Çad dilleri

Çad dilleri, Kuzey Nijerya, Güney Nijer, Çad, Güney Orta Afrika Cumhuriyeti ve Kuzey Kamerun'un yer aldığı Sahel’in bazı bölgelerinde konuşulan ve 150 dili içeren Afro-Asyatik dil ailesinin bir koludur. En çok konuşulan Çad dili Hausaca, bir lingua franca olarak Batı Afrika'nın doğusunda kalan iç bölgelerde konuşulmaktadır. == İç sınıflandırma == Newman (1977), dilleri daha sonraki tüm kaynaklarda da kabul edilmiş dört gruba ayırmıştır. Bununla birlikte,dil grubunun alt dallanması bu kadar sağlam olmamıştır; Örneğin Blench (2006), Doğu Çad dillerinin sadece A/B çatallanmasını kabul etmektedir.Blench, 2006. The Afro-Asiatic Languages: Classification and Reference List (ms) * Batı Çad dilleri (2 şube) : (A) Hausa, Ron, Bole ve Angas dilleri : (B) Bade, Warji ve Zaar dilleri * Biu-Mandara dilleri/Orta Çad dilleri (3 şube) : (A) Bura, Kamwe ve Bata dilleri : (B) Buduma ve Musgu dilleri : (C) Gidar * Doğu Çad dilleri (2 şube) : (A) Tumak, Nancere ve Kera dilleri : (B) Dangaléat, Mukulu ve Sokoro dilleri * Masa dilleri sol|küçükresim|700x700pik| Çad dillerinin iç sınıflandırmasını gösteren bir çizelge. == Köken == sağ|küçükresim|200x200pik| Nijerya'daki başlıca Çad dilleri konuşan halklar. sağ|küçükresim|253x253pik| Nijerya ve Nijer'de Hausa dili konuşulan bölgeler Kuzey Kamerun bölgesindeki Çad dilleri konuşan grupların üzerinde yapılmış çeşitli modern genetik çalışmalar, bu popülasyonlarda Y-Kromozomu Haplogrup R1b'nin, özellikle R1b'nin R-V88 varyantının, yüksek frekanslarda bulunduğunu gözlemlemiştir. Bu haplogrup Batı Avrasya'nın bazı bölgelerinde yaygın ancak Afrika'da nadir görülür. Cruciani ve diğ. (2010) bu nedenle, Holosen ortasında (~ 7.000 yıl önce) Proto-Çad dilleri konuşmacılarının, Levant'tan Orta Sahra'ya ve oradan Çad Havzası'na yerleştiğini önermektedir. == Başka dilden alınan sözcük == Çad dilleri, Songhay veya Maban şubelerinden dile geçmiş birçok Nil-Sahara dilleri kökenli sözcük içerir. Bu durum, Çad dilli konuşurları batıya doğru göç ederken, Çad dilleri ile Nil-Sahara dilleri konuşurları arasında gerçekleşmiş erken temasın varlığına kanıt oluşturur.Ehret, Christopher. 2006. The Nilo-Saharan background of Chadic . In P. Newman and L. M. Hyman (eds), West African linguistics: studies in honor of Russell G. Schuh, pp. 56-66. Studies in African Linguistics Suppl. 11. Columbus: Ohio University Press. == Atıflar == * Lukas, Johannes (1936) 'The linguistic situation in the Lake Chad area in Central Africa.' Africa, 9, 332-349\. * Lukas, Johannes. Zentralsudanische Studien, Hamburg 1937; * Newman, Paul and Ma, Roxana (1966) 'Comparative Chadic: phonology and lexicon.' Journal of African Languages, 5, 218-251\. * Newman, Paul (1977) 'Chadic classification and reconstructions.' Afroasiatic Linguistics 5, 1, 1-42\. * Newman, Paul (1978) 'Chado-Hamitic 'adieu': new thoughts on Chadic language classification', in Fronzaroli, Pelio (ed.), Atti del Secondo Congresso Internazionale di Linguistica Camito-Semitica. Florence: Instituto de Linguistica e di Lingue Orientali, Università di Firenze, 389-397\. * Newman, Paul (1980) The Classification of Chadic within Afroasiatic. Leiden: Universitaire Pers Leiden. * Herrmann Jungraithmayr, Kiyoshi Shimizu: Chadic lexical roots. Reimer, Berlin 1981. * Herrmann Jungraithmayr, Dymitr Ibriszimow: Chadic lexical roots. 2 volumes. Reimer, Berlin 1994 * Schuh, Russell (2003) 'Chadic overview', in M. Lionel Bender, Gabor Takacs, and David L. Appleyard (eds.), Selected Comparative-Historical Afrasian Linguistic Studies in Memory of Igor M. Diakonoff, LINCOM Europa, 55-60\. == Kaynakça == == Dış bağlantılar == * Çad dilleri üzerine çevrimiçi hber kaynağı Kategori:Afro-Asyatik diller Kategori:Çad dilleri