Kırlangıç

küçükresim|260px|Yuvası Kırlangıç, kırlangıçgiller (Hirundinidae) familyasını oluşturan kuş türlerinin ortak adı. Kırlangıçlar, kutuplar hariç dünyanın her tarafında yaşayabilen, sinek avlayarak geçinen, küçük, ötücü kuşlardır. Dağ kırlangıcına ebabil denir. == Genel özellikleri == Boyları 10–23 cm arasında değişir. Çoğunun karnı beyaz; baş, kuyruk ve kanatları siyah; alın ve gerdanı kahverengi parlak tüylüdür. Kısa ayaklarının tırnakları sivri olduğundan düz, yassı zeminlere rahatça tutunurlar. Üçgen şeklindeki gagaları geniş yırtmaçlı olup ağızları açık uçarken sinek, sivrisinek gibi küçük böcekleri avlarlar. Kuyrukları çatallı, kanatları uzun ve sivridir. Hızlı uçarlar. Kuyruklarını dümen olarak kullanır, ani dalışlar yaparlar. Çoğu sürü halinde yaşamazlar Yaz sonunda, günler kısalıp, böcekler azalınca yavru ve erginler göç ederek kışı Afrika'da geçirirler. İlkbaharda geri dönerler. Diğer göçmen kuşların aksine gündüz göç yollarına devam ederler. Göç sırasında bazen şiddetli yağmur ve fırtınalar binlercesinin ölümüne sebep olur. == Üreme == Binaların çatı altlarına, saçaklarına ve pencere oyuklarına çamur ve kilden çanak şeklinde sağlam yuvalar yaparlar. Dişi kırlangıç, erkeğinin tükürüğüyle harç ederek gagasıyla getirdiği çamuru toplar, saman ve otlarla sekiz gün içinde sağlam bir yuva yaparlar. Geniş ve yassı gagalarını, yuvalarını yaparken, çamurları sıvamak için mala gibi kullanırlar. Yuvalarının çoğu ancak bir kırlangıcın girebileceği kadardır. Eni yaklaşık 20 cm, derinliği 10 cm kadar olup içi tüy ve kıllarla döşenir. Yuvalarını gruplar halinde mağara, kayalık ve ağaçlara yapan türler de vardır. Dişi, yazın tarçın renginde benekli 4-5 yumurta yumurtlar. Eşler sırayla kuluçkaya yatarlar. Yavrular anne babaların ağızlarında getirdikleri böceklerle beslenirler. İki hafta içinde gelişip yuvayı terk ederler. Kırlangıçlar, yılda 2-3 defa kuluçkaya yatarlar. ==Türler== Familya 20 cins içinde 89 tür barındırır: Resim Cins Tür 120px Pseudochelidon * Pseudochelidon eurystomina * Pseudochelidon sirintarae 120px Psalidoprocne * Psalidoprocne nitens * Psalidoprocne pristoptera * Psalidoprocne obscura * Psalidoprocne albiceps * Psalidoprocne fuliginosa 120px Neophedina * Neophedina cincta 120px Phedinopsis * Phedinopsis brazzae 120px Phedina * Phedina borbonica 120px Riparia * Riparia congica * Kum kırlangıcı, Riparia riparia * Riparia diluta * Riparia paludicola * Riparia chinensis 120px Tachycineta * Tachycineta bicolor * Tachycineta cyaneoviridis * Tachycineta thalassina * Tachycineta euchrysea * Tachycineta albilinea * Tachycineta leucorrhoa * Tachycineta meyeni * Tachycineta stolzmanni * Tachycineta albiventer 120px Atticora * Atticora fasciata * Atticora pileata * Atticora tibialis 120px Pygochelidon * Pygochelidon cyanoleuca * Pygochelidon melanoleuca 120px Alopochelidon * Alopochelidon fucata 120px Orochelidon * Orochelidon flavipes * Orochelidon murina * Orochelidon andecola 120px Stelgidopteryx * Stelgidopteryx serripennis * Stelgidopteryx ruficollis 120px Progne * Progne tapera * Progne murphyi * Progne modesta * Mor kırlangıç, Progne subis * Progne elegans * Progne chalybea * Progne sinaloae * Progne cryptoleuca * Progne dominicensis 120px Pseudhirundo * Pseudhirundo griseopyga 120px Cheramoeca * Cheramoeca leucosternus 120px Ptyonoprogne * Kaya kırlangıcı, Ptyonoprogne rupestris * Ptyonoprogne obsoleta * Küçük kaya kırlangıcı, Ptyonoprogne fuligula * Ptyonoprogne concolor 120px Hirundo * Hirundo nigrorufa * Hirundo atrocaerulea * Hirundo leucosoma * Hirundo megaensis * Hirundo dimidiata * Hirundo tahitica * Hirundo domicola * Avustralya kırlangıcı, Hirundo neoxena * Hirundo albigularis * Hirundo smithii * Hirundo nigrita * Kır kırlangıcı, Hirundo rustica * Hirundo angolensis * Hirundo lucida * Hirundo aethiopica 120px Delichon * Ev kırlangıcı, Delichon urbicum * Delichon lagopodum * Delichon dasypus * Delichon nipalense 120px Cecropis * Cecropis semirufa * Cecropis senegalensis * Cecropis abyssinica * Cecropis cucullata * Kızıl kırlangıç, Cecropis daurica * Cecropis domicella * Cecropis hyperythra * Cecropis striolata * Cecropis badia 120px Petrochelidon * Petrochelidon fuliginosa * Petrochelidon pyrrhonota * Petrochelidon fulva * Petrochelidon rufocollaris * Petrochelidon preussi * Petrochelidon rufigula * Petrochelidon perdita * Petrochelidon spilodera * Petrochelidon fluvicola * Petrochelidon ariel * Petrochelidon nigricans küçükresim|220|Hirundo rustica == Edebiyatta Kırlangıç == Türk halk şiirinde ve divan şiirinde kırlangıçlar olumlu özellikleri çeşitli benzetmelere konu olmuşlardır. Halk şiirinde kırlangıçlar, “kırlangıçlar” şefkat uyandıran görünümleri ve insan özünden yuva yapma ustalıkları ile anılmıştır. Halk şiirlerinde kırlangıçlar yerde sürünürcesine uçabilme yetenekleri dolayısıyla tevazu yönleriyle benzetmeler yapılmıştır. Bu benzetmeye divan şiirinde de rastlanmaktadır. Örneğin halk şairi Mestî'nin bir kıtasında Kimi karıncadır deve görünür Kimi aslan çakal postun bürünür Kimi kırlangıç tek yerde sürünür Kimi Cibril ile hempervaz olur kıtasında bu benzetme görülmektedir. Divan şiirinde kırlangıç kelimesi Farsaça'da kullanılan pirüstû şeklinde geçer. 17. yüzyıl divan şairi Nâbi, halk şiirndeki benzetmeye yakın biçimde, Perestiş lafzınun takrîbidür gûyâ ki ey Nâbî İder pervâz hâke rûymâl üzere piristûlar mısrası ile “Ey Nâbî, rağbet sözünün yakınlığı (gerektirmesi) sebebiyle kırlangıçlar toprak üzerine yüz sürerek uçar.” anlamında kırlangıç benzetmesinde bulunmuştur. == Kaynakça == == Dış bağlantılar ==