Meksika'nın yerli halkları

Meksika Kızılderilileri (İspanyolca Los indios de México ya da Los pueblos indígenas de México), Meksika'da yaşayan Kuzey Amerika Kızılderilileri grubunun Aridoamerika ile Mezoamerika Kızılderilileri kültür grubundan Kızılderili halkları. Yerli Meksikalıların sayısı Meksika Anayasası'nın 2. maddesinde bulunan siyasi kriterler kullanılarak değerlendirilir. Meksika'da ırka bağlı etnisite değil, kültüre bağlı etnisite sayımı yapılarak o etnisitenin dil, gelenek, inanç ve kültürü amaçlanırNational Commission for the Development of the Indigenous Peoples . Comisión Nacional para el Desarrollo de los Pueblos Indígenas (CDI) ile Ulusal İstatistik ve Coğrafya Enstitüsü verilerine göre, birçok farklı etnik gruptan 10.1 milyon (genel nüfusa oranı: % 9.8) Kızılderili vardır Defined as persons who live in a household where an indigenous language is spoken by one of the adult family members ("Criteria del hogar: De esta manera, se establece, que los hogares indígenas son aquellos en donde el jefe y/o el cónyuge y/o padre o madre del jefe y/o suegro o suegra del jefe hablan una lengua indígena y también aquellos que declararon pertenecer a un grupo indígena." )AND persons who speak an indigenous language but who do not live in such a household (Por lo antes mencionado, la Comisión Nacional Para el Desarrollo de los Pueblos Indígenas de México (CDI) considera población indígena (PI) a todas las personas que forman parte de un hogar indígena, donde el jefe(a) del hogar, su cónyuge y/o alguno de los ascendientes (madre o padre, madrastra o padrastro, abuelo(a), bisabuelo(a), tatarabuelo(a), suegro(a)) declaro ser hablante de lengua indígena. Además, también incluye a personas que declararon hablar alguna lengua indígena y que no forman parte de estos hogares ). Meksika'da Instituto Nacional de Lenguas Indígenas tarafından korunup kollanan 68 dil grubu (agrupaciones lingüísticas) ve 364 yerli dil/lehçe (variantes lingüísticas) bulunurINALI : Catálogo de las Lenguas Indígenas Nacionales , Variantes lingüísticas de México con sus autodenominaciones y referencias geoestadísticas. Kızılderililer ile Avrupalı göçmen yerleşimciler arasında 1519–1933 yıllarında aralıklı olarak asırlara yayılan savaşlar silsilesine Meksika Kızılderili savaşları adı verilir. == Diller == Meksika'da 11 dil ailesinde (familias lingüísticas) toplanan 68 dil grubuna (agrupaciones lingüísticas) ait 364 yerli dil/lehçenin (variantes lingüísticas) araştırılması Instituto Nacional de Lenguas Indígenas tarafından yapılırINALI [Instituto Nacional de Lenguas Indígenas] (14 January, 2008). Catálogo de las lenguas indígenas nacionales: Variantes lingüísticas de México con sus autodenominaciones y referencias geoestadísticas . Dil aileleri ve buna bağlı dil grupları: # Algonkin-Yurok dilleri: Kikapuca # Uto-Aztek dilleri: Güney Tepehuancası, Huiçolca, Koraca, Kuzey Tepehuancası, Mayoca, Nahuatlca, Papagoca Pimaca, Tarahumaraca, Varihoca # Yuma-Koçimi dilleri: Kilivaca, Kukapaca, Kumeyayca, Paypayca, Tipayca # Seri dilleri: Serice # Oto-Mange dilleri: Amuzgoca, Çatinoca, Çinantekçe, Çoçoltekçe, İşkatekçe, Kuikatekçe, Matlatzinkaca, Mazahuaca, Mazatekçe, Miştekçe, Otomice, Pamece, Popolokaca, Tlahuikaca, Tlapanekçe, Trikice, Yonaz Çiçimekacası # Maya dilleri: Akatekçe, Avakatekçe, Çuhça, Çolca, Hakaltekçe, İşilce, Kakçikelce, Kanhobalca, Kekçice, Kiçece, Lakandonca, Mamca, Moçoca, Tabasco Çontalcası, Tektitekçe, Toholabalca, Tzeltalca, Tzotzilce, Vastekçe, Yukatek Mayacası # Totonak- Tepehua dilleri: Tepehuaca, Totonakça # Taraska dilleri: # Mihe-Zoke dilleri: Ayapanekçe, Mihe dilleri, Olutekçe, Sayultekçe, Sierra Popolukacası, Texistepec Popolukacası, Zoke dilleri # Tekistlatek dilleri: Oaxaca Çontalcası # Huavece == Halklar == ===100.000 den fazla nüfusu sahip olanlar=== 100.000 den fazla nüfusu sahip olanlar | 100.000 den fazla nüfusu sahip olanlar | 100.000 den fazla nüfusu sahip olanlar | Etnik Nüfus Anadil¹ Nahuatl (Nāhuatlācah) 2,445,969 1,659,029 Yukatek Mayaları (Maya’wiinik) 2,475,575 892,723 Zapotekler (Binizaa) 777,253 505,992 Miştekler (Tu'un savi) 726,601 510,801 Otomiler (Hñähñü) 646,875 327,319 Totonaklar (Tachiwin) 411,266 271,847 Tzotziller (Batzil k'op) 406,962 356,349 Tzeltalar (K'op o winik atel) 384,074 336,448 Mazahualar (Hñatho) 326,660 151,897 Mazatekler (Ha shuta enima) 305,836 246,198 Vastekler (Téenek) 296,447 173,233 Çollar (Winik) 220,978 189,599 Çinantekler (Tsa jujmí) 201,201 152,711 Purepeçalar (P'urhépecha) 202,884 136,388 Mişeler (Ayüükjä'äy) 168,935 135,316 Tlapanekler (Me'phaa) 140,254 119,497 Tarahumaralar (Rarámuri) 121,835 87,721 Source: CDI (2000) Source: CDI (2000) Source: CDI (2000) ¹Number of indigenous peoples that still speak their Indigenous language ===20.000 den fazla ve 100.000 den az nüfusu sahip olanlar=== 20.000 den fazla ve 100.000 den az nüfusu sahip olanlar 20.000 den fazla ve 100.000 den az nüfusu sahip olanlar 20.000 den fazla ve 100.000 den az nüfusu sahip olanlar Etnik Nüfus Anadil1 Mayolar (Yoreme) 91,261 60,093 Zokeler (O'de püt) 86,589 34,770 Çontallar (Yokot) 79,438 43,850 Popolukalar (Tuncápxe) 62,306 44,237 Çatinolar (Cha'cña) 60,003 47,762 Amuzgolar (Tzañcue) 57,666 48,843 Toholaballar (Tojolwinik) 54,505 44,531 Huiçollar (Wixárika) 43,929 36,856 Tepehuanlar (O'dami) 37,548 30,339 Trikeler (Tinujéi) 29,018 24,491 Popolokalar 26,249 18,926 Koralar (Nayeeri) 24,390 19,512 Mameler (Qyool) 23,812 8,739 Yakiler (Yoeme) 23,411 15,053 Cuicateco (Nduudu yu) 22,984 15,078 Huaveler (Ikoods) 20,528 16,135 Kaynak: CDI (2000) Kaynak: CDI (2000) Kaynak: CDI (2000) ¹Number of indigenous peoples that still speak their Indigenous language === 20.000 den az nüfusa sahip olanlar === 20.000 den az nüfusa sahip olanlar küçükresim|400px 20.000 den az nüfusa sahip olanlar küçükresim|400px 20.000 den az nüfusa sahip olanlar küçükresim|400px Etnik Nüfus Anadil1 Tepehualar (Hamasipini) 16,051 10,625 Kanhoballar (K'anjobal) 12,974 10,833 Chontal of Oaxaca (Slijuala sihanuk) 12,663 5,534 Pame (Xigüe) 12,572 9,768 Chichimeca Jonaz (Uza) 3,169 1,987 Guarijío (Makurawe) 2,844 1,905 Çuhlar 2,719 2,143 Chocho (Runixa ngiigua) 2,592 1,078 Tacuate 2,379 2,067 Ocuiltec (Tlahuica) 1,759 522 Pima Bajo 1,540 836 Hakaltekler (Abxubal) 1,478 584 Kekçiler (K'ekchí) 987 835 Lakandonlar (Hach t'an) 896 731 Ixcatec 816 406 Seriler (Comcáac) 716 518 Kiçeler (Quiché, Q'iché) 524 286 Motocintleco (Qatok) 692 186 Kakçikeller (K'akchikel) 675 230 Paipai (Akwa'ala) 418 221 Tohono O'odham (Papago) 363 153 Cucapá (Es péi) 344 206 Kumiai (Ti'pai) 328 185 Kikapular (Kikapooa) 251 144 Koçimiler (Laymón, mti'pá) 226 96 İşiller 224 108 Kilivalar (Ko'lew) 107 55 Avakatekler 59 27 Diğerleri2 728 337 2 dahil: Opatalar, Soltec ve Papabuco 2 dahil: Opatalar, Soltec ve Papabuco 2 dahil: Opatalar, Soltec ve Papabuco Kaynak: CDI (2000) Kaynak: CDI (2000) Kaynak: CDI (2000) ¹Number of indigenous peoples that still speak their Indigenous language == Ayrıca bakınız == *Instituto Nacional de Lenguas Indígenas *Meksika Kızılderili katliamları == Kaynakça == == Dış bağlantılar == * Comision Nacional para el Desarrollo de los Pueblos Indigenas * Consejo Nacional de Poblacion * Instituto Nacional de Estadistica y Geografia