Yunancanın romanizasyonu

Yunancanın romanizasyonu, genelde Yunan alfabesi ile yazılan Yunanca metinlerin, Latin alfabesi ile temsili veya bunu yapmayı sağlayan bir sistemdir. Yunancanın romanizasyonu için çeşitli yöntemler kullanılmaktadır. Bu yöntemler, kaynak metnin Eski Yunanca mı Modern Yunanca mı olduğuna ve arzu edilen dönüştürmenin transkripsiyon mu transliterasyon mu olduğuna bağlı olarak değişiklik göstermektedir. Bilimsel amaçlarda transkripsiyon değil transliterasyon gereklidir çünkü orijinal sözcüğün yazılışına dair bilginin korunması gerekir. Örneğin Yunanca’da hem "ο" hem "ω" harfleri Türkçe "o" okunur ama ikisi de "o" olarak çevrilirse orijinal yazılışa geri dönüşte hataya kapı açılmış olur, çünkü ikilemden kaynaklanan bir belirsizlik meydana gelmektedir. Transliterasyonda harf veya harf gruplarının çevirileri birebirdir, bilgi kaybı olmadan her iki yöne doğru çeviri yapılabilir. Transkripsiyon, orijinal dildeki telaffuzun kendisine aktarma yapılan dilde yazılı olarak ifade edilmesidir. Transkripsiyon ya ortografik transkripsiyon ya da fonetik transkripsiyon şeklinde yapılır. Fonetik transkripsiyonda, orijinal dildeki her ses farklı bir karakterle belirtilir. Ortografik transkripsiyonda, orijinal dildeki telaffuz, aktarma yapılan dildeki harfler kullanılarak yapılır, özel karakterler kullanılmaz. Bu yüzden fonetik transkripsiyonda ses kaybı ya da değişmesi meydana gelmez, ancak ortografik transkripsiyonda ses kaybı ya da ses değişikliği gerçekleşebilir. == Tablo == Bu tablo, Yunan alfabesinden Latin alfabesine geçiş için çeşitli transkripsiyon ve transliterasyon kuralları listelemektedir. Yunanca Eski Eski Eski Modern Modern Modern Modern Modern Klasik Bilimsel Beta code ISO BGN/ PCGN BM/ ELOT Türkçe transliterasyon Örnekler: * Θέλω → Thelo * Ξανά → Ksana * Ψυχή → Psyhi Türkçe ortografik transkripsiyon Α, α a a A a a a a a Β, β b b B v v v b v Γ, γ g g G g g, yαι, ε, ει, η, ι, οι, υ, υι'den önce g g Δ, δ d d D d dh, dν ve ρ arasında. d d dhİngilizce (th)e gibi Ε, ε e e E e e e e e Ζ, ζ z z, (dz) Z z z z z z Η, η e ē H ī i i ē i Θ, θ th th Q th th th th thİngilizce (th)eater gibi Ι, ι i i I i i i i i Κ, κ c k K k k k k k Λ, λ l l L l l l l l Μ, μ m m M m m m m m Ν, ν n n N n n n n n Ξ, ξ x x C x x x ks ks Ο, ο o o O o o o o o Π, π p p P p p p p p Ρ, ρ r, rhspiritus asper ile. r, (rh) R r r r r r Σ, σ/ς s s S s sSesli harfler arasında bazen ikilenir (ör. Larissa). s s s, zβ, γ, δ, ζ, λ, μ, ν, ρ önünde. Τ, τ t t T t t t t t Υ, υ y y, (u) U y i y y, uυ'nun karşılığı y'dir ama αυ, ευ, ου durumlarında au, eu, ou kullanılır. i Φ, φ ph ph F f f f ph f Χ, χ ch ch X ch kh ch kh h Ψ, ψ ps ps Y ps ps ps ps ps Ω, ω o ō W ō o o ō o Sesli harf ikilileriikinci seslide diaeresis ( ¨ ) olması haricinde Sesli harf ikilileriikinci seslide diaeresis ( ¨ ) olması haricinde Sesli harf ikilileriikinci seslide diaeresis ( ¨ ) olması haricinde Sesli harf ikilileriikinci seslide diaeresis ( ¨ ) olması haricinde Sesli harf ikilileriikinci seslide diaeresis ( ¨ ) olması haricinde Sesli harf ikilileriikinci seslide diaeresis ( ¨ ) olması haricinde Sesli harf ikilileriikinci seslide diaeresis ( ¨ ) olması haricinde Sesli harf ikilileriikinci seslide diaeresis ( ¨ ) olması haricinde Sesli harf ikilileriikinci seslide diaeresis ( ¨ ) olması haricinde Yunanca Eski Eski Eski Modern Modern Modern Modern Modern Klasik Bilimsel Beta code ISO BGN/ PCGN UN/ ELOT Türkçe transliterasyon Türkçe ortografik transkripsiyon ιa ya αι ae, e ai AI ai e ai ai e αυ au au AU au av av, afθ, κ, ξ, π, σ, τ, φ, χ, ψ' önünde ve sözcük sonunda. au av, af ει i ei EI ei i ei ei i ευ eu eu EU eu ev ev, ef eu ev, ef ηυ eu ēu HU īy iv iv, if ēu iv, if οι oe, e oi OI oi i oi oi i ου u ou OU ou u ou ou u υι ui ui UI yi i yi yi i Sessiz harf ikilileri Sessiz harf ikilileri Sessiz harf ikilileri Sessiz harf ikilileri Sessiz harf ikilileri Sessiz harf ikilileri Sessiz harf ikilileri Sessiz harf ikilileri Sessiz harf ikilileri Yunanca Eski Eski Eski Modern Modern Modern Modern Modern Klasik Bilimsel Beta code ISO BGN/ PCGN UN/ ELOT Türkçe transliterasyon Türkçe ortografik transkripsiyon γγ ng ng GG gg ng ng ṉg ng γξ nx nx GC gx nx nx gks nks γκ nc nk GK gk gsözcük başında., ngsözcük ortasında. gk gk γχ nch nch GX gch nkh nch nkh nh μπ mp mp MP mp b, mb b, mp mp bsözcük başında, sessizden sonra, hece tekrarlandığında ve kimi yabancı sözcüklerde, mp ντ nt nt NT nt d, nd nt nt d, nd Değiştiriciler (yalnızca klasik Yunanca) Değiştiriciler (yalnızca klasik Yunanca) Değiştiriciler (yalnızca klasik Yunanca) Değiştiriciler (yalnızca klasik Yunanca) Değiştiriciler (yalnızca klasik Yunanca) Değiştiriciler (yalnızca klasik Yunanca) Değiştiriciler (yalnızca klasik Yunanca) Değiştiriciler (yalnızca klasik Yunanca) Değiştiriciler (yalnızca klasik Yunanca) Yunanca Eski Eski Eski Klasik Bilimsel Beta code ῾ hsesli üzerinde: sesliden önceki h; ρ üstünde: rh. h ( (spiritus asper, δασεῖα) ᾿ none none ) (spiritus lenis, ψιλή) ͺ i? i? | (İota subscriptum, ὑπογεγραμμένη)uzun seslilerin altında. Eskimiş harfler Eskimiş harfler Eskimiş harfler Eskimiş harfler Eskimiş harfler Eskimiş harfler Eskimiş harfler Eskimiş harfler Eskimiş harfler Yunanca Eski Eski Eski Klasik Bilimsel Beta code ϝ w V (digamma) ϛ st #2 (stigma) ͱ h h (heta) ϻ s, ś #711 (san) ϸ sh (sho) ϟ q #3 (qoppa) ϡ ss #5 (sampi) Özel harf Özel harf Özel harf Özel harf Özel harf Özel harf Özel harf Özel harf Özel harf Yunanca Eski Eski Eski Klasik Bilimsel Beta code ȷ j (yot) Türkçe transliterasyonla ilgili ek kurallar: # Yunanca’da "κσ" harf çifti Türkçeye "k.s" olarak ("ks" olarak değil) çevrilecektir. "ξ" harfi ise "ks" olarak yazılacaktır. Her ikisinin de okunuşu (transkripsiyonu) "ks" şeklinde olsa da, eğer Yunanca orijinaline geri gidişi mümkün kılmak amaçlanıyorsa bu farklılık gözetilimelidir. # Eski metinlerde kullanılan (῾) işareti (spiritus asper) yerine 'h' harfi gelir. Bu işaret çağdaş yazımdan kalkmıştır. Türkçe transkripsiyonla ilgili ek kurallar: # kelime sonundaki ν harfi, sonraki kelime π, τ, χ ile başlıyorsa, (ikisi bir arada) /mb/, /nd/, /ng/ okunur. # kelime sonundaki ν harfi, sonraki kelime ξ, ψ ile başlıyorsa, (ikisi bir arada) /ngz/, /nbz/ okunur. # γ harfi, χ önünde /n/ okunur. # çift sessizler (σσ, χχ, v.b) tek sesli gibi okunur ve yazılırlar. == Diakritikler == Yunanca’nın geleneksel çok perdeli (politonik) yazımında Eski Yunanca’nın ses vurgulamasını temsil etmek için çeşitli farklı diaktirik işaretler ve kelime başında h 'nin varlığı veya yokluğu kullanılır. 1982'de modern Yunanca’da resmen tek perdeli (monotonik) yazıma geçildi. Geriye sadece iki diakritik kalmıştır, bunlar vurgu belirtmeye yarayan tiz aksan ve, ardışık iki sesli harfin birleştirilmemesini belirtmeye yarayan dieresistir. Tiz aksan ve dieresis hem BGN/PCGN hem de the UN/ELOT romanizasyon sistemlerinde korunmuştur. Bir istisna vardır: αυ, ευ ve ηυ sesli harf kombinasyonlarında aksan, (v veya f'ye dönüşen) υ'dan bir evvelki sesliye kayar. == Ayrıca bakınız == * Canlıların Yunanca kaynaklı adları için sistematik adlarda yaygın kullanılan Latince ve Yunanca sözcükler listesi for help with Greek-derived scientific names of organisms == Notlar == == Kaynakça == * Latin-dışı harflerin transliterasyonu , Thomas T. Pedersen tarafından hazırlanmış yazı sistemleri ve transliterasyon tabloları koleksiyonu. Çoğu dilin transliterasyon sistemleri için referans tabloları da içermektedir. * Birleşmiş Milletler'in Romanizasyon Sistemleri için Çalışma Grubu . * Kongre Kütüphanesi'nin Transliterasyon tablosu . * Kongre Kütüphanesi Eski ve Orta Çağ Yunanca transliterasyon tablosu 'unda bilimsel transliterasyon tarif edilmiştir.