Friends

Friends, David Crane ve Marta Kauffman tarafından yaratılmış Amerikan yapımı sitcom türünde bir dizidir. 22 Eylül 1994 ile 6 Mayıs 2004 tarihleri arasında NBC'de yayınlanan dizi, on sezon sürdü. Manhattan'da yaşayan bir grup arkadaşın hayatı üzerinde dönen dizi, Warner Bros. Television şirketine bağlı Bright/Kauffman/Crane Productions yapımıdır. Yönetici yapımcıları Kevin S. Bright, Marta Kauffman ve David Crane'dir. Kauffman ve Crane, Friendsin ilk tasarımlarını Insomnia Cafe adıyla 1993'ün Kasım-Aralık aylarında hazırladı. Fikri Bright'a gösterdiler ve üçü beraber yedi sayfalık taslağı NBC'ye sundu. İsmin Friends Like Us olarak değiştirilmesi gibi pek çok senaryo değişikliği ve yeniden yazımının ardından, dizinin adı sonunda Friends olarak belirlendi. Dizi Burbank, Kaliforniya'daki Warner Bros. Stüdyoları'nda çekildi. Tüm sezonlar ABD'de reyting listesinde ilk onda yer aldı, hatta dizinin sekizinci sezonu yayınlandığı yıl zirvedeydi. 6 Mayıs 2004'te yayınlanan final bölümü 52,5 milyon izleyiciyle ABD televizyon tarihinin en çok izlenen beşinci sezon finali; 2000'lerin ise en çok izlenen dizi bölümü oldu. Yayınlandığı dönemde birçok olumlu eleştiri alan dizi, tüm zamanların en popüler sitcom'larından biridir. Friends toplamda 62 Primetime Emmy Ödülü'ne aday gösterilmiş ve 2002'de sekizinci sezonuyla "En İyi Komedi Dizisi" ödülünü kazanmıştır. TV Guide'ın En İyi 50 TV Programı listesinde 21., Empire dergisinin "En İyi 50 TV Programı" listesinde ise 7. sıradadır. 1997'de yayınlanan "The One with the Prom Video" bölümü TV Guide'ın Tüm Zamanların En İyi 100 Dizi Bölümü listesinde 100. sıradadır. 2013'te Writers Guild of America'nın hazırladığı "Tüm Zamanların En İyi Yazılmış 101 TV Dizisi" listesinde 24. sırada, TV Guide'ın "Tüm Zamanların En İyi 60 TV Dizisi" listesinde de 28. sırada yer alır. 2014'te Mundo Estranho dergisi Friends'i "Tüm Zamanların En İyi Dizisi" seçmiştir. Friends, 25. yıl dönümünü kutlarken, ekibin yeniden bir araya geleceği doğrulandı. HBO Max'te yayınlanacak olan özel bölüm, bir saat sürecek. Bir saat sürecek özel bölüm için Warner Bros ile prensipte anlaşıldığı duyuruldu. Yeni tip Koronavirüsten dolayı 25. yıl dönümü için çekilecek olan özel bölümün tarihi, belli olmayan ileri bir tarihe ertelendi. == Başlangıç == Rachel Green düğününden kaçıp New York'ta bir restoranda aşçı olduğunu bildiği çocukluk arkadaşı Monica Geller'ı bulmaya gider. Rachel, Monica'nın evine yerleşir ve onun arkadaş grubuna katılır. Bu gruptakiler: ünlü olmaya çalışan aktör Joey Tribbiani, iş insanı Chandler Bing, masöz ve müzisyen Phoebe Buffay ve Monica'nın abisi, yeni boşanmış paleontolog Ross Geller'dır. Rachel ailesinin yardımı olmadan hayata yeniden başlamaya karar verir ve grubun sık sık gittiği, Manhattan'daki Central Perk adlı kafede garson olarak işe girer. Grup burası dışında en çok Monica ve Rachel'ın New York, West Village'teki apartman dairesinde ve karşı dairede yaşayan Chandler ve Joey'nin evinde vakit geçirir. Bölümlerde genel olarak gruptakilerin eğlenceli, romantik maceraları ve başta Joey'nin rol seçmeleri ve Rachel'ın moda sektöründe iş araması olmak üzere, kariyerleri konu edilir. Altı karakterin de dizi boyunca pek çok romantik ilişkisi olur, bunlardan bazıları Monica'yla Richard Burke ve Ross'la Emily Waltham gibi ciddiyken çoğu kısa sürelidir. Dizide en sık tekrar eden hikâye Ross ve Rachel'ın ilişkisidir. İkili sürekli ayrılıp barışır; Ross Emily ile evlendiğinde dahi Rachel'la arasındaki bağ kaybolmaz. İkilinin bir çocuğu da vardır. Chandler ve Monica ilerleyen zamanda evlenirler, Phoebe de Mike Hannigan'la evlenir. Dizide sık görünen diğer karakterler: Long Island'da yaşayan Ross ve Monica'nın ebeveynleri, Ross'un eski karısı ve oğlu, Central Perk'teki barista Gunther, Chandler'ın eski sevgilisi Janice ve Phoebe'nin ikiz kardeşi Ursula'dır. ==Karakterler== küçükresim|sağ|255px|Friends dizisinin karakterleri. Üst: Phoebe, Rachel ve Monica; alt: Ross, Joey ve Chandler. Dizideki başlıca altı karakter şöyledir: * Jennifer Aniston'ın canlandırdığı Rachel Green moda düşkünü, Monica Geller'ın en yakın çocukluk arkadaşıdır. Rachel, Barry Farber'la evlenecektir fakat düğün günü aslında ona âşık olmadığını fark edip kaçar ve arkadaşı Monica'yı bulup yanına taşınır. İlerleyen dönemde Ross Geller'la tüm dizi boyunca devam eden, sürekli ayrılıp barışmalı ilerleyen ilişkisine başlar. Ross haricinde Rachel pek çok erkekle çıkar, bunlar: birinci sezonda apartman komşuları İtalyan Paolo, dördüncü sezonda müşterisi Joshua Bergin, yedinci sezonda ofisteki asistanı Tag ve onuncu sezonda Joey Tribbiani'dir. Rachel'ın ilk işi Central Perk adlı kafede garsonluktur, üçüncü sezonda Bloomingdale's'e satın alma yöneticisi asistanı olarak işe girer ve beşinci sezonda Ralph Lauren'da satın alma yöneticisi olur. Ross ve Rachel'ın sekizinci sezonun son bölümü "The One Where Rachel Has a Baby, Part Two"da Emma ismini koydukları bir kızları olur. Dizinin son bölümünde Ross ve Rachel birbirlerine olan aşklarını itiraf ederler ve Rachel, Ross'la birlikte olabilmek için Paris'teki iş teklifini reddeder. * Courteney Cox'un canlandırdığı Monica Geller grubun bir nevi annesi konumunda olup mesleği aşçılıktır. Mükemmeliyetçi, otoriter, rekabetçidir ve obsesif kompulsif bir yapıya sahiptir. Monica'ya özellikle abisi Ross tarafından sık sık çocukluğunda aşırı şişman olmasıyla ilgili şaka yapılır. Dizi boyunca birçok restoranda şeflik yapar. Monica'nın ilk ciddi ilişkisi kendisinden 21 yaş büyük, aile dostları Richard Burke'le olur. İlişkileri uzun bir süre devam eder ancak Richard çocuk sahibi olmak istemediğini söyleyince Monica hayal kırıklığına uğrar ve ayrılırlar. Monica ve Chandler Bing'in ilişkisi dördüncü sezonun son bölümünde Londra'da başlar, yedinci sezonun finalinde evlenirler ve dizinin sonunda da ikiz bebekleri evlat edinirler. * Lisa Kudrow'un canlandırdığı Phoebe Buffay eksantrik bir masöz ve müzisyendir. Phoebe geçmişte annesiyle beraber New York'un dışında yaşamıştır fakat annesinin intihar etmesinin ardından sokaklarda yaşamaya başlar. Phoebe saf ve şaşkın bir karakter olmasına rağmen sokak yaşamında kurnaz ve akıllıdır. Kendi kendine gitar çalmayı öğrenmiştir ve ilginç şarkılar bestelemektedir. Ursula isimli görüşmediği bir "kötü ikizi" vardır, birbirlerini sevmezler. Phoebe çocuk ruhlu ve saf biridir, sık sık annesinin intiharı gibi başına gelen talihsizliklerden bahseder. Dizi boyunca üç ciddi ilişkisi olmuştur, bunlar: beşinci sezonda polis Gary, dokuzuncu ve onuncu sezonda da Mike Hannigan ve birinci sezonda David'tir. David bir bilim insanıdır ve araştırmalar için Minsk'e taşınmak zorunda kaldığı için ayrılmışlardır ancak ne zaman izin alıp New York'a dönse görüşmeye devam ederler. Dokuzuncu sezonda hem David hem de Mike, Phoebe'ye evlenme teklifi eder, Phoebe Mike'ı seçer ve onuncu sezonda evlenirler. * Matt LeBlanc'in canlandırdığı Joey Tribbiani aktördür ve yemek yemeği çok seven biridir. Days of Our Lives isimli pembe dizideki Dr. Drake Ramoray rolüyle ünlü olmayı başarmıştır. Joey zamparadır, sürekli kısa süreli sevgilileri olur. Çapkınlığı bir kenara bırakıldığında ise saf, düşünceli ve iyi niyetli biridir. Kadınları etkilemek için en sık kullandığı replik "How you doin'?"dir. Joey uzun süre Chandler'la, bir süre de Rachel'la birlikte yaşamıştır. Sekizinci sezonda Rachel'a âşık olur ancak Rachel kibarca kendisinin aynı şekilde hissetmediğini söyler. Buna rağmen onuncu sezonda bir süre çıkarlar ancak Rachel'ın Ross'la olan ilişkisi ve uzun süredir arkadaş olmaları yüzünden ilişkilerinin yürümeyeceğine karar verip arkadaş olarak kalırlar. * Matthew Perry'nin canlandırdığı Chandler Bing çok uluslu bir şirketin istatistiksel analizlerini ve veri konfigürasyonlarını yapan bir yöneticidir. Dokuzuncu sezonda sevmediği bu işten ayrılıp en alt kademeden reklamcılığa başlar. Tuhaf bir aileye sahiptir, annesi erotik kitaplar yazan bir romancı, babası ise Las Vegas'ta crossdresser olarak şov yapan bir geydir. Chandler sarkastik şakaları ve ilişkilerdeki şanssızlıklarıyla bilinmektedir. Yedinci sezonda Monica ile evlenmiş ve dizinin sonunda da ikiz bebekler evlat edinmişlerdir. Monica'dan önce birinci sezonda Janice Hosenstein ile çıkmış ve onu defalarca terk etmiştir. * David Schwimmer'ın canlandırdığı Ross Geller, Monica Geller'ın abisidir, paleontologdur ve Amerikan Doğa Tarihi Müzesi'nde çalışmaktadır. Daha sonra ise New York Üniversitesinde profesör olarak ders vermeye başlamıştır. Ross nazik ve esprili biridir ancak sık sık sakarlık yapar ve sosyal açıdan beceriksiz olduğu için kendini komik durumlara sokar. Rachel ile sürekli ayrılıp barıştıkları bir ilişki içindedir. Dizi boyunca üç kez evlenip boşanmıştır. İlk evliliği Carol'la olmuştur ve Ben isimli bir oğulları vardır. Carol'ın lezbiyen olduğu anlaşılınca ayrılmışlardır. Diğer evlilikleri ise Emily ve Rachel'ladır. Dizide Ross'un boşanmalarıyla ilgili sık sık şaka yapılır. Sekizinci sezonun sonunda Rachel'la Emma adında bir kızları olur ve dizinin son bölümünde de birbirlerine hâlâ âşık olduklarına inanırlar. == Oyuncular== İlk sezon kontratlarına göre altı oyuncu da bölüm başına 22.500$ almıştır. İkinci sezonda ise oyuncular bölüm başı 20.000$ ile 40.000$ arasında değişen ücretler aldılar. Üçüncü sezon için görüşmeler başlamadan önce ekip yapım şirketi Warner Bros.'un bireysel görüşme istemesine rağmen ücret görüşmelerinin hep birlikte yapılmasına karar verdi. Böylece Aniston ve Schwimmer aldıkları yüksek ücretten feragat ederek gruptaki en düşük ücreti alan oyuncuyla aynı ücreti aldı. Oyuncuların her biri üçüncü sezonda bölüm başı 75.000$, dördüncü sezonda 85.000$, beşinci sezonda 100.000$, altıncı sezonda 125.000$, yedinci ve sekizinci sezonda 750.000$, dokuzuncu ve onuncu sezonlarda ise 1.000.000$ aldı. Aniston, Cox ve Kudrow tüm zamanların en çok kazanan televizyon aktrisleridir. Ayrıca oyuncular 2000'in başında dizinin yeniden yayınlanan bölümleri için de telif ücreti aldılar. Dizinin yaratıcılarından David Crane altı karakterin de eşit derecede öneme sahip olmasını istemiş ve dizi de bu yönüyle "ilk gerçek ansambl oyuncu kadrolu yapım" olarak övülmüştür. Oyuncular ödül törenlerinde aynı kategorilerde adaylık isteyerek, eşit ücret talep ederek ve ilk sezonda dergilere grup hâlinde kapak olarak bir grup olduklarını defalarca göstermiş ve bir karakterin baskın olmasını engellemeye çalışmışlardır. Grup çekimler dışında da yakın arkadaş olmuştur hatta konuk oyuncu Tom Selleck ekibin iletişimine vurgu yapmak için bazen setteyken kendini dışlanmış hissettiğini söylemiştir. Oyuncuların arkadaşlığı hâlâ devam etmektedir. Aniston, Cox ve David Arquette'in kızları Coco'nun vaftiz annesidir. Dizinin bitmesinin ardından çıkan Friends 'Til the End adlı kitaptaki röportajlarda da her oyuncu birbirlerinin ailesi gibi olduklarını söylemiştir. == Bölümler == Sezon Bölümler Orijinal yayın tarihi Sezon prömiyeri Sezon finali 1 24 2 24 3 25 4 24 5 24 6 25 7 24 8 24 9 24 10 18 ===Birinci sezon=== Rachel düğününden kaçarak çocukluk arkadaşı Monica'yı bulur ve onun yanında yaşamaya başlar. Monica'nın abisi Ross liseden beri Rachel'a âşıktır ve ona bunu göstermeye çalışır. Ancak bunu engelleyen pek çok sebep vardır ve bunlardan en büyüğü de eski lezbiyen karısı Carol'ın hamile olmasıdır. Joey bekâr ve ünlü olmaya çalışan bir aktördür. Phoebe bir masözdür ve geçmişinde pek çok talihsizlik yaşamıştır. Annesi intihar ettiği için bir dönem sokaklarda yaşamıştır. Chandler sevgilisi Janice'ten (Maggie Wheeler) ayrılır ancak ilerleyen sezonlarda tekrar bir araya gelirler. Sezonun sonunda Chandler yanlışlıkla Rachel'a Ross'un ona âşık olduğunu söyler ve Rachel kendisinin de aynı şekilde hissettiğini fark eder. Sezon Rachel'ın havalimanında Ross'un gezisinden gelmesini beklemesiyle biter. ===İkinci sezon=== İkinci sezon Rachel'ın aşkını itiraf etmek için Ross'u havalimanında beklediği bölümden başlar. Ancak Ross gezisi sırasında yüksek lisanstan tanıdığı Julie (Lauren Tom) ile çıkmaya başlamıştır. Rachel'ın Ross'a olan duygularını itiraf etme girişimleri tıpkı ilk sezonda Ross'un ona itiraf girişimleri gibi başarısızlıkla sonuçlanır. Ancak sonunda karakterler sevgili olurlar. Joey, Days of Our Lives isimli pembe dizide başrol oynamaya başlar ancak bir röportajında repliklerinin çoğunu kendisinin yazdığını söylemesi üzerine senaristleri kızdırır ve senaristler oynadığı karakteri öldürürler. Chandler birinci sezondaki sevgilisi Janice ile tekrar çıkmaya başlar. Monica kendisinden 21 yaş büyük aile dostları Richard (Tom Selleck) ile çıkmaya başlar. Sezonun sonunda Richard'ın çocuk istemediğini söylemesi üzerine ayrılırlar. ===Üçüncü sezon=== Üçüncü sezonda dizi birbiriyle bağlantı olayları daha çok işler. Rachel lüks mağaza zinciri Bloomingdale's'de çalışmaya başlar. Ross, Rachel'ı iş arkadaşı Mark'tan kıskanır. Rachel bu durumdan yorulduğu için Ross'a ilişkilerine ara vermek istediğini söyler. Ross buna çok üzülür ve bir bara gidip sarhoş olur. Orada biriyle tanışır ve onunla birlikte olur. Rachel, aldattığını düşünerek Ross'a kızar ancak Ross arada olduklarını söyleyerek kendini savunur. Ross ve Rachel'ın ayrılığı Chandler'a ebeveynlerinin boşanmasını hatırlattığı için bu olaydan çok etkilenir ve zor bir dönem geçirir. Phoebe, erkek kardeşi Frank (Giovanni Ribisi) ve gerçek annesi Phoebe ile (Teri Garr) tanışır. Babası annesini terk ettikten sonra başka biriyle daha evlenmiştir ve ondan bir oğlu olmuştur. İntihar eden kişinin gerçek annesi değil onu büyüten kişi olduğunu öğrenir. Joey tiyatro oyunundaki partneri Kate'le (Dina Meyer); Monica ise milyoner Pete Becker'la (Jon Favreau) çıkmaya başlar. Ancak aralarındaki anlaşmazlıklar yüzünden ayrılırlar. ===Dördüncü sezon=== Rachel duygularını anlattığı ve tüm suçu Ross'a attığı bir mektup yazar ve Ross'a verir. Ross mektubun hepsini okumaz ve Rachel'la kısa bir süre barışırlar fakat aldatma konusu yeniden açıldığında kavga eder ve yine ayrılırlar. Joey, Kathy (Paget Brewster) adında bir kadınla çıkmaya başlar ancak Chandler da Kathy'den hoşlanmaktadır. Chandler bir gün Kathy'yi öper ve Joey'le arası bozulur. Joey Chandler'ı yalnızca bir gün boyunca bir kutuda yaşarsa affedeceğini söyler ve Chandler da bunu yapar. Phoebe erkek kardeşi ve karısı Alice (Debra Jo Rupp) için taşıyıcı annelik yapar ve üçüz bebekleri olur. Joey ve Chandler bir iddiada Monica ve Rachel'ın dairesini kazanır ancak sonra sezonluk Knicks bileti ve Monica ve Rachel'ın bir dakikalık öpüşmesi karşılığında (Sahne gösterilmedi.) daireyi geri verirler. Ross, Emily (Helen Baxendale) isimli bir İngiliz'le çıkmaya başlar. Sezon finalinde Londra'da düğünleri olur. Londra'dayken Chandler ve Monica birlikte olurlar. Rachel ilk başta düğüne gitmek istemese de sonradan fikrini değiştirir ve düğüne çok az bir zaman kala yetişir. Ross, Rachel'ın gelmesi üzerine ona olan aşkını tekrar hatırlar ve düğün yemini sırasında Emily'nin adını söyleyecekken yanlışlıkla Rachel'ın adını söyler. ===Beşinci sezon=== Sezon boyunca Monica ve Chandler ilişkilerini arkadaşlarından saklamaya çalışır. 100. bölümde Phoebe, kardeşi ve karısı için biri oğlan ikisi kız olan üçüz bebekleri doğurur. Oğlanın ismi Frank Jr. Jr., kızların ismi ise Leslie ve Chandler olur. (Aslında iki oğlan, bir kız bekliyorlardı ve Chandler ismine bu yüzden karar verilmişti ama bebek kız olunca da ismi değiştirilmedi). Emily, Ross'la yalnızca Rachel'la bütün ilişkisini keserse evli kalacağını söyler ve Ross da kabul eder. Altılının birlikte yedikleri son akşam yemeği sırasında Emily Ross'u arar, Rachel'ın da orada olduğunu anlayınca Ross'a güvenemeyeceğini fark eder ve bu olayın ardından ikili boşanır. Phoebe kafede rozetini bulduğu polis Gary ile (Michael Rapaport) çıkmaya başlar. Chandler ve Monica ilişkilerini arkadaşlarına anlatırlar. Las Vegas'a yaptıkları gezi sırasında gizlice evlenmeye karar verirler ancak kiliseye gittiklerinde sarhoş olmuş Ross ve Rachel'ın evlendiklerini görürler. ===Altıncı sezon=== Ross ve Rachel'ın evliliğinin sarhoşken yapılmış bir hata olduğu ortaya çıkar. Rachel hemen boşanmak istese de Ross üçüncü bir boşanmayı kaldıramayacağını öne sürerek evli kalmayı önerir ancak ilerleyen bölümlerde boşanırlar. Monica ve Chandler birlikte yaşamaya başlar, Rachel da Phoebe'nin yanına taşınır. Joey, bir robotla başrolü paylaştığı Mac and C.H.E.E.S.E. adında bir diziye başlar. Ross New York Üniversitesinde ders vermeye başlar ve orada Elizabeth (Alexandra Holden) isimli öğrencisiyle çıkmaya başlar. Ancak aradaki yaş farkı sebebiyle ilişkileri uzun sürmez. Phoebe ve Rachel'ın evinde yangın çıkar ve ev bir süre kullanılmaz hâle gelir; Rachel Joey'nin, Phoebe de Monica ve Chandler'ın yanına taşınır. Chandler Monica'ya evlenme teklifi eder. ===Yedinci sezon=== Yedinci sezon genel olarak Monica ve Chandler'ın düğün hazırlıklarıyla geçer. Joey'nin dizisi Mac and C.H.E.E.S.E yayından kaldırılır ve o da Days of Our Livestaki rolüne geri dönmeye çalışır. Phoebe'nin dairesi tamir edilir fakat iki yatak odası yerine tek yatak odası yaparlar bu yüzden Rachel temelli Joey'nin yanına taşınır. Sezon finalinde Monica ve Chandler'ın düğünü olur, düğün öncesinde Rachel ve Phoebe evin tuvaletinde pozitif sonuçlu bir hamilelik testi bulurlar. ===Sekizinci sezon=== Hamilelik testinin Rachel'a ait olduğu anlaşılır. Rachel teste güvenmediği için tekrar yapar, sonuca ilk Phoebe bakar ve negatif olduğunu söyler, Rachel buna çok üzülür. Fakat Phoebe, Rachel'ın tepkisini görmek için yalan söylediğini, testin pozitif olduğunu itiraf eder. Sezon genel olarak Rachel'ın hamileliği etrafında döner. Ross ve Rachel romantik bir ilişki içinde olmamaya yalnızca bebeğe ebeveynlik yapmaya karar verirler. Joey Rachel'a âşık olur fakat Rachel bu aşka karşılık vermez. Sezonun son bölümünde Rachel, Emma isimli bebeğini doğurur. Hastanedeyken Ross'un annesi Ross'a, Rachel'a evlenme teklif etmesi için bir yüzük verir, Ross evlenmek istemediğini söyler ama yine de yüzüğü alıp ceketinin cebine koyar ve ceketi de Rachel'ın odasında bırakır. Joey odadayken Rachel duygulanıp ağlar ve Joey de peçete ararken yanlışlıkla yüzüğün kutusunu yere düşürür. Eğilip kutuyu açar. İçinden yüzük çıkınca Rachel, Joey'nin ona evlenme teklif ettiğini düşünür ve teklifi kabul eder. ===Dokuzuncu sezon=== Ross ve Rachel birlikte yaşamaya başlar. Monica ve Chandler çocuk sahibi olmaya çalışır ancak sağlık sorunları nedeniyle çocuklarının olamayacağı ortaya çıkar. Phoebe, Mike Hannigan'la (Paul Rudd) çıkmaya başlar. Onlar çıkarken Phoebe'yi işi yüzünden terk etmek zorunda kalan eski sevgilisi David (Hank Azaria) ülkeye döner ve tekrar Phoebe'yle sevgili olmak ister ama Phoebe Mike'ı seçer. Sezonun ortalarından Rachel, bebeği Emma'yla beraber tekrar Joey'ye taşınır ve ona âşık olmaya başlar. Gruptaki herkes Emma doğduktan sonra Rachel ve Ross'un tekrar sevgili olması için çabalar. Finalde Ross, Barbados'ta yapılan paleontoloji konferansında açış konuşması yapacaktır. Tüm grup hem onu dinlemek hem de tatil yapmak için onunla beraber gider. Joey ve sevgilisi Charlie (Aisha Tyler) ayrılırlar ve Charlie, Ross'la çıkmaya başlar. Joey ve Rachel birbirlerine karşı hislerinin aynı olduğunu itiraf ederler ve son sahnede öpüşürler. ===Onuncu sezon=== Charlie Ross'tan ayrılır ve eski sevgilisine döner. Joey ve Rachel ilişkilerini bir süre Ross'a kabul ettirebilmeye çalışır ancak böyle bir şey gerçekleşmediği için ayrılıp tekrar arkadaş olarak kalmaya karar verirler. Sezonun ortasında Phoebe'yle Mike, Central Perk'ün önünde evlenirler. Monica ve Chandler evlat edinmeye karar verir ve Erica (Anna Faris) isimli bir hamileyle anlaşırlar. Sezon finalinde Erica ikiz doğurur (Herkes tek bebek doğacak sanmaktadır.), çift bebeklerin isimlerini Jack (Monica'nın babasının adı.) ve Erica (İkizleri doğuran kişinin adı.) koyar. Monica ve Chandler şehir merkezinden uzakta, müstakil bir eve taşınmayı planlar ve bu durum Joey'yi çok üzer, kısa sürede hayatında çok büyük değişiklikler olmasından rahatsızdır. Rachel işinden kovulur ve Paris'te başka bir iş teklifi alır. Ross Rachel'ın yurt dışına gideceğini öğrenince ona hâlâ âşık olduğunu fark eder ve bunu ona itiraf ederek gitmesini engellemeye çalışır. Rachel da aşkını kabul eder ve iş teklifini reddedip Ross ile kalır. Finalin son sahnesinde tüm grup Monica ve Chandler'ı yolcu etmek için onların apartmanına gelir, herkes anahtarını tezgâhın üzerine bırakır ve son kez hep beraber kahve içmek için Central Perk'e giderler. Daireden çıkmalarının ardından kamera kapıya odaklanır ve bölüm biter. == Yayın takvimi == *Perşembe günleri 20.30-21.00 arası NBC'de: 22 Eylül 1994 - 23 Şubat 1995 *Perşembe günleri 21.30-22.00 arası NBC'de: 23 Şubat - 18 Mayıs 1995 *Perşembe günleri 20.00-20.30 arası NBC'de: 21 Eylül 1995 - 6 Mayıs 2004 ==Prodüksiyon== ===Konsept=== "Bu dizi seks, aşk, ilişkiler, kariyer yani hayatınızda her şeyin mümkün olduğu zaman hakkında. Aynı zamanda arkadaşlık hakkında çünkü bir şehirde tek başınaysanız arkadaşlarınız sizin aileniz olur. —Crane, Kauffman ve Bright'ın projeyi NBC'ye sunarken kullandıkları tanıtım cümleleri. David Crane ve Marta Kauffman 1993'te CBS'te yayından kalkan sitcomları Family Albumün ardından 1994'te üç yeni proje geliştirmeye başladılar.Wild, p. 206 Kauffman ve Crane, bu üç projeden "20'li yaşlarında Manhattan'da yaşayan altı arkadaşın hikâyesi"ni NBC kanalına sunmaya karar verdi.Kolbert, Elizabeth (March 8, 1994). "Birth of a TV Show: A Drama All Its Own" . The New York Times. Retrieved on January 19, 2008. HBO'da yayınlanan dizileri Dream Onun yönetici yapımcısı olan ortakları Kevin Bright'a kafalarındaki fikri anlattılar. Crane ve Kauffman diziyi oluşturan fikrin, kendilerinin üniversiteden mezun olup tek başlarına New York'a taşınmaları üzerine düşünmeye başladıklarında ortaya çıktığını söylemektedir. Kauffman o zamanlar geleceğin soru işaretleriyle dolu olduğuna inandığını söylüyor. "Herkesin bildiği bu hissi" işlemenin ilgi çekici olacağını düşündüler çünkü kendileri de zamanında aynı şeyleri yaşamışlardı. Ekip, Insomnia Cafe adını verdikleri bu yedi sayfalık taslağı Aralık 1993'te NBC'ye sundu. Aynı dönemde Warren Littlefield, daha sonra NBC Entertainment'ın yöneticisi, birlikte yaşayan gençlerin hayatı üzerine kurulu bir komedi programı arıyordu. Littlefield bu grubun birbirinin hayatında unutulmaz anılar yaratmasını ve birbirlerinin ailesi hâline gelmesini istiyordu. Ancak aradığı konseptleri bir arada bulmak çok zordu ve NBC'de geliştirilen projeleri beğenmiyordu. Kauffman, Crane ve Bright Insomnia Cafeyi sunduklarında Littlefield yaratılan karakterlerden etkilendi. NBC, tasarımı put pilot (pilot bölüm) olarak satın aldı. Yani kanal eğer bölüm çekilmezse stüdyoya yüklü bir miktar ceza ödeyecekti. Kauffman ve Crane projenin adını Friends Like Us olarak değiştirdi ve pilot bölümü üç gün içinde yazdı.Wild, p. 215 Littlefield dizinin hedef kitlesinin X nesli olmasını ve onların yeni bir arkadaşlık bağı keşfetmesini istiyordu fakat üçlü onunla aynı fikirde değildi. Crane ise dizinin yalnızca bir jenerasyon için olmadığını savundu ve herkesin izlerken eğlenmesini hedefleyen bir dizinin yapımcısı olmak istediğini belirtti. NBC, pilot bölümün senaryosunu beğendi ama dizinin isminin, o dönem ABC'de yayınlanan sitcom These Friends of Minea benzediği için, Six of Us olarak değiştirilmesini istedi. ===Oyuncu seçimi=== Anlaşmaların ardından dizi hemen NBC'nin yeni favorisi oldu, Littlefield şehirdeki her ajansın dizinin bir parçası olmak için telefon ettiğini bildirdi. Başroller için seçmeler New York ve Los Angeles'ta yapıldı. Cast direktörü 1000 aktörden her rol için 75 kişiyi seçti. Seçilenler Crane, Kauffman ve Bright'ın izleyeceği seçmeler için tekrar çağrıldı. Mart'ın sonunda, her rol için oyuncu sayısı 3-4'e indirildi ve bunlar, ileride Warner Bros. Television.'ın yöneticisi olacak olan, Leslie Moonves'ın izlemesi için tekrar seçmeye çağrıldı.Kolbert, Elizabeth (April 6, 1994). "Finding the Absolutely Perfect Actor: The High-Stress Business of Casting ", The New York Times. 19 Ocak 2008'de ulaşıldı. Dizinin senaristleri Ross karakterini daha önceden birlikte çalıştıkları David Schwimmer'ı düşünerek yazdılar ve Schwimmer kadroya alınan ilk aktör oldu. Cox seçmeler sırasında Monica'yı oynamak istiyordu fakat yapımcılar onun "neşeli ve yüksek enerjili" mizacı sebebiyle Rachel'ı oynamasını uygun gördü. Fakat Cox'un seçmelerdeki performansından sonra Kauffman da onunla aynı fikirde oldu ve Cox, Monica rolü için seçildi. Matt LeBlanc Joey için seçmelerdeyken karaktere "farklı bir yorum" kattı. Senaristler aslında Joey'yi salak bir karakter olarak tasarlamamıştı. Ayrıca ona duygusal bir yön de verilmemişti fakat LeBlanc seçmelerde karaktere bunu da ekledi. Her ne kadar Crane ve Kauffman LeBlanc'i Joey için istemese de kanal rolü ona verdi. Jennifer Aniston, Matthew Perry ve Lisa Kudrow da seçmelerde beğenilerek kadroya eklendi. Yazarlar yaratılan karakterlerin oyunculara uyması gerektiğini düşündüğü için kadro seçiminden ilk sezon boyuncaya kadar karakterlerin özelliklerinde değişiklikler yapıldı. Kauffman, Joey karakterinin düşündüklerinden tamamen farklı bir şeye dönüştüğünü ve "ilk Şükran Günü bölümüne kadar Monica'nın nevrozlarının ne kadar eğlenceli olabileceğini fark edemediklerini" itiraf etmiştir. ===Senaryo yazımı=== NBC Friendsi aldıktan sonra Crane, Kauffman ve Bright, başta Seinfeld bölümleri olmak üzere, hazırladıkları gönderilmemiş senaryoları birkaç hafta gözden geçirdiler. Kauffman ve Crane "40 yaşına geldiğinizde artık daha fazla yapamıyorsunuz. Kanallar ve stüdyolar üniversiteden yeni mezun olmuş gençleri bulmaya çalışıyor." diyerek yedi genç yazardan oluşan bir takım işe aldı. Yaratıcılar bir ya da iki ana karakter yerine eşit derecede önemli altı karakterin "sayısız öykü ve diziye hız vereceğini" düşünüyorlardı. Hikâyedeki ana fikirlerin neredeyse tamamı yazarlardan çıksa da oyuncular da zaman zaman fikir sundu. Senaristler ilk başta dizideki en seksüel karakterler olarak planladıkları Joey ve Monica arasında büyük bir aşk hikâyesi olmasını düşünüyordu. Ross ve Rachel arasındaki ilişki ise Kauffman ve Crane ilk bölümün senaryosunu yazarken ortaya çıktı. İlk bölümün prodüksiyon aşamasında NBC, dizide tek bir ana baskın hikâye ve ufak yan hikâyeler istedi ancak senaristler bunu reddetti ve üç farklı hikâyeye eşit derecede ağırlık vermeye devam etmek istedi. Ayrıca NBC kadrodaki oyuncuların çok genç olduğunu ve gençlere tavsiye vermesi için daha yaşlı karakterler eklenmesi gerektiğini düşünüyordu. ABD'de her yaz yapımcılar sonraki sezonun hikâyelerini ana hatlarıyla belirler. Bir bölümün prodüksiyonu başlamadan önce Kauffman ve Crane, senaryo onların dışında biri tarafından yazılmışsa hikâyeyi bozacak ya da karaktere uygun olmayan bir bölüm olup olmadığına bakmak için kontrol ederlerdi. Diğer hikâyelerin aksine Joey ve Rachel aşkı fikrine sekizinci sezonun ortalarında karar verildi. Dizinin yaratıcıları Ross ve Rachel'ın hemen tekrar bir araya gelmesini istemiyordu bu yüzden onları birbirinden uzaklaştıracak başka romantik ilişkiler ararlarken yazarlardan biri Joey'i Rachel'a âşık etme fikrini önerdi. Hikâye sezona eklendi ancak oyuncular bu öykünün oynadıkları karakterlerin hoşlanılmamasına sebep olacağından korktuğu için öykünün üzerinde fazla durulmayıp konu sezonun finaline kadar kapatıldı. Finalde ise tekrar ön plana çıktı. Dokuzuncu sezonda yazarlar Rachel'ın bebeğine dizide ne kadar yer verilmesi gerektiğinden emin değildi, dizinin ne bir bebek etrafında dönmesini ne de onun tamamen yok sayılmasını istiyorlardı. Crane dizinin onuncu sezonda da devam edip etmemesi gerektiğinden ilk başta pek emin değildi ancak biraz düşündükten sonra sezon için yeterli hikâyeye sahip olduklarına karar verdi ve onuncu sezon teklifini de kabul etti. Kauffman ve Crane tüm oyuncuların devam etmeyi istemediği takdirde on birinci sezon için imza atmayacaklarını belirtmiştir. Bölümlerin başlık formatına, "The One...", yapımcıların bölüm jeneriğinde bölümün adının gösterilmediğini fark edip bunun çoğu izleyici için sorun olabileceğini düşünmeleri üzerine karar verildi. Böylece "The One with the Monkey" (Maymunlu bölüm), "The One Where Eddie Moves In" (Eddie'nin taşındığı bölüm) gibi bölümün ana konusu başlık şeklinde verilmiştir. Dizinin pilot bölümü ve son bölümü "The Last One" hariç tüm bölümlerin adları "The One..." ile başlar. ===Çekimler=== Dizinin birinci sezonu Burbank, Kaliforniya'daki Warner Bros. Stüdyoları 5. etapta çekildi. NBC yöneticileri oluşturulan kafenin trende fazla uygun, çok modern olduğundan endişeliydi bu yüzden kafe yerine bir lokanta yapılmasını istedi ama en sonunda kafe konseptine razı oldular. Dizinin açılış jeneriği 04.00'te soğuk bir Burbank sabahında Warner Bros. binasının çeşmesinde çekildi. İkinci sezonun başında prodüksiyon daha büyük bir yer olan 24. etaba geçti ve dizi bittikten sonra buraya "The Friends Stage" adı verildi. Dizinin çekimleri 1994 yazında kendilerine altı ana karakteri tanıtan bir özetin verildiği izleyiciler önünde çekilmeye başladı. Ayrıca bu izleyicileri aralarda eğlendirmek için de bir komedyen tutuldu. 22 dakikalık her bir bölümün çekilmesi 6 saat sürüyordu. Bu süre pek çok sitcom'un iki katı kadardır. Çekim süresinin uzun olmasının temel nedeni ise pek çok kez yeniden çekim ve senaryo üzerinde değişiklikler yapılmasıydı. Yapımcıların her zaman hikâyelerin doğruluğu için karakterlerin yaşadığı şehirde ve gerçek mekânlarda çekim yapmak istemelerine rağmen Friends hiçbir zaman New York'ta çekilmemiştir. Bright stüdyo dışındaki yerlerde çekim yapmanın bölümleri daha az komik yaptığını ve stüdyo seyircilerinin dizinin tamamlayıcı unsuru olduğunu düşünüyordu. Dizi sahte bir New York gösterdiği ve karakterlerin finansal durumunun daha büyük dairelere yetebileceği için eleştirilince Bright setin kameralar, ışıklar ve izleyicilerin neler olduğunu görebileceği kadar büyük olduğunu; dairenin oyuncuların eğlenceli diyaloglar kurmasını sağladığını belirtmiştir. Yapımcıların dizinin Birleşik Krallık'taki popülerliğinin farkında oldukları için dördüncü sezonun finalini Londra'da bir yerde çektiler. Sahneler stüdyoda her biri 500 kişiden oluşan üç izleyici grubuyla çekildi. Bu, dizinin yayın dönemi boyunca en kalabalık izleyici grubudur. Beşinci sezonun finali Warner Bros.'un Las Vegas'taki stüdyolarında çekildi ancak Bright bölümün gerçek bir mekânda çekildiğini sanan insanlarla tanıştığını söylemiştir. ==Final== Dizinin yaratıcıları finalin bir saat uzunluğundaki ilk taslaklarını, yayımlanmasından dört ay önce Ocak 2004'te hazırladılar. Crane, Kauffman ve Bright bölümü hazırlarken diğer sitcom'ların finallerini izleyip neyin istendiğini, ilgi çekip çekmediğini inceledi. İncelemelerinde en beğendikleri arasında The Mary Tyler Moore Showun dizinin özüne uygun olan finali vardı. Crane, Kauffman ve Bright finali yazmakta çok zorlandılar, onu kelimelere dökmeden önce son sahneyi günlerce kafalarında canlandırdılar. "Üst düzey bir konsept ya da diziyi kendisi gibi olmaktan çıkaracak bir şey" istemiyorlardı. Finalin en kritik yanı ise çok az bir çekim ekibi ve izleyicisiz çekilmesiydi. Ana kadro finali beğendi ve dizinin fanlarının da benzer bir tepki vereceklerinden emindi: NBC dizinin finalinin promosyon çalışmalarına haftalar öncesinden başladı. NBC'nin yerel şirketleri ABD'nin çeşitli bölgelerinde, bunların arasında Universal CityWalk'un dışında Astrovision ekranda yapılan özel yayın dâhil, finalin izlendiği partiler düzenlendi. Haftalık televizyon haber dergisi olan Dateline NBC diziyi konu alan, toplamda iki saat süren iki bölüm hazırladı. Final yayınlanmadan önce bir saat boyunca dizinin eski bölümlerinden sahneler içeren retrospektif bir bölüm gösterildi. Finalin ardından ise dizideki Central Perk Cafe'de, ana kadronun konuk olarak yer aldığı The Tonight Show with Jay Leno yayınlandı. Finalin reklam değerleri her 30 saniyelik reklam süresi başına ortalama 2 milyon dolardı, bu rakamla Seinfeldin finalinin 1,7 milyon dolarlık rekoru geçilmiştir. 6 Mayıs 2004'te yayımlanan final ABD'de 52 milyon izleyiciye ulaşarak Seinfeldin 1998'deki finalinden beri en çok izlenen eğlence programı oldu. Dizinin en çok izlenen bölümü olmamasına rağmen final televizyon tarihinin en çok izlenen dördüncü dizi finali oldu. İlk üç ise şöyledir: 105 milyonla M*A*S*H, 80,4 milyonla Cheers ve 76,2 milyonla Seinfeld. Retrospektif bölüm 36 milyondan az izlense de final o yılki Super Bowl'un ardından en çok izlenen ikinci yayın oldu. Friends ve Frasierın finallerinin ardından medya eleştirmenleri sitcom türünün kaderi hakkında spekülasyonlarda bulunmaya başladı. İfade edilen görüşler bu dizilerin ardından sitcom türünün düşüşe geçme sinyalleri verdiği ve senaryolaşmış programlar yerine reality show'ların öne çıkacağı yönündeydi. ==Karşılama== ===Eleştiriler=== Dizinin aldığı ilk eleştiriler ne iyi ne de kötüydü, 20 inceleme baz alınarak yapılan puanlamada, "ortalama" kabul edilerek Metacritic'ten 100 üzerinden 59 almıştı. The Plain Dealerdan Tom Feran dizi hakkında "Seinfeld tarzında takılan fakat daha kararsız ve başarısız"Feran, Tom (22 Eylül 1994). "New Series Softens Dabney Coleman—A Little", The Plain Dealer, Newhouse Newspapers. 4 Ocak 2009'da erişildi. diye yazarken Houston Chronicledan Ann Hodges da "Yeni Seinfeld özentisi fakat asla Seinfeld kadar eğlenceli olamayacak."Hodges, Ann (22 Eylül 1994). "NBC sitcoms make Thursday less funny ", Houston Chronicle, Hearst Newspapers. 4 Ocak 2009 tarihinde erişilmiştir. demiştir. Los Angeles Daily Newsden Ray Richmond diziyi "yeni sezonun en parlak komedisi",Richmond, Ray (22 Eylül 1994). "Season Premiere of Friends Leaves Room to Grow ". Los Angeles Daily News, Los Angeles Newspaper Group. 4 Ocak 2009'da erişilmiştir. The Los Angeles Times da benzer bir yorumla "kesinlikle yeni sezonun en iyi komedisi" olarak niteledi.Rosenberg, Howard (22 Eylül 1994). "NBC's Strongest Evening of the Week Has Its Weak Spot ", The Los Angeles Times, Tribune Company. 4 Ocak 2009'da erişilmiştir. Chicago Sun-Times‍ gazetesinden Ginny Holbert, Joey ve Rachel'ın kişilik özelliklerinin yeterince geliştirilmemiş bulurkenHolbert, Ginny (22 Eylül 1994). "X Marks Spot For Friends On Thursday .". Chicago Sun-Times. 4 Ocak 2009'da erişilmiştir. Richmond kadronun "iyi bir uyum" yakalamış "sevilebilir, genç bir grup" olmasını beğendi. USA Today Robert Bianco, Schwimmer'ın performansını "müthiş" diyerek övmüştür. Bianco ayrıca kadın oyuncuları da beğendiği fakat Perry'nin rolü Chandler'ı "tanımlanmamış", LeBlanc'in ise "daha iki denemesini izlerken bile insanı sıkan bilindik aptal çapkın rutinine fazla güvendiğini" belirtti.Bianco, Robert (22 Eylül 1994). "Six Friends Sittin' Around, Talking", Pittsburgh Post-Gazette. Friends Like Us: The Unofficial Guide to Friendsin yazarları özellikle Perry ve Schwimmer'ın "fazla abartılı" oynadıklarını yazdı.Sangster, p. 14 Dizinin ilerlemesiyle beraber yapılan eleştiriler daha olumlu yönde olmaya başladı ve Friends dönemin en popüler sitcomlarından biri oldu. Şu an ise televizyon tarihinin en iyi programları arasında sayılmaktadır. Eleştirmenler senaryonun her zaman iyi yazılmasını ve ana kadro arasındaki uyumu övdü. Newsdayden Noel Holston pilot bölüm için 1994'te "pek de iyi olmayan bir Seinfeld özentisi" demiş daha sonra ise bölümü tekrar izleyip ve bu eleştirisini yanlış bulduğunu hatta senaristlerden özür dilemesi gerektiğini hissetiğini söylemiştir. Salon.com'dan Heather Havrilesky dizinin ikinci sezonda zirve yaptığını düşünmektedir. Havrilesky karaktere özel şakaların ve durumların "size her bölümde birkaç kez kahkaha attırdığını" ve kaliteli senaryonun "orijinal ve yenilikçi" olduğunu belirtir. The New York Timestan Bill Carter sekizinci sezonun, diziye tekrar ivme verdiğini düşündüğü için, "gerçek bir geri dönüş" olarak görmektedir. Carter dizinin bu dönüşle "yeni güzel hikâyelerle yüksek desibel kahkahalar" yarattığını ve böylece "fanların gönlünü yeniden kazandığını" düşünmektedir. Ancak Entertainment Weeklyden Liane Bonin dokuzuncu sezonun hayalkırıklığı yaratan bir düşüş olduğunu yazdı. Ayrıca durmadan ünlü konuk oyuncu almalarını eleştirerek artık dizinin kendi kendini mahvettiğini belirtti. Sezonun hayal kırıklığı yarattığını söylemesine rağmen senaryonun hâlâ iyi yazıldığını da eleştirisine eklemiştir. Havrilesky onuncu sezonun "bunun bir zamanlar iyi bir dizi olduğunun bile hayal edilemeyeceği kadar kötü" olduğunu yazdı. Time, Friendsi "Tüm Zamanların En İyi 100 TV Programı" listesine almış ve dizi hakkında "bu dizide güzel saklanmış bir sır var; adı 'arkadaşlar' (Friends) olmasına rağmen gerçekte aile hakkında." "Hiçbir bölümün Friendsin finalinin heyecanına ve yarattığı beklentilere ulaşması mümkün değil ama bu ortaya çıkan final muhtemelen fanların umduklarına en yakın şeydi. Sonuç olarak, bu iki saatlik yayın tam olarak yapması gerekeni yaptı. Tüm hikâyeyi toparlarken bize bu diziyi neden sevdiğimizi ve neden özleyeceğimizi gösterdi." — USA Today'den Robert Bianco'nun dizinin finali hakkındaki yorumu. Dizinin finali karışık geri dönüşler aldı. USA Todayden Rober Bianco, finali eğlenceli ve tatmin edici olarak tanımladı ve her karakteri ayrı ayrı vurgularken karmaşık ruh hallerini ve mizahi ustalıkla kullanmalarını takdir etti. Boston Heraldtan Sarah Rodman Aniston ve Schwimmer'ın oyunculuklarını övdü fakat karakterlerinin tekrar bir araya gelmelerini "fanların en çok istediği şey olmasına rağmen yine de abartı" buldu. Hartford Couranttan Roger Catlin yeni başlayanların dizideki "neredeyse tüm komik unsurların karakterlerin sersemliklerinden kaynaklandığına şaşıracaklarını" söylemektedir. Fort Worth Star-Telegramdan Ken Parish Perkins finalin "komik olmaktan çok dokunaklı, soğuk espriler olmadan tatmin edici bir kapanışa sahip olduğunu" yazdı. ===Ödüller=== Dizinin her karaktere eşit ağırlık veren formatını korumak için ana kadrodaki oyuncuların hepsi aynı kategorilerde aday gösterilmeyi istemiştir. Sekizinci sezonun başında oyuncular kendilerini yardımcı oyuncu kategorisi yerine başrol oyuncu kategorilerinde sunmaya karar verdi. Dizi 62 Primetime Emmy ödülüne aday olduFriends emmys.com. 1 Haziran 2014'te erişildi. ve 6 tanesini kazandı. Aniston ve Kudrow ana kadroda Emmy kazanan kişiler olurken Cox kadroda bu ödüle aday gösterilmemiş tek kişidir. Dizi 2002'de En İyi Komedi Dizisi Emmy Ödülü'nü kazandı, 1995, 1996, 1999, 2000 ve 2003'te de aday gösterildi. Type "Friends" in the "Program" field, select "1993" and "2008" in "Year range" field, and select "NBC" in "Network" field. Dizi ayrıca bir Amerikan Komedi Ödülü, bir GLAAD Medya Ödülü, bir Altın Küre Ödülü, üç Logie Ödülü, altı People's Choice Ödülü, bir Satellite Ödülü Select the "Television" field. ve bir SAG Ödülü kazanmıştır. ===Reyting=== Aşağıdaki tabloda Friendsin Birleşik Devletler'de reyting değerleri yer almaktadır.Ratings for Friends by television seasons: * Season 1: * Season 2: * Season 3: * Season 4: * Season 5: * Season 6: * Season 7: * Season 8: * Season 9: * Season 10: Dizinin her sezonunun ortalama reytingi o yılın en çok izlenen ilk on program arasında yer almıştır. Tabloda "sıra" sütunu sezonun o yılki yayın döneminde genel olarak kaçıncı sırada olduğunu göstermektedir. Bu sıralama 6 ana İngilizce yayın yapan kanalın programları arasındadır. Tablodaki "izleyici" sütunu sezonun/bölümün orijinal yayın tarihinde ABD'de ortalama izleyici sayısını ifade eder. "Sezon prömiyeri" sezonun ilk bölümünün yayımlanma tarihini, "sezon finali" ise sezonun final bölümünün yayımlanma tarihini ifade eder. Friends reytingte bir numara olan son sitcomdur, ardından ise CSI: Crime Scene Investigation, American Idol, NBC Sunday Night Football ve NCIS gelir. Reyting tablosu Sezon Sezon prömiyeri Sezon finali Sıra İzleyici (milyon) En çok izlenen bölüm Başlık İzleyici (milyon) 1 22 Eylül 1994 18 Mayıs 1995 8 24.3 "The One Where Rachel Finds Out" 31.3 2 21 Eylül 1995 16 Mayıs 1996 3 29.4 "The One After the Superbowl" 52.9 3 19 Eylül 1996 15 Mayıs 1997 4 24.9 "The One Where Chandler Can't Remember Which Sister" 29.8 4 25 Eylül 1997 7 Mayıs 1998 4 24.0 "The One with Ross's Wedding" 31.6 5 24 Eylül 1998 20 Mayıs 1999 2 23.5 "The One After Ross Says Rachel" 30.9 6 23 Eylül 1999 18 Mayıs 2000 5 20.7 "The One with the Proposal" 30.7 7 12 Ekim 2000 17 Mayıs 2001 5 20.2 "The One with Monica and Chandler's Wedding" 30.1 8 27 Eylül 2001 16 Mayıs 2002 1 24.5 "The One Where Rachel Has a Baby" 34.9 9 26 Eylül 2002 15 Mayıs 2003 2 21.8 "The One Where No One Proposes" 34.0 10 25 Eylül 2003 6 Mayıs 2004 4 22.8 "The Last One" 52.5 ==Kültürel etki== küçükresim|Central Perk cafenin seti. Yapımcıların Friendsi "yalnızca bir televizyon programı" olduğunu düşünse de yayınlandığı dönemde pek çok psikolog dizinin kültürel etkilerini araştırmıştır. Aniston'nın saç kesimi "The Rachel" diye adlandırılıp dünyanın her yerinde taklit edildi. Joey'nin sık sık kullandığı replik "How you doin'?" Batı İngilizcesi argosunda oldukça popüler olmuş ve yeni insanlarla tanışmak ve kur yapmak için sık sık kullanılmıştır. Dizinin İngilizce diline de etkileri olmuştur. Toronto Üniversitesi'ndeki yapılan araştırmalarda karakterlerin sıfatları güçlendirmek için "so" kelimesini diğer pekiştirenlerden daha çok kullandıklarını ortaya çıkardı. Bu Amerikan yerel dilinde sık tercih edilen bir kalıpken dizi yaygınlaşmasını hızlandırmıştır. Perry'nin sarkastik olmak için cümleleri yarım bırakma alışkanlığı da izleyiciler tarafından sık sık kullanıldı. 11 Eylül saldırılarının ardından dizinin reytingleri önceki sezona göre %17 arttı. Murder, She Wroteun ikinci sezonundaki "Murder Among Friends" adlı bölümde Friendsin parodisi yapıldı. Bölümde acemi dedektif Jessica Fletcher (Angela Lansbury), Buds isimli, şehirde yaşayan bir grup arkadaşın günlük hayatına anlatan bir televizyon dizisinin yazarının cinayetini araştırır. Bölüm CBS'nin Murder, She Wroteun yayımlanma gününü pazardan, perşembeye NBC'nin Friendsi yayınladığı saate alması üzerine hazırlanır. Angela Lansbury'un kardeşi ve Murder, She Wroteun denetici yapımcısı Bruce Lansbury dizinin perşembe gününe alınmasından Angela'nın biraz rahatsız olduğunu fakat bölümün diziye karşı dostça yaklaştığını ve herhangi bir kötü niyet barındırmadığını belirtmiştir. Bölümün yazarı Jerry Ludwig Budsu yaratırken Friends bölümleri izlediğini söylemiştir. Dizinin en sık kullanılan mekanlarından Central Perk cafesinin dünya çapında pek çok imitasyonu yapıldı. 2006'da İranlı iş insanı Mojtaba Asadian Central Perk'ın isim hakkını 32 ülkede satın aldı. Cafelerin dekorunda da Friendsten ilham alınan koltuklar, dolaplar, neon tabelalar ve duvar döşemeleri kullanıldı. Ayrıca karakterlerin resimleri duvarlarda asılmakta ve televizyonlarda Friends bölümleri yayınlanmaktadır. Dizide Central Perk'in yöneticisi Gunther'ı oynayan James Michael Tyler, Dubai'deki büyük açılışta cafede garsonluk yapmıştır. Warner Bros. Stüdyolarında Central Perk müze olarak sergilenmek için yeniden inşa edilmiş ve Ekim 2008'de The Ellen DeGeneres Showda gösterilmiştir. Jennifer Aniston da finalde sonra ilk kez burada stüdyoyu ziyaret etti. 24 Eylül-7 Ekim 2009'da Central Perk Londra'daki Soho Broadwick caddesinde tekrar taklit edildi. Cafede kahve dışında "The One with the Football" bölümündeki Geller Kupası gibi diziden eşyalar da satıldı. Mart 2010'da Pekin'deki iş insanı Du Xin Central Perk adını verdiği bir kahve dükkânı açtı.Hong, Haolan and Jo Ling Kent. "'Friends' in China: 'Central Perk' hits Beijing ." CNN. July 2, 2010. 4 Temmuz 2010'da erişildi. Dizi aynı zamanda gençlere yönelik alışılmadık alternatif bir aile hayatı yarattı. Bu yaşam stili "tek ihtiyacımız olan şey iyi arkadaşlar" fikrinden yola çıkmakta ve aileni kendi seçtiğin kişilerle oluşturmayı temel almaktadır. İzleyiciler diziyi haftalık bölümlerle takip edip sorunları tespit edebilmektedir. Dizi yeni bir yaşam stili göstermekte ve geleneksel toplumda görülmeyecek ilişkiler geliştirmektedir. Buffalo Üniversitesi'ndeki pop kültürü uzmanları Friendsi "Amerikan kültürünü değiştiren ender programlardan biri" olarak göstermektedir. Dizi arkadaşların yaratıcı ve destekleyici ilişkilerle birbirlerinin arkasında olmasını merkeze alan bir yaşam stili göstermektedir. The Guardian‍nın televizyon ve radyo blogu Friendsin başta How I Met Your Mother olmak üzere pek çok diziye ilham kaynağını olduğunu belirtmiştir. Bu iki dizi arasındaki temel benzerlikler: ikisinin de Manhattan'da geçmesi ve benzer özelliklere sahip yetişkin bir grup arkadaşı konu almasıdır. TV Guideın okuyucularına yaptığı ankette Friendsin kadrosu oyların %29'unu alarak %18 oranında kalan Seinfeldi geçmiş ve tüm zamanların en iyi komedi kadrosu seçilmiştir."Your Favorite TV Casts", TV Guide, January 3, 2011, page 11 60 Minutes ve Vanity Fair anketlerde dizi tüm zamanların en iyi üçüncü sitcomu seçilmiştir. ==Dağıtım== ===ABD=== Dizinin prömiyeri 22 Eylül 1994'te Perşembe günü 20.30'da gösterildi. Pilot bölüm Mad About You ile Seinfeld arasında yayımladı ve 22 milyon Amerikan izleyicisine ulaştı. Dizi yayımlandığı dönemde büyük bir başarı elde etti ve NBC'nin "Must See TV" programları arasında yer aldı. 2001'de Crane dokuzuncu sezonun da çekilebileceğini söylediğinde eleştirmenler onu ciddiye almamış ve en az iki oyuncunun yeni bir sezon için sözleşme imzalamayacaklarına inanmışlardır. Dokuzuncu sezonun çekileceği kesinleştiğinde ise gazeteler yeni bir sezonun çekilme sebebinin bunun tamamen parayla ilgili -bölüm başına 7 milyon dolar kazanç- olduğunu yazdı. Dokuzuncu sezonun son sezon olacağı yönünde bir yıl süren beklentilerin ardından NBC Aralık 2002'nin sonunda son sezon olacak onuncu sezon için anlaşma imzaladı. Dizinin yaratıcıları ise gelecek yıla kadar yeni bir sezon anlaşması yapmak istemiyor ve dokuzuncu sezonun bölümlerini ve potansiyel dizi finalini yazmayı planlıyordu. NBC, Warner Bros.'a onuncu sezonun her bir bölümü için televizyon tarihinin 30 dakikalık programlar arasında en yüksek ücret olacak olan 10 milyon doları ödemeyi kabul etti. NBC diziden bu ödenilen miktarı kapatacak kadar reklam geliri kazanamasa da dizi perşembe akşamlarının bir parçası olmaya devam etti ve diğer televizyon programlarından daha yüksek reyting ve kar elde etti. Oyuncu kadrosu başka projelerini engellememesi için son sezonun 24 bölüm yerine 18 bölüm olmasını istedi. 2001 sonbaharında Warner Bros. Television kardeş kanalı TBS ile dizinin tekrar yayımlanması için anlaşma imzaladı. Daha sonra Warner Bros. Friendsin yayın haklarını Nick at Nite'a sattığını ve 2011 sonbaharında yayına başlanacağını duyurdu. (TBS ve orijinal yayın dönemindekinin aksine, Nick at Nite diziyi 5 Eylül 2011'den itibaren yedi gece peş peşe yayımlamaya başladı, kapanış jeneriğindeki logo görüntüsü yerine ise kanalın başka programlarının promosyonu için görüntüler koydu.) Warner Bros. lisans anlaşması ve reklamlardan toplamda 200 milyon dolar almayı bekliyordu. Nick at Nite 2017'ye kadar altı yıllık bir anlaşma için saat 18.00'dan sonra yayımlanacak her bölüm başına 500.000$ ödemek için anlaştı. TBS de kontratlarını yeniledi ve Nick at Nite gibi altı yıllık bir anlaşmayla bölüm başı 275.000$ ödeme yapması planlandı. Fiyatın daha düşük olmasının nedeni ise TBS'nin anlaşmanın ilk yılı hariç diziyi saat 18.00'den önce yayımlayabilecek olmasıdır. 2005'e kadar olan anlaşmalardan Friends bölüm başına 4 milyon dolar, toplamda da 944 milyon dolar kazanmıştır. 5 Mart 2012'den itibaren dizinin 236 bölümü de yüksek çözünürlüklü olarak yerli kanallarda izlenebilir hale getirilmiştir. Yeniden hazırlanan bu bölümlerde Warner Bros. 35 mm filmdeki soldan ve sağdan kırpılmış sahneleri yenilemiş ve 16:9 geniş ekrana çevirmiştir. Ocak 2011'den beri Yeni Zelanda TV2 kanalında bu şekilde yayımlanmaktadır. ABD'de 1 Ocak 2015'ten itibaren Netflix dizinin tüm sezonlarını yüksek çözünürlüklü olarak yayımlamaya başlamıştır. ===Uluslararası=== Friends Birleşik Krallık'ta Channel 4, Sky1, E4 ve Comedy Central UK gibi pek çok kanalda yayımlandı. 4 Eylül 2011'de E4'ün 2004'ten beri yayımladığı tekrarlar sona erdi. Ekim 2011'de Comedy Central dizinin yayın haklarını aldı. İrlanda'da diziyi RTÉ2 yayımladı. Bu kanaldaki yayınlanan her sezon dizinin Avrupa'daki ilk yayınıydı. Dizi 2010'da TV3'nin ve dijital kanalı 3e'ye taşınana kadar RTÉ2 diziyi tekrarlarını yayınlamaya devam etti. Şubat 2015 itibarıyla dizi RTÉ2 tekrarları yeniden yayınlamaya başladı, dizi aynı zamanda Comedy Central Ireland'da da yayınlanmaktadır. Dizi Avustralya'da Seven Network (1. sezon), Nine Network (2.-10. sezonlar), Network Ten'da (2007-09 tekrarları) yayınlanmış şu an ise GEM (Nine Network'ün altyazılı kanalı) ve 111'de tekrarları yayınlanmaktadır. Dizi Yeni Zelanda'da TV2'de gösterilmektedir. Yunanistan'da dizi Star Channel'da, Hindistan'da ise STAR World, WB ve Zee Café'de yayınlanmaktadır. 2009'da Pakitan'daki Apna Channel'da dizi Pencapça yayınlanmaya başlamıştır. Endonezya'da RCTI kanalında gösterilmektedir. Kanada'da dizi Global'de gösterildi. Sonraki yıllarda ise dizinin tekrarları Global'in kardeş kanalları Slice, DTour ve TVTropolis'de yayınlanmaya başlamıştır. Sırbistanda'da dizi ilk olarak RTV Pink gösterilmiş, Nisan 2011'den beri de tekrarları B92'de yayınlanmaktadır. Türkiye'de ilk defa 17 Haziran 1996 tarihinden Kasım 1997'ye kadar belli aralıklarla "Sıkı Dostlar" adıyla Show TV'de gösterilmiştir. Ardından Cine 5 'te gösterildikten sonra 30 Haziran 2000 tarihinde "İyi Dostlar" adıyla ATV gibi kanallarında gösterilmiştir. Uzun bir süre boyunca Digitürk platformuna bağlı ComedyMax ve MyMax'te gösterilmiştir. ===Ticari ürünler=== Tüm sezonlar ayrı ayrı DVD ve kutu set olarak yayımlanmıştır. Her 1. Bölge DVD'lerin içinde kesilmiş sahneler bulunurken 2. bölge yalnızca yayınlanmış bölümleri içerir. Dizinin birinci sezon bölümleri için renk düzenlemeleri ve ses iyileştirmeleri yapılmıştır. Dizinin ticari ürünleri pek çok farklı şirket tarafından dağıtılmıştır. Eylül 1995'te WEA Records bölümlerde çalmış ve çalacak olan şarkılardan oluşan dizinin ilk müzik albümü olan Friends Original TV Soundtracki çıkardı. Albüm Kasım 1995'te 500.000 kopya satarak Billboard 200'ta 46 numaradan girdi. 1999'da Friends Again adında ikinci soundtrack yayımlandı. Diğer ticari ürünler arasında DVD oyunu "Scene It?"in Friends versiyonu ve PlayStation 2 ve bilgisayar için hazırlanmış Friends: The One with All the Trivia adında bir quiz oyunu bulunmaktadır. 28 Eylül 2009'da dizinin 15. yıl dönümünü için Birleşik Krallık'ta özel bir DVD kutu seti çıkarıldı. Kutu setin içerisinde genişletilmiş bölümler, bölüm rehberleri ve orijinal özel ekler yer almaktadır. Warner Home Video 12 Kasım 2012'de dizinin tamamını Blu-ray olarak yayımladı. Ancak bu koleksiyonda önceki DVD'ler gibi kesilmiş sahneler yer almamaktadır. DVD adı Bölüm sayısı DVD çıkış tarihi Blu- ray çıkış tarihi 1\. Bölge 2. Bölge 4. Bölge Bölge A Bölge B BK Bölge B Avustralya The Complete First Season 24 30 Nisan 2002 29 Mayıs 2000 4 Ekim 2006 30 Nisan 2013 The Complete Second Season 24 3 Eylül 2002 29 Mayıs 2000 4 Ekim 2006 30 Nisan 2013 The Complete Third Season 25 1 Nisan 2003 29 Mayıs 2000 4 Ekim 2006 The Complete Fourth Season 24 15 Temmuz 2003 29 Mayıs 2000 4 Ekim 2006 The Complete Fifth Season 24 4 Kasım 2003 29 Mayıs 2000 4 Ekim 2006 The Complete Sixth Season 25 27 Ocak 2004 17 Temmuz 2000 4 Ekim 2006 The Complete Seventh Season 24 6 Nisan 2004 25 Ekim 2004 4 Ekim 2006 The Complete Eighth Season 24 9 Kasım 2004 25 Ekim 2004 4 Ekim 2006 The Complete Ninth Season 24 8 Mart 2005 25 Ekim 2004 4 Ekim 2006 The Complete Tenth Season 18 15 Kasım 2005 25 Ekim 2004 4 Ekim 2006 The Complete Series 236 15 Kasım 2005 14 Kasım 2006 (yeni basım) 1 Nisan 2013 (yeni basım 2013) 2 Ekim 2006 12 Kasım 2007 (yeni basım) 28 Eylül 2009 (15. yıl edisyonu) 13 Kasım 2012 12 Kasım 2012 21 Kasım 2012 (JB Hi-Fi exclusive) 21 Ağustos 2013 ==Devam projeleri== ===Joey=== Friendsin 2004'teki finalinin ardından LeBlanc, Joey'nin oyunculuk kariyerini ilerletmek için Los Angeles'a taşınmasını konu alan Joey dizisi için anlaşma imzaladı. Kauffman ve Crane bu projeyle ilgilenmedi fakat Bright, Scott Silveri ve Shana Goldberg-Meehan'la beraber dizinin yönetici yapımcısı olmayı kabul etti. NBC Joey için büyük bir promosyon çalışması yaptı ve diziyi Friendsin yayınlanma saati olan perşembe 20.00'de gösterdi. Pilot bölüm 18,60 milyon Amerikalı tarafından izlendi fakat ilerleyen bölümlerde özellikle de ikinci sezonda reyting azaldı. Ortalama reyting birinci sezondaki 10,20 milyondan 7,10 milyon izleyiciye düştü. İzlenme sayısının 4,09 milyona düştüğü 7 Mart 2006'da yayımlanan bölümle beraber kanal dizinin televizyon yayınını durdurdu. 15 Mayıs 2006'da sezonun bitmesiyle birlikte NBC dizinin anlaşmasını bitirdi. Bright dizinin çabuk bitmesinin sebebini kanal yöneticileri, stüdyo ve diğer yapımcılar olarak göstermektedir: ===Film söylentileri=== Dizinin finalinin ardından filminin çekileceği üzerine pek çok söylenti çıksa da bunların hepsi yalanlanmıştır. Söylentiler 2008'de Sex and the City'nin diziden filme uyarlanarak yüksek bir gişe başarısı elde etmesi üzerine tekrar yayılmaya başladı. Temmuz 2008'de The Daily Telegraph ana kadrodaki herkesin film teklifini kabul ettiğini ve 18 ay içerisinde çekimlerin başlayacağını yazdı. Kudrow film projesi sorulduğunda, böyle bir şeyden haberi olmadığını fakat fikirle ilgilendiğini söyledi. Warner Bros.'un tanıtım yönetmeni Jayne Trotman uydurulan hikâyede hiçbir gerçeğin olmadığını açıkladı ve ek olarak Perry'nin basın sözcüsü de söylentilerin yalan olduğunu belirtti. Ocak 2010'da Cox ve Kudrow Associated Press'e Crane ve Kauffman'ın hiçbir zaman dizinin film versiyonunu yapma konusunda bir teşebbüslerinin olmadığını ifade etti. Yaratıcılardan Marta Kauffman 2013'te ekibin tekrar birleşeceğine dair yeni söylentileri yalanladı. "Friends hayatınızda arkadaşlarınızın aileniz olduğu dönemle ilgiliydi, bir aileye sahip olduğunuzda ise böyle bir şeye daha ihtiyacınız yoktur." diyerek asla karakterlerin olgunlaştığı bir Friends filmi olmayacağını belirtti. LeBlanc Kraliyet'in hazırladığı İngiliz polo maçını izlemeye gittiğinde "Hepsi (Prens William ve Harry) 'Friends ne zaman yeniden birleşecek?' diye sordu. Benden tüm bilmek istedikleri buydu." şeklinde bir demeç verdi. Aralık 2013'te Aniston ve Cox'un 2014'te kadronun yeniden birleşmesiyle ilgili görüşmeler yaptığıyla ilgili söylentiler çıktı. Internette "The One After The 10 Year Break" başlıklı bir poster viral olarak yayıldı ve dizinin tekrar başlayacağı düşünüldü. Poster ilk başta büyük bir heyecan yarattı fakat Lisa Kudrow'un Twitter'da bunun gerçek olmadığını söylemesi üzerine hayranlar öfkelendi. 16 Ocak 2014'te posterin bir hayran tarafından yapıldığı ispatlandı ve hayran bu yanlış anlaşılma için dizinin diğer hayranlarından özür diledi. ==Kaynakça== == Dış bağlantılar == * * * Rotten Tomatoes'ta Friends * * An oral history from Vanity Fair Kategori:1994'te başlayan Amerika Birleşik Devletleri televizyon dizileri Kategori:2004'te sona eren Amerika Birleşik Devletleri televizyon dizileri Kategori:Amerika Birleşik Devletleri durum komedisi televizyon dizileri Kategori:BAFTA Ödülü kazanan televizyon dizileri Kategori:NBC ağı programları Kategori:Warner Bros. Television dizileri Kategori:New York Şehrinde geçen televizyon programları Kategori:En İyi Komedi Dizisi Primetime Emmy Ödülü sahipleri Kategori:Romantik komedi televizyon dizileri Kategori:2000'lerde İngilizce televizyon dizileri