Kozan

alt=Kozan Kalesi'nden günümüz Kozan'ın görünüşü.|orta|küçükresim|644x644pik|Kozan Kalesi'nden günümüz Kozan'ın görünüşü. Kozan, Adana ilinin bir ilçesidir. Adana ovasının Yukarı Ova denilen kısmında düz arazinin tepelik bölgeye geçtiği kesimde kurulmuş olup, il merkezine uzaklığı 73 km'dir. İlçe kuzeyde Kayseri, Yahyalı, Feke, Saimbeyli; doğuda Osmaniye, Kadirli; güneyde Ceyhan, İmamoğlu; Batıda Aladağ ilçeleriyle çevrilmiştir. İlçenin yüzölçümü 1690 km²'dir. Adana'nın (metropoller hariç) iki büyük ilçesinden birisidir. Ayrıca Adana İl Sınırları içindeki en geniş (yüzölçüm olarak) ilçe durumundadır. Tarih boyunca önemli bir yerleşim olan Kozan Kilikya Ermeni Krallığı'nın başkentliğini yapmış olup Osmanlı Dönemi ve Cumhuriyet Dönemindeyse 1926'ya kadar vilayetlik (il statüsü) yapmıştır. Ancak 1926'da bazı milletvekilleri yüzünden vilayetliği lağvedilmiştir. Ayrıca vilayetken Fevzi Çakmak'ı TBMM'ye milletvekili olarak göndermiştir. Profesyonel liglerde oynayan tek takımı Kozanspor'dur. 3. Ligde mücadele etmektedir. Kulüp tarihi boyunca bir 3. Lig bir Bölgesel Amatör Lig arası gidip gelse de 2015 yılında 3. Lige yükselmiş ve bir daha hiç düşmemiştir. İç saha maçlarını İsmet Atlı Stadında oynar. İlçenin Kozan Dağı, Dengin Yoktur Kozan ve Kozan gibi çok sayıda tanıdık türküleri bulunmaktadır. Otağ TV adında bir televizyon kanalı, Kozan FM ve Sis FM adında da iki radyosu bulunmaktadır. 7 adet yerel gazetesi bulunan Kozan, İnternet haberciliğinde çoğu ilden ileri durumdadır. Eğitimde de oldukça iyi olan Kozan'ın Okuryazarlık Oranı çoğu ilçeden yüksektir. İlçede Çukurova Üniversitesi'ne bağlı yüksekokul mevcuttur. İlçeye 4 yıllık fakülte kurulmuştur. Ekonomide de yükselen güç olan Kozan'da Kozan Organize Sanayi Bölgesi bulunmaktadır. Türkiye'nin birçok yerinde Kozan'dan göç etmiş olanların kurmuş olduğu, Kozan adını taşıyan yerleşim yerleri de mevcuttur (Kozanlı, Kulu, Kozanlı, Soma, Kozan, Çandır, Kozan, Serik, Hacılar vb). == Etimoloji == Şehrin bilinen en eski ismi Sis veya Siski'dir. Roma kontrolü altında şehire Flavias veya Flaviopolis denilmiştir.1911 Encyclopædia Britannica, s.v. 'Sis' Bizans döneminde ise şehrin eski Yunanca ismi olan Sision (Σίσιον) yaygınlık kazanmıştır.William Mitchell Ramsay, The Historical Geography of Asia Minor, p. 385 Ermenicede şehre Sis (Սիս) veya Sissu denilmiştir. Şehre Kozan (Osmanlıca: قوزان) isminin verilmesi, aslen Gaziantep'in Kozan köyü kökenli Kozanoğlu Hanedanı'na (1689-1865) dayanmaktadır.A.G. Gould, "Ḳōzān" Encyclopaedia of Islam (2nd ed.) s.v.; print edition , 1960-2007 Kozan adı eski Türkçede aynı zamanda bazı boyların totemi olan “Yaban Tavşanı” (İng. jack Rabbit, Hare) anlamına gelir. Genellikle Ogur Türkçesinde çok eskiden kullanılan “Ksoran” biçiminin, Ogur- Oğuz değişimiyle yani –r ve –s/z değişimiyle “Kozan” şeklini almasıyla oluşmuştur. Diğer Kuzey Türkçelerinde çoğunlukla “Kıyan-Kuyan-Koyon-Köyön- Kodan-koygun” biçiminde görülen bu kelime Türkiye’de Orta Anadolu’da “Göcen- Gocen-Gozan” biçiminde fakat “Yaban Tavşanı Yavrusu” anlamında kullanılır. Orta çağdan önce kaydı yoktur fakat kesinlikle iki nedenden dolayı daha eskidir. 1- bazı kuzey-doğu formları çok eski bir biçimi olan *Koḏan (Kozan) şeklindedir. 2- *Kuyan kelimesi Çuvaşca’daki (Ogur) eski *X/Ksoran biçiminin daha yeni bir formunun oldukça eski bir kanıtıdır ki burada –r ve -ḏ yani –s/z değişiminden dolayı *Koḏan (Kozan) biçimini alır. Diğer formları ise; Teleüt: Koyon/Köyön, Khakas: Kozan/Xozan, Tuva: Kodan/Koygun, Türkmen: Tawşan/ Dawuşğan, Bulgar: Tawşan ve Kıyan/Kuyan, biçimindedir.An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth-Century Turkish, syf. 678, Sir GERARD CLAUSON, Oxford, 1972. Ayrıca; Eski Uygurcada (8. yy.): Koyan/koyun, Çağataycada PdC: Koyan, Harezm’de: koyan, Codex Cumanicus'ta: Koyan, Biruni’de: Tuşkan, Kaşgarlı’da: Tavyişgan, «Imennik» Yıl 866 (Bul): Dvansh, Dovshon, Tatar: Kuyan, Taushan ve Karaçay-Balkar: K’on, olarak kayıtlıdır. Modern lehçelerde ise; Başkurd: kuyan, Nogay: Koyan, Kazak: Koyan, Kırgız: Koyon, Karakalpak: koyan, Altay: koyon / köyön, Leb (Lop/Karluk): koyon / köyön, Koyb: kozan, Sakha: Kozan, Şor: Kozan, Hakas: Hozan, ve bazı orta kuzey, orta güney ve kuzey batı lehçelerinde koyan vb. biçimlerdedir.Hauenschild 2003: 200 == Nüfus == 1893 yılında Osmanlı Devleti tarafından yapılan nüfus sayımına göre Sis (Kozan) kazasının nüfusu 32.507 kişidir. Bunun %56'sı Müslümanlardan (çoğunluğu Türk), %43'ü Gayrimüslimlerden (çoğunluğu Ermeni) oluşmaktaydı. Kazada 18.338 Türk (Müslüman), 14.026 Ermeni, 56 Katolik ve 87 Protestan yaşamaktaydı. Aynı yılda Kozan sancağının toplam nüfusu 84.312 idi. Bunlardan 55.269 (%66) Müslüman ve 29.043 (%34) gayrimüslim idi. İlçenin nüfusu 31 Aralık 2020 tarihinde açıklanan ADNKS kesin sonuçlarına göre 132.974'tür. Kozan ilçe merkezi ve köylerin tamamı Müslüman Türklerden oluşmaktadır, etnik yapıda farklılık yoktur. Ancak az sayıda Balkan Göçmeni bulunur. İlçenin bugünkü görünümde dış savaşlar sırasındaki dış göçler etkilidir. Özellikle Aydın-Söke, Musul-Kerkük ve Bulgaristan ve Makedonya göçmenleriyle yerli Halk olan Varsak, Sırkıntılı Karakeçili, Sarıkeçili Türkleriyle beraber bölgedeki Türk nüfusunu oluşturur. Türklerden ayrı olarak Toros Arapı denen Arap ırkı Torosların eteklerinde yaşarlar. == Mahalleler == Kozan'ın 103 mahallesinin 18'i merkezde bulunmaktadır. Merkez mahallelerinde 90.908 kişi (% 69,7) yaşamaktadır. En uzak mahallesi ise 79 km uzaklıktaki Y.Keçili'dir. Merkez mahalleleri dışında nüfusu en fazla olan mahalle, 1.540 kişi ile Hamam'dır. Kozan'nın nüfusu 2017 yılında %0,36 kişi artmıştır. Kozan ilçesinin mahallelerinin ilçeye uzaklığı, rakımı ve nüfusu Sıra Mahalle Km* Rakım Nüfus 2016TÜİK 31 Ocak 2017 verileri 2017TÜİK 1 Şubat 2018 verileri 2018 2019 2020 1 Ağlıboğaz Mah. 4,7 6.100 6.211 6.021 6.067 2 Arslanpaşa Mah. 1,0 4.208 4.201 3 Bağlar Mah. 2,2 1.328 1.436 4 Cumhuriyet Mah. 1,2 5.806 5.966 5 Çanaklı Mah. 2,9 8.162 8.275 6 Eskikabasakal Mah. 3,9 656 656 7 Güneri Mah. 5,3 2.056 2.086 8 Hacımirzalı Mah. 2,4 1.204 849 9 Hacıuşağı Mah. 0,6 579 1.192 10 Karacaoğlan Mah. 2,2 10.343 11.225 11 Mahmutlu Mah. 1,8 3.400 3.314 12 Şevkiye Mah. 4,8 7.456 7.458 13 Taş Mah. 1,2 692 686 14 Tavşantepe Mah. 2,9 5.975 6.019 15 Tufanpaşa Mah. 0,5 12.841 12.655 16 Türkeli Mah. 3,4 11.695 11.763 17 Varsaklar Mah. 3,8 6.318 6.400 18 Yarımoğlu Mah. 1,9 519 516 Kozan (Merkez) 135 89.338 90.908 19 Acarmantaş Mah. 18,1 128 1.060 1.040 20 Akarca Mah. 33,4 751 47 48 21 Akçalıuşağı Mah. 38,7 959 636 620 22 Akdam Mah. 34,8 754 1.116 1.101 23 Akkaya Mah. 76,5 1.885 141 134 24 Alapınar Mah. 17,7 64 118 111 25 Andıl Mah. 13,7 871 106 105 26 Arslanlı Mah. 16,0 58 974 914 27 Aydın Mah. 33,1 277 841 838 28 Ayşehoca Mah. 22,9 38 493 473 29 Bağözü Mah. 17,1 444 244 248 30 Bağtepe Mah. 23,9 325 1.164 1.122 31 Boztahta Mah. 35,3 730 594 574 32 Bucak Mah. 13,7 89 1.190 1.137 33 Bulduklu Mah. 15,0 49 489 469 34 Çamdere Mah. 29,4 678 318 346 35 Çamlarca Mah. 30,6 622 145 142 36 Çandık Mah. 8,9 203 710 715 37 Çelenuşağı Mah. 43,8 777 106 102 38 Çobanpınarı Mah. 10,8 99 388 355 39 Çokak Mah. 16,3 45 250 228 40 Çukurören Mah. 12,3 79 385 391 41 Çulluuşağı Mah. 29,6 653 332 351 42 Çürüklü Mah. 30,8 775 267 256 43 Damyeri Mah. 23,1 190 437 434 44 Dikilitaş Mah. 14,5 92 406 385 45 Dilekkaya Mah. 27,5 32 370 398 46 Doğanalanı Mah. 42,8 319 521 501 47 Duraluşağı Mah. 9,6 247 114 108 48 Durmuşlu Mah. 8,8 317 392 410 49 Düzağaç Mah. 19,0 675 317 310 50 Enizçakırı Mah. 39,8 822 312 306 51 Ergenuşağı Mah. 52,7 833 306 284 52 Eskimantaş Mah. 17,8 390 590 578 53 Faydalı Mah. 16,0 45 1.265 1.238 54 Ferhatlı Mah. 14,0 614 1.134 1.171 55 Gazi Mah. 18,3 45 1.396 1.398 56 Gedikli Mah. 11,0 384 465 457 57 Gökçeyol Mah. 22,0 48 23 26 58 Gökgöz Mah. 41,3 590 159 159 59 Görbeyaz Mah. 73,7 803 228 223 60 Hacıbeyli Mah. 21,6 40 863 531 61 Hamam Mah. 16,6 70 1.591 1.540 62 Ilıca Mah. 15,8 136 1.043 1.045 63 Işıkkaya Mah. 62,6 765 194 177 64 Işıklı Mah. 9,3 95 761 749 65 İdemköy Mah. 12,0 119 561 547 66 Kabaktepe Mah. 34,6 950 52 50 67 Kahveli Mah. 6,8 317 381 382 68 Kalkumaç Mah. 71,2 991 195 206 69 Kapıkaya Mah. 72,2 1.155 238 227 70 Karabucak Mah. 29,6 672 257 257 71 Karacaören Mah. 15,0 166 240 232 72 Karahamzalı Mah. 25,4 464 340 332 73 Karanebili Mah. 27,6 695 116 112 74 Kemerköy Mah. 11,0 218 162 167 75 Kıbrıslar Mah. 36,0 722 177 179 76 Kızıllar Mah. 63,6 1.058 980 981 77 Kızlarsekisi Mah. 46,7 620 284 270 78 Köseli Mah. 13,7 367 305 299 79 Kuytucak Mah. 24,2 696 658 623 80 Kuyubeli Mah. 38,9 902 354 357 81 Kuyuluk Mah. 12,8 99 290 273 82 Mahyalar Mah. 34,0 637 241 224 83 Marankeçili Mah. 58,0 1.038 269 264 84 Minnetli Mah. 28,2 621 153 151 85 Orçan (Dağlıca)Mah. 20,5 534 253 237 86 Oruçlu Mah. 11,0 269 370 374 87 Örendere Mah. 19,4 977 163 173 88 Özbaşı Mah. 23,3 762 141 144 89 Pekmezci Mah. 12,4 54 524 490 90 Postkabasakal Mah. 23,1 337 682 656 91 Salmanlı Mah. 37,0 502 143 129 92 Şerifli Mah. 42,0 903 333 325 93 Tepecikören Mah. 26,7 158 1.323 1.290 94 Tufanlı Mah. 7,6 103 336 316 95 Turgutlu Mah. 8,4 268 1.485 1.501 96 Turunçlu Mah. 12,9 153 404 391 97 Velicanlı Mah. 39,9 1.001 170 165 98 Yanalerik Mah. 39,9 892 146 141 99 Yassıçalı Mah. 10,8 64 887 873 100 Yeniköy Mah. 12,5 210 359 352 101 Yukarıkeçili Mah. 79,0 1.065 288 268 102 Yüksekören Mah. 16,7 203 850 820 103 Zerdali Mah. 25,7 340 536 522 Kozan (Kırsal) 40.647 39.548 Kozan (İlçe) 129.985 130.456 * Km, Cumhuriyet Mahallesi'nde bulunan kaymakamlığa olan uzaklıktır. == Belediye başkanları == * Kazım Özgan (2019-) * Musa Öztürk (2014-2019) * Kazım Özgan (2004-2014; 2 dönem) * Mehmet Açıkgöz (1994-2004; 2 Dönem) * Mustafa Azgın (1977-1984 / 1989-1994; 2 Dönem) * Ersan Arıkan (1984-1989) * A. Kuddusi Çalatlı == Coğrafi konum == == Kardeş şehirler == * 22px Kadirli, Türkiye * 22px Kozanlı, Kulu, Türkiye * 22px Beyoğlu, Türkiye * 22px Beypazarı, Türkiye * 22px Yumurtalık, Adana, Türkiye * 22px Memingen, Almanya * 22px Ovanaker, İsveç == Ayrıca bakınız == * Kozan Barajı * Kozanspor * Anavarza * Anavarza Kalesi * Hoşkadem Camii * Kozan Müdâfaa-i Hukuk Cemiyeti * Kozan Katliamı * Kozan Sancağı * İsmet Atlı Stadı * Kozan Spor Salonu * Kozan Organize Sanayi Bölgesi * Kilikya Ermeni Krallığı * 1268 Kilikya depremi * Kozanoğlu * Karabucak Savunması * Horzum Yaylası == Galeri == Anavarza Kalesinden Kilikya Görünümü.JPG|Anavarza Kalesi'nden Anavarza'dan Kilikya şehri.JPG|Anavarza Kalesi'nden Anazarbus clikya west gate and anvarza castle.JPG|Kilikya kenti batı kapısından Anavarza Kalesi Anavarza Kalesi.JPG|Kilikya kenti batı kapısından Anavarza Kalesi Armenianmeds.gif|1199-1375 tarihleri arasında Kilikya Ermeni Krallığı Siscapital.jpg|Kilikya Başkenti Kozan (Sis) Ağzıkaraca köyü şehitliği onur mutlay (1).jpg|Kozan Katliamı/Ağzıkaraca Köyü Şehitliği Kozan Kalesinden Kozan.jpeg|Kozan Kalesinden, Kozan (1) Adana Vilayet — Memalik-i Mahruse-i Shahane-ye Mahsus Mukemmel ve Mufassal Atlas (1907).jpg|Kozan Sancağı (1907) Road D815, Kozan - Adana 02.JPG|Adana-Sivas Karayolu, Durmuşlu Köyü-Kozan Kozan Kalesi, Kozan 12.JPG|Kozan Kalesi'nden, Kozan (2) 2Walls View, Kozan Castle 02.JPG|Kozan kalesi girişi Arıkan Konağı, Kozan - Adana 03.JPG|Arıkan Konağı Atatürk Parkı, Kozan.JPG|Atatürk Parkı City view, Kozan 07.JPG|Kozan Genel Görünüm City view, Kozan 02.JPG|Kozan Genel Görünüm (2) City view, Kozan 06.JPG|Kozan Genel Görünüm (3) Ciğer Kebabı, Kozan 05.JPG|Ciğer Kebabı Local Orange Variety of Kozan - Kozan Yerli Portakal 04.jpg|Kozan'ın sembolü Kozan portakalı Castle Bucak - Bucak Kalesi.jpg|Bucak Kalesi Arıkan Konağı, Kozan - Adana 04.JPG|Arıkan Konağı (2) Kozan Barajı, Kozan - Adana 03.JPG|Kozan Barajı Kozan Barajı, Kozan - Adana 02.jpg|Kozan Barajı (2) Gedikli, Kozan 01.JPG|Kozan Barajı (3) Kilgen Stream - Kozan, Adana 01.JPG|Kilgen Çayı Kilgen Çayı - Kozan, Adana 01.JPG|Kilgen Çayı (2) Kilgen Çayı - Kozan, Adana 03.JPG|Kilgen Çayı (3) Anavarza Castle.jpg|Anavarza Kalesi == Dış bağlantılar == * YerelNET * Kozan Kaymakamlığı * Kozan Belediyesi == Kaynakça == Kategori:Adana'nın ilçeleri