Zhou Hanedanı

Zhou Hanedanı (; Türkçe okunuşu: Cou); Çin tarihinde MÖ 1122'den MÖ 256 yılına kadar hüküm süren kraliyet hanedanı. Çin tarihindeki Zhou Hanedanı, diğer tüm hanedanlardan daha uzun süre hüküm sürmüştür. Bu hanedandan önce Çin'in yönetici hanedanı; Shang Hanedanı idi ve Çin Hanedanı'nı bu hanedan takip etmiştir. Zhou Hanedanı'nın Çin'i siyasî ve askerî kontrolü; önce MÖ 1046'dan MÖ 771'e kadar Ji () soyadı ile anılan hükümdarlar tarafından yönetilen Batı Çu hanedanı döneminde sağlanmıştır. Zhou Hanedanı liderleri, göstermelik yönetici olan kral (vang) olarak hüküm sürmekte iken merkezî, politik ve siyasî kontrol; İlkbahar ve Sonbahar Dönemi adı ile anılan MÖ 722-MÖ 481 arası dönemde kaybolması süreci devam etmiştir. Savaşan Devletler Çağı adıyla anılan bu dönemde Çin 170 küçük devlete bölünmüş; bu küçük devletler arasında meydana gelen savaş ve istilâlar yaşanmıştır. Bu "Savaşan Devletler Çağı" döneminde bile, MÖ 771'den MÖ 256'ya kadar Zhou Hanedanına bağlı Ji () soyadlı hükümdarlar tarafından yönetilen Doğu Çu devletini 500 yıl daha yönetmişlerdir. "Savaşan Devletler Çağı"; bu küçük devletlerden, ilk Çin İmparatoru kabul edilen Çin Şi Huang'nin yönettiği Çin Devleti'nin gücünü artırıp diğer savaşan devletleri kendi idaresi altına alarak MÖ 221'de Çin Hanedanı hakimiyeti altında Çin İmparatorluğu'nu kurması ile son bulmuştur. Fakat bu tarihten 31 yıl önce Çiu Hanedanı'nın zaten ismen Zhou Hanedanı kralı olan "Kral Nan"'ın hükmetme gücünün resmen son bulduğu kabul edilmektedir. Alman dil bilimcisi ve ırk bilimcisi olan Wolfram Eberhard'a göre, Chou hanedanı Türk kökenlidir.W. Eberhard, "Çin Tarihi", Ankara 1947, s.33. Yrd. Doç. Dr. Hasan Bahar: "Türkistan'ın coğrafi konumu ve ilkçağ kaynaklarına göre tarihi", s. 240. Şevket Koçsoy, "Türk Tarihi Kronojojisi", Türkler, C. I., Yeni Türkiye, Ankara, 2002, s. 73.Özkan Ezgi, Orta Asya'nın En Eski Kültürleri ve Çin Medeniyeti ile İlişkileri, C. I., Yeni Türkiye, Ankara, 2002, ss. 467 - 469.Emel Esin, İç Asya'da Milattan Önceki Bin Yılda Türklerin Atalarına Atfedilen Kültürler, C. I., Yeni Türkiye, Ankara, 2002, s. 498. Çu hanedani döneminde Çin'de demirin kullanımı başlamış, ayrıca birçoklarına göre Çin tunç eşya yapımı bu dönemde doruk noktasına ulaşmıştır. Hanedanı aynı zamanda yazının; antik hâlinden -ki bunun örnekleri Batı Çu tunç kitabelerinde bulunabilir- çağdaş yazım şeklinin başlangıcına, geç Muharip Devletler Dönemi'ndeki arkaik klerik yazı formuna doğru değişim geçirdiği dönemi de kapsamaktadır. Zhou Hanedanı döneminde, MÖ 6. yüzyılda, Çin felsefesinin kökenleri ortaya çıkmıştır. Daha sonraki nesillere etki edecek önemli Çin filozoflarından Konfüçyüs (Kong Fuzi, Konfüçyüscülüğün kurucusu) ve Laozi (Taoculuğun kurucusu) bu dönemde yaşamıştır. Yine bu dönemde ortaya çıkan diğer filozoflar, kuramcılar ve düşünce ekolleri şunlardır: Mozi (Mohizmin kurucusu), Mengzi (tanınmış bir Konfüçyüscü), (Çin Hanedanı temel felsefesi olan) Çin legalizminin gelişimine öncülük eden Şang Yang ve Han Feizi ve döneminin en önemli entelektüeli, Çin entelektüel yaşamının kendi dönemindeki merkezi olduğu ve hatta Mengzi gibi ikonik entelektüel figürlerden daha çok önem ve ün kazanmış olduğu iddia edilen XunziSchirokauer & Brown 2006. "A Brief history of Chinese civilization: second edition" Wadsworth, a division of Thomson Learning, pp.25-47. küçükresim|200px|Chou Hanedanı döneminde Çin == Zhou Hanedanı kralları == Şahsî ismi Tahttaki ismi Hükmettiği yıllar1 En yaygın kullanılan ismi Ji Fa 姬發 Wuwang 武王 MÖ 1046-MÖ 10431 Çu Vuvang (Chou Kralı Vu) Ji Song 姬誦 Chengwang 成王 MÖ 1042-MÖ 10211 Chou Chengwang (Chou Kralı Çeng) Ji Zhao 姬釗 Kangwang 康王 MÖ 1020-MÖ 9961 Chou Kangwang (Chou Kralı Kang) Ji Xia 姬瑕 Zhaowang 昭王 MÖ 995-MÖ 9771 Chou Zhaowang (Chou Kralı Zhao) Ji Man 姬滿 Muwang 穆王 MÖ 976-MÖ 9221 Chou Muwang (Chou Kralı Mu) Ji Yihu 姬繄扈 Gongwang 共王/龔王 MÖ 922-MÖ 9001 Chou Gongwang (Chou Kralı Gong) Ji Jian 姬囏 Yiwang 懿王 MÖ 899-MÖ 8921 Chou Yiwang (Chou Kralı Yi) Ji Pifang 姬辟方 Xiaowang 孝王 MÖ 891-MÖ 8861 Chou Xiaowang (Chou Kralı Xiao) Ji Xie 姬燮 Yiwang 夷王 MÖ 885-MÖ 8781 Chou Yiwang (Chou Kralı Yi) Ji Hu 姬胡 Liwang 厲王/剌王 MÖ 877-MÖ 8411 Chou Liwang (Chou Kralı Li) Gonghe (naiblik) 共和 MÖ 841-MÖ 828 Gonghe Ji Jing 姬靜 Xuanwang 宣王 MÖ 827-MÖ 782 Chou Xuanwang (Chou Kralı Xuan) Ji Gongsheng 姬宮湦 Youwang 幽王 MÖ 781-MÖ 771 Chou Youwang (Chou Kralı You) Batı Chou'nun sonu / Doğu Chou'nun başlangıcı Ji Yijiu 姬宜臼 Pingwang 平王 MÖ 770-MÖ 720 Chou Pingwang (Chou Kralı Ping) Ji Lin 姬林 Huanwang 桓王 MÖ 719-MÖ 697 Chou Huanwang (Chou Kralı Huan) Ji Tuo 姬佗 Zhuangwang 莊王 MÖ 696-MÖ 682 Chou Zhuangwang (Chou Kralı Zhuang) Ji Huqi 姬胡齊 Xiwang 釐王 MÖ 681-MÖ 677 Chou Xiwang (Chou Kralı Xi) Ji Lang 姬閬 Huiwang 惠王 MÖ 676-MÖ 652 Chou Huiwang (Chou Kralı Hui) Ji Zheng 姬鄭 Xiangwang 襄王 MÖ 651-MÖ 619 Chou Xiangwang (Chou Kralı Xiang) Ji Renchen 姬壬臣 Qingwang 頃王 MÖ 618-MÖ 613 Chou Qingwang (Chou Kralı Qing) Ji Ban 姬班 Kuangwang 匡王 MÖ 612-MÖ 607 Chou Kuangwang (Chou Kralı Kuang) Ji Yu 姬瑜 Dingwang 定王 MÖ 606-MÖ 586 Chou Dingwang (Chou Kralı Ding) Ji Yi 姬夷 Jianwang 簡王 MÖ 585-MÖ 572 Chou Jianwang (Chou Kralı Jian) Ji Xiexin 姬泄心 Lingwang 靈王 MÖ 571-MÖ 545 Chou Lingwang (Chou Kralı Ling) Ji Gui 姬貴 Jingwang 景王 MÖ 544-MÖ 521 Chou Jingwang (Chou Kralı Jing) Ji Meng 姬猛 Daowang 悼王 MÖ 520 Chou Daowang (Chou Kralı Dao) Ji Gai 姬丐 Jingwang 敬王 MÖ 519-MÖ 476 Chou Jingwang (Chou Kralı Jing) Ji Ren 姬仁 Yuanwang 元王 MÖ 475-MÖ 469 Chou Yuanwang (Chou Kralı Yuan) Ji Jie 姬介 Zhendingwang 貞定王 MÖ 468-MÖ 442 Chou Zhendingwang (Chou Kralı Zhending) Ji Quji 姬去疾 Aiwang 哀王 MÖ 441 Chou Aiwang (Chou Kralı Ai) Ji Shu 姬叔 Siwang 思王 MÖ 441 Chou Siwang (Chou Kralı Si) Ji Wei 姬嵬 Kaowang 考王 MÖ 440-MÖ 426 Chou Kaowang (Chou Kralı Kao) Ji Wu 姬午 Weiliewang 威烈王 MÖ 425-MÖ 402 Chou Weiliewang (Chou Kralı Weilie) Ji Jiao 姬驕 Anwang 安王 MÖ 401-MÖ 376 Chou Anwang (Chou Kralı An) Ji Xi 姬喜 Liewang 烈王 MÖ 375-MÖ 369 Chou Liewang (Chou Kralı Lie) Ji Bian 姬扁 Xianwang 顯王 MÖ 368-MÖ 321 Chou Xianwang (Chou Kralı Xian) Ji Ding 姬定 Shenjingwang 慎靚王 MÖ 320-MÖ 315 Chou Shenjingwang (Chou Kralı Shenjing) Ji Yan 姬延 Nanwang 赧王 MÖ 314-MÖ 256 Chou Nanwang (Chou Kralı Nan) Huiwang 惠王 MÖ 255-MÖ 249 Chou Huiwang² (Doğu Chou Kralı Hui) 2 Ji ailesinden asilzadeler, başkentleri Luoyang'ın Kin güçlerine düşüşünden sonra, Kral Hui'yi Kral Nan'ın varisi, yeni kral olarak açıklamışlardır. Bununla birlikte Chou direnişi kısa sürmüştür ve dolayısıyla genelde Chou Hanedanının son kralının Kral Nan olduğu kabul edilir. == Chou Hanedanı döneminden örnek sanat eserleri == Defang Ding.jpg|Tunç ritüel kabı, Batı Chou Hanedanı Da Ke ding.jpg|Tunç ritüel kabı, Batı Chou Hanedanı You with zigzag thunder pattern.jpg|You tunç ritüel kabı, Batı Chou Hanedanı Qizhong Hu.jpg|Qizhong Hu tunç ritüel kabı, Batı Chou Hanedanı Dou with an inland hunting scene.jpg|Av sahnesi betimlemeli Dou kabı, Doğu Chou Hanedanı Bo of Duke of Qin.jpg|Qin Dükünün bo kablarından biri, Doğu Chou Hanedanı Pu with openwork interlaced dragons design.jpg|Ejderha desenli pu kabı, Doğu Chou Hanedanı Bi with two dragons and grain pattern.jpg|Ejerhalı yeşim bi, Doğu Chou Hanedanı Freer 005.jpg|Doğu Chou Hanedanı'ndan tunç ding kabı Freer 007.jpg|Doğu Chou Hanedanı'ndan tunç çan Freer 009.jpg|Batı ve Doğu Chou Hanedanı tunç kapları Freer 028.jpg|Doğu Chou Hanedanı'ndan tunç ve gümüşten matara Freer 036.jpg|Doğu Chou Hanedanı'ndan tunç leğen Freer 032.jpg|Doğu Chou Hanedanından kuş şekilli, tunçtan şarap servis takımı Chinese silk, 4th Century BC.JPG|Nakışla süslenmiş ipek gaze kumaşından örtü detayı; MÖ 4. yüzyıl tarihli, Hubei'deki Chou dönemi mezarlarından. == Ayrıca bakınız == * == Kaynakça == Kategori:Çin tarihindeki devletler Kategori:Çin hanedanlıkları Kategori:MÖ 2. binyılda Çin'de kurulan oluşumlar Kategori:MÖ 11. yüzyılda kurulan oluşumlar Kategori:MÖ 256 Kategori:Asya'daki eski monarşiler Kategori:MÖ 3. yüzyılda varlığı sona eren bölgeler ve ülkeler