Kırgızistan'ın dış ilişkileri

Kırgızistan, Sovyetler Birliği'nin tarihi mirası göz önüne alındığında, başta Kazakistan ve Rusya olmak üzere Bağımsız Devletler Topluluğu'nun diğer üyeleriyle yakın ilişkilere sahiptir. Türk dilleri gibi ortak mirasları göz önüne alındığında, Türkiye ile de yakın ilişkileri bulunmaktadır. Kırgızistan Sovyetler Birliği'den bağımsızlığını kazandığı dönemin başlarında ruble bölgesinde kalmaya kararlıyken, Rus Hükümeti tarafından ortaya konulan katı koşullar, Kırgızistan'ı Mayıs 1993'te kendi para birimi olan som'u çıkarmaya sevk etti. Kırgızistan'ın ruble bölgesinden çekilmesi hızla, neredeyse habersizce gerçekleştirildi ve başlangıçta bu geçiş bölgede gerginliğe neden oldu. Hem Kazakistan hem de Özbekistan ticareti geçici olarak askıya aldı ve Özbekistan ekonomik yaptırımlara eşdeğer kısıtlamalar bile getirdi. Her iki ülke de bir ruble akışından ve enflasyonun artmasından korkuyordu. Özbekistan ve Kazakistan'ın Kırgızistan düşmanlığı kısa sürdü ve bu üç ülke Ocak 1994'te bir ekonomik birlik oluşturan bir anlaşma imzaladı. Bu anlaşma ilerleyen aylarda ülkeler arasındaki sınır kısıtlamalarının gevşetilmesine yol açtı. Kırgızistan, Tacikistan'daki BDT barış güçlerine de katkıda bulunmuştur. Türkiye, bölgeyle olan kültürel ve etnik bağlarından yararlanmaya çalışarak, Kırgızistan'ı ikili ilişkileri geliştirmeye teşvik etmiştir. Kırgızistan Cumhuriyeti, güney komşusu Çin Halk Cumhuriyeti ile ticaretinde de çarpıcı bir artış yaşamıştır. Kırgızistan, Özbekistan ve Kazakistan silahlı kuvvetleriyle ortak askeri tatbikatlar gibi bölgesel işbirliğini ilerletmede de aktif rol oynamaktadır. Ocak 1999'da Bişkek'te yeni bir AGİT ofisi açıldı; 18 Şubat 2000'de AGİT, Bişkek'in çalışmalarını yürütmesine yardımcı olmak için Oş'ta ek bir ofis açılacağını duyurmuştu. Kırgızistan Cumhuriyeti, AGİT, BDT ve Birleşmiş Milletler gibi uluslararası örgütlerin de üyesidir. == Diplomatik ilişkiler == orta|küçükresim|425x425pik| Kırgızistan'ın diplomatik ilişkileri Aralık 2022 itibarıyla Kırgızistan'ın 168 BM üyesi, Vatikan ve Filistin Devleti ile diplomatik ilişkisi bulunmaktadır. Kırgızistan'ın diplomatik ilişki içinde olduğu ülkeler: # Ülke Tarih 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 — 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 — 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 == ikili ilişkiler == Ülke Resmi İlişkilerin Başlangıcı Açıklama Ocak 1993 * Her iki ülke de Ocak 1993'te protokolle diplomatik ilişkiler kurdu. * Ermenistan, Kırgızistan'da Kazakistan'ın Nur-Sultan kentindeki büyükelçiliği ve Bishkek'te bir fahri konsolosluk aracılığıyla temsil edilmektedir. * Kırgızistan, Rusya'nın Moscova kentindeki büyükelçiliği aracılığıyla Ermenistan'da temsil edilmektedir. * Her iki ülke de Bağımsız Devletler Topluluğu, Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü ve Bağımsız Devletler Topluluğu Serbest Ticaret Bölgesi üyesidir. Avustralya, Kırgızistan'da Moskova, Rusya'daki büyükelçiliği tarafından temsil edilmektedir. Bknz: Azerbaycan-Kırgızistan ilişkileri * Azerbaycan'ın Bişkek'te büyükelçiliği var. * Kırgızistan'ın Bakü'de büyükelçiliği var. Bknz: Çin-Kırgızistan ilişkileri 1996 itibariyle, her iki ülke arasındaki ilişkiler, Bişkek'teki hükümet için önemli bir belirsizlik alanıydı. Narın'deki serbest ticaret bölgesi, cumhuriyetin küçük mal ithalat ve ihracatının çoğuna hakim olan çok sayıda Çinli iş adamını cezbetmiştir. Bu ticaretin çoğu, Çin vatandaşı olan etnik Kırgızlar veya Kazaklar tarafından yürütülen takas şeklindedir. Kırgızistan hükümeti, Narın ve Kırgızistan'ın diğer bölgelerine taşınan Çinlilerin sayısından endişe duyduğunu ifade etti, ancak 1996 itibariyle herhangi bir önleyici tedbir alınmadı.Martha Brill Olcott. "Central Asian Neighbors". Kyrgyzstan: a country study (Glenn E. Curtis, editor). Library of Congress Federal Research Division (Mart 1996). Bu makale, kamu malı olan bu kaynaktan metin içermektedir. 23 Aralık 1996 * Her iki ülke 23 Aralık 1996'da diplomatik ilişkiler kurdu. * Her iki ülke de Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı'nın tam üyesidir. 20 Şubat 1992 * Her iki ülke 20 Şubat 1992'de diplomatik ilişkiler kurdu. * Her iki ülke de Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı'nın tam üyesidir. 1996 * Her iki ülke de 1996 yılında diplomatik ilişkiler kurdu. * Her iki ülke de Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı'nın tam üyesidir. Bknz: Finlandiya-Kırgızistan ilişkileri * Gürcistan, Kırgızistan'da Kazakistan'ın Nur-Sultan kentindeki büyükelçiliği tarafından temsil edilmektedir. * Kırgızistan, Gürcistan'da Azerbaycan'ın Bakü kentindeki büyükelçiliği tarafından temsil edilmektedir. * Her iki ülke de Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı'nın tam üyesidir. 1992 Bknz: Yunanistan-Kırgızistan ilişkileri * Her iki ülke 1992'de diplomatik ilişkiler kurdu. Yunanistan, Kırgızistan'da Almatı'daki (Kazakistan) büyükelçiliği aracılığıyla temsil edilmektedir. Kırgızistan, Yunanistan'da Bişkek'teki (Dışişleri Bakanlığı'nda) yerleşik olmayan bir büyükelçi aracılığıyla temsil edilmektedir. Yunanistan'daki Kırgız konsolosluk temsilciliği, Atina'daki Kazak konsolosluğu tarafından yapılmaktadır. * 1 Kasım 2004'te Kırgızistan Cumhurbaşkanı Askar Akayev Yunanistan'a resmi bir ziyarette bulundu. 2008 yılında Yunanistan'dan bir Dışişleri Bakanlığı heyeti, temaslarda bulunmak üzere Duşanbe'yi ziyaret etmiş ve Tacikistan Dışişleri Bakanı Zarifi ve Dışişleri Bakan Birinci Yardımcısı Youldashev ile görüşmüştür. Dışişleri Bakanı Dora Bakoyanni, Eylül 2008'de Paris'te güvenlik meseleleriyle ilgili 1. AB-Orta Asya Forumu sırasında Tacikistan Dışişleri Bakanı Zarifi ile bir araya geldi. * Kırgızistan'da yaşayan 650 ila 700 Yunan kökenli insan var. Ancak Yurtdışındaki Yunan Genel Sekreterliği'nin verileri daha da düşük bir rakam vermektedir (50 kişi). * 2004 yılında Yunanistan ve Kırgızistan, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Askar Akayev'in Yunanistan ziyareti sırasında hava taşımacılığı, turizm ve diplomasi alanlarında ikili bir anlaşma imzaladı. 18 Mart 1992 Bknz: Kırgızistan-Hindistan ilişkileri 31 Ağustos 1991'de Kırgız Cumhuriyeti'nin bağımsızlığını kazanmasından bu yana Hindistan, 18 Mart 1992'de ikili diplomatik ilişkiler kuran ilk ülkeler arasında yer aldı; yerleşik Hindistan Misyonu 1994 yılında kuruldu. Kırgız Cumhuriyeti ile siyasi bağlar geleneksel olarak sıcak ve dostça olmuştur. Kırgız liderleri, Hindistan'ın Keşmir konusundaki tutumunu büyük ölçüde desteklediler ve devam eden barış sürecini memnuniyetle karşıladılar. Kırgızistan ayrıca Hindistan'ın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde daimi koltuk adaylığını ve Hindistan'ın Şanghay İşbirliği Örgütü'ndeki (SCO) rolünü destekliyor. Hindistan'ın da ülke ile güçlü eğitim bağları var. Savunma Bakanı Omuraliyev, Eylül 2013'te Free Europe ile yaptığı bir radyo röportajında askeri işbirliği umutları konusunda ümit verici konuştu. "..Birçoğu, Kırgızistan ve Hindistan'ın askeri ilişkilerde karşılıklı çıkarları olamayacağını düşünerek şüpheci... Ancak savunma alanında çok yakın bir ortaklığımız oldu..." Belirli işbirliği alanları olarak yabancı dil (muhtemelen İngilizce) eğitimi, askeri tıp ve Birleşmiş Milletler barışı koruma misyonlarına hazırlanmayı belirlediler. Bknz: İran-Kırgızistan ilişkileri İran-Kırgızistan ilişkileri, iki ülke arasındaki dış ve diplomatik ilişkileri kapsar. İran ve Kırgızistan arasındaki ikili ilişkiler aşağı yukarı eşit düzeydedir. 12 Eylül 2013'te İran Cumhurbaşkanı Hassan Rouhani, Kırgızistan ve Kazakistan ile ilişkileri geliştirmeye yönelik siyasi iradesini ifade etmiştir. 26 Ocak 1992 Japonya ile Kırgızistan arasındaki diplomatik ilişkiler 26 Ocak 1992'de kuruldu. Japonya Ocak 2003'te Bişkek'te, Kırgızistan ise Nisan 2004'te Tokyo'da büyükelçilik açtı.. Bknz: Kazahistan-Kırgızistan ilişkileri Ülkeler arasındaki ikili ilişkiler çok güçlü olup, Kırgızca ve Kazakça dil, kültür ve din açısından çok yakındır. Kırgız-Kazak ilişkileri her zaman dostça olmuştur ve iki ülkenin ekonomik ve diğer resmi birleşmeleri, iki ulusun pek çok ortak yönü olduğu için güçlü bir takdirle karşılanmıştır. 26 Nisan 2007'de Kazakistan ve Kırgızistan bir "Uluslararası Yüksek Konsey" oluşturmak için bir anlaşma imzaladılar. Bu tarihi olay, Kazakistan cumhurbaşkanının Kırgızistan'ın başkenti Bişkek'e yaptığı resmi ziyaret sırasında gerçekleşti.Central Asia: A Kyrgyz-Kazakh Step Towards Regional Union Bu makale, kamu malı olan bu kaynaktan metin içermektedir. 18 Mart 1993 * Her iki ülke 18 Mart 1993'te diplomatik ilişkiler kurdu. * Her iki ülke de Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı'nın tam üyesidir. 3 Temmuz 1992 * Her iki ülke 3 Temmuz 1992'de diplomatik ilişkiler kurdu.https://urm.lt/default/en/list-of-countries-with-which-lithuania-has- established-diplomatic-relations * Her iki ülke de Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı'nın tam üyesidir. Bknz: Kırgızistan-Malezya ilişkileri Kırgızistan'ın Kuala Lumpur'da bir büyükelçiliği vardır, Malezya'nın Taşkent Büyükelçiliği de Kırgızistan'a akreditedir. 19 Şubat 1993 * Her iki ülke 19 Şubat 1993'te diplomatik ilişkiler kurdu.https://foreignaffairs.gov.mt/en/Treaties%20Series/Documents/Kyrgyzstan-%2019%20February%201993.pdf * Her iki ülke de Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı'nın tam üyesidir. 14 Ocak 1992 * Kırgızistan, Washington, D.C., Amerika Birleşik Devletleri'ndeki büyükelçiliğinden Meksika'ya akredite edilmiştir. * Meksika, İran'ın Tahran kentindeki büyükelçiliğinden Kırgızistan'a akredite edilmiştir. 20 Aralık 1991 Bknz: Kırgızistan-Pakistan ilişkileri İki ülke arasındaki ilişkiler, Kırgızistan'ın Sovyetler Birliği'nden bağımsızlığını kazanmasından kısa bir süre sonra 20 Aralık 1991'de kuruldu. Bknz: Kırgızistan-Polonya ilişkileri 15 Haziran 1992 * Her iki ülke 15 Haziran 1992'de diplomatik ilişkiler kurdu. * Her iki ülke de Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı'nın tam üyesidir. Bknz: Kırgızistan-Rusya ilişkileri Diğer Orta Asya cumhuriyetleri zaman zaman Rusya'nın müdahalesinden şikayet ederken, Kırgızistan daha çok Moskova'dan elde edebileceğinden daha fazla ilgi ve destek bekledi. Dünya toplumunun sunduğu tüm finansal desteklere rağmen, Kırgızistan hem doğrudan hem de Kazakistan üzerinden ekonomik olarak Rusya'ya bağımlı olmaya devam ediyor. 1995'in başlarında, Kırgızistan'ın o zamanki Cumhurbaşkanı Askar Akayev, cumhuriyetin en büyük yirmi dokuz sanayi tesisini, hisseleri kontrol eden Rus şirketlerine satmaya çalıştı, ancak Rusya bu teklifi reddetti.Martha Brill Olcott. "Russia". Kyrgyzstan: a country study (Glenn E. Curtis, editor). Library of Congress Federal Research Division (March 1996). Bu makale, kamu malı olan bu kaynaktan metin içermektedir. 1998 * Her iki ülke 1998'de diplomatik ilişkiler kurdu. * 2011 yılında karşılıklı toplam ticaret değeri 3,5 milyon Avro olarak gerçekleşti. 31 Ocak 1992 Kore Cumhuriyeti ve Kırgızistan 31 Ocak 1992'den beri resmi ilişkilere sahiptir. Dışişleri Bakanı Yun Byung-se, BM Genel Kurulu'nun 69. oturumunun oturum aralarında 26 Eylül'de Kırgız mevkidaşı Yerlan Abdyldaev ile bir araya geldi. Görüşmede iki diplomat, somut işbirliğini hızlandırmak ve uluslararası sahnede birlikte çalışmak için üst düzey alışverişi artırmanın yolları da dahil olmak üzere karşılıklı endişe konularını tartıştı. İki taraf, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Almazbek Atambayev'in Kasım 2013'te Kore Cumhuriyeti'ni ziyaretinden bu yana ülkelerinin ikili ilişkilerinin farklı alanlarda ilerlediğini gördüğü görüşünü paylaştı. İki ülke arasındaki dostluk ve işbirliğini daha da geliştirmek için temenniler dile getirildi. Bknz: Kırgızistan-İspanya ilişkileri 1993 Her iki ülke 1993 yılında diplomatik ilişkiler kurdu. Bknz: Kırgızistan-Tacikistan ilişkileri Kırgızistan-Tacikistan ilişkileri gergindir. Tacikistan'daki mülteciler ve hükümet karşıtı savaşçılar birkaç kez Kırgızistan'a geçtiler, hatta rehin aldılar. Kırgızistan, Ekim 1992'de çatışan Tacikistan güçleri arasında bir anlaşmaya aracılık etmeye yardım etmeye çalıştı, ancak başarılı olamadı. Askar Akayev daha sonra cumhurbaşkanları İslam Karimov ve Nursultan Nazarbayev'e katılarak Tacikistan cumhurbaşkanı İmamali Rahman'ı isyancılara karşı desteklemek için ortak bir müdahale gücü gönderdi, ancak Kırgızistan parlamentosu küçük birliğinin görevini birkaç aylığına 1993 baharının sonlarına kadar ertelendi. 1995 yılının ortalarında Kırgızistan güçleri, Tacikistan sınırının Panj yakınlarındaki küçük bir bölümünü Tacikistanlı isyancı güçlerden koruma sorumluluğunu üstlendi. Jan. 29, 1992 Bknz: Kırgızistan–Türkiye ilişkileri * Kırgızistan'ın Ankara'da büyükelçiliği bulunmaktadır. * Türkiye'nin Bişkek'te büyükelçiliği bulunmaktadır. * Her iki ülke de Asya İşbirliği Diyaloğu, Ekonomik İşbirliği Teşkilatı, Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı, İslam İşbirliği Teşkilatı, TAKM, Türk Devletleri Teşkilatı, TÜRKPA, AGİT ve DTÖ üyesidir. * İki ülke arasındaki ticaret hacmi 2019 yılında 519 milyon ABD doları oldu (Kırgız ihracat/ithalatı: 77/442 milyon ABD doları). * Türkiye, Kırgızistan Cumhuriyeti'ni tanıyan ilk devlet oldu. Bknz: Kırgızistan-Türkmenistan ilişkileri * Kırgızistan'ın Aşkabat'ta büyükelçiliği vardır. * Türkmenistan'ın Bişkek'te büyükelçiliği vardır. * Kırgızistan'ın Kiev'de bir büyükelçiliği vardır. * Ukrayna'nın Bişkek'te büyükelçiliği bulunmaktadır. Bknz: Kırgızistan-Birleşik Krallık ilişkileri * Kırgızistan'ın Londra'da bir büyükelçiliği vardır. * Birleşik Krallık'ın Bişkek'te bir büyükelçiliği vardır. Bknz: Kırgızistan-ABD ilişkileri ABD hükümeti insani yardım, ölümcül olmayan askeri yardım ve ekonomik ve siyasi reformları desteklemek için yardım sağlıyor. Kırgız Cumhuriyeti'nin uluslararası kuruluşlardan yardım taleplerine de destek vermiştir. Amerika Birleşik Devletleri, Kırgız Cumhuriyeti'nin Aralık 1998'de Dünya Ticaret Örgütü'ne (DTÖ) katılmasına yardım etti. ABD yardımı, Kırgız Cumhuriyeti'ne gerekli ekonomik, sağlık sektörü ve eğitim reformlarının uygulanmasında yardımcı olur ve Fergana Vadisi'nde ekonomik kalkınmayı ve çatışma çözümünü destekler. (Ayrıca bkz. Kırgızistan'daki Amerikan Ticaret Odası.) * Kırgızistan'ın Washington D.C.'de bir büyükelçiliği vardır. * Amerika Birleşik Devletleri'nin Bişkek'te bir büyükelçiliği vardır. Bknz: Kırgızistan- Özbekistan ilişkileri Özbekistan, Güney Kırgızistan'ı hem ekonomik hem de siyasi olarak, Kırgızistan'ın o bölgesindeki büyük Özbek nüfusuna ve ekonomik ve coğrafi koşullarına göre değerlendiriyor. Kırgızistan'ın ağırlıklı olarak doğal gaz açısından Özbekistan'a bağlıdır; Karimov birkaç kez boru hatlarını kapatarak veya teslimat şartlarını değiştirerek siyasi baskı oluşturmuştur. Kırgızistan'ın Oş ve Celal-Abad vilayetlerinde yayınlanan bir dizi televizyon programında Karimov, Akayev'e küçümseyerek hitap etti; Akayev ise komşusuna karşı son derece saygılı davrandı. Özbekistan açık bir yayılmacı eğilim göstermemiş olsa da, Kırgız hükümeti Kerimov'un, ikamet ettikleri ulustan bağımsız olarak tüm Özbeklerin refahından kendisinin sorumlu olduğu yönündeki iddialarının sonuçlarının son derece farkındadır. == Ayrıca bakınız == * Kırgızistan'daki diplomatik misyonların listesi * Kırgızistan'ın diplomatik misyonlarının listesi == Kaynaklar == Kategori:Kırgızistan'ın dış ilişkileri