Akdeniz

küçükresim|250px|Akdeniz haritası küçükresim|250px|Akdeniz bölgesi rölyefi küçükresim|Akdeniz'in Başlıca Su Kütleleri Akdeniz (Osmanlı Türkçesi: بحر سفيد Bahr-i Sefīd, آق دڭيز AkdeñizKâtib Çelebi, Kitab-ı Cihannüma, 1648 bk: 360 Yıllık Öykü: Cihannüma ya da بحر متوسط, Bahr-i Mutavassıt), Atlas Okyanusu'na bağlı, kuzeyinde Avrupa, güneyinde Afrika, doğusunda Asya kıtaları bulunan deniz. 2,5 milyon km² civarında alanı kaplayan deniz, Cebelitarık Boğazı ile Atlas Okyanusu'ndan, Çanakkale Boğazı ile Marmara Denizi'nden ve Süveyş Kanalı ile Kızıldeniz'den ayrılır. Akdeniz’in tuzluluk oranı ‰ 38 (binde 38) olup tuz oranı fazla olan denizler grubunda değerlendirilir. == Etimoloji == İngilizcede Mediterranean Sea denilir. Bu da Latincedeki Mediterraneustan (Medi: Orta + terra: Toprak, yer) gelmektedir. Yunancada Mesogeios denir. Arapçadaki karşılığı البحر الأبيض المتوسط (El Bahre-l Ebyedu'l-Mutavassit) “'ortada yer alan beyaz deniz'” anlamındadır. Farsça'da Akdeniz için kullanılan Bahr-i Sefid ismi Osmanlı dönemi haritalarında da gözükmektedir. Romalılar da Mare Nostrum olarak tanımlanmaktaydı, anlamı ise Bizim Deniz'di. “Akdeniz” isminin kaynağıyla ilgili inanılan iddialardan bir diğeri de eski Türklerde “mavi” rengin doğunun, “ak” rengin batının, “kırmızı” rengin güneyin ve “kara” rengin kuzeyin sembolü olarak kullanılmış olmasıdır. Bu iddiaya göre Akdeniz adlandırmasını ortaya koyan dil bilincinde Ege ve Akdeniz'i tek bir deniz olarak gören yaklaşım vardır. Bu yaklaşıma göre Türkiye'nin kuzeyindeki denize Karadeniz adının verilmesinin sebebi de budur.Ertuğrul Yaman, Eyüp Bacanlı, Türk Dili El Kitabı, Grafiker Yayınları, Ankara 2009, s. 35-36 == Coğrafya == Dünyanın en büyük iç denizidir. Derin bir denizdir ve derinliği 4000 metreyi geçen birçok çukura sahiptir. Doğu Akdeniz Havzası, Batı Akdeniz Havzası'ndan daha derindir. Özellikle Doğu Akdeniz olmak üzere tuzluluk oranı yüksektir. Kıbrıs ile Mısır arasındaki kısımda tuzluluk oranı binde 39'a ulaşır. Akdeniz'e kıyısı olan 22 ülke vardır. === Akdeniz'e kıyısı olan ülkeler === * Arnavutluk * Birleşik Krallık * Bosna-Hersek * Cezayir * Fas * Filistin Devleti * Fransa * Hırvatistan * İspanya * İsrail * İtalya * Karadağ * Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti * Kıbrıs Cumhuriyeti * Libya * Lübnan * Malta * Monako * Mısır * Slovenya * Suriye * Tunus * Türkiye * Yunanistan == Bölümler == === Alt Denizler === * Alboran Denizi, İspanya ve Fas arasında, * Balear Denizi, İspanya ve Balear Adaları arasında, * Ligurya Denizi, Korsika ve Sardinya adaları arasında, * Tiren Denizi, Sardinya, İtalya Yarımadası ve Sicilya arasında, * Adriyatik Denizi, İtalya Yarımadası ve Balkan Yarımadası arasında, * İyon Denizi, İtalya, Yunanistan ve Arnavutluk arasında, * Libya Denizi, Libya ile Girit arasında, * Ege Denizi, Yunanistan ve Türkiye arasında, * Girit Denizi, Girit'in kuzeyinde, * Trakya Denizi, Kuzey Ege’de * Mirtoan Denizi, Kiklad Adaları ve Mora Yarımadası arasında, * Marmara Denizi, Ege Denizi ve Karadeniz arasında, * Kilikya Denizi, Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti arasında. === Boğazlar === * Cebelitarık Boğazı, İspanya ve Fas arasında, * Messina Boğazı, İtalya Yarımadası ve Sicilya arasında, * Bonifacio Boğazı, Korsika ve Sardinya arasında, * Sicilya Boğazı, Sicilya ve Tunus arasında, * Otranto Boğazı, İtalya ve Arnavutluk arasında, * Çanakkale Boğazı, Marmara Denizi ve Ege Denizi arasında, * İstanbul Boğazı, Marmara Denizi ve Karadeniz arasında. === Körfezler === * Saros Körfezi, kuzey Türkiye'de, * Lions Körfezi, güney Fransa'da, * Taranto Körfezi, güney İtalya'da, * Antalya Körfezi, güney Türkiye'de, * Sirte Körfezi, kuzey Libya'da, * Gabes Körfezi, doğu Tunus'ta, * Mersin Körfezi, güney Türkiye'de, * Edremit Körfezi, kuzeybatı Türkiye'de, * İzmir Körfezi, batı Türkiye'de, * Gökova Körfezi, güneybatı Türkiye'de. * İskenderun Körfezi, güney Türkiye'de * Fethiye Körfezi, güney Türkiye'de * Marmaris Körfezi, güney Türkiye'de * İzmit Körfezi, kuzeybatı Türkiye'de * Jliaéros Körfezi, kuzey Arnavutluk'ta. == İklim == Akdeniz bölgesi şehirlerinde sıcaklık (°C) Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Marsilya 13 13 13 14 16 18 21 22 21 18 16 14 Barselona 13 13 13 14 17 20 23 25 23 20 17 15 Valensiya 14 13 14 15 17 21 24 26 24 21 18 15 Napoli 15 14 14 15 18 22 25 27 25 22 19 16 Málaga 16 15 15 16 17 20 22 23 22 20 18 16 Cebelitarık 16 15 16 16 17 20 22 22 22 20 18 17 Atina 16 15 15 16 18 21 24 24 24 21 19 17 Kandiye 16 15 15 16 19 22 24 25 24 22 20 18 Malta 16 16 15 16 18 21 24 26 25 23 21 18 Antalya 14 15 18 21 25 30 34 34 31 26 20 16 Larnaka 18 17 17 18 20 24 26 27 27 25 22 19 Mersin 18 18 19 22 24 25 27 29 28 26 24 22 Tel Aviv 18 17 17 18 21 24 26 28 27 26 23 20 == Ayrıca bakınız == * Akdeniz adaları * Ayrık deniz * Deniz * Göl * İç deniz * Körfez * Nehir * Okyanus * Süveyş Kanalı == Kaynakça == == Kaynakça == 5\. https://web.archive.org/web/20130915012011/http://www.biltek.tubitak.gov.tr/merak_ettikleriniz/index.php?kategori_id=21&soru;_id=4891 == Dış bağlantılar == * Greenpeace campaign "Defending Our Mediterranean": Threats, Solutions and Photo Petition * Planblue - Environment and Development in the Mediterranean Region