Ceyhan

Ceyhan, Adana ilinin ilçesidir. Adana'ya 47 kilometre uzaklıktadır. Adana'nın merkez ilçeleri dışında en fazla nüfusa sahip ilçesidir. == Etimoloji == Ceyhan, kuruluşundan günümüze kadar şu isimleri almıştır; 1860 yılından sonra Yarsuat, 1896 yılından sonra II. Abdülhamid'e izafen Hamidiye, daha sonra 1909’da Urfiye ve cumhuriyet sonrası ise 3 Mayıs 1929'da Ceyhan adı verilmiştir. == Tarihçe == Şehrin bilinen tarihi 9 bin yıl öncesine dayanmaktadır. Ceyhan Ovası Hitit, Asur, Fenike, Mısır, İran, Roma ve Bizans medeniyetlerine evsahipliği yapmıştır. Boğazköy ve Kültepe tabletlerinde adı geçen üç krallıktan, Luvi Krallığı'nın (MÖ 1900) Ceyhan Nehri'nin doğu kısmında, Arzava Krallığı'nın ise (MÖ 1500-1333) nehrin batı kısmında kurulduğu anlaşılmaktadır. Luviler Asurluların, Arzavalılar ise Hititlerin egemenliği altına girmişlerdir. Kizzuwatna Krallığı ise Seyhan ve Ceyhan nehirleri arasında kurulmuş olup Hitit egemenliğine girmiştir. MÖ 1200 yılında Hitit Krallığının ortadan kalkması ile Kue Krallığı kurulmuş (MÖ 1190-713), Kral Asistavands Karatepe şehrini kurdurmuştur. Daha sonra bölge Asurlar'ın, Babiller'in, Persler'in, Büyük İskender'in, Selevkoslar'ın, Helenistik Mısır Krallığı'nın, Roma İmparatorluğu'nun, Bizans İmparatorluğu'nun, Emeviler'in, Abbasiler'in, Tolunoğulları'nın, Hamdaniler'in ve tekrar Bizans'ın eline geçti. 1071 Malazgirt Meydan Muharebesi sonrası, Süleyman Şah (Anadolu Selçuklu Devleti'nin kurucusu) 1083 yılında Ceyhan Ovası'nı ve Adana'yı tamamen ele geçirdi. 1097 yılında Kilikya Ermeni Krallığına bağlanan Ceyhan 14. yüzyılda Mısır Memlüklülerinin eline geçer ve sonrasında Dulkadir oğlu Beyliği topraklarına katılır. O yıllarda nüfusu 5.000'dir. Ceyhan, 1353-1515 yılları arasında Memlüklere bağlı Ramazanoğulları Beyliği'nın hakimiyeti altında kalmıştır. Bu topraklar için Memlükler ve Osmanlılar 1485-1498 yılları arasında savaştılar. 1515 yılından itibaren Yavuz Sultan Selim'in Mısır seferi sırasında Adana toprakları Ceyhan Ovası ile birlikte Osmanlı Devletinin idaresine girdi. 1525 yılına ait Osmanlı Tapu tahrir defterinde adı Yarsuvat olarak geçmektedir. Yarsuvat Kırımca'da nehir kenarı anlamına gelmektedir. Bu dönemde bölgeye yerleştirilen Kınık Türkmenleri, Oğuzların Üçok koluna ait Denizhanoğulları soyundan gelmektedir. Nitekim bugün bölgede kalabalık bir nüfusa sahip olan Sırkıntıoğulları, Karsantıoğulları, Kozanoğulları, Cerit, Yüreğir, Barak, gibi Türkmen obaları Oğuzların Kınık boyuna bağlıdırlar. Konar-göçer Oğuzların Türkmen, Avşar boyları uzun yıllar yörede kışlak olarak yaşamışlardır. 1833-1840 tarihleri arası Ceyhan Ovası el değiştirerek Mısırlı İbrahim Paşa'ya geçmiştir. İbrahim Paşa özellikle Menemencioğulları Türkmenleri başta olmak üzere diğer Türkmen boylarının yardımıyla Konya'ya kadar ilerleyerek Osmanlı yönetiminden çıkmıştır. Mısırlı İbrahim Paşa kendisine destek vermeyip Osmanlıyı destekleyen aşiretlere ise çok acımasız davranmıştır. Örneğin Sırkıntıoğulları ve Karsantıoğulları'nın tüm mallarını yağmaladığı gibi, bu Türkmenleri kılıçtan geçirme kararını bile almıştı. Ancak Menemencioğlu Ahmet Bey'in itirazı nedeniyle bu kararını uygulayamamıştır. Mısır ordusu bölgede Osmanlı yanlısı Türk boylarını sindirmek için özellikle sürgün taktiğini çok kullanmıştır. Özellikle bölgenin en büyük aşireti olan Sırkıntı Türkmenlerini pasivize etmek için Sırkıntıoğlu Murtaza Bey, İbrahim Paşa'nın emriyle Mısır'a sürgün edilmiştir. Ceyhan 1841 yılında tekrar Osmanlı yönetimine geçmiştir. Kurtuluş Savaşı yıllarında ise Türkmen boyları tarafından kurulan Kuvay-ı Milliye birlikleri bölgede destan yazmışlardır. Sırkıntılar grup komutanlığı gibi birçok birlikler Ceyhan'ın kurtuluşuna önemli katkıda bulunmuşlardır. Kırım Savaşı'ndan sonra Osmanlılar buraya Nogay Türklerini ve 93 Harbi'nden sonra da Rumeli Türklerini iskan etmişlerdir. 1896 yılında II. Abdülhamid tarafından Hamidiye adı verilmiş 1908 yılında ise Urfiye olarak değiştirilmiştir. 19 Temmuz 1926'da ilçe yapılmış ve Cebelibereket (Osmaniye) vilayetine bağlanmış ve son olarak 3 Mayıs 1920 yılında çıkarılan yasa ile adı Ceyhan olarak değişmiştir. 1933 yılında Cebelibereket ilinin ilçe yapılması üzerine bugünkü statüsüne kavuştu. == Coğrafya ve iklim == Akdeniz Bölgesi'nde yer alan Ceyhan Adana'ya 47 km uzaklıkta, Akdenize 30 km. uzaklıkta, 36. ve 37. kuzey enlemleri ile 35. ve 36. doğu boylamları arasında olan bir ilçedir. Güneyde Yumurtalık, Kuzeyde Kozan, kuzeybatısında İmamoğlu, kuzey doğusunda Kadirli, batıda Yüreğir, doğuda Osmaniye, Hatay iline bağlı Erzin ilçesi ile komşudur. İlçenin önemli bölümü tarımsal arazi ile kaplı olup yüzölçümü 1.424 km²'dir ve 71 mahallesi vardır. En önemli akarsu Ceyhan Nehri ilçenin kenarından geçmektedir ve uzunluğu 509 km'dir. Ayrıca Mercin Suyu, Karaçay, Handeresi, Çeperce Deresi ilçenin akarsularıdır. Yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlı geçen ilçenin iklimi tipik Akdeniz iklimidir. Yağış miktarı Ceyhan Ovası'nda 600–750 mm. iken, dağlık alanlarda 750–1000 mm arasında olup, yağışların %50'si kışın, %27'si ilkbaharda, %18'i sonbaharda, %5'i yaz aylarında düşer. Ceyhan'ın bitki örtüsünü makiler oluşturmaktadır. Ceyhan büyük bir ova olduğu için orman alanlar tahrip edilerek tarım alanlarına dönüştürülmüştür. Buna rağmen yer yer çam ormanlarına rastlanır. Ceyhan'da son yıllarda oluşturulan Okaliptüs (sıtma ağacı-selvi) ormanları ise geniş alanlar kaplamaktadır. Yine tarımı geliştirmek için ekilen zeytin, turunçgil, kavak ekili alanlar da geniş yer kaplamaktadır. Ceyhan tabi orman bakımından fakirdir. Lakin kerestecilik maksadıyla okaliptüs ve kavak yetiştiriciliği yapılmaktadır. Ceyhan'da kerestecilik ve mobilyacılık gelişme göstermiştir. Ceyhan'da üretilen orman ürünleri genellikle kereste ve odun olarak tüketilmektedir. == Ulaşım == Ceyhan, güneyden ve kuzeyden iki önemli yolla çevrilidir. Avrupa'yı Asya'ya bağlayan E-90 ve E-91 karayolu ile Türkiye'de İç Anadolu ve Ege'yi Güneydoğuya bağlayan D-400 Devlet Karayolu Ceyhan'dan geçmektedir. D-400 Karayolu Ceyhan Şehrinin 3 km. kadar Kuzeyenden geçerken yine TAG (Pozantı-Tarsus–Gaziantep Otoyolu)olarak adlandırılan E-90 ve Avrupa'yı Beyrut ve İsrail'e bağlayan TEM otoyolu da Ceyhan'ın 7 km. kadar güneyinden geçmektedir. Ayrıca Türkiye'yi Ortadoğu'ya bağlayan demiryolu hattı Haydarpaşa-Bağdat Demiryolu da Ceyhan'dan geçmektedir. Ceyhan, Adana Havaalanına da 50 km. uzaklıktadır. Deniz ulaşımı için de Yumurtalık ve İskenderun limanlarına yakındır. Kısacası deniz, hava, kara ve demiryolundan ulaşımı kolay bir ilçemizdir. == Ekonomik yapı == Ana geçim kaynağı olarak tarım gösterilebilir. İlçe, tipik bir Çukurova ilçesi olarak, geçmişte akıllara yer eden pamuk üretimiyle anılsa da, şimdilerde değişen ekonomik kaygılar sebebiyle, dönemden döneme değişmekle beraber buğday, mısır, karpuz,soya ve yerfıstığı üretimine de sıklıkla rastlanır. Köylerde ufak çapta küçük ve büyük baş hayvancılık da yapılır. Tarımın ekonomide yoğun olarak yer alması, Ceyhan'ın ticaret ve sanayi imkânlarını da arttırmıştır. Ceyhan çevresinde eskiden onlarca çırçır fabrikası yer alırken bugün bunlar yerini mısır kurutma tesislerine bırakmıştır. Ayrıca; Yumurtalık Serbest Bölgesine,Yumurtalık-Sugözü Termik Santraline, BOTAŞ'ın BTC (Bakü- Tiflis-Ceyhan) Boru Hattı olarak bilinen ve Bakü'den Yumurtalık'a uzanan Petrol Boru Hattına, Hatay sınırındaki Toros Gübre Sanayii'ne, Adana ve Osmaniye Organize Sanayi Bölgelerine yakınlığı da Ceyhan'ın ekomisinde etkili rol oynar. == Nüfus == İlçeye bağlı; 112 mahalleden oluşmaktadır. == Mahalleler == Ceyhan'ın 112 mahallesinin 31'i merkezde bulunmaktadır. Merkez mahallelerinde 113.914 kişi (% 70,9) yaşamaktadır. En uzak mahallesi ise 40,5 km uzaklıktaki Günlüce mahallesidir. Merkez mahalleleri dışında nüfusu en fazla olan, 3.806 kişi ile Büyükmangıt mahallesidir. Ceyhan'ın nüfusu 2017 yılında % 0,28 artmıştırTÜİK 1 Şubat 2018 verileri Ceyhan ilçesinin mahallelerinin ilçeye uzaklığı, rakımı ve nüfusu Sıra Mahalle Km* Rakım Nüfus 2016TÜİK 31 Ocak 2017 verileri 2017 2018 2019 1 Adatepe Mah. 2,2 103 103 2 Altıocak Mah. 3,2 2.960 2.962 3 Aydemiroğlu Mah. 1,5 550 536 4 Belediye Evleri Mah. 3,3 6.500 6.380 5 Bota Mah. 2,1 2.277 2.202 6 Burhaniye Mah. 0,0 5.504 5.496 7 Büyükkırım Mah. 0,5 946 829 8 Civantayak Mah. 1,7 482 452 9 Cumhuriyet Mah. 1,7 10.282 10.792 10 Emek Mah. 4,9 2.487 2.394 11 Esentepe Mah. 5,4 3.162 3.193 12 Fatih Sultan Mehmet Mah. 2,4 4.819 4.670 13 Gazi Osman Paşa Mah. 2,3 6.528 6.439 14 Hürriyet Mah. 1,0 3.705 3.692 15 İnönü Mah. 3,2 1.879 1.887 16 İstiklal Mah. 2,8 9.615 10.077 17 Kaltakiye Mah. 1,5 921 852 18 Kelemeti Mah. 3,8 248 262 19 Konakoğlu Mah. 0,8 1.003 904 20 Koruklu Mah. 5,4 201 187 21 Küçükkırım Mah. 2,9 3.722 3.709 22 Mithat Paşa Mah. 1,0 3.995 4.066 4.159 4.201 23 Modernevler Mah. 2,9 1.288 1.253 24 Muradiye Mah. 1,5 2.430 2.307 25 Namık Kemal Mah. 1,8 14.836 16.064 26 Sarısakal Mah. 2,7 2.512 2.415 27 Şahin Özbilen Mah. 2,5 10.161 10.104 28 Şehit Hacı İbrahim Mah. 1,0 1.151 1.162 29 Türlübaş Mah. 1,5 1.017 1.046 30 Ulus Mah. 1,0 4.404 4.527 31 Yarsuat Mah. 2,9 3.065 2.952 Ceyhan (Merkez) 32 112.753 113.914 32 Adapınar Mah. 17,7 27 260 250 33 Ağaçlı Mah. 33,0 31 87 103 34 Ağaçpınar Mah. 11,7 43 236 232 35 Akdam Mah. 30,3 35 445 408 36 Altıgöz Mah. 26,0 31 180 169 37 Altıkara Mah. 13,8 21 72 67 38 Aydınlar Mah. 10,7 97 252 253 39 Azizli Mah. 19,9 70 337 306 40 Başören Mah. 26,3 178 1.580 1.547 41 Birkent Mah. 37,1 35 955 922 42 Burhanlı Mah. 34,5 44 311 282 43 Büyükburhaniye Mah. 12,7 65 124 125 44 Büyükmangıt Mah. 5,3 24 3.847 3.806 45 Camuzağılı Mah. 32,3 41 448 448 46 Ceyhanbekirli Mah. 26,4 33 137 149 47 Çakaldere Mah. 16,0 27 373 362 48 Çataklı Mah. 31,5 41 461 471 49 Çatalhüyük Mah. 26,0 34 210 216 50 Çevretepe Mah. 20,5 131 297 296 51 Çiçekli Mah. 14,1 61 49 56 52 Çiftlikler Mah. 6,9 34 358 353 53 Çokçapınar Mah. 13,9 37 309 317 54 Dağıstan Mah. 23,2 31 256 222 55 Değirmendere Mah. 10,0 59 346 353 56 Değirmenli Mah. 22,9 31 196 187 57 Dikilitaş Mah. 24,4 33 128 136 58 Dokuztekne Mah. 16,7 205 1.045 1.015 59 Doruk Mah. 25,1 92 2.052 1.988 60 Durhasandede Mah. 23,4 87 99 86 61 Dutlupınar Mah. 21,4 229 608 582 62 Ekinyazı Mah. 21,2 28 313 309 63 Elmagölü Mah. 20,0 30 279 355 64 Erenler Mah. 12,4 103 223 232 65 Gümürdülü Mah. 20,7 77 1.658 1.662 66 Gündoğan Mah. 25,7 109 214 222 67 Günlüce Mah. 40,5 33 237 225 68 Günyazı Mah. 15,8 33 306 309 69 Hamdilli Mah. 11,8 46 785 754 70 Hamidiye Mah. 20,5 146 75 69 71 Hamitbey Mah. 15,8 27 130 133 72 Hamitbeybucağı Mah. 16,0 26 433 417 73 Irmaklı Mah. 31,5 34 161 165 74 Isırganlı Mah. 18,0 81 317 310 75 İmran Mah. 15,7 115 343 348 76 İncetarla Mah. 9,3 27 350 344 77 İnceyer Mah. 27,0 29 131 128 78 İsalı Mah. 19,0 53 357 341 79 Karakayalı Mah. 15,0 27 241 234 80 Kılıçkaya Mah. 24,4 71 310 325 81 Kıvrıklı Mah. 10,7 48 738 722 82 Kızıldere Mah. 20,6 110 644 662 83 Köprülü Mah. 14,4 27 230 192 84 Körkuyu Mah. 11,1 26 613 591 85 Kösreli Mah. 30,6 31 1.202 1.148 86 Kurtkulağı Mah. 15,4 89 1.285 1.274 87 Kurtpınar Mah. 20,0 88 1.654 1.550 88 Kuzucak Mah. 22,0 44 553 516 89 Küçükburhaniye Mah. 11,1 33 90 91 90 Küçükmangıt Mah. 6,0 25 329 346 91 Mercimek Mah. 13,0 28 3.213 3.234 92 Mustafabeyli Mah. 26,5 38 1.680 1.767 93 Narlık Mah. 16,4 46 456 432 94 Sağırlar Mah. 16,0 167 133 135 95 Sağkaya Mah. 24,4 57 930 931 96 Sarıbahçe Mah. 24,6 31 360 363 97 Sarımazı Mah. 17,6 164 3.717 3.646 98 Selimiye Mah. 17,3 210 154 152 99 Sirkeli Mah. 8,1 31 516 480 100 Soğukpınar Mah. 15,0 145 352 332 101 Soysallı Mah. 23,8 80 837 835 102 Tatarlı Mah. 29,4 37 692 668 103 Tatlıkuyu Mah. 16,3 45 342 337 104 Toktamış Mah. 6,3 22 820 817 105 Tumlu Mah. 20,6 44 525 507 106 Üçdutyeşilova Mah. 26,0 50 547 534 107 Yalak Mah. 18,5 29 294 291 108 Yellibel Mah. 28,3 245 177 168 109 Yeniköynazımbey Mah. 14,2 28 248 254 110 Yeşilbahçe Mah. 19,1 27 542 533 111 Yeşildam Mah. 31,4 32 403 396 112 Yılankale Mah. 8,2 29 221 209 Ceyhan (Kırsal) 47.418 46.702 Ceyhan (İlçe) 160.171 160.616 * Km, Burhaniye Mahallesi'nde bulunan kaymakamlığa olan uzaklıktır. == Spor == === Spor KulüpleriTFF === Ceyhan'ın Futbol Bölgesel Amatör (BAL) liginde 2 takımı vardır. Takımın Adı Branşı 2016-2017 2017-2018 2018-2019 Ceyhanspor Futbol BAL BAL BAL Ceyhan Doğan Spor Futbol BAL xx xx ==Kardeş şehirler== * Sumgayıt, Azerbaycan == Yönetim == 19 Temmuz 1926'da ilçe yapılmış ve Cebelibereket (Osmaniye)vilayetine bağlanmış ve son olarak 3 Mayıs 1920 yılında çıkarılan kanunla adı Ceyhan olarak değitirilen ilçe 1 Hazirah 1933'te Osmaniye'nin ilçe haline getirilmesiyle Osmaniye'den ayrılarak Adana'ya bağlanmıştır. === Belediye başkanları === * Hülya Erdem 2021- * Kadir Aydar 2019-2021 *Ali Alper Boydak 2017-2019 * Alemdar Öztürk 2014-2017 * Hüseyin Sözlü 1999-2014 * Emin Civelek 1994-1999 * Mehmet Şerif Yiğit 1989-1994 * Mahir Alp Boydak 1984-1989 * Rifat Atik 1981-1983 * Şahin Özbilen 1963-1980 * Ökkeş Sabitoğlu 1955-1960 * Yusuf Mülayim 1954-1955 * Mustafa Akçalı 1952-1954 * Lütfi Başeğmez 1951 * Mustafa Aydar 1947-1950 * Sait Akman 1945-1946 * Hakkı Mete 1943-1944 * Arif Hikmet Özbilen 1941-1942 * Selahattin Sepici 1939-1940 * Hacı Ahmet Topsakal 1935-1938 * Rıfat Çetinsoy 1928-1932 * İbrahim Mete 1930-1931 * Selim Aytemur 1927 * Hacı Mücteba Yücekök 1926-1927 * Hasan Sağındık 1924-1925 * Mehmet Payaslı 1923-1924 == Tarihi ve ören yerleri == * Kurtkulağı Kervansarayı * Haydar Ağa Cami (Kurtkulağı) * Yılankale * Ulu Cami * Sirkeli Höyüğü * Muradiye Cami * Durhasandede Türbesi * Dumlu Kalesi == Önemli günler == * 6 Ocak 1922 Ceyhan'ın kurtuluşu == Ayrıca bakınız == * Bakü Tiflis Ceyhan Petrol Boru Hattı == Kaynakça == == Dış bağlantılar == * Ceyhan Kaymakamlığı * Ceyhan Belediyesi Kategori:Adana'nın ilçeleri