İzmir-Eğirdir demiryolu

İzmir-Alsancak - Eğirdir demiryolu, Türkiye'nin batısında ve güneybatısında, İzmir-Alsancak ile Eğirdir arasında bulunan TCDD'ye ait uzunluğundaki ana demiryolu hattıdır. Ege Bölgesi'nde Kıyı Ege'yi İç Ege'ye bağlayan ve Türkiye'nin en eski demiryolu hattı olan hat, TCDD 3. ve 7. Bölge'nin sorumluluk alanı içerisinde yer almakta ve TCDD Taşımacılık tarafından işletilen Göller Ekspresi Anahat Trenleri'ne ve Basmane - Denizli, Basmane - Ödemiş, Basmane - Tire, Basmane - Nazilli, Söke - Denizli ve Söke - Nazilli Bölgesel Trenleri'ne ile İZBAN A.Ş. tarafından işletilen Banliyö Trenleri'ne hizmet vermektedir. == Tarihçe == Osmanlı hükûmeti, İngiliz sermayeli Ottoman Railway Company / Osmanlı Demiryolu Şirketi (ORC)'ne 22 Eylül 1856'da İzmir'den Aydın'a demiryolu inşa edilmesi için imtiyaz vermiştir. Aynı yıl inşasına başlanan demiryolu hattı 30 Ekim 1858'de Gaziemir'e ulaşarak kısmen hizmete girmiş ve Türkiye'deki ilk demiryolu hattı olmuştur. ORC Şirketi'nin yaşadığı mali sıkıntılar sebebiyle demiryolu hattının kalan kısımlarının inşası kısmen yavaşlamış olsa da hat 24 Aralık 1860'ta Torbalı'ya, 15 Kasım 1862'de Selçuk'a ve 1 Temmuz 1866'da ise Aydın'a ulaşarak tamamen hizmete girmiştir. ORC Şirketi 1881'de mevcut hattın Aydın'dan Denizli ve Dinar'a uzatılması için yeni bir imtiyaz elde etmiştir. Aynı yıl inşasına başlanan demiryolu hattı, 1 Temmuz 1882'de Sarayköy'e ve inşaat işlerindeki kısa süreli bir gecikmenin ardından 13 Ocak 1889'da ise Denizli ve Dinar'a ulaşmıştır. İngiliz sermayeli ORC Şirketi, Alman sermayeli Chemins de Fer Ottomans d'Anatolie / Osmanlı Anadolu Demiryolları (CFOA) Şirketi ile rekabet edebilmek için demiryolu hattını Konya'ya kadar uzatmayı amaçlamış ve bu kapsamda 1912'de hat Eğirdir'e uzatılmıştır. Ancak gerek yetersiz planlama gerekse de 1914'te I. Dünya Savaşı'nın başlaması nedeniyle hattaki tüm inşa faaliyetleri durdurulmuştur. Savaş sırasında demiryolu hattına Osmanlı hükûmeti tarafından ele konulmuş ve hat askeri birliklerin taşınması için kullanılmıştır. ORC Şirketi, savaştan sonra demiryolu hattının kontrolünü tekrar eline almış, ancak herhangi bir hat uzatma faaliyetinde bulunmamıştır. ORC Şirketi ana hat imtiyazı haricinde aldığı küçük çaplı imtiyazlarla daha kısa şube hatları da inşa etmiştir. Bu kapsamda 30 Ekim 1858'de Gaziemir - Seydiköy, 27 Temmuz 1860'ta Şirinyer - Buca, 1883 ve 1884'te Torbalı - Çatal - Ödemiş ve Çatal - Tire, 13 Ekim 1889'da Goncalı - Denizli, 29 Aralık 1889'da Sütlaç - Çivril ve 1 Aralık 1890'da ise Ortaklar - Söke şube demiryolu hatları hizmete girmiştir. 1923'te Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasından sonra alınan demiryollarının millileştirilmesi kararı kapsamında ORC Şirketi 1 Haziran 1935'te TCDD tarafından satın alınarak feshedilmiş ve şirkete ait tüm demiryolu hatları TCDD'nin denetimine girmiştir. Hat, TCDD tarafından devralındıktan sonra 1936'da Afyonkarahisar - Karakuyu demiryolu ile Afyonkarahisar'a, Gümüşgün - Burdur şube demiryolu ile Burdur'a ve Bozanönü - Isparta şube demiryolu ile Isparta'ya demiryolu bağlantısı sağlanmıştır. Hattın doğu aksındaki son istasyonu olan Eğirdir Garı, 2003'te kapatılmış ve hat, batıda Bozanönü - Isparta şube demiryolu'nun başlangıç noktası olan Bozanönü Tren İstasyonu'nda bitecek şekilde yeniden düzenlenmiştir. Böylece hattın toplam uzunluğu olmuştur. == Hattın kısımları ve açılma tarihleri == Güzergâh Mesafe Hat Hizmete Giriş YılıRobinson, ss.50-55. İzmir Alsancak Garı - Şirinyer - Gaziemir Ana Hat 30 Ekim 1858 Gaziemir - Seydiköy ~ Gaziemir - Seydiköy şube demiryolu (Kapatıldı) 30 Ekim 1858 Şirinyer - Buca ~ Şirinyer - Buca şube demiryolu (Kapatıldı) 27 Temmuz 1860 Gaziemir - Torbalı Ana Hat 24 Aralık 1860 Torbalı - Kozpınar Ana Hat 14 Kasım 1861 Kozpınar - Selçuk Ana Hat 15 Eylül 1862 Selçuk - Ortaklar - Aydın Garı Ana Hat (Planlanan hattın sonu) 1 Temmuz 1866 Aydın Garı - Kuyucak Ana Hat 1881 Kuyucak - Sarayköy Ana Hat 1 Temmuz 1882 Sarayköy - Goncalı - Sütlaç - Dinar Ana Hat 13 Ekim 1889 Goncalı - Denizli Garı Goncalı - Denizli şube demiryolu 13 Ekim 1889 Sütlaç - Çivril Garı Sütlaç - Çivril şube demiryolu (Kapatıldı) 29 Aralık 1889 Ortaklar - Söke Garı Ortaklar - Söke şube demiryolu 1 Aralık 1890 Dinar - Gümüşgün - Bozanönü - Eğirdir Garı Ana Hat 1 Kasım 1912 Bozanönü - Isparta Garı Bozanönü - Isparta şube demiryolu 25 Mart 1936 Gümüşgün - Burdur Garı Gümüşgün - Burdur şube demiryolu 1 Ekim 1936 Nazilli - Nazilli Sümerbank Basma Fabrikası ~ Nazilli - Sümerbank şube demiryolu 1937 == Tren Hatları == === A. TCDD Taşımacılık Tarafından İşletilen Hatlar === ; 1. Anahat Trenleri * Göller Ekspresi ; 2. Bölgesel Trenler * Basmane - Denizli * Basmane - Ödemiş * Basmane - Tire * Basmane - Nazilli * Söke - Denizli * Söke - Nazilli === B. İZBAN A.Ş. Tarafından İşletilen Tren Hatları === ; 1. Banliyö Trenleri * bağlantı=İZBAN|20x20px|İZBAN (Selçuk - Aliağa) Banliyö Treni Merkez Hattı & Güney Hattı == Ayrıca bakınız == * Çamlık Buharlı Lokomotif Müzesi == Notlar == == Kaynakça == == Dış bağlantılar == * TCDD resmî sitesi * TCDD Taşımacılık resmî sitesi * İZBAN resmî sitesi Kategori:Türkiye'deki demiryolu hatları Kategori:Osmanlı İmparatorluğu'ndaki demiryolu hatları Demiryolu Demiryolu Demiryolu Demiryolu Demiryolu Demiryolu Kategori:Türkiye'deki standart hat açıklıklı demiryolu hatları Kategori:1858'de tamamlanan ulaşım altyapısı Kategori:1866'da tamamlanan ulaşım altyapısı Kategori:1889'da tamamlanan ulaşım altyapısı Kategori:1912'de tamamlanan ulaşım altyapısı Kategori:2010'da tamamlanan ulaşım altyapısı Kategori:2016'da tamamlanan ulaşım altyapısı Kategori:2017'de tamamlanan ulaşım altyapısı