Hint-İranlılar

Hint-İranlılar, ya da kendi tarihsel adlandırmaları ile Arya veya Aryanlar (Sanskritçe: ā́rya - आर्य) Hint-Avrupa dil ailesinin önemli bir kolu olan, Hint-İran dillerinin, MÖ 3. binyılın ikinci yarısından sonra, Avrasya'nın geniş ve önemli bölgelerinde yayılmasına sebep olmuş olan bir grup Hint-Avrupa Halkıydı, zamansal süreçte İran ve Hint-Aryan halkları olarak bilinen, iki ayrı alt gruba bölündüler. == Adlandırma== Aryan terimi tarihsel olarak Hint- İranlıları belirtmek için kullanılmıştır. "Arya", terimi İran ve Hint-Aryan halklarının erken ataları olan, Proto Hint-İranlılar olarak'da bilinen, Hint- İran dillerinin özellikle en eski konuşmacılarının kendi kendilerini tanımlamasıdır.The "Aryan" Language, Gherardo Gnoli, Instituto Italiano per l'Africa e l'Oriente, Roma, 2002.. Schmitt, "Aryans" in Encyclopedia Iranica: Excerpt:"The name “Aryan” (OInd. ā́rya-, Ir. *arya- [with short a-], in Old Pers. ariya-, Av. airiia-, etc.) is the self designation of the peoples of Ancient India and Ancient Iran who spoke Aryan languages, in contrast to the “non-Aryan” peoples of those “Aryan” countries (cf. OInd. an-ā́rya-, Av. an- airiia-, etc.), and lives on in ethnic names like Alan (Lat. Alani, NPers. īrān, Oss. Ir and Iron.". Also accessed online: in May, 2010 Birçok bilim insanı, artık bu gruba atıfta bulunmak için Hint-İran terimini kullanırken, Josef Wiesehöfer,Wiesehofer, Joseph: Ancient Persia. New York: 1996. I.B. Tauris. Recommends the use by scholars of the term Aryan to describe the Eastern, not the Western, branch of the Indo-European peoples (see "Aryan" in index) Will DurantDurant, Will: Our Oriental Heritage. New York: 1954. Simon and Schuster. According to Will Durant on Page 286: “the name Aryan first appears in the [name] Harri, one of the tribes of the Mitanni. In general it was the self-given appellation of the tribes living near or coming from the [southern] shores of the Caspian sea. The term is properly applied today chiefly to the Mitannians, Hittites, Medes, Persians, and Vedic Hindus, i.e., only to the eastern branch of the Indo-European peoples, whose western branch populated Europe.” ve Jaakko Häkkinen gibi bazı bilim adamları tarafından "Aryan" terimi "Hint-İran" anlamında kullanılır. İtalyan nüfus genetikçisi "Luigi Luca Cavalli-Sforza, 1994' yılı "İnsan Genlerinin Tarihçesi ve Coğrafyası' kitabında, Hint-İranlıları tanımlamak için Aryan terimini kullanmıştır. == Menşei == Erken Hint-İranlılar, Sintaşta kültürü ve sonrasın'daki daha geniş yayılımlı Andronovo kültürü ile beraber, Proto Hint- Avrupalılar'ın torunları olarak tanımlanırlar. Batıda Ural Nehri, doğuda Tien- Şan, güneyde ise Mâverâünnehir ve Hindukuş dağları ile sınırlanan Avrasya stepleri anavatanlarıdır. == Genetik == R1a1a (R-M17 veya R-M198), en yaygın olarak Hint-Avrupa konuşmacılarıyla ilişkilendirilen alt sınıftır. İddialara göre R1a'nın kökenlerine dair çoğu tartışma, aslında baskın R1a1a (R-M17 veya R-M198) alt sınıfının kökenleri hakkındadır. Günümüze kadar toplanmış veriler, biri Kuzey Hint yarımadasında ve diğeri Doğu Avrupa'da, başta Polonya ve Ukrayna çevresinde olmak üzere, geniş bir şekilde ayrılmış iki yüksek frekans alanı olduğunu göstermektedir. Bunun tarihsel ve de tarih öncesi olası nedenleri, popülasyon genetikçileri ve genetik soybilimcileri arasında devam eden tartışma ve ilgi konusudur. Dilbilimciler ve Arkeologlar için potansiyel bir ilgi alanı olarak kabul edilir. Krasnoyarsk bölgesinden, Andronovo ufuklarında kalan 10 erkek kalıntısından 9'u R1a Y-kromozom haplogrup ve biri ise C-M130 haplogrup (xC3) olarak tespit edilmiştir. Aynı Andronovo ufku ve bölgesindeki 9 kişinin mtDNA haplogrupları ise aşağıdaki gibidir: U4 (2 kişi), U2e, U5a1, Z, T1, T4, H, ve K2b. 2004 yılında yapılan bir çalışmada, Tunç Çağı ve Demir Çağı döneminde Kazakistan nüfusunun çoğunluğunun (Tunç Çağı'nda Andronovo kültürünün bir parçasıdır) Batı Avrasya kökenli olduğu (U, H, HV, T, I ve W gibi mtDNA haplogrupları ile) ve MÖ 13. ve 7. yüzyıllar arasındaki tüm Kazak örnekleri Avrupa soylarına aittir. == Arkeoloji == Hint-İran yayılımıyla ilişkili olan arkeolojik kültürler şunları içerir: *Avrupa *Poltavka kültürü (MÖ 2700-2100) *Orta Asya *Andronovo kültürü ufukları (MÖ 2200-1000) **Sintaşta-Petrovka-Arkaim (MÖ 2200-1600) **Alakul (MÖ 2100-1400) **Fedorovo (MÖ 1400-1200) **Alekseyevka (MÖ 1200-1000) *Baktria-Margiyana Arkeoloji Bölgesi(MÖ 2200-1700) *Srubna kültürü(MÖ 2000-1100) *Abaşevo kültürü (MÖ 1700-1500) *Yaz kültürü (MÖ 1500-1100) Hint Yarımadası *Mezarlık kültürü (H) (MÖ 1900-1300) *Gandhara mezar kültürü -Swat kültürü) (MÖ 1600-500) *Boyalı Gri Çanak Çömlek kültürü (MÖ 1100-350) İran *Erken Batı İran Gri Eşyaları (MÖ 1500-1000) *Geç Batı İran Devetüyü Eşyaları (MÖ 900-700) aşağıdaki tanımlamaları önermektedir Tarih Aralığı Arkeolojik kültür Parpola tarafından önerilen kimlik 2800-2000 MÖ Geç-Katakomb ve Poltavka kültürü Geç-PHA'dan → Proto-Hint-İrana 2000-1800 MÖ Srubna kültürü ve Abaşevo kültürü Proto-İran 2000-1800 MÖ Petrovka-Sintashta Proto–Hint-Aryan 1900-1700 MÖ BMAB "Proto- Dasa~दास) Hint-Aryanlar" kendilerini mevcut BMAB yerleşiminde oluşturdular ve 1700'lerde "Proto-Rigveda Hint-Aryanlar" tarafından mağlup edildiler. 1900-1400 MÖ Mezarlık H Hint-Dasa ~ दास) 1800-1000 MÖ Alakul-Fedorovo Hint- Aryan, Soma ~ सोम) kültünü uygulayan "Proto – Sauma-Aryan" da dahil. 1700-1400 MÖ Erken Swat kültürü Proto-Rigveda ↔ Proto-Dard 1700-1500 MÖ Geç-BMAB "Proto – Sauma-Dasa", Proto-Dasa ve Proto – Sauma-Aryan Asimilasyonu 1500-1000 MÖ Erken Batı İran Gri Eşyaları Mittani-Aryan ("Proto – Sauma-Dasa" nın uzantısı) 1400-800 MÖ Geç-Swat kültürü ve Pencap, Boyalı Gri Eşya Geç-Rigveda 1400-1100 MÖ Yaz kültürü II-III, Seistan Proto-Avesta 1100-1000 MÖ Gürgan ve Geç-Batı İran Devetüyü Çanak Çömlek Proto-Fars, Proto-Med 1000-400 MÖ Sincan'ın Demir Çağı kültürleri Proto-Sakalar == Kaynakça == == Literatür == * * . == Dış bağlantılar == * The Origin of the Pre-Imperial Iranian Peoples by Oric Basirov (2001) Kategori:Antik kişiler Kategori:Antik Hindistan Kategori:Pakistan tarihi Kategori:Avrasya'daki göçebeler Kategori:Hindistan'daki etnik gruplar Kategori:İran'daki etnik gruplar Kategori:Asya'daki etnik gruplar Kategori:Hint-Avrupalılar Kategori:Hint- Avrupa halkları