Dünya siyasi tarihi

Dünya siyasi tarihinde, insanların bir araya getirdiği çeşitli siyasi oluşumlar ve bu oluşumlar sonucunda oluşan sınırlar incelenir. Tarih boyunca insanlar, basit özyönetimsel ve monarşik sistemlerden günümüzdeki karmaşık demokratik ve totaliter sistemlere varan bir skalada yönetim şekilleri ürettiler. Buna paralel olarak sınırlar da, eskiden var olan, belirsizliklerden muzdarip hallerinden, günümüzdeki kesin ulusal hatlara evrilmiştir. ==Antik tarih== Antik zamanlarda, uygarlıkların sınırları şimdilerdekiler gibi keskin değillerdi. İlk dönem Sümer ve Mısır hanedanlıkları, sınırlarını belirli bir kesinlikte tanımlayan ilk devletlerdi. Bir yandan da, yüzbinlerce yıldır, -hatta 20. yüzyıla varan bir süreçte- bazı halklar devlet formundan uzak topluluklar halinde, belki eşitlikçi gruplar ya da kabileler olarak, belki de çeşitli tek adama dayalı ağalık benzeri sistemlerde yaşadılar. Uruk ve Tarih öncesi Mısır oluşumlarından, MÖ 3000'li yıllarda Sümer ve Mısır hanedanlıkları, yani ilk devletler ortaya çıkmaya başladı. İlk Mısır hanedanlıkları, Nil Nehri etrafında konuşlanmışlardı ve sınırları civardaki vahalara uzanıyordu. İlk Sümer hanedanlıkları ise Güney Mezopotamya'da konuşlanmışlardı ve sınırları Basra Körfezi ile Fırat, Dicle nehirlerine uzanıyordu. MÖ 2500 yıllarında, İndus Vadisi Uygarlığı günümüz Pakistan topraklarında, Umman Denizi'nden 600 km içerilere uzanan sınırlarda bir devlet kurmuşlardı. MÖ 336 yılında Büyük İskender, o dönemki çeşitli vassal devletleri fethederek, günümüzdeki Yunanistan'dan Hindistan'a varan bir imparatorluk ortaya koymuştu. Bu, bir ucundan bir ucuna yüzlerce km mesafe olan imparatorlukla, Akdeniz halkı ile Orta ve Güney Asya halkı temas eder hale gelmişti. Roma İmparatorluğu (MÖ 27 - MS 476), Batı dünyasındaki sınırlarını doğru bir şekilde, bazı yerlerde yeterince hassas olmasa da, tanımlamaya çalışan ilk devlet oldu. Devlet olma konusundaki Roma ve Yunan idealleri günümüz Batı dünyasını da kuvvetli bir şekilde etkilemiştir; günümüz Batı dünyasındaki yönetim şekillerinin temel idealleri, birçok zaman antik Roma ve Yunanistan'da ortaya konmuş sistem ve fikirlere dayanır. == Orta Çağ == Çin, Sui Hanedanlığı'na geçtiğinde, farklı bayraklar altında yaşayan topluluklar hanedanlık bayrağı altında birleşmiş oldular. Sui mirasını, 626 yılında Çin'i fetheden Liu Yan (Gaozu) ve onun Tang Hanedanlığı daha da ileriye götürdü. Üç yüz yıl süren Tang hükmü, 907 yılında yıkıldı ve belirsiz sınırlı Beş Hanedan On Krallık dönemine girildi. Bu dönemin sonunda tahtı kazanan Song Hanedanlığı, Tang Hanedanlığı kadar güçlü ve geniş sınırlı olamadı. Orta Çağ'daki en etkin güçlerinden birçoğu İslami devletlerdi. Muhammed'in ölümünden sonra Halifeler Atlas Okyanusu'ndan Orta Asya'ya uzanan topraklarda hüküm sürdüler. Emevi, Abbasi, Fatımi, Gazne, Selçuklu, Safevi, Babür ve Osmanlı gibi devletleri içeren bu silsilede Orta Doğunun hakimi oldular. Batı ve Orta Avrupa'da ise, Şarlman, oradaki devletleri Karolenj İmparatorluğu çatısına dahil etti. Avrupa'nın ada devletleri ve Norveç birer ulus devlet haline gelmişti. 1299 yılında Aztek İmparatorluğu'nun üç yüz yıl sürecek güney Meksika hakimiyeti başladı. Toprakları 5000 km2 gibi geniş bir alana yayılmıştı. ==Erken Modern Dönem == küçükresim|Fransız Millet Meclisi == Modern Dönem == ImageSize = width:800 height:433 PlotArea = width:720 height:400 left:65 bottom:20 AlignBars = justify Colors = id:time value:rgb(0.7,0.7,1) # id:period value:rgb(1,0.7,0.5) # id:span value:rgb(0.9,0.8,0.5) # id:age value:rgb(0.95,0.85,0.5) # id:era value:rgb(1,0.85,0.5) # id:eon value:rgb(1,0.85,0.7) # id:filler value:gray(0.8) # background bar id:black value:black Period = from:1825 till:2016 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:25 start:1825 ScaleMinor = unit:year increment:5 start:1825 PlotData = align:center textcolor:black fontsize:8 mark:(line, black) width:11 shift:(0,-3) bar:Dönem color:age from:1850 till:1945 shift:(-100,4) text: Modern from:1850 till:1945 shift:(0,-6) text: Geç Modern from:1825 till:1850 text: Erken Modern from:1945 till:2016 text: Son bar:Tema color:age from:1825 till: 1860 text:Sanayi Devrimi from:1860 till: 1914 shift:(0,4) text:İkinci Sanayi Devrimi from:1860 till: 1914 shift:(20, -10) text:Büyük Buhran from:1914 till: 1918 shift:(0,4) text: I. Dünya Savaşı from:1918 till: 1939 shift:(0,-7) text:İki savaş arası from:1939 till: 1945 shift:(0,4) text: II. Dünya Savaşı from:1945 till: 2013 shift:(10,5) text:Atom Çağı from:1945 till: 2013 shift:(10,-5) text: Bilişim Çağı bar:Almanya color:age from:1990 till:2013 text: Germany from:1945 till:1990 text: Post-War Germany from:1933 till:1945 shift:(0,5) text: Nazi Germany from:1919 till:1933 shift:(0,-7) text: Weimar Republic from:1870 till:1919 text: German Empire from:1825 till:1870 text: German Confederation bar:İtalya color:age from: 1825 till: 1865 text:Italian unification from: 1865 till: 1946 shift:(-30,0) text:Italian Monarchy from: 1918 till: 1946 text:Italian Empire from: 1946 till: 2013 text:Italian Republic bar:Fransa color:age from:1940 till:1944 shift:(0,-6) text: Vichy France from:1944 till:1958 shift:(0,4) text: 4th Republic from:1958 till:2013 shift:(0,-5) text: 5th Republic from: 1825 till:1830 shift:(0,5) text:Bourbons from: 1830 till: 1848 shift:(0,-5)text:July Monarchy from: 1848 till:1852 shift:(0,5) text:2nd Republic from: 1852 till:1870 shift:(0,-5) text:2nd Empire from: 1870 till: 1940 shift:(-55,-5) text:3rd Republic from: 1870 till: 1914 shift:(-50,5) text:Belle Époque from: 1870 till: 1940 shift:(-55,-5) text:3rd Republic bar:Britanya color:age from: 1825 till: 1922 shift:(-75,6) text:British Empire from: 1825 till: 1922 shift:(-75,-4) text: (Victorian era) from: 1825 till: 1922 shift:(35,-13) text:Great Britain and Ireland from: 1901 till: 1914 shift:(0,5) text:Edwardian era from: 1914 till: 1918 shift:(0,-10) text:WWI Defense from: 1918 till: 1939 shift:(0,10) text:UK Depression from:1939 till:1945 text:WWII Defense from: 1918 till: 2013 shift:(10,-13) text:Great Britain and Northern Ireland from: 1945 till: 2013 shift:(-50,3) text:Postwar Britain from: 1945 till: 2013 shift:(75,3) text:United Kingdom bar:İberya color:age from: 1975 till: 2013 text:Spain from: 1825 till: 1873 shift:(0,-5) text:Nationalism from:1931 till:1939 shift:(0,5) text:2nd Republic from:1936 till:1939 shift:(0,-7) text:Civil War from:1874 till:1931 shift:(0,-7) text:Restoration from:1873 till:1874 shift:(0,-5) text:1st Republic from:1825 till:1873 shift:(-15,7) text:Spanish Kingdom from:1936 till:1975 shift:(0,-5) text:Francoist Spain bar:Brezilya color:age from:1825 till:1889 text:Empire of Brazil from:1889 till:1930 text:1st Republic from:1930 till:1946 text:Vargas Era from:1946 till:1964 shift:(0,4) text:2nd Republic from:1964 till:1985 shift:(0,-10) text:Military dictatorship from:1985 till:2013 text:Brazil bar:Orta Doğu color:age from:1839 till: 1876 shift:(-20,5) text:Tanzimat Era from:1825 till: 1918 shift:(0,-5) text:Ottoman Empire's Dissolution from:1918 till: 1922 shift:(0,1) text:Partition from:1922 till: 1945 shift:(0,-10) text:French Mandate from:1922 till: 1945 shift:(0,10) text:Mandatory Palestine from:1945 till: 1990 text:Arab–Israeli conflict from:1990 till: 2013 shift:(0,-5)text:West Asia from:2010 till: 2013 shift:(-10,5) text:Arab Spring bar:Hindistan color:age from: 1825 till: 1858 text:Company rule from: 1858 till: 1947 text:British Raj from: 1947 till: 1947 shift:(0,6) text:Partition from: 1947 till: 1950 shift:(25,-5) text:Dominion of India from: 1947 till: 1956 shift:(25,-15) text:Dominion of Pakistan from: 1950 till: 2013 shift:(50,-5) text: Non-Aligned India from: 1956 till: 2013 shift:(50,-15) text:Islamic Pakistan bar:Afrika color:age from: 1825 till: 1860 shift:(30,5) text:European exploration from: 1825 till: 1860 shift:(-5,-5) text:Atlantic slave trade from: 1860 till: 1950 shift:(-55,-5) text:Scramble for Africa from: 1860 till: 1950 shift:(0,5) text:Colonisation from: 1950 till: 1960 text:Decolonization from: 1960 till: 2013 text:Post-colonial Africa bar:Çin color:age from:1825 till:1912 text: Qing Dynasty from:1912 till:1949 shift:(0,5) text: Chinese Republic from:1912 till:1949 shift:(0,-5) text: (Nanjing period) from:1912 till:1949 shift:(75,-5) text: Civil War from:1949 till:2013 text: People's Republic bar:Japonya color:age from:1825 till:1868 text: Edo from:1868 till:1912 text: Meiji from:1868 till:1945 shift:(0,8) text: Imperial Japan from:1928 till:1945 shift:(10,0) text: Shōwa from:1912 till:1928 shift:(-10,-4) text: Taishō from:1945 till:2013 shift:(-40,0) text: Postwar Japan from:1989 till:2013 text: Heisei bar:Kore color:age from:1825 till:1910 text: Joseon Dynasty from:1910 till:1945 text: Korea under Japanese rule from:1945 till:2013 text: Division of Korea bar:Rusya color:age from:1825 till:1917 shift:(-30,5) text:Russian Empire from:1825 till:1855 shift:(0,-5) text:Tsarist Russia from:1855 till:1892 shift:(0,-5) text:Reforms and reactionaries from:1892 till:1917 shift:(0,-5) text:Russian Imperialism from:1917 till:1991 shift:(0,5) text:Soviet Union from:1917 till:1927 shift:(0,5) text:Revolution from:1927 till:1953 shift:(0,-5) text:Stalin from:1953 till:1964 shift:(0,-5) text:Khrushchev from:1964 till:1982 shift:(0,-5) text:Brezhnev from:1982 till:1991 shift:(0,-5) text:Dissolution from:1991 till:2013 text:Federation bar:ABD color:age from:1825 till:1860 text: Antebellum from:1860 till:1865 text: US Civil War from:1865 till:1900 text: Gilded Age from:1900 till:1918 shift:(0,3) text: Progressive Era from:1918 till:1945 text: World Wars from:1945 till:1964 text: Post-War from:1964 till:1980 shift:(0,7) text: Cold War America from:1980 till:1991 text: Republicanism from:1991 till:2013 shift:(0,5) text: America :::Ayrıntılar için ilgili maddelere bakınız. ::: Modern Diğer ==Notlar== Siyasi Kategori:Siyasi tarih