Isparta (il)

Isparta, Türkiye'nin güneybatısında yer alan il. Akdeniz Bölgesi'nin kuzeyindeki Göller Yöresi'nde bulunur. == Etimoloji == Antik Saparda/Sabarta adından türeyen kent adının Yunanistan’daki antik Sparta ile ilgisi açık değildir. Roma bölgesi Pisidia'nın parçası olarak Baris ismiyle anılan şehir, Arap kaynaklarında Saporda olarak karşımıza çıkar.Encyclopaedia of Islam, Second Edition, section "Isparta", Flemming, B.Anatolian Studies. Volume 9. 1959. Notes and Inscriptions from Pisidia, Part 1, page 74, by G. E. Bean == Coğrafya == Isparta, Akdeniz Bölgesi'nin kuzeyindeki Göller Yöresi'nde bulunan Isparta; batıda Burdur, kuzeyde Afyonkarahisar, doğuda Konya, güneyde ise Antalya ile çevrilidir. === Bitki örtüsü === Isparta ili topraklarının yaklaşık %40'ı orman ve fundalıklarla kaplıdır. %20'si çayır ve mera, %16'sı ekili ve dikili araziler, %24'ü ise tarıma elverişli olmayan çıplak kaya, molozluklar ve göller bölgesi olması sebebiyle su yüzeylerinden oluşur. Ekime elverişli toprakların büyük kısmında gül yetiştiriciliği yapılmaktadır. === Millî parklar === * Kızıldağ Millî Parkı * Kovada Gölü Millî Parkı === Göller === * Eğirdir Gölü * Gölcük Gölü * Kovada Gölü * Beyşehir Gölü * Burdur Gölü === Barajlar === * Uluborlu Barajı * Yalvaç Barajı * Sorgun Barajı * Karacaören Barajı * Sarıidris Barajı * Keçiborlu Barajı * Körküler Barajı == Nüfus == Güncel Nüfus Değerleri(TÜİK 6 Şubat 2023 verileri ) Isparta ili nüfusu: 445.325'dir. Bu nüfusun % 80,05'i şehirlerde yaşamaktadır (2022 sonu). İlin yüzölçümü 8.946 km2'dir. İlde km2'ye 50 kişi düşmektedir. (Bu sayı Merkezde 347’dir.) İlde yıllık nüfus % 0,08 oranında azalmıştır. Nüfus artış oranı en yüksek ve en düşük ilçeler: Atabey (% 3,06)- Gelendost (-% 2,56) 06 Şubat 2023 TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 13 İlçe, 22 belediye, bu belediyelerde 217 mahalle ve ayrıca 204 köy vardır. 2022 yılı sonunda Isparta ili ve ilçelerinin yerleşim yeri ve nüfusla ilgili sayısal bilgileri''' İlçe Nüfus 2021 Nüfus 2022 Nüfus Artışı % Belediye Sayısı Mahalle Sayısı Köy Sayısı Köy Nüfusu Şehir nüfusu Şehirde oturan % Alanı km2''' km2'ye düşen kişi Aksu 4.233 4.131 -2,44 1 9 13 2.233 1.898 45,95 544 8 Atabey 5.790 5.970 3,06 1 9 5 1.319 4.651 77,91 223 27 Eğirdir 31.308 30.854 -1,46 2 28 29 11.907 18.947 61,41 1315 23 Gelendost 15.059 14.678 1 10 13 9.399 5.279 35,97 610 24 Gönen 7.003 6.883 -1,73 2 10 5 1.810 5.073 73,70 285 24 Keçiborlu 13.984 13.830 -1,11 2 16 14 4.589 9.241 66,82 494 28 Merkez 266.982 268.595 0,60 3 50 20 14.807 253.788 94,49 773 347 Senirkent 10.977 10.720 -2,37 2 16 7 2.626 8.094 75,50 521 21 Sütçüler 10.081 9.869 -2,13 1 7 30 7.396 2.473 25,06 1235 8 Şarkikaraağaç 25.109 24.660 -1,80 3 15 26 9.873 14.787 59,96 1068 23 Uluborlu 6.383 6.554 2,64 1 11 4 919 5.635 85,98 240 27 Yalvaç 46.177 45.931 -0,53 2 32 37 21.739 24.192 52,67 1402 33 Yenişarbademli 2.592 2.650 2,21 1 4 1 239 2.411 90,98 237 11 Isparta 445.678 445.325 22 217 204 88.856 356.469 80,05 8.947 50 === İlin yıllara göre nüfusları === == Yönetim == İllerde protokolde ilk sırada yer alan Vali, merkezi yönetimi temsil eder ve Cumhurbaşkanı tarafından atanır. Büyükşehir dışındaki illerde yerel yönetim, şehirler düzeyindedir. Belediye Başkanı, belediye sınırları içinde kalan seçmenin oy çokluğu ile seçilir. Ayni seçmen İlçe Belediye Meclisi için de oy kullanarak ilçelerin belediye meclislerini oluşturur. İldeki bütün seçmenler ayrıca il genel meclisi için de oy kullanarak, İl Genel Meclisinin oluşumunu sağlarlar. İl genel meclisi ve belediye meclisi üyelikleri için yapılan seçimlerde, onda birlik baraj uygulamalı nispi temsil sistemi, belediye başkanlığı seçiminde ise çoğunluk sistemi uygulanır İl genel meclisi ve belediye meclisi üye sayıları ilçe nüfusuna göre, kontenjandan kalan sayıların partilere dağılımı ise D'Hondt Sistemine göre belirlenir (Kanun:2972-Madde:23) İl Genel Meclisi, İl Özel İdaresinin karar organıdır, başkanını üyeleri arasından gizli oyla seçer. Ayrıca, İl Genel Meclisi kendi içinden gizli oyla bir yıl görev yapacak 5 kişilik İl Encümenini seçer. Merkezi yönetim, Vali ve İl Müdürlerinden oluşur. İl Özel İdaresi (İl Genel Meclisi ve İl Encümeni) seçilmişlerden oluşur, ancak Vali başkanlığında görev yapar. Yerel yönetim ise belediye başkanları ve belediye meclislerinden oluşur. Isparta Valisi, 1968-Edirne doğumlu Aydın BARUŞ’dur. 12.5.2022/209 sayılı kararla Malatya Valisi iken atanmıştır.https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2022/05/202205121-1.pdf Isparta Belediye Başkanı, 1962-Isparta/Aksu doğumlu Şükrü Başdeğirmen(AK PARTİ), 31 Mart 2019 seçimlerinde %38,04 oy oranıyla seçilmiştir. 2019 Türkiye yerel seçimleri sonuçlarına göre Isparta İl Genel Meclisi üye sayısı, 26 AK PARTİ, 1 CHP, 5 MHP ve 2 İYİ P. olmak üzere 34’dür. Isparta Belediye meclisi ise 15 AK PARTİ, 8 MHP ve 8 İYİ P. olmak üzere 31 üyeden oluşur. 2018 Genel seçimleri sonucu, Isparta'yi temsilen TBMM'e AKP'den 3 milletvekili (Süreyya Sadi Bilgiç, Recep Özel, Mehmet Uğur Gökgöz) ve İYİ P.'den 1 milletvekili (Aylin Cesur) seçilmiştir. == Ekonomi == Ekonomi tarım ve hayvancılığa dayalıdır. 2001 yılı itibarıyla ildeki iktisadi faaliyetlerin %25'i tarım, %24'ü çiftçilik ve hayvancılık, %17'si devlet hizmetleri, %16'sı ulaştırma- haberleşme, %14'ü ticaret, %13'ü sanayi, %12'si imalat sanayinden oluşmaktadır. == Eğitim == Isparta'da ilk ve orta düzeyde özel ve devlete bağlı birçok eğitim kurumu hizmet vermektedir. Bunun yanı sıra Süleyman Demirel Üniversitesi de 1992 yılından bu yana hizmet vermektedir. Üniversite bünyesinde Hukuk Fakültesi, Tıp Fakültesi, Mimarlık-Mühendislik Fakültesi, Fen-Edebiyat Fakültesi gibi birçok bölüm bulunmaktadır. Kentte 77.252 Süleyman Demirel Üniversitesi öğrencisi bulunmaktadır. 2018 yılında Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi ilin 2. Üniversitesi olarak kurulmuştur. 2016 Isparta SDÜ öğrenci sayısı Türkiye İstatistik Kurumu'nun Ocak 2016'da açıkladığı İllerde Yaşam Endeksi'nde yaşam kalitesinde birinci,"TÜİK'e göre yaşam kalitesi en yüksek il Isparta!". Radikal. 22 Ocak 2016. En son 24 Ocak 2016 tarihinde erişildi. eğitimde ikinci sırada yer aldı."Eğitimde en iyi il belli oldu!". Radikal. 23 Ocak 2016. En son 24 Ocak 2016 tarihinde erişildi. ==Konum== Konum Bilgileri İlçe Kuruluş Yılıİçişleri Bakanlığı- İller İdaresi Genel Müdürlüğü Alanı km² Rakım mt. Merkeze kmKarayolları Genel Müdürlüğü Ulaşan Yollar Isparta Merkez 773 1.058 Aksu 1987 544 1.223 60 Atabey 1960 223 1.042 21 Eğirdir Cumh.önce 1.315 926 34 Gelendost 1954 610 952 79 Gönen 1990 285 1.040 23 Keçiborlu 1948 494 1.004 39 Senirkent 1952 521 961 75 Sütçüler 1938 1.235 992 100 Şarkikaraağaç Cumh.önce 1.068 1.169 118 Uluborlu Cumh.önce 240 1.054 64 Yalvaç Cumh.önce 1.402 1.103 105 Yenişarbademli 1990 237 1.181 169 ISPARTA Cumh.önce 8.946 == Spor == Isparta'nın profesyonel liglerde (futbol, basketbol, voleybol, hentbol) bulunan tek takımı Isparta 32 SK, 2021-2022 sezonu itibari ile 2. Lig'de mücadele etmektedir. Takım maçlarını 10.000 kişilik Isparta Atatürk Şehir Stadyumu'nda oynamaktadır. == Ayrıca bakınız == * Isparta milletvekilleri * Isparta ilindeki yerleşim yerleri listesi == Kaynakça == == Dış bağlantılar == * Isparta Valiliği resmi web sitesi * Isparta İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü