Donetsk

Donetsk (Ukraynaca: Донецьк, Rusça: Донецк), veya eski adıyla Stalino, Ukrayna'daki Donetsk yönetim biriminin (oblast) merkezi. Çevresindeki kömür madenleri nedeniyle, Ukrayna'nın en büyük metalurji merkezlerinden birisiydi. Nüfus 1.131.700 (2005). Şehrin futbol takımı, dünyaca ünlü Shakhtar Donetsk takımıdır. 30 Eylül 2022 tarihinde Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin tarafından Donetsk şehrinin Rusya'ya ilhak edildiği resmen açıklanmıştır. == Tarih == Modern Donetsk bölgesindeki toprakların yerleşimi 17. yüzyılda Zaporojya Kazakları tarafından başlatılmıştır. 1775 yılında, Zaporijya Siçi'in tasfiyesinden sonra, şimdi Donetsk'in parçası olan topraklar, Izium Albay, Teğmen Yevdokim Shidlovsky'nin soyuna verildi. 1779'da Shidlovsky, bu topraklarda Oleksandrivka (Kiev Donetsk bölgesinin kuzeydoğu kısmı) ve Krutoyarivka (Donetsk'in Voroshilov bölgesinin çoğu) yerleşimlerini kurdu. Birincisinin adı en büyük oğlu Alexander ve ikincisi - yerleşimi bölen dağ geçidinden (kalıntıları hala doğudan Şehir Kültür ve Rekreasyon Parkı tarafından çerçevelenmiştir). Böylece, Shidlovsky'nin modern şehir sınırları içindeki mülkleri Putylivsky Parkı'ndan Donetsk Metalurji Fabrikasına kadar uzanıyordu. 1869'da Welshman John Hughes, kurucunun adını taşıyan Yuzivka köyündeki işçiler tarafından metalurjik bir tesisin inşasına başladı. Bu tarih köyün kurulduğu zaman olarak kabul edilir. O zamanlar Oleksandrivka, Hryhorivka ve Avdotyino yerleşimlerinin Donetsk topraklarında zaten var olduğunu hatırlamakta fayda var. Mayıs 1917'de 70.000 nüfusa sahip Yuzivka köyü şehir statüsü aldı. Köyün nüfusunun ana kısmı, Orta Rusya'dan ve Azak Denizi Yunanları Güney Ukrayna'dan gelen göçmenlerdi. Devrim öncesi Yuzivka iki bölüme ayrıldı: Zavodska - metalurji tesisinin alanı, burada "İngiliz kolonisi" - Büyük Britanya'dan göçmen alanı ve Yeni Dünya - yetkililerin ve zanaatkârların ikamet alanı. İngiliz kültürünün etkisi şehrin mimarisini ve planlamasını önemli ölçüde etkiledi. 1924'te kentin adı Stalin oldu. 1932'de şehir Stalinist bölgenin idari merkezi oldu. 1991'den beri - bağımsız Ukrayna'nın bir parçası. == Coğrafya == Donetsk, dağınık ormanlık, atık yığınları, tepeler, nehirler ve göllerle çevrili bozkır arazidedir. Kuzey etekleri esasen tarım için kullanılır. Kalmius Nehri, şehri güneye doğru uzaklıktaki Azak Denizi’ne bağlar ve nehir Donetsk‘de yaşayanlar için popüler bir dinlenme alanıdır. Geniş tarım arazileri kuşağı şehri çevreler. Şehir kuzeyden güneye ve doğudan batıya uzanır. Yakınlarda 2 tane su rezervuarı vardır: Nyzhnekalmius (60 ha) ve "Donetsk Denizi" (206 ha). Kalmius, Asmolivka (13 km), Cherepashkyna (23 km), Skomoroshka ve Bakhmutka dahil olmak üzere 5 nehir şehrin içinden geçer. Şehir ayrıca toplam 125 atık yığınını kapsar. == İklim == == 2014 Ukrayna Krizi == Çatışmaların başlaması Rusya ile Avrupa Birliği arasındaki Ukrayna'nın yönünü belirleme çabasına dayanmaktadır. Ukrayna'da seçimler sonrası görevinden uzaklaştırılan eski başkan Viktor Yanukoviç Ukrayna'nın Rusya ile iyi ilişkiler kurması gerektiğini savunuyordu. 21 Kasım 2013'te Ukrayna-Avrupa Birliği Ortaklık Antlaşması hükûmet tarafından reddedilince Yevromaydan adı verilen ayaklanmalar başlamış ve 22 Şubat'ta Yanukoviç istifa edene kadar sürmüştür. İstifası üzerine olaylar Kiev çevresinde yatışmış ama yeni gelen Batı yanlısı hükûmet Rus azınlık tarafından tepkiyle karşılandı. Kırım referandum ile Rusya tarafından ilhak edilince; Odessa, Harkiv, Donestk ve Luhansk gibi Rus kökenli vatandaşların yaşadığı yerlerde geniş çaplı protesto gösterileri düzenlendi. Daha sonra hükûmet binalarını ele geçiren protestocular kısa sürede Donestk ve Luagnsk gibi şehirlerde kontrolü ele geçirdi. Ve ele geçirdikleri şehirlerde Donestk ve Lugansk Halk Cumhuriyeti'ni kurdular. 26 Haziran'da ise bu cumhuriyetler birleşerek Halk Birliği Cumhuriyeti'ni kurdular. == Donetsk Havalimanı Savaşı == 5 Eylül tarihinde tek taraflı ateşkes ilan eden Novorossiya Federal Devleti ile Ukrayna hükûmeti arasında Belarus'un başkenti Minsk'te bir ateşkes antlaşması imzalanmıştır. Eylül ayında ateşkese tam olarak uyulmamış ve taraflar arasında çatışmalar başlamıştır. Donestk Halk Cumhuriyeti Ordusu grad füzeleriyle saldırıya geçmiş ve Ukrayna Ordusu şiddetle karşılık vermiştir. Ekim ayında hızla ilerleyen Donetsk Halk Cumhuriyeti Ordusu, Ukrayna Ordusu'nu mağlup etmiş ve terminal binasına geri çekilmeye zorlamıştır. Ocak ayında ise Rus yanlısı milisler bitirici darbeyi vurmak için harekete geçmiş ve Ukrayna Ordusu'nu terminal binasından çıkararak kesin bir zafer elde etmiştir. == Ekonomi == küçükresim|Kongre Salonu Donetsk ve çevresindeki bölgeler yoğun bir şekilde kentleşmiştir ve birleşik kentte toplanmıştır. İş gücü, ağır sanayi, özellikle kömür madenciliği ile yoğun bir şekilde ilgilenir. Şehir, Donets Havzası'nda (Donbas) önemli bir ağır sanayi ve kömür madeni merkezidir. Şehrin hemen altında son zamanlarda maden kazaları'nda artış görülen kömür madenleri vardır ve en son kaza 2007 Zasyadko madeninde olmuş ve 100'den fazla işçinin ölümüyle sonuçlanmıştır. == Din == Donetsk'te Ortodoks ve Yunan Katolik kiliseleri, Protestan ibadet evleri, kilise, cami ve sinagog bulunmaktadır. == Kardeş şehirler == * Bochum, Almanya (1987) * Charleroi, Belçika * Katowice, Polonya * Kutaisi, Gürcistan * Moskova, Rusya * Narva, Estonya * Pittsburgh, Amerika Birleşik Devletleri * Rostov-na-Donu, Rusya * Sheffield, Birleşik Krallık * Taranto, İtalya (1984) * Vilnius, Litvanya * Samsun, Türkiye (2013) * Taiyuan, Çin == Galeri == Dosya:Donezk Zentrum Postisheva.jpg|Donetsk Şehir merkezinden görünüm Dosya:Donetsk monument 01.jpg|Donbass Kurtarıcılarına (To Donbass Liberators) abidesi Dosya:Donetsk Donbass Arena 30.jpg|Donbass Arena Stadyumu Dosya:Donetsk Piously Preobrazhenskiy Cathedral.jpg|Kutsal Başkalaşım Katedrali == Kaynakça == == Ayrıca bakınız == * Comprehensive Donetsk city guide - English Kategori:Ukrayna'daki şehirler