Artdamaksıl genizsil ünsüz

Artdamaksıl genizsil ünsüz sürekli, tonlu, art damak ünsüzüdür. IPA'da olarak ifade edilir. Genellikle <ñ> harfiyle gösterilir. Türkçede hâlâ yaşayan bir sestir ancak Türkiye Türkçesinde gösterimi yoktur. Kazak Türkçesi, Türkmen Türkçesi gibi çoğu Türk dilinde gösterilir. Kiril Abecesi kullanan Türk dillerinde n sesine karşılık gelen harfe kuyruk çizilmesi ile (Ң) gösterilir. Türk dillerinde bu ses tamlama eki olan +ıñ/+nıñ ekinde ve belirli sözcüklerde bulunur. Bu sözcüklere birkaç örnek aşağıdaki başlıklarda verilmiştir. == Anadolu Türkçesinde ŋ sesi == Osmanlı Türkçesinde bu sesi göstermek için kef harfinin değiştirilmiş (üç noktalı) bir biçimi (ڭ, nef, kâf-ı nûnî) kullanılmıştır. Ancak, o zamanlar matbaalarda bu harfin kalıbı bulunmadığı zaman yerine kef konduğu görülür. Örnegin deñiz sözcüğü دكز (sağdan sola /d/+/k/+/z/) olarak yazılabiliyordu. === Osmanlı Türkçesinde ŋ sesi içeren birkaç sözcük === :Ana madde: Osmanlıcadaki ŋ sesli sözcükler. : Yazıçevrimi olarak Türkiye Türkçesinde Osmanlı Türkçesinde deñizMustafa Kemal Atatürk, Nutuk, 1927 baskısı (Arap harfli) 1. cilt. deniz دڭز biñ bin (1000) بيڭ === Mersin Ağzında ŋ sesi içeren birkaç sözcük === :Ana madde: Mersin Ağzında ŋ sesli sözcükler. : Mersin Ağzında İstanbul Ağzında Anlamı ve derlendiği bölge añdaçGülseren Tor, Mersin Ağzı Sözlüğü, Türk Dilleri Araştırmalaır Dizisi: 38, Yayımcı: Mehmet Ölmez, İstanbul 2004. ISBN 975-7981-24-9 andaç hatıra, armağan (Ayvagediği, Erçel/ Mersin; Karadiken/ Tarsus; Çiğrin Mah., Sütlüce, Gülnar/ Çamlıyayla) ay aydıñ ay aydın besbelli, açık seçik (Dayıcık/ Gülnar) yiñi yeni yeni (Çömelek/ Mut) == Eski Türkçede (Göktürk ve Uygur) ŋ sesi == Orhun yazıtlarında bu sesi göstermek için Göktürk abecesindeki 15px tamgası kullanılmıştır. Bu tamga, ideografik olarak "yükseklik/büyüklük gösteren bir adam" biçiminde yorumlandığında gerçekten bu tamganın tek başına kullanımını veren "büyük, yüksek olan" anlamı ile örtüşür. Çağdaş Türkçede bu sözcük/tamga "en" pekiştirme sıfatı olarak varlığını sürdürür. === Göktürk abecesinde ŋ sesi içeren birkaç sözcük === :Ana madde: Orhun yazıtlarındaki ŋ sesli sözcükler. : Yazıçevrimi olarak Türkiye Türkçesinde Eski Türkçede eñ en (pekiştirme sıfatı) 15px teñri tanrı 15px15px15px15px teñiz deniz 15px15px15px == Ön Türkçede ŋ sesi == Ön Türkçede de, başka abeceler kullanılmasına karşın bu ses bulunur. Örneğin Hunlar, Çin yazısı kullanmışlardır. === Çin yazısıyla yazılmış ŋ sesi içeren birkaç Hunca sözcük === :Ana madde: Huncadaki ŋ sesli sözcükler. :Çin'in kuzeyinde Han sülalesi döneminde (M.Ö. 206 ile M.S. 220 arası) yedi yüzyıl süren bir imparatorluk olan Hunlar (Hsiung-nu'lar) , Çin kaynaklarında Çin yazıçevrimiyle geçmiş sözcükler bırakmıştır. Bu sözcüklerin tanınınıp anlaşılması zordur, çünkü Çin yazısında /l/ ve /r/ ünsüzleri ayırsanamaz, /ö/ ve /ü/ ünlüleri de bulunmaz. : Ön Türkçe Türkçede Eski Türkçe Çin yazısından çevrim Çin yazısında täñriTalat Tekin, Hunların Dili, Doruk Yayınları, 1. Baskı, ISBN 975-553-043-6 tanrı, gök teñri ç'eñ-li talıkıñ çıkın! (emir tümcesi) taşıkıñ 't'iei-lied-kañ kiñ-lak Ye Uyg kıñırak (kıngrak, geniş bıçak) kıñrak kiñ-lu == Dış bağlantılar == Tuğrul Çavdar Kişisel sayfası - Türkçede nazal n içeren sözcüklerin bir listesi == Kaynakça ==