İspanyollar

küçükresim|sağ|1853 İspanyol Romanları küçükresim|sağ|İspanyolca Dünya Dil Haritası küçükresim|sağ|(1986-2011) İspanya'daki yabancı nüfusun yüzde olarak değişimi (artışı) İspanyollar (), Güneybatı Avrupa'nın İber Yarımadası'nda yer almakta olan İspanya'nın yerli halkına verilen isimdir. Bunun yanı sıra, en büyük kısmı Latin Amerika'da olmak üzere dünyanın birçok bölgesinde İspanyol kolonizasyoncuları soyundan gelen önemli sayıda İspanyol yaşamaktadır. İspanya'nın resmî dili olan İspanyolca (Kastilyaca olarak da bilinir), İspanya'nın kuzeyindeki Kastilya bölgesinin Orta Çağ lehçesine dayanarak oluşturulmuş standart bir dildir. Ayrıca yoğun olarak konuşulan bölgesel diller de vardır. Baskça, Aranca, Katalanca ve Galiçyaca gibi dillerin haricinde Romen dilleri de konuşulmaktadır. == Tarihçe == İspanya'da yaşayan ilk modern insanların 35.000-40.000 yıl önce İber Yarımadası'na gelen Neolitik insanlar olduğu düşünülmektedir. Daha yakın tarihte ise MÖ 3000-4000'lerde İberyalılar ilk olarak Akdeniz kıyılarına yerleşmişlerdir. Demir Çağı sırasında Keltler İspanya'ya gelmişlerdir. İberyalılar ile kültürel bağları olan kuzey İspanya yerleşiği bazı kabileler Seltibaryanlar ( ) olarak adlandırılmıştır. Bunlara ek olarak Tatarlar olarak adlandırılan bir kabilenin de İspanya'nın güneybatısına yerleşmiş ve medeniyet kurmuş Fenikeliler olduğu düşünülmektedir. Denizci Fenikeliler, Yunanlar ve Kartacalılar Akdeniz kıyılarında yüzyıllarca ticari koloniler kurmuşlardır. Kartacalılar ile Romalılar arasında geçen İkinci Pön Savaşı bugünkü İspanya ve Portekiz sınırlarında geçmiştir. MÖ IV. yüzyılda Fenikeliler, sonra Grekler, ardından da Romalıların istilasına uğrayan yerli halk arasında Hristiyanlık ve Latincenin yayılması, Roma hakimiyeti döneminde gerçekleşmiştir. M.S. IV. yüzyıl sonlarında Roma İmparatorluğu'nun merkezî otoritesinin zayıflamasıyla İspanya bu kez Sueviler, Vandallar, Alanlar ve Vizigotlar gibi barbar Germen kavimlerinin istilasına uğramıştır. Bunlar içinde Vizigotlar, geldiklerinde 200 bin nüfusa sahip oldukları halde 468 yılında ülkenin büyük bölümünü ele geçirerek Tuleytula merkez olmak üzere bir devlet kurmuşlardır. Araştırma Dergisi 08. sayı (Haziran 2002)12 Mart 2012‎ erişim İber Yarımadası'nda Vizigotların yönetiminde çatışmalar yaşanıyorken Endülüs Emevîleri “Tarîf b. Mâlik” komutasında 711 yılında bölgeyi fethetmişlerdir. 2011, Dr.Hayati BİCE Enülüs Notları12 Mart 2012‎ erişim Yönetimdeki başarı bölge halkının 11. yüzyıla kadar Müslüman kültürüne yakın olmasını sağlamıştır. 10. yüzyıla kadar halkın büyük bir kısmı Müslüman ve Hristiyan iken küçük bir azınlık ise Yahudiliği benimsemiştir. 15\. yüzyıldan itibaren İspanya, Roman topluluklarına ev sahipliği yapmıştır. Genel olarak "Çingene" ( ) olarak adlandırılan bu eski ve göçebe topluluk Batı Asya, Kuzey Afrika ve Avrupa'dan göç etmişlerdir. 16\. yüzyılda, yeni kıtanın keşfinden sonra yaklaşık 240,000 kişilik İspanyol askeri, Amerikan limanlarına girmiştir. Sonraki yüzyılda bu sayıya 450.000 nüfus daha eklenmiştir. Meksika ve Peru İspanyolların 16. yüzyıldaki ilk sömürgeleri olmuştur. 18. ve 19. yüzyılda yaklaşık 3,5 milyon İspanyol, Amerika kıtasına, Arjantin, Uruguay, Meksika, Brezilya, Şili, Venezuela ve Küba'ya göç etmiştir. Spain 2003 (İng.). Erişim tarihi: 12 Mart 2012‎ Ayrıca Venezuela, Fas ve Cezayir'e yüksek oranlarda göçler olmuştur. THE SPANISH OF THE CANARY ISLANDS (İsp..)12 Mart 2012‎ erişim İspanyol Kökenli İnsanların Dünya Üzerinde Dağılımı Britannica, Meksika,(İng)12 Mart 2012‎ erişim Kanada İstatistikleri(İng)12 Mart 2012‎ erişim Latin Ame. Göçlerii(İng)12 Mart 2012‎ erişim Avusturya İstatistikleri ve Göçleri(İng)12 Mart 2012‎ erişimhttp://www.ssc.wisc.edu/cde/demsem/loveman-muniz.pdf PDF syf 41 İspanyol Kökenli İnsanların Dünya Üzerinde Dağılımı Britannica, Meksika,(İng)12 Mart 2012‎ erişim Kanada İstatistikleri(İng)12 Mart 2012‎ erişim Latin Ame. Göçlerii(İng)12 Mart 2012‎ erişim Avusturya İstatistikleri ve Göçleri(İng)12 Mart 2012‎ erişimhttp://www.ssc.wisc.edu/cde/demsem/loveman- muniz.pdf PDF syf 41 İspanya 40 milyon Arjantin 25 milyon Brezilya 15 milyon Meksika 15 milyon (%75) Kolombiya 8,4 milyon Küba 7 milyon Venezuela 5,6 milyon Şili 5,5 milyon Peru 4,2 milyon Kosta Rika 3,2 milyon Porto Riko 3,2 milyon ABD 2,4 milyon Uruguay 1,8 milyon Fransa 1,5 milyon Dominik Cumhuriyeti 1,5 milyon Bolivya 1,3 milyon Ekvador 0,9 milyon Nikaragua 0,9 milyon == Modern Göçler == İspanya'nın nüfusu son yüzyıldaki göçlerle daha da renklenmiştir. 2000'den 2010'a dünyanın en yüksek kişi başına göç oranına ve ABD'den sonra dünyadaki ikinci en yüksek mutlak net göç oranına sahip ülke İspanya'dır. Nüfusun yaklaşık %10'unun göçmenler oluşturmaktadır. İspanya da, ABD Gibi, Göç Sorunuyla Boğuşuyor 2011,(NYTimes haber çevirisi.)12 Mart 2012‎ erişim Özellikle Avrupa, Latin Amerika, Çin, Filipinler, Kuzey Afrika ve Batı Afrika'dan göç alan ülkenin resmî araştırma örgütü INE'ye göre ise alınan göçlerin, göç eden nüfustan düşük olması sebebiyle son mevcudiyetiyle 46 milyon 152 bin 925 olan İspanya'daki nüfusun 2021 tarihinde 45 milyon 585 bin 574'e ineceği belirtilmiştir. İspanya'nın nüfusu 10 yıl sonra azalacak, 2011 Ekim,(HaberTürk)12 Mart 2012‎ erişim İspanya Dışında İkamet Eden İspanyol Nüfusları INE Verileri Kıta Toplam Kadın Erkek Avrupa Kıtası Toplamı 602.178 295.638 306.540 Afrika Kıtası Toplamı 14.917 7.994 6.923 Amerika Kıtası Toplamı 1.049.465 510.517 538.948 Asya Kıtası Toplamı 19.310 10.491 8.819 Okyanusya Kıtası Toplamı 16.908 8.567 8.341 Genel Toplam 1.702.778 833.207 869.571 İspanya Vatandaşlarının Diğer Ülkelere Dağılımı - INE verileri Ülke Toplam Kadın Erkek Arjantin 345.866 161.441 184.425 Fransa 189.909 93.974 95.935 Venezuela 173.456 87.203 86.253 Almanya 108.469 54.229 54.240 İsviçre 93.262 47.470 45.792 Brezilya 9.226 47.231 45.029 Meksika 86.658 44.451 42.207 ABD 79.495 39,204 40.291 Küba 75.433 33.432 42.001 İngiltere 64.317 29.317 35.001 Uruguay 58.623 27.482 31.141 Belçika 45.485 23.179 22.306 Şili 40.492 19.965 20.527 Andorra 23.605 11.665 11.940 İtalya 18.116 6.228 11.888 Avustralya 16.379 8.308 8.071 Dominik Cumhuriyeti 14.808 7,835 6.973 Kolombiya 14.688 7.364 7.324 Kanada 11.539 6.008 5.531 Ekvador 10.147 5.152 4.995 Panama 7.344 3.971 3.374 Fas 6.586 3.477 3.109 Guatemala 5.877 3.037 2.840 Bolivya 5.793 3.016 2.777 İsveç 5.511 3.095 2.416 Kosta Rika 4.903 2.573 2.331 İrlanda 4.756 2.027 2.729 Lüksemburg 3.728 1.776 1.952 Paraguay 3.676 1.856 1.820 Çin 3.055 1.843 1.212 Avusturya 2.614 1.195 1.419 Norveç 2.415 1.318 1.097 Danimarka 2.353 1.235 1.118 İsrail 1.994 943 1.051 El Salvador 1.788 931 857 Honduras 1.685 868 817 Rusya 1.683 890 793 Japonya 1.521 901 620 Birleşik Arap Emirlikleri 1.498 806 692 Yunanistan 1.444 639 805 Nikaragua 1.392 736 656 Finlandiya 1.218 702 516 Ekvator Ginesi 1.184 694 490 Türkiye 1.134 585 549 == Ayrıca bakınız == * İspanya * Endülüs Emevî Devleti * İspanya'daki özerk topluluklar * İspanya tarihi * İspanyol dilleri ** İspanyolca ** Katalanca ** Galiçyaca ** Baskça **** Asturyasça ** Aragonca * Eski İspanya medeniyetleri ** Romalılar ** Yunanlar ve Punikler (Fenikeliler ve Kartacalılar) ** Pön ** Venedikliler ** Vandallar ** Vizigotlar ** Berberiler ** Emevîler * İspanyol kökenli milletler ** İspanyol Amerikalılar ** Kanarya Adaları == Kaynakça == Kategori:Latinler