İsfahan

İsfahan (Farsça: ; ), İran'da İsfahan Eyaleti'nin yönetim merkezi olan şehir. Aynı zamanda ülkenin üçüncü büyük şehridir. Bu şehir Safevi ve Selçuklu döneminde başkent idi, bu nedenle söz konusu şehirde çok sayıda tarihi eser bulunmaktadır. Nüfusu 2016 yılına göre tahmini; 1.961.000'dir. İsfahan, İran'ın kavşak noktalarından biridir ve dünyanın en büyük şehirlerinden biriydi. Şehir, 1050 ile 1722 yılları arasında, özellikle de Safeviler altında 16. yüzyılda tarihte ikinci kez başkenti olduğu zaman çok gelişti. Bugün bile, geçmişteki o ihtişamını korumaktadır. Şehir, birçok güzel bulvarıyla, köprüleriyle, saraylarıyla, camileriyle ve minareleriyle İslami mimariyi yansıtmasından dolayı meşhurdur. == Tarih == İsfahan, Yontma Taş Devri'ne kadar dayanır. İranlı Medler buraya yerleşince, Aspandana adı altında Medler'in en önemli şehirlerinden biri olmuştur. M.S. 642'de Müslümanlar'ın eline geçti. Selçuklu hanedanının kurucusu Tuğrul Bey de 11. yüzyılın ortalarında İsfahan'ı başkent yaptı. Onun torunu Melikşah yönetiminde kent büyüyüp zenginleşti. Ünlü İsfahan Mescid-i Cuma'sının yapımına bu dönemde başlandı. Selçuklu hanedanının yıkılışından sonra İsfahan gerilemeye başladı. 13. yüzyılda kent, önce Moğollar, ardından da 1387 yılında Timur tarafından yağmalandı ve birçok insan katledildi. Coğrafi konumunun sonucu olarak, İsfahan şehri özellikle Safeviler altında tekrar gelişmeye başladı. Şah I. Abbas İsfahan'ı başkent yaptı ve 17. yüzyılın en büyük ve en güzel kentlerinden biri olarak yeniden inşa etti (1598). O dönemde birçok park, kütüphane ve cami inşa edildi. 1722'de Gılzailer (Peştunlar) uzun bir kuşatmanın ardından şehri ele geçirdi. Uzun yıllar bir harabe görünümünde kalan İsfahan'ın nüfusu da iyice azaldı. Rıza Şah Pehlevi döneminde (1925-1941) yeniden imarına başlanan kentte bir sanayi bölgesi oluşturuldu ve tarihsel yapıların birçoğu onarıldı. Bugün dahi ülkenin diğer bölgelerine nazaran çok daha temiz ve düzenli bir kent konumundadır. == İklim == == Kültür == İsfahan geleneksel İran mimarisine ait birçok esere ev sahipliği yapmaktadır. 17. yüzyılda yapılan ve dünyanın en büyük meydanlarından sayılan Nakş-ı Cihan Meydanı (İmam Humeyni Meydanı) Dünya Miras Listesi'ne alınmıştır. Zağros Dağları'ndan doğan ve İsfahan'ın içinden geçen Zayende Nehri'nin üzerindeki eski köprüler ve bu köprülerin içinde en ünlüsü olan ve adı 33 Gözlü Köprü anlamına gelen 300 metre uzunluğunda ve 14 metre genişliğindeki Siose Pol en ünlü mimari yapılardandır. Bunların dışında diğer tarihi mimari yapılar; 17. yüzyılda Şah Abbas tarından yaptırılan İmam Cami (Mescid-i İmam) ve Şeyh Lütfullah Camii ile Ali Kapu Sarayı (Ali kapu: Bâb-ı Âli) 6 katlı olup en ilgi çeken yeri 18 ince ve zarif sütun üzerinde yükselen terasıdır. == Kardeş şehirler == İsfahan'ın toplam 12 tane kardeş şehri var: * * * * * * * * * * * * == Resim galerisi == Vank_Kirche.jpg|Vank Katedrali Naghshe Jahan Square Isfahan modified2.jpg|Nakş-ı Cihan Meydanı. Chehel Sotoon.jpg|Gece ışıklandırılmış Çehel Sütun Sarayı. Plafond hasht behesht esfahan.jpg|Haşt Beheşet Sarayı içinden bir görüntü. Esfahan bazaar entrance.jpg|Büyük İsfahan Pazarı'nın girişi. Khaju Bridge, Isfahan.jpg|Hacı (Khaju) Köprüsü'nün gece görüntüsü. Sio se pol.jpg|Siosepol Köprüsü. Sheikh Lotf Allah Mosque2.jpg|Şeyh Lütfullah Camii. Masjed-e Shah.jpg|Mescid-i Şah'ın gece görüntüsü. Abbasi Hotel.jpg|Tarihî Abbasi Oteli'nin bahçesi Baptistère kelisa-e-vank esfahan.jpg|Yeni Culfa semtinde bulunan Vank Katedrali (Kelisa-e Vank / Vank Kilisesi) Vank Cathedral Isfahan taken by Elishka.jpg|Vank Katedrali Vank_Paintings.jpg|Vank Katedrali'nin içi == Kaynakça == == Dış bağlantılar == * İsfahan'ın resmî sitesi Kategori:İran'daki ostan merkezleri Kategori:İsfahan Eyaleti'ndeki şehirler Kategori:İsfahan Eyaleti'ndeki şehristan merkezleri Kategori:İsfahan Eyaleti'ndeki bahş merkezleri Kategori:İsfahan şehristanı'ndaki yerleşim birimleri