MLRS/mapa_maltese huggingface dataset:
Loġikament l-istess ikollu mbagħad jingħad dwar ir-riferimenti għas-sesswalità tal-appellant fil-motivazzjoni tad-deċiżjoni dixxiplinari.
L-ebda waħda minn dawn id-dikjarazzjonijiet ma kienet fil-fatt ikkontestata mill-Gvern Awstrijak.
Madankollu, u mingħajr ma ġie kkontradett fuq dan il-punt, il-Gvern Awstrijak sostna li kemm is-sanzjonijiet kriminali kif ukoll dawk dixxiplinari kienu kompletament legali taħt id-dritt Awstrijak fl-1974 u fl-1975.
Dan il-gvern issuġġerixxa wkoll li huma kienu konformi mal-istandards Ewropej prevalenti ta’ dak iż-żmien, li evolvew minn dak iż-żmien lil hawn.
41.
It-tieni nett, dak li huwa ħafna inqas ċar fil-kuntest ta’ din il-kawża hija r-relazzjoni eżatta bejn is-sanzjonijiet kriminali u s-sanzjonijiet dixxiplinari fil-kawża prinċipali.
B’mod partikolari, kien hemm diskussjonijiet pjuttost estensivi, kemm fis-sottomissjonijiet bil-miktub kif ukoll fis-seduta għas-sottomissjonijiet orali, dwar jekk sanzjoni dixxiplinari (ta’ ċertu severità) kinitx jew le konsegwenza meħtieġa tal-kundanna kriminali.
Minn naħa, b’differenza mill-Kodiċi Kriminali, ir-regoli dixxiplinari (ifformulati b’mod pjuttost ġenerali (5)) applikabbli għal uffiċjali tas-servizz pubbliku ma kienu jagħmlu l-ebda distinzjoni formali bejn l-imġiba fuq il-bażi tan-natura omosesswali jew eterosesswali tagħha.
Min-naħa l-oħra, fid-digriet tar-rinviju tagħha, il-qorti tar-rinviju qalet li, li kieku ma kienx hemm kundanni kriminali, il-miżuri dixxiplinari imposti kienu jkunu “inkomparabbilment inqas iebsa”.
42.
Bi tweġiba għal mistoqsijiet dwar ir-relazzjoni eżatta bejn is-sanzjonijiet kriminali u s-sanzjonijiet dixxiplinari, il-Gvern Awstrijak qal li, fl-1974, l-eżistenza ta’ sanzjoni kriminali definittiva kontra uffiċjal tal-pulizija ma kinitx neċessarjament suffiċjenti għal tkeċċija awtomatika (6).
Madankollu, lanqas ma kien jidher li tali kundanna kienet meħtieġa sabiex jiġu imposti sanzjonijiet dixxiplinari.
L-uffiċjali tal-pulizija Awstrijaċi kienu meħtieġa fl-1974 li jaġixxu f’konformità mal-ogħla standards kemm meta jkunu waqt il-ħin tas-servizz kif ukoll meta ma jkunux.
B’hekk, il-fatt li ċerta mġiba ma kinitx is-suġġett ta’ kundanna kriminali (jew tabilħaqq ikkriminalizzata) ma kienx ifisser li hija ma kinitx toħloq problemi taħt ir-regoli dixxiplinari.
F’dan ir-rigward, il-Gvern Awstrijak, mingħajr ma ġie kkontestat fuq dan il-punt, assuma li, b’mod kompletament irrispettivmill-orjentament sesswali, is-solleċitazzjoni minn uffiċjal tal-pulizija ta’ 32-il sena ta’ persuni ta’ 14 u 15-il sena f’park pubbliku x’aktarx ma kinitx tiġi kkunsidrata bħala mġiba rispettabbli.
Tabilħaqq ġie kkonfermat mill-qorti tar-rinviju li s-solleċitazzjoni ekwivalenti eterosesswali ta’ minuri f’parkijiet pubbliċi setgħet tiġi interpretata bħala abbandun tad-dmirijiet, punibbli f’dak iż-żmien b’azzjoni dixxiplinari
43.
Jiena nislet konklużjoni doppja minn dawn id-dikjarazzjonijiet.
L-ewwel nett, nifhem li s-sempliċi eżistenza ta’ deċiżjoni definittiva ta’ kundanna kriminali kontra uffiċjal tal-pulizija kellha minnha nnifisha titqies bħala falliment f’termini tal-obbligi professjonali tiegħu.
Huwa pjuttost ċar li l-istandards ta’ mġiba għall-uffiċjali tal-pulizija huma stabbiliti f’livell ogħla milli sempliċement “ma jikkommettux reati kriminali”.
F’dan is-sens, huwa għalhekk pjuttost loġiku li l-eżistenza ta’ kundanna kriminali kellha, minnha nnifisha, riperkussjonijiet diretti fuq il-firxa ta’ sanzjonijiet possibbli, b’tali mod li kienu “(in)komparabbilment iktar iebsa” milli f’każijiet fejn ma ngħatat l-ebda kundanna kriminali (7).
It-tieni nett, nifhem ukoll li lil hinn minn din l-implikazzjoni unilaterali (mill-eżistenza tal-kundanna kriminali għas-sanzjoni dixxiplinari) f’termini ta’ severità tas-sanzjoni, kundanna kriminali ma kinitx kundizzjoni preliminari neċessarja għall-adozzjoni ta’ din is-sanzjoni dixxiplinari.
1.
L-applikabbiltà ratione temporis ta’ regoli ġodda
a)      L-approċċ ġenerali
44.
Skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, regoli ġodda japplikaw bħala prinċipju immedjatament għall-“effetti futuri ta’ sitwazzjoni li tkun inħolqot taħt ir-reġim tar-regola l-qadima” u l-prinċipju ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi ma jistax jiġi estiż b’mod li jipprekludi, “ġeneralment, milli tpaplika regola ġdida għall-effetti futuri ta’ sitwazzjonijiet li nħolqu taħt ir-regola qadima” (8).
45.
Madankollu, sabiex tiġi ggarantita l-osservanza tal-prinċipju ta’ ċertezza legali u tal-prinċipju ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi, id-dispożizzjonijiet tad-dritt sostantiv tal-Unjoni għandhom ikunu interpretati bħala applikabbli għal “sitwazzjonijiet eżistenti qabel id-dħul fis-seħħ tagħhom” biss sa fejn “mill-kliem, mill-għanijiet jew mill-istruttura tagħhom jirriżulta b’mod ċar li dawn għandhom jingħataw tali effett” (9).
46.
Skont formula oħra użata mill-Qorti tal-Ġustizzja, dispożizzjoni legali ġdida “ma tapplikax għal sitwazzjonijiet legali li tnisslu u ġew definittivament konklużi taħt is-sistema legali preċedenti [imma fil-fatt] tapplika għall-effetti futuri tagħhom, kif ukoll għal sitwazzjonijiet legali ġodda.
Dan ikun differenti, u suġġett għall-prinċipju ta’ nuqqas ta’ retroattività tal-atti ġuridiċi, jekk ir-regola l-ġdida jkollha magħha dispożizzjonijiet speċifiċi li jiddeterminaw, b’mod partikolari, il-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni ratione temporis tagħha” (10).
47.
Ir-regoli ġenerali li jirriżultaw minn dawn il-kawżi jistgħu għalhekk jiġu deskritti kif ġej: (i) in-nuqqas ta’ applikazzjoni ta’ regoli ġodda għal “sitwazzjonijiet definittivi”, li jkunu nħolqu u ġew aġġudikati skont ir-regoli l-qodma, u (ii) l-applikazzjoni ta’ regoli ġodda għall-effetti futuri ta’ “sitwazzjonijiet eżistenti”, li jipproduċu effetti li jibqgħu għaddejjin.
It-teħid inkunsiderazzjoni ta’ fatti eqdem għal evalwazzjoni legali ġdida skont ir-regoli l-ġodda, barra minn hekk, ser jitwettaq biss jekk tali evalwazzjoni hija prevista jew meħtieġa minn natura jew mill-istruttura tar-regoli l-ġodda.
48.
L-istess approċċ huwa rifless ukoll fil-kuntest tal-adeżjoni ta’ Stat Membru ġdid mal-Unjoni (11), kemm fir-rigward tal-applikazzjoni nazzjonali ta’ regoli (ġdida) tal-Unjoni kif ukoll tal-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar talbiet għal deċiżjoni preliminari sabiex tirrispondi domandi dwar sitwazzjonijiet bħal dawn.
Fatti tal-passat (jiġifieri, fatti preċedenti għall-adeżjoni) jistgħu jiġu kkunsidrati jekk ikunu rilevanti u jekk ikun hemm bżonn li jiġu evalwati (mill-ġdid) fil-proċess tal-applikazzjoni tal-liġii jew tal-liġijiet il-ġodda wara l-adeżjoni (12).
B’hekk, pereżempju, ma huwiex il-kompitu tal-Qorti tal-Ġustizzja li essenzjalment tibda tevalwa mill-ġdid b’mod sostantiv, wara l-adeżjoni, jekk xi termini f’kuntratt mal-konsumatur konkluż qabel l-adeżjoni kinux inġusti, anki jekk dan il-kuntratt qed jiġi effettivament eżegwit wara l-adeżjoni (13).
Għall-kuntrarju, il-Qorti tal-Ġustizzja kienet kompetenti sabiex tevalwa jekk leġiżlazzjoni nazzjonali li tillimita l-interessi għal ħlasijiet tard li kienu jirrigwardaw tranżazzjoni legali konkluża ferm qabel l-adeżjoni, iżda b’effetti li baqgħu għaddejjin (u l-kalkolu aħħari tagħhom) wara l-adeżjoni, kinitx kompatibbli mad-dritt tal-Unjoni (14).
b)      Il-ġurisprudenza Ciola
49.
Fis-sottomissjonijiet bil-miktub u orali tagħhom, kemm l-appellant kif ukoll il-Kummissjoni bbażaw ruħhom b’mod estensiv fuq id-deċiżjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Ciola (15).
Dik id-deċiżjoni għandha tabilħaqq tkun eżaminata fid-dettall, għaliex turi kif il-gwida ġenerali deskritta fit-taqsima preċedenti għandha tiġi applikata fil-kuntest ta’ każ speċifiku.
50.
Id-data maġika fil-kawża Ciola kienet l-1 ta’ Jannar 1995, id-data meta l-Awstrija ssieħbet fil-Komunitajiet Ewropej.
F’dik id-data, naturalment barra minn kwalunkwe deroga espliċita, id-dritt tal-Komunità Ewropea, inkluż ir-regoli tal-moviment liberu, daħal fis-seħħ b’mod sħiħ u sar applikabbli immedjatament f’dak l-Istat Membru l-ġdid.
51.
Il-kumpannija ta’ E.
Ciola kienet proprjetarja u kienet tikri 200 irmiġġ għal dgħajjes tad-divertiment, li kienu jinsabu fil-parti Awstrijaka ta’ Bodensee.
Deċiżjoni amministrattiva mill-1990 iddikjarat li massimu ta’ 60 irmiġġ setgħu jinkrew lil residenti barranin (16).
Lista tal-irmiġġi mogħtija lil residenti barranin kellha tiġi pprovduta fuq bażi annwali (17).
52.
Fil-10 ta’ Lulju 1996 (18-il xahar wara l-adeżjoni), kienet ġiet adottata deċiżjoni amministrattiva individwali ġdida li sabet lill-kumpannija ħatja li kriet żewġ irmiġġi lil residenti barranin f’Jannar u Mejju 1995, li wassal sabiex inqabżet il-kwota ta’ 60.
Ciola ġie immultat għal kull wieħed minn dawn iż-żewġ istanzi ta’ ksur tad-deċiżjoni amministrattiva tal-1990 (18).
Ciola appella mid-deċiżjoni tal-1996 li imponiet multi.
Il-kawża kienet is-suġġett ta’ rinivju għal deċiżjoni preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja, fejn it-tieni domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju staqsiet espliċitament dwar il-kamp ta’ applikazzjoni ratione temporis ta’ dik il-preklużjoni, peress li d-deċiżjoni amministrattiva oriġinali kienet saret finali qabel l-adeżjoni.
53.
Il-Qorti tal-Ġustizzja bdiet il-motivazzjoni tagħha billi kkonfermat li l-kwota għall-irmiġġi ta’ residenti barranin kienet prekluża mir-regoli dwar il-moviment liberu tas-servizzi.
Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja żiedet tgħid li t-“tilwima ma tikkonċernax id-destin tal-att amministrattiv innifsu, f’dan il-każ id-deċiżjoni tad-9 ta’ Awwissu 1990, iżda l-kwistjoni dwar jekk tali att għandux jiġi injorat meta tiġi evalwata l-validità ta’ penali imposta [wara d-data tal-adeżjoni] għan-nuqqas ta’ konformità ma’ obbligu taħtu, minħabba l-inkompatibbilità tiegħu mal-prinċipju tal-libertà li jiġu pprovduti servizzi” (19).
Il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet li tali att għandu jiġi mwarrab.
54.
F’din il-kawża, l-appellant jiċċita s-sentenza Ciola bħala li effettivament tiddeċiedi li persuna li tbati l-effetti negattivi ta’ deċiżjoni amministrattiva għandha d-dritt li jkollha dawn l-effetti nnewtralizzati jekk, ipotetikament, id-deċiżjoni amministrattiva kienet tkun inkompatibbli ma’ dispożizzjonijiet legali ġodda li kieku ġiet adottata wara d-dħul fis-seħħ ta’ dawn id-dispożizzjonijiet ġodda.
55.
Madankollu tali konklużjoni ma tirriżultax mis-sentenza Ciola.
Fil-kawża li wasslet għas-sentenza Ciola, ir-rikorrent kien qiegħed jikkontesta l-validità ta’ multa li kienet ġiet imposta minn deċiżjoni sussegwenti għad-dħul fis-seħħ tar-regoli dwar il-moviment liberu fl-Awstrija.
Barra minn hekk, il-multa kienet imposta għal azzjonijiet imwettqa mill-kumpannija ta’ E.
Ciola – il-kiri ta’ rmiġġi f’Jannar u Mejju 1995 — li dawn stess seħħew wara l-adeżjoni.
56.
Għaldaqstant huwa pjuttost ċar li, fis-sentenza Ciola, kien hemm applikazzjoni ġdida tal-liġi l-ġdida ta’ wara l-adeżjoni, li loġikament kienet meħtieġa sabiex tkun evalwata sitwazzjoni ġdida.
Il-fatti ta’ wara l-adeżjoni (il-kiri ta’ rmiġġi) kellhom jiġu evalwati u mqabbla mal-liġi ta’ wara l-adeżjoni (liġi nazzjonali adattata prospettivament sabiex tkun konformi mar-regoli tal-Unjoni applikabbli reċentement).
Barra minn hekk, b’mod ċar ma kienx hemm “newtralizzazzjoni” ta’ effetti (passati) tad-deċiżjoni tal-1990 fis-sens issuġġerit mill-appellant.
Il-Qorti tal-Ġustizzja ma ddikjaratx li din id-deċiżjoni kellha tiġi rriveduta jew li kwalunkwe kumpens għall-eżistenza preċedenti tagħha kellu jitħallas.
Minflok, dak li kien meħtieġ kien sempliċement li din id-deċiżjoni antika, li saret inkompatibbli mal-liġijiet il-ġodda wara l-1995, ma setgħetx tibqa’ tiġi applikata f’applikazzjoni ġdida tal-liġi fil-kuntest ta’ impożizzjoni ta’ penali amministrattivi wara l-adeżjoni.
2.
Ġurisprudenza speċifika fuq il-pensjonijiet
57.
L-approċċ ġenerali deskritt fit-taqsima preċedenti japplika wkoll fil-kuntest tad-Direttiva 2000/78 u tal-iskemi tal-pensjoni (20).
Madankollu, preċiżament kif dawn ir-regoli japplikaw f’każijiet individwali ma huwiex neċessarjament ovvju.
Il-karatteristiċi partikolari tal-iskemi tal-pensjonijiet ma jistgħux jiġu injorati.
Id-drittijiet jakkumulaw u l-pensjonijiet jitħallsu għal diversi snin, perijodu ta’ żmien li matulu l-liġijiet jistgħu jinbidlu b’mod sinjifikattiv.
Il-fatt li tilwim relatat mal-pensjoni jista’ jinvolvi somom ta’ flus tant sinjifikattivi għall-individwu u, b’mod aggregat, għall-fondi tal-pensjonijiet tal-istat u privati, jagħmel dan is-suġġett iktar sensittiv.
58.
Din hija tabilħaqq karatteristika sinjifikattiva li wieħed jista’ jaraha għaddejja fis-sentenzi li ser jiġu diskussi f’din it-taqsima fir-rigward tal-pensjonijiet.
Il-biċċa l-kbira ta’ dawn il-każijiet jinvolvu deċiżjonijiet dwar pensjonijiet li ġew adottati wara li daħlu fis-seħħ regoli ġodda.
a)      Fatti qodma, liġi ġdida u l-ħtieġa ta’ deċiżjoni ġdida
59.
Hemm ħafna sentenzi relatati speċifikament mal-pensjonijiet fejn il-Qorti tal-Ġustizzja kkonfermat li, meta jiġi stabbilit id-dritt għal pensjoni, għandhom jiġu kkunsidrati fatti preċedenti għad-dħul fis-seħħ ta’ regoli ġodda li jipprojbixxu d-diskriminazzjoni (b’mod partikolari, perijodi ta’ servizz).
60.
Għalhekk, pereżempju, il-kawżi Bruno u O’Brien (21) kienu jirrigwardaw it-trattament ugwali ta’ ħaddiema part-time u full-time, li huwa previst fid-Direttiva 97/81 (22).
F’dawn is-sentenzi l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, fid-determinazzjoni ta’ jekk individwu jikkwalifikax għal pensjoni, il-perijodi ta’ servizz part-time preċedenti għad-dħul fis-seħħ ta’ din id-direttiva kellhom jiġu kkunsidrati (23).
Fiż-żewġ sentenzi Bruno u O’Brien l-intitolament għal pensjoni kellu jiġi ddeterminat wara d-dħul fis-seħħ tal-imsemmija direttiva (24).
61.
Dan kien il-każ ukoll fil-kawżi Barber (25) u Ten Oever (26), fejn kienet inkwistjoni l-allegata diskriminazzjoni bbażata fuq is-sess bi ksur tal-Artikolu 119 KE.
F’dawn il-kawżi, l-intitolament għal pensjoni ġie ddeterminat wara d-dħul fis-seħħ tal-Artikolu 119 KEE (27).
62.
Fil-kawża Maruko (28) il-kwistjoni kienet iċ-ċaħda ta’ dritt għal pensjoni tas-superstiti li rriżultat minn allegata diskriminazzjoni bbażata fuq l-orjentament sesswali, bi ksur tad-Direttiva 2000/78.
Bħal fil-kawża Ten Oever (29), il-ġrajja rilevanti seħħet, u d-deċiżjoni l-ġdida (il-mewt tas-sieħeb u d-deċiżjoni li tiġi miċħduda pensjoni tas-superstiti) ittieħdet wara li skada t-terminu għat-traspożizzjoni (30).
63.
Il-kawżi Kauer u Duchon kienu effettivament jinvolvu diskriminazzjoni fuq il-bażi ta’ nazzjonalità (31).
F’dawn il-kawżi, ir-rikorrenti applikaw għal pensjoni fl-Awstrija wara l-adeżjoni u talbu li ċerti fatti li seħħew fi Stati Membri oħra u qabel l-adeżjoni jittieħdu inkunsiderazzjoni (fil-kawża Kauer, perijodi tat-trobbija tat-tfal fil-Belġju, u fil-kawża Duchon, każ ta’ inċident relatat max-xogħol fil-Ġermanja li wassal għal inkapaċità).
64.
Fil-qosor, il-każijiet imsemmija hawn fuq dwar il-pensjonijiet kollha jinvolvu sitwazzjonijiet fejn fatti preċedenti għal-liġi l-ġdida huma kkunsidrati fl-adozzjoni ta’ deċiżjoni posterjuri għal-liġi l-ġdida.
Dan jaqbel perfettament max-xejra ġenerali tal-ġurisprudenza ċċitata iktar ’il fuq: hemm sitwazzjoni fattwali għaddejja li fir-rigward tagħha għandha ssir evalwazzjoni legali ġdida wara d-dħul fis-seħħ ta’ liġi ġdida.
F’sitwazzjonijiet bħal dawn, huwa għal kollox loġiku, b’mod partikolari fil-kuntest tas-sigurtà soċjali, li jiġu kkunsidrati l-elementi fattwali rilevanti kollha li ġew qabel il-liġi l-ġdida.
65.
Għal din ir-raġuni, din il-ġurisprudenza, fil-fehma tiegħi, ma tistax tiġi trasposta għal dan il-każ, fejn il-fatti, il-liġi applikabbli, kif ukoll id-deċiżjoni amministrattiva nnifisha jippreċedu l-liġi l-ġdida.
L-uniċi elementi posterjuri għal-liġi l-ġdida huma l-ħlasijiet ta’ pensjoni li jingħataw lill-appellant.
66.
Dan huwa iktar u iktar il-każ għaliex id-deċiżjoni allegatament diskriminatorja f’din il-kawża tinvolvi l-evalwazzjoni u l-applikazzjoni tal-liġi għal fatti li fihom innifishom ma humiex relatati direttament mal-intitolament għall-pensjoni jew mal-kalkolu tal-pensjoni.
L-allegata diskriminazzjoni tirrigwarda deċiżjoni dixxiplinari li, wara li kkonfermat il-ħtija tal-appellant, imponiet sanzjoni dixxiplinari doppja fuqu (32).
Ovvjament ma hemm l-ebda dubju li din id-deċiżjoni kellha riperkussjonijiet fuq il-pensjoni tal-appellant (33).
Madankollu, kuntrarjament għall-każijiet diskussi f’din it-taqsima, il-kawża ineżami ma tinvolvix, pereżempju, kundizzjonijiet oġġettivi ta’ intitolament li jirrigwardaw sitwazzjonijiet personali jew perijodi ta’ servizz.
Minflok, din tikkonċerna deċiżjoni dixxiplinari sottostanti u separata dwar sett speċifiku ta’ fatti.
b)      Pensjonijiet eżistenti, liġi ġdida u sitwazzjonijiet kurrenti
67.
Is-sentenza fil-kawża Römer (34), li kienet iċċitata mill-partijiet kollha, ma tantx taqbel daqshekk tajjeb mal-approċċ imsemmi iktar ’il fuq.
Għaldaqstant ta’ min jikkunsidraha f’iktar dettall.
68.
F’dik il-kawża, ir-rikorrent kien fil-fatt diġà rtirat u kien jieħu l-pensjoni tiegħu meta fl-2001 (b’hekk qabel l-iskadenza tat-terminu għat-traspożizzoni tad-Direttiva 2000/78) huwa daħal f’unjoni tul il-ħajja mas-sieħeb tiegħu.
Römer kien miċħud il-klassifikazzjoni fiskali li normalment kienet tiġi applikata f’każ ta’ żwieġ (eterosesswali) (35), u kieku kien jirċievi ħlasijiet tal-pensjoni ogħla.
69.
Il-Qorti tal-Ġustizzja essenzjalment ddeċidiet li, sa fejn kien hemm diskriminazzjoni, J.
Römer seta’ jitlob trattament fiskali ugwali sa mill-iskadenza tat-terminu għat-traspożizzjoni tad-Direttiva 2000/78.
B’kuntrast mal-kawżi l-oħra li ċċitajt iktar ’il fuq, madankollu, fil-kawża Römer id-dritt tar-rikorrent għal pensjoni ġie deċiż qabel ma r-regoli l-ġodda daħlu fis-seħħ.
Il-kwistjoni kienet dwar id-diskriminazzjoni li kienet għadha għaddejja fir-rigward ta’ pagamenti sussegwenti u l-pożizzjoni fiskali tar-rikorrent.
70.
Madankollu, dak il-każ huwa differenti minn dak preżenti, b’mod partikolari għal żewġ raġunijiet.
71.
L-ewwel nett, huwa minnu li l-pożizzjoni tat-taxxa ta’ J.
Römer kienet ġiet iddeterminata qabel l-iskadenza tal-perijodu għat-traspożizzjoni tad-Direttiva 2000/78, u b’hekk f’dan is-sens kienet deċiżjoni “finali”.
Madankollu, huwa wkoll il-każ li l-liġi nazzjonali rilevanti kienet tipprevedi reviżjoni tat-trattament fiskali fil-każ ta’ bidla fiċ-ċirkustanzi personali.
Għalhekk, kif ikkonfermat mill-Qorti tal-Ġustizzja, taħt il-liġi nazzjonali applikabbli “jekk il-kundizzjonijiet [għal klassifikazzjoni tat-taxxa iktar favorevoli] ikunu sodisfatti biss wara li tibda titħallas il-pensjoni ta’ rtirar, għandha, jekk il-persuna kkonċernata titlob dan, tiġi applikata din l-aħħar dispożizzjoni minn din id-data” (36).
72.
Fil-kawża Römer kien hemm għalhekk mekkaniżmu għall-adozzjoni ta’ deċiżjonijiet ġodda, filwaqt li jittieħdu inkunsiderazzjoni bidliet fiċ-ċirkustanzi personali li jkunu ġodda u li jkunu rilevanti għall-finijiet ta’ kalkoli ta’ sigurtà soċjali.
73.
It-tieni nett, u b’mod iktar fundamentali, apparti l-klawżola ta’ reviżjoni msemmija iktar ’il fuq, is-sentenza Römer tikkonċerna l-mod li bih regoli ġodda (id-Direttiva 2000/78) jistgħu japplikaw għas-sitwazzjoni personali kurrenti ta’ individwu, sabiex tiġi eżaminata mill-ġdid deċiżjoni fuq id-drittijiet għall-pensjoni tagħhom.
74.
Dan huwa, fl-opinjoni tiegħi, kompletament differenti mit-tip ta’ applikazzjoni ratione temporis li l-appellant sostna f’din il-kawża.
F’din il-kawża, dak li huwa propost ma huwiex it-teħid inkunsiderazzjoni (previst legalment) ta’ ċirkustanzi personali għal aġġustament futur, iżda reviżjoni fid-dawl ta’ dispożizzjonijiet ġodda ta’ sett magħluq ta’ fatti li seħħew ħafna snin ilu u deċiżjoni dixxiplinari meħuda fir-rigward tagħhom, bl-għan li jinbidlu l-effetti konsegwenzjali fuq id-drittijiet għall-pensjoni.
c)      Eċċezzjonijiet għar-regola?
Huwa minnu li hemm sentenzi iżolati tal-Qorti tal-Ġustizzja fejn id-deċiżjoni dwar l-għoti ta’ pensjoni u l-fatti rilevanti kollha jidhru li seħħew qabel ir-regoli l-ġodda.
Fi kliem ieħor, ittieħdet deċiżjoni li tagħti (jew le) pensjoni u dwar il-livell tal-intitolament, iżda apparentement jiġu invokati regoli ġodda sabiex din id-deċiżjoni tiġi eżaminata mill-ġdid, mingħajr ma kien hemm fatti ġodda jew kwalunkwe bidla fiċ-ċirkustanzi personali.
76.
Madankollu, dawn is-sentenzi huma fil-prattika rari u, b’eżami iktar mill-qrib, dawn jistgħu jiġu distinti faċilment.
Fis-sentenza P. (37) ir-rikorrenti kienet iddivorzjata minn uffiċjal tal-Kummissjoni.
Meta l-uffiċjal miet, P. ma kellha l-ebda dritt għal pensjoni tas-superstiti għaliex il-“ħtija” għal divorzju ma kinitx tqegħdet biss fuq ir-raġel iddeċedut.
Ftit xhur biss wara l-mewt, daħlu fis-seħħ regoli ġodda, skont liema P. kieku kien ikollha dritt għall-pensjoni tas-superstiti (38).
Il-Qorti tal-Ġustizzja effettivament applikat ir-regoli l-ġodda, li ħolqu dritt għal P. għal pensjoni mid-data tad-dħul fis-seħħ ta’ dawk ir-regoli l-ġodda.
77.
Fil-kawża P. kien hemm madankollu xi karatteristiċi partikolari.
Il-Kummissjoni fil-fatt argumentat bil-qawwa favur l-applikazzjoni tar-regoli l-ġodda (hija kkontestat il-ħlas ta’ pensjoni għal raġunijiet oħra).
Istituzzjonijiet oħra applikaw ir-regoli b’effett immedjat, u li kieku dan ma sarx, dan kien jirriżulta, skont il-Kummissjoni, f’diskriminazzjoni bejn l-uffiċjali.
Barra minn hekk, id-deċiżjoni inizjali ta’ ċaħda ta’ pensjoni lil P. kienet fil-prattika meħuda xi jiem wara li r-regoli l-ġodda daħlu fis-seħħ (minkejja li l-mewt tal-ex raġel tagħha seħħet qabel).
78.
Fil-kawża Brock, ir-rikorrent kien ingħata pensjoni ta’ invalidità fl-1958.
Fl-1961 din ġiet ittrasformata f’pensjoni tax-xjuħija (39).
Il-kwistjoni essenzjalment kienet jekk japplikawx ir-regoli l-ġodda li jeħtieġu t-teħid inkunsiderazzjoni ta’ kontribuzzjonijiet fi Stati Membri oħra u li daħlu fis-seħħ fl-1 ta’ Jannar 1964.
Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet fl-affermattiv.
79.
Fil-fehma tiegħi huwa sinjifikattiv li f’dak il-każ il-leġiżlazzjoni rilevanti inkludiet dispożizzjoni li espliċitament ipprevediet reviżjoni tal-pensjonijiet li ġew ikkalkolati qabel id-dħul fis-seħħ ta’ din il-leġiżlazzjoni.
80.
Madankollu, l-iktar element importanti li jiddistingwi l-kawżi P. u Brock minn din il-kawża huwa li d-deċiżjonijiet rilevanti f’dawn il-kawżi kienu jikkonċernaw l-evalwazzjonital-kundizzjonijiet għall-għoti tal-pensjoni taħt id-dispożizzjonijiet legali ġodda.
81.
Dan huwa ovvjament differenti mill-evalwazzjoni ta’ aġir fil-passat skont dispożizzjonijiet legali ġodda, għall-finijiet tad-determinazzjoni ta’ kemm kienu jkunu differenti deċiżjoni (dixxiplinari) u l-effetti konsegwenzjali tagħha fuq id-drittijiet għall-pensjoni sussegwenti.
82.
B’hekk, pereżempju, fil-kawża P., id-divorzjata ma talbitx l-evalwazzjoni mill-ġdid tad-divorzju tagħha, sabiex jiġi ddeterminat jekk l-ex raġel tagħha kienx unikament responsabbli.
Fil-kawża Brock, il-parti li ġarrbet invalidità ma talbitx evalwazzjoni mill-ġdid taċ-ċirkustanzi tal-inċident tiegħu sabiex jiġi ddeterminat jekk jistax jiġi kklassifikat bħala inċident fuq il-post tax-xogħol.
Kwalunkwe deċiżjoni dwar ir-responsabbiltà għad-divorzju jew dwar l-inċident kienet finali, kif kienet finali wkoll id-deċiżjoni dixxiplinari f’din il-kawża ineżami.
83.
Fi ftit kliem, sentenzi bħal P. u Brock tassew għandhom “togħma retroattiva iktar qawwija” mal-ewwel daqqa ta’ għajn minn każijiet oħra, bħalma huma dawk diskussi iktar ’il fuq.
Madankollu, minbarra l-fatt li huma każijiet relattivament qodma u iżolati, dawn is-sentenzi jistgħu jiġu distinti b’mod ċar minn din il-kawża.
Fi kwalunkwe każ, fil-fehma tiegħi huwa ċar li tali sentenzi ma jistgħux jinqraw fis-sens li l-adozzjoni ta’ kwalunkwe regoli ġodda tagħti lok għal dritt assolut li kwalunkwe deċiżjoni amministrattiva sottostanti u preċedenti, li altrimenti tkun saret definittiva, tiġi rreveduta fid-dawl ta’ dawn ir-regoli ġodda u sabiex isiru aġġustamenti korrispondenti għall-ħlas tal-pensjonijiet.
d)      Dispożizzjonijiet tranżitorji
84.
Fl-aħħar nett, linja ġurisprudenzjali oħra fil-kuntest tal-pensjoni li ta’ min tiġi indirizzata tirrigwarda d-Direttiva 79/7/KEE (40).
Din id-direttiva titlob lill-Istati Membri jimplimentaw il-prinċipju ta’ trattament ugwali tal-irġiel u n-nisa fi kwistjonijiet ta’ sigurtà soċjali.
Bħala parti minn dan il-proċess, l-Istati Membri biddlu r-regoli nazzjonali dwar il-benefiċċji sabiex titneħħa d-diskriminazzjoni fuq il-bażi tas-sess.
85.
Dawn il-bidliet leġiżlattivi wasslu għal numru ta’ rinviji għal deċiżjoni preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja.