Ophrys tenthredinifera

Ophrys tenthredinifera, salepgiller (Orchidaceae) familyasına ait daha çok Akdeniz'de görülen bir orkide türü. == Adlandırma == Latince tenthredinifera ('tenthredo taşıyan') bilim adı, çiçeğinin Tenthredinidae familyasından zar kanatlılara (Hymenoptera) benzetilmesi dolayısıyladır. == Morfoloji == Dik gövdeli 10–40 cm boyunda çok yıllık yumrulu bir bitkidir. Taban ve gövde yapraklar benzer olup yumurtamsı-mızrak biçimindedir. 3 ila 10 arasında çiçek görülür. Çiçek örtüsü segmentleri morumsu veya morumsu menekşe rengindedir, nadiren beyazdır. Dış yanı 6–12 mm uzunluğunda geniş yumurtamsı, tüysüz, dış bükey; iç tarafı genellikle dış yanının 1/3 kadar, geniş üçgen biçiminde kabarcıklı-kadifemsidir. Alttaki çiçek örtüsü segmentleri ters yumurtamsı kare veya yelpaze biçiminde dış bükey nadiren dikdörtgen biçiminde girintili veya belirsiz 3 loplu, morumsu kahverengi, kadifemsidir; kenar kısmı sık tüylü, uzantısı tüysüz, kısadır; tabandaki kabartı göze çarpar. == Genel özellikleri == Bu orkide türü yeterli besin sağlamak amacıyla toprakta bulunan bir mantar türüyle ortak yaşam içerisindedir. Çiçekler, dişi feromona benzer bir koku yayarak erkek böcekleri kendine çeker böylece tozlaşma sağlanmış olur. Toz haline getirilmiş yumrularından salep elde edilir. Salep çok besleyicidir; sıcak içecek olarak tüketilir; bunun yanı sıra tahıllarda veya ekmek yapımında kullanılır. Salep üretmek için çiçeklenme ve tohum dökümü akabinde yumrular hasat edilmelidir. == Dağılımı == Ophrys tenthredinifera, Portekiz, İspanya, Fransa, İtalya, Yunanistan, Türkiye, Kuzey Afrika ve birkaç Akdeniz adasındaki 0–1200 m yükseltilerde bulunur. Türkiye'de Çanakkale, İzmir, Muğla, Aydın, Antalya, Hatay yörelerinde bulunur. == Yetiştirme == Drenaji iyi, düşük verimlikteki topraklarda ve yarı gölge şartlarda yetişir. Bitkiyle ortak yaşam halinde olan mantarlar gübreleme ve mantar ilaçlarının kullanıma ya da bir yerden başka bir yere nakledilmesi sırasında ölür. Bu yüzden bitki çoğu kez tohumla üretim yöntemiyle çoğaltılır. Ayrıca çiçeklenme dönemi sonunda bölümlere ayırma metoduyla yeni bitkicikler elde edilebilir. Serin iklim şartlarında iyi yetişir ancak soğuğa dayanıklı değildir. == Doğal melezleri == * Ophrys × alibertiana (O. spruneri × O. tenthredinifera) (Girit) * Ophrys × bodegomii (O. passionis × O. tenthredinifera) (İspanya) * Ophrys × bourlieri (O. iricolor × O. lutea × O. tenthredinifera). (Kuzey Afrika) * Ophrys × campolati (O. promontorii × O. tenthredinifera) (İtalya) * Ophrys × daneschianum (O. bertoloniiformis × O. tenthredinifera) (Fransa) * Ophrys × feldwegiana (O. ferrum-equinum × O. tenthredinifera) (Yunanistan) * Ophrys × grampinii (O. sphegodes × O. tenthredinifera) (İtalya ve Sicilya) * Ophrys × heraultii (O. tenthredinifera × O. vernixia subsp. ciliata) (Balear Adaları). * Ophrys × inzengae (O. betolonii × O. tenthredinifera) (Fransa) * Ophrys × laconensis (O. arachniiformis × O. tenthredinifera) (Fransa) * Ophrys × lievreae (O. iricolor × O. tenthredinifera) (Kuzey Afrika) * Ophrys × lupiae (O. bertolonii × O. incubacea × O. tenthredinifera) (İtalya) * Ophrys × manfredoniae (O. incubacea × O. tenthredinifera) (İtalya) * Ophrys × maremmae (O. holosericea subsp. fuciflora × O. tenthredinifera) (İtalya) * Ophrys × methonensis (O. argolica × O. tenthredinifera) (Yunanistan) * Ophrys × montis- angeli (O. biscutella × O. tenthredinifera) (İtalya) * Ophrys × peltieri (O. scolopax × O. tenthredinifera) (Kuzey Afrika) * Ophrys × personii (O. lutea × O. tentherdiniffera) (İtalya) * Ophrys × rovittellii (O. exaltata × O. tenthredinifera) (Fransa) * Ophrys × sanconoensis (O. exaltata × O. tenthredinifera) (Sicilya) * Ophrys × sancti-leonardi (O. fusca × O. tenthredinifera). (İtalya) * Ophrys × simica (O. lucis × O. tenthredinifera) (Doğu Ege Adaları) * Ophrys × sommieri (O. bombyliflora × O. tenthredinifera) (Akdeniz) * Ophrys × sorrentini (O. bertolonii × O. tenthredinifera) (Güney Avrupa) * Ophrys × spanui (O. annae × O. tenthredinifera) (Fransa) == Resim galerisi == Resim:Ophrys tenthredinifera.jpg| Portekiz (Algarve) Resim:Ophrys_tenthredinifera_a.JPG| Portekiz (Algarve) Resim:Ophrys_tenthredinifera_b.JPG| Portekiz (Algarve) Resim:Ophrys tenthredinifera63.jpg| İspanya (Cartagena) Resim:Ophrys tenthredinifera Mallorca 05.jpg| İspanya (Mallorca) Resim:Ophrys tenthredinifera Mallorca 2008 73.jpg| İspanya (Mallorca) Resim:Ophrys tenthredinifera Mallorca 01.jpg| İspanya (Mallorca) Resim:Ophrys tenthredinifera Mallorca 2008 33.jpg| İspanya (Mallorca) Resim:Ophrys tenthredinifera Mallorca 04.jpg| İspanya (Mallorca) Resim:Ophrys tenthredinifera (plant).jpg| İspanya (Mallorca) Resim:Ophrys_tenthredinifera_zingaro_086.jpg| İtalya (Sicilya) Resim:Ophrys_tenthredinifera_zingaro_044.jpg| İtalya (Sicilya) == Kaynakça == * www.herbarium.rdg.ac.uk * www.wikia.com Kategori:Ophrys Kategori:1805'te tanımlanan türler Kategori:Türkiye florası