Devrim (otomobil)

küçükresim|Fabrikadaki bilgi plakası Devrim Arabaları Projesi, dönemin Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel’in Türk Sanayicileri ve İşadamları Derneği (TUSİAD) toplantısında dile getirmiş olduğu Türk otomobili üretme isteğiyle beraber 1961 yılında adım atılmış projedir ve Cemal Gürsel'in talimatıyla, Eskişehir Demiryolu Fabrikası'nda 129 günde üretilmiştir. Devrim, Türkiye'de tasarlanan ve üretilen ilk otomobildir. == Otomotiv Endüstrisi Kongresi == 15 Mayıs 1961'de Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel tarafından Otomotiv Endüstri Kongresi açıldı. Cemal Gürsel açılış konuşmasında şunları söyledi: > (...) Tarımı da yenileyeceğiz, ama sadece ot satarak bir şey elde etmek > mümkün değil! Bir gemi dolusu pamuk karşılığında zar zor 7-8 otobüs > alabiliriz. Bir gemi dolusu pamuğu kaldırmak için ne kadar çaba harcamanız > gerektiğini bilmektesiniz. Bu nedenle sanayi gereklidir. Dengeli bir tempo > ile sanayileşmeliyiz. Bu kesin bir gerekliliktir. "Sektörümüz yok mu?" Evet > var, ama öyle dağınıklar ki hepsi bir yönde çalışacak şekilde düzenlenmeli. > Otomotiv endüstrisi söz konusu olduğunda, modern bir ülke kendi ulaşım > araçlarını üretmelidir. Günümüz dünyasında ulaşım araçları ekonomide önemli > bir yer tutmaktadır. Kendi ulaşım araçlarımızı üretmeliyiz, kendi > araçlarımızla taşınmalıyız. İlk olarak, bazı parçaları yapmak zorundayız; > sonra, iyileştirme ile bunların% 70-80'ini oluşturmalıyız. Bazı insanlar > Türkiye'de otomobil üretmenin imkansız olduğunu söylüyor. Bu düşünce kara > zihinlerin ürünüdür. Türkiye'nin de bizi bu şekilde teşvik eden birçok > sanayi kolu var. (...) Kongreden sonra Gürsel, ülkenin gereksinimlerini karşılayan bir prototip motor ve otomobil üretme talimatını verdi. Bu prototipler zamanın en iyi arabalarıyla karşılaştırılacak, eksiklikler tespit edilecek ve Türkiye'de mümkün olan en iyi otomobili üretmek için proje geliştirme çalışmaları yapılacaktır. == Devrim'in tasarımı ve üretimi == Bu projede Türk otomobilinin üretilmesi amacıyla Devlet Demiryolları Fabrikaları ve Cer Daireleri yöneticisi ve mühendisler 16 Haziran 1961 günü bu özel görev için toplantıya çağrıldı. TCDD, dönemin en büyük yedek parça fabrikalarında çalışan yetenekli ve tecrübeli mühendis kadrosuna sahipti. Ayrıca kurumun Genel Müdür Yardımcısı statüsünde olan Emin Bozoğlu, iyi eğitim görmüş ve kendini kanıtlamış bir mühendisti. Toplantının da başkanı olan TCDD’nin Genel Müdür Yardımcısı Emin Bozoğlu, Ulaştırma Bakanlığından alınan yönergeyi mühendislere ve yöneticilere açıkladı. Verilen yönergede öncelikle yapılacak olanın ordunun binek araca olan ihtiyacının karşılanması olduğu belirtildi. Bu amaç için TCDD İşletmesine 1.400.000 TL ödenek ayrıldı. Toplantının yapılmasının ardından arabanın teslim tarihi 29 Ekim 1961 tarihi olarak belirlendi. Bu da toplantının ardından mühendislerin 4,5 ay gibi kısa bir süresi olduğu anlamına geliyordu. Bazı mühendisler sürenin yetersizliğinden şikâyetçi olurken bazıları ise bu arabanın yapılabileceğine inandı. Eskişehir'deki atölyede 129 günlük aceleci işten sonra, daha sonra TÜLOMSAŞ fabrikasını oluşturacak mühendisler, otomobilin dört prototipini yapmayı başardılar. Biri siyah, diğerleri krem ​​rengindeydi. Otomobil Devrim olarak adlandırıldı. Gizli bir proje kapsamında 129 gün içinde 'Siyah', 'Beyaz', 'Mavi Boncuk' ve 'Gecekondu' adlarıyla 4 otomobil tasarlandı ve üretildi. Bu otomobillerden biri mavi, ikisi bej rengi, biri ise makam aracı olarak siyah renge boyandı. 29 Ekim 1961'de Cumhurbaşkanı Gürsel'e takdim edilmek ve resmi geçitte yer almak üzere siyah ve beyaz renkli otomobiller trenle Ankara'ya sevk edildi. Siyah renkli 2 numaralı Devrim'in son kat boya işlemi 28 Ekim akşamı bitirildi. Pasta ve cila işlemi ise trende gece yapıldı. Motor performansını arttırmak için sıkıştırma oranı artırıldığından, motorları motor vuruntusu olmadan çalıştırmak için yüksek oktanlı benzin gerekiyordu. Yüksek oktanlı benzin o zamanlar sadece Ankara'da mevcuttu. Trenin buharlı lokomotif tarafından çekilmesi nedeniyle bacadan çıkabilecek kıvılcımlara karşı benzin depolarına ancak belli bir miktar hareket edebileceği kadar benzin konmuştu. 29 Ekim sabahında tarihi an başladı. Verilen sözler yerine getirilmiş ve Devrim Arabaları etraflarında motosiklet eskortu eşliğinde yola koyulmuştu. Kutlamalar gününde, Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel tören için yakıt ikmali yapılmadan önce siyah araca bindi. Fakat arabalara eşlik edenlerin benzin ikmalinden haberleri olmadığı için benzin dolumu unutuldu. Yaklaşık yüz metre ilerledikten sonra araç durdu. Cemal Paşa’nın ”Ne oluyor ?” sorusuna direksiyondaki Yüksek Mühendis Rıfat SERDAROĞLU sıkılarak ”Paşam, benzin bitti.” cevabını verdi. Paşa’dan özür dilenilerek 1 numaralı Devrim arabasına geçmesi rica edildi. Cemal Paşa 1 numaralı araçla Anıtkabir'e gitti. Arabadan indi ve "Batı kafasıyla araba yaptınız ama doğu kafasıyla yakıt almayı unuttunuz" dedi. İki araba daha sonra törensel koşuları sorunsuz tamamladı. Ertesi gün gazete manşetleri "Devrim 100 metre gitti ve durdu." şeklinde yazılmıştı ve araba uzun yıllar alay konusu oldu. Devrim, muhtemelen otomobillerin prototipleri olduğu ve üretim sürecinin iyi belgelenmediği için seri üretime geçmedi, üretim aşamasından sadece birkaç teknik çizim kaldı. Başka bir olası neden, 1961 yılında Türkiye'de otomobil talebinin sınırlı olması ve bu nedenle yeni bir otomobil markasının seri üretim, dağıtım, bayilik hizmetleri, bakım hizmetleri ve yedek parça üretimini uygulanabilir bir şekilde gerçekleştirmeyi zorlaştırmasıydı. O zamanlar üretilen 4 otomobilden 3'ü günümüze ulaşamamıştır. Tarihçi Dr. Öğr. Üyesi Süleyman AŞIK'ın ifadelerine göre kaybolan arabalarla ilgili iki güçlü senaryo öne çıkmaktadır: Birinci senaryoya göre artık devam etmeyeceği anlaşılan projenin ardından o günkü devlet demiryollarında kullanılmak üzere bu araçlar parçalanmıştır, ikinci senaryoya göre ise bu araçlar bir komplo sonucu yok edilmiştir. Bu araçların akıbetine dair ise devlet arşivlerinde herhangi bir kayıt bulunmamaktadır. Hatta Aşık, Y. Müh. Kemalettin Vardar'ın "O günlerde biz sahip çıkmasaydık o son otomobil de muhtemelen ortadan kaybolacaktı." diye belirttiğini aktarıyor. ABD'li senatör Ernest Gruening'in 1963 yılında Eskişehir'e yaptığı ziyaret sırasında, bilinen tüm Devrim otomobillerinden farklı, iki renkte bir Devrim'e binerek bizzat tecrübe ettiği görülmektedir. Bununla birlikte, İstanbul'daki Otosan fabrikası 1959 yılında Ford Motor Company ve Koç Holding'in ortak girişimi olarak kuruldu ve Türkiye'nin ilk seri üretim otomobil markası Anadol, 1966'da Anadol A1'in seri üretimine başladı. ==Teknik Ekip== === Yönetim Grubu === * Y. Müh. Emin Bozoğlu - TCDD Genel Müdür Yardımcısı * Y. Müh. Orhan Alp - TCDD Fabrikalar Dairesi Başkanı * Y. Müh. Hakkı Tomsu - TCDD Cer Dairesi Başkanı * Y. Müh. Nurettin Erguvanlı - TCDD Cer Dairesi Başkan Yardımcısı * Y. Müh. Mustafa Ersoy - Eskişehir Demiryolu Fabrikası Müdürü * Y. Müh. Celal Taner - Adapazarı Demiryolu Fabrikası Müdürü * Y. Müh. Mehmet Nöker - Ankara Demiryolu Fabrikası * Y. Müh. Hüsnü Kayaoğlu - TCDD Genel Müdürlük Müşaviri * Y. Müh. Necati Peköz - TCDD Genel Müdürlük Müşaviri === Tasarım Grubu === * Y. Müh. Nurettin Erguvan * Y. Müh. Ercan Türer * Y. Mimar Kemal Elagöz === Motor Şanzıman Grubu === * Y. Müh. Mehmet Nöker * Y. Müh. Gültekin Sabuncuoğlu * Y. Müh. Salih Kaya Sağın * Y. Müh. Rıfat Serdaroglu * Y. Müh. Şecaattin Sevgen * Y. Müh. Kemalettin Vardar * Y. Müh. Şahin Karadağ === Karoseri Grubu === * Mak. Müh. Celal Taner * Y. Müh. Faruk Akyol * Y. Müh. Samim Özgür * Y. Müh. Salih Kaya Sağın * Y. Müh. Hamdi Tahıllıoğlu * Y. Müh. Ferdi Mertcan Keskin === Süspansiyon ve Fren Grubu === * Mak. Müh. Hamit İşeri * Y. Müh. İsmet Özkan * Y. Müh. Mustafa Seyrek === Elektrik Donanımı === * Hasan Dinçer * Latif Dinçer === Döküm İşleri === * Metalurjist İsmail Sıdal === Satın alma İşleri ve Maliyet Hesapları === * Y. Müh. Yavuz Yücel === Kaynak Grubu === * Mak. Müh. Halil Kaya Gedik == Ayrıca bakınız == * "Devrim Arabaları", Devrim'in öyküsünü anlatan film. (2008) * "Devrim Otomobili Belgeseli", Anadolu Üniversitesi İletişim Fakültesi tarafından çekilmiş belgesel. (1997) (video) * "DEVRİM - Devrim Arabaları Belgeseli", Yönetmen Sevcan Aytaç tarafından çekilmiş belgesel. (2006) (video) * "Yarım Kalan Devrim Rüyası / Cumhuriyet Dönemi Endüstrileşme Maceramız", Prof. Dr. Mehmet Şimşek tarafından yazılmış kitap (2008) * "Yarım Kalan Devrim", Devrim Arabaları hakkında TRT tarafından çekilmiş belgesel. (2008) (video) * Anadol == Kaynakça == * "Başarı mı, fiyasko mu?" Salih Kaya Sağın Mühendis ve Makina Dergisi'nin 310. sayısı, 1985 (pdf) * "Türkiye'de Otomotiv Sanayiinin Tarihçesi" Cemal Üner Mühendis ve Makina Dergisi'nin 166. sayısı Şubat 1971 (pdf) * "Devrim arabalarının tasarım boyutu" Arif Özver Ergin TMMOB Mimarlar Odası Ankara Şubesi Bülteni'nin 68. Sayısı, Ocak 2009 (pdf) (html) * "Türkiye'de otomobil yapılamaz iddiası Devrim'le çürütüldü" Milliyet Gazetesi'nin 30 Ekim 1961 tarihli sayısı, sf. 3 (html) * "Devrim namus davamızdı, 75’ime geldim öfkem geçmedi" Ayşegül Akyarlı Güven'in Kemalettin Vardar'la yaptığı söyleşi. Hürriyet Gazetesi'nin 22 Kasım 2008 tarihli sayısı (html) * "Cemal Paşa bile Devrim'e sırtını döndü" Referans Gazetesi'nden Müge Akgün'ün Kemalettin Vardar'la yaptığı söyleşi. Hürriyet Gazetesi'nin 25 Ekim 2008 tarihli sayısı (html) * "Umutlar benzin ile tükendi" Mahmut Kiper'in Cumhuriyet Gazetesi'nde yayınlanan makalesi (pdf) * "Devrim’in en genç mühendisi Vardar Aydınlık’a konuştu" Aydınlık Gazetesi'nin Kemalettin Vardar'la yaptığı söyleşi. (html) * "Türklerin otomobil yapamayacağı iddiası bir yanıltma" Anadolu Ajansı'ndan Adem Demir'in Kemalettin Vardar'la yaptığı söyleşi. (html) * "Devrim'in mühendislerinden Vardar'ın son röportajı: Neden stop ettiği belli değildir". DHA'nın Kemalettin Vardar'la yaptığı söyleşi. (html) == Dış bağlantılar == * TÜRASAŞ Devrim Arabaları Müzesi * Devrim Otomobili Devrim otomobili resmi sayfası, Tülomsaş halkla ilişkiler ve basın yayın * TÜLOMSAŞ TÜLOMSAŞ'ın resmi sitesindeki Devrim Arabaları sayfası * İlk Türk otomobili ‘Devrim’, ziyaretçi bekliyor Devrim'le alakalı makale NTVMSNBC * Matbaa ve Teknik Dergisi Yarım Kalan Bir Devrim Rüyası, Emin Bozoğlu'nun oğlu Ömer Bozoğlu ile yapılan söyleşi * Geç Kalmış Sayılmayız! MMO Samsun Şubesi Başkanı Kadir Gürkan'ın Halk Gazetesi'ne verdiği demeçten... * Devrim Arabaları caddelerde gezecek! Habertürk Gazetesi'nin 04 Ekim 2012 tarihli sayısından. * Bu Her Şeyden Önce Bir İnanç Meselesiydi: Devrim Arabaları Devrim Arabaları hakkında GazeteBilkent Yazısı. * "Ferrari’ye de benzin koymazsanız gitmez!" Mevlüt Tezel'in Devrim Arabaları filminin oyuncularıyla yaptığı söyleşi. Hürriyet Gazetesi'nin 15 Ekim 2008 tarihli sayısı * "Devrim Arabaları" filminin ön plana çıkması engellendi mi? Filmin yazan ve yöneten Tolga Örnek ile yapılan söyleşi, Milliyet Gazetesi'nin 24 Aralık 2008 tarihli sayısı Kategori:Konsept otomobiller Kategori:Türkiye otomobilleri Kategori:Eskişehir'deki görülecek yerler Kategori:Türkiye'de otomotiv endüstrisi Kategori:1961'de tanıtılan otomobiller Kategori:Türkiye'de üretilmiş otomobiller