Fındık

Fındık, huşgiller (Betulaceae) familyasından Corylus cinsini oluşturan çalı ve ağaç türlerinin ortak adı. == Morfolojik özellikleri == Basit, yuvarlak, yapraklarının kenarları çift dişli, ucu sivridir. Çiçekler yapraklardan hemen önce ilkbaharda açar. Bir evciklidir. Erkek çiçekler kedicik şeklinde 5–12 cm uzunluğunda sarı renklidir. Dişi çiçekler çok küçüktür, kış boyunca tomurcuklarda gizlenir, 1 – 3 mm uzunluğunda kırmızı renklidir. Nuks meyve 1-2-3 cm uzunluğunda 1–2 cm çapındadır, kabuğun etrafını tamamen veya kısmen kuşatan bir kadehcik bulunur. Kadehciğin şekil ve yapısı fındık türlerinin teşhisinde önemlidir. Boyu en fazla 5 metre, ortalama boyu 3 metre, yazın yapraklı ve kış aylarında yaprak döken bir ağaçtır. Basit yapraklı ve yaprak kenarları çift dişlidir. Sürgünler: bir önceki yılın sürgünleri kahverengi olurken, yeni sürgünleri sarı ila gri arasında renge sahiptir. Çiçeklenme zamanı Türkiye'de Mart - Nisan ayları, Çiçek rengi: Sarı tonlarında Çiçek süresi: Mayıs sonuna kadardır. Yaşama elverişli en düşük rakım 10 metre üzeri, bilinen en yüksek rakımı 1600 metredir. Türkiye'de yaşadığı şehirler: Adana, Afyonkarahisar, Artvin, Bartın, Balıkesir, Bitlis, Düzce, Erzurum, Giresun, Hatay, Isparta, İstanbul, Kastamonu, Kırklareli, Kütahya, Ordu, Rize, Samsun, Sakarya, Sinop, Tokat, Trabzon, Tunceli, Zonguldak. == Türler == * Amerika fındığı (Corylus americana) * Adi fındık (Corylus avellana) * California fındığı (Corylus californica) * Çin fındığı (Corylus chinensis) * Kafkas fındığı (Corylus colchica) * Ağaç fındığı (Corylus colurna) * Gagalı fındık (Corylus cornuta) * Farges fındığı (Corylus fargesii) * Himalaya fındığı (Corylus ferox) ** Corylus ferox var. ferox ** Corylus ferox var. tibetica * Asya fındığı (Corylus heterophylla) ** Corylus heterophylla var. heterophylla ** Corylus heterophylla var. sutchuenensis ** Corylus heterophylla var. thunbergii * Lambert fındığı (Corylus maxima) * Yunnan fındığı (Corylus yunnanensis) * Jacquemont fındığı (Corylus jacquemontii) * Japon fındığı (Corylus sieboldiana) ** Corylus sieboldiana var. brevirostris ** Corylus sieboldiana var. mandshurica ** Corylus sieboldiana var. sieboldiana * Wang fındığı (Corylus wangii) * Corylus × colurnoides (C. avellana × C. colurna'nın melezi) * Corylus × vilmorinii (C. avellana × C. chinensis'nin melezi) == Yetişme koşulları == Kışların ılık geçtiği nemli ve humuslu toprağı sever. Yıllık 1000–2000 mm kadar yağış ister. == Fındığın faydaları == Çok iyi bir enerji kaynağıdır, vücuda güç ve enerji verir, beden ve zihin yorgunluğunu giderir. Fındık, kalp ve damar sağlığı açısından çok faydalıdır. Kolesterolü düşürür, kalp ritmini ayarlamaya yardımcı olur. Düzenli olarak her gün fındık yemek kalp krizi geçirme riskini azaltmakta çok etkilidir. Kansızlığa iyi gelir, vücut ve kemik gelişimini destekler. Hamilelerin hem kendileri için hem de doğacak çocukları için fındık yemeleri çok faydalıdır. Cinsel gücü arttırır, varislere iyi gelir. Fındık, soğuk algınlığı ve akciğer hastalıklarına da faydalıdır. Ayrıca, cildi güzelleştirdiği bilinmektedir. En önemli özelliği ise kansızlığa çok iyi gelmesidir. == Zararlıları == Türkiye'de fındığın en önemli zararlıları olarak, karamuk oluşturup fındığın iç bağlamamasına ya da lekeli olmasına sebep olarak ekonomik zararı dokunan iki böcek türü vardır: Yarım kanatlılar takımından fındık yeşil kokarcası (Palomena prasina) ile kın kanatlılar takımından Fındık kurdu (Curculio nucum). Ayrıca Balaninus nucum da önemli bir fındık zararlısı olarak bilinmektedir. Bu konuda 1915'te bir Osmanlı Ermeni ziraatçisi olan Antreasyan'ın önemli çalışmaları bulunmaktadır.Sezai BALCI-Mevlüt KAYA, Nişan Antreasyan, Fındık Ziraati ve Ticareti, Serüven Kitap, İstanbul, 2015. == Dünyada fındık üretimi == Başlıca üretici ülkelerin yıllara göre kabuklu fındık üretim miktarını gösteren tablo (ton). Ülke 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 Ortalama Türkiye 800.791 500.000 600.000 430.000 660.000 549.000 412.000 646.000 588.974 İtalya 125.000 85.000 87.200 140.000 85.000 120.000 100.000 125.000 102.525 Azerbaycan 40.000 30.000 25.000 55.000 45.000 35.000 25.000 50.000 34.848 Gürcistan 35.000 27.000 40.000 30.000 40.000 30.000 35.000 40.000 28.424 ABD 36.280 42.600 24.500 35.000 36.000 35.000 36.300 43.500 34.045 İspanya 26.000 18.000 20.000 22.000 16.000 19.500 19.500 20.000 21.000 Diğerleri 5.900 20.000 27.000 27.000 27.000 25.000 25.000 45.000 31.988 TOPLAM 1.068.971 722.600 823.700 739.000 909.000 813.500 660.773 969.000 841.804 Ayrıca Çin, İran, Şili, Avustralya ve Fransa da fındık üretiminde önemli ülkelerdendir. Listedeki ülkelerin yanında küçük miktarlarda üretim yapan diğer ülkeler şunlardır: Polonya, Yunanistan, Belarus, Hırvatistan, Tacikistan, Özbekistan, Rusya, Kamerun, Portekiz, Moldova, Ukrayna, Tacikistan, Tunus, Slovakya, Slovenya, Suriye, Kıbrıs, Arjantin, Avusturya, Estonya, Yeni Zelanda ve Romanya. == Dünya fındık ticareti == Dünyada ticarete konu olan fındığının büyük kısmı (%91) Avrupa ülkeleri tarafından satın alınır ve çoğunlukla (%80) şekerleme ve çikolata sanayinde kullanılır. 2000-2008 yılları arasında %85'i Türkiye tarafından satılan ortalama 540 bin ton kabuklu fındık ticareti gerçekleşmiştir. İtalya, Almanya, Amerika Birleşik Devletleri ve İspanya, Türkiye dışındaki önemli ihracatçı ülkelerdir. Hollanda, Belçika, Lüksemburg, Avusturya, Birleşik Krallık, İrlanda, İsviçre, Bulgaristan, Macaristan ve Kanada, fındık üretmemesine karşın ithal ettiği ürünü ihraç eden ülkelerdendir. Dünyada en fazla fındık satın alan ülkeler şunlardır; Almanya, İtalya, Fransa, İsviçre, Belçika, Lüksemburg, Rusya, Avusturya, Hollanda, Birleşik Krallık, ABD, İspanya, Polonya, Yunanistan, Danimarka. Türkiye son 30 yılda ortalama olarak 400.000 ton kabuklu fındığa eşdeğer 200 bin ton iç fındık ihracatı yapmıştır. Son yıllarda fındık üretiminin artmasına bağlı olarak bu miktarda artmaktadır. ile 2010-11 sezonunda 527 bin ton kabuklu fındığa karşılık gelen 263 bin ton ihracat gerçekleştirilmiştir. 2011-2012 sezonu ihracatımız ülke gruplarına göre: %74 AB ülkeleri, %10 diğer Avrupa ülkeleri, %9,5 deniz aşırı ülkeler, %6 diğer ülkeler şeklindedir. Ülkeler bazında ihracat: %21 Almanya, %17 İtalya, %14 Fransa, %4 Polonya ve %4 Kanada şeklindedir . Türkiye fındığını %58 oranında iç fındık, %17 işlenmiş bütün fındık, %25 ileri işlenmiş fındık olarak ihraç eder. Türkiye Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığına göre Ticaret Bakanlığı Basın açıklaması: Fındık ihracatı tarımsal ihracatın %15-20'sini, genel ihracatın %2'sini oluşturur. 380 bin aile, 700 bin hektar alanda fındık üreterek, 3 milyon kişiye geçim imkânı sunar. 2012/13 sezonunda 600 bin ton kabuklu fındığa eşdeğer ihracat yapılmış ve Cumhuriyet tarihi rekoru olan 1,8 milyar dolar gelir elde edilmiştir. == Galeri == Dosya:Hazel Catkins aka.jpg|Erkek çiçek Dosya:Corylus avellana 2006-4-16.JPG|Dişi çiçekler Dosya:Noisettes 0107.jpg|Olgunlaşmamış fındık çotanağı Dosya:Haselnuss Gr 99.jpg|Fındık tanesi ve içi Dosya:Doppelhaselnuss.jpg|İkiz fındık Dosya:Corylmus.jpg|Farelerin yediği fındıklar Dosya:Corylus avellana.png|Fındık tanesinin çimlenmesi (yabani fındık oluşur) Dosya:Haselnuss Corylus avellana (21).jpg|Kabuğundan ayrılmış taze fındık Dosya:Haselnuss Corylus avellana (15).jpg|İkiye bölünmüş taze fındık Dosya:Modell von Corylus avellana (Haselnuss), weiblicher Blütenstand im Durchschnitt -Osterloh Nr. 64-.jpg|Dişi çiçeğin kesiti Dosya:Corylus avellana Hazelnoot struik.jpg|Fındık ocağı Dosya:Haselnussbohrer-Larve.JPG|Sivri fındık ve fındık kurdu larvası Dosya:Corylus colurna JPG.jpg|Ağaç fındığı (Corylus colurna) Dosya:Corylus americana0.jpg|Amerika fındığı (Corylus americana) Dosya:Hazelnuts.jpg|Kabuklu fındıklara yakın çekim Dosya:Tombulfındık.jpg|Tombul fındık Dosya:Görele Fındığı-01.jpg|Görele tombul (yağlı) fındığı == Kaynakça == Kategori:Corylus Kategori:Carl Linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar