Ezan

Ezan (Arapça: الأذان), İslâm dininde namaz vaktinin geldiğini insanlara bildirmek için yapılan çağrıya verilen isimdir. Ezân-ı Muhammedî olarak da adlandırılır. Ezan okuyan kişiye müezzin denir. Arapça'da "duyuru, ilan, çağrı" anlamlarına gelen "adhan" sözcüğünden Türkçeye geçmiştir. Kökeni Türkçedeki "izin" sözcüğünün de kaynağı olan Arapça "idin" (kulak verme) sözcüğüdür."ezan." Nişanyan Sözlük. Erişim: 24 Eylül 2013 Dosya:Beautiful_adhan.ogg == Tarihçe == Ezana benzer çağrıların islam öncesinde tevhid kilisesine mensup Aksum kralı Ezana ve Adonai tapınması için kullanılan Yahudi dini çağrılarında da kullanıldığı ifade edilmektedir. İlk ezan 622 yılında okundu. Ezandan önce Müslümanları namaza çağırmak için çeşitli yöntemler kullanılmaktaydı. Sabit bir yöntemde karar vermek üzere Muhammed'in de katıldığı istişare toplantılarında ortak bir karara varılmamış olup daha sonraları sahabeden bazı kimselerin (Abdullah bin Zeyd) gördükleri rüyalar sonuncunda mevcut ezan kullanılmaya başlanmıştır.Ebû Dâvud, Salât 27, (498) Muhammed'in emriyle ilk ezan Bilâl-i Habeşî tarafından okunmuştur.Ebû Dâvud, Salât 28, (505-507) Ezan ile ilgili Kur'an'ın Mâide, Tevbe, A‘râf ve Cum'a surelerinde çeşitli ayetler mevcuttur. == Sözleri == === Sünni mezheplerinde ezan === Tekrar Arapça Okunuşu Türkçe Anlam 4x الله اكبر Allahu Ekber Allah En Büyüktür 2x اشهد ان لا اله الا الله Eşhedû en lâ ilâhe illallah Allah'tan başka ilah olmadığına şahitlik ederim 2x اشهد ان محمدا رسول الله Eşhedû enne Muhammeden resulullah Muhammed'in Allah'ın resulü (elçisi) olduğuna şahitlik ederim 2x حي على الصلاة Hayya ales-salah Haydi namaza 2x حي على الفلاح Hayya alel-felah Haydi kurtuluşa 2x *الصلاة خير من النوم Es-salatu Hayrun Mine'n Nevm* Namaz uykudan hayırlıdır* (Sadece Sabah namazında okunur) 2x الله اكبر Allahu Ekber Allah En Büyüktür 1x لا اله الا الله Lâ ilahe illallah Allah'tan başka ilah yoktur (*) Bu kısım sadece Sabah namazı için okunur. === Şiî mezheplerinde ezan === Şiiler, ezanlara Sünni müslümanlarin okuduğuna ek olarak 2 cümle daha eklemişlerdir (Aliyyen Veliyullah). Ali Allah'ın dostudur ibaresi yukarıda adı geçen cümledir. ==== Zeydî ezânı ==== Kere Arapça Okunuşu TercümesiAlıntı: Adhan and Iqamah 4x الله اكبر Allahu ekber Allah en büyüktür 2x اشهد ان لا اله الا الله Eş-hedu en lā ilāhe illa l-Lāh Allah'tan başka ilah olmadığına tanıklık ederim 2x اشهد ان محمدا رسول الله Eş-hedu enne Muhammeden-rasūlu l-Lāh Muhammed'in Allah'ın elçisi olduğuna tanıklık ederim 2x حي على الصلاة Hayya 'ales-salāt Duaya acele gelin 2x حي على الفلاح Hayya 'alel-felāh Zafere doğru acele edin 2x حي على خير العمل Hāyyā 'âla-Khayri'l amelMuhammed'in ölümünden sonra atıldığı iddia edilen kısım. Her şeyin en yücesine acele edin 2x الله اكبر Allahu ekber Allah en büyüktür 2x لا اله الا الله Lā ilāhe illā l-Lāh Allah'tan başka ilah olmadığına tanıklık ederim ==== Onikicilik i'tikadında ezan ==== Tekrar Arapça Okunuşu Türkçe Anlam 4x الله اكبر Allahu ekber Allah en büyüktür 2x اشهد ان لا اله الا الله Eşhedû en lā ilahe illallah Allah'tan başka ilah olmadığına tanıklık ederim 2x اشهد ان محمدا رسول الله Eşhedû enne Muhammeden resulullah Muhammed'in Allah'ın elçisi olduğuna 2x اشهد ان علی ان ولی الله Eşhedû enne Aliyyen veliyullah *** Ali'nin Allah'ın velisi olduğuna tanıklık ederim 2x حي على الصلاة Hayya ales- salah Haydi namaza 2x حي على الفلاح Hayya alel-felah Haydi kurtuluşa 2x حي علی خير العمل Hayya ala hayri'l-amel Haydi işlerin hayırlısına 2x الله اكبر Allahu ekber Allah en büyüktür 2x لا اله الا الله Lâ ilahe illallah Allah'tan başka ilah yoktur (***) "Ben tanıklık ederim ki Ali Allah'ın velisidir" sözü Şii ezanına da dahil değildir. Ezan şartı niyetiyle okunursa ezan batıl kabul edilir. Ancak Ali'ye saygı ve sevginin ifadesi olarak okunmasında sakınca görülmez. ==== Fâtımî-İsmâ‘ilî ezânı ==== Kere Arapça Okunuşu Tercümesi 4x الله اكبر Allahu ekber Allah en büyüktür 2x اشهد ان لا اله الا الله Eş-hedu en lā ilāhe illa l-Lāh Allah'tan başka ilah olmadığına tanıklık ederim 2x اشهد ان محمدا رسول الله Eş-hedu enne Muhammeden-rasūlu l-Lāh Muhammed'in Allah'ın elçisi olduğuna tanıklık ederim 2x اشهد ان مولانا عليا ولي الله Eş-hedu enne Aliya Veli-ul-Lāh Ali'nin Allah'ın vekili olduğuna tanıklık ederim 2x حي على الصلاة Hayya 'ales-salāt Duaya acele gelin 2x حي على الفلاح Hayya 'alel-felāh Zafere doğru acele edin 2x حي على خير العمل Hāyyā 'âla-Khayri'l amel Her şeyin en yücesine acele edin 2x محمد و علي خير البشر و عطرة هما خير عطر Muhammedun -ve- Ali-un Khayr-ul- beşer ve itrât-u- huma khayr-ul-itarFâtımîler Hâlifeliği Devri'nde eklenen kısım. Muhammed ve Ali en yüce insanlar ve onların soyları da en yücelerdendir 2x الله اكبر Allahu ekber Allah en büyüktür 2x لا اله الا الله Lā ilāhe illā l-Lāh Allah'tan başka ilah olmadığına tanıklık ederim Fâtımî/İsmâ‘îlî/Davudî Bohra'ya göre Eş-hedu enne Mevlânâ Aliyen Veli ul-Lâh ("Ali'nin Allâh-u Zülcelâl-i vel-İkrâm'ın Vekili olduğuna tanıklık ederim") cümlesi ezânda söylenir ama ikâmede yer almaz, ve "Eş-hedu enne Muhammeden- rasūl ul-Lâh" şeklinde ikişer defa tekrarlanır. Ayrıca "Muhammedun -ve- Ali-un Khayr-ul-beşer ve itrât-u- humâ Khayr-ul-itâr" (Muhammed ve Ali en yüce insanlar ve onların soyları da en yücelerdendir.) denir. Yedinci kısımdaki "Hayya 'âla-Khayri'l-amel" ifadesinden den sonra Eimmet Fatimiyyîn'den beri "İki" kez tekrarlanır. (İkâmede ise bunun yerine yine İki defa "Kad kamatis Salât" denir). Bundan başka, Muhammed'in ölümünden sonra ezandan çıkarılan "Hayyâ 'âla-Khayri'l amel" de yüksek sesle, onun sünnetine uygun şekilde iki kez söylenir. == Okunuşu == İslam dininde genel kabule göre ezan okurken kıbleye yönelinir. Müezzin, Hayya ales-salah derken sağ tarafa, hayya alel- felah derken sol tarafa döner. Ezanda sesin yükselmesine yardımcı olsun diye iki parmağın uçları ile iki kulağın tıkandığı gözlenir. Ezanda, her cümle arasında bir bekleme yapılır. İkinci cümlelerde ses biraz daha yükseltilir. Buna teressül, irtisal denilir. Araplardan farklı olarak Türklerde ezan her vakit farklı bir makamda okunur. Buna göre; Sabah Ezanı: Sabâ makamında, Öğle Ezanı: Rast makamında, İkindi Ezanı: Hicaz makamında, Akşam Ezanı: Segah makamında, Yatsı Ezanı: Uşşak makamında okunur. Cuma namazından önce verilen salâ da Hüseynî makamından söylenir. == Ülkelerine göre Ezan == === Türkiye'de Ezan === ==== Türkçe ezan==== 1932-1950 arasında okunan Türkçe ezan : Tanrı uludur (x4) : Şüphesiz bilirim bildiririm Tanrı'dan başka yoktur tapacak (x2) : Şüphesiz bilirim bildiririm Tanrı'nın elçisidir Muhammed (x2) : Haydi namaza (x2) : Haydi felaha (x2) : Namaz uykudan hayırlıdır* (x2) : Tanrı uludur (x2) : Tanrı'dan başka yoktur tapacak *Sadece sabah ezanında söylenir. İlk Türkçe ezan 3 Şubat 1932'de Hafız Rıfat Bey tarafından Fatih Camii'nde okunmuştur. Diyanet İşleri Başkanlığı'nın 18 Temmuz 1932 tarihli bir genelgesi ile de ezanın sadece Türkçe okunmasına karar verilmiştir. Uygulama 16 Haziran 1950 tarihinde kabul edilen kanuna kadar sürmüş olup bu kanun ile ezanın okunmasında kullanılacak dil serbest bırakılmıştır. ====İstiklâl Marşı==== Türkiye millî marşının 8. kıtasında ezanın sürekliliği için dua yapılır. Bu kıta şu şekildedir: > Rûhumun senden, ilâhi, şudur ancak emeli; Değmesin mabedimin göğsüne > namahrem eli! Bu ezanlar ki şehadetleri dinin temeli, Ebedi yurdumun üstünde > benim inlemeli. > ==Tartışmalar ve eleştiriler== Ezanın hoparlör kullanılarak okunması bazı dini yorumlarda uygunsuz karşılanır. Türkiye'de ise Diyanet İşleri Başkanlığı ezanın hoparlör ile okunmasının dinen sorun teşkil etmeyeceğini açıklamıştır. == Ayrıca bakınız == * Kamet == Kaynakça == === Genel === * Büyük İslam İlmihali, Ömer Nasuhi Bilmen, Kahraman Yayıncılık === Özel === Kategori:Namaz Kategori:Arapçadan Türkçeye geçen sözcükler