Balina ve yunuslar listesi

Balinalar ya da Latince adıyla Cetacea infra takımı içinde plasentalı deniz memelileri olan balinalar, yunuslar ve musurları barındırır. Bu infra takımın tüm günümüz üyeleri tamamen su içinde yaşamaya adapte olmuştur. Çoğu açık okyanuslarda yaşarken az sayıda üyesi nehirlerde ve haliçlerde yaşar. Bu hayvanlar üremek için çiftleşmeyi, doğumu, yavrularını emzirmeyi ve beslenmeyi tamamen sualtında gerçekleştirirler. Boyutları 1,4 m. boyunda ve 54 kg. ağırlığındaki körfez muturundan aynı zamanda bugüne kadar yaşamış en büyük hayvan olduğu düşünülen 29,9 m. boyunda ve 190 ton ağırlığında mavi balinaya kadar bir yelpaze içindedir. Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği (IUCN) tarafından bu infra takım için on dört familya, 39 cins ve 90'dan fazla tür tanınmaktadır. IUCN tarafından bu türlerden ikisi kritik tehlikedeki türler, yedisi tehlikedeki türler, altısı hassas türler, beşi neredeyse tehdit altındaki türler arasında listelenirken yirmi ikisi asgari endişe altında görülmekte ve kırk beşi hakkında yeterli veri yoktur, ayrıca üç tür henüz değerlendirilmemiştir. Balinalar, ince ve uzun aerodinamik bir gövdeye, kürek şeklinde ön uzuvlara ve evrim sonucu değişmiş arka uzuvlara sahip olan deniz memelileridir. Kuyrukları itmeye yardımcı olacak şekilde yassılaşmıştır. Akciğerleri vardır ve düzenli olarak su yüzüne çıkıp kafataslarının tepesinde yer alan ve bir nevi değişiklik geçirmiş burun deliği sayılabilecek solunum deliklerinden hava solumak zorundadırlar. Balinalar çift toynaklılar (Artiodactyla) ile birlikte Cetartiodactyla takımında sınıflandırılırlar. Daha önceleri kendi takımları olan ama şimdi infra takım olan Cetacea takımı içinde yer almaktaydılar. Dişli balinalar (Odontoceti) ve dişsiz balinalar (Mysticeti) olarak iki alt gruba ayrılırlar. Bu iki alt grup önceden alt takım iken artık parvo takım olarak sınıflandırmaya alınmıştır. Yaşayan 90 türü vardır (soyu tükendiğine inanılan Çin nehir yunusu da dahil olmak üzere). Ayrıca çok sayıda soyu tükenmiş balina ve yunus kaydedilmiştir ancak burada listelenmemiştir. Burada yakın zamanlarda keşfedilen yeni türler dahil olmak üzere yalnızca bilinen ve yaşayan türler listelenmiştir. Balina ve yunuslar Dünya okyanuslarında yaygın olarak bulunmaktadırlar ancak dişsiz balinaların bazıları belirli çevreleri tercih ederler. Dişsiz balinaların çoğu Kuzey ve Güney Yarımkürenin soğuk sularında yaşar ve doğurmak için ekvatorun sıcak sularına göç ederler. Dişli balinaların çoğu balık ve kalamar ile beslenir ancak katil balina gibi az sayıda türü yüzgeçayaklılar gibi memelilerle beslenir. Gri balinalar dipte yaşayan yumuşakçalarla beslenmek üzerine uzmanlaşmıştır. Erkekler her yıl birkaç dişi ile çiftleşir ancak dişiler yalnızca iki ila üç yılda bir çiftleşir. Yavrular genel olarak bahar ve yaz aylarında doğar ve dişiler yavruları büyütmekten tek başına sorumludur. Bazı türlerin anneleri çok uzun süre boyunca beslenmeden yavrularını emzirirler. Bazı balinalar çeşitli sesler çıkarabilirler, en bilineni kambur balinaların şarkılarıdır. Asıl olarak yunuslar olmak üzere bazı türleri çok sosyaldirler ve sürüleri binlerce bireyden oluşabilir. Bir zamanlar balinalardan elde edilen ürünler için amansızca avlanmaktaydılar ancak artık uluslararası yasalarla korunmaktadırlar. Bazı türlerinin yüksek derecede zekâya sahip olduğu düşünülür. American Association for the Advancement of Science'ın 2012 toplantısında balina ve yunuslar insan olmayan bireyler olarak listelenerek balina ve yunus hakları konusunda destek tekrarlanmıştır. Buzul balinaları 450'nin altına düşen populasyonlarıyla yirminci yüzyılda neredeyse soyları tükenmiş ve setologlar tarafından işlevsel olarak soyu tükenmiş olarak listelenmiştir. En son 2004 yılında görülen Çin nehir yunusu da Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği (IUCN) tarafından ilevsel olarak soyu tükenmiş sayılmaktadır. Balina avcılığının yanı sıra balık ağlarına takılma ve deniz kirliliği gibi tehditlerle karşı karşıyadırlar. Balinaların eti, yağı ve balina çubuğu geleneksel olarak Arktiklerde yaşayan yerli halklar tarafından kullanılmıştır. Herman Melville'in Moby Dick adlı büyük beyaz balinası gibi balina ve yunuslar sıklıkla edebiyat ve filmlerde kullanılan bir temadır. Bazı yunus türleri esaret altında tutularak çeşitli oyunlar yapmak üzere eğitilirler ancak esaret altında üremeleri başarısızdır. Balina gözleme dünya çapında bir turizm şekli olmuştur. ==Listeleme kuralları== ===Türkçe adı=== Türlerin Türkçe adı Türkçe kaynaklarda geçtiği durumlarda verilmiştir. Türkçe kaynaklarda adı geçmeyen türler için boş bırakılmıştır. ===Korunma durumu=== Korunma durumu kodları IUCN Nesli Tükenme Tehlikesi Altında Olan Türlerin Kırmızı Listesi'nin 2016-2 versiyonuna göre verilmiştir. ===Tahminî küresel populasyonu=== Bulunan tahminî küresel populasyonu listelendiğinde aksi belirtilmediği takdirde IUCN Nesli Tükenme Tehlikesi Altında Olan Türlerin Kırmızı Listesi'nin 2016-2 versiyonundan alınmıştır. == Mysticeti : Dişsiz balinalar == Dişsiz balinaların özelliği, diş yerine üst çenelerinde iki sıra dizili olan ve suyu süzerek besin toplamaya yarayan balina çubuğu denen boynuzsu yapılara ve iki solunum deliğine sahip olmalarıdır. Bu özellikleri ile balinalar takımının diğer alt takımı dişli balinalardan (Odonteceti) ayrılırlar. Yaşayan dişsiz balinalar türlerinin yalnızca embriyo aşamasında dişleri bulunur ve bu dişler doğumdan önce kaybolur. Mysticeti takımının fosillerinde balina çubuğunun gelişmesinden önce dişleri olduğu gözlemlenmiştir. === Balaenidae familyası : Gerçek balinagiller=== Gerçek balinagiller (Balaenidae) familyasında iki cins ve dört tür balina bulunur. Tüm gerçek balinagillerin karınları ve çeneleri düzdür, karınlarında oluklar bulunmaz. Belirgin bir kafa yapıları vardır, ağızlarının üstü gaga şeklinde kıvrıktır ve altı eğiktir. Alt dudakları ağızlarının yanlarını ve gagalarını kaplar. Üst çenelerinde diş yerine uzun ve dar, elastik balina çubuğu bulunur. Cins Balaena Linnaeus, 1758 \- 1 tür Türkçe adı Bilimsel adı Korunma durumu Tahminî küresel populasyonu Dağılımı Boyutu Resim Grönland balinası Balaena mysticetus Linnaeus, 1758 10.000'in üzerinde 150px 150px 60 ton 150px Cins Eubalaena Gray, 1864 \- 3 tür Türkçe adı Bilimsel adı Korunma durumu Tahminî küresel populasyonu Dağılımı Boyutu Resim Buzul balinası Eubalaena glacialis Müller, 1776 300-350 150px 150px 40-80 ton 150px Kuzey Pasifik gerçek balinası Eubalaena japonica Lacépède, 1818 404-2,108 150px 150px 60-80 ton 150px Güney gerçek balinası Eubalaena australis Desmoulins, 1822 7.500 150px 150px 40-80 ton 150px === Balaenopteridae familyası : Oluklu balinagiller=== Oluklu balinagiller, iki cins içinde sınıflandırılan dokuz türüyle dişsiz balinaların en büyük grubunu oluşturur. Bu grubun içinde, yaklaşık 150 tona varan ağırlığıyla yaşayan en büyük hayvan olan mavi balina da bulunur. Diğer iki tür balina kolaylıkla 50 ton ağırlığı geçer ve grubun en küçüğü olan Minke balinası bile 9 tona ulaşır. Bu balinalar için kullanılan rorqual adı Norveççe "izli balina" anlamına gelen sözcükten gelir: Bu familyada bulunan tüm balinalarda ağzın altından göbek bölümüne kadar giden uzunlamasına deri katları bulunur ancak kuzey balinasında bu yarıklar daha kısadır. Bu deri katlarının beslenme sırasında ağzın muazzam bir şekilde genişlemesine yaradığı anlaşılmıştır. Tüm rorqualların karın bölgesinde, yalnızca bu familyada görülen oluklar bulunur. Ayrıca sırt yüzgeçleri, geniş ve yumuşak kıvrımlı bir gagaları ve kısa balina çubukları bulunur. Alt familya Balaenopterinae - 1 cins, 7 tür Cins Balaenoptera - 8 tür Türkçe adı Bilimsel adı Korunma durumu Tahminî küresel populasyonu Dağılımı Boyutu Resim Antarktika minke balinası Balaenoptera bonaerensis Burmeister, 1867 515.000 150px 150px 6-10 ton 150px Bayağı minke balinası, Minke balinası Balaenoptera acutorostrata Lacépède, 1804 182.000 150px 150px 6-11 ton 150px Bryde balinası Balaenoptera edeni Anderson, 1879 90.000–100.000 150px 150px 14-30 ton 150px Kuzey balinası, Sei balinası Balaenoptera borealis Lesson, 1828 57.000 150px 150px 20-25 ton 150px Mavi balina, Gök balina Balaenoptera musculus Linnaeus, 1758 10.000-25.000 150px 150px 72-136 ton 150px Oluklu balina, Fin balinası, Çatal kuyruklu balina Balaenoptera physalus Linnaeus, 1758 100.000 150px 150px 30-80 ton 150px Balaenoptera omurai Wada et al., 2003 Bilinmiyor Bilinmiyor 150px Alt familya Megapterinae - 1 cins, 1 tür Cins Megaptera Gray, 1846 \- 1 tür Türkçe adı Bilimsel adı Korunma durumu Tahminî küresel populasyonu Dağılımı Boyutu Resim Kambur balina Megaptera novaeangliae Borowski, 1781 80.000 150px 150px 25-30 ton 150px === Cetotheriidae familyası: Cüce gerçek balina === Cüce gerçek balina, gerçek balinalar ile birçok özelliği paylaşır ancak ayırt edici çene yapıları ve sırt yüzgeçleri ile gerçek balinalardan ayrılır. Cüce gerçek balinanın kafası gövdesinin ¼’ünden daha fazla değildir ama gerçek balinaların kafaları vücutlarının yaklaşık ⅓’üdür. Cins Caperea Gray, 1864 \- 1 tür Türkçe adı Bilimsel adı Korunma durumu Tahminî küresel populasyonu Dağılımı Boyutu Resim Cüce gerçek balina, Pigme gerçek balina, Küçük gerçek balina Caperea marginata Gray, 1846 Bilinmiyor 150px 150px 3-3,5 ton 150px === Eschrichtiidae familyası: Gri balina === Gri balina, gerçek balinalar ve çatal kuyruklu balinalardan yeteri kadar farklı olduğu için yalnızca kendisinin bulunduğu bir familyada sınıflandırılmıştır. Gri balina bentos yiyen tek dişsiz balinadır, sığ denizlerin dip çamurlarından küçük organizmaları süzer. Gebelik dönemleri de dişsiz balinalarda pek görülmeyecek şekilde bir yılın üzerindedir. Cins Eschrichtius - 1 tür Türkçe adı Bilimsel adı Korunma durumu Tahminî küresel populasyonu Dağılımı Boyutu Resim Gri balina, Boz balina Eschrichtius robustus Lilljeborg, 1861 26.000 150px 150px 15-40 ton 150px == Odontoceti : Dişli balinalar== Dişli balinalar (Odontoceti), balinaların bir parvo takımını oluşturur. Adından anlaşılacağı gibi, balina çubuğu yerine dişleri vardır. Dişli balinalar etkin avcılardır ve balık, kalamar ve bazen deniz memelileri ile beslenirler. === Delphinidae familyası : Yunusgiller (Okyanus yunusları) === Okyanus yunusları, balinaların yunusgiller (Delphinidae) familyasındandır. Balina ve liman yunusları ile akrabadır. Adından anlaşılacağı üzere bu yunuslar, nehir yunuslarının aksine açık denizlerde bulunur ancak Irrawaddy yunusu gibi bazı türleri kıyılarda ya da nehirlerde yaşar. Yunusgiller familyasının aralarında katil balinanın da bulunduğu altı büyük türüne yunus yerine balina adı verilir. Yunusgillerin, musurgillerin aksine gagaları çok belirgindir, iki ya da daha fazla servikal omurları birbirine bütünleşmiştir ve üst çenelerinde 20 çift ya da daha çok sayıda diş bulunur. Hiçbiri 4 metreden uzun değildir. Cins Cephalorhynchus Gray, 1846 \- 4 tür Türkçe adı Bilimsel adı Korunma durumu Tahminî küresel populasyonu Dağılımı Boyutu Resim Alaca yunus, Commerson yunusu Cephalorhynchus commersonii Lacépède, 1804 3.400 150px 150px 35-60 kilogram 150px Benguela yunusu, Heaviside yunusu Cephalorhynchus heavisidii Gray, 1828 Bilinmiyor 150px 150px 40-75 kilogram 150px Beyaz başlı yunus, Hector yunusu Cephalorhynchus hectori Van Beneden, 1881 (alt türü Cephalorhynchus hectori maui ) 2.000–2.500 (alt türü C. h. maui 2012'de 55 birey) 150px 150px 35-60 kilogram 150px Kara yunus, Şili yunusu Cephalorhynchus eutropia Gray, 1846 Bilinmiyor 150px 150px 60 kilogram 150px Cins Steno - 1 tür Türkçe adı Bilimsel adı Korunma durumu Tahminî küresel populasyonu Dağılımı Boyutu Resim Pürüzlü dişli yunus Steno bredanensis G. Cuvier, 1828 150.000 150px 150px 100-135 kilogram 150px Cins Sousa - 4 tür Türkçe adı Bilimsel adı Korunma durumu Tahminî küresel populasyonu Dağılımı Boyutu Resim Atlantik kambur yunusu Sousa teuszii Kükenthal, 1892 Bilinmiyor 150px 150px 100-150 kilogram Hint kambur yunusu Sousa plumbea Cuvier, 1829 Bilinmiyor 150px 150px 150-200 kilogram Pasifik kambur yunusu Sousa chinensis Osbeck, 1765 Bilinmiyor 150px 150px 250-280 kilogram 150px Sousa sahulensis Jefferson & Rosenbaum, 2014 Bilinmiyor Cins Sotalia - 2 tür Türkçe adı Bilimsel adı Korunma durumu Tahminî küresel populasyonu Dağılımı Boyutu Resim Haliç yunusu, Tucuxi Sotalia fluviatilis Gervais & Deville, 1853 Bilinmiyor 150px Taralı alan 150px 35-45 kilogram 150px Sotalia guianensis Van Bénéden, 1864 Bilinmiyor 150px Renkli alan 150px 35-45 kilogram 150px Cins Tursiops - 3 tür Türkçe adı Bilimsel adı Korunma durumu Tahminî küresel populasyonu Dağılımı Boyutu Resim Afalina Şişe burunlu yunus Tursiops truncatus Montagu, 1821 Bilinmiyor 150px 150px 150-650 kilogram 150px Hint-Pasifik şişe burunlu yunusu Tursiops aduncus Ehrenberg, 1833 Bilinmiyor 150px 230 kilogram 150px Tursiops australis Charlton-Robb et al., 2011 Bilinmiyor 150px Cins Stenella Gray, 1866 \- 5 tür Türkçe adı Bilimsel adı Korunma durumu Tahminî küresel populasyonu Dağılımı Boyutu Resim Atlantik benekli yunusu Stenella frontalis Cuvier, 1829 100.000 150px 150px 100 kilogram 150px Atlantik dönücü yunusu Stenella clymene Gray, 1846 Bilinmiyor 150px 150px 75-80 kilogram 150px Çizgili yunus Stenella coeruleoalba Meyen, 1833 2.000.000 150px 150px 100 kilogram 150px Dönücü yunus Stenella longirostris Gray, 1828 Bilinmiyor 150px 150px 90 kilogram 150px Pantropik benekli yunusu Stenella attenuata Gray, 1846 3.000.000 150px 150px 100 kilogram 150px Cins Delphinus - 3 tür Türkçe adı Bilimsel adı Korunma durumu Tahminî küresel populasyonu Dağılımı Boyutu Resim Arap bayağı yunusu Delphinus tropicalis van Bree, 1971 Bilinmiyor 150px 65–105 kilogram 150px Tırtak Yunus Delphinus delphis Linnaeus, 1758 Bilinmiyor 150px 150px 70-110 kilogram 150px Uzun burunlu bayağı yunus Delphinus capensis Gray, 1828 Bilinmiyor 150px 150px 70-110 kilogram Cins Lagenodelphis - 1 tür Türkçe adı Bilimsel adı Korunma durumu Tahminî küresel populasyonu Dağılımı Boyutu Resim Sarawak yunusu, Fraser yunusu Lagenodelphis hosei Fraser, 1956 Bilinmiyor 150px 150px 209 kilogram 150px Cins Lagenorhynchus Gray, 1846 \- 6 tür Türkçe adı Bilimsel adı Korunma durumu Tahminî küresel populasyonu Dağılımı Boyutu Resim Atlantik beyaz yanlı yunusu Lagenorhynchus acutus Gray, 1828 200.000 – 300.000 150px 150px 235 kilogram 150px Beyaz gagalı yunus Lagenorhynchus albirostris Gray, 1846 100.000 150px 150px 180 kilogram 150px Gölgeli yunus Lagenorhynchus obscurus Gray, 1828 Bilinmiyor 150px 150px 100 kilogram 150px Kum saati yunusu Lagenorhynchus cruciger Quoy & Gaimard, 1824 140.000 150px 150px 90-120 kilogram 150px Pasifik beyaz yanlı yunusu Lagenorhynchus obliquidens Gill, 1865 1.000.000 150px 150px 85-150 kilogram 150px Siyah çeneli yunus, Peale yunusu Lagenorhynchus australis Peale, 1848 Bilinmiyor 150px 150px 115 kilogram 150px Cins Lissodelphis - 2 tür Türkçe adı Bilimsel adı Korunma durumu Tahminî küresel populasyonu Dağılımı Boyutu Resim Güney gerçek balina yunusu Lissodelphis peronii Lacépède, 1804 Bilinmiyor 150px 150px 60-100 kilogram 150px Kuzey gerçek balina yunusu Lissodelphis borealis Peale, 1848 400.000 150px 150px 115 kilogram 150px Cins Grampus - 1 tür Türkçe adı Bilimsel adı Korunma durumu Tahminî küresel populasyonu Dağılımı Boyutu Resim Boz yunus, Risso yunusu Grampus griseus G. Cuvier, 1812 Bilinmiyor 150px 150px 300 kilogram 150px Cins Peponocephala - 1 tür Türkçe adı Bilimsel adı Korunma durumu Tahminî küresel populasyonu Dağılımı Boyutu Resim Elektra balinası Yuvarlak başlı yunus Peponocephala electra Gray, 1846 Bilinmiyor 150px 150px 225 kilogram 150px Cins Feresa - 1 tür Türkçe adı Bilimsel adı Korunma durumu Tahminî küresel populasyonu Dağılımı Boyutu Resim Cüce katil balina Feresa attenuata Gray, 1875 Bilinmiyor 150px 150px 160-350 kilogram 150px Cins Pseudorca - 1 tür Türkçe adı Bilimsel adı Korunma durumu Tahminî küresel populasyonu Dağılımı Boyutu Resim Yalancı katil balina Pseudorca crassidens Owen, 1846 Bilinmiyor 150px 150px 1,5-2 ton 150px Cins Orcinus - 1 tür Türkçe adı Bilimsel adı Korunma durumu Tahminî küresel populasyonu Dağılımı Boyutu Resim Katil balina Orcinus orca Linnaeus, 1758 100.000 150px 150px 4.5 ton 150px Cins Globicephala - 2 tür Türkçe adı Bilimsel adı Korunma durumu Tahminî küresel populasyonu Dağılımı Boyutu Resim Kısa yüzgeçli pilot balina Globicephala macrorhyncus Gray, 1846 Bilinmiyor 150px 150px 1-3 ton 150px Uzun yüzgeçli pilot balina Globicephala melas Traill, 1809 Bilinmiyor 150px 150px 3-3,5 ton 150px Cins Orcaella Gray, 1866 \- 2 tür Türkçe adı Bilimsel adı Korunma durumu Tahminî küresel populasyonu Dağılımı Boyutu Resim Irrawaddy yunusu Orcaella brevirostris (Owen in Gray, 1866) Bilinmiyor 150px 150px 130 kilogram 150px Orcaella heinsohni Beasley, Robertson & Arnold, 2005 Bilinmiyor 150px 150px 130–145 kilogram 150px === Monodontidae familyası : Beyaz balinagiller (Deniz gergedanı ve Beyaz balina) === Beyaz balinagiller (Monodontidae) familyasında iki sıra dışı balina türü bulunur: Erkeklerinin uzun bir boynuzu bulunan deniz gergedanı ve beyaz balina. Beyaz balinagillerde sırt yüzgecinin yerine gövdenin orta noktasının hemen ardında sert bir çıkıntı yer alır. Bu büyük bir olasılıkla buzun altında yüzmenin getirdiği bir adaptasyondur. Yan yüzgeçler küçük ve uçları yuvarlaktır. Hemen hemen tüm servikal omurlar birbirine kaynaşmamıştır, dolayısıyla kafanın gövdenden bağımsız dönmesi mümkündür. Hiçbirinde boğaz oyukları yoktur. Cins Monodon - 1 tür Türkçe adı Bilimsel adı Korunma durumu Tahminî küresel populasyonu Dağılımı Boyutu Resim Deniz gergedanı Monodon monoceros Linnaeus, 1758 25.000 150px 150px 900-1.500 kilogram 150px Cins Delphinapterus - 1 tür Türkçe adı Bilimsel adı Korunma durumu Tahminî küresel populasyonu Dağılımı Boyutu Resim Beyaz balina, Beluga Delphinapterus leucas Pallas, 1776 100.000 150px 150px 1,5 ton 150px === Phocoenidae familyası : Musurgiller === Musurgiller familyasında yer alan balina türleri okyanus yunuslarından farklıdır. Liman yunusları dişleri düzleşmiş iken okyanus yunuslarının dişleri koniktir. Liman yunusları, okyanus yunuslarından daha fazla sayıda yavruyu daha kısa zamanda büyütürler. Altı türün tamamının da yan yüzgeçleri küçüktür, gagaları yoktur ve küt burunludurlar. Hepsinin alt ve üst çenesinde en az 11 çift diş bulunur. Liman yunuslarının yedi türü okyanusta ama kıyı yakınlarında yaşar. En iyi tanınan türü Kuzey Yarımküre’nin tamamında bulunan bayağı musurdur. Cins Neophocaena - 2 tür Türkçe adı Bilimsel adı Korunma durumu Tahminî küresel populasyonu Dağılımı Boyutu Resim Sırt yüzgeçsiz liman yunusu Neophocaena phocaenoides Cuvier, 1829 Bilinmiyor 150px 150px 30-45 kilogram 150px Neophocaena asiaeorientalis Pilleri & Gihr, 1972 1.000 150px 150px 30-45 kilogram 150px Cins Phocoena - 4 tür Türkçe adı Bilimsel adı Korunma durumu Tahminî küresel populasyonu Dağılımı Boyutu Resim Bayağı musur, Musur Phocoena phocoena Linnaeus, 1758 700,000 150px 150px 75 kilogram 150px Vaquita Phocoena sinus Norris & McFarland, 1958 500 150px 150px 50 kilogram 150px Gözlüklü liman yunusu Phocoena dioptrica Lahille, 1912 Bilinmiyor 150px 150px 60-84 kilogram Kara liman yunusu Phocoena spinipinnis Burmeister, 1865 Bilinmiyor 150px 150px 50-75 kilogram Cins Phocoenoides - 1 tür Türkçe adı Bilimsel adı Korunma durumu Tahminî küresel populasyonu Dağılımı Boyutu Resim Beyaz yanlı musur Phocoenoides dalli True, 1885 1.100.000 150px 150px 130-200 kilogram 150px === Physeteridae familyası : İspermeçet balinasıgiller === İspermeçet balinasının kafası gövdesinin ⅓’i uzunluğunda, geniş ve kare şeklindedir. Solunum deliği sola kayıktır, derisi genelde kırışıktır ve üst çenesinde diş yoktur. Cins Physeter - 1 tür Türkçe adı Bilimsel adı Korunma durumu Tahminî küresel populasyonu Dağılımı Boyutu Resim İspermeçet balinası Physeter macrocephalus Linnaeus, 1758 200.000-2.000.000 150px 150px 25-50 ton 150px === Kogiidae familyası : Cüce ispermeçet balinasıgiller === Cüce ve pigme ispermeçet balinaları, ispermeçet balinasına benzer ama çok daha küçüktürler. Sırtları koyu gri, karınları ise daha açık renktedir. Küt ve kare şeklinde kafaları vardır ve çeneleri geridedir. Ön yüzgeçleri kafaya yakın, sırt yüzgeçleri ise sırtın gerisindedir. Cins Kogia - 2 tür Türkçe adı Bilimsel adı Korunma durumu Tahminî küresel populasyonu Dağılımı Boyutu Resim Cüce ispermeçet balinası Kogia sima Owen, 1866 Bilinmiyor 150px 150px 250 kilogram 150px Pigme ispermeçet balinası Kogia breviceps Blainville, 1838 Bilinmiyor< 150px 150px 400 kilogram 150px === Ziphiidae familyası : Gagalı balinagiller === Gagalı balinagiller (Ziphiidae) familyasında 22 tür bulunur. Büyük memelilerin en az bilinen familyalarından biridir. Bazı türleri son yirmi yılda tanımlanmıştır ve başka türlerin henüz keşfedilmemiş olması mümkündür. Altı cins tanımlanmıştır. Beslenme yöntemleri kendilerine özgüdür ve emme yoluyla beslenirler. Avlarını dişleriyle yakalamak yerine ağız boşluklarına emerek yakalarlar. Dilleri çok serbest olarak hareket edebilir ve dillerini geri çekerken boğazlarının üst kısmının uzanmasıyla ağızlarında düşen basınç avlarının su ile birlikte emilmesini sağlar. Familyadaki türlerin alt çeneleri en azından üst çenelerinin ucuna kadar gelir. Kuyruklarının ortasında belli belirsiz bir ayrım bulunur. Sırt yüzgeçleri sırtlarının çok gerisinde yer alır. Sırt omurlarının üç ya da dördü kaynaşmıştır. Aşırı kafatası asimetrisi ve V şeklinde boğaz yarıkları gözlemlenir. Cins Ziphius - 1 tür Türkçe adı Bilimsel adı Korunma durumu Tahminî küresel populasyonu Dağılımı Boyutu Resim Cuvier gagalı balinası Ziphius cavirostris G. Cuvier, 1823 Bilinmiyor 150px 150px 2-3 ton 150px Cins Berardius - 2 tür Türkçe adı Bilimsel adı Korunma durumu Tahminî küresel populasyonu Dağılımı Boyutu Resim Dev şişe burunlu balina Berardius arnuxii Duvernoy, 1851 Bilinmiyor 150px 150px 8 ton 150px Dev şişe burunlu balina Berardius bairdii Stejneger, 1883 Bilinmiyor 150px 150px 12 ton Cins Tasmacetus - 1 tür Türkçe adı Bilimsel adı Korunma durumu Tahminî küresel populasyonu Dağılımı Boyutu Resim Tazmanya gagalı balinası Tasmacetus shepherdi Oliver, 1937 Bilinmiyor 150px 150px 2-2,5 ton Alt familya Hyperoodontidae - 3 cins, 18 tür Cins Indopacetus - 1 tür Türkçe adı Bilimsel adı Korunma durumu Tahminî küresel populasyonu Dağılımı Boyutu Resim Pasifik gagalı balinası Indopacetus pacificus Longman, 1926 Bilinmiyor 150px 150px 3,5-4 ton Cins Hyperoodon - 2 tür Türkçe adı Bilimsel adı Korunma durumu Tahminî küresel populasyonu Dağılımı Boyutu Resim Kuzey şişe burunlu balinası Hyperoodon ampullatus Forster, 1770 10.000 150px 150px 7 ton 150px Güney şişe burunlu balinası Hyperoodon planifrons Flower, 1882 500.000 150px 150px 6 ton Cins Mesoplodon (İki dişli balina) Gervais, 1850 \- 15 tür Türkçe adı Bilimsel adı Korunma durumu Tahminî küresel populasyonu Dağılımı Boyutu Resim Hector gagalı balinası Mesoplodon hectori Gray, 1871 Bilinmiyor 150px 150px 1 ton 150px True gagalı balinası Mesoplodon mirus True, 1913 Bilinmiyor 150px 150px 1,4 ton 150px Gervais gagalı balinası, Avrupa gagalı balinası Mesoplodon europaeus Gervais, 1855 Bilinmiyor 150px 150px 1,2 ton Sowerby gagalı balinası Mesoplodon bidens Sowerby, 1804 Bilinmiyor 150px 150px 1-1,3 ton 150px Gray gagalı balinası Mesoplodon grayi von Haast, 1876 Bilinmiyor 150px 150px 1,5 ton 150px Mesoplodon peruvianus Reyes, Mead ve Van Waerebeek, 1991 Bilinmiyor 150px 150px 800 kilogram Çıkık dişli gagalı balina, Andrew gagalı balinası Mesoplodon bowdoini Gervais, 1850 Bilinmiyor 150px 150px 1 ton 150px Kürek dişli gagalı balina Mesoplodon traversii Gray, 1874 Bilinmiyor 150px 150px 1,2 ton Hubbs gagalı balinası Mesoplodon carlhubbsi Sowerby, 1963 Bilinmiyor 150px 150px 1,4 ton Japon gagalı balina Mesoplodon ginkgodens Nishiwaki & Kamiya, 1958 Bilinmiyor 150px 150px 1,5 ton 150px Bering Denizi gagalı balinası, Stejneger gagalı balinası Mesoplodon stejnegeri True, 1885 Bilinmiyor 150px 150px 1,5 ton 150px Uzun dişli gagalı balina, Layard gagalı balinası Mesoplodon layardii Gray, 1865 Bilinmiyor 150px 150px 2 ton 150px Sık dişli gagalı balina, Blainville gagalı balinası Mesoplodon densirostris Blainville, 1817 Bilinmiyor 150px 150px 1 ton 150px Mesoplodon perrini Dalebout, Mead, Baker, Baker, & van Helding, 2002 Bilinmiyor 150px 1,3–1,5 ton Mesoplodon hotaula P. E. P. Deraniyagala, 1963 Bilinmiyor === Platanistoidea üst familyası : Nehir yunusları === Nehir yunusları tatlısu ve haliçlerde yaşayan beş yunus türünü kapsar. Balinaların Platanistoidea üst familyasında sınıflandırılırlar. Dört türü tatlısu ırmaklarında, beşinci türü olan La Plata yunusu tuzlusu haliçlerinde ve okyanusta yaşar ancak bilimsel olarak okyanus yunusları familyasında sınıflandırılmamıştır. Tüm türler balık yakalamayı kolaylaştıracak adaptasyonlar geçirmiştir. Uzun, forseps şeklinde ve birçok küçük diş barındıran gagaları vardır. Keskin dönüşleri kolaylaştıran geniş ön yüzgeçleri, küçük gözleri ve başlarını oynatmalarını sağlayan kaynaşmamış omurları bulunur. ==== Iniidae familyası ==== Iniidae familyasında tek bir cins ve iki tür bulunur ancak Amazon nehir yunusu üç alt tür olarak sınıflandırılmıştır: * Amazon nehir yunusu - Inia geoffrensis ** Inia geoffrensis geoffrensis - Amazon havzası popülasyonu (Bolivya'da Teotonio Rapids yukarısındaki Madeira Nehri akaçlama alanı dışında) ** Inia geoffrensis humboldtiana - Orinoco havzası popülasyonu ** Bolivya nehir yunusu - Inia geoffrensis boliviensis- Madeira Nehri akaçlama alanı içindeki Amazon havzası popülasyonu Cins Inia - 2 tür Türkçe adı Bilimsel adı Korunma durumu Tahminî küresel populasyonu Dağılımı Boyutu Resim Amazon nehir yunusu Inia geoffrensis Blainville, 1817 Bilinmiyor 150px 150px 150 kilogram 150px Araguaia nehir yunusu Inia araguaiaensis Hrbek, Da Silva, Dutra, Farias, 2014 Bilinmiyor Araguaian river dolphin range Mavi renkli alanda 150px 150 kilogram 150px ==== Lipotidae familyası ==== Lipotidae familyasında da tek bir cins ve tür bulunur: Çin nehir yunusu. Fosil kayıtlarına göre bu yunusun ilk olarak 25 milyon yıl önce ortaya çıktığı ve Pasifik Okyanusu’dan Yangtze Nehri’ne 20 milyon yıl önce göç ettiği bilinmektedir. 2006 yılı sonunda Yangtze nehrinde yapılan yunus araştırması sonucunda bir tane yunus ile bile karşılaşılmayınca soyu kısmen tükenmiş sayılmıştır. Cins Lipotes - 1 tür Türkçe adı Bilimsel adı Korunma durumu Tahminî küresel populasyonu Dağılımı Boyutu Resim Çin nehir yunusu, Beyaz nehir yunusu Lipotes vexillifer Miller, 1918 0-13 150px 150px 130 kilogram 150px ==== Platanistidae familyası ==== Platanistidae familyasının tek bir türü olduğu düşünülmekteydi: Ganj ve İndus nehir yunusu. Ancak kafatası ve omurilik yapısındaki ve lipid içeriğindeki farklılıklar nedeniyle 1970'lerin başında biliminsanları bu iki popülasyonun iki ayrı tür olduğunu ilan ettiler.Pilleri, G., Marcuzzi, G. and Pilleri, O., 1982. Speciation in the Platanistoidea, systematic, zoogeographical and ecological observations on recent species. Investigations on Cetacea, 14: 15-46. 1988 yılında bu çalışmaların sonuçları sorgulandı ve sınıflandırma 1970 öncesine çevrildi. Dolayısıyla, günümüzde Platanista cinsinde iki alt tür bulunmaktadır: Platanista gangetica minor (İndus nehir yunusu) ve Platanista gangetica gangetica (Ganj nehir yunusu). Cins Platanista - 1 tür Türkçe adı Bilimsel adı Korunma durumu Tahminî küresel populasyonu Dağılımı Boyutu Resim Ganj ve İndus nehir yunusu Platanista gangetica Roxburgh, 1801 1,100Tahminlere göre 1,100 İndus nehir yunusu ve belki 20 kadar Ganj nehir yunusu vardır. 150px 150px 200 kilogram 150px ==== Pontoporiidae familyası ==== La Plata yunusu Pontoporiidae familyasında ve Pontoporia cinsindeki tek türdür. Cins Pontoporia - 1 tür Adı Bilimsel adı Korunma durumu Popülasyon Dağılımı Boyutu Resim La Plata yunusu, Franciscana Pontoporia blainvillei Gervais & d'Orbigny, 1844 4,000-4,500 150px 150px 50 kilogram 150px == Notlar == ===Dipnotlar=== ===Kaynakça=== == Dış bağlantılar == * ARKive - Images and movies of Whales, Dolphins and Porpoises * American Cetacean Society * CMS Small Cetaceans * IUCN Redlist # # Kategori:Memeliler listesi