M4 (İstanbul metrosu)

M4 (Kadıköy - Sabiha Gökçen Havalimanı) Metro Hattı, İstanbul'un Anadolu Yakası'nda yer alan metro hatlarından biridir. Anadolu Yakası'nın ilk metro hattı olma özelliğini taşır. İlk istasyonu Kadıköy, son istasyonu ise Sabiha Gökçen Havalimanı olmak üzere 23 istasyonu mevcuttur ve istasyonlar tamamen yer altındadır. Kadıköy ve Ayrılık Çeşmesi istasyonları ile Tavşantepe - Sabiha Gökçen Havalimanı arasındaki istasyonlar hariç, hat 'e paralel gider. 17 Ağustos 2012 tarihinde Kadıköy - Kartal, 10 Ekim 2016 tarihinde Kartal - Tavşantepe uzatması ve 2 Ekim 2022 tarihinde Tavşantepe - Sabiha Gökçen Havalimanı uzatması hizmete girmiştir. M4 hattı, uzunluğu ile İstanbul'da M11 hattından sonraki en uzun ikinci metro hattıdır. Hattaki toplam seyahat süresi 50 dakikadır. Metro hattının Tavşantepe - İçmeler/Tuzla Belediyesi arasındaki uzatması İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından inşa edilmekte olup 2030'a kadar hizmete girmesi planlanmaktadır. Tüm inşaat çalışmaları bittiğinde hattaki işletme M4ᴀ ve M4ʙ olarak ikiye ayrılacaktır. == Tarihçe == Başlangıçta Harem - Tuzla Hafif Raylı Sistemi olarak düşünülmesine rağmen Marmaray projesiyle bütünleştirilmesinin daha uygun olacağı düşünülerek hattın başlangıç noktası Kadıköy’e kaydırılmıştır. Projeye göre Kadıköy - Acıbadem arası delme tünel, Acıbadem’den Kartal Köprüsü'ne kadar olan kısmın ise hemzemin olarak inşa edilmesi kararlaştırılmıştır. Yıllarca İBB ve Karayolları Genel Müdürlüğü arasında süren mülkiyet problemleri yüzünden hayata geçirilemeyen proje için 2002′de iki kurum arasında bir protokol imzalanarak, Harem - Tuzla arasında 'ün orta refüjü İBB’ye devredilmiştir. Ocak 2005′te Anadoluray Grubu (Yapı Merkezi - Doğuş - Yüksel - Yenigün - Belen İnşaat Ortak Girişimi) ile sözleşme imzalanmış ve 29 Ocak 2005′te de temel atılmıştır. Çalışmalara başlandıktan sonra, yapılan analizlerde aksında yaşanan yoğunluğun enerji maliyetinin yıllık yaklaşık 80 milyon dolar ve zaman kaybının ise yaklaşık 120 milyon dolar olduğu, inşaat maliyetleri çevresel faktörler ve artacak yoğunluk da göz önünde bulundurulduğunda kısa sürede (yaklaşık 6,5 yıl) kendini amorti edeceği ortaya çıkmıştır. İnşaat aşamasında 'ün kısmen trafiğe kapatılacak olması, raylı sisteme ayrılacak bölüm dolayısı ile yolun kalıcı olarak daralacak olması, hafif raylı sistemin ihtiyaca tam olarak cevap veremeyecek olması gibi etkenler de göz önüne alınarak İTÜ görüşü, İETT önerisi ve UKOME kararıyla 2005 yılı Temmuz ayında sistemin tamamen yer altında ve metro standartları ile inşasına karar verilmiştir. Hattın metro olarak inşa edilmesi kararından sonra projeler gözden geçirmiş, Ocak 2008′de ikmal işleri ihalesini Avrasya Metro Grubu (Astaldi - Makyol - Gülermak) kazanmış ve Mart’ta yer teslimi yapılıp inşaata başlanmıştır. Tüneller 2 yılda kazılarak 2010 yılında bitirilmiştir. Metro araçlarıyla ilgili aranılan niteliklerde en uygun teklifi sunan İspanyol CAF firması ile Eylül 2009′da sözleşme imzalanmış ve vagon üretimleri başlatılmıştır. İlk vagonlar da 2011 Ocak'ta gelmiştir. Birkaç aylık test sürüşleri ve bazı sorunlar nedeniyle geciken hat, 17 Ağustos 2012'de dönemin başbakanı Recep Tayyip Erdoğan, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir Topbaş ve çeşitli bakanların katılımıyla hizmete girmiştir. Metro hattının Kadıköy, Ayrılık Çeşmesi, Ünalan ve Göztepe istasyonları deniz seviyesinin altındadır. İstasyonlar arası mesafe ortalama olarak 1300 metre olup, birbirine en yakın istasyonlar 800 metre mesafe ile Maltepe ve Huzurevi, en uzak istasyonlar ise 2300 metre mesafe ile Bostancı ve Küçükyalı’dır. Hattın kumanda merkezi Esenkent'te, deposu ise Maltepe'de konumlandırılmıştır. Hattın vizyon planlarında Kurtköy YHT Garı bölgesinde bir depo sahası daha yapılması planlanmaktadır. Hattın tasarımı 90 saniye aralıkla işletmeye imkân vermektedir. 2600 kişi kapasiteli 8′li metro dizilerine göre tasarlanan peronlara sahip metro hattında kullanılan araçlar enerji temininde rijit katener sistemini kullanmaktadır. Tüm istasyonlarda yürüyen merdivenli giriş-çıkışların yanı sıra engeli asansörü de bulunmaktadır. güzergâhındaki tüm istasyonlarda karayolunun kuzey ve güney taraflarında giriş-çıkışlar ve bu giriş-çıkışları birbirine bağlayan alt geçitler vardır. == İşletme bilgileri == * İşletmeci: Metro İstanbul * Hat uzunluğu: 33,5 kilometre * Hat açıklığı: 1435 milimetre * İstasyon sayısı: 23 (işletmede olan), 6 (inşaatı devam eden) * Vagon sayısı: 144 * Araç seti: 36 adet 4'lü vagon * Vagon Dizilimi: 4 Vagon ve 4+4 Vagon * Araç Marka / Model: CAF * Sefer süresi: 50 dakika * İşletme saatleri: 06.00 - 00.00 * Günlük yolcu Sayısı: 400.000 yolcu/gün * Sefer sıklığı: 4 dakika (pik saatlerde) * Kumanda merkezi: Esenkent Yerleşkesi * Depo merkezi: Maltepe Yerleşkesi (52 vagon kapasiteli depo alanı, 32 vagon kapasiteli bakım atölyesi) * Hat voltajı: 1500 V DC * Sürüş modu: ATO, ATP * Tren Kodları: • M4ᴀ Kadıköy - Sabiha Gökçen Havalimanı • M4ʙ Kadıköy - Tuzla == Teknik bilgiler == * Çift hatta toplam tünel uzunluğu: 67.80 km (bağlantı tünelleri, şaftlar, merdiven tünelleri dâhil) * Toplam proje maliyeti -Tavşantepe uzatması ve vagonlar dâhil- 3 milyar 100 milyon Türk lirası. * Hat için 120 vagon alındı. Tavşantepe uzatması üzerine sipariş sayısı 144'e çıkarıldı. * 5.350 ton ray kullanıldı. * Rayları birleştirmek için 5.500 kaynak yapıldı. * Ray altına uygulanan ve titreşimleri önleyen elastomer mesnet malzemesi, Türkiye’de kullanılan en kalın ve en fazla titreşim önleyen yastık. * Dizgede toplam 69 giriş, 315 turnike(30 Engelli), 85 asansör ve 335 yürüyen merdiven var. === Vagonların özellikleri === * Önceki vagonlardan farklı olarak bu hatta trenler istendiğinde vatmansız olarak kullanılabilme özelliği vardır. Bu sayede vagonların parklanma, tamir- bakım atölyesi gibi yerlere erişimi kontrol merkezinden sağlanmaktadır. * Vagonlar arası geçiş sayesinde yolcular homojen olarak dağılabilmektedir. * Isıtma, soğutma, havalandırma, kamera sistemi, dinamik yol göstergesi ve LCD ekranlar mevcuttur. * Titreşim ve ses izolasyonu yapılmıştır. == İstasyonlar == Sıra İstasyon İlçe Aktarma Tür Notlar 1 Kadıköy Kadıköy (Kadıköy İDO・İskele Camii)・20x20px (İDO Kadıköy・ŞH Kadıköy・Turyol・Dentur Avrasya) Yer altı Kadıköy Haldun Taner Sahnesi・Osmanağa Camii・Sultan Mustafa İskele Camii・Kadıköy İETT Peronları 2 Ayrılık Çeşmesi (Ayrılık Çeşmesi) Ayrılık Çeşmesi・İbrahim Ağa Camii・Tepe Nautilus 3 Acıbadem Acıbadem Metrobüs İstasyonu'na yaklaşık 2 km. yürüme mesafesi bulunmakta olup, istasyonlar arası aktarma imkânı yoktur. 4 Ünalan Üsküdar (Ünalan)・ (Uzunçayır) Uzunçayır Metrobüs İstasyonu'na yaklaşık 700 metre yürüme mesafesi bulunmakta olup, istasyonlar arası aktarma imkânı vardır. 5 Göztepe Göztepe Camii 6 Yenisahra Kadıköy (Yenisahra) İstanbul Optimum Premium Outlet AVM・Hilton İstanbul Kozyatağı 7 Kozyatağı Ataşehir (Kozyatağı) City's İstanbul AVM・Kozyatağı Camii 8 Bostancı Kadıköy Bostancı Oto Sanayi Sitesi (BOSS) 9 Küçükyalı Maltepe Hilltown Küçükyalı・İstanbul Ticaret Üniversitesi Küçükyalı Kampüsü 10 Maltepe Maltepe Depo Sahası 11 Huzurevi Maltepe Huzurevi 12 Gülsuyu Türkan Saylan Kültür Merkezi 13 Esenkent ve hatlarında aynı isimde başka bir istasyon olduğu için bu şekilde adlandırılmıştır. Maltepe Piazza AVM・CarrefourSA Maltepe Park 14 Hastane - Adliye Kartal Kartal Dr. Lütfi Kırdar Şehir Hastanesiİstanbul'daki hastaneler listesi・Kartal Koşuyolu Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi・İstanbul Anadolu Adalet Sarayı・Anatolium Marmara 15 Soğanlık Burak Bora Anadolu Lisesi・Köy Hizmetleri Anadolu Lisesi 16 Kartal Kartal Meydanı・Kartal Metro İETT Peronları 17 Yakacık - Adnan Kahveci Yakacık Vergi Dairesi 18 Pendik Pendik Pendik Tren İstasyonu'na yaklaşık 1 km. yürüme mesafesi olup, istasyonlar arası aktarma imkânı bulunmamaktadır. 19 Tavşantepe Pendik Kaymakamlığı 20 Fevzi Çakmak - Hastane (Fevzi Çakmak - Hastane) Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi・Pendik Belediyesi 21 Yayalar - Şeyhli (Yayalar - Şeyhli) İstanbul Gedik Üniversitesi Pendik Yerleşkesi 22 Kurtköy (Kurtköy) Kurtköy Sanayi Sitesi 23 Sabiha Gökçen Havalimanı 20x20px (Sabiha Gökçen Havalimanı)・ (Sabiha Gökçen Havalimanı)・ (Sabiha Gökçen Havalimanı) Sabiha Gökçen Havalimanı ↓↓ 2030 sonrası hizmete girmesi planlanan ↓↓ 24 Teknopark Pendik (Teknopark) Yer altı İstanbul Teknopark 25 Yenişehir (Yenişehir) World Atlantis AVM 26 Kurtköy YHT/ViaPort ・・ (Kurtköy YHT/ViaPort) Kurtköy Depo Sahası・ViaPort Asia Outlet AVM M4ʙ (Kadıköy - Tuzla) Metro Hattı istasyonları ↓↓ 2025 Sonuna Kadar Hizmete Girmesi Planlanan ↓↓ 20 Kaynarca Merkez Pendik (Kaynarca Merkez) Yer altı Özel Pendik Yüzyıl Hastanesi ↓↓ 2030'a Kadar Hizmete Girmesi Planlanan ↓↓ 21 Çamçeşme Pendik Yer altı 22 Kavakpınar 23 Esenyalı 24 Aydıntepe 25 İçmeler/Tuzla Belediyesi Tuzla (İçmeler) Tuzla Belediyesi・Tuzla Kaymakamlığı・Tuzla Devlet Hastanesi 26 Değirmenaltı 27 Tuzla 20x20px (İDO Tuzla) Tuzla Marina・Tuzla Tersanesi・Tuzla İETT Peronları * Not: Fevzi Çakmak - Hastane, Yayalar - Şeyhli, Kurtköy, Sabiha Gökçen Havalimanı istasyonları ile ortak istasyondur ve trenler aynı peronu ortaklaşa kullanıcaktır. * Not: Kaynarca Merkez istasyonu ile ortak istasyondur, fakat trenler farklı peronları kullanacaktır. === İstasyon özellikleri === İstasyonlar 20x20px İstasyon tipi (Turnike katı ve teknik katlar) Platform tipi Derinlik (metre) Yürüyen merdiven (Cadde seviyesi - Turnike katı) Yürüyen merdiven (Tunike katı - Peron) Asansör (Cadde seviyesi - Turnike katı) Asansör (Tunike katı - Peron) Yürüyen bant Giriş/Çıkış sayısı Kadıköy Aç-Kapa + Top-Down Tünel 34 8 8 4 2 4 Ayrılık Çeşmesi Aç-Kapa 28 6 12 2 1 3 Acıbadem Tünel 34 6 4 2 1 3 Ünalan Aç- Kapa + Tünel 31 13 8 6 1 6 7 Göztepe 38 6 8 2 1 3 Yenisahra Aç-Kapa 34 6 8 2 1 3 Kozyatağı Aç-Kapa + Tünel 32 10 8 4 1 5 Bostancı 41 14 8 5 4 5 Küçükyalı 29 6 4 2 1 3 Maltepe 30 12 12 7 1 4 6 Huzurevi 32 6 4 3 1 3 Gülsuyu 33 4 12 2 1 2 Esenkent 30 8 12 2 1 3 Hastane - Adliye 36 8 14 3 4 8 4 Soğanlık 35 6 12 2 1 3 Kartal 38 8 12 4 1 4 Yakacık - Adnan Kahveci 35 6 12 3 2 3 Pendik 31 14 12 5 2 5 Tavşantepe 36 8 10 2 2 2 Fevzi Çakmak - Hastane 60 8 8 3 9 3 Yayalar - Şeyhli 32 4 8 2 1 2 Kurtköy 30 4 8 2 1 2 Sabiha Gökçen Havalimanı Aç-Kapa 22 4 6 1 3 4 3 Toplam 199 210 71 43 22 81 === İstasyon uzaklıkları === İstasyonların platform ortası baz alınarak ölçüm yapılmıştır. Sıra İstasyon İstasyonlar arası uzaklık İlk istasyona olan uzaklık 1 Kadıköy 0+00 km Başlangıç 2 Ayrılık Çeşmesi 1+39 km 1+39 km 3 Acıbadem 1+44 km 2+83 km 4 Ünalan 1+41 km 4+24 km 5 Göztepe 0+98 km 5+22 km 6 Yenisahra 1+98 km 7+20 km 7 Kozyatağı 1+31 km 8+51 km 8 Bostancı 1+28 km 9+79 km 9 Küçükyalı 2+23 km 12+02 km 10 Maltepe 2+06 km 14+08 km 11 Huzurevi 0+89 km 14+97 km 12 Gülsuyu 0+96 km 15+93 km 13 Esenkent 1+03 km 16+96 km 14 Hastane - Adliye 1+11 km 18+07 km 15 Soğanlık 1+25 km 18+22 km 16 Kartal 1+75 km 19+97 km 17 Yakacık - Adnan Kahveci 1+73 km 21+70 km 18 Pendik 1+30 km 23+00 km 19 Tavşantepe 1+12 km 24+12 km 20 Fevzi Çakmak - Hastane 1+69 km 25+81 km 21 Yayalar - Şeyhli 2+15 km 27+96 km 22 Kurtköy 1+97 km 29+93 km 23 Sabiha Gökçen Havalimanı 1+62 km 31+55 km 24 Teknopark 1+65 km 33+20 km 25 Yenişehir 0+87 km 34+07 km 26 Kurtköy YHT/ViaPort 2+31 km 36+38 km M4ʙ (Kadıköy - Tavşantepe - İçmeler/Tuzla Belediyesi) Metro Hattı 20 Kaynarca Merkez 1+20 km 25+32 km 21 Çamçeşme 1+11 km 26+43 km 22 Kavakpınar 1+16 km 27+59 km 23 Esenyalı 1+91 km 29+50 km 24 Aydıntepe 0+69 km 30+19 km 25 İçmeler/Tuzla Belediyesi 1+73 km 31+92 km == Entegrasyonlar == Kadıköy istasyonundan T3 (Kadıköy - Moda) Nostaljik Tramvay Hattına, İDO, Şehir Hatları, Turyol ve Dentur Avrasya iskelelerine, Ayrılık Çeşmesi istasyonundan Marmaray'a, Ünalan istasyonundan Metrobüslere, Kozyatağı istasyonundan M8 (Bostancı - Parseller) Metro Hattı'na entegrasyon sağlanmıştır. Yakın gelecekte Yenisahra istasyonundan yapımı devam eden M12 (60. Yıl Parkı - Kazım Karabekir) Metro Hattı'na da entegrasyon sağlanacaktır. Ayrıca İçmeler/Tuzla Belediyesi istasyonundan Marmaray hattına, Kaynarca Merkez, Fevzi Çakmak - Hastane, Yayalar - Şeyhli, Kurtköy ve Sabiha Gökçen Havalimanı istasyonlarında yapımı devam eden M10 (Pendik - Sabiha Gökçen) Metro Hattına, Sabiha Gökçen Havalimanı ve Kurtköy YHT/ViaPort istasyonlarından ise plan aşamasındaki Hızray / M34 (Beylikdüzü - Sabiha Gökçen Havalimanı) Hızlı Metro Hattı'na entegrasyon planlanmaktadır. Hattın 5. etabı için -inşa edilmesi planlanan- Kurtköy YHT/ViaPort'a uzatılması planlanmıştır. Böylece hattın yapılması planlanan yüksek standartlı demiryolu ile birlikte İstanbul Havalimanı'na entegrasyonu sağlanacaktır. === Metroya Entegre İETT Otobüs Hatları === İETT tarafından işletilen otobüs hatlarından KM kodlu İETT hatları M4 Metro Hattına ücretsiz şekilde tam aktarma yapmaktadır. ; Ücretsiz Entegre İETT Hatları * KM2 Kavakpınar - Tavşantepe Metro * KM11 Aydınlı Toki / Ahmet Yesevi - Pendik Köprüsü * KM12 Tuzla Deniz Harp Okulu - Kartal Metro * KM13 Tuzla - Pendik Metro/Pendik YHT/Pendik * KM17 Tuzla Emlak Konutları - Tavşantepe Metro * KM21 Hilal Konutları - Kartal Metro/Cevizli * KM24 Kavakpınar - Pendik Metro/Pendik YHT/Pendik * KM26 Çamlık Mahallesi - Pendik Metro/Pendik YHT/Pendik * KM31 Uğurmumcu - Kartal Metro * KM32 Kurfalı - Kartal Metro * KM33 Pendik Sahil/Pendik YHT - Esenkent Metro * KM34 Kartal Metro - Topselvi / Gülsuyu Metro * KM35 Uğurmumcu - Cevizli * KM36 Kurfalı Mahallesi - Cevizli * KM37 Hilal Konutları - Pendik Metro/Pendik YHT/Pendik * KM41 Başıbüyük Sağlık Kampüsü - Küçükyalı Metro * KM42 Başıbüyük - Süreyyapaşa Hastanesi/Maltepe Metro * KM44 Maltepe Üniversitesi/Siteler - Maltepe Metro * KM45 Maltepe Üniversitesi - Küçükyalı Metro * KM47 Gülensu Mahallesi - Huzurevi Metro * KM48 Esenkent - Huzurevi Metro == Yolcu sayıları == Metro İstanbul tarafından yayınlanan verilere göre 2022 yılında 82.360.846 yolcu taşınmıştır. == Güzergâh şeması == orta|1000x1000px == Görseller == Dosya:Vagonun fabrikadan çıkış tarihini gösteren imzalı etiket..jpg|Vagonun fabrikadan çıkış tarihini gösteren imzalı etiket. Dosya:M4 Transfer List.jpg|M4 Transfer listesi Dosya:CAF Marka M4 vagonunun makinist kabini..jpg|Vatman kabini Dosya:M4 metro door led.jpg|Kapıüstü ledler Dosya:M4-Pendik.jpg|Pendik istasyonu Dosya:M4 Metro Train Time Counter.jpg|Tren Zaman Sayacı Dosya:Kozyatağı M4 istasyonu engelli asansörü.jpg|Kozyatağı engelli asansörü Dosya:M4 Exit Signs.jpg|Çıkış yönlendirmeleri Dosya:M4&M10; Exit Signs.jpg|M4 ve M10 çıkış yönlendirmeleri Dosya:M4 güzergah 2023.jpg|Güzergah Tablosu Dosya:Sabiha Gökçen Metro Station Platform.jpg|Sabiha Gökçen Havalimanı Platformu Dosya:M4 Metro Station Information Board.jpg|Bilgilendirme Panosu Dosya:M4 Metro Line Route - Ayrılık Çeşmesi.jpg|Metro Hattı Çizgisi == Ayrıca bakınız == * İstanbul metrosu * İstanbul'da toplu taşıma * İstanbul Sabiha Gökçen Havalimanı == Kaynakça == == Dış bağlantılar == * Metro İstanbul resmî sitesi Kategori:Kadıköy'de ulaşım Kategori:Üsküdar'da ulaşım Kategori:Ataşehir'de ulaşım Kategori:Maltepe'de ulaşım Kategori:Kartal'da ulaşım Kategori:Pendik'te ulaşım Kategori:Tuzla'da ulaşım Kategori:Türkiye'deki havaalanı demiryolu bağlantıları Kategori:2012'de tamamlanan ulaşım altyapısı Kategori:2016'da tamamlanan ulaşım altyapısı Kategori:2022'de tamamlanan ulaşım altyapısı