Pardus

Pardus (Yazıldığı gibi okunur.), Türkiye'de TÜBİTAK ULAKBİM tarafından geliştirilen bir GNU/Linux dağıtımı olan işletim sistemi. Planlamasına 2003 yılında başlanmış olup, ilk kararlı sürümü 27 Aralık 2005’te yayınlanmıştır. Pardus adı, Anadolu parsının bilimsel adı olan Panthera pardus tulliana'dan gelmektedir. Pardus ilk sürümden 2011.2 sürümüne kadar herhangi bir başka Linux dağıtımı temel alınmadan kendine özgü projelerle geliştirilmiş olup, 2013 yılında yayınlanan Pardus 2013 sürümü ile beraber Debian tabanına geçilmiştir. 2011 yılı son aylarından itibaren TÜBİTAK bünyesinde yeniden yapılanma çalışmaları neticesinde yönetici ve geliştirici ekip dağıtılarak tasfiye edilmiştir. 2012 yılında TÜBİTAK, Pardus projesi için tekrar geliştirici istihdam etmiş ve o güne kadar Pardus projesi kapsamında geliştirilmiş olan PİSİ paket yönetim sistemi, COMAR yapılandırma yöneticisi, YALI kurulum aracı, Müdür açılış sistemi, Kaptan ilk ayar sihirbazı ve diğer tüm projeleri terk edilerek Debian tabanına geçilmiştir. Kararlı sürümü 25 Ocak 2013'te yayınlanan "Pardus 2013 Anadolu Parsı" sürümüyle beraber artık Pardus, Debian tabanlı bir Linux dağıtımı haline gelmiştir. Terk edilen eski Pardus projeleri ise gönüllüler tarafından yürütülen Pisi Linux projesi kapsamında sürdürülmektedir. Resmi deposu http://depo.pardus.org.tr/ TÜBİTAK ULAKBİM tarafından geliştirilmesine devam eden Pardus'un en güncel sürümü Pardus 21.5'tir. "Dolunay" 5 Mayıs 2023 tarihinde yayınlandı. == Tarihçe == === Oluşum süreci === sol|küçükresim|Pardus çekirdek ekibi 2003 yılının önemli bir bölümünde TÜBİTAK tarafından ulusal bir dağıtımın gerekliliği, dünyada benzer uygulamalar, yazılım sektörünün mevcut durumu ve eğilimleri araştırıldı. Ülkenin bilgi teknolojisi alanındaki insan kaynağı, yerel yazılım sektörünün yetenekleri ve rekabet unsurları incelendi. Tüm bulgular ışığında, 2003 yılı yazında, bir ulusal işletim sistemi dağıtımı oluşturmanın yerinde bir karar olduğu sonucuna varılarak somut düzeyde planlama işine girişildi. Mevcut işletim sistemleri, başta Linux olmak üzere incelendi, açık kaynak yazılım metodolojisi (yöntem bilimi) ve felsefesi ayrıntılı olarak çalışıldı. Hedef, bir dağıtım oluşturmanın ötesinde, bu dağıtımı sürekli kılabilecek düzenlemeci yapıyı da kurmak olduğundan yazılım sektöründe, özellikle açık kaynak çerçevesinde, kullanılabilecek iş örnekleri irdelendi. Bu incelemeler sonrasında, 2003 yılı sonbaharında, Linux temelli, açık kaynaklı, olabildiğince GPL lisanslama yöntemini kullanan bir işletim sistemi dağıtımı oluşturulmasına karar verildi. Pardus Projesi'nin hayata geçmesi, 2004 yılı başında teknik ekibin çekirdeğinin oluşturulmasıyla başladı. Bu aşamada Türkiye'nin Linux geçmişi, mevcut ve planlanan dağıtımlar, açık kaynak ve Linux topluluğu ve girişimleri de göz önüne alınarak, var olan bilgi birikimi ve deneyimden en üst düzeyde yararlanmanın yolları arandı. Sonuçta ulusal işletim sistemi geliştirilmesinde görev alması en uygun kişiler Türkiye'nin dört bir yanından seçilerek TÜBİTAK/UEKAE bünyesinde bir araya geldiler. 2004 yılının önemli bir kısmı teknik seçeneklerin değerlendirilmesi ile geçti. Farklı Linux dağıtımları incelendi, mevcut dağıtımlardaki eksiklikler, olası gelişim alanları, yapılması gerekenler ve bunların iş gücü ve kaynak gereksinimleri irdelendi. Hedef kitlenin kim olacağı üzerinde beyin fırtınaları yapıldı, bunun sonucu olarak yol haritası seçenekleri belirlendi. 2004 yılı Ekim ayında bu teknik değerlendirmeler sonuçlandı ve yayınlanan Proje Ana Sözleşmesi ile amaç, yöntem ve takvim belirlendi. Pardus'un “bilişim okuryazarlığına sahip bilgisayar kullanıcılarının temel masaüstü ihtiyaçlarını hedefleyen” bir işletim sistemi olmasına, “mevcut Linux dağıtımlarının üstün taraflarını kavram, mimari ya da kod olarak kullanmasına”, ancak “otonom sisteme evrilebilecek bir yapılandırma çerçevesi ve araçları ile kurulum, yapılandırma ve kullanım kolaylığı sağlamasına” karar verildi. Teknik hedefi ve yöntemi belirlenen tasarı hızla ilerlemeye başladı ve 1 Şubat 2005 tarihinde ilk ürün olan Pardus Çalışan CD 1.0 yayımlandı. Tasarının amaçları ve teknik yaklaşımı hakkında Linux topluluğunu ve kullanıcıları bilgilendirmeyi amaçlayan Çalışan CD (canlı CD) beklenenin üzerinde ilgi gördü. Sonrasında geliştirme daha çok özgün yenilik tasarılarına yoğunlaştırıldı ve nihayet 27 Aralık 2005'te Pardus'un ilk kurulabilir sürümü olan Pardus 1.0, ağ üzerinden yayımlanmaya başladı. Pardus 2011.2 sürümüne kadar kendine özgü PİSİ paket yönetim sistemini kullanan özgün bir Linux dağıtımı olarak yoluna devam etti. === Yeniden yapılanma dönemi === 2011 yılının son aylarından itibaren TÜBİTAK bünyesinde yeniden yapılanma çalışmaları neticesinde proje yöneticileri ve geliştirici ekip dağıtılarak tasfiye edildi. İdari ve teknolojik olarak köklü değişikliklerin yaşandığı bu süreçte son sürüm olan Pardus 2011 sürümünün bakımı yapılmadı. Mevcut sürümlerin bakımlarının ve yeniden yapılanma çalışmalarının içeriği konusunda resmî açıklamaların yapılmaması Pardus kullanıcıları arasında projenin sona erdiğine dair haberlerin yayılmasına neden oldu. Ocak 2012'de Pardus 2011 bireysel sürümüne güncelleme desteğinin sona erdiği e-posta listeleri üzerinden duyuruldu. 2 Mart 2012'de projenin resmî sitesinden 23-24 Mart 2012 tarihlerinde “Pardus’un Yarını Çalıştayı” adında, projenin yeniden nasıl sürdürüleceğine dair bir çalışma yapılacağı açıklandı. Sadece davetlilere açık olan çalıştayda Pardus hakkında kararlar alacak bir kurul oluşturulmasına ve bu kurulun aşağıdaki üyelerden oluşmasına karar verildi. * TÜBİTAK yönetim temsilcisi * STK temsilcisi * Kullanıcı topluluğu temsilcisi (Sezai YENİAY seçildi ) * Geliştirici temsilcileri (biri topluluktan olmak üzere 2 kişi) * Pardus çözüm ortaklarından bir temsilci * Üniversite temsilcisi (akademisyen) * Kamu kurumlarından temsilci Ayrıca kurul üyelerinin kendi temsil ettikleri topluluklardan seçim yoluyla belirleneceği ve Pardus’un en önemli hedefinin en iyi Türkçe desteği veren işletim sistemi haline gelmek olduğu belirtildi. 19 Haziran 2012 tarihinde ULAKBİM Başkanı Dr. Ahmet Kaplan ve Pardus Proje Yöneticisi Abdullah Erol projenin hedeflerini açıkladıkları bir basın toplantısı düzenlediler. Abdullah Erol'un proje yöneticisi olduğu bu toplantı ile kamuoyu tarafından öğrenildi. Toplantıda özetle FATİH Projesindeki akıllı tahtalarda Pardus kullanılacağı, yeni bir kurumsal sürüm hazırlandığı, sunucu ve mobil sürümler yapılacağı ve özel sektörle işbirliklerine gidileceği belirtildi. Bu vaatler Pardus topluluğu tarafından şüphe ile karşılandı (Abdullah Erol 2016 yılı Ağustos ayında FETÖ soruşturmaları kapsamında görevinden alındı ). Pardus danışma kurulu ilk toplantısını 29 Haziran 2012 tarihinde Ankara'da ULAKBİM'de yaptı. Fakat toplantıdan bir gün önce projenin bir Debian derlemesini bazı ekran görüntülerini değiştirerek Pardus 2011 adı altında FATİH projesi kapsamındaki akıllı tahtalara yüklediği ve okullara dağıttığı ortaya çıktı. Toplantıda TÜBİTAK'ın mevcut sözleşmeleri ve taahhütleri gereği akıllı tahtalara yüklemek ve bazı kurumlardaki masaüstü bilgisayarlardaki Pardus sürümlerini hızlıca güncellemek için Debian dağıtımını kullandığı, Pardus için geliştirilen PİSİ gibi projelerin bu yeni Debian sürümüne eklenemediği, akıllı tahtaların da Pardus ile çalıştırılamadığı için Debian kullanıldığı, bu işlemler için Vestel firması ile işbirliği yapıldığı öğrenildi (Oysa CEBİT 2011'de Pardus çalıştıran bir akıllı tahta sunulmuştu). Ayrıca Danışma Kurulu'nun henüz resmî olarak kurulmamış olduğu, bunun için TÜBİTAK bilim kurulunun yetki devri işlemi yapması gerektiği ortaya çıktı. Bu şartlar altında üyeler TÜBİTAK'ın onaylanmasını istediği bazı kararları (Debian sürümü hakkında) onaylamadı ve kurulun resmî oluşumunun tamamlamasının beklenmesine karar verildi. Ayrıca Pardus hakkında kararları vereceği çalıştayda tespit edilmiş olan Danışma Kurulu toplanmadan ve kamuoyuna bilgilendirme yapılmadan TÜBİTAK'ın Pardus'un yeni sürümünde Debian'ı kullanmaya karar vermiş olması ve toplantının kurulun resmî oluşumu açısından daha erken yapılmamış olması Pardus topluluğunda şaşkınlıkla karşılandı. Fakat TÜBİTAK danışma kurulunu bir daha toplamadı ve bu kurul işlev kazanamadı. 2012 yılı ilk yarısında Fatih Projesi kapsamında okullara gönderilen etkileşimli tahtalarda Pardus logolu Debian işletim sisteminin kullanıldığı görüldü. 2012 yılı ikinci yarısında TÜBİTAK yeni geliştiriciler istihdam ederek yeni sürüm hazırlıklarına başladı. 25 Ocak 2013'te Debian tabanlı ilk kararlı Pardus sürümü "Pardus 2013 Anadolu Parsı" adı ile yayınlandı. Böylece Pardus projesi kapsamında 2012 yılına kadar geliştirilmiş olan Pardus'a özgü PİSİ paket yönetim sistemi, ÇOMAR yapılandırma yöneticisi, YALI kurulum aracı, Müdür açılış sistemi, Kaptan ilk ayar sihirbazı ve diğer irili ufaklı tüm projeler terk edilerek tamamen Debian tabanına geçilmiş oldu. === Terk edilen Pardus projeleri === 2013 yılında yayınlanan Pardus 2013 sürümü ile beraber Debian tabanına geçilmiştir. Debian tabanına geçilmeden önce Pardus projesi kapsamında üretilen belli başlı özgün projeler aşağıda listelenmiştir. Bu projeler ile ilgili teknik dokümanlara developer.pardus.org.tr adresinden ulaşabilir. ÇOMAR Sistemin düzgün çalışması için gerekli olan donanım, açılış, ağ, kullanıcı, zaman, görüntü gibi ayarların mümkün olduğu kadar otomatik bir biçimde yapılmasını sağlayan yapılandırma yönetim sistemi. PİSİ Python dilinde yazılmış bir paket yönetim sistemi. Bağımlılıkları takip ederek paket inşa etme, kurma, kaldırma, yükseltme ve benzeri işlevleri yerine getirir. Kullanıcılar için bir grafiksel arayüz ve kapsamlı bir komut satırı arayüzü içerir. YALI Pardus'un bilgisayara kurulmasını sağlayan grafiksel kurulum aracı. Kaptan Pardus kurulumu sonrasında kullanıcıyı karşılayarak, masaüstünün kolayca kişiselleştirebilmesini sağlayan bir ilk ayar sihirbazı. Müdür Python dilinde yazılmış yeni bir init sistemi. Sistemin açılış sürecini düzenler, hızlı bir şekilde açılışı gerçekleştirir. ÇOMAR ile entegre çalışır. Paket Yöneticisi Pardus paket depolarına bağlanarak kullanıcının yeni paketler kurmasını, yayımlanan güncellemelerin yüklenmesini ve gerek duyulmayan yazılımların bilgisayardan kaldırılmasını sağlayan PİSİ’nin grafiksel arayüzü. Kullanıcı Yöneticisi Bilgisayarı kullanacak kullanıcıların tanımlanması ve kullanıcı yetkilerinin detaylı bir şekilde ayarlanabilmesini sağlar. Güvenlik Duvarı Yöneticisi Bilgisayara gelen ya da giden bağlantılara engelleme/izin verme, yerel ağdan internet paylaşımını engeleme/izin verme gibi kontrollerin yapılabilmesini sağlar. Açılış Yöneticisi Bilgisayar açılışında ekrana gelen işletim sistemi seçme menüsünü düzenlemeyi sağlar. Disk Yöneticisi Disk bölümlerinin bağlanması ve disk bölümlerinin kullanımı ile ilgili ayarlamaların yapılabilmesini sağlar. Geçmiş Yöneticisi Paket kurma/güncelleme/kaldırma işlemlerinin kayıtlarını tutarak, kullanıcının bir paket kurma, güncelleme ya da kaldırma işlemi sonrasında herhangi bir sorun yaşanması halinde belirli bir tarihe geri dönebilmesini sağlar. Servis Yöneticisi Sistemdeki tüm servisleri listeleyerek kullanıcının istediği servisleri kolayca açmasını ya da kapatmasını sağlar. Zemberek entegrasyonu Açık kodlu doğal dil işleme kütüphanesi olan Zemberek yazılımının Pardus için genel yazım denetimi desteği vermesini sağlar. Böylece tüm masaüstünde (örneğin kullanıcı e-posta programını, kelime işlemci programını kullanırken, web sayfalarında bir ileti yazarken, vb.) Türkçe yazım denetimi sağlanmaktadır. Pardusman Pardus paket depolarında seçilen paketlerin kullanılarak otomatikman bir Pardus ISO dosya oluşturulmasını sağlar. Ekran ayarları Ekran kartı sürücüsü ve monitör ile ilgili tüm ayarlarının yapılması sağlayan arayüz. Panda Kullanıcıların NVIDIA ve ATI ekran kartları için açık kaynak kodlu ya da sahipli sürücülerden biri seçerek kullanabilmesini sağlar. PTSP Tulliana, Milky Pardus'a özgü simge setleri. Bkz. Tulliana , Milky === Pardus Alt projeleri === Yeni dönemde Linux dağıtımının bileşenleri yerine, göç projelerinde kamu ve özel kurumların ihtiyaç duyacağı araçların geliştirilmesine önem verilen projede, şu ürünler geliştirilmiştir: * Ahtapot (Açık Kaynak Kodlu Bütünleşik Siber Güvenlik Sistemi) * Engerek (Kimlik Yönetim Sistemi) * ETAP (Etkileşimli Tahta Arayüzü Projesi) * LiderAhenk (Merkezi Yönetim Sistemi) == Sürümler == Renkler ve anlamları Ana sürümler Ara sürümler Desteği sona ermiş Desteği devam ediyor Pardus 2013 sürümü öncesindeki dönemde kurumsal kullanıcılara yönelik "Pardus Kurumsal" sürümleri ve bireysel kullanıcılara yönelik "2000 serisi sürümler" adı altında iki farklı sürüm yayımlanmıştır. Pardus 2013 sürümünden itibaren ise Kurumsal, Sunucu ve Fatih sürümü olmak üzere Pardus'un 3 ayrı sürümü yayımlanmaya başlamıştır. Kurumsal sürüm, kurum ve kuruluşların ihtiyaçları göz önüne alınarak hazırlanmıştır. Fatih sürümü ise FATİH Projesindeki akıllı tahtalarda kullanmak üzere hazırlanmıştır. Pardus'un ana sürümleri daha sonra şu şekilde çeşitlenmiştir: * Pardus XFCE * Pardus GNOME * Pardus Sunucu * Pardus ETAP * Pardus AArch64 * Pardus Raspberry Pi Bunların dışında, gerek masaüstü ortam bulunmayan Sunucu sürümüne, gerekse XFCE veya GNOME masaüstü ortamı sürümlerine kullanıcılar tarafından KDE Plasma 5, Cinnamon gibi çeşitli farklı masaüstü ortamları da kurulabilmektedir. === PİSİ tabanlı sürümler (2005 - 2011) === _Sürüm_ _Kod adı_ _Çıkış tarihi_ _Destek_ _Önemli gelişmeler_ Pardus 1.0 --- 27 Aralık 2005 Yok * PİSİ, ÇOMAR, YALI, Kaptan, TASMA gibi araçların ilk sürümleri yayınlandı. Pardus 2007 --- 31 Aralık 2006 Yok * Pardus açılış sisteminden sorumlu Müdür yeniden yazılarak açılış ve kapanış süresi önemli ölçüde kısaltıldı. * Pardus Güvenlik Duvarı Yöneticisi sisteme eklendi. * NTFS disklere yazma desteği eklendi. * Açılışta başlatılan sunucu ve servislerin kolayca yönetilebilmesi için bir Servis Yöneticisi programı yazılarak sisteme eklendi. * LZMA sıkıştırma algoritması ile Pisi paketlerinde ortalama %30'a varan bir yer kazancı oldu. Bu sayede son kullanıcının indireceği yazılımların boyutu küçültüldü. * Pardus'a özgü Tulliana simge seti geliştirilerek masaüstü ve diğer uygulamalarda Tulliana2 adlı simge seti kullanıldı. Pardus Kurumsal 1 --- 2007 Yok * İlk kurumsal sürüm Pardus 2007.1 Felis chaus (Sazlık kedisi) 16 Mart 2007 Yok * Paket Yöneticisi'ne büyük/küçük harf duyarlılığı olmaksızın arama yapabilme özelliği eklendi, ayrıca paketler hakkında özet açıklama bilgisi eklendi. Depo güuncellemeleri ve arama işlevlerinde %40’a varan hız artışı sağlandı. * Ağ yöneticisine WPA desteği eklendi. Pardus 2007.2 Caracal caracal (Karakulak) 11 Temmuz 2007 Yok * Yeni Açılış Yöneticisi aracı ile, önceleri komut satırı üzerinden yapılabilen açılış menüsü düzenleme işlemleri artık arayüz üzerinden yapılabiliyor. * Ağ yöneticisine PEAP-MSCHAPv2 desteği eklendi. Pardus 2007.3 Lynx lynx (Vaşak) 19 Kasım 2007 Yok * YALI, artık kurulumdan önce tüm gerekli bilgileri soruyor sonra kuruluma başlıyor. Ayrıca YALI, Pardus'un hangi sabit diske kurulacağını ve bu sabit diskin açılabilir olup olmadığını belirleyebiliyor. * Ağ yöneticisine, mevcut profilde bulunan ağları otomatik olarak algılayabilme ve otomatik olarak o profile geçiş yapabilme özelliği eklendi, ayrıca artık bağlantı bilgileri sistem çekmecesi üzerinden güncel olarak takip edilebiliyor. Pardus 2008 --- 27 Haziran 2008 Yok * Kullanıcı Yöneticisi'nde yetki denetim sistemi geliştirildi artık tüm kullanıcıların yetkilerini detaylı bir şekilde düzenlenlenebiliyor, Pardus'un parola sorma ve yetkilendirme davranışını kolayca özelleştirilebiliyor. * Pisi'ye geçmiş yönetimi desteği eklendi. Yeni Geçmiş Yöneticisi aracı ile sisteme kurulan eski paketlere dönmek, sistemin o anki anlık görüntüsünü kaydetmek ve bu görüntüler arasında geçiş yapabilmek mümkün. * Kullanıcıların monitör ve ekran kartı ayarlarını yapabilmelerini sağlayan Görüntü Yöneticisi yazılımı sisteme eklendi. * Otomatik yazıcı tanıtma özelliği eklendi. * ÇOMAR, Müdür, dbus altyapısı kullanılarak tamamen yeniden yazıldı. Pardus 2008.1 Hyaena hyaena (Çizgili sırtlan) 15 Eylül 2008 Yok * Kablosuz ağlar için Ad-Hoc ve 802.1x desteği getirildi. * KDE3 ve KDE4 tabanlı iki ayrı canlı CD yayımlandı. Pardus 2008.2 Canis aureus (Altın çakal) 30 Ocak 2009 Yok * Paket Yöneticisi'ne delta paket ve ters bağımlılık güncelleme desteği getirildi. * Paket Yöneticisi'ne hatalı indirilen paketlerin tekrar indirilebilmesi desteği eklendi. Pardus 2009 --- 17 Temmuz 2009 Yok * Masaüstünde KDE 3 yerine yeni nesil KDE 4 masaüstü ortamına geçildi. * Geliştirilen önbellek sistemi ile Paket Yöneticisi ve PiSi artık çok daha hızlı çalışıyor. PiSi'nin paketleme sisteminde yapılan iyileştirmelerle artık paketler ortalama %20 daha küçük. * Delta paket desteği artık öntanımlı olarak açık geliyor. Delta paket desteği sayesinde artık güncellemelerde bir paketin tümü değil sadece değişen kısmı güncellenecek, böylece güncellemelerin boyutu küçülecek ve güncelleme süresi kısalacak. * Yalı ve PiSi'de yapılan iyileştirmeler ile Pardus kurulumu yaklaşık olarak 2 kat hızlandı. * Yalı'ya sistem kurtarma özelliği eklendi. Pardus yüklü bir sistemde yapılan son güncellemeleri geri almak, silinen önyükleyiciyi tekrar yüklemek vb. kurtarma ve sorun giderme işlemleri artık yeni Yalı ile yapılabiliyor. * Ağların ve servislerin masaüstünden kontrol edilebilmesini sağlayan Ağ Plasma Programcığı ve Servis Plasma Programcığı öntanımlı olarak kurulu geliyor. * Yeni Pardus aracı Sistem Yöneticisi ile artık sistem genelinde klavye haritası, sistem dili, zaman dilimi gibi temel ayarları daha rahat yapılabiliyor. * Önceki sürümlerde denetim merkezi olarak kullanılan TASMA, yerini KDE 4’ün System Settings yazılımına Pardus'a özgü yönetim araçlarının eklenmesiyle oluşturulan Sistem Ayarları aracına devretti. * Ekran kartı ve monitör ayarları için kullanılan Görüntü Yöneticisi yazılımı, yerini Sistem Ayarları içinde bulunan Ekran ayarları modülüne bıraktı. * Ext3 dosya sistemi yerine yeni nesil Ext dosya sistemi olan Ext4, Pardus 2009 ile birlikte öntanımlı olarak geliyor. Ayrıca Yalı kurulum ekranında kullanmak isteyen kullanıcılar için XFS, ReiserFS ve deneysel Btrfs gibi dosya sistemleri de ana sistem bölümü olarak seçilebiliyor. * Masaüstü ve diğer uygulamalarda yaklaşık bin simgeden oluşan Pardus'a özgü yeni Milky simge seti kullanılıyor. Pardus 2009.1 Anthropoides virgo (Telli turna) 15 Ocak 2010 Yok * Pardus ISO kalıplarına melez (hibrid) kalıp özelliği eklendi. Böylece Pardus ISO kalıplarını CD’ye basma zorunluluğu ortadan kalktı. Artık Pardus ISO dosyası, CD'nin yanı sıra DVD, USB bellek gibi ortamlara da yazılabiliyor. Pardus 2009.2 Geronticus eremita (Kelaynak) 3 Haziran 2010 Yok * KDE'nin KRunner yazılımı ile bütünleşik çalışan plasma-runner-pisi sayesinde artık KRunner aracı açılıp sistemde kurulu olmayan fakat Pardus depolarındaki bir paket tarafından sağlanan bir program adı yazıldığında, söz konusu yazılımın hangi paket içinde yer aldığını belirten bir girdi görünüyor. Bu girdi seçilerek ilgili paket otomatik olarak yüklenebiliyor. Pardus 2011 --- 20 Ocak 2011 Yok * Pardus'un hem kurulan hem de çalışan sürümleri, standart CD'lere sığamayacak kadar büyük olduğu için optik sürücü olarak artık DVD kullanılıyor. * Çanakkale 18 Mart Üniversitesi'nin yürüttüğü proje kapsamında Pardus'a 64 bit mimari desteği eklendi. Kurulan DVD ve Çalışan DVD'nin 32 bit ve 64 bit mimarili işlemcilere yönelik, ayrı ayrı sürümleri yayımlandı. * YALI artık LVM/RAID ve UUID desteği sunuyor. * Kaptan ile artık, simge seti belirlenebiliyor. Ayrıca istenirse Kaptan, web kamerası aracılığıyla kullanıcının fotoğrafını çekip KDE içinde kullanıcı resmi olarak ayarlayabiliyor. * OpenOffice.org yerine, The Document Foundation tarafından OpenOffice.org temel alınarak geliştirilen açık kaynak kodlu LibreOffice öntanımlı ofis seti olarak yüklü geliyor. * Kullanıcılar Paket Yöneticisi'ndeki paketleri oylayabiliyor ve ekran görüntülerine bakarak tercih yapabiliyor. Ayrıca Paket Yöneticisi'nin sistem çekmecesi entegrasyonu iyileştirildi. * Sistem Ayarları'na eklenen Panda isimli yeni Pardus aracı sayesinde, kullanıcılar NVIDIA ve ATI ekran kartları için açık kaynak kodlu ya da sahipli sürücülerden birini seçebiliyor. * Öntanımlı ağ yöneticisi olarak GNOME NetworkManager'a geçildi. Artık HSPA/CDMA/VPN ağları da destekleniyor. * Amarok yerine, onun 1.4 sürümü temel alınarak hazırlanan platform bağımsız müzik çalar Clementine kurulu geliyor. * Pardus 2009 ile gelen "Sistem Yöneticisi" aracı kaldırıldı. Pardus Kurumsal 2 --- 16 Şubat 2011 Yok * Pardus'un bireysel sürümlerinden Pardus 2011'deki gelişme ve iyileştirmelerin tamamına yakını Kurumsal 2 sürümünde de yer alıyor. * Lider-Ahenk gibi ölçeklenebilir merkezi yönetim araçları bulunuyor, sunucu-istemci mimarisi (PTSP) destekleniyor. * Masaüstü ortamı olarak KDE‘nin kararlılık ve güvenilirlik açısından kendini ispatlamış olan önceki nesil KDE 3.5.10 sürümü kullanıldı. * Üç yıl için planlanan uzun dönem destek (LTS) garantisi sunuldu. Pardus 2011.1 Dama dama (Alageyik) 12 Temmuz 2011 Yok * YALI'ya Sistem Kurtarma menüsü yeniden eklendi. * Çıkarılabilir USB bellekleri daha kolay biçimlendirmek için hazırlanan QuickFormat görüntülere eklendi. Pardus 2011.2 Cervus elaphus (Kızıl geyik) 19 Eylül 2011 Yok * NetworkManager, ModemManager altyapıları güncellenerek çeşitli bağlantı problemleri giderildi. === Debian tabanlı sürümler (2013 ve sonrası) === _Sürüm_ _Kod adı_ _Çıkış Tarihi_ _Destek_ _Notlar_ Pardus 2013 Anadolu Parsı 25 Ocak 2013 Yok * Debian tabanlı ilk sürüm. Debian'ın x nolu sürümü temel alındı. * Kurumsal kullanıcılar, KOBİ'ler ve öğrenciler hedef alınarak hazırlandı. Kurumsal 5 Anadolu Parsı Yok * Debian tabanlı sürüm. Sürüm notları yayınlandı. * Kurumsal kullanıcılar, KOBİ'ler ve öğrenciler hedef alınarak hazırlandı. * Kurumsal eğitimler ile kullanımı yaygınlaştırıldı.(Kurumsal eğitimler) Pardus 17.0 onyedi 3 Temmuz 2017 Yok * Sürüm notları yayınlandı . * Kurulum kılavuzu yayınlandı. * Debian Stretch temel alındı. Pardus 17.4 onyedi 3 Kasım 2018 Yok * Son kullanıcının karşılaştığı birçok grafiksel arayüzdeki kullanım senaryosu sorunları giderildi. * Sistem performansını etkileyen birçok paket güncelleştirmesi ve optimizasyonu yapıldı. * 300 ün üzerinde paketi ve yamasını içeren güvenlik güncelleştirmeleri sisteme eklendi. * Öntanımlı internet tarayıcısı Firefox sürümü 60.3.0 a güncellendi. * Öntanımlı e-posta istemcisi Thunderbird sürümü 60.2.1 e güncellendi. * Öntanımlı çokluortam oynatıcısı olan VLC sürümü 3.0.3 e güncellendi. * Öntanımlı ofis belgeleri uygulaması Libreoffice sürümü 6.1.3 e güncellendi. * Yalın Sunucu sürümünde openssh-server öntanımlı olarak yüklü gelmesi sağlandı. * İnternet ortamı olmayan kurulum senaryolarında, kurulum sonrası kaynak listesi bozukluğu giderildi. * Açılış ekranı öntanımlı arka planı değiştirildi. Pardus 17.5 onyedi 3 Mart 2019 Yok * Son kullanıcının karşılaştığı birçok grafiksel arayüzdeki kullanım senaryosu sorunları giderildi. * Birçok sistem performansını etkileyen paket güncelleştirmesi ve optimizasyonu yapıldı. * 200'ün üzerinde paketi ve yamasını içeren güvenlik güncelleştirmeleri sisteme eklendi. * Öntanımlı internet tarayıcısı Firefox sürümü 60.5.1 ‘e güncellendi. * Öntanımlı e-posta istemcisi Thunderbird sürümü 60.5.1 ‘e güncellendi. * Öntanımlı çoklurtam oynatıcısı olan VLC sürümü 3.0.6 ‘ya güncellendi. * Öntanımlı ofis belgeleri uygulaması LibreOffice sürümü 6.1.5.1 ‘e güncellendi. * Öntanımlı uygulama mağazası pardus-store sürümü 0.3.1~beta4‘e güncellendi ve içerik yönetimi uzaktan güncelleme almaksızın dinamik olarak düzenlenebilir hale getirildi. * Öntanımlı giriş ekranı kabuğu lightdm-gtk-greeter ve arka uçta kullanıcı yönetimi sistemleri ile haberleşen sssd de bulunan hatalar düzeltildi ve LDAP merkezi kullanıcı yönetimi sistemi ile hatasız çalışabilir hale getirildi. * Canlı açılan sistem üzerinden yükleme işlemi terk edildi ve sadece kurulum ortamının açılarak yüklenebilmesi tercihi sabit kılındı. * Uzun vade destek verilecek olan disk kalıplarındaki isimlendirmelere LTS etiketi yerleştirildi. * Pardus'un türemiş olduğu Debian'dan farkının canlı olarak gözlemlenebileceği paket takipçisi 11.03.2019 tarihinde tracker.pardus.org.tr adresinden yayına alınacaktır. Pardus 19.0 ondokuz 3 Ağustos 2019 Var * Sürüm notları yayınlandı . * Kurulum kılavuzu yayınlandı . Pardus 19.1 ondokuz 20 Kasım 2019 Var * Güncelleme bildirim desteği Xfce ve Gnome sürümlerine eklendi. * Pinta ve GIMP resim düzenleyici uygulaması Xfce ve Gnome sürümlerinde yüklü halde gelecektir. * Gnome arayüzünde iyileştirmeler yapıldı. * Pardus Mağaza uygulamasında iyileştirmeler yapıldı. * Kurulu sisteme 200 ‘ün üzerinde paket ve yama içeren güncelleştirmeler getirilmiştir. * Depoda 2000 ‘in üzerinde paket güncellenmiştir. * Öntanımlı internet tarayıcısı Firefox sürümü 68.2 a güncellendi. * Öntanımlı e-posta istemcisi Thunderbird sürümü 68.2.2 e güncellendi. * Öntanımlı çokluortam oynatıcısı olan VLC sürümü 3.0.8 e güncellendi. * Öntanımlı ofis belgeleri uygulaması LibreOffice sürümü 6.1.5 e güncellendi Pardus 19.2 ondokuz 3 Mart 2020 Var * Pardus Paket Kurucu uygulaması Xfce, Gnome sürümlerinde yüklü ve öntanımlı halde geliyor. * Pardus Mağaza uygulamasında iyileştirmeler yapıldı. * Xfce ortamı için öntanımlı olarak Bluetooth uygulaması eklendi. * LibreOffice yazım denetimi için öntanımlı paket eklendi. * Xfce ve Gnome arayüzlerinde iyileştirmeler yapıldı. * Kurulu sisteme 100‘ün üzerinde paket ve yama içeren güncelleştirmeler getirilmiştir. * Depoda 1000'in üzerinde paket güncellenmiştir. * Öntanımlı internet tarayıcısı Firefox sürümü 68.5 e güncellendi. * Öntanımlı e-posta istemcisi Thunderbird sürümü 68.5 e güncellendi. * Çekirdek sürümü 4.19.0-8 e güncellendi. Pardus 19.3 ondokuz 3 Temmuz 2020 Var * Pardus Disk Kalıbı Yazıcı uygulaması Xfce, Gnome sürümlerinde yüklü halde geliyor. * LibreOffice ortak paylaşım belgelerinin düzenlenebilmesi için öntanımlı paket eklendi. * Xfce masaüstü ortamında Pardus Paket Kurucu alternatifi olarak Deepin Paket Kurucu yerine Gdebi öntanımlı hale getirildi. * Gnome masaüstü ortamına evolution ve screenshot uygulaması eklendi. * Pardus Mağaza uygulamasında iyileştirmeler yapıldı. * Xfce ve Gnome arayüzünde iyileştirmeler yapıldı. * Kurulu sisteme 100‘ün üzerinde paket ve yama içeren güncelleştirmeler getirilmiştir. * Depoda 2000‘in üzerinde paket güncellenmiştir. * Öntanımlı internet tarayıcısı Firefox sürümü 68.10 a güncellendi. * Öntanımlı e-posta istemcisi Thunderbird sürümü 68.9 a güncellendi. * Öntanımlı medya oynatıcısı olan VLC sürümü 3.0.11 e güncellendi. * Linux çekirdeği sürümü 4.19.0-9 a güncellendi. Pardus 19.4 ondokuz 3 Kasım 2020 Var * USB bellekleri biçimlendirmeyi sağlayan Pardus USB Biçimlendirici uygulaması eklendi. * Java sürümlerini kurmayı, kaldırmayı ve öntanımlı yapmayı sağlayan Pardus Java Kurucu uygulaması eklendi. * Canlı açılan sistem üzerinden yükleme işlemini sağlayan Pardus Kurulum aracı eklendi. * Son kullanıcıların karşılaşabildiği GRUB ile ilgili sorunlar düzeltilerek sistemsel iyileştirmeler sağlandı. * Pardus Mağaza uygulamasında iyileştirmeler yapıldı. * Xfce ve Gnome arayüzünde iyileştirmeler yapıldı. * Kurulu sisteme 100‘ün üzerinde paket ve yama içeren güncelleştirmeler getirildi. * Depoda 2000‘in üzerinde paket güncellendi. * Öntanımlı internet tarayıcısı Firefox sürümü78.4′e yükseltildi. * Öntanımlı e-posta istemcisi Thunderbird sürümü 78.4′e yükseltildi. * Çekirdek sürümü 4.19.0-12'ye yükseltildi. Pardus 19.5 ondokuz 3 Mart 2021 Var * Pardus hakkında sistemsel bilgileri içeren Pardus Hakkında uygulaması eklendi. * ISO alırken kullanılan sıkıştırma algoritması değiştirildi. Buna bağlı olarak: ** Kurulum daha hızlı bir şekilde gerçekleşmektedir. ** Pardus Çalışan seçeneği daha hızlı açılmaktadır. ** ISO boyutu yaklaşık olarak %10 oranında arttı. * Kullanıcılar için varsayılan şablonları oluşturan uygulama sisteme dahil edildi. * Başlangıç onarma aracı canlı (Pardus Çalışan) sisteme dahil edildi. * Pardus Canlı Kurulum aracında iyileştirmeler yapıldı. * Pardus Paket Kurucu uygulamasında iyileştirmeler yapıldı. * Pardus Disk Kalıbı Yazıcı uygulamasında iyileştirmeler yapıldı. * Pardus Java Kurucu uygulamasında iyileştirmeler yapıldı. * Gnome arayüzünde iyileştirmeler yapıldı. * Xfce ve Gnome standart kurulumlarında iyileştirmeler yapıldı. * Sunucu sürümünde Ahtapot ekibi tarafından iyileştirmeler yapıldı. * Sistemsel iyileştirmeler yapıldı. * Kurulu sisteme 100‘ün üzerinde paket ve yama içeren güncelleştirmeler getirildi. * Depoda 1000‘in üzerinde paket güncellendi. * Öntanımlı internet tarayıcısı Firefox sürümü 78.8′e yükseltildi. * Öntanımlı e-posta istemcisi Thunderbird sürümü 78.8′e yükseltildi. * Öntanımlı medya oynatıcısı olan VLC sürümü 3.0.12‘e yükseltildi. * Linux çekirdek sürümü 4.19.0-14′e yükseltildi. Pardus 19.5 (19.5 için yeni güncelleme) ondokuz 6 Nisan 2021 Var * Öntanımlı internet tarayıcısı Firefox sürümü 78.9′a yükseltildi. * Öntanımlı e-posta istemcisi Thunderbird sürümü 78.9′a yükseltildi. * Çekirdek sürümü 4.19.0-16′ya yükseltildi. * Öntanımlı ofis uygulaması LibreOffice güncellendi. * Python güvenlik güncellemeleri yayınlandı. * Pardus Mağaza’ya yeni uygulamalar eklendi. * Kurulu sisteme 50‘nin üzerinde paket ve yama içeren güncelleştirmeler getirildi. * Depoda 500'ün üzerinde paket güncellendi. Pardus 21 Dolunay 21 Ağustos 2021 Var * Linux 5.10 LTS çekirdek (Uzun Süreli Destek) sürümü * Xfce 4.16 masaüstü ortamı * Gnome 3.38 masaüstü ortamı * Sürücüsüz yazıcı/tarayıcı (AirPrint/AirScan) desteği * exFAT dosya sistemi desteği * Parmak izi okuyucu desteği * Güncellenen simge seti ve renk paletleri * Ebeveyn içerik kontrolü aracı (Gnome) * Kolaylaştırılmış internet paylaşımı (Gnome) * Farklı tarama hızı kullanan monitörleri bir arada kullanabilme desteği (Gnome) * Pardus Mağaza yerini daha işlevsel olan Pardus Yazılım Merkezi'ne bırakıyor. * Pardus Güç Yöneticisi ile tasarruf ve yüksek performans modları * İlk kurulum sonrası açılan "Hoşgeldiniz" aracı, ilk ayarları yapmaya yardımcı oluyor. * LibreOffice 7.0.4 * Gimp 2.10.22 * Inkscape 1.02 * Calligra ofis yazılımları seti 3.2 * OpenJDK 17 Pardus 21.1 Dolunay 21 Aralık 2021 Var * Pardus 21.1 ile Linux çekirdek sürümü 5.10.0-10’a yükseltildi. * Pardus 21.1 Yazılım Merkezi uygulamasında görsel ve işlevsel geliştirmeler yapıldı. * Pardus Yazılım Merkezi ile entegre çalışan https://apps.pardus.org.tr web sayfası hazırlanıp yayına alındı. * Başlangıç onarma uygulamasına arayüzle beraber daha fazla yetenek eklendi. * Pardus Canlı Kurulum aracında görsel ve işlevsel iyileştirmeler yapıldı. * Pardus Paket Kurucu uygulamasında görsel ve işlevsel geliştirmeler yapıldı. * Pardus Güç Yöneticisi uygulaması görsel ve işlevsel olarak geliştirildi. * Pardus Kalem uygulamasına ekran görüntüsü alma yeteneği eklendi. * Xfce ve Gnome masaüstü ortamlarında kullanılan öntanımlı Pardus arayüz temasında iyileştirmeler yapıldı. * Xfce masaüstü ortamında sağ tık menüsüne “Dosya(ları) Yazdır” seçeneği eklendi. * Xfce ve Gnome masaüstü ortamlarında kullanılan öntanımlı Pardus simge temasına düzenleme ve eklemeler yapıldı. * Gnome ayarlar uygulamasına Pardus Yazılım Merkezi entegrasyonu yapıldı. * Evolution uygulamasının yeni sürümünde ortaya çıkan e-postayı dosya olarak yazdırma sorunu yama yapılarak düzeltildi. * NetworkManager uygulamasının yeni sürümünde arayüzde oluşan 802.1x sorunu yama yapılarak düzeltildi. * Pardus açılış animasyonu yüksek çözünürlüklü ekranlarla daha uyumlu çalışması sağlandı. * Türkçe sistemlerde bazı uygulamalarda ortaya çıkan karakter sorunları çözen pardus-locales paketi hazırlanıp sisteme dahil edildi. * Çizim uygulamasında kafa karışıklığına neden olan silgi yetenekleri yama yapılarak daha kullanışlı hale getirildi. * Depoya Notlar (xfce4-notes) uygulaması eklendi. * Depoya yeni harici üçüncü parti uygulamalar (SQLiteStudio, Ventoy, RealVNC, pgAdmin4, Pinta, Robo 3, Signal Desktop, AppImageLauncher, FreeOffice vb) eklendi * Depoda bulunan harici üçüncü parti paketler (Android Studio, PyCharm, Google Chrome, Discord, AnyDesk, TeamViewer, Steam, Visual Studio Code …) güncellendi. * Backports deposu Pardus 21 için de yayına alındı. * Depoya EBA ile ilgili paketler eklendi. * LibreOffice uygulamasının güncel (kararlı olmayan) sürümü depoya eklendi. * E-Beyanname ve UYAP Editör uygulamasının son sürümü depoya eklendi. * Öntanımlı internet tarayıcısı Firefox ESR sürümü 91.4’e yükseltildi. * Kurulu sisteme 150’nin üzerinde paket ve yama içeren güncelleştirmeler getirildi. * Depoda 1500’ün üzerinde paket güncellendi. Pardus 21.2 Dolunay 29 Mart 2022 Var * Linux çekirdek sürümü 5.10.0-13’e yükseltildi. * Pardus Yazılım Merkezi uygulamasında görsel ve işlevsel geliştirmeler yapıldı. * Pardus Yazılım Merkezi web sayfasında (https://apps.pardus.org.tr ) görsel ve işlevsel geliştirmeler yapıldı. * Pardus Canlı Kurulum aracında görsel ve işlevsel iyileştirmeler yapıldı. * Pardus Paket Kurucu uygulamasında görsel ve işlevsel geliştirmeler yapıldı. * Pardus Güç Yöneticisi uygulamasında görsel ve işlevsel geliştirmeler yapıldı. * Pardus Hakkında uygulamasında işlevsel geliştirmeler yapıldı. * Pardus Hoşgeldin uygulamasında görsel ve işlevsel geliştirmeler yapıldı. * Pardus Başlangıç Onarma uygulamasında işlevsel geliştirmeler yapıldı. * Xfce ve Gnome masaüstü ortamlarında kullanılan öntanımlı Pardus arayüz temasında iyileştirmeler yapıldı. * Xfce ve Gnome masaüstü ortamlarında kullanılan ön tanımlı Pardus simge temasına düzenleme ve eklemeler yapıldı. * Xfce masaüstü ortamına “Sticky” notlar uygulaması varsayılan olarak eklendi. Uygulamada bazı geliştirmeler yapıldı. * Xfce masaüstü ortamına “Audacious” müzik oynatıcı uygulaması varsayılan olarak eklendi. * Xfce ve Gnome masaüstü ortamlarında kullanılan belge tarayıcı uygulaması “xsane” yerine “simple-scan” öntanımlı olarak ayarlandı. * Xfce ve Gnome masaüstü ortamlarında e-posta istemcisi olarak kullanılan “Thunderbird” kaldırıldı. Varsayılan e-posta istemcisi “Evolution” olarak ayarlandı * Xfce masaüstü ortamında kullanılan hesap makinesi uygulaması “galculator” yerine “gnome-calculator” öntanımlı olarak ayarlandı. * Xfce masaüstü ortamına “Baobab” disk analiz uygulaması eklendi. * Xfce masaüstü ortamında “Thunar” dosya yöneticisi yer imlerine öntanımlı gelen dizinlerin (İndirilenler, Belgeler, Resimler …) kısayolları eklendi. * Xfce masaüstü ortamına “lightdm” ile de entegre çalışabilecek şekilde öntanımlı olarak “onboard” ekran klavyesi eklendi. * Birçok yazıcı sürücüsü varsayılan olarak Xfce ve Gnome masaüstü ortamına entegre edildi. * Varsayılan resim düzenleme uygulaması “Çizim” son sürüme güncellendi. * Depodaki “blender”, “telegram-desktop”, “xfce4-whiskermenu-plugin” uygulamaları son sürüme güncellendi. * E-Beyanname ve UYAP Editör kurumsal uygulamalarının son sürümleri depoya eklendi. * “system-monitoring-center”, “webapp-manager”, “desktop-icons-ng”, “synaptic”, “sticky” uygulamalarına katkıda bulunuldu. (upstream’e gönderildi.) * Depoya yeni harici üçüncü parti uygulamalar (google-earth-pro-stable, draw.io, sterm, gcdemu, akisdiyagram, e-ag, ulauncher, imagop, sticky …) eklendi. Hatalı çalışan uygulamalara yama uygulandı. * Depoda bulunan harici üçüncü parti uygulamalar (Google Chrome, Discord, AnyDesk, TeamViewer, VS Code, Vivaldi, Brave, Opera, Ventoy …) güncellendi. * Öntanımlı internet tarayıcısı Firefox sürümü 91.7’ye yükseltildi. * Kurulu sisteme 150’nin üzerinde paket ve yama içeren güncelleştirmeler getirildi. * Depoda 1.500’ün üzerinde paket güncellendi. Pardus 21.3 Dolunay 21 Temmuz 2022 Var * Pardus Yazılım Merkezi uygulamasında görsel ve işlevsel geliştirmeler yapıldı. * Pardus Yazılım Merkezi web sayfasında (https://apps.pardus.org.tr ) işlevsel geliştirmeler yapıldı. * Pardus Canlı Kurulum aracında görsel ve işlevsel iyileştirmeler yapıldı. * Pardus Paket Kurucu uygulamasında işlevsel geliştirmeler yapıldı. * Pardus 21 Arka Plan Tasarım Yarışması sonucu birinci olan yarışmacının tasarımı öntanımlı duvar kağıdı olarak ayarlandı. * Pardus 21 Arka Plan Tasarım Yarışması sonucu dereceye giren yarışmacıların tasarımları duvar kağıtları arasına eklendi. * Pardus Güç Yöneticisi uygulamasında görsel ve işlevsel geliştirmeler yapıldı. * Pardus Disk Kalıbı Yazıcı uygulamasında görsel ve işlevsel geliştirmeler yapıldı. * Pardus USB Biçimlendirici uygulamasında işlevsel geliştirmeler yapıldı. * Xfce ve Gnome masaüstü ortamlarında kullanılan ön tanımlı Pardus simge temasına düzenleme ve yeni eklemeler yapıldı. * Gnome masaüstü ortamı gösterge panelinde bulunan uygulamaların sağ tık aksiyonuna uygulamayı kaldır işlevi kazandırıldı. (Gnome-Pardus Yazılım Merkezi entegrasyonu) * Xfce masaüstü ortamında varsayılan olarak yüklü gelen “sticky” notlar uygulamasında bazı geliştirmeler yapıldı. * Xfce ve Gnome masaüstü ortamında yüklü gelen “gdebi” deb paket kurucu uygulaması kaldırıldı. * E-Beyanname ve UYAP Editör kurumsal uygulamalarının son sürümleri depoya eklendi. * “system-monitoring-center”, “synaptic”, “sticky”, “apt”, “gwakeonlan”, “xterm”, “gnome-packagekit”, “thunar” uygulamalarına katkıda bulunuldu. (upstream’e gönderildi.) * Pardus Yazılım Merkezi’ne 50’den fazla yeni uygulama eklendi. (https://apps.pardus.org.tr ) * Depoda bulunan harici uygulamalar (Google Chrome, Discord, AnyDesk, TeamViewer, VS Code, Vivaldi, Brave, Opera, Ventoy, System Monitoring Center …) güncellendi. * Öntanımlı internet tarayıcısı Firefox versiyonu 91.11’e yükseltildi. * Öntanımlı video oynatıcısı VLC versiyonu 3.0.17’ye yükseltildi. * Öntanımlı resim düzenleme uygulaması “Çizim” son sürüme güncellendi. * Öntanımlı Ağ Yöneticisi uygulaması güncellendi. * Linux Kernel versiyonu 5.10.0-16’ya yükseltildi. * Debian tabanlı Türkçe kurulmuş dağıtımlarda Türkçe karakterler sebebiyle servislerde ve bazı uygulamalarda ortaya çıkan problemler düzeltildi. * Kurulu sisteme 100’ün üzerinde paket ve yama içeren güncelleştirmeler getirildi. * Depoda 1000’in üzerinde paket güncellendi. Pardus 21.4 Dolunay 27 Aralık 2022 Var * Linux çekirdek sürümü 5.10.0-20’e yükseltildi. * Yeni geliştirilen Pardus Bilgisayarım uygulaması eklendi. * Yeni geliştirilen Pardus Giriş Ekranı XFCE masaüstü ortamına varsayılan olarak eklendi. * Pardus Yazılım Merkezi uygulamasında görsel ve işlevsel geliştirmeler yapıldı. * Pardus Yazılım Merkezi web sayfasında (https://apps.pardus.org.tr ) görsel ve işlevsel geliştirmeler yapıldı. * Pardus Canlı Kurulum aracında görsel ve işlevsel iyileştirmeler yapıldı. * Pardus Paket Kurucu uygulamasında görsel ve işlevsel geliştirmeler yapıldı. * Pardus Hakkında uygulamasında görsel ve işlevsel geliştirmeler yapıldı. * Pardus Hoşgeldin uygulamasında görsel ve işlevsel geliştirmeler yapıldı. * Pardus Başlangıç Onarma uygulamasında görsel ve işlevsel geliştirmeler yapıldı. * Xfce masaüstü ortamında görsel ve işlevsel geliştirmeler yapıldı. * Xfce ve Gnome masaüstü ortamlarında kullanılan ön tanımlı Pardus simge temasına yeni eklemeler yapıldı. * Türkçe sistemlerde bazı uygulamalarda ortaya çıkan karakter sorunlarını çözen pardus-locales paketinde geliştirmeler yapıldı. * E-Beyanname ve UYAP Editör kurumsal uygulamalarının son sürümleri depoya eklendi. * “command-not-found”, “debian- installer”, “debootstrap”,” lintian” uygulamalarına katkıda bulunuldu. (upstream’e gönderildi.) * Pardus Yazılım Merkezi’ne 20’den fazla yeni uygulama eklendi. (https://apps.pardus.org.tr/cat/all?sort=date ) * Depoda bulunan harici uygulamalar (Google Chrome, Discord, AnyDesk, TeamViewer, VS Code, Vivaldi, Brave, Opera, Ventoy, System Monitoring Center, Apache Netbeans, Eclipse Yükleyici, LibreWolf, Atom, Unity Hub …) güncellendi. * Depodaki “blender”, “telegram-desktop” uygulamaları son kararlı sürümlerine güncellendi. * Terminalde komut bulunamadığında ilgili komutun paketini söyleyen “command-not-found” paketi Türkçeleştirilip çeviriler upstream’e gönderildikten sonra sisteme eklendi. * Öntanımlı internet tarayıcısı Firefox versiyonu 102.6’ya yükseltildi. * Öntanımlı video oynatıcısı VLC versiyonu 3.0.18’eyükseltildi. * Kurulu sisteme 200’ün üzerinde paket ve yama içeren güncelleştirmeler getirildi. * Depoda 2000’in üzerinde paket güncellendi. == Sosyal etkinlikler ve katılımlar == * Google Summer of Code: Pardus, Google'ın öğrencilerle staj ve kendini geliştirme imkânı ile tasarılara geliştirici ve katkı sağlamayı amaçladığı açık kaynak tasarısı Google Summer of Code'a 2008 ve 2009 olmak üzere iki kere katılmıştır. Bu organizasyona ilk katılan Türk tasarısı Pardus olmuştur. * CeBIT Eurasia Bilişim Fuarı: Bazı dönemlerde Pardus hakkındaki gelişmeleri halka duyurmak ve tasarıya olan ilgiyi arttırmak amacıyla CeBIT Eurasia Bilişim Fuarı'na katılım sağlanmaktadır. 2006, 2008, 2009, 2010, 2011,2013 ve 2014 fuarlarında Pardus standı kurulmuştur. * ICT SUMMIT NOW Bilişim Zirvesi'14: 2014 yılında bu etkinlikte yer alınmıştır. * Bilişim 2014 * TBD 31. Ulusal Bilişim Kurultayı: * CITEX 2014 Ankara Bilişim Fuarı: Bu etkinliğe Gümüş sponsorluk ile katkıda bulunulmuş ve Pardus standı kurulmuştur. * 3. Verimlilik ve Teknoloji Fuarı: 9-12 Haziran 2021 tarihleri arasında Ankara ATO Congresium Fuar ve Kongre Merkezi’nde gerçekleştirilen fuarda Pardus Projesi, ETAP yüklü etkileşimli tahta ve Pardus deneyimini yaşatan bilgisayarları sergiledi. * Teknofest 2021 * Teknofest 2022 == Galeri == Dosya:Ekran görüntüsü 2021-08-20 15-05-42.png|Pardus 21 Dosya:Pardus 19.5.png|Pardus 19.5 Dosya:Pardus-19-1.png|Pardus 19.1 Dosya:Pardus17 screenshot.png|Pardus 2017 Dosya:Pardus Paket Takipçisi.png|alt=Pardus Paket Takipçisi|Pardus Paket Takipçisi Dosya:Pardus2013.png|Pardus 2013 Dosya:Pardus 2011.2 masaüstü.png|Pardus 2011.2 Dosya:Pardus Linux.png|Pardus 2008.2 Dosya:Pardus 2007.1.png|Pardus 2007.1 Dosya:Pardus 2007.2.jpg|Pardus 2007.2 Dosya:Pardus2009 YALI.png| Pardus 2009'da YALI kurulum aracından bir görüntü Dosya:Pardus Paket Yöneticisi.png| Pardus 2011'de Paket Yöneticisi Dosya:Kaptan 11-01.png| Pardus 2011'de Kaptan sihirbazından bir görüntü Dosya:Servis yöneticisi.png| Pardus 2011'de Servis Yöneticisi Dosya:Pisi- logo.png| Pisi logosu Dosya:Kaptan welcome.png| Kaptan logosu == Ayrıca bakınız == * Pisi Linux * Linux * Özgür yazılım * Türkiye'de özgür yazılımın geçmişi * Debian * Özgürlük İçin == Dış bağlantılar == * pardus.org.tr : Pardus Projesi'nin resmî ağ sayfası * gonullu.pardus.org.tr : Pardus topluluk portalı * DistroWatch : DistroWatch'da Pardus sayfası * Pardus Yolu : Pardus gönüllüleri sayfası Yabancı dillerde bazı Pardus incelemeleri * Pardus 2013: LinuxUser , Blogspot * Pardus 2011: LinuxBSDos , LinuxBSDos , DistroWatch , Dedoimedo , Blogspot, LinuxBSDos * Pardus 2009: LinuxBSDos , Blogspot, Wordpress , LinuxBSDos , DistroWatch , IT Lure * Pardus 2008: Linux.com, Fosswire , Junauza , Wordpress * Pardus 2007: Junauza , Linux.com, Seopher.com, DistroWatch == Kaynakça == Kategori:İşletim sistemleri Kategori:Linux dağıtımları