RC devresi

Direnç - kapasitör devresi (RC devresi), veya RC filtresi direnç ve kapsitörlerden oluşan ve gerilim veya akım kaynağı tarafından beslenen bir elektrik devresidir. == Başlangıç == Üç temel, doğrusal (lineer) analog devre elemanı vardır: direnç (R), kapasitör (C) ve bobin (L). Bunların dört önemli kombinasyonu vardır: RC devresi, RL devresi, LC devresi ve RLC devresi olarak bilinirler. Bu devreler, analog elektroniğin en önemli devrelerini oluşturur. Özellikle, pasif filtrelerde çokça kullanılır. Burada RC devresinin hem seri hem de paralel diyagramları gösteriliyor. == Karmaşık empedans == Bir kapasitörün kapasitansı C (farad) ise karmaşık empedansı ZC (ohm) :Z_C = \frac{1}{sC} dir. s açısal frekans gösterir ve genellikle bir karmaşık sayıdır, :s \ = \ \sigma + j \omega Burada * j sanal (imajiner) birimi gösterir: : j^2 = -1 * \sigma \ gerçek (reel) kısım ve * \omega \ sanal kısım, yani sinüzoidal olan açısal frekans (radyan/saniye)tır. == Seri devre == Devrede kapasitör üzerindeki gerilim: : V_C(s) = \frac{1/Cs}{R + 1/Cs}V_{in}(s) = \frac{1}{1 + RCs}V_{in}(s) ve direnç üzerindeki gerilim: : V_R(s) = \frac{R}{R + 1/ Cs}V_{in}(s) = \frac{ RCs}{1 + RCs}V_{in}(s) dir. === Transfer fonksiyonları === Kapasitörün transfer fonksiyonu : H_C(s) = { V_C(s) \over V_{in}(s) } = { 1 \over 1 + RCs } ve aynı şekilde direncin transfer fonfsiyonu : H_R(s) = { V_R(s) \over V_{in}(s) } = { RCs \over 1 + RCs } dir. ==== Kutuplar ve sıfırlar ==== Her iki transfer fonksiyonunda da tek kutup vardır. : s = - {1 \over RC } . Ek olarak, direnç için orijinde sıfır vardır. === Kazanç ve faz açısı === Kazanç iki etkene bağlıdır: Biri : G_C = | H_C(j \omega) | = \left|\frac{V_C(j \omega)}{V_{in}(j \omega)}\right| = \frac{1}{\sqrt{1 + \left(\omega RC\right)^2}} diğeri ise : G_R = | H_R(j \omega) | = \left|\frac{V_R(j \omega)}{V_{in}(j \omega)}\right| = \frac{\omega RC}{\sqrt{1 + \left(\omega RC\right)^2}} dir ve faz açıları: : \phi_C = \angle H_C(j \omega) = \tan^{-1}\left(-\omega RC\right) ve : \phi_R = \angle H_R(j \omega) = \tan^{-1}\left(\frac{1}{\omega RC}\right) . Bu ifadeler birlikte kullanılabilir ve genellikle fazör çıkışı temsil eder: : V_C \ = \ G_{C}V_{in} e^{j\phi_C} : V_R \ = \ G_{R}V_{in} e^{j\phi_R} . === Akım === Seri devrelerde akım her yerde aynıdır: : I(s) = \frac{V_{in}(s) }{R+1/ Cs} = { Cs \over 1 + RCs } V_{in}(s) === İmpuls cevabı === Her gerilim için impuls cevabı transfer fonksiyonunun karşılığı olan ters Laplace dönüşümüdür. Bu devre bir darbenin veya delta fonksiyonunun cevabının bir giriş gerilimine bağlı olduğunu gösterir. Kapasitörün gerilimi için impuls cevabı : h_C(t) = {1 \over RC} e^{-t / RC} u(t) = { 1 \over \tau} e^{-t / \tau} u(t) Burada u(t) Heaviside adım fonksiyonudur ve : \tau \ = \ RC zaman sabitidir. Aynı şekilde direnç geriliminin impuls cevabı : h_R(t) = \delta (t) - {1 \over RC} e^{-t / RC} u(t) = \delta (t) - { 1 \over \tau} e^{-t / \tau} u(t) Burada da δ(t) Dirac delta fonksiyonudur. === Frekans uzayı faktörleri === \omega \to \infty'a yaklaştıkça: :G_C \to 0 :G_R \to 1 olur. \omega \to 0'a yaklaştıkça: :G_C \to 1 :G_R \to 0 olur. :G_C = G_R = \frac{1}{\sqrt{2}}. Yukarıdaki denklemin çözümünden şu sonuç elde edilir: :\omega_{c} = \frac{1}{RC} \ \mathrm{rad/s} veya :f_c = \frac{1}{2\pi RC} \ \mathrm{Hz} Bu da filtrenin orijinal gücün yarısına düşeceği frekansıdır. \omega \to 0'a yaklaştıkça: :\phi_C \to 0 :\phi_R \to 90^{\circ} = \pi/2^{c}. \omega \to \infty'a yaklaştıkça: :\phi_C \to -90^{\circ} = -\pi/2^{c} :\phi_R \to 0 === Zaman uzayı faktörleri === Zaman uzayını en doğru şekilde elde etmek için Laplace dönüşümünü ifade eden yukarıdaki V_C ve V_R yapıları kullanılır. Bu etkin dönüşümler j\omega \ s e dönüştürülür.Adım girişi yaklaşımı yapılır. (örn. Önce V_{in} = 0 yapılarak t = 0 bulunur, sonra V_{in} = V yapılır): : V_{in}(s) = V\frac{1}{s} : V_C(s) = V\frac{1}{1 + sRC}\frac{1}{s} ve : V_R(s) = V\frac{sRC}{1 + sRC}\frac{1}{s} . küçükresim|sağ|230px|Kapasitör geriliminin adım-cevabı. küçükresim|sağ|230px|Direnç geriliminin adım-cavabı. Kısmi kesir açılımları ve ters Laplace dönüşümüü: : \,\\!V_C(t) = V\left(1 - e^{-t/RC}\right) : \,\\!V_R(t) = Ve^{-t/RC} . Bu eşitlikler kapasitör ve direnç üzerindeki gerilimleri sırasıyla hesaplamak içindir. Kapasitörün dolması sırasındaki eşitlikler; boşalması sırasındaki eşitliklerin tam tersidir. Bu eşitlikler şarj ve akım ilişkisi C=Q/V ve V=IR (Ohm Kanununa bakın) kullanılarak tekrar yazılabilir. Bu eşitlikler seri RC devrelerinde bir zaman sabitinin olduğunu gösteriyor, genellikle \tau = RC ifadesi voltaj karşısında bileşenleri ya (C karşısında ) ya yükselir veya (R karşısında) bu son değerin 1/e ye birlikte düşer. Böylece \tau zamanında V(1 - 1/e) V_C ye ve V(1/e) V_R ye ulaşabilir Değişim oranı her \tau bir fraksiyonel \left(1 - \frac{1}{e}\right) dir . Böylece, t=N\tau dan t = (N+1)\tau'ye içinde giden voltaj bu seviyeden yolun yaklaşık 63.2 % si taşınacak t=N\tau de yönünde bu sonuç değerdir. Böylece C \tau,sonrasında yaklaşık 63.2 % ye dolacak ve yaklaşık 5\tau sonrasında aslında tam dolacak (99.3 %) .Eğer voltaj kaynağı bir kısa-devre ile yerdeğiştirirse, C 0 yönünde V'den t ile C karşısında voltaj C tam yükü ile üstel şekilde damlar.C \tau sonrasında yaklaşık 36.8 % ye düşmüş ve aslında 5\tau sonrasında aslında tamamen boşalmış (0.7 %) olacak. Unutmadan I akımı Ohm Kanunu yoluyla R karşısında voltaj olarak akım davranışı içinde bunu yapar Ayrıca diferensiyel denklemler'in çözümü ile elde edilebilen bu sonuçlar devreyi tanımlayabilir: : \frac{V_{in} - V_C}{R} = C\frac{dV_C}{dt} ve : \,\\!V_R = V_{in} - V_C . İlk denklem bir integral alan faktör kullanılarak ve ikincisi takiben kolayca çözülür; çözümler böylece Laplace dönüşümleri yoluyla tam aynısı olarak elde edilir. ==== İntegral işlemi ==== yüksek frekanstada kapasitör karşısında çıkış düşünülür yani. :\omega \gg \frac{1}{RC}. Bunun anlamı bu kapasitörün dolmasına zaman yetersizdir ve böylece bu voltaj çok küçüktür. Böylece direnç karşısında voltaj yaklaşık giriş voltajına eşittir. I için yukarıda verilen bağıntı düşünüldüğünde şuna bakalım: : I = \frac{V_{in}}{R+1/j\omega C} ama unutmadan frekans durumu şu şekilde tanımlanır : \omega C \gg \frac{1}{R} böylece : I \approx \frac{V_{in}}{R} bu sadece Ohm kanunu'dur Şimdi, : V_C = \frac{1}{C}\int_{0}^{t}Idt böylece : V_C \approx \frac{1}{RC}\int_{0}^{t}V_{in}dt , bu kapasitörün karşısında bir integratör'dür ==== Türev işlemi ==== düşük frekansta çıkış karşısında düşünüldüğünde; yani, : \omega \ll \frac{1}{RC} . Bunun anlamı bu kapasitör voltajı kadar yukarı şarja zaman var ve voltaj kaynağına neredeyse eşittir. I için yine bağıntı düşünüldüğünde o zaman : R \ll \frac{1}{\omega C} , böylece : I \approx \frac{V_{in}}{1/j\omega C} : V_{in} \approx \frac{I}{j\omega C} \approx V_C Şimdi, : V_R = IR = C\frac{dV_C}{dt}R : V_R \approx RC\frac{dV_{in}}{dt} bu bir diferensiyatör karşısında dirençtir. Daha kesin integrasyon ve diferansiyasyon giriş üzerinde uygun olarak dirençleri ve kapasitörler yerleştirerek ve operasyonel amplifikatörlerin döngü geribeslemesi sağlanabilir. == Paralel devre == Paralel RC devresi genellikle seri devreden daha az ilgi görür. Çünkü çıkış gerilimi V_{out}, giriş gerilimi olan V_{in} e eşittir. — Sonuç olarak, bu devre bir akım kaynağı tarafından beslenen bir filtre değildir. Karmaşık empedans: : I_R = \frac{V_{in}}{R}\, ve : I_C = j\omega C V_{in}\, . Bu kapasitör akımının 90° olduğunu gösteriyor.direnç(ve kaynak) akımı ile fazın çıkışı. Karşıt olarak, diferansiyel denklemler kullanılarak yönetiliyor: : I_R = \frac{V_{in}}{R} ve : I_C = C\frac{dV_{in}}{dt} . Bir basamak giriş için (bu etkili bir 0 Hz veya DC işaretidir), girişin türevi t=0 'da bir uyarıdır.Böylece kapasitör çok hızlı tam yüke ulaşır ve bir açık devre olur— böylece bir kapasitörün DC davranışı iyi bilinir. == Bakınız == * Elektriksel ağ * Elektronik konularının Listesi == Dış bağlantılar == * RC Filter Calculator Kategori:Analog devreler