8 6.2 29.7 1958 7,979,000 300,646 48,433 252,213 37.7 6.1 31.6 1959 8,252,000 305,082 50,254 254,828 37.0 6.1 30.9 1960 8,558,000 340,618 51,758 288,860 39.8 6.0 33.8 1961 8,895,000 339,952 53,591 286,361 38.2 6.0 32.2 1962 9,237,000 341,352 56,178 285,174 37.0 6.1 30.9 1963 9,574,000 342,659 54,502 288,157 35.8 5.7 30.1 1964 9,905,000 346,847 53,315 293,532 35.0 5.4 29.6 1965 10,233,000 355,135 60,056 295,079 34.7 5.9 28.8 1966 10,557,000 360,336 60,115 300,221 34.1 5.7 28.4 1967 10,886,000 359,623 64,627 294,996 33.0 5.9 27.1 1968 11,259,000 385,687 64,762 320,925 34.3 5.8 28.5 1969 11,625,000 380,729 69,147 311,582 32.8 6.0 26.8 1970 11,973,000 401,613 66,189 335,424 33.6 5.5 28.1 1971 12,354,000 425,646 67,162 358,484 34.4 5.4 29.0 1972 12,756,000 421,458 77,942 343,516 33.0 6.1 26.9 1973 13,155,000 441,237 83,170 358,067 33.5 6.3 27.2 1974 13,569,000 462,062 86,864 375,198 34.1 6.4 27.7 1975 13,981,000 478,604 100,213 378,391 34.2 7.2 27.0 1976 14,389,000 503,514 101,544 401,970 35.0 7.1 27.9 1977 14,786,000 493,329 104,297 389,032 33.4 7.1 26.3 1978 15,184,000 514,030 105,204 408,826 33.9 6.9 27.0 1979 15,578,000 535,928 109,459 426,469 34.4 7.0 27.4 1980 15,952,000 540,047 118,886 421,161 33.9 7.5 26.4 1981 16,376,000 572,197 117,793 454,404 34.9 7.2 27.7 1982 16,813,000 589,283 124,137 465,146 35.0 7.4 27.7 1983 17,261,000 609,400 128,779 480,621 35.3 7.5 27.8 1984 17,716,000 641,398 132,042 509,356 36.2 7.5 28.8 1985 18,174,000 679,057 131,686 547,371 37.4 7.2 30.1 1986 18,634,000 708,658 132,213 576,445 38.0 7.1 30.9 1987 19,095,000 714,454 133,781 580,673 37.4 7.0 30.4 1988 19,561,000 694,144 134,688 559,456 35.5 6.9 28.6 1989 20,108,000 668,807 126,862 541,945 33.3 6.3 27.0 1990 20,465,000 691,636 124,553 567,083 33.8 6.1 27.7 4.20 1991 20,857,000 723,420 130,294 593,126 34.7 6.2 28.4 1992 21,354,000 680,459 140,092 540,367 31.9 6.6 25.3 1993 21,847,000 692,324 145,294 547,030 31.7 6.7 25.0 1994 22,277,000 657,725 148,423 509,302 29.5 6.7 22.9 1995 22,684,000 677,999 145,439 532,560 29.9 6.4 23.5 3.60 1996 23,128,000 634,842 144,829 490,013 27.4 6.3 21.2 1997 23,560,000 602,694 137,331 465,363 25.6 5.8 19.8 1998 23,954,000 553,745 140,526 413,219 23.1 5.9 17.3 1999 24,312,000 544,788 130,529 414,259 22.4 5.4 17.0 2000 24,650,000 527,580 135,598 391,982 21.4 5.5 15.9 2.59 2001 24,965,000 512,950 132,542 380,408 20.5 5.3 15.2 2002 25,272,000 532,511 137,028 395,483 21.1 5.4 15.6 2003 25,568,000 508,457 135,933 372,524 19.9 5.3 14.6 2004 25,864,000 540,381 130,357 410,024 20.9 5.0 15.9 2005 26,167,000 533,530 140,585 392,945 20.4 5.4 15.0 2.36 2006 26,488,000 555,946 139,622 416,324 21.0 5.3 15.7 2007 26,868,000 608,917 137,430 471,487 22.7 5.1 17.5 2008 27,303,000 646,096 138,792 507,304 23.7 5.1 18.6 2009 27,767,000 649,727 130,659 519,068 23.4 4.7 18.7 2010 28,562,000 634,810 138,411 496,399 22.2 4.8 17.4 2.34 2011 29,339,000 626,881 144,585 482,296 21.4 4.9 16.4 2.24 2012 29,774,000 625,106 145,988 479,118 21.0 4.9 16.1 2.19 2013 30,243,000 679,519 145,672 533,847 22.5 4.8 17.7 2.35 2014 30,759,000 718,036 149,761 568,998 23.3 4.9 18.4 2.46 2015 31,576,000 734,141 152,035 582,106 23.5 4.9 18.6 2.49 2016 32,121,000 726,170 154,791 571,379 22.8 4.8 18.0 2.46 2017 32,653,000 715,519 160,723 554,796 22.1 5.0 17.1 2.42 2018 33,254,000 768,520 154,913 613,607 23.3 4.7 18.6 2.60 2019 33,905,000 815,939 154,959 660,980 24.3 4.6 19.7 2.79 2020 34,558,900 841,814 175,637 666,177 24.6 5.1 19.5 Kaynaklar: küçükresim|440x440pik|2020 nüfus tahminlerine göre Özbekistan'ın belediyelere göre nüfus yoğunluğu === Güncel önemli istatistikler === Doğumlar: * Ocak–Mart 2020: 170,400 (20.2) * Ocak–Mart 2021: 179,800 (21.1) Ölümler: * Ocak-Mart 2020: 37.500 (4.4) * Ocak-Mart 2021: 39.600 (4,6) Doğal artış: * Ocak–Mart 2020: 132,900 (15.8) * Ocak–Mart 2021: 140,200 (16.5) === Doğurganlık ve doğumlar === Toplam doğurganlık hızı (TFR) ve kaba doğum hızını (CBR) gösteren tablo Yıl CBR (toplam) TFR (toplam) CBR (kentsel) TFR (kentsel) CBR (kırsal) TFR (kırsal) 1996 27 3,34 (3,1) 23 2,71 (2,5) 29 3,74 (3,4) 2002 24,4 2,92 19,8 2,48 27,5 3,21 === Toplam doğurganlık hızı (TFR) === sağ|küçükresim| Özbek gençliği CIA World Factbook'a göre, 2011 yılı itibarıyla tahmin edilen toplam doğurganlık hızı (TFR) 1,89 doğum/kadın çocuktur. 2002'de tahmini TFR 2,92 idi. Bu sayı etnik kökenlere; Özbeklerde 2.99, Ruslarda 1.35, Karakalpaklarda 2.69, Taciklerde 3.19, Kazaklarda 2.95, Tatarlarda 2.05, diğerlerinde ise 2.53 idi. Taşkent Şehri 1.96, Karakalpakstan 2.90, Fergana 2.73; Doğu bölgesi 2.71, Orta ve Doğu 2.96, Orta 3.43, Batı 3.05 şeklindedir. Sovyetler Birliği ve dağılma dönemindeki yüksek doğurganlık oranı, kısmen geniş ailelere yönelik tarihsel kültürel tercihlerden, tarıma ekonomik bağımlılıktan ve Özbekistan'daki Sovyet çocuk yardımlarının göreceli değerinin daha yüksek olmasından kaynaklanmaktadır.Cynthia Buckley, “Challenges to Integrating Sexual Health Issues into Reproductive Health Programs in Uzbekistan,” Studies in Family Planning 37(3) (Sep. 2006), 157. Kürtaj tercih edilen doğum kontrol yöntemiydi. 1955'te yasallaştırılan kürtaj, 1956-1973 yılları arasında %231 arttı. Bununla birlikte, son yıllarda, doğurganlık kontrol yöntemleri, kürtajdan modern doğum kontrol yöntemlerine, özellikle RİA'lara önemli ölçüde kaymıştır. === Bölgesel farklılıklar === Surhannderya ve Kaşkaderya bölgeleri Özbekistan'da en yüksek doğum oranına ve en düşük ölüm oranına sahiptir. Öte yandan Taşkent şehri, ülkenin en düşük doğum oranına ve en yüksek ölüm oranına sahip bölgesidir. Özbekistan Cumhuriyeti bölgelerine göre önemli istatistikler Bölünme Doğum oranı (‰) Ölüm oranı (‰) Doğal büyüme oranı (‰) Surhanderya Bölgesi 28.1 4.5 +23.6 Kaşkaderya Bölgesi 27.3 4.2 +23.1 Cizzak Bölgesi 27.2 4.3 +22.9 Semerkant Bölgesi 25.9 4.7 +21.2 Namangan Bölgesi 26.3 4.8 +21.5 Andican Bölgesi 25.8 5.0 +20.8 Nevai Bölgesi 23.7 5.0 +18.7 Harezm Bölgesi 22.3 5.1 +17.2 Fergana Bölgesi 24.6 4.9 +19.7 Karakalpakistan 20.6 4.8 +15.8 Sirderya Bölgesi 24.7 4.6 +20.1 Buhara Bölgesi 21.4 5.2 +16.2 Taşkent Bölgesi 22.3 6.2 +16.1 Taşkent 20.9 8.1 +12.8 === Yaşam süresi === Dönem Yıllara göre yaşam süresi Dönem Yıllara göre yaşam süresi 1950–1955 56.1 1985–1990 66.6 1955–1960 57.9 1990–1995 66.3 1960–1965 59.8 1995–2000 66.7 1965–1970 61.6 2000–2005 67.7 1970–1975 63.0 2005–2010 69.1 1975–1980 64.0 2010–2015 70.8 1980–1985 65.3 Kaynak: BM Dünya Nüfus Beklentileri 2017 == Etnik gruplar == 1989 nüfus sayımına göre etnik bileşim (mevcut en son):Library of Congress, A Country Study: Uzbekistan. Özbek %71, Rus %6, Khowar %2, Tacik %5 (çok daha yüksek olduğu düşünülüyor Richard Foltz, "The Tajiks of Uzbekistan", Central Asian Survey, 15(2), 213-216 (1996). ), Kazak %4, Tatar %3, Karakalpak %2, diğer %7. CIA World Factbook'tan 1996 yılında etnik kompozisyonun tahminleri: Özbek %80, Rus %5,5, Tacik %5, Kazak %3, Karakalpak %2,5, Tatar %1,5, diğer %2,5 (1996 tahmini.) Tablo, 1926 ve 1989 arasındaki dört nüfus sayımına göre Özbekistan nüfusunun etnik bileşimini (yüzde olarak) göstermektedir (1999'da nüfus sayımı yapılmamıştır ve bir sonraki nüfus sayımı şu anda 2010 için planlanmaktadır). 1979'da nüfusun %3,9'u olan Tacik oranının 1989'da %4,7'ye yükselmesi, en azından kısmen nüfus sayımı talimatlarındaki değişikliğe atfedilebilir: 1989 nüfus sayımında ilk kez uyruk bildirilebildi. pasaporta, ancak davalının etnik kimliği temelinde özgürce beyan etti. Population of Uzbekistan according to ethnic group 1926–1989 Etnik Grup 19261 19392 19593 19704 census 19795 census 19896 statistics 20177 Nüfus % Nüfus % Nüfus % Number % Number % Number % Number % Özbekler 3,467,226 73.0 4,804,096 65.1 5,038,273 62.2 7,733,541 64.7 10,569,007 68.7 14,142,475 71.4 26,917,700 83.7 Tacikler 350,670 7.4 317,560 5.1 311,375 3.8 457,356 3.8 594,627 3.9 933,560 4.7 1,544,700 4.8 Kazaklar 191,126 4.0 305,416 4.9 335,267 4.1 549,312 4.6 620,136 4.0 808,227 4.1 803,400 2.5 Ruslar 245,807 5.2 727,331 11.6 1,090,728 13.5 1,495,556 12.5 1,665,658 10.8 1,653,478 8.4 750,000 2.3 Karakalpaklar 142,688 3.0 181,420 2.9 168,274 2.1 230,273 1.9 297,788 1.9 411,878 2.1 708,800 2.2 Kırgızlar 79,610 1.7 89,044 1.4 92,725 1.1 110,864 1.0 142,182 0.7 174,907 0.8 274,400 0.9 Tatarlar 28,335 0.6 147,157 2.3 397,981 4.9 442,331 3.7 531,205 3.5 467,829 2.4 195,000 0.6 Türkmenler 31,492 0.7 46,543 0.7 54,804 0.7 71,066 0.6 92,285 0.6 121,578 0.6 192,000 0.6 Koreliler 30 0.0 72,944 1.2 138,453 1.7 151,058 1.3 163,062 1.1 183,140 0.9 176,900 0.6 Ukraynalılar 25,335 0.5 70,577 1.1 87,927 1.1 114,979 1.0 113,826 0.7 153,197 0.8 70,700 0.2 Kırım Tatarları 46,829 0.6 135,426 1.1 117,559 0.8 188,772 1.0 Türkler 371 0.0 474 0.0 21,269 0.3 46,398 0.4 48,726 0.3 106,302 0.5 Yahudiler 37,621 0.8 50,676 0.8 94,303 1.2 102,843 0.9 99,836 0.7 94,689 0.5 Errmeniler 14,862 0.3 20,394 0.3 27,370 0.3 34,470 0.3 42,374 0.3 50,537 0.3 Azeriler 20,764 0.4 3,645 0.1 40,511 0.5 40,431 0.3 59,779 0.4 44,410 0.2 Uyghurlar 36,349 0.8 50,638 0.8 19,377 0.2 24,039 0.2 29,104 0.2 35,762 0.2 Başkırlar 624 0.0 7,516 0.1 13,500 0.2 21,069 0.2 25,879 0.2 34,771 0.2 Diğerleri 77,889 1.6 98,838 1.6 126,738 1.6 198,570 1.7 176,274 1.1 204,565 1.0 486,900 1.5 Toplam 4,750,175 6,271,269 8,105,704 11,959,582 15,389,307 19,810,077 32,120,500 1 Excluding the Tadzjik ASSR, but including the Kara-Kalpak Autonomous Oblast (in 1926 part of the Kazakh ASSR); source: . 2 Source: . 3 Source: . 4 Source: . 5 Source: . 6 Source: . 7 Source: == CIA World Factbook demografik istatistikleri == : En son istatistikler için, bu ülkenin CIA World Factbook'taki girişine bakın. Aşağıdaki demografik istatistikler, Eylül 2009 itibarıyla CIA World Factbook'tan alınmıştır. === Yaş yapısı === 2009 tahmini: 0-14 yaş: %26 (erkek 3.970.386 / kadın 3.787.371) 15-64 yaş: %67 (erkek 9.191.439 / kadın 9.309.791)65 yaş ve üstü: %6 (erkek 576.191 / kadın 770.829) === Cinsiyet oranı === 2009 tahmini: doğumda: 1.06 erkek/kadın 12 yaş altı 1.05 erkek/kadın 15–64 yaş: 0,99 erkek/kadın 65 yaş ve üstü: 0,75 erkek/kadın toplam nüfus: 0,99 erkek/kadın === Bebek ölüm hızı === 2009 tahmini:Toplam : 1000 canlı doğumda 23.43 ölümErkek : 1000 canlı doğumda 27.7 ölümKadın : 1000 canlı doğumda 18.9 ölüm === Doğuşta beklenen yaşam süresi === 2009 tahmini:toplam nüfus: 71.96 yılerkek: 68.95 yılkadın: 75.15 yıl === Okuryazarlık === 2003 tahmini: Okuryazarlık, 15 yaş ve üstü nüfusun okuma yazma bilen yüzdesi olarak tanımlanır.toplam nüfus: %99.3erkek: %99.6kadın: %99 == Eğitim == Eğitim sistemi %99 okuryazarlık düzeyine ulaşmıştır ve hem erkekler hem de kadınlar için ortalama eğitim süresi 11 yıldır. Hükûmet ücretsiz ve zorunlu 11 yıllık eğitim vermektedir. == Göç == Özbekistan, 2011 yılı itibarıyla -2.74 göçmen/1000 nüfus net göç oranına sahiptir. === Özbek Göçü === Ekonomik zorluklar, son on yılda Rusya, Kazakistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Türkiye, Güney Kore ve Avrupa'ya işgücü göçünü artırdı. Özbekistan'ın işgücünün en az %10'u yurtdışında çalışmaktadır.International Crisis Group, Uzbekistan: Stagnation and Uncertainty, Asia Briefing, 22 August 2007. Göç eden işgücünün yaklaşık %58'i Rusya'ya göç etmektedir. Yüksek işsizlik oranları ve düşük ücretler işgücü göçünden sorumludur. === Azınlıklar === Özbekistan bağımsızlığını kazandıktan sonra önemli sayıda etnik ve ulusal azınlık Özbekistan'ı terk etti, ancak gerçek sayılar bilinmiyor. Azınlıkların göç etmesinin başlıca nedenleri arasında şunlar yer almaktadır: az sayıda ekonomik fırsat, düşük yaşam standardı ve gelecek nesiller için eğitim fırsatları açısından zayıf bir beklenti. Özbekistan'ın dil yasası Özbekçe bilmeyenlere yönelik bir ayrımcılık kaynağı olarak gösterilse de, bu yasa Özbekistan'daki fırsat eksikliğine çözüm olarak göçe yol açan sosyal, ekonomik ve politik faktörlerle iç içe geçmiştir. == Ayrıca bakınız == * Orta Asya'nın Demografisi == Kaynakça == Kategori:İncelenmemiş çeviri içeren sayfalar Kategori:Özbekistan demografisi